OSOBY. Gabriela Hadyk. Redakcja, skład, korekta: Gabriela Hadyk Druk: PPHU DRUKPOL s.j. ul. Kochanowskiego Tarnowskie Góry

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OSOBY. Gabriela Hadyk. Redakcja, skład, korekta: Gabriela Hadyk Druk: PPHU DRUKPOL s.j. ul. Kochanowskiego 27 42-600 Tarnowskie Góry"

Transkrypt

1

2 Gabriela Hadyk PORADNIK PRACODAWCY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ Wszystkie prawa zastrzeżone Redakcja, skład, korekta: Gabriela Hadyk Druk: PPHU DRUKPOL s.j. ul. Kochanowskiego Tarnowskie Góry

3 Szanowny Pracodawco! Oddajemy w Twoje ręce poradnik, który w praktyczny sposób wyjaśnia zagadnienia związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, w tym uprawnienia i obowiązki pracodawców i pracowników niepełnosprawnych, wpłatami na PFRON, zasadami dofinansowania zwrotu kosztów dla pracodawców, zakładami pracy chronionej i aktywnością zawodową, oraz wykaz przydatnych adresów i ustaw. Piszemy tez o niepełnosprawnych w Unii Europejskiej. Poradnik ten powstał, aby pomóc przełamać Twoje bariery, które ograniczają osoby niepełnosprawne w dostępie do pracy, równości w wynagradzaniu, w określaniu zdolności i kompetencji, w promowaniu i szkoleniach. Chodzi także o równość w zakresie uznawania kwalifikacji, doświadczenia i możliwości rozwoju niepełnosprawnych. Osiągniecie takiej równości jest wyzwaniem dla nas wszystkich. Zapraszamy do lektury. Być pelnosprawnym to tak naprawdę żadna (nasza) zasługa, to dar, który każdemu z nas, o każdym czasie może być odebrany. Pozwólmy więc niepełnosprawnym i członkom ich rodzin, w jak najbardziej naturalny sposób, włączyć się w nasze życie. Chcielibyśmy dać im pewność, że jesteśmy jednością." Richard von Weizeckek.

4 Prawdziwą niezależność można osiągnąć wyłącznie poprzez rozwijanie umiejętności niezbędnych do konkurowania z innymi. Rozwijanie umiejętności związanych z pracą należy do naszych obowiązków Paulo Coelho na forum niepełnosprawnych Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Kiedy niepełnosprawny człowiek zwróci się do Ciebie z podaniem o pracę, albo któryś z Twoich pracowników zaczyna mieć kłopoty ze zdrowiem, możesz pomyśleć: Tylko tego mi brakowało. Możesz uznać, że najlepiej byłoby zatrudnić kogoś pełnosprawnego, a tracącego zdrowie pracownika wysłać na rentę. Takie podejście jest błędne. Warto zatrzymać się na chwilę i przyjrzeć uważnie własnym reakcjom. Za parę lat tym człowiekiem po drugiej stronie biurka możesz być Ty sam lub ktoś z Twoich bliskich. Prawa człowieka i pojęcie równych szans dla wszystkich powinny być nam bliskie w każdej sytuacji. Niepełnosprawni tak samo jak wszyscy ludzie chcą pracować i aktywnie brać udział we wszystkim, co dostępne jest pełnosprawnym. Niepełnosprawność ogranicza aktywność zawodową, jednak nie z winy tego, że ktoś jest mniej czy więcej niepełnosprawny. Ograniczają ją ludzie, którzy traktują potrzeby takich osób bardzo powierzchownie. Bo przecież niepełnosprawność niesie ze sobą wiele problemów, ale też wiele niebezpiecznych przekonań.jednym z nich jest przekonanie o tym, że niepełnosprawni nie mogą (czy nie powinni) pracować. Dlaczego tak jest, choć wiemy jak bardzo chcą pracować, by być samodzielnym i niezależnym? Tej niezależności nie gwarantują przecież renty inwalidzkie; zresztą wielu nie ma nawet żadnych świadczeń i żyje tylko dzięki pomocy rodziny lub opieki społecznej. Taką sytuację można zmienić, bowiem niepełnosprawność nie jest chorobą. Wielu z nich może i powinno pracować. Wszak pod warunkiem, że wpierw będą wiedzieli co chcą robić i pod warunkiem, że znajdą pracę. W Polsce pracuje tylko co szósta osoba niepełnosprawna, tymczasem w "starej" Unii Europejskiej pracuje co drugi niepełnosprawny. Fakt, że bardzo mało osób niepełnosprawnych pracuje zawodowo, znajduje swoje potwierdzenie także w sektorze pozarządowym. W 2004 r. tylko co trzecia organizacja społeczna zatrudniała płatny personel, a tylko 1,6% wszystkich organizacji zatrudniało niepełnosprawnych, korzystając z dofinansowania. Czy tak musi być? Praca jest dla wielu Polaków dobrem trudno dostępnym. Można więc powiedzieć, że poświęcanie większej uwagi kilku lub jednej grupie, która ma problemy z wejściem na otwarty rynek pracy jest niesprawiedliwe, bo działa na niekorzyść innych, też mających trudności z podjęciem i utrzymaniem zatrudnienia. Zresztą na rynek pracy ma także wpływ sytuacja ekonomiczna w kraju i duże bezrobocie, które na pewno nie ułatwia wchodzenia na ten rynek grupom społecznie słabszym. I nie chodzi przy tym o to, że każdy niepełnosprawny musi osiągnąć sukces zawodowy. Chodzi o stworzenie możliwości prowadzenia normalnego życia patrząc z punktu widzenia niepełnosprawnych, i normalnego, czyli pełnoprawnego, w pełni

5 odpowiedzialnego za siebie, wolnego obywatela wolnego kraju patrząc z punktu widzenia państwa. Bogatych w porównaniu np. z nami krajów Unii nie stać na wyrzucanie pieniędzy w bezzwrotną a więc nieefektywną pomoc socjalną. Stąd różne programy i metody, których efektem ma być uaktywnienie niepełnosprawnych. Niepełnosprawni ciągle są postrzegani jako osoby mało kompetentne, słabo wykształcone. Może i Ty boisz się zatrudniania takich osób, myśląc, że sobie nie poradzą z tym, czy innym zadaniem. Ale przecież nie ma żadnej różnicy między osobą siedzącą przy biurku na krześle, a korzystającą przy tym biurku z własnego wózka! Poza tym, być może, boisz się zatrudnić osoby niepełnosprawne, bo wiesz, że nie mogą one pracować dłużej niż siedem godzin, mają więcej przerw w pracy i urlopu? Jednak pracodawca na tym nie traci, bo ma możliwość refundacji. Być może obawiasz się, że pracownika niepełnosprawnego trzeba traktować tak samo jak osobę sprawną, że trzeba im zlecać odpowiedzialne zadania nie znając możliwości ich egzekwowania i wykonania? Jednak jest wiele prac, które nawet przy tych ograniczeniach formalnych, mogą wykonywać niepełnosprawni, tym bardziej, że miejsce pracy można zaadaptować, koszty czego pokryje PFRON. Np. niewidomi doskonale sobie radzą w pracy z komputerem, jeśli ten zaopatrzy się w syntezator mowy. W każdym człowieku tkwią jakieś zdolności i umiejętności. Tylko trzeba je umieć znaleźć i rozwinąć... Osoby niepełnosprawne nie stanowią jednorodnej grupy. Mogą być niepełnosprawne pod względem fizycznym, sensorycznym, intelektualnym lub psychicznym. Mogą być niepełnosprawne od urodzenia lub też mogły nabyć niepełnosprawność w dzieciństwie, we wczesnej młodości lub w późniejszych latach, w okresie nauki lub w trakcie zatrudnienia. Ich niepełnosprawność może nieznacznie wpływać na zdolność do pracy i uczestnictwo w życiu społecznym lub może mieć poważny wpływ, wymagając znacznego wsparcia i pomocy. Na całym świecie osoby niepełnosprawne uczestniczą i wnoszą swój wkład do światowego rynku pracy na wszystkich szczeblach. Jednak wiele osób niepełnosprawnych, które chcą pracować, wciąż nie ma takich możliwości z powodu różnorodnych barier. A przecież coraz bardziej staje się oczywiste, że osoby takie nie tylko mogą wnosić cenny wkład do gospodarki krajowej, ale że ich zatrudnienie obniża również koszty świadczeń z tytułu niepełnosprawności i może zmniejszyć ubóstwo. Za zatrudnianiem osób niepełnosprawnych przemawiają ewidentne korzyści, ponieważ osoby te są często wykwalifikowane do wykonywania określonej pracy. Pracodawcy mogą również zyskiwać poprzez zwiększanie liczby użytecznych pracowników zatrudniając w dalszym ciągu tych, którzy stali się niepełnosprawni w trakcie zatrudnienia, z uwagi na ich cenne umiejętności zdobyte podczas pracy i szkolenia związanego z wykonywaną pracą. Jakie obecnie preferuje się sposoby zatrudnienia osób niepełnosprawnych? Zgodnie z tendencjami, szczególnie od czasu wejścia naszego kraju do Unii Europejskiej, coraz bardziej podkreśla się, że osoba niepełnosprawna powinna mieć szansę podjęcia pracy na rynku otwartym. Oczywiście zatrudnienie chronione też powinno istnieć, ale nie powinno to być miejsce docelowe dla wszystkich osób niepełnosprawnych. Także tzw. praca wspomagana (polegająca m.in. na tym, że przeszkolony doradca/trener pomaga indywidualnie, na każdym etapie, osobie

