Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (na podstawie badań w aglomeracji łódzkiej)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (na podstawie badań w aglomeracji łódzkiej)"

Transkrypt

1 Marek Matejun Instytut Zarządzania Politechnika Łódzka Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (na podstawie badań w aglomeracji łódzkiej) Wprowadzenie Przemiany systemowe i strukturalne polskiej gospodarki zapoczątkowane na przełomie lat 80. i 90. wyzwoliły eksplozję prywatnej inicjatywy, prowadząc do niezwykle dynamicznego rozwoju sektora prywatnego, w tym zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw. Sektor ten spełnia bardzo ważne funkcje, wpływając zarówno na sferę gospodarczą, jak również społeczną naszego kraju. Biorąc pod uwagę dotychczasowe dokonania małej i średniej przedsiębiorczości oraz dalsze perspektywy rozwojowe stanowi on praktycznie jedyną szansę zwiększenia zatrudnienia, eksportu oraz skutecznego konkurowania polskiej gospodarki na rynku europejskim oraz w obliczu globalizacji na rynkach światowych. Mali i średni przedsiębiorcy borykają się jednak z poważnymi problemami, które stanowią istotne bariery w rozwoju ich przedsiębiorstw. Niniejsze opracowanie stanowi próbę identyfikacji barier rozwoju MSP, które powinny być brane pod uwagę, jako wnioski dla konstruowania systemu wspomagania sektora MSP w Polsce. 1. Znaczenie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce Według danych za rok 2000 w Polsce zarejestrowanych było małych i średnich firm, co stanowi 99,8% wszystkich przedsiębiorstw. Cechują się one jednak znacznym rozdrobnieniem, bowiem 95,20% to mikroprzedsiębiorstwa, zatrudniające do 9 osób, małe firmy (10-49 osób) stanowiły 3,70%, a średnie (do 249 zatrudnionych) 0,9%. Podobnie, spośród przedsiębiorstw aktywnych, czyli rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą, w 2000 r. 99,83% stanowiły małe i średnie firmy, z tego 99,02% przedsiębiorstwa małe, zatrudniające do 49 osób. W 2000 r. po raz pierwszy od 1994 r. zanotowano spadek liczby przedsiębiorstw aktywnych o 2,9%. 1 Tak duża liczba przedsiębiorstw ma znaczny wpływ na pomyślność gospodarczą kraju. Udział sektora MSP w tworzeniu PKB systematycznie wzrastał, osiągając w 2000 r. poziom 49,4%. Z rozwojem małego i średniego biznesu związana jest pomyślność ponad 66% zatrudnionych w gospodarce, w tym w małych firmach 47%, a w średnich 19,9%. Sektor MSP ma również znaczny udział w nakładach 1 Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach , Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2002, s. 28.

2 236 Marek Matejun inwestycyjnych, które systematycznie ulegają zwiększeniu oraz w eksporcie, umożliwiającym rozwój gospodarki. Oprócz wskaźników ekonomicznych i gospodarczych sektor ten pozytywnie wpływa i kształtuje również sferę społeczną kraju. Niewątpliwym jest, że dalsze przemiany gospodarcze, a przede wszystkim integracja z Unią Europejską w znacznym stopniu uzależnione będą od siły i możliwości rozwojowych sektora małych i średnich przedsiębiorstw. 2. Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw Małe i średnie przedsiębiorstwa uczestnicząc w grze rynkowej napotykają na istotne zagrożenia i bariery, które utrudniają rozwój sektora MSP, co wpływa negatywnie na dynamikę rozwoju całej gospodarki. Można zidentyfikować dwie grupy barier rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw: bariery o charakterze zewnętrznym oraz bariery o charakterze wewnętrznym. Do zagrożeń o charakterze zewnętrznym zalicza się bariery rynkowe, kadrowe, finansowe, wynikające z polityki gospodarczej rządu, prawne, wynikające z braku dostępu do informacji i edukacyjne, a także bariery związane ze stanem infrastruktury. Zagrożenia rynkowe związane są z ogólnym spadkiem siły nabywczej społeczeństwa, czego wynikiem jest zmniejszenie popytu na rynku powodujące zmniejszenie obrotów małych przedsiębiorstw. Istotne zagrożenie dla rozwoju przedsiębiorstw stanowią agresywne działania konkurencji, w tym przede wszystkim rosnąca liczba konkurentów krajowych oraz zagrożenia związane z coraz większą liberalizacją wymiany handlowej, zwłaszcza z Unią Europejską. Sytuacja finansowa i rynkowa najmniejszych przedsiębiorstw handlowych pogarsza się nie tylko poprzez silną konkurencję dużych przedsiębiorstw, ale również wskutek ekspansji firm średniej wielkości. Wśród innych barier rynkowych wymienia się 2 spadek liczby zamówień, trudności w znalezieniu nowych rynków zbytu, szeroki import substytutów, a także nowych rodzajów usług i produktów, jak również trudności ze znalezieniem agentów i dystrybutorów dla swoich produktów. Bariery kadrowe związane są z niechęcią niektórych grup pracowników do podejmowania pracy w sektorze MSP, w tym zwłaszcza w małych, prywatnych firmach. Taka postawa, zwłaszcza wśród osób o niższym poziomie wykształcenia może powodować trudności ze znalezieniem solidnych pracowników, zwłaszcza bezpośrednio produkcyjnych. Problemem jest również mała mobilność pracowników, niechęć do zmiany miejsca zatrudniania w związku z podjęciem pracy w innej miejscowości, co powoduje trudności w znalezieniu specjalistów na lokalnych rynkach pracy. Kadrowe zagrożenia dla małych i średnich firm stanowi również 3 wysoka fluktuacja kadry oraz niskie kwalifikacje pracowników. Fluktuacja kadry spowodowana jest przede wszystkim przez częstą zmianę miejsca pracy, zwłaszcza 2 3 B. Piasecki, Przedsiębiorczość i mała firma, teoria i praktyka, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998, s K. Krajewski, Determinanty rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, Instytut Przedsiębiorczości i Samorządności,

