Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie model miękki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie model miękki"

Transkrypt

1 Jacek Marcinkiewicz Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie model miękki Wstęp Cechą współczesnego świata jest zanikanie barier w transferze kapitału, technologii, informacji, a także (choć w znacznie mniejszym zakresie) ludzi. Jesteśmy uczestnikami i świadkami zmian w gospodarkach poszczególnych krajów, które tworząc względnie jednolity układ powiązań, przekształcają się w jedną gospodarkę globalną. Motorami napędowymi tych zmian są kapitał oraz postęp techniczny. Celem artykułu jest spojrzenie na proces globalizacji z perspektywy młodej, 21-letniej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. W niniejszym opracowaniu została podjęta próba określenia kierunku zmian jakie zaszły na GPW w ostatnim dziesięcioleciu oraz związku tych zmian z procesem globalizacji. Podstawowym narzędziem badawczym służącym realizacji wskazanego celu uczyniono metodę modelowania miękkiego (soft modelling) umożliwiającą pomiar zależności zachodzących pomiędzy zmiennymi bezpośrednio nieobserwowalnymi. Struktura artykułu wygląda następująco po wstępie zaprezentowane zostały definicja globalizacji oraz zmiany zachodzące na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, następnie przedstawione są poglądy na temat problematyki poziomu rozwoju rynków kapitałowych, a w dalszej kolejności metoda modelowania miękkiego oraz wyniki badań empirycznych, jak również wnioski wynikające z badania. 1. Globalizacja definicja i wymiar realny Termin globalizacja w ciągu ostatnich 20 lat zrobił zawrotną karierę. Jednoznaczne określenie autora oraz momentu, w którym słowo weszło do powszechnego użycia sprawia wiele trudności. Dość powiedzieć, że słowo globalizacja nie znalazło wyjaśnienia w polskiej Encyklopedii Powszechnej [Encyklopedia Powszechna, 1974], jak również Dr, Zakład Ekonometrii i Statystyki, Wydział Ekonomii i Zarządzania, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok, ul. Warszawska 63

2 446 Jacek Marcinkiewicz w słowniku współczesnej ekonomii [Pearce i inni, 1992]. Natomiast obecnie po wpisaniu do najpopularniejszej wyszukiwarki słowa globalization w ciągu ułamka sekundy pojawia się blisko 43 miliony linków z czego ponad 700 tysięcy w języku polskim. I choć globalizacja w szerokim ujęciu to termin opisujący zmieniającą się rzeczywistość ekonomiczną, kulturową polityczną i społeczną, w niniejszym artykule uwaga zostanie skupiona na ekonomicznym wymiarze globalizacji, zwłaszcza na wpływie tego procesu na zmiany zachodzące na polskim rynku kapitałowym. Jak często bywa z pojęciami powszechnie uważanymi za znane, globalizacja nie posiada jednej precyzyjnej definicji. Pod tym pojęciem należy rozumieć historyczny i spontaniczny proces związany z tworzeniem ścisłych powiązań i zależności między krajami i regionami. Nie chodzi tu tylko o propagowane przez ojców ekonomii, a w praktyce stosowane przez żeglarzy i kupców starożytnych i średniowiecznych, możliwości odnoszenia korzyści w kontaktach międzynarodowych, ale o rzeczywiste przekształcenia w życiu gospodarczym, politycznym i społecznym prowadzące do zacieśnienia współpracy w ramach globu. 1 Wśród okoliczności, które dały impuls oraz stworzyły korzystne warunki do przebiegu procesu globalizacji należy wymienić [Bocian, 2011, s. 28]: powszechną liberalizację wymiany handlowej (wyjątkiem są kraje o systemach totalitarnych), znaczną deregulację rynków finansowych, rozwój różnych form transportu powiązaną ze skracaniem czasu przemieszczania ludzi i towarów, 2 rewolucję naukowo-technologiczną zapewniającą innowacyjność w procesach wytwórczych i w kreacji produktów, burzliwy rozwój technologii informatycznych umożliwiający błyskawiczny dostęp do informacji jak również jej przesył. Globalizacja to proces zmierzający do ograniczania i znoszenia barier w międzynarodowej wymianie gospodarczej. Światowa gospodar- 1 Spośród bogatej literatury dotyczącej problematyki globalizacji, do godnych uwagi należy zaliczyć prace: [Stiglitz, 2010], [Friedman, 2006], [Borowski, 2008], [Scholie, 2005]. 2 Na rozgrywane w Brazylii w roku 1950 Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej nie stawiły się reprezentacje Szkocji, Turcji, Indii, Francji oraz Portugalii. Jako powód podawano długi czas podróży oraz wysokie koszty. Po upływie 60 lat, podróżujemy do innych państw, nierzadko oddalonych o tysiące kilometrów, celem dokonania zakupów podczas wyprzedaży.