6 niepełnosprawnej w podjęciu pracy) nie zastąpi powrotu niepełnosprawnych na otwarty rynek. Praca na otwartym rynku jest najlepszą formą pracy dla każdego pracownika - jest w stanie dać mu atrakcyjniejsze warunki zatrudnienia (wyższe zarobki, większy wybór stanowisk pracy, miejsce jej wykonywania, możliwość awansu), pełną integrację z całym społeczeństwem, bogatsze kontakty, większą satysfakcję zawodową kraju. Dla państwa wspieranie tego typu zatrudnienia jest tańsze, a przede wszystkim efektywniejsze każdy zainwestowany w ten sposób grosz (czy też eurocent) przynosi dużo lepsze i większe efekty. Jeśli więc czasem myślisz o zatrudnieniu osoby niepełnosprawnej, ale boisz się tę myśl wprowadzić w czyn, nie obawiaj się. Dla pracodawcy to możliwość kształtowania społeczności pracowników, zwiększenie zatrudnienia przy pomocy finansowej z zewnątrz, a także budowanie społecznego wizerunku firmy. A więc zanim kogoś skreślisz z listy potencjalnych pracowników, upewnij się czy nie warto by się nad zatrudnieniem takiego kogoś zastanowić, sprawdzić aktualne jego możliwości, zważyć potencjalne korzyści dla własnej firmy, dla siebie samego. Takie kontakty mogą poszerzyć własne horyzonty w sposób i w kierunku zupełnie przez Ciebie nieprzewidywanym.. Może, jeśli nie będzie to ze szkodą dla firmy warto pomóc komuś, komu jest relatywnie trudniej zdobyć zatrudnienie, aniżeli osobie pełnosprawnej. Oczywiście interes firmy jest najważniejszy, ale czy musi on ucierpieć wskutek zatrudnienia kogoś, kto jest sprawny inaczej? Ważne jest jedynie, by przy próbie zatrudnienia osoby niepełnosprawnej być wobec niej i siebie uczciwym: nie zatrudniaj z litości to się nie sprawdzi. Zatrudniaj, jeśli jesteś przekonany, że będziesz potrafił wyegzekwować wypełnienie przez pracownika należących doń obowiązków. Tak też musisz stawiać sprawę przy zatrudnieniu: nowy pracownik musi wiedzieć, że pracodawca zamierza zatrudnić konkretnego pracownika. Uczciwe postawienie sprawy będzie przede wszystkim działać mobilizująco na zatrudnianego, a jeśli nie, to przynajmniej Ty jako pracodawca będziesz mógł bez owijania w bawełnę powiedzieć pracownikowi: Umawialiśmy się na uczciwą pracę za uczciwe pieniądze. Na pana miejsce czeka ktoś inny. Do widzenia. Od niepełnosprawnego należy wymagać dokładnie tyle samo, co od pełnosprawnego pracownika, tyle samo w nim zwalczać i tyle samo tolerować. Zatrudnienie niepełnosprawnych jest także sposobem na oszczędzanie Często Przedsiębiorcy nie wiedzą, że dzięki zatrudnieniu niepełnosprawnych można zaoszczędzić.. Pracodawcy bowiem nie wiedzą, jakie mogą dostać wsparcie finansowe z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Podobnie postępują przedstawiciele firm zagranicznych. Gdy w firmie niepełnosprawni stanowią mniej niż 6 proc. załogi, do PFRON trzeba odprowadzać kwotę będącą iloczynem 940 zł i liczby pracowników brakujących do owych 6 proc. Duże firmy płacą zatem nawet kilka milionów zł. Tymczasem przedsiębiorstwa mogą liczyć na rozmaite formy dotacji, np. dofinansowanie wynagrodzeń czy przystosowanie stanowisk pracy i likwidację barier

7 architektonicznych, o czym dokładniej przeczytasz w rozdziale poświęconym dofinansowaniu.. Przykłady prac, które mogą wykonywać niepełnosprawni: PRACE DLA OSOBY NIESŁYSZĄCEJ: Związane z plastyką (grafiką), tutaj wiele możliwości stwarzają techniki komputerowe: - kreślarz - projektant stron internetowych, emblematów, loga firmy, ubrań, kreator mody, dekorator wnętrz, projektant mebli, przedmiotów użytkowych (wzornictwo przemysłowe), -malarz artystyczny własnych obrazów czy graffiti, reprodukcji, ilustrator książek czy kartek okolicznościowych (a te ręcznie wykonane są obecnie w cenie), malarz ozdób przedmiotów codziennego użytku lub pamiątek - fotografik, Inne: - fotomodel(ka), tancerka, jeśli po drganiach wyczuwa rytm muzyki, - operator kamery, - pracownik biurowy, - kucharz, - nauczyciel (instruktor) innych osób z wadą słuchu Osoba, która słabo, bądź wcale nie słyszy lecz opanuje gramatykę, może być recenzentem, dziennikarzem przygotowującym teksty czy szatę graficzną, a jeśli osiągnie w gramatyce mistrzostwo (dzięki pracy, dobrym sprzętom, albo, jeśli straci słuch dość późno) może być nawet korektorem, Jeśli, mimo wady słuchu, będzie w stanie komunikować się z klientem lub, jeśli asystent, współpracownik jej w tym pomoże, osoba, która nie słyszy, może być: - fryzjerem, - kosmetyczką (w tym np. wizażystą ) - krawcem, - sprzedawcą, - osobą obsługującą ksero czy inne punkty usługowe, np. oprawiania prac, dorabiania kluczy, itp. - kelnerem, - kierowcą, - listonoszem... Jeśli będzie ekspertem w swoim fachu (osłabienie słuchu, może utrudniać studiowanie, lecz niekoniecznie je uniemożliwić, a coraz to nowocześniejsze sprzęty, będą to ułatwiać, choć jeszcze cena sprawia, że są one dość trudno dostępne), może być np: - analitykiem finansowym, - inżynierem, - architektem - chemikiem,

8 - programistą komputerowym, - instruktorem sportu, itp. Prostsze zawody: - krawiec odzieży hurtowej, - kaletnik, - kucharz, - stolarz, - tapicer, - blacharz, - tynkarz, - piekarz, - zegarmistrz, - malarz, - konserwator sprzętów - pracownik stojący przy taśmie produkcyjnej, - magazynier, - tragarz itp. PRACE DLA OSOBY NIEWIDOMEJ LUB SŁABOWIDZĄCEJ - masażysta - osoby testująca smaki i zapachy potraw, napoi czy zapachy kosmetyków, - osoba testująca bezpieczeństwo czy funkcjonalność różnych sprzętów (zwłaszcza zabawek), - osoba identyfikująca ludzi po ich głosie (praca np. w policji), - muzyk, krytyk muzyczny czy nauczyciel muzyki, - realizator dźwięku, - pracownik radia przygotowujący program i dźwięk, redaktor programowy. Istniejące już i dość rozpowszechnione w Polsce (dzięki Programowi PFRON "Komputer dla Homera") narzędzia i programy komputerowe, głośno czytające strony internetowe (za pomocą tzw. syntezatora mowy) umożliwiają czytanie czarnodrukowych książek i czasopism, pracę na komputerze komputerze tym samym prace w zawodzie: - pisarza, - dziennikarza - tj. osoby, która przygotowuje różne teksty dla prasy, - krytyka literackiego (recenzenta), - matematyka (wykresy można wytłoczyć), eksperta od chemii, fizyki teoretycznej, itp. - tłumacza, - nauczyciela, także języków obcych - administratora komputerowej bazy danych, - telemarketera, - telefonisty (jeśli baza danych jest komputerowa, a nie na papierze), - osoby wykonującej proste prace produkcyjne lub chałupnicze, - nauczyciela niewidomych i ociemniałych... PRACE DLA OSOBY PORUSZAJĄCEJ SIĘ NA WÓZKU: Jeśli ograniczenie sprawności nóg nie jest połączone z ograniczeniem sprawności kończyn górnych, to osoba z tego typu niepełnosprawnością może wykonywać prawie wszystkie zawody, prócz pracy na wysokościach, na stojąco, czy pracy w ruchu :

