Wybór efektywnego systemu zarz¹dzania jakoœci¹ w przedsiêbiorstwach na przyk³adzie przemys³u spo ywczego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wybór efektywnego systemu zarz¹dzania jakoœci¹ w przedsiêbiorstwach na przyk³adzie przemys³u spo ywczego"

Transkrypt

1 Anna GRÊDA WYBÓR EFEKTYWNEGO SYSTEMU ZARZ DZANIA JAKOŒCI W PRZEDSIÊBIORSTWACH NA PRZYK ADZIE PRZEMYS U SPO YWCZEGO 1 1. Wprowadzenie Jakoœæ jest obecnie traktowana jako niezbêdny element, który powinien byæ wbudowany w proces produkcji. W bran y ywnoœciowej problematyka ta nabiera szczególnego znaczenia, gdy konsumentami jesteœmy wszyscy. Codziennie siêgaj¹c po produkty ywnoœciowe, chcemy mieæ pewnoœæ, e nie spowoduj¹ one uszczerbku na naszym zdrowiu, a tym bardziej yciu. Na pocz¹tku lat 90. w Polsce wzros³o zainteresowanie problematyk¹ jakoœci. Od tego czasu liczba standardów i systemów umo liwiaj¹cych otrzymanie wyrobów optymalnych jakoœciowo uleg³a eskalacji, a systemy poddawane s¹ doskonaleniu. Do najczêœciej stosowanych w bran y spo ywczej mo na zaliczyæ m.in.: GMP (ang. Good Manufacture Practice) Dobr¹ Praktykê Produkcyjn¹, GHP (ang. Good Hygenic Practice) Dobr¹ Praktykê Higieniczn¹, HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Point) Analizê Zagro eñ i Krytyczny Punkt Kontroli, ISO serii 9000, ISO serii (System zarz¹dzania œrodowiskowego), ISO 15161:2001 (Wytyczne zastosowania ISO 9001:2000 w przemyœle ywnoœci i napojów), ISO serii (System zarz¹dzania bezpieczeñstwem ywnoœci wymagania dla wszystkich organizacji ³añcucha ywnoœciowego), PN-N/OHSAS (System zarz¹dzania bezpieczeñstwem i higien¹ pracy) i in. Obecna struktura systemów jakoœci pozwala na ich ³¹czne wdra anie i wzajemn¹ integracjê. Umo liwiaj¹ to m.in. wytyczne PAS 99:2006 (Publicly Available Specification) (6.2), wydane w 2006 r. przez brytyjsk¹ jednostkê certyfikuj¹c¹ BSI [4]. Zawieraj¹ one podstawowe wymagania, które mog¹ byæ u yte jako element integracji systemów Stosunkowo du a liczba publikacji, jak¹ poœwiêcono problematyce zarz¹dzania jakoœci¹, dotyczy zagadnieñ kosztów i korzyœci projakoœciowych dzia³añ firmy. Niewiele z nich odnosi siê do szans i ryzyka tych dzia³añ. Ponadto w pracach tych, autorzy raczej skupiaj¹ siê na pojedynczym problemie dotycz¹cym korzyœci, kosztów, szans lub ryzyka zarz¹dzania jakoœci¹. Nie podchodz¹ oni do tej problematyki w sposób kompleksowy, poprzez uwzglêdnienie wszystkich tych zagadnieñ. St¹d te pomys³ zebrania tych informacji i opracowania modeli korzyœci, szans, kosztów i ryzyka (ang. B benefits, O opportunities, C costs, R risks) poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. Wynika to z faktu, i na ka d¹ decyzjê maj¹ wp³yw zarówno pozytywne, jak i negatywne czynniki, interpretowane psychologicznie w formie korzyœci, szans (potencjalnych korzyœci), kosztów i ryzyka (potencjalnych kosztów). Celem pracy jest zaprezentowanie mo liwoœci zastosowania Analitycznego Procesu Sieciowego (ang. Analytic Network Process - ANP) do wyboru odpowiedniej (optymalnej w zakresie prezentowanych przez firmy produkuj¹ce ywnoœæ, potrzeb i mo liwie pe³nej realizacji oczekiwañ przez ich odbiorców) kombinacji systemów zapewniania jakoœci i zarz¹dzania jakoœci¹ w przedsiêbiorstwach bran y spo ywczej. 2. Przedmiot badañ Badania empiryczne, dotycz¹ce zarz¹dzania jakoœci¹ produktów ywnoœciowych, przeprowadzono osobiœcie metod¹ wywiadu z kwestionariuszem, w trzech czo³owych przedsiêbiorstwach bran y spo ywczej w Polsce. Badane firmy nale ¹ do znanych miêdzynarodowych koncernów. Ich produkty mo na znaleÿæ prawie we wszystkich pañstwach. Dwie z nich zajmuj¹ siê produkcj¹ wyrobów dla dzieci do lat trzech (przetwory owocowo-warzywne, soki), a jedna produkcj¹ herbat i margaryn. Kryterium doboru przedsiêbiorstw do badañ szczegó³owych stanowi³y przede wszystkim posiadane i funkcjonuj¹ce w nich oraz certyfikowane systemy jakoœci, by móc na tej podstawie okreœliæ modelowe przyk³ady zarz¹dzania jakoœci¹, a tak e du y udzia³ w rynku danych firm. Analizowane przedsiêbiorstwa, jako jedne z pierwszych na naszym rynku, podjê³y siê wdro enia i certyfikacji systemów jakoœci (lata 90.). We wszystkich trzech firmach wdro one systemy wystêpuj¹ w postaci zintegrowanej. Ka da z tych firm posiada nagrody i wyró nienia za produkowane wyroby i prowadzon¹ dzia³alnoœæ. Wywiady z kwestionariuszem zosta³y przeprowadzone wœród wybranych pracowników tych firm, pe³ni¹cych funkcje na ró nych szczeblach zarz¹dzania. Dziêki temu, uwzglêdniono ró ne pogl¹dy i stanowiska na temat funkcjonuj¹cych w badanych zak³adach systemów zarz¹dzania jakoœci¹. ¹cznie przeprowadzono 86 wywiadów. 3. Metodologia Analityczny Proces Sieciowy Analityczny Proces Sieciowy (ang. Analytic Network Process ANP) to nowa teoria decyzyjna, stanowi¹ca rozszerzenie Analitycznego Procesu Hierarchicznego (ang. Analytic Hierarchy Process AHP). Twórc¹ obu metod jest amerykañski matematyk profesor Thomas L. Saaty z Uniwersytetu w Pittsburgu (USA). Prace nad metod¹ AHP rozpocz¹³ on we wczesnych latach 70., zaœ nad metod¹ ANP kilka lat poÿniej, w 1975 roku. Dopiero w 2001 roku zosta³a wydana przez Saaty ego ksi¹ ka poœwiêcona metodzie 1 Niniejszy artyku³ zosta³ opracowany na podstawie pracy doktorskiej, która zdoby³a III nagrodê w ogólnopolskim konkursie na najlepsz¹ pracê doktorsk¹, zorganizowanym przez Polskie Towarzystwo Zarz¹dzania Produkcj¹ w roku Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 21

