Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy"

Transkrypt

1 Analiza zagrożeńi analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle norm Kodeksu Żywnościowego dorobek i perspektywy Konferencja 13 listopada 2014 r. Warszawa Krzysztof Kwiatek, Zbigniew Osiński PAŃSTOWOWY INSTYTUT WETERYNARYJNY - PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY w Puławach 1

2 Zarys prezentacji Wprowadzenie znaczenie kwestii bezpieczeństwa żywności Zarządzanie bezpieczeństwem żywności Proces analizy zagrożeń(gmp/ghp, GAP..,HACCP) Proces analizy ryzyka i kryteria zarządzania ryzykiem (ALOP, FSO, PO, PC, ADI, TDI, PTWI) Polityka w zakresie wzmacniania bezpieczeństwa żywności Perspektywy związane z wdrażaniem stosowania zasad analizy ryzyka w pracach Kodeksu Żywnościowego Wnioski 2

3 Społeczny wymiar żywności i żywienia (1) Kilka razy dziennie każdy z nas podejmuje decyzje co zjeść, ile zjeść, kiedy, gdzie, z kim, Jaki charakter mają te decyzje? czasem przemyślane, czasem impulsywne, uwarunkowane wieloma powiązanymi czynnikami (genetyczne-smak, doświadczenie życiowe, personalne, społeczne, polityczne, ekonomiczne, religijne), Jednocześnie notujemy wiele zatruć i zakażeń pokarmowych oraz coraz więcej globalnych i lokalnych sytuacji kryzysowych związanych z bezpieczeństwem żywności, które maja wpływ na decyzje konsumenckie 3

4 Zatrucia i zakażenia pokarmowe w skali globalnej Poważny problem epidemiologiczny w Europie i na świecie Ogółem 2,2 mln zgonów każdego roku z powodu zakażeń pokarmowych W krajach uprzemysłowionych do 20 zgonów na milion mieszkańców każdego roku W UE w 2011 roku liczba zgonów z powodu zatrući zakażeń pokarmowych wywołanych przez czynniki zoonotyczne czynników wyniosła 295 (1 na milion) (EFSA) Wiele ognisk zatruć i zakażeń ma nierozpoznany czynnik etiologiczny (2000 ognisk w EU w 2011) 4

5

6 FAO /WHO Komitet Ekspercki Bezpieczeństwa Żywności Choroby, których źródłem jest zanieczyszczona żywność są być może najbardziej rozpowszechnionym problemem zdrowia we współczesnym świecie W tej sytuacji wzrasta rola Komisji Kodeksu Żywnościowego i innych międzynarodowych organizacji, w zakresie globalnej i lokalnej aktywności dotyczącej zapewnienia bezpieczeństwa i jakości żywności 6

7 Co oznacza pojęcie bezpieczeństwo żywności food safety? Bezpieczeństwo żywności pewność, że żywność nie zaszkodzi konsumentowi, jeżeli jest przygotowana i/lub spożyta zgodnie z jej przeznaczeniem. Bezpieczeństwo żywności zakłada nieobecność lub akceptowalne poziomy: -zanieczyszczeń, zafałszowań, naturalnie występujących toksyn lub każdej innej substancji, która czyni żywność szkodliwądla zdrowia poprzez ostre lub chroniczne oddziaływanie i wymaga wykorzystania, i zastosowania wiedzy z zakresu higieny żywności Higiena żywności - wszystkie warunki i środki konieczne, by zapewnić odpowiednie bezpieczeństwo i przydatność żywności do spożycia (jakość) biorąc pod uwagęwszystkie ogniwa łańcucha żywnościowego. 7 7

8 Bezpieczeństwo żywności na całej długości łańcucha żywnościowego Produkcja Produkcja pierwotna pierwotna (gospodarstwo) (gospodarstwo) Produkcja żywności Produkcja żywności Transport Transport Dystrybucja Dystrybucja Przechowywanie Przechowywanie żywności żywności u u konsumentów konsumentów Moment Moment konsumpcji konsumpcji Podejście to oznacza, że każdy etap łańcucha żywnościowego począwszy od produkcji pierwotnej do etapu końcowego jakim jest konsumpcja musi być uwzględniony w systemie zarządzania bezpieczeństwem i jakością produktu

9 Ogólny schemat oceny ryzyka zgodnie z zasadą od pola do stołu (CA) Częstość(prawdopodobieństwo) występowania czynnika zagrożenia P p Pz Pż Pm prawdopodobieństwo narażenia na czynnik Produkcja pasz Chów zwierząt gospodarskich Produkcja żywności Dystrybucja żywności Gospodarstwo domowe Ryzyko K p Kz Kż Km prawdopodobieństwo infekcji/zachorowania Poziom (koncentracja) występowania czynnika zagrożenia 9

10 Bezpieczeństwo żywności Zarządzamy kryteriami zagrożeń różne kryteria/wartości bezpieczeństwa Analiza zagrożeń niespecyficznych etapowo GMP GHP GAP Analiza zagrożeń specyficznych etapowo System HACCP Kryteria bezpieczeństwa produktu - zarządzania czynnikami zagrożeń wpływającymi na bezpieczeństwo produktu