3 Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw 237 przez pracowników mniejszych przedsiębiorstw. Ich zarobki oraz możliwości rozwoju zawodowego są często niezadowalające, co skłania ich do ciągłego poszukiwania nowego zajęcia. Z drugiej strony można też zauważyć niechęć pracodawców do zatrudniania pracowników na czas nieokreślony, by w ten sposób bliżej związać ich z przedsiębiorstwem. Częste zmiany pracowników utrudniają utrzymanie wartościowych pracowników oraz budowę zespołu. Wiązać się też mogą z nieetycznym postępowaniem: przejmowaniem klientów, czy wykradaniem know-how. Niskie kwalifikacje pracowników utrudniają natomiast pełne wykorzystanie możliwości stosowanych technologii oraz maszyn i urządzeń. Z problemem tym związane są również trudności z pozyskaniem wykwalifikowanej kadry menedżerskiej, która z reguły znajduje lepsze warunki pracy, rozwoju i kształcenia w większych przedsiębiorstwach. Bariery społeczne związane są między innymi z niskim prestiżem społecznym przedsiębiorcy 4, który jest niższy od pracy noszącej znamiona służby społecznej (a więc lekarza, pielęgniarki, nauczyciela czy sędziego). Prestiż małego przedsiębiorcy (np. właściciela małego sklepu) według badań jest jeszcze niższy gorzej oceniany jest tylko robotnik niewykwalifikowany i działacz partii politycznej. Takie odczucia społeczne z pewnością nie służą rozwojowi przedsiębiorczych postaw i nie skłaniają do podejmowania własnej działalności gospodarczej. Można jednak zauważyć poprawę wizerunku małego i średniego przedsiębiorcy w ciągu 10 ostatnich lat, a także lepszą niż przeciętna ocenę tej grupy społecznej wśród osób z wyższym wykształceniem. Wśród innych barier społecznych wymienia się trudności w akceptacji rozwarstwienia społecznego, spowodowane przez lata rzeczywistości socjalistycznej, a także niedostateczną kulturę przedsiębiorczości. Niedostatki te dotyczą braku poszanowania dla pracownika, agresywnego nastawienia na maksymalizację zysku, czy też dążenia do realizacji celów w sposób sprzeczny z zasadami etyki. W społeczeństwie polskim można spotkać się z pejoratywnym określeniem małego przedsiębiorcy, jako kombinatora, czy wręcz oszusta. Szczególnym problemem dla małych i średnich przedsiębiorstw są bariery finansowe. Rozwój sektora MSP zależy bowiem w dużej mierze od wielkości kapitału, który pochodzi zarówno z zasobów własnych pracodawcy (samofinansowanie), jak też z zewnętrznych źródeł (kredyty, pożyczki, venture capital). Podstawową przeszkodą związaną ze sferą finansową są problemy wynikające z dostępu do kapitału z sektora komercyjnego. Na trudności te wpływa zarówno wysoki koszt kapitału (stopy procentowe), konieczność posiadania wysokich gwarancji kredytowych oraz długi i skomplikowany proces rozpatrywania wniosków kredytowych. Dla małych i średnich przedsiębiorców szczególnego znaczenia nabierają również warunki świadczenia usług bankowych, w przypadku których pojawiają się następujące problemy: niska jakość obsługi: kolejki, zbyt mała liczba placówek bankowych, długie terminy rozliczeń, wąska sieć bankomatów, zbyt skomplikowane procedury oraz zawiłe przepisy bankowe, wysokie prowizje i opłaty bankowe, 4 Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach , Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s. 238.