9 - prawnika, - architekta, - ekonomisty, - nauczyciela (potrzebna przesuwana niska tablica), - tłumacza, - konsultanta w biurze obsługi klienta - zegarmistrza, - krawca, - jubilera itd., - instruktora dla osób niepełnosprawnych, jeśli ma prawo jazdy (można obsługiwać przystosowany samochód wyłącznie rękoma lub tylko nogami, choć wymaga to precyzji i refleksu), może być też kierowcą dostawcą, przedstawicielem handlowym (zwłaszcza, lecz nie tylko, sprzętu rehabilitacyjnego). - telemarketera, Ograniczenia ruchu także w kończynach górnych (zależnie od ich stopnia) mogą ograniczać zrobienie prawa jazdy czy prac wymagających precyzji, np. jubilera czy architekta, ale zwykle pozostaje wiele innych możliwości, np. operatora baz danych, prawnika. PRACE DLA OSOBY Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ: Wierzę, że każda osoba ma jakiś indywidualny talent, który może i powinna wykorzystać (różne są przecież rodzaje i stopnie ograniczeń, np. - ktoś świetnie naprawia rowery czy radia, - Inna osoba ma talent plastyczny, - ktoś doskonale radzi sobie jako grafik komputerowy, Większość osób mogłaby pracować w takich zawodach, jak: - pomocnik piekarza, - pomocnik murarza, - pomocnik magazyniera, - pomocnik stolarza, itp. Jeśli ktoś potrafi czytać, liczyć i ma dobrą orientację w przestrzeni, mógłby być: - listonoszem, - asystentem osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową. TELEPRACA, czyli praca świadczona zdalnie przy wykorzystaniu nowoczesnych usług telekomunikacyjnych. Stanowiska pracy mogące przybrać charakter telepracy i potencjalnie interesujące dla niepełnosprawnych, to m.in. :tłumacze, graficy, ilustratorzy, informatycy, programiści, wprowadzanie danych, księgowi (biura rachunkowe). Przemiany społeczne i rozwój techniki, z pewnością będą otwierać nowe możliwości i potrzeby rynku, które można także kreować i tym wymogą sprostają Ci, którzy będą do tego przygotowani opracowała Magdalena Maternicka Jak widać niemal każda osoba niepełnosprawna może wykonywać jakąś pracę. Dlaczego jednak tak niewielu niepełnosprawnych znajduje ją? Czy są złymi pracownikami? Czy ktoś w ogóle sprawdza ich umiejętności i kompetencje? A moźe z góry zakłada się, że osoba niepełnosprawna to niesprawny i nieefektywny pracownik? I jaki wpływ na aktywność zawodową inwalidów mają przepisy dotyczące rehabilitacji zawodowej oraz kształt systemu rentowego?

10 Na pewno każde z wymienionych wyżej zagadnień ma jakiś wpływ na bardzo niską aktywność zawodową osób niepełnosprawnych w Polsce. W indywidualnych przypadkach, w określonych miejscach czy też w konkretnych branżach, powodów tych może być więcej, niektóre będą w różnym stopniu dominowały nad innymi. Być może właśnie Twoja firma zechce wesprzeć któregoś z niepełnosprawnych w jego rozwoju zawodowym, co mogłoby zaowocować obustronnymi korzyściami, a w konsekwencji także zdobyciem przez Twoją firmę ambitnego i lojalnego pracownika. Bo przecież, jak każda osoba bezrobotna, także niepełnosprawny na pewno jest wysoko zmotywowany do tego, aby pracę otrzymać, nierzadko ma wysokie kwalifikacje lub przynajmniej tyle samo, co każda inna osoba motywacji, by konkretne umiejętności posiąść (np. po przyuczeniu do zawodu). Obawa o niższą produktywność też może być niesłuszna, ponieważ, co oczywiste, ograniczenie wydajności w jednej dziedzinie (np. przenoszenie ciężarów, pakowanie przesyłek) nie oznacza ograniczenia w każdej innej (np. praca na komputerze, praca polegająca na telefonicznej obsłudze klienta). Decydującym czynnikiem powodzenia w pracy są przecież zdolności danego pracownika, niezależnie od tego, czy ktoś jest niepełnosprawny, czy też nie. W selekcji opartej na zdolnościach unika się problemów związanych z preferencyjnym traktowaniem jakiejś grupy pracowników. W pierwszym rzędzie, nacisk położony na umiejętności jednostki umożliwia zwiększenie możliwości rozwoju jej potencjału oraz sprzyja jej akceptacji i integracji w środowisku pracy. Ponadto, tylko polityka rekrutacji oparta na umiejętnościach może poprawić konkurencyjność przedsiębiorstwa i jego zdolność do tworzenia miejsc pracy. Dziwi więc znikoma ilość ofert dla niepełnosprawnych informatyków czy na stanowiska w bankach. Tam przecież nie jest potrzebna sprawność fizyczna. Ale część winy leży też po stronie samych zainteresowanych. Niepełnosprawni boją się szukać pracy, niewielu z nich decyduje się na studia, a to obniża ich szanse. Często paraliżują ich obawy przed wyjściem na zewnątrz, podjęciem aktywności zawodowej. Przyjmują postawę wyuczonej bezradności i oczekiwania na wsparcie z zewnątrz. Kolejna bariera w zdobyciu zatrudnienia to niewiedza. Aby niepełnosprawni mogli aktywnie szukać pracy muszą przejść szkolenia aktywizacji zawodowej. Wielu inwalidów należy najpierw poinformować, wytłumaczyć, rozwiać ich obawy. Niepełnosprawni mogą przecież w aktywny sposób uczestniczyć w życiu. Podjęcie pracy jest szansą na dodatkowy dochód, samorealizację, poszerzanie kontaktów nawet dla osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poza tym praca dla rencistów już sama w sobie jest tak ważna społecznie, że zastąpić może wiele kosztownych terapii Jeszcze raz należy podkreślić, że osoba niepełnosprawna może wydajnie pracować i nie jest przeszkodą formalną w jej zatrudnieniu to, że posiada ona orzeczoną niepełnosprawność (niezdolność do pracy). Na przykład wiele osób myśli, że skoro ktoś w orzeczeniu ZUS ma wpis "niezdolny do pracy", to nie wolno go zatrudnić. Tymczasem taka osoba może pracować, jeśli zgodzi się na to lekarz medycyny pracy. Niepełnosprawność tej osoby powoduje jedynie to, że pracodawca musi zapewnić jej odpowiednie warunki pracy. Unia Europejska a niepełnosprawni

11 Polityka dotycząca osób niepełnosprawnych jest zależna od poszczególnych państw członkowskich, jednak od chwili podpisania Traktatu amsterdamskiego w 1999 roku, na mocy którego wprowadzono zapis o zwalczaniu dyskryminacji z powodu niepełnosprawności, nabrała jednolitego charakteru. Zakaz dyskryminacji dotyczy: warunków dostępu do zatrudnienia, dostępu do wszystkich typów i poziomów szkolenia zawodowego, warunków zatrudnienia, w tym wynagrodzeń i zwolnień, członkostwa w organizacjach zawodowych. Dyskryminacja pośrednia dotyczy sytuacji, kryteriów lub działań, które mimo, że są neutralne, stawiają osobę niepełnosprawną w pozycji gorszej od innych. Pracodawca jest zobowiązany do podjęcia działań w celu usunięcia skutków takich sytuacji. Powołano też do życia Europejskie Forum Niepełnosprawności (EDF) europejską organizację utworzoną na mocy prawa belgijskiego, z sekretariatem w Brukseli. Reprezentuje ona osoby niepełnosprawne (i ich rodziny, jeśli same siebie nie mogą reprezentować) z krajów UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Misją i celem EDF jest promowanie praw człowieka - obywatelskich, socjalnych i ekonomicznych praw osób niepełnosprawnych, a także działanie na rzecz wyrównywania szans we wszystkich instytucjach europejskich, zgodnie z zasadami antydyskryminacyjnymi. EDF pełni więc rolę konsultacyjno-doradczą w polityce UE, nie zastępuje jednak organizacji osób niepełnosprawnych w reprezentowaniu interesów ich członków, lecz wspomaga je na szczeblu europejskim, zrzeszając głównie krajowe rady osób niepełnosprawnych oraz europejskie organizacje pozarządowe, które są reprezentowane co najmniej w dwóch trzecich państw UE i EOG oraz gwarantują najmniej 51-procentowy udział organizacji osób niepełnosprawnych (lub rodziców osób niepełnosprawnych) w swoich władzach. Polityka wobec niepełnosprawności prowadzona przez poszczególne kraje Unii przez wiele lat była inspirowana przede wszystkim działaniami dwóch organizacji międzynarodowych: Rady Europy i Organizacji Narodów Zjednoczonych. Na ich osiągnięciach opiera się także Unia Europejska, tworząc obecną strategię działań na rzecz osób z niepełnosprawnością. 20 grudnia 1993 roku Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło "Standardowe zasady wyrównywania szans osób niepełnosprawnych", które są traktowane jak normy zwyczajowe prawa międzynarodowego i są podstawą tworzenia nowego prawodawstwa oraz inspiracją dla programów działania na rzecz osób z niepełnosprawnością w wielu krajach, w tym w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Walka z dyskryminacją to przede wszystkim: - budowanie otwartego społeczeństwa i poprawa dostępu do szeroko rozumianego otoczenia. - przeciwdziałanie społecznej marginalizacji. Działania podejmowane są we wszystkich ważnych sferach życia: zatrudnieniu, edukacji, zabezpieczeniu socjalnym, mieszkalnictwie, dostępie do dóbr, usług, informacji itp. W Unii Europejskiej nie istnieje jednolita definicja niepełnosprawności każdy kraj ma nie tylko własną politykę, ale też inaczej już z definicji podchodzi do