2 ANP. Nosi ona tytu³ Decision Making with Dependence and Feedback. The Analytic Network Process [7]. AHP to oryginalna i jednoczeœnie najbardziej znana teoria decyzyjna z pogranicza matematyki i psychologii, umo liwiaj¹ca wprowadzenie relatywnej skali ocen (priorytetów) dla obu policzalnych i niepoliczalnych kryteriów. Baz¹ s¹ werbalne opinie uczonych i ekspertów, istniej¹ce pomiary i dane statystyczne niezbêdne do podjêcia decyzji. AHP zajmuje szczególne miejsce w metodzie ANP. Dlatego czêsto w literaturze mo na spotkaæ odniesienie do metody AHP/ANP. G³ównym problemem obu metod jest dokonanie pomiaru czynników niepoliczalnych. Aby dokonaæ pomiaru niepoliczalnych kryteriów i celów, dotychczas wyra ane opinie w postaci werbalnej (s³ownej) nale y przedstawiæ w postaci numerycznej, np. pos³uguj¹c siê fundamentaln¹ skal¹ porównañ Saaty ego (1-9). Thomas L. Saaty opracowa³ 27 ró nych skal. Spoœród nich najwiêksze zastosowanie posiada w³aœnie ww. skala porównañ, któr¹ wykorzystano równie w niniejszej pracy. Fundamentalne skale Saaty ego charakteryzuj¹ siê m.in. wielostopniowoœci¹. Dlatego ró ni¹ siê od dotychczas wykorzystywanych skal do porównañ typu: gorszy, lepszy itp. Ponadto ka da liczba w skali Saaty ego posiada swój werbalny (s³owny) i graficzny odpowiednik, okreœlaj¹cy stopieñ wa noœci porównywanych elementów. 9-stopniowa fundamentalna skala porównañ umo liwia w³¹czenie doœwiadczeñ i wiedzy osoby podejmuj¹cej decyzje oraz pozwala na wskazanie, jak wiele razy dany element przewa a nad innym w odniesieniu do danego kryterium. Zosta³a ona zaprezentowana w tabeli 1. ANP mo e byæ stosowana do rozwi¹zywania bardziej wyszukanych problemów decyzyjnych. Ró nicê w metodzie ANP stanowi¹ wprowadzone zale noœci (wzajemne oddzia- ³ywania) pomiêdzy grupami elementów i wewn¹trz nich oraz sprzê enia zwrotne. Ponadto przedstawienie struktury problemu nie w postaci hierarchii, jak mia³o to miejsce w przypadku metody AHP, lecz w postaci sieci stanowi¹cej system komponentów. Na rysunku 1. zaprezentowano ogóln¹ postaæ struktury hierarchicznej w ujêciu metody ANP oraz jej porównanie do sieci decyzyjnej. Praktycznym narzêdziem, stanowi¹cym uzupe³nienie Analitycznego Procesu Sieciowego, a jednoczeœnie pozwalaj¹cym na podejmowanie bardziej z³o onych decyzji jest program komputerowy Super Decisions. W metodzie AHP/ANP jedn¹ z najwa niejszych wielkoœci, które obliczamy z macierzy porównañ jest wspó³czynnik niezgodnoœci porównañ C.R. (ang. Consistency Ratio). Praktyczn¹ zasad¹ tych metod jest, aby wartoœæ C.R. wynosi³a nie wiêcej ni 10% (C.R. 10) [6]. Uwa a siê wówczas, e wspó³czynnik niezgodnoœci jest akceptowany, a porównania s¹ konsekwentne (zgodne, logiczne). W przeciwnym wypadku wszystkie lub niektóre porównania zaleca siê powtórzyæ w celu pozbycia siê niezgodnoœci porównañ parami. Tab. 1. Fundamentalna skala porównañ T. L. Saaty ego (na podstawie [5]) Strona 22 Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