3 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 447 ka w coraz mniejszym stopniu dzieli się na około 200 gospodarek narodowych, a w coraz większej mierze składa się z nich jako swoich współzależnych części [Kołodko, 2008, s. 111]. W znoszeniu naturalnych, fizycznych ograniczeń szczególną rolę odgrywa spontanicznie zachodzący postęp techniczny, zwłaszcza w dziedzinie technologii informacyjnokomunikacyjnej (ICT). Prasa, telewizja, telefonia stacjonarna i komórkowa, a w szczególności Internet do tego stopnia ułatwiają dyfuzje innowacji oraz łatwą i szybką adaptację informacji oraz mediów w jedną globalną sieć interakcyjno-telekomunikacyjną, że dostęp do informacji i ich obieg są uniezależnione od czynnika czasowego [Wassilew, 2009, s. 92]. Znoszenie barier politycznych i społecznych wymaga liberalizacji, czyli poszerzenia swobody wchodzenia podmiotów gospodarczych we wzajemne związki technologiczne, organizacyjne, produkcyjne, handlowe, finansowe i inwestycyjne, a także integracji, a więc stopniowego łączenia się cząstkowych rynków towarów, kapitału, technologii i siły roboczej. Kapitał wymusił daleko posuniętą liberalizację swoich ruchów, stając się głównym ekonomicznym motorem globalizacji. W przypadku rynku towarów można mówić o liberalizacji przepisów i znacznym zniesieniu barier w przepływie (wyjątek stanowi sektor rolny). Transfer technologii odbywa się na mniejszą skalę i ze znacznym opóźnieniem. Jednak najwięcej ograniczeń dotyczy przepływu siły roboczej. Zniesienie ograniczeń w przepływie ludzi wywołałoby masowe migracje do krajów najbogatszych, spadek płacy realnej oraz zmniejszenie różnic w poziomach dochodów pomiędzy regionami świata [Kołodko, 2008, s ]. Nie ma wątpliwości, że na poszczególne gospodarki narodowe (w poprzednim wieku najczęściej analizowane w izolacji model gospodarki zamkniętej lub z uwzględnieniem handlu zagranicznego model gospodarki otwartej) w coraz większym stopniu przenoszone są zjawiska od nich niezależne. Zjawiska wynikające z powiązań w ramach gospodarki światowej wywierają większy wpływ na gospodarkę danego kraju niż działania podejmowane przez decydentów w sferze polityki makroekonomicznej. Zasadne wydaje się pytanie kto (jakie podmioty) i w jaki sposób (za pomocą jakich działań) może oddziaływać na procesy o charakterze globalnym? Wśród podmiotów mogących wpływać na procesy w gospodarce światowej można upatrywać finansowych organizacji o zasię-

4 448 Jacek Marcinkiewicz gu światowym (MFW, BŚ), jak również korporacji transnarodowych. [Stiglitz, 2004], [Soros, 2008]. Powszechny jest pogląd, że integracja międzynarodowa powinna nieść ze sobą określone korzyści dla gospodarek, głównie w postaci aktywizacji wzrostu gospodarczego. Motorem napędowym procesu globalizacji jest dążenie kapitału do osiągnięcia zysku. Transfer kapitału (w wyniku inwestycji bezpośrednich i pośrednich) często pociąga za sobą transfer technologii oraz jest przyczyną zmian na rynku pracy. Klasyczne założenie o maksymalizacji zysku, leżące u podstaw powiększania bogactwa i procesu rozwoju gospodarczego, należy wzbogacić o inne przesłanki aktywności ekonomicznej, takie jak: dywersyfikacja ryzyka, dążenie do poprawy sytuacji konkurencyjnej czy opanowania rynku, pragnienie uznania i dominacji, względy marketingowe czy pozaekonomiczne przesłanki takie jak moda Poziom rozwoju GPW Przedsiębiorstwo może finansować swoje działania środkami własnymi lub funduszami pochodzącymi z zewnątrz. We współczesnej gospodarce finansowanie dużych przedsięwzięć gospodarczych odbywa się dwoma sposobami: przy aktywnym udziale sektora bankowego finansowanie zewnętrzne obce lub za pomocą publicznej emisji akcji finansowanie zewnętrzne własne. W drugim z wymienionych sposobów, pozyskiwanie środków na prowadzenie działalności wymaga rozwiniętego i prawidłowo funkcjonującego rynku kapitałowego z najważniejszą, centralną instytucją pośredniczącą w transakcjach finansowych Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie. Inwestorzy dostarczający kapitał na giełdę kierują się głównie wysoką dochodowością inwestycji, szansą na uzyskanie korzyści z lokat w papiery wartościowe. Już Schumpeter wskazywał na szczególną rolę pośrednictwa finanso- 3 Interesującym przykładem zachowania inwestorów giełdowych mającym więcej wspólnego z modą niż z analizą fundamentalną jest kurs akcji produkującej półprzewodniki koreańskiej spółki giełdowej DI Corporation. Ceny akcji spółki w okresie styczeń lipiec 2012 znajdowały się w trendzie horyzontalnym wonów. W okresie od 27 sierpnia do 15 października 2012 roku kurs akcji zanotował wzrost z poziomu 1760 do wonów. U podstaw tego wzrostu leży olbrzymia popularność, wyemitowanego po raz pierwszy 15 lipca 2012 klipu Gangnam Style (teledysk stał się najczęściej oglądanym filmem w serwisie Youtube ponad miliard odsłon) oraz powiązanie więzami rodzinnymi autora klipu Park Jae-Sang a (PSY) z dyrektorem wykonawczym spółki giełdowej DI Corporation.