4 238 Marek Matejun zbyt małe kompetencje pracowników, niskie oprocentowanie depozytów w porównaniu z kosztem kredytu. Finansową barierę rozwoju MSP stanowią też trudności w dostępie do kapitału pochodzącego ze źródeł publicznych. Niestety, dostęp do takich środków jest często ograniczony do wybranych województw i regionów lub uzależniony od zatrudniania osób zwalnianych z restrukturyzowanych przedsiębiorstw. Podstawową barierą korzystania MSP ze środków publicznych pozostaje wciąż także ich niewystarczająca wysokość. Ważnym problemem, szczególnie dla najmniejszych przedsiębiorstw są również długie terminy płatności oraz problemy z zapłatą należności przez nieuczciwych kontrahentów, co prowadzi do utraty płynności finansowej przez przedsiębiorców. Zagrożeniem dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw może być również niewłaściwa polityka gospodarcza, w tym polityka rządu wobec MSP. Zbyt ogólne założenia programów, opóźnianie działań wykonawczych, brak informacji dla przedsiębiorców oraz niedostatki w finansowaniu, powodują negatywną ocenę działań rządu przez małe i średnie firmy. Poważne problemy pojawiają się również w sferze ubezpieczeń społecznych. Związane są one przede wszystkim z brakiem szerokiej informacji o zasadach reformy ubezpieczeń społecznych, skomplikowanymi procedurami przekazywania przez płatników danych do ZUS, błędami w oprogramowaniu oraz rozbieżnościami w interpretacji przepisów. Rozwój sektora MSP może być zagrożony także w wyniku błędnej polityki fiskalnej. Barierą jest brak jasnego stanowiska rządu odnośnie kształtu systemu podatkowego w najbliższych latach, skomplikowanie system podatkowy oraz zbyt wysokie podatki, rzutujące w dużym stopniu na opłacalność prowadzonej działalności. Z powyższymi barierami związane są również problemy przedsiębiorców wynikające z niewystarczającego udziału i wpływu na kształtowanie polityki i prawa gospodarczego. Wśród barier prawnych ograniczających rozwój małych i średnich firm wymienia się skomplikowanie przepisów prawa gospodarczego, dotyczących uruchamiania i prowadzenia działalności gospodarczej. Trudności wynikają także z niestabilności systemu prawnego, który cechuje się dużą liczbą różnorakich aktów wykonawczych, a także wysokimi kosztami związanymi z dostosowaniem się do zmieniających się przepisów. Problemy stanowią trudności w interpretacji przepisów prawa, mnogość odesłań do innych przepisów oraz częste nowelizacje ustaw. Obecnie, z powodu harmonizacji przepisów z prawem Unii Europejskiej, w systemie prawnym pojawia się znaczna ilość zmian, co powoduje szczególne utrudniania dla małych i średnich przedsiębiorstw. Problemami związanymi z systemem prawnym w odniesieniu do sektora MSP jest również niewydolność wymiaru sprawiedliwości, w tym szczególnie kosztowne i przewlekłe postępowania sądowe oraz nieprzyjazna administracja i niskie kompetencje urzędników. Barierę w rozwoju MSP stanowi też korupcja i zagrożenie przestępczością. Należy pamiętać, że kradzieże i przestępstwa kryminalne są poważnym problemem zwiększającym koszty prowadzenia działalności gospodarczej, zwłaszcza najmniejszych przedsiębiorstw. Wysokie koszty pochłaniają także środki zapobiegawcze. Barierą wykorzystania możliwości rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw jest niewielki zakres informacji o nowych rozwiązaniach prawnych, programach

5 Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw 239 skierowanych do sektora MSP, jak również wciąż niewystarczające informacje o konsekwencjach integracji z Unią Europejską. Trudność dla małych i średnich przedsiębiorców stanowią braki w procesie zdobywania i analizy informacji, wykorzystywanych później w procesie podejmowania decyzji oraz brak systemów sprawozdawczych pozwalających na szybką ocenę aktualnej sytuacji rynkowej. Wśród barier związanych z edukacją wyróżnia się brak efektywnego i dostępnego systemu kształcenia przedsiębiorców w zakresie small businessu, jak również niski stopień wykorzystania internetu w działalności gospodarczej. Barierę rozwoju sektora MSP stanowić może również niewystarczająca dostępność oraz jakość infrastruktury, która ma wpływ na obniżanie kosztów inwestycji. Problem związany jest ze złym stanem dróg i brakiem autostrad, co przyczynia się do trudności w transporcie i komunikacji. W wielu rejonach, zwłaszcza wiejskich, barierę stanowi brak oczyszczalni ścieków oraz rozbudowana gospodarka wodna, co stanowi istotny problem rozwoju, zwłaszcza dla branży spożywczej czy budowlanej. Trudności wynikać też mogą ze stanu infrastruktury energetycznej. Na terenach wiejskich występuje często pozorna elektryfikacja, nie spełniająca podstawowych wymagań przedsiębiorstw. Problemem są tu trudności w korzystaniu z prądu elektrycznego o napięciu 380V, co niejednokrotnie wiąże się z koniecznością realizacji kosztownych inwestycji. Dodatkowe koszty mogą być również spowodowane przez awarie oraz niestabilność (nierównomierne, często niższe napięcie) sieci elektrycznej. Bariery o charakterze wewnętrznym dotyczą słabości zarządzania, ograniczeń związanych z produkcją oraz rozmiarem działalności. Istotną grupę zagrożeń działalności i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw stanowią bariery związane z zarządzaniem, szczególnie zaś związane z brakiem dostatecznych umiejętności przedsiębiorców w zakresie sprzedaży i marketingu, planowania działalności, zarządzania finansowego, jak również spowodowane niewłaściwym dostępem do źródeł informacji oraz szans pojawiających się na rynku. Wśród problemów związanych z zarządzaniem można wymienić 5 błędy strategii rozwoju, błędy zarządzania operacyjnego, nieprzewidziany wzrost kosztów działalności oraz powody personalne. Błędy strategii rozwoju związane są z nieodpowiednio dobranym produktem lub usługą, złą lokalizacją firmy, zbyt niskim kapitałem początkowym, czy też uzależnieniem od określonej grupy odbiorców / dostawców. Do błędów zarządzania operacyjnego zalicza się brak środków na bieżącą działalność, brak środków na inwestycje, błędy popełnione przy planowaniu, wdrażaniu rozwiązań oraz kontroli. Barierę rozwoju przedsiębiorstwa może stanowić nieprzewidziany wzrost kosztów działalności, w tym: czynsze, opłaty dzierżawne, energia elektryczna, opłaty telekomunikacyjne, zbyt wysokie koszty surowców i półfabrykatów. W trakcie działalności mogą pojawić się też problemy personalne, takie jak pogorszenie stanu zdrowia właściciela, przejście na emeryturę, zmiana sytuacji rodzinnej, zmiana miejsca zamieszkania, czy też konieczność zdobycia większej ilości czasu wolnego dla siebie i dla rodziny. Barierą charakterystyczną dla małych i średnich 5 B. Piasecki, Przedsiębiorczość i mała firma, teoria i praktyka, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998, s. 187.