3 Rys. 1. Porównanie ogólnej struktury hierarchicznej do sieci decyzyjnej (na podstawie [6]) 4. Kompleksowy model decyzyjny ANP poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem 4.1. Elementy decyzyjne modeli sieciowych korzyœci, kosztów, szans i ryzyka Modele korzyœci, kosztów, szans i ryzyka opracowano bazuj¹c na uzyskanych wstêpnych wynikach badañ (badaniach pilota owych) przeprowadzonych w 3 analizowanych firmach oraz studiach literatury polskiej i obcojêzycznej z zarz¹dzania jakoœci¹. Wszystkie struktury decyzyjne ANP stanowi¹ sieci wzajemnych zale noœci i wspólnych powi¹zañ pomiêdzy najwa niejszymi, zdaniem autora, czynnikami uwzglêdnionymi w tym procesie decyzyjnym. Subkryteria pogrupowano do klastrów (komponentów) w ramach czterech obszarów funkcjonowania firmy, tj.: organizacyjnego, produkcyjnego, technologicznego i ekonomicznego. W osobnym klastrze zebrano proponowane trzy warianty rozwi¹zañ. Wariant A stanowi system zapewnienia bezpieczeñstwa i jakoœci zdrowotnej ywnoœci. Prezentuje on po³¹czenie systemów Dobrych Praktyk Produkcyjnych i Higienicznych (GMP/GHP) oraz systemu HACCP. Maj¹ one zastosowanie wy³¹cznie w przemyœle spo ywczym i s¹ obligatoryjne dla wszystkich przedsiêbiorstw produkuj¹cych i przetwarzaj¹cych ywnoœæ. Jako wariant B przyjêto system zarz¹dzania jakoœci¹ produktów ywnoœciowych. W jego sk³ad wchodz¹ obowi¹zkowe systemy, tj. Dobre Praktyki (GMP/GHP), system HACCP oraz dodatkowo norma ISO Wariant ten jest obecnie najczêœciej spotykany w wiêkszoœci przedsiêbiorstw bran y spo ywczej. Trzecim, oznaczonym w pracy jako wariant C, jest zintegrowany system zarz¹dzania jakoœci¹ produktów ywnoœciowych. Stanowi on po³¹czenie GMP/GHP, HACCP, ISO 9001, ISO oraz PN-N/OHSAS Podejœcie procesowe do zarz¹dzania jakoœci¹, opisane w normie ISO 9001, umo liwia i u³atwia jego integracjê z systemem zarz¹dzania œrodowiskowego ISO serii oraz systemem zarz¹dzania bezpieczeñstwem i higien¹ pracy PN-N/OHSAS Przedmiotem integracji mog¹ byæ: polityka i integracja funkcji kierowniczych (odpowiedzialnoœæ kierownictwa), wspólne procesy operacyjne (zarz¹dzanie zasobami i realizacja), ³¹czne audyty wewnêtrzne i zintegrowane obszary doskonalenia. Jak podaj¹ liczni autorzy przedmiotu badañ, integracja systemów mo e przebiegaæ na trzy sposoby: 1) budowanie zintegrowanego systemu od pocz¹tku, 2) stopniowa integracja kolejnych systemów z systemem ju istniej¹cym w organizacji lub 3) budowanie ka dego z systemów osobno i indywidualne zarz¹dzanie ka dym z nich. Najbardziej przyjêtym sposobem tworzenia zintegrowanego systemu zarz¹dzania jest drugi. Jest to metoda najbardziej optymalna, poniewa w firmie poznano ju zasady dotycz¹ce pracy systemowej i ³atwiej jest zaakceptowaæ kolejne wymagania okreœlone dokumentacyjnie [8]. W pracy zaproponowano trzeci wariant oznaczony jako C w formie zintegrowanego systemu zarz¹dzania jakoœci¹ produktów, aby móc na tej podstawie potwierdziæ lub zaprzeczyæ przytaczany przez wielu badaczy tej problematyki pogl¹d (odnosz¹cy siê w tym przypadku do przedsiêbiorstw gospodarki ywnoœciowej) ³¹cznego wprowadzania systemów jakoœci b¹dÿ maksymalnej ich integracji. Przyjmuje siê, e dzia³ania takie korzystniej wp³ywaj¹ na jakoœæ zdrowotn¹ produktu i zarz¹dzanie jakoœci¹ w firmie. Ponadto zapewnia to w³aœciwe funkcjonowanie zarówno w przetwórstwie, jak i w obrocie ywnoœci¹ Schemat opracowania modeli decyzyjnych B, O, C, R Problem dotycz¹cy wyboru optymalnego wariantu poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem zosta³ ujêty w postaci modeli ANP korzyœci (rys. 2), kosztów (rys. 3), szans (rys. 4) i ryzyka (rys. 5). Zosta³y one opracowane wed³ug nastêpuj¹cego schematu [3]: 1. Szczegó³owe opisanie problemu decyzyjnego w postaci kontrolnej sieci, z³o onej z pogrupowanych elementów, jako osobne modele (sub-sieci): korzyœci (B - benefits), szans (O - opportunities), kosztów (C - costs), i ryzyka (R - risks). Jeœli z pewnych powodów jeden lub wiêcej sub-systemów spoœród korzyœci, kosztów, szans i ryzyka nie jest istotny w podjêciu okreœlonej decyzji mo e zostaæ z niego wykluczony. W ka dym z nich wyró nione Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 23

4 Rys. 2. Sieæ ANP korzyœci wynikaj¹cych z poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem Rys. 3. Sieæ ANP kosztów zwi¹zanych z popraw¹ jakoœci produktów i wzrostem efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem Strona 24 Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

5 Rys. 4. Sieæ ANP szans zwi¹zanych z popraw¹ jakoœci produktów i wzrostem efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem Rys. 5. Sieæ ANP ryzyka zwi¹zanego z popraw¹ jakoœci produktów i wzrostem efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 25