12 niepełnosprawności, a zatem i do osób niepełnosprawnych. Każdy kraj stara się też wybrać taką politykę, jaka najbardziej odpowiada jego uwarunkowaniom i możliwościom. Zazwyczaj stosuje się dwie strategie zmierzające do integracji osób niepełnosprawnych: pierwsza polega na ingerencji państwa w rynek pracy odgórnie ustalany jest procent osób, jaki powinny stanowić osoby niepełnosprawne wśród ogółu pracowników (Austria, Belgia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Włochy) są to tzw. systemy kwotowe; druga stosuje jako naczelną zasadę prawo do pracy i niedyskryminowanie osób niepełnosprawnych (Dania, Finlandia, Portugalia, Szwecja, Wielka Brytania). Jak wynika z obserwacji, państwa w których obowiązuje system kwotowy, stosują mieszankę obu strategii, przyjmując tylko różne proporcje obu systemów. Natomiast we wszystkich krajach wdrażane są jednocześnie różnorodne programy mające na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i daje się dostrzec, że tam, gdzie zastosowano metody, w których dyskryminacja jest zwalczana na wielu płaszczyznach jednocześnie, osiągnięto najlepsze wyniki. W efekcie w krajach starej Unii aktywnych zawodowo osób niepełnosprawnych jest 40%, podczas gdy my ciągle nie możemy przekroczyć 17%. Oczywiście, że i tam sytuacja daleka jest od ideału. Wielkim problemem we wszystkich krajach Unii jest gwałtowne starzenie się społeczeństwa, obecnie tylko 60% ludności w wieku produkcyjnym pracuje zawodowo. Jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na usługi medyczne i opiekę, a to powoduje, że system świadczeń społecznych staje się stopniowo i niestety w dość szybkim tempie niewydolny. Jednocześnie stara Europa, staje się niekonkurencyjna wobec prężnych krajów o niskiej stopie bezrobocia, takich jak Stany Zjednoczone, czy Japonia, a globalizacja, nowe technologie zwłaszcza informatyczne zmiana form zatrudnienia (np. praca przez Internet) zmieniają systemy norm, wartości i dialogu społecznego, a w tym również stosunki pracy. Szacuje się, że załamanie systemów emerytalnych jeśli nie nastąpi zmiana w kierunkach wyrównania proporcji pomiędzy liczbą zatrudnionych płacących m.in. podatki i składki emerytalne a liczbą świadczeniobiorców) może nastąpić już za kilka lat! Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej otwiera nowe szanse i realne możliwości dla poprawy sytuacji osób niepełnosprawnych w naszym kraju. Państwa tworzące UE obok USA są bowiem znacznie bardziej niż Polska zaawansowane w tworzeniu rozwiązań, służących wspieraniu samodzielności i aktywności, a zarazem przeciwdziałających marginalizacji i wykluczeniu społecznemu, Niestety przepisy związane z pomocą na zatrudnienie osób niepełnosprawnych są dość skomplikowane, dlatego postanowiliśmy jasno przedstawić ich podstawowe zasady. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości pracodawcy powinni kontaktować się z oddziałem PFRON Niepełnosprawny pracownik - co pracodawca wiedzieć powinien Definicja niepełnosprawności Za osoby niepełnosprawne uważa się te, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza albo uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy. Prawa osób niepełnosprawnych oraz prawa i obowiązki ich pracodawców uzależnione są od

13 stopnia lub rodzaju niepełnosprawności tych osób, potwierdzonym odpowiednim orzeczeniem. Orzecznictwo dla celów rentowych i pozarentowych Podstawa prawna: Ustawa z dn. 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest wydawane przez Powiatowy Zespół ds.orzekania o Niepełnosprawności. Wyróżnia się trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Posiadanie takiego orzeczenia pozwala korzystać ze wszystkich uprawnień osób niepełnosprawnych, oprócz prawa do renty. Orzeczenie takie może uzyskać również osoba, która nie ukończyła 16 lat. Uprawnienia osoby niepełnosprawnej, to np. możliwość uczestniczenia w terapii zajęciowej, możliwość uzyskania odpowiedniego zatrudnienia i podleganie przywilejom pracowniczym osób niepełnosprawnych, możliwość korzystania ze szkoleń (w tym specjalistycznych), ulgi komunikacyjne, podatkowe, zwolnienie z opłat radiowo-telewizyjnych, możliwość korzystania z pomocy społecznej, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, do karty parkingowej. Orzecznictwo dla celów rentowych Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o: - całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, - całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawnośc - częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Osoba niepełnosprawna o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności może być zatrudniona na wolnym rynku pracy, nawet jeśli pracodawca nie zapewnia warunków pracy chronionej. Jedynym warunkiem jest uzyskanie pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W nowoczesnym przedsiębiorstwie zarządzanie zróżnicowaną kadrą (osoby zdrowe i osoby niepełnosprawne) jest coraz ważniejszym czynnikiem mającym wpływ na usprawnienie efektywności, produktywności i ogólnego rozwoju organizacji. Jeśli podejmiesz decyzję o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, oprócz wzmocnienia reputacji i lojalności wewnątrz i na zewnątrz firmy przez pryzmat pracodawcy otwartego dla osób niepełnosprawnych, będziesz w stanie: wykorzystać potencjalne talenty osób niepełnosprawnych, stworzyć lub zdobyć nowe rynki, usprawnić działalność operacyjną, obniżyć koszty, zwiększyć wydajność produkcyjną.

14 Jak i gdzie znaleźć dobrego pracownika?: Pracownika z orzeczoną grupą inwalidzką znajdziesz zamieszczając własną ofertę lub przeglądając ogłoszenia zamieszczone w: urzędach pracy, biurach pośrednictwa pracy, biurach i klubach pracy, biurach karier, targach i giełdach pracy, ogłoszeniach prasowych, gospodarczych informacjach prasowych, internecie, klubach pracy, innych instytucjach aktywnego wspierania i poszukiwania pracy. Przydatne adresy to: Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych ul. Żelazna 64, Warszawa tel. (22) , (22) mail: Biuro Karier Osób Niepełnosprawnych ul. Narbutta 49/51 Warszawa tel: (022) Centrum Informacyjne dla Osób Niepełnosprawnych ul. Dzielna 1, Warszawa tel.: (022) , mail: Centrum Karier Osób Niepełnosprawnych Fundacji Na Rzecz Transportowych Usług Specjalistycznych Dla Niepełnosprawnych - TUS ul. J. P. Woronicza 29A, Warszawa Zatrudnienie następuje na takich samych zasadach jak w przypadku zatrudnienia osoby pełnosprawnej: wybierając pracownika weź pod uwagę doświadczenie zawodowe i kwalifikacje. Niepełnosprawny korzysta jedynie z przywilejów wynikających z ogólnych przepisów dotyczących osób niepełnosprawnych; pracownik niepełnosprawny ma w pracy takie same obowiązki jak pracownik pełnosprawny Osobą niepełnosprawna może pracować pod warunkiem, że zostanie dopuszczona do pracy przez lekarza medycyny pracy, a praca na danym stanowisku jest zgodna ze wskazaniami zawartymi w orzeczeniu lekarza orzecznika lub orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Bez stosownego zaświadczenia lekarza medycyny pracy o dopuszczeniu pracownika do pracy na danym stanowisku, nie masz prawa zatrudnić danej osoby. Sytuację osób niepełnosprawnych w stosunkach pracy, tak jak wszystkich innych pracowników, regulują przepisy prawa pracy, przede wszystkim Kodeksu pracy.