6 240 Marek Matejun przedsiębiorstw jest również słabość struktury organizacyjnej. Spowodowana jest ona brakiem rozgraniczenia odpowiedzialności, niewystarczającym stopniem delegowania zadań, czy też brakiem funkcji sztabowych, przygotowujących informacje w celu podjęcia właściwych decyzji. Analizując trudności wynikające ze słabości zarządzania należy brać pod uwagę również inne problemy, takie jak na przykład nieznajomość nowoczesnych technik zarządzania, brak wykorzystania informacji z otoczenia czy też brak skłonności przedsiębiorców do uczenia się. W zakresie barier produkcyjnych problemem dla wielu małych i średnich przedsiębiorców jest przestarzały park maszynowy i stare technologie, czego konsekwencją jest konieczność modernizacji maszyn i urządzeń produkcyjnych, co wiąże się z koniecznością realizacji znacznych inwestycji. Problem ten może stanowić istotne zagrożenie w momencie integracji Polski ze strukturami Unii Europejskiej. Kolejną barierą są niewystarczające moce produkcyjne. Często powodują one trudności w wykorzystaniu szans płynących z otoczenia, takich jak niespodziewane, korzystne zamówienia, zwiększenie popytu na rynku, czy też wzrost eksportu. Problem stanowić mogą również trudności zaopatrzeniowe, związane nie tylko z zaopatrzeniem w surowce niezbędne do produkcji, ale również w części zamienne i elementy niezbędne do utrzymania parku maszynowego w odpowiednim stanie. Mali i średni przedsiębiorcy borykają się także z problemami związanymi z transferem technologii oraz trudnościami w nadążaniu za postępem technicznym w kraju i za granicą. Wśród zagrożeń związanych z rozmiarem działalności, szczególnie uciążliwych dla małych i średnich przedsiębiorstw wymienia się bariery uwarunkowane niedostateczną bazą lokalową, problemy z wyborem oraz znalezieniem odpowiedniej lokalizacji przedsiębiorstwa, wysoką ceną gruntów oraz budynków, a także wysokie koszty wynajmu pomieszczeń. Innymi barierami rozwoju firm sektora MSP są koszty remontów pomieszczeń oraz dostosowania ich do specyfiki i rozmiaru prowadzonej działalności. Problem może stanowić również brak miejsc parkingowych w pobliżu siedziby firmy, czy też oddalenie od głównych szlaków komunikacyjnych. Ogólnie należy stwierdzić, że niektóre problemy z którymi borykają się właściciele małych i średnich przedsiębiorstw są podobne do problemów identyfikowanych w dużych przedsiębiorstwach. Ze względu na specyfikę działania oraz ograniczone zasoby małych i średnich przedsiębiorstw mogą one jednak w większym stopniu spowodować trudności w rozwoju tego sektora, negatywnie wpływając na realizowane przez niego funkcje społeczne i gospodarcze. 3. Najważniejsze problemy w odczuciu przedsiębiorców z aglomeracji łódzkiej W celu identyfikacji najważniejszych barier rozwoju sektora MSP w 2001 roku przeprowadzono badania wśród małych i średnich przedsiębiorców mających swoje siedziby na terenie aglomeracji łódzkiej. Jako narzędzie badawcze zastosowano ankietę. W badaniu wzięło udział 88 małych i średnich przedsiębiorstw, z czego 56% stanowiły mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 5 osób), 41% małe firmy