11 Definicje terminów: zagrożenie i analiza zagrożeń Zagrożenie czynnik biologiczny, chemiczny lub fizyczny w żywności lub paszy, bądź stan żywności lub paszy, mogący powodować negatywne skutki dla zdrowia Analiza zagrożeń proces polegający na identyfikacji zagrożeń w zakresie bezpieczeństwa żywności, mogących wystąpić w miejscu produkcji i na poszczególnych etapach prowadzonych procesów technologicznych na całej długości łańcucha żywnościowego wszystkie istotne czynniki zagrożeń powinny być wzięte pod uwagę 11

12 Zarządzanie bezpieczeństwem łańcucha żywnościowego w zakresie czynników zagrożeń podstawowy element (Nr 1) Wszystkie podmioty Łańcucha Żywnościowego GHP Dobra Praktyka Higieniczna GMP - Dobra Praktyka Wytwarzania GAP - Dobra Praktyka Rolnicza GAF Dobra Praktyka Żywienia Zwierząt GVP Dobra Praktyka Weterynaryjna Dobre Praktyki są podstawą systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności dla KONTROLI ZAGROŻEŃOGÓLNYCH (niespecyficznych etapowo) GHP/GMP/GAP/GAF/GVP

13 Zarządzanie bezpieczeństwem łańcucha żywnościowego podstawowy (Nr 1) i uzupełniający element (Nr 2) Prawie wszystkie podmioty łańcucha żywnościowego Koncepcja Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (HACCP) jest systematycznym i określonym podejściem do zarządzania bezpieczeństwa żywności przez identyfikację Zagrożeń etapowo specyficznych i ich kontrolę w CCPs HACCP GHP/GMP/GAP/GAF/GVP

14 Łańcuch żywnościowy analiza i zarządzanie czynnikami zagrożeń nowsze podejście od około Produkcja Produkcja pierwotna pierwotna (gospodarstw (gospodarstw o) o) Produkcja Produkcja got. got. żywności żywności Transport Transport Dystrybucja Dystrybucja Analiza zagrożeń Przechowywanie Przechowywanie żywności żywności u u konsumentów konsumentów Moment Moment konsumpcji konsumpcji GAP/GVP/GMP/GHP HACCP Łańcuch żywnościowy: wzrasta zainteresowanie kontrolą czynników zagrożeń na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego i zapewnienia wyższego poziomu bezpieczeństwa żywności. Codex Alimentarius 14

15 Tradycyjne systemowe podejście w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego (1 i 2 element) HACCP GHP/GMP następnie następnie (GAP, GVP, GBP) Opanowanie (kontrola) czynników zagrożeń w łańcuchu żywnościowym została zapewniona 15

16 Tradycyjne systemowe podejście do zapewnienia bezpieczeństwa produktu żywnościowego ocena działania Tradycyjne systemowe (GAP/GMP/GHP/HACCP) podejście wymaga ustanowienia środków kontroli (dla czynników zagrożeń) celem: unikania czynników zagrożeń minimalizowania czynników zagrożeń eliminowania czynników zagrożeń Doskonalenie poziomu ochrony zdrowia publicznego jest mniej istotne w tym tradycyjnym podejściu 16

17 Co osiągnęliśmy w ten sposób? Wprowadziliśmy w życie GMP / GHP -wprowadziliśmy w życie zasady higieny, zapewniliśmy kontrolęczynników zagrożeńogólnych, niespecyficznych etapowo. W ramach systemu HACCP robimy analizę zagrożeń, zabezpieczoną nadzorem w ramach CCP Osiągnęliśmy jakiśpoziom bezpieczeństwa i wyczerpaliśmy możliwości dalszego postępowania. GMP/GHP i system HACCP nawet na całej długości łańcucha żywnościowego nie sązdolne zapewnićwięcej niżtolerowalnego i stałego poziomu bezpieczeństwa. W tym obszarze mamy od wielu lat wytyczne, standardy opracowane przez KKŻ, na przykład:.. Codex Alimentarius 17

18 Zalecany międzynarodowy Kodeks Praktyki w zakresie ogólnych zasad Higieny Żywności CAC/RCP , Rev Cel określenie podstawowych zasad higieny w łańcuchu żywnościowym (GMP, GHP, GAP) HACCP jako środek poprawy bezpieczeństwa! Wskazanie jak implementować te zasady Dostarczyćwytycznych dla innych bardziej szczegółowych Kodeksów w zakresie mięsa, mleka, jaj czy ryb. 18

19

20 Co będzie jutro - perspektywy Rozwój zasad dobrych praktyk i systemu HACCP - Revision of the General Principles of Food Hygiene (CAC/RCP ) and/or its Annex on HACCP I spotkanie grupy roboczej powołanej przez KKŻ, czerwiec, 2014, Finlandia Dalsze prace nad doskonaleniem bez rewolucji

21 Kategorie żywności w tradycyjnym podejściu do zapewnienia bezpieczeństwa żywności Produkt opisywany dwoma kategoriami: Bezpieczny Niebezpieczny/szkodliwy W konsekwencji systemowe tradycyjne podejście (GMP/GHP/HACCP): Nie określa celów i kryteriów w zakresie Ochrony Zdrowia Publicznego Poziom Ochrony Zdrowia Publicznego (ryzyka) w zakresie obejmującym bezpieczeństwo żywności jest nieznany. Codex Alimentarius 21