5 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 449 wego i rynków kapitałowych, dla wzrostu i rozwoju gospodarczego [Schumpeter, 1960, s ]. To rynki finansowe i kapitałowe dają możliwość mobilizowania oszczędności, alokowania kapitału, zarządzania ryzykiem, wprowadzania innowacji technologicznych, ułatwiają prowadzenie transakcji, pomagają w monitorowaniu firm, co jest czynnikiem rozwoju gospodarczego. Relacje zachodzące pomiędzy poziomem rozwoju rynku kapitałowego, a poziomem rozwoju gospodarczego można określić mianem sprzężenia zwrotnego, a rozwój giełdy powinien być skorelowany z rozwojem gospodarki. Wydaje się bowiem mało prawdopodobne, aby w słabo rozwiniętej gospodarce istniał dobrze rozwinięty rynek kapitałowy. Jednak sam zwrot poziom rozwoju rynku kapitałowego nie jest precyzyjny. Pod tym pojęciem można rozumieć zarówno zestawienie regulacji prawnych i rodzaju notowanych instrumentów, analizę opartą o wskaźniki ilościowe, analizę roli spełnianej przez giełdę w gospodarce danego kraju oraz (szeroko dyskutowany) stopień efektywności informacyjnej rynku. Ilekroć w niniejszym artykule będzie mowa o poziomie rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, należy mieć na uwadze wskaźniki ilościowe opisujące sytuację na wtórnym rynku papierów wartościowych oraz rolę spełnianą przez giełdę w gospodarce kraju. Wskaźnik rynkowej wartości przedsiębiorstw krajowych notowanych na giełdzie wyrażonej jako procent Produktu Krajowego Brutto odzwierciedla stopień powiązania giełdy z gospodarką, może być postrzegany jako wskaźnik reprezentatywności wtórnego rynku kapitałowego dla gospodarki kraju i jest uważany za najbardziej syntetyczną miarę znaczenia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w gospodarce kraju [Milo, 2000, s. 111], [Kulpaka, 2007, s. 154] Emitenci Spośród wskaźników ilościowych informujących o stopniu rozwoju GPW najczęściej wymieniane są dane o liczbie i wielkości notowanych na giełdzie spółek (zobacz tablica 1). Pierwsza ze zmiennych obrazuje liczbę przedsiębiorstw, które pozyskały długoterminowe środki finansowe przy udziale rynku publicznego. Z kolei, uważana za podstawową kategorię rynków finansowych kapitalizacja, odwzorowuje potencjał gospodarczy notowanych spółek oraz oczekiwania inwestorów w zakresie ich dynamiki rozwojowej. Analiza danych w tablicy 1 pokazuje, że zarówno liczba notowanych spółek krajowych, jak i ich kapitalizacja

6 450 Jacek Marcinkiewicz (nie licząc kryzysowych lat 2001 i 2008), stale rośnie. W ostatnich dziesięciu latach, od roku 2001 do 2011, wzrósł także udział kapitalizacji rodzimych spółek notowanych na GPW w wartości polskiego PKB z poziomu 13,6% do poziomu 25,4%, co świadczy o rosnącej roli GPW w gospodarce polskiej. 4 Tablica 1. Podstawowe statystyki rynku akcji GPW w Warszawie Rok Liczba notowanych spółek Kapitalizacja spółek (w mln zł.) Wartość notowanych spółek krajowych jako krajowych Zagranicznycnicznych zagra- procent PKB krajowych , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Źródło: [www.gpw.pl/analizy_i_statystyki_pelna_wersja, dostęp dnia ], obliczeń dokonano na podstawie danych GPW (kapitalizacja), Banku Światowego (PKB) oraz NBP (kurs dolara). 4 Należy nadmienić, że powyższy wskaźnik podlega znacznym wahaniom w krótkim okresie z uwagi na dużą elastyczność cenową inwestycji giełdowych, czego dobitnym przykładem są wartości wskaźnika w roku 2007 (niemal 50%) oraz 2008, czyli roku kryzysu finansowego (zaledwie 17%).

7 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 451 Pierwsza dekada XXI wieku to nie tylko okres wzrostu liczby notowanych instrumentów, ale także zmiany jakościowe. Do obrotu wprowadzone zostały nowe instrumenty finansowe: jednostki indeksowe, opcje. W październiku 2003 roku na GPW zadebiutowała pierwsza spółka zagraniczna Bank Austria Creditanstalt AG i od tego czasu liczba spółek zagranicznych systematycznie wzrasta. Przeciętnie spółki zagraniczne notowane na warszawskim parkiecie są znacznie większe pod względem kapitalizacji niż przedsiębiorstwa krajowe (na koniec 2012 roku przeciętna kapitalizacja spółki zagranicznej wynosiła 4,9 mld zł, natomiast spółki krajowej 1,3 mld zł). Wzrost kapitalizacji spółek zagranicznych w latach hossy ( ) oraz gwałtowna obniżka tego wskaźnika wynikająca z kryzysu finansowego, wskazywać mogą na większą skalę kryzysu gospodarczego na świecie niż w Polsce, jak i na większą spekulację kursami spółek zagranicznych niż miało to miejsce w przypadku spółek rodzimych. Skutki kryzysu finansowego, widoczne również w przypadku zmian kapitalizacji spółek krajowych, nie były tak dotkliwe jak w przypadku spółek zagranicznych na GPW już w latach kapitalizacja spółek krajowych powróciła do poziomu z lat Przyczyn angażowania się przedsiębiorstw w aktywność zagraniczną należy doszukiwać się nie tylko w dążeniu do maksymalizacji zysku, lecz również wśród czynników kosztowych, politycznych czy marketingowych. W przypadku pośrednich inwestycji zagranicznych, oprócz pozyskiwania kapitału dla prowadzenia działalności gospodarczej, ważne wydają się: budowanie i utrwalanie pozycji konkurencyjnej i pozytywnego wizerunku na arenie międzynarodowej oraz rozproszenie kapitału i związana z tym dywersyfikacja ryzyka gwałtownych zmian kursowych [Wnorowski, 2011, s ] Inwestorzy Po dokonaniu analizy emitentów pora przystąpić do analizy popytowej strony rynku. Inwestorzy dostarczający na rynek kapitał zgłaszają popyt na papiery wartościowe. Oczekując osiągnięcia określonych dochodów, w postaci wypłacanych dywidend oraz stóp zwrotu, gracze giełdowi aprobują związane z transakcjami ryzyko. Pomimo, że popyt na akcje wykazuje wysoką elastyczność cenową, to jest on czynnikiem pośrednio wpływającym na liczbę i wielkość nowych emisji. Tablica 2 prezentuje kilka spośród dostępnych wskaźników prezentujących liczbę i aktywność inwestorów na GPW. W pierwszych latach funkcjonowania