7 Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw 241 (zatrudniające do 49 pracowników), a 3% przedsiębiorstwa średniej wielkości (o zatrudnieniu do 249 osób). Typowy przedsiębiorca biorący udział w badaniu to mężczyzna (84% respondentów), w przedziale wieku lat (43% badanych). Wykształceniem średnim technicznym legitymowało się 40% respondentów, a wyższym 35%. Charakterystyka respondentów według wieku, płci i wykształcenia została zaprezentowana w tabeli 1. Tabela 1. Charakterystyka respondentów według wieku, płci i wykształcenia Płeć Wiek kobiety mężczyźni do 30 lat lat lat pow. 55 lat 16% 84% 7% 30% 43% 20% Wykształcenie ogólnokształcące techniczne zawodowe podstawowe średnie wyższe licencjat policealne 35% 2% 2% 7% 40% 11% 2% Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badań. Wśród motywów założenia firmy przedsiębiorcy najczęściej wymieniali potrzebę niezależności (63% firm) oraz zwiększenie swoich dochodów (55%). Istotną przesłankę stanowiła również okazja rynkowa (20%) oraz tradycje rodzinne (20%). Kapitał pozwalający na uruchomienie działalności gospodarczej przez respondentów pochodził w większości przypadków z własnych oszczędności (83% respondentów) oraz z pomocy rodziny i znajomych (34%). Istotny udział w tworzeniu nowych przedsiębiorstw miały też kredyty bankowe (24%). Rysunek 1. Źródła pochodzenia kapitału na rozpoczęcie działalności gospodarczej 100% 80% 84% 60% 40% 35% 27% 20% 0% 3% 3% 3% z własnych oszczędności z pomocy rodziny / znajomych z kredytu bankowego z funduszy venture capital z intytucji pomocowych z innych źródeł

8 242 Marek Matejun Wśród innych źródeł przedsiębiorcy wskazywali między innymi odprawę emerytalną oraz otrzymany spadek. Źródła pochodzenia kapitału zaprezentowano na rys. 1. Wynika z niego mała rola w kreowaniu nowych podmiotów gospodarczych przypada zarówno instytucjom wspierającym przedsiębiorczość, jak również, wciąż jeszcze rzadko wykorzystywanym w Polsce funduszom venture capital. O braku rozpowszechnienia wiedzy na temat funduszy wysokiego ryzyka może świadczyć fakt, że znaczna część respondentów, zwłaszcza właścicieli najmniejszych firm, nie wiedziała o istnieniu takich instytucji. Większość badanych przedsiębiorców działa na rynku krajowym oraz lokalnym. Szczegółowe dane na temat zasięgu działania, branży oraz okresu działalności rynkowej przedstawiono w tabeli 2. Tabela 2. Charakterystyka respondentów według zasięgu działania, branży oraz okresu działalności Zasięg działania lokalny regionalny krajowy międzynarodowy 31% 27% 32% 10% Branża, w której działa firma usługi handel produkcja budownictwo 66% 23% 30% 1% Okres działalności rynkowej 1-5 lat 6-10 lat lat lat pow. 20 lat 20% 35% 17% 13% 15% Za najtrudniejsze bariery działalności i rozwoju respondenci uznali wysokie podatki i inne przewidziane prawem opłaty. Wskazało na nie 81% przedsiębiorców. Kolejną grupę poważnych zagrożeń dla małych i średnich przedsiębiorstw stanowią skomplikowane przepisy prawne i biurokracja (wskazało na nie 57% przedsiębiorców). Mali i średni przedsiębiorcy borykają się również z dużą konkurencją na rynku (36%), przy czym wielu respondentów rozszerzyło tę pozycję o nieuczciwą konkurencję rynkową. Zestawienie wyników badań dotyczące najtrudniejszych barier w działalności i rozwoju wskazanych przez respondentów przedstawiono na rys. 2 (przedsiębiorcy mogli wskazać więcej niż jedną odpowiedź). Na rys. 3 przedstawiono bariery które najbardziej dokuczają mikro przedsiębiorcom oraz małym/średnim firmom. Dla celów analizy połączono średnie firmy z małymi, ze względu na małą liczebność próby średnich przedsiębiorstw, a także specyfikę najmniejszych podmiotów. Jak wynika z rys. 3 wysokie podatki i inne przewidziane prawem opłaty bardziej dokuczają większym podmiotom. Wynikać to może z faktu, że płaca one podatki w większej wysokości. Również groźniejsze dla nich są koszty robocizny, ze względu na większe zatrudnienie. W przypadku mikro przedsiębiorstw większy, negatywny wpływ ma duża (często nieuczciwa) konkurencja rynkowa, trudności ze zdobyciem kapitału oraz mały rynek zbytu.