22 Poziomy kontrolowanych czynników i ryzyka w tradycyjnym systemie zarządzania bezpieczeństwem żywności

23 Co możemy zrobićdla dalszej poprawy bezpieczeństwa i jakości żywności Doskonalenie bezpieczeństwa żywności w odniesieniu do pojedynczych czynników zagrożeń dających podwyższony poziom ryzyka np. Salmonella, Listeria, E. coli, dioksyny Wymaga to więcej naukowego i racjonalnego podejścia!!! Przyszedłczas na analizęryzyka wykorzystanie wiedzy, nauki i postępu w praktycznej realizacji polityki bezpieczeństwa żywności!!!!! Wdrażamy koncepcję: Food safety risk analysis 23

24 Bezpieczeństwo żywności i doskonalenie ochrony zdrowia publicznego Zarządzamy kryteriami zagrożeń i ryzyka różne cele Kryteria ryzyka ALOP Kryteria zarządzania ryzykiem zdrowie publiczne PO, ADI, TDI Analiza zagrożeń GMP GHP Analiza ryzyka PC, MRL, ML FSO Analiza zagrożeń System HACCP Kryteria zarządzania GAPczynnikami zagrożeń - bezpieczeństwa produktu

25 Definicja ryzyka i analizy ryzyka w bezpieczeństwie żywności Ryzyko prawdopodobieństwo zaistnienia negatywnych skutków dla zdrowia oraz dotkliwość takich skutków w następstwie występowania danego (określonego) czynnika zagrożenia (np. Listeria, Salmonella, E. coli, dioksyny) Analiza ryzyka proces składający się z trzech powiązanych elementów: oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i komunikowania o ryzyku - Zadanie głównie rządowe 25

26

27 27

28 ANALIZA RYZYKA OCENA RYZYKA proces, który oznacza lub ocenia poziom ryzyka, który jest wynikiem występowania danego czynnika zagrożenia, Zarządzanie Ryzykiem Ocena Ryzyka Identyfikacja Zagrożenia Charakterystyka Zagrożenia Ocena Narażenia Charakterystyka Ryzyka Komunikowanie ryzyka Ocena Ryzyka Kryteria, cele ALOP PC, PO, FSO ADI, TDI, PTWI (MRL, ML) 28

29 Punkt wyjścia: ALOP ALOP odpowiedni poziom ochrony akceptowalny poziom ryzyka dla danego pojedyńczego czynnika zagrożenia!!! wyrażany jako cel do osiągnięcia w np.. zakresie (salmonelloz, zatruć gronkowcowych, kolibakterioz, nowotworów) pożądana redukcja/poziom zapadalności na określoną chorobę w określonym czasie maksymalna dopuszczalna częstotliwośćzapadania na choroby zakaźne przenoszone drogą przewodu pokarmowego 29

30 Główne kryterium stosowane w zarządzaniu ryzykiem ALOP (Appropriate Level Of Protection) Odpowiedni Poziom Ochrony, poziom ochrony wynikający z poziomu ryzyka level for a given individual hazard factor!!! wg porozumienia SPS definiuje się je jako odpowiedni poziom ochrony uznawany za odpowiedni przez Członka ustanawiającego środki sanitarne lub fitosanitarne w celu ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin w obrębie jego terytorium. ALOP-różne poziomy ochrony i ryzyka w zakresie Salmonelloz pokarmowych w zależności od kraju - Poland, Ukraine, Czech Republic, Georgia, Slovakia 30

31 Kryteria zarządzania ryzykiem do wdrożenia w łańcuchu żywnościowym od 2004 roku Rząd Podejście oparte na ryzyku w bezpieczeństwi e, bazuje na zarządzaniu kryteriami ryzyka (FSO, PO, PC, ADI, TDI, NP, MRL, ML, ZERO) ALOP ALOP FSO FSO // PO PO // PC PC ADI, ADI, TDI, TDI, PTWI, PTWI, MRL, MRL, ML, ML, NP, NP, DP, DP, NDP, NDP, ZERO ZERO Kryterium poziomu ochrony zdrowia publicznego Kompetentne organa

32 Kryteria (metrics/terms)zarządzania ryzykiem do zastosowania ALOP (Appropriate Level of Protection) Odpowiedni Poziom Ochrony FSO (Food Safety Objective)- Cel Bezpieczeństwa Żywności PO- Performance Objective- Cel Wykonawczy PC -Performance Criterion-Kryterium Wykonawcze Dodatkowy w przypadku zagrożeń chemicznych mamy: ADI (Acceptable daily intake) - Akceptowane dzienne pobranie) TDI (tolerable daily intake) - Tolerowane dzienne pobranie PTWI (Provisional tolerable weekly intake) -Tymczasowe tolerowane tygodniowe pobranie. MRL (Maximum residue level) -Najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości 32

33 Definicje kryteriów zarządzania ryzyka Food Safety Objective (FSO)- Cel Bezpieczeństwa Żywności Maksymalna częstotliwość i/lub koncentracja czynnika zagrożenia w żywności na etapie jej spożycia, która zapewnia lub przyczynia się do odpowiedniego poziomu ochrony (ALOP). Performance Objective (PO) - Cel Wykonawczy Maksymalna częstotliwość i/lub koncentracja czynnika zagrożenia w żywności na odpowiednim etapie łańcucha żywnościowego przed czasem konsumpcji, która zapewnia lub przyczynia się do osiągnięcia FSO lub ALOP Performance Criterion (PC) -Kryterium Wykonawcze Wymagany efekt częstości i/lub koncentracji czynnika zagrożenia w żywności, które musi zostać osiągnięte przez stosowanie jednego lub więcej środka kontroli w celu zapewnienia lub przyczynienie się do PO lub FSO.