15 Niezależnie od tego obowiązują przepisy szczególne, które przyznają osobom niepełnosprawnym określone uprawnienia Rekrutacja pracownika Dobrze przeprowadzony proces rekrutacyjny zakończony wybraniem tego odpowiedniego człowieka jest bardzo istotny - dobrzy współpracownicy to przecież podstawa sukcesu każdego przedsiębiorstwa i każdej organizacji Zanim sprecyzujesz swoje wymagania co do kandydatów na określone stanowiska: Upewnij się, czy wnioski o pracę i inne firmowe formularze nie zawierają pytań związanych z niepełnosprawnością i czy są przygotowane w formie dostępnej dla wszystkich osób niepełnosprawnych. Zastanów się nad sformułowaniem na piśmie opisów poszczególnych stanowisk pracy, określających podstawowe obowiązki związane z wykony-wanymi na nich zadaniami. Upewnij się, czy wymagania dotyczące badań lekarskich są zgodne z aktualnymi przepisami dotyczącymi zatrudniania osób niepełnosprawnych. Rozluźnij się w czasie rozmowy i ułatw to samo kandydatowi. Zapewnij kandydatowi niezbędną adaptację stanowiska pracy umożli-wiającą konkurowanie o to stanowisko z innymi osobami. Traktuj osobę niepełnosprawną tak samo, jak traktowałbyś każdego innego kandydata czy pracownika z godnością i szacunkiem. Wiedz, że wśród osób chronionych przez prawo są chorzy na AIDS, choroby nowotworowe, osoby po wypadkach, z uszkodzeniem mózgu, upośle-dzone umysłowo, niesłyszące, niewidome oraz mające trudności z uczeniem się. Przez dostępność należy rozumieć nie tylko łatwość dotarcia dzięki właściwemu środowisku fizycznemu, ale także na przykład - dostępność formularzy dla osób z uszkodzeniem wzroku czy ograniczonymi możliwościami intelektualnymi lub nawet dostępność instalacji alarmowych/dźwiękowych dla osób niesłyszących. Stwórz system prowadzenia i ochrony poufnych danych medycznych. Przeszkól przełożonych w zakresie dokonywania odpowiednich zmian. Przed rozmową kwalifikacyjną powinieneś przygotować zestaw pytań, które chcesz postawić kandydatowi. Zwiększy to efektywność przebiegu rozmowy. Staraj się jednak nie trzymać się niewolniczo przygotowanego zestawu. Pytania powinny być zadawane w sposób naturalny i wynikać z prowadzonej rozmowy Rekrutacja na różne stanowiska oznacza różne zestawy pytań. Podobnie część pytań pasuje lepiej do jednych firm, a do innych mniej. Są pytania, które można zdać wyłącznie kobietom oraz takie, które kieruje się tylko do mężczyzn. Pytania stawiane osobie młodej będą inne niż te skierowane do osoby starszej. Podczas spotkania z kandydatami pamiętaj o zakazie naruszania praw o równouprawnieniu wszystkich ludzi. Nie zadawaj pytań, które automatycznie stawiają na przykład mężczyzn, niepełnosprawnych, muzułmanów czy biseksualistów w gorszym świetle. Jeśli zapytasz o wyznanie czy orientację seksualną, musisz mieć ku temu powód, a poza tym musisz zadać to samo pytanie wszystkim kandydatom. Nie zadawaj pytań, które niczemu nie służą. Mimo że zatrudniasz osobę niepełnosprawną, pytania o sprawność fizyczną czy umysłową są uzasadnione tylko

16 wtedy, jeśli są umotywowane wymogami danego stanowiska lub względami bezpieczeństwa. Pytania o częstotliwość zachorowań są w większości przypadków nieuzasadnione. Pytania o stan cywilny, orientację seksualną, o ilość dzieci czy zamiary powiększenia rodziny są zawsze nieuzasadnione. Przykłady pytań: Co pan(i) wie o naszej firmie? Jak wyobraża sobie pan(i) pracę w naszej firmie na tym stanowisku? Dlaczego chciałby(-aby) panfi) pracować w naszej firmie/na tym stanowisku? Dlaczego chce pan(i) zmienić pracę? Jakie ma pan(j) doświadczenie w tego typu pracy? Proszę opisać sytuacje, w których się pan(i) stresuje. Jakie jest pana(i) największe osiągnięcie? Jakie są pana(i) mocne, a jakie słabe strony? Proszę opisać trudny problem, z którym się pan(i) ostatnio spotkał (-ła) w pracy. Jak udało się go rozwiązać? Proszę podać przykład osoby, którą pan(i) podziwia. Dlaczego? Z jakim szefem najlepiej się panu(i) pracuje? Jak się panu(i) pracuje w stresie, pod presją czasu? Proszę podać przykłady. Co chce pan(i) robić za 5 lat? Umowa o pracę Zatrudniłeś już pracownika, czas na podpisanie umowy.. Za pracownika, w rozumieniu Ustawy z dn. 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uważa się osobę: pozostającą w stosunku pracy, wykonującą pracę na podstawie umowy : - agencyjnej, - zlecenia, - umowy o dzieło, - innej umowy o świadczenie usług (do której, zgodnie z Kodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia). 1. Rodzaje umów (umowa o pracę, zlecenia, o dzieło) Podstawą świadczenia pracy i wykonywania usług przez rencistów może być umowa o pracę, ale stosuje się też inne umowy cywilnoprawne, jak umowa zlecenia, czy umowa o dzieło. Dają one dużo większą swobodę w kształtowaniu stosunku prawnego wiążącego strony, nie narzucając przy tym minimalnych gwarancji, jakie istnieją na gruncie prawa pracy. Ponadto świadczący pracę na podstawie tych umów nie mają takich uprawnień jak zatrudnieni na umowę o pracę. Strony umów cywilnoprawnych decydują o takich kwestiach, jak: wysokość wynagrodzenia, czy czas pracy, zupełnie samodzielnie. Oczywiście istotny wpływ na wybór podstawy zatrudnienia mają związane z nią zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, wpływające w znaczący sposób na koszty zatrudnienia. Pracodawca będący płatnikiem składek, składki te opłaca, w całości lub części, z własnych środków. Pod tym względem najdroższą formą zatrudnienia jest umowa o pracę.

17 1.1. Umowa o pracę Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę zapewnia pracownikowi najpełniejszą ochronę i uprawnienia przewidziane w Kodeksie Pracy. Na podstawie tego rodzaju umowy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy za wynagrodzeniem. Pracuje pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Umowa o pracę musi określać strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy i wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Umowę o pracę zawiera się na czas: - nieokreślony, - określony Każda z powyższych umów może być poprzedzona umową o pracę na okres próbny, nieprzekraczający 3 miesięcy. Umowa o pracę z rencistą Osoby z ustalonym prawem do pobierania świadczenia rentowego, podejmujące zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu, zdrowotnemu. Ponieważ zawarcie umowy o pracę wiąże się z przejęciem przez pracodawcę zobowiązań wynikających z ubezpieczeniem pracownika i prowadzeniem jego dokumentacji ubezpieczeniowej, to coraz częściej wybiera on inne umowy cywilnoprawne (umowy zlecenia, o dzieło, agencyjną czy chałupniczą). Należy jednak mieć na uwadze przepis Kodeksu pracy stanowiący, że nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę inną umową cywilnoprawną, czyli zawarcie umowy o innej nazwie, ale w rzeczywistości mającą wszystkie cechy umowy o pracę Umowa zlecenia Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca) zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (zleceniodawcy). Zlecenie jest umową starannego działania, gdyż zleceniobiorca ma obowiązek dołożenia należytej staranności przy wykonywaniu czynności zleconych, nie odpowiada jednak za końcowy rezultat. W odróżnieniu od umowy o pracę w umowie zlecenia nie ma między stronami stosunku podporządkowania, a więc zleceniobiorca wykonuje pracę samodzielnie i nie podlega poleceniom zleceniodawcy. Ponadto w umowie zlecenia chodzi o dokonanie konkretnej usługi, a nie o ogólne pozostawanie w dyspozycji pracodawcy. Od umowy o dzieło, umowę zlecenia różni wynik starań - rezultatem tej pierwszej musi być konkretny i obiektywnie sprawdzalny rezultat, podczas gdy w zleceniu liczy się samo podjecie starannego działania i dokonanie w tym celu określonych czynności. Umowa zlecenia z rencistą