9 Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw 243 Rysunek 2. Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w odczuciu przedsiębiorców 100% 80% 81% 60% 57% 40% 26% 36% 25% 24% 20% 13% 0% wysokie podatki skomplikowane przepisy prawne koszty robotizny trudności ze zdobyciem kapitału duża konkurencja mały rynek zbytu brak płynności finansowej Rysunek 3. Najtrudniejsze bariery dla mikro oraz małych/średnich przedsiębiorstw 100% 80% 60% 40% 20% 0% 85% 78% podatki 56% 57% przepisy prawne 44% 12% koszty robocizny 20% 3% trudności z kapitałem 41% 31% duża konkurencja 29% 21% 26% 22% mały rynek zbytu brak płynności finansowej 13% 2% inne mikro przedsiębiorstwa małe/średnie firmy

10 244 Marek Matejun Wśród innych barier działalności i rozwoju respondenci wymieniali najczęściej problemy charakterystyczne dla swojej działalności/branży. Wskazywano na spadek popytu na oferowane usługi/produkty, brak świadomości konsumentów dotyczący oferowanych usług, czy też na nieprawidłową politykę kursową walut. Część respondentów jako przeszkodę działalności wymieniało również niedostosowanie Kodeksu Pracy. Przedsiębiorcy w większości (61% respondentów) źle oceniają politykę rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw. Aż 89% badanych przedsiębiorców negatywnie ocenia politykę rządu wobec MSP. Wyniki przedstawiono na rys. 4. Rysunek 4. Ocena polityki rządu wobec MSP dokonana przez respondentów brak opinii 1% bardzo dobra 1% dobra 9% bardzo zła 28% zła 61% Najgorzej politykę rządu oceniają respondenci ze średnim wykształceniem (37% ocen bardzo złych), jednocześnie przyznając 14% ocen dobrych. Przedsiębiorcy z wykształceniem zawodowym/podstawowym, aż w 83% źle oceniają politykę rządu wobec MSP. Bardzo dobra ocena polityki pojawiła się jedynie w grupie osób o wykształceniu wyższym (3%). Podsumowanie Powodzenie dzisiejszej gospodarki, zmniejszenie bezrobocia, wzrost konkurencyjności na rynkach Unii Europejskiej oraz polepszenie nastrojów społecznych jest nierozerwalnie związane z rozwojem sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Niewątpliwie istnieje konieczność wspomagania i stymulowania tego rozwoju. Szansą na impuls i poprawę stanu sektora MSP może być niewątpliwe właściwe i efektywne wykorzystanie zarówno pomocy pochodzącej z budżetu państwa, jak również środków pomocowych z Unii Europejskiej. Punktem wyjścia projektowania programów i właściwej dystrybucji środków wspierających powinna być jednak w pierwszej kolejności identyfikacja podstawowych barier i zagrożeń rozwoju sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

11 Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw 245 W odczuciu przedsiębiorców działających w aglomeracji łódzkiej główne bariery rozwoju związane są z wysokimi obciążeniami fiskalnymi oraz skomplikowanym systemem prawa. Niepokojąca jest bardzo negatywna ocena polityki rządu wobec MSP. Z przedstawionych danych wynika, że w pierwszej kolejności należy tworzyć kompleksowe i skuteczne programy wspierające nakierowane na system fiskalny i gospodarczy, a następnie stymulować rozwój małych i średnich przedsiębiorstw na poziomie lokalnym. Bibliografia 1. Krajewski K., Determinanty rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, Instytut Przedsiębiorczości i Samorządności, krajewsk.htm. 2. Piasecki B., Przedsiębiorczość i mała firma, teoria i praktyka, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach , Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach , Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000.

12 Źródło: Matejun M., Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (na podstawie badań w aglomeracji łódzkiej), [w:] Piech K., Kulikowski M. (red.), Przedsiębiorczość szansą na sukces rządu, gospodarki, przedsiębiorstw, społeczeństwa, Instytut Wiedzy SGH, Warszawa 2003, s

WEWNĘTRZNE BARIERY ROZWOJU FIRM SEKTORA MSP

WEWNĘTRZNE BARIERY ROZWOJU FIRM SEKTORA MSP Marek Matejun Katedra Zarządzania Politechnika Łódzka WEWNĘTRZNE BARIERY ROZWOJU FIRM SEKTORA MSP [ Po więcej publikacji zapraszam na www.matejun.pl ] 1. Znaczenie działalności i rozwoju firm sektora MSP

Bardziej szczegółowo

Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz

Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz Ankiety przeprowadzone przez Nowosądecki Inkubator Przedsiębiorczości w

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Brąchnówko, 09.11.2015 RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W kwietniu 2015 roku na stronie internetowej ( www.lgd.ziemiagotyku.com) Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail 1 z 10 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon Strona internetowa NIP Fax E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Wielkość firmy (zaznaczyć) mikroprzedsiębiorstwo Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

MIKROPRZEDSIĘBIORSTWA kondycja ekonomiczna, bariery rozwoju, oczekiwania. Warszawa, lipiec 2005 r.