34 Łańcuch żywnościowy kryteria zarządzania zagrożeniami i ryzykiem nowe podejście od 2004 roku PO TDI PC PO Analiza ryzyka ML FSO FSO MRL. ADI A L O P Produkcja Produkcja pierwotna pierwotna (gospodarstw (gospodarstw o) o) Produkcja Produkcja got. got. żywności żywności Transport Transport Dystrybucja Dystrybucja Analiza zagrożeń GAP/GBP/GVP/GMP/GHP HACCP Przechowywanie Przechowywanie żywności żywności u u konsumentów konsumentów Moment Moment konsumpcji konsumpcji Łańcuch żywnościowy: koncentracja na bezpieczeństwie łańcucha. Włączamy zdrowie publiczne analiza ryzyka w bezpieczeństwie żywności KWESTIA ZROZUMIENIA I WDROŻENIA PRZEZ RZĄD TEGO PODEJŚCIA 34

35 Fiński program zwalczania Salmonella przykład praktycznego rozwiązania, bazującego na Kodeksowym podejściu do analizy ryzyka

36 Poziom danego czynnika zagrożenia i towarzyszącego ryzyka w nowoczesnym systemie zarządzania zagrożeniami i ryzykiem (HA i RA)

37 Tworzymy system zarządzania bezpieczeństwem żywności i Ochroną Zdrowia Publicznego narzędzia/kryteria Rząd Narzędzie specjalne programy postępowanie w ramach zarz. ryzykiem ALOP ALOP Koncepcja Risk-based w bezpieczeństwie żywności oparta na nowych kryt. (FSO, FSO FSO / / PO PO / / PC PC PO, PC) ADI, ADI, TDI, TDI, PTWI, PTWI, MRL, MRL, ML, ML, NP, NP, DP, DP, ZERO ZERO Kryterium Poziom Ochrony Zdrowia Publicznego Kompetentne organy Hazard based approach Podejście oparte na zagrożeniach System HACCP System HACCP Narzędzia - systemowe Dobre Dobre Praktyki Praktyki GHPs GHPs / GMPs GMPs / GAPs/GVPs/ GAPs/GVPs/ Podstawa Podstawa systemu systemu zabiegi zabiegi DDD DDD Kryterium Bezpieczeństwo Produktu spożywczego Food Business Operator Przemysł 37

38 Bezpieczeństwo żywności i doskonalenie ochrony zdrowia publicznego. Zarządzamy kryteriami zagrożeńi ryzyka różne cele Kryteria ryzyka ALOP Kryteria zarządzania ryzykiem zdrowie publiczne PO, ADI, TDI Analiza zagrożeń GMP GHP GAP Analiza ryzyka PC, MRL, ML FSO Analiza zagrożeń System HACCP Kryteria zarządzania czynnikami zagrożeń - bezpieczeństwa produktu

39 Analiza zagrożeń a analiza ryzyka w systemie zarządzaniabezpieczeństwem żywności/paszi ochronie zdrowia publicznego Oparcie na analizie zagrożeń hazard-based Decyzje, normy i działania opierają się na celach wytyczonychdo osiągnięcia i sprawdzonych informacjach (wiarygodne badania) dotyczących występowania czynników zagrożeń, Np.. Salmonella w stadach chcemy osiągnąćcel 1-2% stad dodatnich jutro podczas gdy dzisiaj mamy 50-80% stad dodatnich. Przy zapewnieniueliminacji lub redukcji narażenia na te zagrożenia spodziewając się wystąpienia redukcji poziomu ryzyka 39

40 Analiza zagrożeńa analiza ryzyka w systemie zarządzania bezpieczeństwem żywności/pasz i ochronie zdrowia publicznego Oparcie na analizie ryzyka risk-based Decyzje, normy i działania oparte sąna specyficznej, szczegółowej wiedzy dotyczącej poziomu ryzyka Chodzi o osiągnięcie ustalonego poziomu ochrony zdrowia publicznego, a ten proces osiągania powinien byćjasno objaśniony i zwalidowany w tym zakresie 40

41 Przewodniki dla analizy ryzyka Working principles for risk analysis for food safety for application by governments, CAC/GL Zasady funkcjonowania analizy ryzyka w bezpieczeństwie żywności do stosowania przez odpowiednie organa administracji państwowej CAC/GL , Polska edycja 2013 (załączona w materiałach konferencyjnych) Food safety risk analysis. A guide for national food safety authorities. FAO Food and Nutrition Paper 87. (English edition 2007), Analiza ryzyka w bezpieczeństwie żywności. Przewodnik dla krajowych organów ds. bezpieczeństwa żywności, (Polska edycja w przygotowaniu ) 41

42 Wytyczne CA w zakresie zasad oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem mikrobiologicznym Principles and Guidelines for the Conduct of Microbiological Risk Assessment (1999) Principles and Guidelines for the Conduct of Microbiological Risk Management (2007/2008) 42

43 Mikrobiologiczna ocena ryzyka dokonywana jest przez JEMRA dla potrzeb CAC i dotyczy np.: Risk assessments of Salmonella in eggs and broiler chickens Risk assessments of Listeria monocytogenes in ready-to-eat food Risk assessments of Campylobacter spp. In broiler chickens Risk assessments of Vibrio spp. in seafood Inne: wirusy, Enterobacter sakazakii, EHEC 43