6 zosta³y: cel, kryteria i subkryteria, sub-subkryteria, uczestnicy procesu decyzyjnego oraz warianty (alternatywy) decyzyjne, czyli mo liwe rozwi¹zania problemu oraz sieci ich wzajemnych powi¹zañ. 2. W przypadku ka dego kryterium kontrolnego lub subkryterium, okreœlane s¹ klastry ogólnego systemu zwrotnego wraz z ich elementami i dokonywane s¹ po³¹czenia zgodnie z ich zewnêtrznymi i wewnêtrznymi zale noœciami i wp³ywami. Od ka dego klastra odchodzi strza³ka ³¹cz¹ca go z klastrem, którego elementy maj¹ na niego wp³yw. 3. Okreœlany jest sposób postêpowania, jaki decydent powinien zastosowaæ w analizie ka dego klastra lub elementu wp³ywaj¹cego (tzw. podejœcie preferowane) na inne klastry i elementy w odniesieniu do kryterium lub bêd¹ce pod wp³ywem innych klastrów i elementów. Istota (znajdowanie siê pod wp³ywem lub wywieranie wp³ywu) musi mieæ zastosowanie do wszystkich kryteriów czterech hierarchii lub sieci kontrolnych (B, O, C, R) dla decyzji ca³oœciowej. 4. Dla ka dego kryterium kontrolnego konstruowana jest supermacierz, poprzez u³o enie klastrów w sposób uporz¹dkowany (np. alfabetycznie lub wed³ug ich numeracji) oraz wszystkich elementów ka dego klastra (zarówno pionowo po stronie lewej, jak i poziomo w czêœci górnej). W odpowiednich jej pozycjach wprowadzane s¹ priorytety wynikaj¹ce z porównania parami subkolumn odpowiednich kolumn supermacierzy (czynnoœci te automatycznie wykonuje program komputerowy Super Decisions). 5. Wewn¹trz czterech kontrolnych hierarchii lub sieci (B, O, C i R) przeprowadzane s¹ porównania parami elementów w ramach samych klastrów zgodnie z ich wp³ywem na ka dy element w kolejnym klastrze, z którym s¹ one po³¹czone (tzw. zale noœæ zewnêtrzna) lub na elementy w ramach tego samego klastra (tzw. zale noœæ wewnêtrzna). Przy przeprowadzaniu porównañ, zawsze nale y mieæ na uwadze kryterium (w odniesieniu, do którego wykonywane s¹ porównania). Porównania elementów wykonywane s¹ zgodnie z tym, który element wp³ywa na jaki element w wiêkszym stopniu i w o ile wiêkszym stopniu ni inny element, z subkryterium hierarchii kontrolnej. W przypadku korzyœci i szans, nale y zapytaæ: co zapewnia najwiêksze korzyœci? lub co stanowi najwiêksze szanse? w odniesieniu do kryterium kontrolnego. W przypadku kosztów i ryzyka, nale y zadaæ pytanie: co stanowi najwiêkszy koszt? lub co powoduje najwiêksze ryzyko? Do porównañ wykorzystywana jest fundamentalna skala porównañ Saaty ego (1-9). Opinie te przedstawiane s¹ w postaci tzw. niewa onej supermacierzy. Je eli kryterium kontrolne lub subkryterium ma wartoœæ priorytetu globalnego równ¹ 3% lub ni sz¹, mo na rozwa yæ wyeliminowanie go z dalszej analizy. Program komputerowy Super Decisions automatycznie przetwarza wy³¹cznie te kryteria i subkryteria, które maj¹ pod sob¹ podsieci (subnets). 6. Przeprowadzenie porównania klastrów pod wzglêdem tego, jak wp³ywaj¹ one na dane kryterium kontrolne. Obliczone wagi s¹ wykorzystywane do wa enia elementów odpowiednich bloków kolumn supermacierzy. Strona 26 Nale y przypisaæ zero w przypadku, gdy nie ma adnego wp³ywu. W ten sposób otrzymana zostanie supermacierz kolumn wa onych stochastycznie, których kolumny sumuj¹ siê do jednoœci. 7. Kolejnym etapem jest zamiana wa onej supermacierzy w limitowan¹, z³o on¹ z koñcowych (ostatecznych) wielkoœci priorytetów, prezentuj¹cych wszystkie mo liwe oddzia³ywania (wp³ywy) elementów na wszystkich mo liwych œcie kach supermacierzy (wykorzystywana jest tutaj teoria grafów). Aby tego dokonaæ macierz podnoszona jest do kolejnych potêg. Sekwencja ta zmierza do macierzy, w której wszystkie kolumny s¹ identyczne i ka da zawiera priorytety wzglêdne elementów (priorytety elementów w ka dym klastrze s¹ znormalizowane do jednoœci). Pomimo, i wektory priorytetów s¹ wprowadzane do supermacierzy w formie znormalizowanej, priorytety limitów s¹ wprowadzane w formie idealizowanej, poniewa kryteria kontrolne nie zale ¹ od alternatyw. 8. Synteza otrzymanych priorytetów dla ka dej alternatywy modelu korzyœci, kosztów, szans i ryzyka dokonywana jest poprzez wykorzystywanie tzw. multiplikatywnej formu³y matematycznej (BO/CR). Alternatywa z najwiêksz¹ wielkoœci¹ priorytetu uznawana jest za najlepsz¹. Firmy oraz osoby fizyczne z ograniczonym limitem czêsto preferuj¹ taki rodzaj syntezy. 9. Przeprowadzenie syntezy otrzymanych wyników przy pomocy tzw. addytywno-negatywnej formu³y matematycznej (bb+oo-cc-rr) wymaga okreœlenia tzw. strategicznych kryteriów i ich priorytetów w celu dokonania oceny znaczenia: korzyœci (b), szans (o), kosztów (c) i ryzyka (r) rozpatrywanej decyzji. Dokonuje siê tego metod¹ rankingowania. W tym celu budowany jest osobny model i wykorzystywane specjalnie opracowane, osobiste skale werbalne (istnieje mo liwoœæ wykorzystania gotowych skal zamieszczonych w za³¹czniku tzw. templates programu Super Decisions). Przy pomocy tych skal ocenia siê wa noœæ (znaczenie) najlepszych z alternatyw (B, O, C, R) rozwi¹zywanego przez nas problemu w stosunku do strategicznych kryteriów. Po obliczeniu priorytetów dla b, o, c i r s¹ one bezpoœrednio wprowadzane do naszego modelu decyzyjnego (ang. direct data entry). 10. Przeprowadzenie analizy wra liwoœci (co by by³o, gdy?) ostatecznego wyniku dla korzyœci, kosztów, szans i ryzyka (prezentowana jest ona w postaci wykresów). Analiza wra liwoœci dotyczy pytañ w rodzaju: co jeœli?, pozwalaj¹c na zorientowanie siê, czy ostateczna odpowiedÿ jest stabilna i pozwoli na zmianê danych wejœciowych dotycz¹cych ocen lub priorytetów. 5. Wyniki badañ W ramach modelu ANP korzyœci (rys. 2) wykonanych zosta³o 214 porównañ parami. Podobne dzia³ania podjêto przy opracowaniu sieci decyzyjnej szans (rys. 4) 148 porównañ parami, kosztów (rys. 3) 257 porównañ i ryzyka (rys. 5) 188. Iloœæ porównañ w ca³ym modelu wynios³a ³¹cznie 807. Wielkoœæ wspó³czynnika CR (zgodnoœci porównañ) dla wszystkich porównañ dokonanych w ramach sieci Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