MIKROPRZEDSIĘBIORSTWA kondycja ekonomiczna, bariery rozwoju, oczekiwania. Warszawa, lipiec 2005 r. MIKROPRZEDSIĘBIORSTWA kondycja ekonomiczna, bariery rozwoju, oczekiwania Warszawa, lipiec 2005 r. MIKROFIRMY W LICZBACH PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ MIKRPRZEDSIĘBIORSTWA 2004 1,69 mln aktywnych firm (9

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Załącznik nr 2 : Wzór biznesplanu na okres 3 lat działalności przedsiębiorstwa BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych Wyniki badania dotyczącego sposobów radzenia sobie z utratą płynności przez polskie mikro- i małe przedsiębiorstwa, udzielające

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo! Zapraszamy do udziału w badaniu ankietowym dotyczącym sytuacji społeczno-zawodowej mieszkańców wybranych gmin z województwa warmińsko-mazurskiego. Ankieta jest anonimowa, a udział w badaniu

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Autor: Alicja Czekańska Opiekun

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Wizerunek polskiego sektora bankowego

Wizerunek polskiego sektora bankowego Wizerunek polskiego sektora bankowego Edycja TNS Polska dla Związku Banków Polskich TRI*M Reputation Index - Banki opinia publiczna Banki - przedsiębiorcy 1 Mikro 27 Średnie 7 Małe 0 (+2) SKOK-i 7 (+)

Bardziej szczegółowo

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości.

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. od 7,76% Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:.. Priorytet

Bardziej szczegółowo

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Załącznik nr 7 BIZNES PLAN Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.0.00-30-036/ JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorstwa z bankiem [paradygmaty współpracy] dr Robert Zajkowski Zakład Bankowości

Współpraca przedsiębiorstwa z bankiem [paradygmaty współpracy] dr Robert Zajkowski Zakład Bankowości Współpraca przedsiębiorstwa z bankiem [paradygmaty współpracy] dr Robert Zajkowski Zakład Bankowości www.robert.zajkowski.umcs.lublin.pl robik@hektor.umcs.lublin.pl 1 Instrumenty finansowania przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Analizabarier rozwoju i dostępu do finansowania* Bd Badanie Fundacji jikronenberga przy Citi Handlowy we współpracy merytorycznej Microfinance Centre *cytowanie bez ograniczeń

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku BIZNES PLAN Załóż własną firmę, POKL.06.02.00-30-146/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

ANKIETA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Szanowni Państwo, w gminach Godów, Gorzyce i Krzyżanowice od 2008 roku funkcjonuje Lokalna Grupa Działania Morawskie Wrota będąca lokalnym partnerstwem na rzecz aktywizowania mieszkańców i stymulowania

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI

Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI Zwrotne formy finansowania INWESTYCJI grudzień 2012 r. MARR - oferta dla przedsiębiorczych Wspieranie starterów - projekty edukacyjne, szkolenia, punkty informacyjne, doradztwo, dotacje na start Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

Biznesplan NR WNIOSKU:.. SPIS TREŚCI SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...2. A-1 Dane przedsiębiorstwa...2. A-2 Życiorys zawodowy wnioskodawcy...

Biznesplan NR WNIOSKU:.. SPIS TREŚCI SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...2. A-1 Dane przedsiębiorstwa...2. A-2 Życiorys zawodowy wnioskodawcy... Załącznik nr 3 Biznesplan W ramach Projektu: Rozwój i kwalifikacje - program adaptacji zawodowej pracowników instytucji sektora oświaty z województwa pomorskiego, realizowanego przez Województwo Pomorskie

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE Załącznik nr 8.6 Wzór biznes planu BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Absolwent na rynku pracy Przedsiębiorcy o kondycji branży i systemie kształcenia zawodowego

Absolwent na rynku pracy Przedsiębiorcy o kondycji branży i systemie kształcenia zawodowego Absolwent na rynku pracy Przedsiębiorcy o kondycji branży i systemie kształcenia zawodowego Natalia Hipsz, CBOS 1 Wywiad częściowo ustrukturyzowany (SSI) Zogniskowany wywiad grupowy (FGI) Liczba badanych

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Czym są Fundusze Pożyczkowe?

Czym są Fundusze Pożyczkowe? od 7,76% Czym są Fundusze Pożyczkowe? Fundusze pożyczkowe- to organizacje pozarządowe o charakterze non-profit, których podstawowym celem jest wspomaganie i rozwój przedsiębiorczości w danym regionie.

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI Formularz zamówienia prosimy odesłać faksem na nr 22 314 14 10 1. Część ogólna 1.1. Podstawowe dane firmy A. WYPEŁNIA PRZEDSIĘBIORCA PROSZĘ ZAŁĄCZYĆ KOPIĘ AKTUALNEGO

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE

Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski Starostwo Powiatowe w Koninie Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE 24.03.2014r. Konin Bank Gospodarstwa Krajowego Inicjatywa JEREMIE

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Początki działalności bywają trudne Zanim powstała firma przyszły przedsiębiorca musiał: Mieć

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola sektora małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce Polski

Miejsce i rola sektora małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce Polski Mgr inż. Beata Onak-Szczepanik Katedra Teorii Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego Miejsce i rola sektora małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce Polski WSTĘP Zmiany systemowe i strukturalne polskiej

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Województwo łódzkie. Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235

Województwo łódzkie. Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235 Województwo łódzkie Raport o sytuacji mikro i małych przedsiębiorstw w roku 2011 235 Tabela 1 Dane statystyczne POLSKA ŁÓDZKIE Łódzki Miasto Łódź Piotrkowski Sieradzki Skierniewicki PKB na 1 mieszkańca

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla przedsiębiorców

Pożyczki dla przedsiębiorców Pożyczki dla przedsiębiorców Tytuł prezentacji Województwa Dolnośląskiego BGK Miasto, Wrocław, data 09-2011 Polska Fundacja Przedsiębiorczości (PFP) z siedzibą w Szczecinie funkcjonuje od 1997 roku i jest

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych ZRFPK Sp. z o.o. w Krajowym Systemie Usług Podstawa prawna Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY... BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE Szanowni Państwo! Gmina Kołaczyce, pragnąc zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju i wspierania przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE Poręczenia Tytuł kredytowe prezentacji udzielane przez Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE BGK Dolnośląski Fundusz Gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r.