8 452 Jacek Marcinkiewicz warszawskiej giełdy obserwujemy wzrost prezentowanych wskaźników. Z niewielkim błędem można powiedzieć, że liczba rachunków inwestycyjnych od roku 1996 oscyluje wokół miliona, z czego udział rachunków aktywnych oscyluje w granicach 16-31%. W przypadku wartości obrotów na rynku akcji oraz liczby transakcji na sesję trend wzrostowy jest zakłócony obniżką wartości w latach kryzysów: oraz Można też zaobserwować zwiększone zainteresowanie inwestycjami giełdowymi w latach hossy, bezpośrednio poprzedzającymi lata kryzysowe. Takie zachowanie potwierdza znaną tezę, że inwestycje są kategorią ekonomiczną szczególnie wrażliwą na wahania koniunkturalne. Tablica 2. Liczba rachunków inwestycyjnych, wartość obrotów oraz liczba transakcji na sesję na rynku akcji GPW w Warszawie Rok Liczba rachunków inwestycyjnych (w tys.) Wartość obrotów na rynku akcji (w mln zł) Liczba transakcji na sesję Źródło: [www.gpw.pl/analizy_i_statystyki_pelna_wersja, dostęp dnia ].

9 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 453 W statystykach prowadzonych przez GPW inwestorzy ujmowani są w trzech kategoriach: indywidualni, instytucjonalni i zagraniczni. Zarówno na kasowym rynku akcji (zobacz rysunek 1) jak i na rynku instrumentów pochodnych (zobacz rysunek 2) od początku XXI wieku zmianie uległa struktura inwestorów, co należy ocenić krytycznie z uwagi na płynność zawierania transakcji. W roku 2000 inwestorzy indywidualni, w ujęciu wartościowym, zawarli połowę transakcji na rynku kasowym oraz 85% transakcji na rynku instrumentów pochodnych. W pierwszym półroczu roku 2012 było to odpowiednio 19 i 47%. Rysunek 1. Struktura inwestorów na głównym rynku akcji Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w latach % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% * Zagraniczni Indywidualni Instytucjonalni * - dane za pierwsze półrocze Źródło: Opracowanie własne na podstawie [static.gpw.pl/pub/files/pdf/badanie_inwes torow_dane_na_www2012.pdf, dostęp dnia ]. Rysunek 2. Struktura inwestorów na rynku kontraktów terminowych Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w latach % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% * Zagraniczni Indywidualni Instytucjonalni * - dane za pierwsze półrocze Źródło: Opracowanie własne na podstawie [static.gpw.pl/pub/files/pdf/badanie_inwes torow_dane_na_www2012.pdf, dostęp dnia ].

10 454 Jacek Marcinkiewicz Wprawdzie w ujęciu bezwzględnym (pieniężnym) do roku 2007 rosła wartość transakcji zawieranych przez inwestorów indywidualnych, jednak tempo wzrostu wartości transakcji zawieranych przez inwestorów instytucjonalnych, a zwłaszcza zagranicznych, było znacznie większe. Zaprezentowane na rysunkach 1 i 2 dane dowodzą, że warszawska giełda aktywnie bierze udział w systematycznym i coraz szybszym powiększaniu strumienia globalnych przepływów kapitałowych. W grupie inwestorów zagranicznych, którzy za pośrednictwem GPW przekształcają oszczędności w inwestycje, od kilku lat dominującą pozycję zajmują brokerzy pochodzący z Wielkiej Brytanii. W pierwszym półroczu 2012 roku udział brokerów brytyjskich w obrotach inwestorów zagranicznych wyniósł 56%. Na kolejnych miejscach uplasowali się brokerzy z Francji (22%), Czech (6%), Szwajcarii (4%), Austrii(3%), Belgii (3%) i Słowacji (3%) [www.static.gpw.pl/pub/files/pdf/badanie_inwestorow, dostęp dnia ]. Tablica 3. Tempo wzrostu PKB w wybranych krajach europejskich w latach Austria 0,8 2,5 2,5 3,6 3,7 2,2 3,9 1,6 1,6 Belgia 0,8 3,1 2,0 2,7 2,8 0,8 2,7 1,6 1,7 Czechy 3,6 4,5 6,3 6,8 6,1 2,5 4,1 2,0 2,2 Francja 1,1 2,3 2,0 2,4 2,3 0,1 2,5 1,6 1,6 Polska 3,9 5,3 3,6 6,2 6,8 5,0 1,7 3,4 3,7 Słowacja 4,8 5,0 6,7 8,5 10,6 6,2 4,7 4,1 4,3 Szwajcaria 0,2 2,5 2,6 3,6 3,6 1,9 1,9 2,9 1,7 Wielka Brytania 2,8 3,0 2,2 2,8 2,7 0,1 4,9 1,7 2,0 Źródło: [www.imf.org/external/pubs, dostęp dnia ]. Przyczyn zainteresowania inwestorów zagranicznych inwestycjami na warszawskim parkiecie należy upatrywać nie tylko w dążeniu do zysku czy w potrzebie zdywersyfikowania portfela. Impulsem do lokowania inwestycji pośrednich w krajach rozwijających się jest tempo wzrostu gospodarczego. Jak pokazują dane w tablicy 3, tempo wzrostu PKB w krajach uchodzących za rozwijające się było wyższe niż w gospodarkach uznawanych za rozwinięte. Dodatkowo skutki kryzysu finansowego w latach były w Polsce najmniej dotkliwe (przynajmniej biorąc pod uwagę wartość zmian PKB). Dynamicznie rozwijająca się gospodarka w połączeniu z rosnącą płynnością i bezpieczeń-