7 korzyœci, kosztów, szans i ryzyka nie przekracza³a 10%, co oznacza, e by³y one zgodne (logiczne). W tabeli 2 zaprezentowano zbiorcze wyniki dla 72 subkryteriów w ramach modelu ANP z³o onego z sub-sieci korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Globalne priorytety dla wszystkich elementów sieci wskazuj¹ na wa noœæ ka dego z nich w realizacji celu g³ównego. Natomiast lokalne - znaczenie tych czynników wewn¹trz ka dego klastra sub-systemu. Ze wzglêdu na ograniczenia edytorskie nie zosta³y omówione szczegó³owe wyniki dla subkryteriów. Nale y jednak podkreœliæ, i elementy, dla których wielkoœci priorytetów globalnych s¹ wy sze lub równe 0,03 (3%), s¹ najwa - niejsze w procesie decyzyjnym i maj¹ najwiêkszy wp³yw na wybór optymalnego wariantu decyzyjnego. Przedstawione w tabeli 2 wielkoœci priorytetów dla poszczególnych wariantów obliczono z porównania parami ich wa - noœci w realizacji ka dego z subkryterium obszaru organizacyjnego, produkcyjnego, technologicznego i ekonomicznego w ramach sub-sieci korzyœci, kosztów, szans i ryzyka oraz tych e czynników maj¹cych na nie wp³yw (wskazuj¹ na to strza³ki wchodz¹ce i odchodz¹ce od klastra wariantów decyzyjnych). W wyborze optymalnego wariantu decyzyjnego dotycz¹cego poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem nale y dokonaæ po³¹czenia wielkoœci priorytetów wariantów sieci korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Mo na to zrealizowaæ na dwa sposoby, w zale noœci od tego czy sub-sieci (wartoœci) B, O, C, R uznaje siê za równowa ne lub nie. Jeœli maj¹ one równe znaczenie, wówczas stosowana jest multiplikatywna formu³a matematyczna (BO/CR), w której dzieli siê wielkoœci priorytetów dla poszczególnych wariantów z modeli korzyœci i szans przez odpowiednie z modeli kosztów i ryzyka. Najlepsz¹ alternatyw¹ jest ta, dla której obliczony iloraz ma najwy sz¹ wartoœæ. Wykorzystuj¹c drugi ze sposobów, stosuje siê addytywno-negatywn¹ formu³ê matematyczn¹ (bb+oocc-rr), która wymaga okreœlenia stopnia wa noœci sub-sytemów: korzyœci (b), szans (o), kosztów (c) i ryzyka (r) rozwi¹zywanego problemu. Jest to wynikiem tego, i korzyœci, koszty, szanse i ryzyko czasami nie s¹ uznawane za równie wa ne dla danego problemu decyzyjnego. W tym celu opracowuje siê strategiczne kryteria w odniesieniu, do których szacuje ich znaczenie. Na tym etapie pracy spogl¹damy na nasz problem z bardziej ogólnej perspektywy, wykorzystuj¹c kryteria: ekonomiczno-produkcyjne, spo³eczne, polityczne, wizerunku i edukacyjne. Ka de strategiczne kryterium zosta³o szczegó³owiej rozpisane na odpowiadaj¹ce im subkryteria, które wykorzystano do rankingowania sub-systemów korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Podczas rankingowania myœlimy o najwa niejszej alternatywie wewn¹trz ka - dego z sub-systemu korzyœci, kosztów, szans i ryzyka (wybieramy te, dla których wielkoœæ priorytetu jest najwy sza) i nadajemy im znaczenie wobec opracowanych strategicznych kryteriów (lub subkryteriów). Strategiczne kryteria umo liwiaj¹ po³¹czenie wyników uzyskanych wewn¹trz sub-systemów (wartoœci) korzyœci, kosztów, szans i ryzyka oraz przedstawienie koñcowego rezultatu. Model strategicznych kryteriów zosta³ przedstawiony na rysunku 6. Sposób oszacowania wielkoœci priorytetów dla sub-systemów korzyœci, kosztów, szans i ryzyka przy pomocy opracowanych skal kryteriów osobistych zaprezentowano w tabeli 3. Pod tabel¹ zamieszczono skale kryteriów osobistych i ich priorytety, wed³ug których oszacowano wa noœæ (znaczenie) sub-systemów korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Porównania parami zale nych i wp³ywaj¹cych na warianty decyzyjne elementów oraz oszacowanie stopnia wa noœci sub-sytemów: korzyœci, kosztów, szans i ryzyka pozwoli³y na wybór najlepszej strategii (wariantu) poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. Jest ni¹ system zintegrowanego zarz¹dzania jakoœci¹ produktów ywnoœciowych. Pozwala on na optymaln¹ realizacjê przyjêtego przez nas celu. Wskazuj¹ na to obie zastosowane w pracy formu³y matematyczne. Koñcowe wyniki obliczeñ zestawiono w tabeli 4. Aby sprawdziæ stabilnoœæ proponowanego rozwi¹zania, wykonano analizê wra liwoœci dla modeli korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Na podstawie analizy wra liwoœci mo emy sprawdziæ, jak zmieni siê proponowane rozwi¹zanie, gdy zmodyfikujemy (zwiêkszymy lub zmniejszymy) wartoœci dla korzyœci, szans, kosztów i ryzyka prezentowanego modelu sieciowego poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem, odpowiednio dla korzyœci (rys. 7), dla szans (rys. 8), dla kosztów (rys. 9) oraz dla ryzyka (rys. 10). Jak wskazuje rysunek 7. wielkoœæ priorytetu korzyœci nie wydaje siê mieæ du ego wp³ywu na ostateczny wynik. Nawet, gdy jego wielkoœæ spadnie poni ej 0,32 najlepszym rozwi¹zaniem bêdzie wariant C. Analizuj¹c wykres analizy wra liwoœci dla poszczególnych wariantów modelu szans (rys. 8), mo na zauwa yæ analogiczn¹ sytuacjê. W ramach analizy wra liwoœci dla kosztów (rys. 9) wykresy dla wszystkich wariantów wykazuj¹ tendencjê malej¹c¹, tzn. im priorytet kosztów wzrasta, tym priorytety dla zaproponowanych systemów jakoœci s¹ mniejsze. Do wielkoœci równej 0,5 wariant C jest najlepszy. Powy ej tej wielkoœci wariant ten staje siê najgorszym rozwi¹zaniem. Wówczas najlepszym zostaje wariant A. W odniesieniu do analizy wra liwoœci modelu ryzyka (rys. 10), podobnie jak w modelu kosztów, wykresy dla poszczególnych wariantów posiadaj¹ tendencjê spadkow¹. Najgorzej sytuacja prezentuje siê dla wariantu A, który zajmuje ostatni¹ lokatê, niezale nie od wielkoœci priorytetu dla ryzyka. Gdy zwiêkszamy priorytet dla ryzyka powy ej 0,1714 jego wielkoœæ dla wariantu C zaczyna gwa³townie spadaæ. Jest on najlepszym rozwi¹zaniem do priorytetu ryzyka równego 0,7. Powy ej tej wartoœci spada on na drug¹ pozycjê, za wariantem B. Jak wynika z zaprezentowanej analizy, warianty rozwi¹zañ s¹ bardziej wra liwe na zmiany priorytetów dla kosztów i ryzyka ni dla korzyœci i szans. Jednak przeprowadzona analiza wskazuje, e aby koñcowe priorytety alternatyw uleg³y zmianie, musielibyœmy dokonaæ ekstremalnych za³o eñ dla priorytetyzacji (B, O, C, R), g³ównie kosztów i ryzyka. 6. Podsumowanie i wnioski Reasumuj¹c, w odniesieniu do przedsiêbiorstw bran y spo- ywczej podjêcie decyzji dotycz¹cej wdro enia odpowiednich systemów zarz¹dzania jakoœci¹ produktów ywnoœciowych nie powinno nastêpowaæ wy³¹cznie w odniesieniu do obecnych trendów lub mody na rynku, maj¹c tylko na uwadze Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 27