18 W zależności od tego, czy rencista uzyskuje dochody wyłącznie z wykonywania zlecenia, czy też jest równocześnie pracownikiem innego podmiotu niż zleceniodawca, można mieć do czynienia z dwoma sytuacjami. Gdy umowa zlecenia jest jedyną podstawą zatrudnienia to rencista podlega: obowiązkowo: - ubezpieczeniom rentowym, - ubezpieczeniu zdrowotnemu, - ubezpieczeniu wypadkowemu, jeżeli praca wykonywana jest w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę, - dobrowolnie - ubezpieczeniu chorobowemu. Jeżeli oprócz umowy zlecenia emeryt/rencista jest równocześnie pracownikiem innego podmiotu to podlega: - obowiązkowo - ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zlecenia. - dobrowolnie - ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia. Powyższe zasady stosuje się także do umów agencyjnych oraz do umów o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Ubezpieczony jest emeryt lub rencista, który nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, a wykonuje pracę na podstawie kilku umów zlecenia u różnych zleceniodawców. Taki zleceniobiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym tylko z tytułu jednej z umów zlecenia, choć może oczywiście dobrowolnie zostać objęty (na swój wniosek) ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pozostałych umów. Zleceniobiorca zazwyczaj jest objęty ubezpieczeniem z tytułu umowy zawartej najwcześniej, ale może też zmienić umowę, z tytułu której będzie podlegał ubezpieczeniom obowiązkowo. Jeśli wygaśnie pierwsza z umów zlecenia (lub ta dająca tytuł do ubezpieczenia), to kolejna staje się podstawą obowiązkowych ubezpieczeń Umowa o dzieło Zawierając umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Stronami umowy są zamawiający oraz przyjmujący zamówienie (czyli ten, którego staranie ma doprowadzić do powstania dzieła) - nie istnieje między nimi żaden stosunek podporządkowania, czy zależności. Wykonanie dzieła może polegać na jego stworzeniu lub przetworzeniu - w obu przypadkach ma powstać coś nowego, nie istniejącego dotychczas. Dzieło to np. namalowany na podstawie takiej umowy obraz, wybudowany dom, uszyte ubranie,dzieło naukowe, raport, opinia, ale też np. remont budynku. Może mieć postać materialną lub niematerialną (organizacja koncertu, konferencji, prezentacji nowego produktu firmy). Musi ono mieć charakter zindywidualizowany, czyli odpowiadać osobistym wymaganiom, czy potrzebom zamawiającego, gdyż w innym wypadku mógłby on po prostu kupić dany produkt bez konieczności zawierania umowy o dzieło. Rezultatem umowy o dzieło jest zawsze konkretny i sprawdzalny rezultat - powstanie dzieła. To właśnie odróżnia tę umowę od zlecenia, które wymaga jedynie podjęcia starannego działania. Umowa o dzieło z rencistą

19 Zatrudniając rencistów na podstawie umowy o dzieło pracodawca ponosi najniższe koszty, gdyż są to jedynie koszty wynagrodzenia pracownika. Umowa o dzieło nie stanowi bowiem podstawy ani obowiązkowego, ani dobrowolnego ubezpieczenia w ramach ubezpieczeń społecznych czy zdrowotnych. Umowa o dzieło jest więc najkorzystniejszą dla pracodawcy (pod względem finansowym) z przedstawionych powyżej form zatrudnienia. Rozwiązanie umowy o prace Umowa o pracę rozwiązuje się: - na mocy porozumienia stron, - przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem), - przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia), - z upływem czasu, na który była zawarta, - z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Umowa o pracę na okres próbny rozwiązuje się z upływem tego okresu, a przed jego upływem może być rozwiązana za wypowiedzeniem. Oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę lub jej rozwiązaniu bez wypowiedzenia powinno być zawarte pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Uprawnienia Pracownicze Nowelizacja Kodeksu pracy umocniła od 2004 r. nakaz szeroko rozumianej niedyskryminacji i równego traktowania w zatrudnieniu. Cały rozdział IIa - zatytułowany "Równe traktowanie w zatrudnieniu", odnosi się także do osób niepełnosprawnych. Dzięki temu uzyskali oni m.in. prawo do odszkodowania w razie naruszenia przez pracodawcę gwarancji z art. 183a-183c (artykuły te opisują m.in. co należy rozumieć przez dyskryminację i jak ma postępować pracodawca, by jej uniknąć). Czas i warunki pracy Osoby niepełnosprawne posiadają szczególne uprawnienia pracownicze, co wynika m.in. z konieczności ochrony ich zdrowia i ułatwienia im uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia na otwartym rynku pracy.

20 Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Ograniczeń dotyczących czasu pracy, godzin nadliczbowych i pracy w porze nocnej nie stosuje się w drodze wyjątku do: - osób zatrudnionych przy pilnowaniu, - osób, które uzyskały na to zgodę lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników lub lekarza sprawującego nad nimi opiekę. O zgodę taką występuje sam zatrudniony, natomiast koszty badań ponosi pracodawca (wprowadzenie takiego trybu postępowania, w którym o zgodę występuje niepełnosprawny, służy wyeliminowaniu ewentualnych nacisków ze strony pracodawcy). Jednak liczba godzin nadliczbowych nie może przekroczyć 4 godzin na dobę i 150 godzin w roku kalendarzowym. Osoby niepełnosprawne pracują, zależnie od stwierdzonego stopnia niepełnosprawności, w następującym wymiarze czasu pracy: - 40 godzin tygodniowo i nie więcej niż 8 godzin na dobę w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności, - 35 godzin tygodniowo i nie więcej niż 7 godzin na dobę w przypadku osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Regulacje zawarte w ustawie o rehabilitacji mają charakter szczególny w stosunku do tych z Kodeksu pracy. Zatem każda ogólna reguła Kodeksu może być zmodyfikowana przez szczególną regułę ustawową dotyczącą tylko niepełnosprawnych, i tak np. niepełnosprawni nie mają obowiązku "odpracowywania" dni wolnych udzielonych w związku z przypadaniem po dniu świątecznym, gdyż przekroczyliby w ten sposób przewidziany dla nich w ustawie wymiar czasu pracy (40/35 godzin tygodniowo). Opisany powyżej wymiar czasu pracy obowiązuje od dnia następnego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności. Przerwy w pracy Każdej osobie niepełnosprawnej, niezależnie od stopnia niepełnosprawności i od przerw wynikających z Kodeksu pracy i innych ustaw, przysługuje prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Od samego pracownika zależy, na który cel wykorzysta przerwę i jak ją sobie zorganizuje. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Przerwa nie może być dzielona, ale można połączyć ją z przerwą wynikającą z przepisów Kodeksu pracy (15 minut). W tym przypadku, zsumowana przerwa w pracy wyniesie 30 minut. Wynagrodzenie

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych

Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy r. pr. Mateusz Brząkowski Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych 1 1 Zatrudnianie niepełnosprawnych Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych Zmiany zawarte w projekcie ustawy z dnia 21 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw 1. Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy.

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Warunki świadczenia pracy Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Nie ma jedynej właściwej formy wykonywania pracy. Wyłącznie od zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Pracodawca, który podejmie decyzję o zatrudnieniu osoby niepełnosprawnej powinien wiedzieć, że tak jak w przypadku osób pełnosprawnych będą

Bardziej szczegółowo

Za kogo składki na Fundusz Pracy

Za kogo składki na Fundusz Pracy Za kogo składki na Fundusz Pracy Autor: Bożena Wiktorowska Firmy nie muszą płacić składek za starszych pracowników, którzy ukończyli, kobiety 55 lat, a mężczyźni 60 lat. Składka na Fundusz Pracy wynosi

Bardziej szczegółowo

ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Pojęcie niepełnosprawności Niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia

Bardziej szczegółowo

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.1. Uwagi ogólne 5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.2. Obowiązki i szczególne uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych 5.3. Dodatkowe uprawnienia osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY UMOWA O PRACĘ Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, maj 2014 r.

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, maj 2014 r. Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego Warszawa, maj 2014 r. Plan prezentacji 1) Kim jest osoba niepełnosprawna- rodzaje orzeczeń 2) Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego: prawo do skróconego czasu

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl/zer/informacj/archiwum/3467,informacja-w-sprawie-zasad-i-trybu-przyznawania-oraz-wypla ty-renty-socjalnej.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego 2016, 11:48 Informacja w

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą.