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r. wmałopolsce branże IT i B&R Kraków, 18 grudnia 2008 r. CEL BADANIA: uzyskanie informacji na temat sytuacji przedsiębiorstw oraz na temat zapotrzebowania na kadry wśród podmiotów gospodarczych działających

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START

WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START Możliwości finansowania nowych podmiotów gospodarczych Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Gospodarki i Pracy w ramach Programu Aktywizacji Zawodowej Absolwentów

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja Załącznik nr 1 do Wniosku o przyznanie środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości Biznesplan Dla Uczestników/czek Projektu Młodzi zdolni z własną firmą w ramach Działania 6.2 ubiegających się o bezzwrotne

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT SPRAW SPOŁECZNYCH I OŚWIATY ROLNICZEJ 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30, tel.: 623-15-75, fax.: 623-16-27 SSO zsa-mt-212-15/14 Warszawa, 8 października 2014

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu BIZNES PLAN (wzór) Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020: założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020: założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego : założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności Łukasz Tur Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich Wsparcie na rozpoczęcie działalności

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje.

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. Dostarczanie środków pieniężnych dla przedsiębiorstwa jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców.

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców. Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla. Ewa Jakubowska-Krajewska, Członek Zarządu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Doradztwa dla Małych

Bardziej szczegółowo

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu...... Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie Wyniki badań zrealizowanych na zlecenie PARP to kopalnia wiedzy o tym, co trzeba zrobić, aby tę działalność usprawnić. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W styczniu br. odbyło się inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne Przedmowa Jerzy Dietl Wstęp Bogdan Piasecki Rozdział I. Mała firma w teoriach ekonomicznych Bogdan Piasecki 2.Przedsiębiorca, intraprzedsiębiorca i właściciel-menedżer małej firmy 2.1.Przedsiębiorca i

Bardziej szczegółowo

Częstotliwość występowania. 3 aprobaty ITB 1. niższa produkcja od zaplanowanej;

Częstotliwość występowania. 3 aprobaty ITB 1. niższa produkcja od zaplanowanej; Opracował(a): gggg - JP Consulting OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ANALIZY SWOT Klayfikacja Mocne strony Słabe strony Szanse Zagrożenia Warunki techniczne / produkcyjne zdolności dywersyfikacja produkcji; nowoczesna

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com FREE ARTICLE Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce I połowa 2010 Prognozy na lata 2010-2012 Bartłomiej Sosna Kwiecień 2010 PMR P U B L I C A T I O N S Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

Projekt Pożyczki na start realizowany na podstawie Umowy nr UDA-POKL.06.02.00-18-109/12-00 BIZNES PLAN. 7. Płatnik VAT. Będę / nie będę płatnikiem VAT

Projekt Pożyczki na start realizowany na podstawie Umowy nr UDA-POKL.06.02.00-18-109/12-00 BIZNES PLAN. 7. Płatnik VAT. Będę / nie będę płatnikiem VAT Załącznik nr 1 do Wniosku o przyznanie preferencyjnej pożyczki Projekt Pożyczki na start realizowany na podstawie Umowy nr UDA-POKL.06.02.00-18-109/12-00 BIZNES PLAN A. DANE WNIOSKODAWCY A-1 Dane przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services

Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services Łatwiejszy leasing w Siemens Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services s 6% Struktura portfela środków trwałych sfinansowanych przez Siemens Finance Sp. z o.o. w roku 21 (w procentach)

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Bezpieczne wejście na nowe rynki zbytu ubezpieczenia kredytowe Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Zygmunt Kostkiewicz, prezes zarządu KUKE S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Raport Przedsiębiorczość w Polsce Edycja 2014

Raport Przedsiębiorczość w Polsce Edycja 2014 Raport Edycja 2014 2 CHARAKTER I CELE RAPORTU Raport ma charakter informacyjny i dotyczy szeroko rozumianej przedsiębiorczości. Cele raportu: Ukazanie aktualnej sytuacji ekonomiczno finansowej przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Klimat Inwestycyjny w Polsce Wyniki badania

Klimat Inwestycyjny w Polsce Wyniki badania Warszawa, październik 2012. Klimat Inwestycyjny w Polsce Wyniki badania Informacje metodologiczne Niniejszy raport stanowi opracowanie wyników cyklicznego badania Państwowej Agencji Informacji i Inwestycji

Bardziej szczegółowo