8 cd. tabeli na str. 29 Strona 28 Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

9 Tab. 2. Zbiorcze wyniki modeli ANP kosztów, korzyœci, szans i ryzyka Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 29

10 Rys. 6. Hierarchia strategicznych kryteriów do oszacowania wa noœci sub-systemów (wartoœci): korzyœci, kosztów, szans i ryzyka Tab. 3. Oszacowanie wa noœci sub-systemów korzyœci, kosztów, szans i ryzyka Strona 30 Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

11 Wybór efektywnego systemu zarz¹dzania jako ci¹ w przedsiêbiorstwach na przyk³adzie przemys³u spo ywczego Tab. 4. Wyniki koñcowe analizy ANP Rys. 7. Analiza wra liwo ci dla modelu korzy ci Rys. 8. Analiza wra liwo ci dla modelu szans Rys. 9. Analiza wra liwo ci dla modelu kosztów Rys. 10. Analiza wra liwo ci dla modelu ryzyka Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010) Strona 31

12 efekt marketingowy z ich posiadania. Zarz¹d firmy powinien zdecydowaæ siê na wybór takich systemów jakoœci, których posiadanie w najwiêkszym stopniu przyczyni siê do realizacji najwa niejszych potrzeb w firmie i oczekiwañ ich odbiorców. Wprowadzenie tych systemów powinno nast¹piæ po kompleksowym przeanalizowaniu wszystkich mo liwych czynników decyzyjnych i ich zale noœci wewn¹trz firmy oraz w jej otoczeniu w ujêciu korzyœci, kosztów, szans i ryzyka. Wdro enie systemu jakoœci powinno nast¹piæ wówczas, gdy ³¹czne korzyœci i szanse z jego posiadania bêd¹ wy sze od kosztów i ryzyka tej decyzji. Aby móc tego dokonaæ firma powinna dysponowaæ odpowiednimi metodami, pozwalaj¹cymi na dokonanie takiego pomiaru. Praca prezentuje zastosowanie po raz pierwszy w Polsce w zarz¹dzaniu jakoœci¹ metody Analitycznego Procesu Sieciowego (ang. Analytic Network Process ANP). Wiêkszoœæ prac prezentuj¹cych czynniki wp³ywaj¹ce na poprawê zarz¹dzania jakoœci¹ w przedsiêbiorstwie wykorzystuje metody statystyczne. W pracy tej zaproponowano m.in. mo liwoœæ wykorzystania opinii ekspertów, którzy nadali znaczenie (okreœlili wa noœæ) elementów decyzyjnych poprzez porównania elementów parami. Ponadto zaproponowany model ANP poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem obejmuje wszelkiego rodzaju zale noœci oraz sprzê enia zwrotne miêdzy elementami decyzyjnymi. Dlatego jest on w stanie lepiej odzwierciedliæ z³o onoœæ problemu i rzeczywiste zwi¹zki zachodz¹ce miêdzy czynnikami wewn¹trz firmy i w jej otoczeniu. Inne metody stosowane do rozwi¹zania tego zagadnienia mog¹ te zale noœci omin¹æ. Identyfikacja czynników oraz ocena ich wp³ywu na wdro enie odpowiednich systemów zarz¹dzania jakoœci¹ powoduje, e istnieje wiêksze prawdopodobieñstwo osi¹gniêcia sukcesu przez firmy. Rozwi¹zywany problem jest obecnie niezwykle aktualny w Polsce. Zaprezentowane w pracy modele poprawy jakoœci produktów i wzrostu efektywnoœci zarz¹dzania przedsiêbiorstwem mog¹ byæ z powodzeniem wykorzystane przez firmy bran y spo ywczej przy wyborze odpowiednich SZJ. Mo na je równie w ró ny sposób zmodyfikowaæ i udoskonaliæ na potrzeby firmy, np. opracowaæ modele decyzyjne na ró nych etapach wdra ania systemów jakoœci. Ponadto zasady stosowane przy opracowaniu modeli mog¹ zostaæ przeniesione i zastosowane do rozwi¹zania tak e innych, wielokryterialnych problemów decyzyjnych nie tylko w gospodarce ywnoœciowej. Badania czêœciowo finansowane z grantu promotorskiego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy szego Nr NN Literatura: [1] Adamus W., Grêda A.: Wspomaganie decyzji wielokryterialnych w rozwi¹zywaniu wybranych problemów organizacyjnych i mened erskich. Badania Operacyjne i Decyzje, Nr 2/2005, s [2] Grêda A.: Zarz¹dzanie jakoœci¹ produktów ywnoœciowych. Praca doktorska zrealizowana na Wydziale Zarz¹dzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa [3] Grêda A.: Application of the AHP/ANP in food quality management, [w:] ISAHP 2009, Conference Handbook, July 29-August 1, 2009, Pittsburgh, Pennsylvania, USA. Strona 32 [4] Kleniewski A.: Integracja systemów zarz¹dzania specyfikacja PAS 99:2006. Problemy Jakoœci, 2007, Nr 10, s. 14. [5] Saaty T. L.: Decision Making for Leaders. The Analytic Hierarchy Process for Decisions in a Complex World. RWS Publications. Pittsburgh PA [6] Saaty T. L.: Fundamentals of the Analytic Network Process. Dependence and Feedback in Decision-Making with a Single Network. Journal of Systems Science and Systems Engineering, published at Tsinghua University, Beijing, (to appear) Vol. 13, No. 2, June [7] Saaty T. L.: The Analytic Hierarchy and Analytic Network Processes for the Measurement of Intangibles and for Decision Making, [in] Multiple Criteria Decision Analysis: The State of the Art Surveys, edited by J. Figueira, S. Greco and M. Ehrgott. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht [8] Tabor A., R¹czka M.: Nowoczesne zarz¹dzanie jakoœci¹. Planowanie, wdra anie, utrzymywanie i doskonalenie systemów zarz¹dzania jakoœci¹. Tom III. Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków CHOICE OF EFFECTIVE QUALITY MANAGE- MENT SYSTEM IN ENTERPRISES BASIS ON FOOD ECONOMY Abstract: The objective of the present study is to demonstrate the application of multicriteria decision making methods in selecting the most efficient option of quality management system in food industry. Most studies concentrate on single aspects of quality management, instead of looking at the problem more holistically by analysing all factors and often complex relations between them. In response to this shortage, the present study proposes a more holistic model of successful quality management of food products. The Analytic Network Process (ANP) were applied to build and analyse the problem. The successful quality management has been defined here as a goal of improving the quality of food products and increasing the company management effectiveness. The overall model comprises Benefits, Opportunities, Costs and Risks and consider a range of various factors influencing the decision problem. The ANP results are based on empirical survey (questionnaire interviews) carried out with managers in three leading food enterprises in Poland. The problem presented in this paper is very important not only in Poland. B,O,C,R models of improving the quality of food products and increasing the company management effectiveness can be successfully applied by food enterprises to choose the most appropriate quality management systems. Other methods applied to solve this problem would likely fail to analyse these dependencies so thoroughly. Last but not least, the rules of building the B,O,C,R models to select the best option of quality management system in food industry can also be applied in other than food companies. Dr in. Anna GRÊDA Katedra Zarz¹dzania Jakoœci¹ Wydzia³ Towaroznawstwa Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Zarz¹dzanie Przedsiêbiorstwem Nr 2 (2010)