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Zalety umowy o pracę: Należy ci się płatny urlop. Niezależnie od tego czy jesteś zatrudniony na umowę terminową, czy też bezterminową,

Zalety umowy o pracę: Należy ci się płatny urlop. Niezależnie od tego czy jesteś zatrudniony na umowę terminową, czy też bezterminową, Aby pracować w okresie wakacji, możesz podpisać jedną z następujących umów: umowę o pracę: na czas określony, na czas wykonania określonej pracy, na zastępstwo, umowę z agencją pracy tymczasowej, umowę

Bardziej szczegółowo

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu:

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu: PROJEKT 31.08.2006. AUTOPOPRAWKA do projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw W rządowym projekcie

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. Poprzez umowę rozumie się zgodne oświadczenie woli dwóch stron, zmierzające do wywołania określonych skutków prawnych. W przypadku umowy o pracę oświadczenia

Bardziej szczegółowo

Umowa powinna zawierać: Datę rozpoczęcia i zakończenia Oświadczenie zleceniobiorcy, czy ma inne tytuły do objęcia ubezpieczenie społecznym

Umowa powinna zawierać: Datę rozpoczęcia i zakończenia Oświadczenie zleceniobiorcy, czy ma inne tytuły do objęcia ubezpieczenie społecznym Umowy cywilnoprawne Podlegają pod Kodeks Cywilny Nie dają prawa do urlopu, postojowego, nadgodzin Nie chronią przed zwolnieniem, są elastyczną i tanią formą zatrudnienia Oskładkowanie doprowadzone do minimum

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR. Warunki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. Poznaj specyfikę nowego pracownika

INFORMATOR. Warunki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. Poznaj specyfikę nowego pracownika INFORMATOR Poznaj specyfikę nowego pracownika Warunki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności INFORMATOR Poznaj specyfikę nowego pracownika Warunki zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE 1 ZAGADNIENIA 1. Czas pracy pracowników niepełnosprawnych 2. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy 3. Urlop

Bardziej szczegółowo

pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym to: A) umowa zlecenie B) umowa o dzieło C) umowa o pracę.

pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym to: A) umowa zlecenie B) umowa o dzieło C) umowa o pracę. Etap regionalny Ogólnopolskiego konkursu wiedzy o prawie pracy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych Poznaj swoje prawa w pracy Łódź, 28 stycznia 2015 r. 1. Jakie podmioty podlegają kontroli Państwowej

Bardziej szczegółowo

Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych

Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych W praktyce życia gospodarczego funkcjonują różne formy zatrudniania osób wykonujących pracę. Najczęściej występującą formą jest umowa o pracę, ale coraz częściej

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET

OCHRONA PRACY KOBIET OCHRONA PRACY KOBIET Ochrona pracy kobiet uwzględnia w szczególności: ochronę stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego, zakaz zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych

Bardziej szczegółowo

2009, str.137. 1.Prawo pracy w pytaniach i odpowiedziach. M. Gersdorf, K. Rączka, LexisNexis Polska Sp.zo.o. Warszawa

2009, str.137. 1.Prawo pracy w pytaniach i odpowiedziach. M. Gersdorf, K. Rączka, LexisNexis Polska Sp.zo.o. Warszawa Podpisuję umowę. Moment podjęcia pracy jest nie tylko zakończeniem trudnej ścieżki aplikacyjnej ale także ważnym wydarzeniem w życiu każdej osoby starającej się o posadę. Zanim wejdziemy w nowe środowisko

Bardziej szczegółowo

Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną

Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną 28 Dobry start na rynku pracy. Studencki przewodnik kariery Równe szanse na rynku pracy czyli jak szukać pracy, będąc osobą niepełnosprawną Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną, rozpoczynającą poszukiwania

Bardziej szczegółowo

Zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłek dla bezrobotnych Zasiłek dla bezrobotnych Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa drogą do samodzielności osób niepełnosprawnych Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych Stopnie niepełnosprawności

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Uprawnienia. pracownika

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Uprawnienia. pracownika Aktywni obywatele świadome społeczeństwo Uprawnienia pracownika Rzeszów 2012 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax (0-17) 86 20 122 porso@poczta.onet.pl

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO 13 WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym

USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym Kancelaria Sejmu s. 1/9 Dz.U. 1996 Nr 100 poz. 461 USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym Art. 1. W ustawie z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne

Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne Nowa Ruda-Słupiec, 18 maja 2012 r. Ostatnia aktualizacja 16.05.2012 r. Charakterystyka PFRON - wprowadzenie Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Środzie Śląskiej

Powiatowy Urząd Pracy w Środzie Śląskiej Niepełnosprawni Orzeczenie o niepełnosprawności może zostać wydane do celów rentowych - organem wydającym orzeczenie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, lub do celów poza rentowych - organem wydającym

Bardziej szczegółowo

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia Nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

P O W I A T S U W A L S K I

P O W I A T S U W A L S K I AKTUALNE ZASADY P O W I A T S U W A L S K I na jakich udzielane są dofinansowania osobom niepełnosprawnym ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na terenie Powiatu Suwalskiego.

Bardziej szczegółowo

Długa nieobecność chorego pracownika a możliwość zwolnienia go z art. 53 kp

Długa nieobecność chorego pracownika a możliwość zwolnienia go z art. 53 kp Długa nieobecność chorego pracownika a możliwość zwolnienia go z art. 53 kp Pracodawca może rozwiązać z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, jeżeli jego niezdolność do pracy wskutek choroby trwa

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju

REGULAMIN. dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju REGULAMIN dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju Rozdział I Podstawa prawna dofinansowania kosztów studiów podyplomowych 1 Niniejszy regulamin określa

Bardziej szczegółowo

TELEPRACA. Opracowała Katarzyna Rocka. Na podstawie:

TELEPRACA. Opracowała Katarzyna Rocka. Na podstawie: TELEPRACA Opracowała Katarzyna Rocka Na podstawie: Ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2007 r. Nr 181, poz. 1288. Warszawa październik 2007

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie!

Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem? Przeczytaj koniecznie! Jesteś pracownikiem, jeżeli: t pozostajesz w stosunku pracy 1, t wykonujesz pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 12. Ochrona przed ubóstwem w Polsce opieka społeczna i inne instytucje zabezpieczenia społecznego Literatura: Bukowska (2011) www.zus.pl www.mpips.gov.pl Granice ubóstwa

Bardziej szczegółowo

Zbieg tytułów w ubezpieczeniu emerytalnym

Zbieg tytułów w ubezpieczeniu emerytalnym Zbieg tytułów w ubezpieczeniu emerytalnym 1 Art. 6 ust. 1 ustawy o sus Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które są: 1)pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 II. SKUTKI EKONOMICZNE NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKÓW PRACY. ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA SPIS TREŚCI Wstęp... Czym jest niepełnosprawność?... Definicja... Symbole

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca:

Bardziej szczegółowo

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie Międzynarodowe doświadczenia w zakresie zatrudnienia wspomaganego osób niepełnosprawnych Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie K o n s p e k t 1. Definicja zatrudnienia wspomaganego

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K NA ROK 2014

W N I O S E K NA ROK 2014 W N I O S E K NA ROK 2014 nr... o przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym Imię i Nazwisko... PESEL albo

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY PRAWA PRACY W MIKRO I MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

PRZEPISY PRAWA PRACY W MIKRO I MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEPISY PRAWA PRACY W MIKRO I MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Sprawdź, jakim jesteś pracodawcą?! Każdy prowadzący na własny rachunek działalność gospodarczą ma obowiązek spełniać wymagania prawa pracy, w tym

Bardziej szczegółowo

informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r.

informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r. informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r. NOWOŚĆ Książka SKŁADKI 2015 Zmiany, dokumentacja, rozliczenia z ZUS JUŻ W SPRZEDAŻY To praktyczne kompendium niezbędne w codziennej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną?

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Administrator 05.09.2014 Rozpoznane zaburzenia psychiczne mogą zostać zakwalifikowane jako lekki, umiarkowany lub znaczny stopnień niepełnosprawności. Podobnie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O UDZIELENIE DOFINANSOWANIA NA LIKWIDACJĘ BARIER TECHNICZNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

WNIOSEK O UDZIELENIE DOFINANSOWANIA NA LIKWIDACJĘ BARIER TECHNICZNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ...... Nr sprawy/rejestru wniosków Data wpływu Wniosku WNIOSEK O UDZIELENIE DOFINANSOWANIA NA LIKWIDACJĘ BARIER TECHNICZNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH A. Dane dotyczące Wnioskodawcy ( w przypadku małoletnich

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ Od 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy znowelizowanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

Bardziej szczegółowo

NIEPEŁNOSPRAWNI. Świadczenia w związku z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych. Dofinansowanie wynagrodzeń. Pracowników.

NIEPEŁNOSPRAWNI. Świadczenia w związku z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych. Dofinansowanie wynagrodzeń. Pracowników. NIEPEŁNOSPRAWNI USTAWA z 27 sierpnia 1997 r. O REHABILITACJI ZAWODOWEJ I SPOŁECZNEJ ORAZ ZATRUDNIANIU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH tj. Dz.U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm. Świadczenia w związku z zatrudnianiem

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w

System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w System wsparcia dzieci niepełnosprawnych w Powiecie Białostockim w ramach środków PFRON realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Białymstoku USTAWA z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Stopnie niepełnosprawności

Stopnie niepełnosprawności Stopnie Od ponad dziesięciu lat nie ma juŝ I, II i III grupy inwalidzkiej. Zamiast tego funkcjonują dwa rodzaje orzecznictwa: rentowe, które omówiliśmy w kwietniowych numerach Gazety Podatnika, oraz pozarentowe.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY ustawa z dnia 26 czerwca 1974 t. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Zatrudnianie osób. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Podstawowym celem i założeniem niniejszej publikacji jest ukazanie sytuacji prawnej

Bardziej szczegółowo

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU Bolesławiec 2011 1 Finansowanie z Funduszu Pracy kosztów studiów podyplomowych jest udzielane na podstawie: 1)

Bardziej szczegółowo

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy, czas pracy nie może przekraczać: 8 godzin

Bardziej szczegółowo

Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności.

Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych. Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności. Doradztwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych Żadna praca nie wymaga od człowieka pełnej sprawności. Orzekanie o niepełnosprawności Podstawą uznania osoby, która nie ukończyła 16 roku życia za niepełnosprawną

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych PRAWO PROMOTOR OT OR 10/2014 MARTA JENDRASIK ekspert ds. prawa pracy, wykładowca fot. Thinkstock Zatrudnianie osób niepełnosprawnych Jakie zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych wprowadziła Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ PRACOWNIKIEM? ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PRZECZYTAJ KONIECZNIE!

JESTEŚ PRACOWNIKIEM? ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PRZECZYTAJ KONIECZNIE! JESTEŚ PRACOWNIKIEM? Jako pracownik podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. JESTEŚ PRACOWNIKIEM? JESTEŚ PRACOWNIKIEM,

Bardziej szczegółowo

Składki na fundusze pozaubezpieczeniowe w 2014 roku. Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Fundusz Emerytur Pomostowych

Składki na fundusze pozaubezpieczeniowe w 2014 roku. Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Fundusz Emerytur Pomostowych Składki na fundusze pozaubezpieczeniowe w 2014 roku Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Fundusz Emerytur Pomostowych Praca zbiorowa pod redakcją Anny Puszkarskiej Redaktor naczelna

Bardziej szczegółowo

CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI

CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI CENTRUM EDUKACJI I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŁODZI Oddział Fundacji powstał 1 lipca 2012 Prowadzimy projekt skierowany dla: osób z orzeczoną niepełnosprawnością niepracujących w wieku

Bardziej szczegółowo

informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r.

informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r. informator płacowy Wskaźniki i stawki aktualne od 1 stycznia 2015 r. NOWOŚĆ Książka SKŁADKI 2015 Zmiany, dokumentacja, rozliczenia z ZUS JUŻ W SPRZEDAŻY To praktyczne kompendium niezbędne w codziennej

Bardziej szczegółowo

Szczególne zasady finansowania, rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych

Szczególne zasady finansowania, rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 00-701 Warszawa, ul. Czerniakowska 16 Szczególne zasady finansowania, rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych Poradnik Szczególne

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

Pracownik w firmie od przyjęcia do zwolnienia. Wydanie II Agnieszka Kowalska, Małgorzata Czeredys-Wójtowicz, Aleksandra Szafran, Artur Kowalski

Pracownik w firmie od przyjęcia do zwolnienia. Wydanie II Agnieszka Kowalska, Małgorzata Czeredys-Wójtowicz, Aleksandra Szafran, Artur Kowalski Pracownik w firmie od przyjęcia do zwolnienia. Wydanie II Agnieszka Kowalska, Małgorzata Czeredys-Wójtowicz, Aleksandra Szafran, Artur Kowalski Wiele osób może nie zdawać sobie sprawy z tego, że proces

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt)

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 205, poz. 1585, z

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIA. Zleceniodawca zleca, a Zleceniobiorca zobowiązuje się do...

UMOWA ZLECENIA. Zleceniodawca zleca, a Zleceniobiorca zobowiązuje się do... UMOWA ZLECENIA Zawarta w dniu... w... pomiędzy:......, zwanym w treści umowy Zleceniodawcą, a..., legitymującym się dowodem osobistym seria... nr... wydanym przez......, zamieszkałym w... przy ul....,

Bardziej szczegółowo

zmiany c) przechowywania przez okres 10 lat dokumentacji pozwalającej na sprawdzenie zgodności przyznanej pomocy z przepisami rozporządzenia.

zmiany c) przechowywania przez okres 10 lat dokumentacji pozwalającej na sprawdzenie zgodności przyznanej pomocy z przepisami rozporządzenia. brzmienie od 2008 08 07 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne oraz osobom niepełnosprawnym wykonującym działalność

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl Wygenerowano: Poniedziałek, 26 października 2015, 17:44 Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: ustawa z dnia 18 lutego

Bardziej szczegółowo

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania...

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania... Załącznik 1 OŚWIADCZENIE dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych osoby przebywającej na urlopie wychowawczym*/ osoby pobierającej zasiłek macierzyński*/ osoby pobierającej zasiłek w wysokości

Bardziej szczegółowo

Świadczenia pieniężne

Świadczenia pieniężne Świadczenia pieniężne Ustalenie uprawnień i przyznanie zasiłku stałego, okresowego, celowego i specjalnego zasiłku celowego: zasiłek stały: 1. Zasiłek stały przysługuje: a) pełnoletniej osobie samotnie

Bardziej szczegółowo

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia Warszawa, dnia grudnia 2009 r. Pan Jacek Paszkiewicz Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia KPZ-410-14-03/2009 P/09/095 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe")

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. kryterium dochodowe) Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe") na osobę samotnie gospodarującą - 477 zł, na osobę w rodzinie - 351 zł, Zasiłek stały Maksymalna wysokość

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku

Regulamin wynagradzania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku Regulamin wynagradzania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku 1 1. Regulamin określa warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, przysługujących

Bardziej szczegółowo

Wniosek złożono w PCPR w dniu WNIOSEK

Wniosek złożono w PCPR w dniu WNIOSEK Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Busku Zdroju Ul. Mickiewicza 27 28-100 Busko Zdrój tel. 41 378 84 58, 370 81 88 e-mail: pcprbusko@interia.pl www.centrumbusko.pl Wniosek złożono w PCPR w dniu 200/ /

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODBYWANIA STAŻU U ORGANIZATORA W 2015 R.

ZASADY ODBYWANIA STAŻU U ORGANIZATORA W 2015 R. Powiatowy Urząd Pracy w Lesznie ul. Śniadeckich 5, 64-100 Leszno tel. 65 529 50 67, tel./fax 65 529 94 33 e-mail: sekretariat@pupleszno.pl ZASADY ODBYWANIA STAŻU U ORGANIZATORA W 2015 R. 1 Pomoc w formie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier w komunikowaniu się

WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier w komunikowaniu się Pieczęd nagłówkowa Znak sprawy: MOPS.SIN.4521. /. Wpłynęło dnia.. L.dz. WNIOSEK o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier w komunikowaniu się 1. Dane wnioskodawcy lub opiekuna prawnego Adres

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK DLA OSÓB BEZROBOTNYCH

ZASIŁEK DLA OSÓB BEZROBOTNYCH ZASIŁEK DLA OSÓB BEZROBOTNYCH Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH

DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH ZARZĄD POWIATU W KIELCACH DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH Kielce, maj 2010r. I. ZADANIA ORAZ PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych perspektywy wzrostu

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych perspektywy wzrostu Scenariusz do indywidualnego wywiadu pogłębionego (IDI) z kluczowymi przedstawicielami organizacji pozarządowych, fundacji i stowarzyszeń aktywnie zajmujących się rehabilitacją społeczną i zawodową osób

Bardziej szczegółowo

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Komentarz. do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Komentarz do ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) - wybrane zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia umów cywilnoprawnych po 1 stycznia 2016

Ubezpieczenia umów cywilnoprawnych po 1 stycznia 2016 1.12.2015 Ubezpieczenia umów cywilnoprawnych po 1 stycznia 2016 (na podstawie Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nr 20 (284), Infor) Niniejsza broszura zawiera niektóre informacje dotyczące

Bardziej szczegółowo