11 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 455 stwem obrotu na rynku kapitałowym okazała się dostateczną zachętą dla inwestorów zagranicznych do lokowania inwestycji na GPW. 3. Model miękki 3.1. Konstrukcja modelu i specyfikacja zmiennych Wartości skali procesu globalizacji (umiędzynarodowienia) jak i poziomu rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie nie są bezpośrednio obserwowalne. Jest to spowodowane kłopotami z precyzyjnym zdefiniowaniem tych kategorii ekonomicznych oraz brakiem jednoznacznego sposobu ich pomiaru. Jedną z metod analizy zjawisk bezpośrednio nieobserwowanych jest metoda modelowania miękkiego, w którym zmienne mierzalne traktowane są jako indykatory wartości egzogenicznych i endogenicznych zmiennych ukrytych. Modelowanie miękkie daje możliwość konstrukcji wskaźników syntetycznych, a także bada powiązania miedzy nimi. Jednocześnie szacowane są: model wewnętrzny układ liniowych zależności miedzy zmiennymi ukrytymi (opisujący relacje wynikające z przyjętej teorii ekonomicznej) oraz model zewnętrzny relacje zachodzące miedzy zmiennymi nieobserwowalnymi, a ich indykatorami. Dzięki modelowi zewnętrznemu uzyskujemy możliwość pośredniej obserwacji zmiennych ukrytych. Każda ze zmiennych ukrytych jest ważoną sumą swoich indykatorów. Wagi przedstawiają udział wartości danego indykatora w wartości zmiennej ukrytej, z kolei ładunki czynnikowe są współczynnikami korelacji pomiędzy indykatorem i oszacowaniem danej zmiennej ukrytej [Rocki, 2007, s. 1-2]. Na rysunku 3 przedstawiono schemat specyfikacji modelu miękkiego. Podwójnymi ramkami oznaczono zmienne nieobserwowalne, a pogrubioną strzałką, wynikającą z teorii, relację modelu wewnętrznego. Pod zmienną GLOB ukryte zostały procesy globalizacji, umiędzynarodowienia, otwarcia polskiego rynku kapitałowego dla inwestorów i emitentów zagranicznych. Zmienną RG jest stopień rozwoju GPW. Wykaz indykatorów zawiera tablica 4. Wszystkie wymienione zmienne opisujące skalę globalizacji oraz stopień rozwoju giełdy powinny być stymulantami co oznacza, że ich wysoka wartość powinna informować o wysokim poziomie danej zmiennej ukrytej.

12 456 Jacek Marcinkiewicz Rysunek 3. Schemat modelu miękkiego wpływu globalizacji rynku kapitałowego na poziom rozwoju GPW w Warszawie w latach G1 G2 G3 G4 GLOB RG R1 R2 R3 R4 R5 Źródło: Opracowanie własne. Związki pomiędzy zmiennymi ukrytymi, a ich indykatorami wynikają z przyjętego opisu teoretycznego. Odpowiadające dedukcyjnej metodzie odkrywania świata założenie, że zmienna teoretyczna ukrywa się pod powierzchnią swoich zjawisk, a o zmianach jej wartości dowiadujemy się na podstawie obserwacji innych zjawisk, nakazuje traktować indykatory jako odbijające. 5 Tablica 4. Indykatory zmiennych ukrytych modelu miękkiego Zmienna ukryta Indykator odbijający Symbol GLOB (globalizacja, polskiego rynku kapitałowego) Udział liczby spółek zagranicznych w liczbie wszystkich spółek na GPW Udział kapitalizacji spółek zagranicznych w kapitalizacji wszystkich spółek na GPW Udział inwestorów zagranicznych w obrotach na rynku głównym akcji Udział inwestorów zagranicznych w obrotach na rynku kontraktów terminowych G1 G2 G3 G4 5 W przypadku indykatorów odbijających porządkowania zmiennych dokonuje się według ładunków czynnikowych, a same indykatory powinny być współliniowe, gdyż zmiana zmiennej teoretycznej pociąga za sobą zmiany wartości jej indykatorów. Alternatywną metodą poznawczą jest metoda indukcyjna (od szczegółu do ogółu). Poszczególne indykatory tworząc zmienną ukrytą nie powinny być współliniowe, aby nie powielać informacji o określanym przez nie mierniku syntetycznym. W tym przypadku porządkowania zmiennych dokonuje się według wag. Dokładny opis modelowania miękkiego można znaleźć w pracach: [Wold, 1980], [ Rogowski, 1990].