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością

Zarządzanie jakością Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Œwiat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku.

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. ISO 9001:2015 Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. Nowelizacje normy to coś więcej, niż tylko kosmetyczne zmiany; pociągają one za sobą

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

24 paêdziernika 2005. Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce

24 paêdziernika 2005. Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce 24 paêdziernika 2005 Implementacja przepisów prawa ywnoœciowego w Polsce Fundamentalne wymagania dotycz¹ce higieny i bezpieczeñstwa zdrowotnego w produkcji i obrocie znajduj¹ siê w ustawie z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 80 000 PRACOWNIKÓW 500 W POLSCE OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 1 650 BIUR I LABORATORIÓW 30 W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA 1 SGS Systems & Services Certification Projekty wg

Bardziej szczegółowo

F Ă MD LH Q D ] G È ] U

F Ă MD LH Q D ] G È ] U Metoda 5S Fachowa VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska 271, 02 133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66 faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Ksi¹

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

ukasz Sienkiewicz* Zarz¹dzanie kompetencjami pracowników w Polsce w œwietle badañ

ukasz Sienkiewicz* Zarz¹dzanie kompetencjami pracowników w Polsce w œwietle badañ Komunikaty 97 ukasz Sienkiewicz* Zarz¹dzanie kompetencjami pracowników w Polsce w œwietle badañ W organizacjach dzia³aj¹cych na rynku polskim w ostatnim czasie znacz¹co wzrasta zainteresowanie koncepcj¹

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE I NADZOROWANIE DOKUMENTÓW SYSTEMOWYCH (PROCEDUR, KSIĘGI JAKOŚCI I KART USŁUG) SJ.0142.1.2013 Data: 23.10.

TWORZENIE I NADZOROWANIE DOKUMENTÓW SYSTEMOWYCH (PROCEDUR, KSIĘGI JAKOŚCI I KART USŁUG) SJ.0142.1.2013 Data: 23.10. SJ.0142.1.2013 Data: 23.10.2013 Strona 1 z 5 1. Cel i zakres 1.1. Cel Celem niniejszej procedury jest zapewnienie, że dokumentacja Systemu Zarządzania Jakością stosowana w Starostwie Powiatowym w Wałbrzychu

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA dr inż.. ALEKSANDRA ŁUCZAK Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Finansów w i Rachunkowości ci Zakład Metod Ilościowych Collegium Maximum,, pokój j 617 Tel. (61) 8466091 luczak@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1).

Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1). 45 min Inwentyka Procesy innowacyjne dr hab. inż. M. Sikorski 1 Procesy rozwiązywania problemów. Diagnozowanie problemu: metody graficzne (1). Data wykładu:............. Razem slajdów: 14 Inwentyka procesy

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016 Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu wiedza o społeczeństwie Publicznego Gimnazjum Sióstr Urszulanek UR we Wrocławiu w roku szkolnym 2015/2016 KRYTERIA OGÓLNE 1. Wszystkie oceny są jawne. 2. Uczennica/uczeń

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna z oceny sprawozdania Zarządu z działalności KERDOS GROUP S.A. w roku obrotowym obejmującym okres od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. oraz sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Listopad 2012 Organizacja funkcjonalna Dotychczas na organizację patrzono z perspektywy realizowanych funkcji. Zarząd

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007

Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2007 Prognozy rozwoju na lata 2007-2010 Data publikacji: wrzesieñ 2007 Wersje jêzykowe: polska, angielska Od autora Na polskim rynku telekomunikacyjnym widocznych jest

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR Rega³y DE LAKMAR Strona 2 I. KONSTRUKCJA REGA ÓW 7 1 2 8 3 4 1 5 6 Rys. 1. Rega³ przyœcienny: 1 noga, 2 ty³, 3 wspornik pó³ki, 4pó³ka, 5 stopka, 6 os³ona dolna, 7 zaœlepka, 8 os³ona górna 1 2 3 4 9 8 1

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm. Rozliczenie podatników podatku dochodowego od osób prawnych uzyskujących przychody ze źródeł, z których dochód jest wolny od podatku oraz z innych źródeł Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r.