44 Chronologia wydawania niektórych standardów KKŻw zakresie zarządzania/zapewnienia bezpieczeństwa żywności analiza zagrożeń(ha) i ryzyka (RA) 2013 Guidelines on application of risk assessment for feed Guidelines on the Application of General Principles of Food Hygiene to the Control of Viruses in Food Guidelines for Risk Analysis of Foodborne Antimicrobial Resistance New approach to Food safety and quality issue 2008 CAC/GL 69 - Guideline for the Validation of Food Safety Control Measures 2007 Working Principles for Risk Analysis for Food Safety for Application by Governments CAC/GL 63 - Principles and Guidelines for the Conduct of Microbiological Risk Management 2003 (1969) - the CAC, FAO/WHO published CAC/RCP Rev , which serves as a guideline to food safety Principles and Guidelines for the Conduct of Microbiological Risk Assessment 1997 The Codex Committee for Food Hygiene established the principles (six) of the Hazard Analysis Critical Control Point (HACCP) system in the food-processing industry. In 1999, CA established the seven principles of HACCP system The Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measures (SPS) and the Agreement on Technical Barriers to Trade (TBT) The United Nations General Assembly Guidelines for Consumer Protection The establishment of the Codex Alimentarius Commission (1961 first step) The establishment of the World Health Organization (WHO) The establishment of the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) HA RA

45 Strategiczny plan Codex Alimentarius na lata Określono 4 strategiczne cele: 1.Ustanowienie międzynarodowych norm żywnościowych, które dotyczą bieżących i pojawiających się problemów w dziedzinie żywności. 2.Zapewnienie stosowania zasad analizy ryzyka w rozwoju norm Kodeksowych. 3.Ułatwienie skuteczniejszego udziału w pracach wszystkim członkom Codex Alimentarius 4.Wdrożenie skutecznych i wydajnych systemów i praktyk zarządzania pracami w ramach Codex Alimentarius 45

46 Strategiczny plan CA Cel strategiczny nr 2. Zapewnienie stosowania zasad analizy ryzyka w rozwoju norm Kodeksowych: Cel 2.1 Zapewnienie konsekwentnego stosowania zasad analizy ryzyka i doradztwa naukowego. Cel 2.2 Osiągnięcie zrównoważonego dostępu do wiedzy naukowej. Cel 2.3 Zwiększenie zaangażowania naukowego z krajów rozwijających się. 46

47 Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności oparte na przeprowadzonej ocenie ryzyka dla określonych czynników zagrożeń Zasada równoważności musi być przestrzegana EU/USA RU/EU Odpowiedzialność przeniesiona na podmioty gospodarcze Wg Claus Heggum, 2007 w modyfikacji własnej Polityka ochrony zdrowia publicznego: Skupiona na ryzyku ALOP jako kryterium doskonalenia Ochrony Zdrowia Publicznego Wzrost znaczenia ilościowej oceny ryzyka i badań laboratoryjnych Kierunki zmian w zarządzaniu bezpieczeństwem żywności i doskonaleniu zdrowia publicznego Polityka handlowa: Skupiona na wynikach ilościowych Unikanie sporów nad bezpieczna / niebezpieczna Produkcja żywności: Bardziej elastyczna Klarowna dokumentacja Zmiany w technologii i opracowanie nowych produktów Postępowanie z nowymi zagrożeniami Badania laboratoryjne b. potrzebne Nowe oparte na ryzyku kryteria ilościowe FSO, PO, PC, ADI, TDI Inicjatywa do dalszego rozwoju HACCP/GMP/GHP i prowadzenia badań laboratoryjnych 47

48 Wzmocnienie bezpieczeństwa żywności i kontrola systemów na poziomie państwowym Harmonizacja prawa żywnościowego przy wykorzystaniu norm Kodeksu Żywnościowego i innych norm międzynarodowych Urzędowa kontrola: tworzenie programów inspekcji żywności i możliwości szkoleniowych dla inspektorów Laboratoryjna kontrola żywności: wzmocnienie i modernizacja, szkolenie personelu Wdrażanie procesów: analizy zagrożeń i analizy ryzyka powinno byćpriorytetem w systemie bezpieczeństwa żywności 48

49 Wnioski Konsumenci maja prawo żądać dostarczania bezpiecznej żywności. Powstające na nowo i nasilające się problemy w zakresie bezpieczeństwa żywności wymagają zawsze podejmowania pilnych działań i poszukiwania rozwiązań systemowych. Od rządu, przemysłu i innych podmiotów łańcucha żywnościowego oczekuje się podjęcia wszelkich starań by zapewnić bezpieczeństwo żywności i odpowiedni poziom Ochrony Zdrowia Publicznego. Wdrażanie i doskonalenie procesu analizy zagrożeń i analizy ryzyka staje się rutynową praktyką 49

50 Thank you for the attention Codex Alimentarius 50

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna.