13 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 457 RG (poziom rozwoju GPW) Źródło: Opracowanie własne. Liczba notowanych spółek krajowych Udział kapitalizacji spółek krajowych w PKB Liczba zawartych transakcji na sesję (na głównym rynku akcji) Wskaźnik obrotu na rynku akcji Wolumen obrotu na sesje na rynku kontraktów terminowych R1 R2 R3 R4 R Wyniki badań empirycznych Estymacji parametrów modelu dokonano na podstawie danych czasowych za lata pochodzących z GPW, BŚ oraz NBP. W przypadku braku informacji za cały rok 2012 dla zmiennych G3, G4 przyjęto wartości za pierwsze półrocze, natomiast wartość indykatora R2 w roku 2012 wyznaczono na podstawie funkcji trendu (średnia krocząca pięciookresowa). Szacowania parametrów modelu dokonano przy użyciu programu PLS autorstwa J. Rogowskiego. Tablica 5. Wyniki estymacji modelu miękkiego Liczba zmiennych ukrytych 2 Liczba obserwacji 13 Model wewnętrzny RG=0,9401GLOB+0,572 (0,0038) (0,0512) R 2 =0,8838 Parametry relacji zewnętrznych zmiennej ukrytej GLOB Indykator Ładunki czynnikowe Wagi G1 0,9882 (0,0004) G4 0,9691 (0,0008) G2 0,7967 (0,0049) G3 0,7896 (0,0053) 0,3181 (0,0044) 0,3171 (0,0015) 0,2607 (0,0075) 0,2161 (0,0092) Parametry relacji zewnętrznych zmiennej ukrytej RG Indykator Ładunki czynnikowe Wagi Wynik testu SG R1 0,9661 (0,0214) 0,2833 (0,0434) 0,8047 R3 0,9558 (0,0431) R5 0,9507 (0,0098) 0,2610 (0,0139) 0,2747 (0,0362) 0,6581 0,7399

14 458 Jacek Marcinkiewicz R4 0,7007 (0,0648) 0,1620 (0,0263) R2 0,6168 0,1655 (0,0952) (0,0293) Ogólny wynik testu Stone'a-Geissera 0,6986 Źródło: Opracowanie własne. 0,2516 0,1644 Wyniki estymacji zostały zaprezentowane w tablicy 5 (w nawiasach podano wartości odchyleń standardowych). W modelu wewnętrznym parametr stojący przy zmiennej GLOB (0,94) oraz wartość współczynnika determinacji (0,88) informują o dodatnim i silnym wpływie przenikania procesów globalizacji (głównie w wymiarze przepływu kapitału) na poziom rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Istotność statystyczna relacji wewnętrznej w modelu jest potwierdzona regułą 2s podwojone odchylenia standardowe otrzymane za pomocą cięcia Tukey a nie przekraczają wartości parametrów [Perło, Perło, 2002, s. 154]. Wszystkie indykatory zmiennych ukrytych mają dodatnie wartości ładunków czynnikowych, co należy uznać za zgodne z wiedzą teoretyczną. Również wszystkie należy uznać za istotne na podstawie reguły 2s. Zmienna ukryta GLOB jest najsilniej odbijana przez zmienne G1 (udział liczby spółek zagranicznych w liczbie wszystkich spółek na GPW) i G4 (udział inwestorów zagranicznych w obrotach na rynku kontraktów terminowych). Z kolei zmienna ukryta RG jest najsilniej odwzorowana przez indykatory R1 (liczbę notowanych spółek krajowych), R3 (liczbę zawartych transakcji na sesję na głównym rynku akcji) oraz R5 (wolumen obrotu na sesje na rynku kontraktów terminowych). Test Stone a-geissera pozwala na ocenę jakości modelu jako całości oraz stopnia odtwarzalności obserwacji indykatorów danej zmiennej ukrytej. Statystyki testu mogą przyjmować wartości od minus nieskończoności do jednego. Dla modelu "idealnego" statystyka testu SG wynosi 1, natomiast ujemna jego wartość wskazuje na złe własności modelu. [Rocki, 2007, s. 3] Ocena powyższego modelu dokonana na podstawie testu Stone a-geissera jest pozytywna, zarówno dla endogenicznej zmiennej ukrytej jak i jej poszczególnych indykatorów. Zakończenie Rynek kapitałowy, stanowiący integralną część gospodarki, spełnia kluczową rolę w mobilizacji, koncentracji i wycenie kapitału. Jednak

15 Procesy globalizacji a poziom rozwoju Giełdy Papierów 459 coraz częściej słowo gospodarka należy odnosić nie do odseparowanej, hermetycznie zamkniętej czy ulegającej sporadycznym kontaktom z otoczeniem gospodarki danego kraju, lecz względnie jednolitej gospodarki światowej. Proces globalizacji, którego główną siłą sprawczą jest kapitał, wywołał na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat szereg zmian na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, przyczyniając się pośrednio do zmian poziomu jej rozwoju. Potwierdzeniem tej tezy okazał się pozytywnie zweryfikowany model miękki. Literatura 1. Bocian A.F. (2011), Globalizacja główne problemy, w: Teoretyczne i praktyczne aspekty funkcjonowania gospodarki światowej i rynku pracy, Chmielak A. (red.), Wydawnictwo UwB, Białystok. 2. Borowski J. (2008), Globalizacja, konkurencyjność międzynarodowa i strategie przedsiębiorstw, Wydawnictwo UwB, Białystok. 3. Encyklopedia Powszechna (1974), PWN, Warszawa. 4. Friedman T.L. (2006), Świat jest płaski. Krótka historia XXI wieku, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań. 5. Kołodko G.W. (2008), Wędrujący świat, Prószyński i S-ka, Warszawa. 6. Kulpaka P. (2007), Giełdy w Gospodarce, PWE, Warszawa. 7. Milo W. (2000), Finansowe rynki kapitałowe, PWN, Warszawa. 8. Pearce D. W. i inni (1974), The MIT Dictionary of Modern Economics, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts. 9. Perło D., Perło D. (2002), Analiza wpływu dochodów regionu na poziom rozwoju model miękki, w: Rozwój regionalny a wzrost gospodarczy, Wydawnictwo UwB, Białystok. 10. Rocki M. (2007), Miękkie wskaźniki stanu gospodarki, ualnosci/ _konferencja_irg.pdf, dostęp dnia Rogowski J. (1990), Modelowanie miękkie Teoria i zastosowanie w badaniach ekonomicznych, Wydawnictwo Filii UW, Białystok. 12. Scholie J.A. (2005), Globalizacja. Krytyczne wprowadzenie, Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec. 13. Schumpeter J. (1960) Teoria rozwoju gospodarczego, PWN, Warszawa. 14. Stiglitz J. (2010), Freefall jazda bez trzymanki, PTE, Warszawa. 15. Wassilew A. Z. (2009) Technologie informacyjno-komunikacyjne a sieciowość we współczesnym społeczeństwie, Gospodarka narodowa nr