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU. XXIII edycja. Ankieta dla Grup Producentów Rolnych

Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU. XXIII edycja. Ankieta dla Grup Producentów Rolnych Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU XXIII edycja Ankieta dla Grup Producentów Rolnych ORGANIZATOR: Stowarzyszenie Polski Klub ROLNIK-FARMER ROKU PARTNER KONKURSU: Agencja Nieruchomości Rolnych PATRONAT

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O KONKURSIE

OGŁOSZENIE O KONKURSIE OGŁOSZENIE O KONKURSIE Konkurs prowadzony jest zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.- Prawo Zamówień Publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z póź. zm.) zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. z dnia 21.04.2016. na stanowisko: specjalista systemów VR

ZAPYTANIE OFERTOWE. z dnia 21.04.2016. na stanowisko: specjalista systemów VR ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 21.04.2016 na stanowisko: specjalista systemów VR 1. Nazwa Zamawiającego Signum Project sp. z o.o. Ul. Myśliwska 61/110, 30-718 Kraków 2. Postanowienia ogólne Niniejsze postępowanie

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 2/2013/WWW

Zapytanie ofertowe nr 2/2013/WWW Zapytanie ofertowe nr 2/2013/WWW Rzeszów, dnia 18 marzec 2013 r. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych) Szanowni Państwo, W związku z realizacją przez firmę

Bardziej szczegółowo

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE W z ó r u m o w y UMOWA GENERALNA NR zawarta w Nowym S¹czu w dniu... 2011 r. pomiêdzy: Powiatowym Zarz¹dem Dróg w Nowym S¹czu z siedzib¹ przy ul. Wiœniowieckiego 136, 33-300 Nowy S¹cz, zwanym dalej Zamawiaj¹cym,

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: Księgowość, w wersji 9.0 Wycena rozchodu środków pieniężnych wyrażonych w walucie obcej

Nowości w module: Księgowość, w wersji 9.0 Wycena rozchodu środków pieniężnych wyrażonych w walucie obcej Nowości w module: Księgowość, w wersji 9.0 Wycena rozchodu środków pieniężnych wyrażonych w walucie obcej Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp...3 Metody wyceny rozchodu środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie produkcyjnym z zastosowaniem Analitycznego Procesu Sieciowego

Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie produkcyjnym z zastosowaniem Analitycznego Procesu Sieciowego Anna Florek-Paszkowska * Piotr Cymanow ** Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie produkcyjnym z zastosowaniem Analitycznego Procesu Sieciowego Wstęp Skuteczność zarządzania przedsiębiorstwem w dobie

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Oferta pozycjonowania

Oferta pozycjonowania www.kamelot.pl 2012 Oferta pozycjonowania Iloœæ stron w Google Iloœæ stron Iloœæ linków w Google Iloœæ linków podstron w Pañstwa strony w wyszukiwarce google: podstron w Pañstwa strony wed³ug Majesticseo:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY KLASA CZWARTA, PIĄTA I SZÓSTA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY KLASA CZWARTA, PIĄTA I SZÓSTA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZYRODY KLASA CZWARTA, PIĄTA I SZÓSTA PROGRAM: Przyrodo, witaj! WSiP, PODRĘCZNIK, ZESZYT UCZNIA, ZESZYT ĆWICZEŃ (tylko klasa piąta) Przyrodo, witaj! E.Błaszczyk, E.Kłos

Bardziej szczegółowo

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. 1 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.poddebice.biuletyn.net Poddębice: Aktualizacja gleboznawcza klasyfikacji gruntów i użytków

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl

TÜV Rheinland Polska. Nowy Znak. Odpowiadamy na Pañstwa pytania. www.tuv.pl TÜV Rheinland Polska Nowy Znak Odpowiadamy na Pañstwa pytania Odpowiadamy na Pañstwa pytania wszystko czego chc¹ siê Pañstwo dowiedzieæ na temat nowego znaku TÜV Rheinland. Zgodnie z has³em Jeden dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu CZĘSTOCHOWA

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015 WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE W związku realizacją projektu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu w Przewodniczący Jan Robert Halina Podsekretarz Sprawozdanie z realizacji zadań Komitetu Audytu dla dzialów administracja publiczna, informatyzacja, łączność, wyznania religijne oraz mniejszości narodowej

Bardziej szczegółowo

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 Załącznik Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 I. Poprawki do: Rozdział 1. Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja X. M A N A G E R q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja Schemat funkcjonalny modu³u MANAGER SPIS TREŒCI X.1. PRZEZNACZENIE MODU U...X-3 X.2. WYKAZ FUNKCJI...X-4 X.3. CODZIENNA

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe. Zarz¹dzanie produkcj¹ Lean Sigma Academy. Zarz¹dzanie jakoœci¹ Quality Excellence. Auditor Wiod¹cy ISO 9001

Studia podyplomowe. Zarz¹dzanie produkcj¹ Lean Sigma Academy. Zarz¹dzanie jakoœci¹ Quality Excellence. Auditor Wiod¹cy ISO 9001 Studia podyplomowe Zarz¹dzanie produkcj¹ Lean Sigma Academy Zarz¹dzanie jakoœci¹ Quality Excellence. Auditor Wiod¹cy ISO 9001 Pomagamy osi¹gn¹æ sukces www.luqam.com/podyplomowe Dlaczego studia LUQAM? W

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych

I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych SPIS TREŚCI Wstęp I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych WPROWADZENIE 2. Pojęcie ryzyka i jego rodzaje 3. Zarządzanie ryzykiem 4. Jak zarządzać ryzykiem? 5. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych?

Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? Przypomnienie najważniejszych pojęć z baz danych. Co to jest baza danych? 1 Podstawowe pojęcia: 2 3 4 5 Dana (ang.data) najmniejsza, elementarna jednostka informacji o obiekcie będąca przedmiotem przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Certyfikat na zdrowie

Certyfikat na zdrowie jakość Zintegrowane systemy zarządzania w służbie zdrowia Certyfikat na zdrowie rystyna Lisiecka owszechna staje się tendencja budowania zintegrowanych systemów zarządzania w organizacjach usługowych.

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN CONSTRUCTOR Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych Deepstor P90 CONSTRUCTOR Magazyn w miejsce korytarzy Rega³y wjezdne P90 daj¹ mo liwoœæ zwiêkszenia powierzchni magazynowania nawet o 90% w porównaniu

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych)

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) Kraków, dn. 15 września 2015 r. Zapytanie ofertowe (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) W związku z realizacją przez Wyższą Szkołę Europejską im. ks. Józefa

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl 1 z 6 2012-03-08 14:33 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl Rzeszów: Wynajem i obsługa przenośnych toalet przy drogach

Bardziej szczegółowo