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. Licheń 28-30 października 2015 roku Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. IV Forum Technologii Serowarskich dr inż. Jarosław Kowalik Katedra

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego

Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego Analiza zagrożeń i analiza ryzyka w łańcuchu żywnościowym w świetle praw żywnościowego UE i norm Kodeksu Żywnościowego Prof. dr hab. Krzysztof Kwiatek, doc. dr hab. Tadeusz Wijaszka Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia;

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG Zagadnienia: Czynniki ryzyka zdrowia i jakości żywności; Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; Ustawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Bezpieczeństwo żywności stanowi jeden z priorytetów polityki żywieniowej i zajmuje centralne miejsce w obszarze ochrony zdrowia publicznego. Organizacja Narodów

Bardziej szczegółowo

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012

Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Eisenstadt 25-29 czerwca 2012 Warsztaty doskonalące w higienie mięsa i produktów mięsnych Hotel Burgenland Eisenstadt Udział wzięło 26 osób z 20 krajów Nr.rozp Tytuł Wersja skonsolidowana Regulacja rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego Good Manufacturing Practice - GMP Good Manufacturing Practice - GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania/Produkcji) połączenie efektywnych procedur produkcyjnych oraz skutecznej

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Higiena i bezpieczeństwo żywności w sklepikach szkolnych oraz blokach żywieniowych

Higiena i bezpieczeństwo żywności w sklepikach szkolnych oraz blokach żywieniowych Higiena i bezpieczeństwo żywności w sklepikach szkolnych oraz blokach żywieniowych Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wieruszowie mgr inż. Karolina Krawczyk - Borowiec Iwona Promna - stażystka

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na:

Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Zapraszamy zainteresowanych do zapisów na: Studium Specjalizacyjne: dziedzina weterynarii Nr 15 - Higiena zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego Krajowy Kierownik Specjalizacji Nr 15 Prof.

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r.

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r. Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Olsztynie 18 marca 2014 r. Cel programów Ograniczenie rozprzestrzeniania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych. Serotypy Salmonella objęte

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obchodzony jest Światowego Dnia Zdrowia. Każdego roku WHO wybiera priorytetowy obszar ważny z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 Zagadnienia: - Nowelizacja normy ISO 9001 (DIS Stage) - Rewizja normy ISO 22000:2005

Bardziej szczegółowo

Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku

Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku KONFERENCJA Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku 27.07.2011 r. Miejsce konferencji: Hotel Sheraton ul. Bolesława Prusa 2, 00-493 Warszawa ORGANIZATOR Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r.

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem - agenda Zarządzanie ryzykiem - definicje Ryzyko - niepewne

Bardziej szczegółowo

Zadania, organizacja pracy i dorobek Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO

Zadania, organizacja pracy i dorobek Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO Zadania, organizacja pracy i dorobek Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO Anna Janasik Biuro Współpracy Międzynarodowej Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO dla Polski Komisja Kodeksu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE. Na wspólny rynek można wprowadzać wyłącznie jaja spożywcze z ferm kur. zarejestrowanych i nadzorowanych przez Powiatowych Lekarzy

INFORMACJE. Na wspólny rynek można wprowadzać wyłącznie jaja spożywcze z ferm kur. zarejestrowanych i nadzorowanych przez Powiatowych Lekarzy Konferencja Prasowa Krajowej Izby Producentów Drobiu i Pasz Centrum Prasowe PAP Warszawa, 13 sierpnia 2014 r. Zagrożenie życia i zdrowia konsumentów kupujących nieoznakowane jaja spożywcze INFORMACJE Tylko

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności 1 Do systemów tych należą: - Dobra Praktyka Higieniczna (Good Hygienic Practice - GHP) - Dobra Praktyka Produkcyjna

Bardziej szczegółowo

Jedno zdrowie - bezpieczeństwo żywności od pola do stołu

Jedno zdrowie - bezpieczeństwo żywności od pola do stołu Jedno zdrowie - bezpieczeństwo żywności od pola do stołu Na całym świecie dojrzewa pogląd o ścisłym związku zdrowia człowieka ze zdrowiem zwierząt. Zoonozy, a wśród nich pojawiające się nowe choroby oraz

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS

Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS Liczba godzin/semestr 60/32 Wykłady: 60/32 Ćwiczenia: Laboratoria:

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Substancje niepożądane w żywności i paszach Substancje anaboliczne hormonalne

Bardziej szczegółowo

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim !!!! 1. Palenie papierosów zakaz! 2. Higiena rąk 3. Higiena odzieży 4. Higiena opakowań Podstawy prawne Ustawa o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO znaczenie norm KKŻ FAO/WHO dla prawodawstwa unijnego

Unia Europejska na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO znaczenie norm KKŻ FAO/WHO dla prawodawstwa unijnego Unia Europejska na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO znaczenie norm KKŻ FAO/WHO dla prawodawstwa unijnego Marzena Chacińska Dyrektor Biura Współpracy Międzynarodowej GIJHARS Punkt Kontaktowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO NR DZIAŁU SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA (słuchacz powinien umieć) HASŁA PROGRAMOWE MATERIAŁ NAUCZANIA ĆWICZENIA 1 2 3 4 I - definiować składniki pokarmowe; - opisywać funkcje

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI OD POLA DO STOŁU ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM PRODUKCJI PIERWOTNEJ

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI OD POLA DO STOŁU ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM PRODUKCJI PIERWOTNEJ BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI OD POLA DO STOŁU ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM PRODUKCJI PIERWOTNEJ Ochrona zdrowia publicznego i konsumenta, a także ogromne straty ponoszone w wyniku produkcji żywności zagrażającej

Bardziej szczegółowo

Systemy powiadamiania w UE jako narzędzie reagowania na zagrożenia biologiczne

Systemy powiadamiania w UE jako narzędzie reagowania na zagrożenia biologiczne Systemy powiadamiania w UE jako narzędzie reagowania na zagrożenia biologiczne Anna Świątecka Służba Medyczna Biuro Bezpieczeństwa Operacji Lotniczych Portu Lotniczego im. F. Chopina w Warszawie Ryn, 19.09.2012

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU

HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU ROK 2013 W ewidencji obiektów na terenie objętym działaniem znajduje się 517 zakładów żywnościowożywieniowych, w tym: 25 obiektów produkcji żywności, 313

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Biuro WHO w Polsce utworzone zostało w lipcu 1992 r.