16 460 Jacek Marcinkiewicz 16. Wnorowski H. (2011), Rynki zagraniczne jako miejsce realizacji funkcji celu przedsiębiorstwa, w: Teoretyczne i praktyczne aspekty funkcjonowania gospodarki światowej i rynku pracy, Chmielak A. (red.), Wydawnictwo UwB, Białystok. 17. Wold H. (1980), Soft Modelling: Intermediate between Traditional Model Building and Data Analysis, Banach Center Publication, Mathematical Statistics. Streszczenie W artykule skupiono uwagę na zniesieniu barier ograniczających transfer, głównie kapitału, na poziom rozwoju GPW w Warszawie. Struktura artykułu jest następująca: w pierwszej części zdefiniowano proces globalizacji, opisano jego wpływ na rynek kapitałowy, w drugiej części sformułowano problem pomiaru poziomu rozwoju Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, w trzeciej, ostatniej części zbudowano model miękki badający zależności między zmiennymi. Badania wykazały, że modelowanie miękkie może być użyteczną metoda pomiaru wpływu obu zmiennych ukrytych. Słowa kluczowe modelowanie miękkie, GPW, globalizacja, rynek kapitałowy The processes of globalization and the level of development of the Warsaw Stock Exchange - soft model (Summary) In the article the attention is focussed on removing barriers limiting the transfer, mainly capital, on the level of development of Warsaw Stock Exchange. The paper is organized as follows: in the first part the process of globalisation was defined and described his impact on the capital market, in the second part a problem of the measurement of the level of development of the stock exchange was formulated, in third, the last part was built soft model examining relations between variables. Examinations showed that the soft modelling could be useful method of measurement of the influence of both hidden variables. Keywords soft modelling, stock exchange, globalization, capital market

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Inwestorzy w obrotach giełdowych

Inwestorzy w obrotach giełdowych Inwestorzy w obrotach giełdowych (II połowa roku) Giełda Papierów Wartościowych Warszawa, 28 lutego 2007 www.gpw.pl 1 Agenda: Udział inwestorów w obrotach giełdowych w II półroczu r. Udział inwestorów

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Inwestorzy w obrotach giełdowych (I połowa 2006 roku)

Inwestorzy w obrotach giełdowych (I połowa 2006 roku) Inwestorzy w obrotach giełdowych (I połowa 2006 roku) Zespół Rozwoju i Eksploatacji Dział Produktów Informacyjnych GPW Warszawa, 24 sierpnia 2006 www.gpw.pl 1 Agenda: Udział inwestorów w obrotach giełdowych

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Wykład 8 Rynek akcji nisza inwestorów indywidualnych Rynek akcji Jeden z filarów rynku kapitałowego (ok 24% wartości i ok 90% PK globalnie) Źródło: http://www.marketwatch.com (dn. 2015-02-12) SGH, Rynki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, 103 Seminarium BRE-CASE Warszaw awa, Plan prezentacji 1. Strategia Lizbońska plany a wykonanie 2. Integracja rynków kapitałowych

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Giełda w liczbach. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r.

Giełda w liczbach. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Giełda w liczbach Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Plan prezentacji Giełda na przestrzeni 21 lat Giełda z perspektywy spółek notowanych na GPW Przedstawienie profilu statystycznego inwestora Porady inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

5 lat funduszu Lyxor WIG20 UCITS ETF na GPW w Warszawie rynek wtórny

5 lat funduszu Lyxor WIG20 UCITS ETF na GPW w Warszawie rynek wtórny 25 wrzesień 215 r. 5 lat funduszu Lyxor WIG2 UCITS ETF rynek wtórny 22 września 215 r. minęło dokładnie pięć lat od momentu wprowadzenia do obrotu giełdowego tytułów uczestnictwa subfunduszu Lyxor WIG2

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor Asset Management Jedna z największych na świecie i druga w Europie instytucja zarządzająca funduszami typu ETF. Należy

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r.

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r. LYXOR ETF WIG20 Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Niniejszy materiał ma wyłącznie charakter informacyjny oraz promocyjny i nie powinien stanowić podstawy do podejmowania

Bardziej szczegółowo

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA W listopadzie 2011 roku wolumen obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi wyniósł 1,27 mln sztuk, wobec

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rynek pieniężny i kapitałowy Rok akademicki: 2014/2015 Kod: ZIE-2-313-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Informatyka i Ekonometria Specjalność: - Poziom studiów: Studia II stopnia

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie Rynek instrumentów pochodnych GPW w I półroczu 2012 roku na tle Europy GPW utrzymuje czwartą pozycję w Europie pod względem wolumenu obrotów indeksowymi kontraktami terminowymi Kontrakty terminowe na indeksy

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie współczesnej gospodarki rynkowej rynek finansowy

Funkcjonowanie współczesnej gospodarki rynkowej rynek finansowy Funkcjonowanie współczesnej gospodarki rynkowej rynek finansowy Autorzy: Wiesława Przybylska-Kapuścińska (red.) Książka zawiera interesujące przyczynki dotyczące przede wszystkim funkcjonowania rynku finansowego.