Światowy Dzień Zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Biuro WHO w Polsce utworzone zostało w lipcu 1992 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Główna siedziba Organizacji znajduje się w Genewie. Polska jest krajem członkowskim WHO od początku jej istnienia. Biuro WHO w Polsce utworzone

Bardziej szczegółowo

Porozumienie ramowe z dnia 21 wrze nia 2007 r. zawarte pomi

Porozumienie ramowe z dnia 21 wrze nia 2007 r. zawarte pomi Porozumienie ramowe z dnia 21 września 2007 r. zawarte pomiędzy Głównym Inspektorem Sanitarnym i Głównym Lekarzem Weterynarii o współdziałaniu i współpracy organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i organów

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. Cukiernik 751201 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego

Bardziej szczegółowo

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne Dr inż. Zofia Pawłowska 1 Odpowiedzialnośd społeczna powinna przenikad każdą decyzję, bez względu na to, czy dotyczy ona pracowników, wyrobów,

Bardziej szczegółowo

Codex Alimentarius jest zbiorem przyjętych w skali międzynarodowej norm żywnościowych, praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe

Codex Alimentarius jest zbiorem przyjętych w skali międzynarodowej norm żywnościowych, praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe 1 Codex Alimentarius jest zbiorem przyjętych w skali międzynarodowej norm żywnościowych, praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe służby kontroli, przemysł rolno-spożywczy oraz środowiska

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli:

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli: pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia

Bardziej szczegółowo

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego)

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) Produkcja pierwotna obejmuje działalność na poziomie gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż,

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Główny Inspektorat Sanitarny i Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Na terenie województwa lubelskiego nadzór sanitarny nad zakładami żywieniowożywnościowymi sprawuje w poszczególnych powiatach 20 Powiatowych

Bardziej szczegółowo

HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli

HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli Wstęp HACCP został początkowo opracowany we wczesnym okresie amerykańskiego programu kosmicznych lotów

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo Żywności. Paulina Miśkiewicz, WHO Polska Konferencja Produkty biobójcze w służbie bezpieczeństwa żywności 25 czerwca 2015

Bezpieczeństwo Żywności. Paulina Miśkiewicz, WHO Polska Konferencja Produkty biobójcze w służbie bezpieczeństwa żywności 25 czerwca 2015 Bezpieczeństwo Żywności Paulina Miśkiewicz, WHO Polska Konferencja Produkty biobójcze w służbie bezpieczeństwa żywności 25 czerwca 2015 1 FAO/WHO Światowa Deklaracja Żywnościowa (1992) dostęp do żywności

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska

Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska Doświadczenia z auditów GMP+ (B2, B4.1) w Polsce. Konferencja PDV. Poznań 20.11.2008. Jacek ŁASAK Bureau Veritas Certification Polska Wymagania prawa paszowego wspólnotowe, krajowe Q&A B2, B4.1 Standard

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR L 16/46 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.1.2005 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 79/2005 z dnia 19 stycznia 2005 r. wykonującego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2015

Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2015 Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2015 Światowy Dzień Zdrowia obchodzony jest każdego roku 7 kwietnia, aby uczcić rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia w 1948 roku. Każdego roku wybierany jest

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Brzesku ... ... c) numer NIP lub REGON lub NUMER GOSPODARSTWA *...

do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Brzesku ... ... c) numer NIP lub REGON lub NUMER GOSPODARSTWA *... OŚWIADCZENI E do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Brzesku podmiotu działającego na rynku pasz o spełnieniu wymogów Rozporządzenia Nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005r.

Bardziej szczegółowo

999 zł. Rabat 10 % dla drugiej osoby z tej samej Instytucji. Cele kursu: Adresaci kursu: Przede wszystkim: oraz dodatkowo: Prowadzący:

999 zł. Rabat 10 % dla drugiej osoby z tej samej Instytucji. Cele kursu: Adresaci kursu: Przede wszystkim: oraz dodatkowo: Prowadzący: Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej Centrum Mazowsze zaprasza na kurs: SPECJALISTA DO SPRAW ŻYWIENIA ZBIOROWEGO Termin:17, 18 listopada, 8, 9 grudnia 2014, 10:00-15:00 Miejsce zajęć: Warszawa, ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Produkty tradycyjne i regionalne - wprowadzanie do obrotu i wydawanie świadectw jakości Ustawa o jakości handlowej

Bardziej szczegółowo

Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku

Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku KONFERENCJA Epidemia E. coli - zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności na globalnym rynku 27.07.2011 r. Miejsce konferencji: Hotel Sheraton ul. Bolesława Prusa 2, 00-493 Warszawa ORGANIZATOR Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Przetwórstwo Ryb systemy bezpieczeństwa żywności i problemy z tym związane

Przetwórstwo Ryb systemy bezpieczeństwa żywności i problemy z tym związane Berlin 17 stycznia 2014 r. Jerzy Safader Polskie Stowarzyszenie Przetwórców Ryb Przetwórstwo Ryb systemy bezpieczeństwa żywności i problemy z tym związane Jakość i jej ocena zaczęła praktycznie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska PREWENCJA W Polsce w chwili obecnej brakuje odpowiednich przepisów, norm i wytycznych,

Bardziej szczegółowo

Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością

Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością URZĄD REJESTRACJI PRODUKTOW LECZNICZYCH, WYROBÓW MEDYCZNYCH I PRODUKTÓW BIOBÓJCZYCH Produkty biobójcze w materiałach do kontaktu z żywnością dr Elżbieta Buchmiet Departament Informacji o Produktach Biobójczych

Bardziej szczegółowo

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Szkoła Zdrowia Publicznego Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 90-950 Łódź, ul. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8 Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Program

Bardziej szczegółowo

HACCP system zarządzania bezpieczeństwem zdrowotnym żywności. European Commission Enterprise and Industry

HACCP system zarządzania bezpieczeństwem zdrowotnym żywności. European Commission Enterprise and Industry HACCP system zarządzania bezpieczeństwem zdrowotnym żywności European Commission Enterprise and Industry Bezpieczeństwo żywności Title of the presentation Date 2 (ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna Wrocław, 18 19 września 2014 roku Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 2 Kompetencje Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustawa z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 28.10.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 281/7 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1086/2011 z dnia 27 października 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

UDT a Utrzymanie Ruchu

UDT a Utrzymanie Ruchu Oferta UDT dla Służb Utrzymania Ruchu Misja UDT Misją Urzędu Dozoru Technicznego jest ograniczanie ryzyka związanego z eksploatacją urządzeń technicznych w Polsce do poziomu akceptowalnego przez społeczeństwo.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań, aby zawarte

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH

PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH PROGNOZOWANIE SKUTKÓW SANITARNYCH J ZASTOSOWANIA PRZYPRAW NIEDEKONTAMINOWANYCH j «o I DEKONTAMINOWANYCH RADIACYJNIE 3 W ARTYKUŁACH SPOŻYWCZYCH l o l _i ; ~ Wojciech Migdał, Hanna Barbara Owczarczyk Instytut

Bardziej szczegółowo

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy Co wiesz o swoim Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim jedzeniu" przeprowadzonej przez uczniów naszego liceum,

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie i 20 Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych w 2012 r. sprawowała

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

Zbiór wytycznych w zakresie. wdrażania procedur opartych na zasadach HACCP. oraz

Zbiór wytycznych w zakresie. wdrażania procedur opartych na zasadach HACCP. oraz KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. OCHRONY ZDROWIA I KONSUMENTÓW Bruksela, 16 listopada 2005 r. Zbiór wytycznych w zakresie wdrażania procedur opartych na zasadach HACCP oraz ułatwień we wdrażaniu

Bardziej szczegółowo

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000)

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000) Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Możliwości ograniczania mikotoksyn

Możliwości ograniczania mikotoksyn Możliwości ograniczania mikotoksyn Prof. dr hab. Marek Korbas Zakład Mikologii Instytut Ochrony Roślin PIB Poznań Mikotoksyny są wytwarzane przez wiele różnych rodzajów grzybów, jednakże większość z nich

Bardziej szczegółowo

Wykaz. Tytuł poradnika/przewodnika. Główny Inspektorat Sanitarny ul. Targowa 65 03-729 Warszawa

Wykaz. Tytuł poradnika/przewodnika. Główny Inspektorat Sanitarny ul. Targowa 65 03-729 Warszawa Wykaz przewodników oraz poradników Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) i wdrażania zasad systemu HACCP zaopiniowanych pozytywnie pod względem zgodności z wymaganiami

Bardziej szczegółowo

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej 20 11 - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej SZKOLENIA OGÓLNE WARUNKI SZKOLEO kod: QA_F1 Dobra praktyka higieniczna i dobra praktyka produkcyjna (GHP i GMP) kod: QA_F2 System HACCP zasady, wdrażanie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 Rozdział 1 EWOLUCJA TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM... 15 1.1. Zasady naukowej organizacji szkoła klasycznej teorii organizacji... 15 1.1.1. Szkoła naukowej organizacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów Zeszyty Naukowe nr 815 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Paweł Nowicki Katedra Zarządzania Jakością Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym

Bardziej szczegółowo

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r.

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Zakres prezentacji 1. Projekt ustawy o środkach ochrony roślin 2. Założenia Krajowego Planu Działania na

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Klaudyna Terlicka, Principal Regulatory Advisor 21 Październik 2011 Innovation Nutrition Regulatory Safety Sensory Leatherhead Food Research 1919 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU REACH. Krzysztof Galas Ministerstwo Gospodarki

PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU REACH. Krzysztof Galas Ministerstwo Gospodarki Czy rozporządzenie REACH wpłynie na wzrost czy spadek konkurencyjności ci polskich firm w Europie i na Świecie? Warszawa, 14 grudnia 2007 roku PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego. Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego?

Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego. Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego? Damian Mordalski ekspert w Centrum Prawa ywnoœciowego Codex Alimentarius, Kodeks Żywnościowy co to takiego? 6 Jedzenie jest najważniejszą i najbardziej podstawową potrzebą każdego człowieka niezbędną do

Bardziej szczegółowo

Wykaz. Tytuł poradnika/przewodnika. Główny Inspektorat Sanitarny ul. Długa 38/40 00-238 Warszawa

Wykaz. Tytuł poradnika/przewodnika. Główny Inspektorat Sanitarny ul. Długa 38/40 00-238 Warszawa Wykaz przewodników oraz poradników Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) i wdrażania zasad systemu HACCP zaopiniowanych pozytywnie pod względem zgodności z wymaganiami

Bardziej szczegółowo