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania dr hab. Jan L. Bednarczyk. kierunkowy. obowiązkowy polski

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania dr hab. Jan L. Bednarczyk. kierunkowy. obowiązkowy polski KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-503 Nazwa modułu Rynki finansowe Nazwa modułu w języku angielskim Financial markets Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU W

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec lp. Emitent Miejsce w rankingu w porównaniu do ubiegłego miesiąca Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln- luty Różnica kapitalizacji w porównaniu do

Bardziej szczegółowo

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF 120 I. Ogólne informacje o przedmiocie Cel przedmiotu: Opanowanie podstaw teoretycznych, poznanie przykładów zastosowań metod statystycznych.

Bardziej szczegółowo

INSTRUMENTY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NOTOWANE NA WARSZAWSKIEJ GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. Streszczenie

INSTRUMENTY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NOTOWANE NA WARSZAWSKIEJ GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. Streszczenie Karol Klimczak Studenckie Koło Naukowe Stosunków Międzynarodowych TIAL przy Katedrze Stosunków Międzynarodowych Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego INSTRUMENTY ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 16 maja 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Rynek akcji z ochroną kapitału

Rynek akcji z ochroną kapitału Rynek akcji z ochroną kapitału db Obligacja WIG20 3-letnia obligacja strukturyzowana powiązana z indeksem WIG20 A Passion to Perform. Nowa jakość w inwestycjach giełdowych Polska gospodarka znajduje się

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

Test wskaźnika C/Z (P/E)

Test wskaźnika C/Z (P/E) % Test wskaźnika C/Z (P/E) W poprzednim materiale przedstawiliśmy Państwu teoretyczny zarys informacji dotyczący wskaźnika Cena/Zysk. W tym artykule zwrócimy uwagę na praktyczne zastosowania tego wskaźnika,

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

CATALYST nowy rynek obligacji. Łódź, 3 grudnia 2009 r.

CATALYST nowy rynek obligacji. Łódź, 3 grudnia 2009 r. CATALYST nowy rynek obligacji Łódź, 3 grudnia 2009 r. 1 Wartość emisji jako % PKB 180,00% Wartość emisji papierów dłużnych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa i instytucje finansowe jako % PKB 160,00%

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 8 maja 2014 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

Poziom przedmiotu: II stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Poziom przedmiotu: II stopnia. Liczba godzin/tydzień: 2W E, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z podstawowymi metodami i technikami analizy finansowej na podstawie nowoczesnych instrumentów finansowych

Bardziej szczegółowo

Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020

Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020 Strategia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. na lata 2014-2020 [ Streszczenie ] Warszawa 16.01.2014 r. Niniejszy dokument został przygotowany przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 5 maja 2014 r. Historia giełdy, Plan wykładu Pojęcie i rodzaje

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013

SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013 SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013 sporządzony zgodnie z 5 ust. 1 pkt 2 Załącznika nr 3 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu Informacje Bieżące i Okresowe w Alternatywnym Systemie

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Akademia Górniczo-Hutnicza 3. grudnia 2007 Plan prezentacji Czym jest Giełda Papierów Wartościowych? Charakterystyka GPW w Warszawie. Krótka historia warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC Parasol Funduszu

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na Giełdzie dr Witold Gradoń Akademia Ekonomiczna w Katowicach 19 Kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 Cykl rozwoju firmy, czyli od pomysłu do spółki giełdowej Zysk Pomysł Zasiew Startup Crowdfunding

Bardziej szczegółowo

Dynamizm i potencjał sektora egambling akcje małych spółek jako istotny element portfela.

Dynamizm i potencjał sektora egambling akcje małych spółek jako istotny element portfela. Dynamizm i potencjał sektora egambling akcje małych spółek jako istotny element portfela. Wojciech Trzaska dyrektor ds. Relacji Inwestorskich Konferencja Profesjonalny Inwestor 2008 Międzyzdroje bet-at-home.com

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Fundusze ETF w Polsce październik 2012 r. (Exchange-traded funds in Poland October 2012)

Fundusze ETF w Polsce październik 2012 r. (Exchange-traded funds in Poland October 2012) 1.1.12 2.1.12.1.12 4.1.12 5.1.12 8.1.12 9.1.12 1.1.12 11.1.12 12.1.12 15.1.12 16.1.12 17.1.12 18.1.12 19.1.12 22.1.12 2.1.12 24.1.12 25.1.12 26.1.12 29.1.12.1.12 1.1.12 listopada 212 r. Fundusze ETF w

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

ETF - czyli kup sobie indeks

ETF - czyli kup sobie indeks ETF - czyli kup sobie indeks Definicja ETF: Otwarty fundusz indeksowy charakteryzujący się możliwością stałej kreacji i umarzania jednostek, notowany na giełdzie, prosty, przejrzysty, o dużej płynności,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Wprowadzenie do handlu na rynku kapitałowym Kierunek: Matematyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy dla specjalności matematyka finansowa i ubezpieczeniowa Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005

Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005 Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005 1 WIG20 na koniec roku 2654,95 1960,57 35,4% 2 WIG na koniec roku 35600,79 26636,19 33,7% 3 MIDWIG na koniec roku 2207,74 1730,1 27,6% 4 TechWIG na koniec

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo