RAPORT V ZRÓŻNICOWANIE WPŁYWU ŚWIATOWEJ KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ W UKŁADZIE OBSZARÓW WZROSTU I OBSZARÓW STAGNACJI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT V ZRÓŻNICOWANIE WPŁYWU ŚWIATOWEJ KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ W UKŁADZIE OBSZARÓW WZROSTU I OBSZARÓW STAGNACJI"

Transkrypt

1 RAPORT V ZRÓŻNICOWANIE WPŁYWU ŚWIATOWEJ KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ W UKŁADZIE OBSZARÓW WZROSTU I OBSZARÓW STAGNACJI ZADANIA VII - WYNIKI Badanie wpływu światowej koniunktury gospodarczej (w tym zjawiska kryzysu gospodarczego) na poszczególne aspekty rozwoju społecznogospodarczego PROJEKTU BADAWCZEGO NARODOWEGO CENTRUM NAUKI NN Rozwój społeczno-gospodarczy a kształtowanie się obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej ZESPÓŁ AUTORSKI: Paweł Churski, Anna Borowczak, Michał Dolata, Joanna Dominiak, Jan Hauke, Robert Perdał, Barbara Konecka-Szydłowska POZNAŃ 2014 Strona1

2 Gospodarka rynkowa charakteryzuje się cyklicznością stanów koniunktury gospodarczej, w której okresy wzrostu gospodarczego przeplatają się z okresami dekoniunktury. Przyczyny występujących na przemian okresów wzrostu i recesji gospodarczej mogą być związane zarówno z uwarunkowaniami wewnętrznymi kraju i regionu, jak również tymi o charakterze zewnętrznym. Kryzys gospodarczy zapoczątkowany pod koniec pierwszej dekady XXI w. załamaniem się rynków hipotecznych w Stanach Zjednoczonych dotknął także polską gospodarkę, która jest silnie uzależniona od procesów dokonujących się w skali globalnej (Gorzelak 2009). Jest on oceniany jest jako jedno z najpoważniejszych załamań gospodarki światowej od czasu Wielkiego Kryzysu z przełomu lat 20. i 30. XX wieku (NBP 2009; Steinerowska-Streb 2011). Okres spowolnienia gospodarczego, w który Polska i polskie regiony weszły w 2009 roku, był po raz pierwszy w tak istotny sposób uwarunkowany czynnikami zewnętrznymi ukazując wpływ globalizacji na funkcjonowanie poszczególnych państw, i istotnie uwidaczniając regionalne zróżnicowania w tym zakresie (Rybiński 2007; Ágh, Kis-Varga (ed.) 2009; Gorzelak 2009; Gowan 2009; Stiglitz 2009). Mimo utrzymywania się w Polsce korzystnej w porównaniu z innymi krajami europejskimi sytuacji rynkowej, polskie firmy odczuwają w pewnym stopniu efekty kryzysowej sytuacji gospodarczej (Orłowski i in. 2010). W warunkach kryzysu czy też według niektórych -spowolnienia gospodarczego i niepewnej sytuacji większości krajów Unii Europejskiej zachodzą zmiany zachowań przedsiębiorstw (pracodawców). Spadek popytu na oferowane produkty wpływa z reguły na ograniczanie liczby pracowników, czego dokonuje się na drodze redukcji zatrudnienia (Zioło 2013). Towarzyszy temu także pogorszenie kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw. Konsekwencją tych prawidłowości jest spadek dochodów gospodarstw domowych, a w skrajnych przypadkach całkowita utrata dotychczasowych źródeł utrzymania, co determinuje wielkość popytu na rynku wewnętrznym oraz w wielu przypadkach trwale, a nie okresowo, obniża poziom i warunki życia ludności. Strona2

3 Cel i zakres badań Głównym celem badania było określenie prawidłowości wynikających ze zróżnicowanej wrażliwości i odporności na zmienność światowej koniunktury gospodarczej (w tym zjawisko kryzysu gospodarczego) obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej. Analiza została przeprowadzona ujęciu częściowym procesu rozwoju społeczno-gospodarczego, obejmując następujące jego aspekty: LUDNOŚĆ I OSADNICTWO, RYNEK PRACY I STRUKTURA GOSPODARKI, INFRASTRUKTURA TECHNICZNA I DOSTĘPNOŚĆ PRZESTRZENNA, SYTUACJA FINANSOWA I POZIOM ZAMOŻNOŚCI, INNOWACYJNA GOSPODARKA I OTOCZENIE BIZNESU, na poziomie jednostek NUTS 4 całego kraju oraz wybranego regionu jakim jest Wielkopolska. Badanie na poziomie krajowym odnosiło się do wyróżnionych w układzie całego kraju, na wcześniejszych etapach realizacji projektu, dwóch klas obszarów: obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej (patrz Raport II). Analiza dla wybranego regionu dotyczyła obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej wyróżnionych w granicach województwa wielkopolskiego, na podstawie identyfikacji krajowych zróżnicowań rozwojowych (patrz Raport II). Podobnie, jak na wcześniejszych etapach realizacji projektu, ponownie podstawowym założeniem przyjętym w analizie było uwzględnienie specyfiki przebiegu procesów społeczno-ekonomicznych w zależności od charakteru danego obszaru warunkowanego jego poziomem rozwoju (patrz Raport IV). Uzyskane wyniki pozwalają zidentyfikować ważne prawidłowości dotyczące kształtowania się wrażliwości i odporności na zmiany koniunktury gospodarczej, które mogą być podstawą dla określenia rekomendacji formułowanych na potrzeby polityki rozwoju realizowanej zgodnie z podejściem place-base policy. Potwierdzają one konieczność różnicowania koncentracji merytorycznej wsparcia, dostosowując ją do specyfik terytorialnych oraz zapewniając w długookresowym horyzoncie poprawę poziomu konkurencyjności każdego regionu (Ahner, 2008; Bachtler, Raines, 2012). Przedmiotowe badanie wpisuje Strona3

4 się zatem w nurt poszukiwania indywidualnych ścieżek rozwoju poszczególnych obszarów, które mają w sposób bardziej efektywny przyczynić się do rozwoju i wykorzystania występujących w ich granicach zasobów, w tym w zakresie budowania swojego poziomu wrażliwości i odporności na zjawiska kryzysowe. Towarzyszy temu odchodzenie od idei solidarności społecznej i sprawiedliwości terytorialnej na rzecz wzrostu produktywności oraz wydajności gospodarki, co w warunkach funkcjonalnego podejścia do spójności może doprowadzić do realnego a nie populistycznego zmniejszania różnic w poziomie i warunkach życia (Domański, 2012). W toku postępowania badawczego weryfikacji empirycznej podlegała sformułowana w założeniach projektu następująca hipoteza badawcza: Rozwój społeczno-gospodarczy, rozpatrywany zarówno w ujęciu częściowym, jak i całościowym, podlega wpływowi koniunktury gospodarczej. Zmienność koniunktury gospodarczej wpływa na poszczególne aspekty i czynniki rozwoju społeczno-gospodarczego w różnym stopniu, tzn. wrażliwość aspektów i czynników rozwoju na zmiany koniunktury jest zróżnicowana. Wykorzystując ustalenia poczynione na wcześniejszych etapach realizacji przedmiotowego projektu, tj.: systematyzacji rzeczywistości społeczno-gospodarczej i konstrukcji geograficznej bazy obserwacji (patrz Raport I Systematyzacja składników rzeczywistości społeczno-gospodarczej oraz konstrukcja geograficznej bazy obserwacji), identyfikacji obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej (patrz Raport II - Identyfikacja obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej w Polsce na poziomie regionalnym i subregionalny), analizy ich procesu rozwoju (patrz Raport III Analiza procesu rozwoju obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej w Polsce na poziomie regionalnym i subregionalnym) oraz identyfikacji czynników kształtujących ich rozkład przestrzenny (patrz Raport IV Czynniki rozwoju obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej w Polsce), dokonano analizy zróżnicowania wpływu światowej koniunktury (w tym zjawiska kryzysu gospodarczego) na poszczególne aspekty procesu rozwoju społeczno-gospodarczego. Analiza odnosiła się do stanu i zmian zachodzących w latach , ze szczególnym uwzględnieniem okresu Strona4

5 dekoniunktury gospodarczej wynikającej z następstw kryzysu finansowego zapoczątkowanego 14 września 2008 roku upadkiem Banku Lehman Brothers w USA. Metody badań W postępowaniu badawczym, w celu określenia prawidłowości wynikających ze zróżnicowanej wrażliwości i odporności na zmienność światowej koniunktury gospodarczej (w tym zjawisko kryzysu gospodarczego) obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej wykorzystano metodę analizy kanonicznej, metodę analizy trendów czasowych oraz metody analizy danych pozyskanych w drodze badań ankietowych. Wymienione metody wykorzystano w dwóch zasadniczych etapach postępowania badawczego. Aspekty rozwoju społeczno-gospodarczego i ich wrażliwość na zmienność światowej koniunktury gospodarczej układ krajowy obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4 Analizę wrażliwości, uwzględnionych w ujęciu częściowym rozwoju społecznogospodarczego aspektów tego procesu, na zmienność światowej koniunktury gospodarczej odnoszącą się do układu krajowego obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4 przeprowadzono w dwóch krokach. Krok pierwszy dotyczył identyfikacji stopnia wrażliwości badanych aspektów na podstawie zmienności udziału poszczególnych determinant rozwojowych w wartości pierwszej korelacji kanonicznej określającej siłę związku między poziomem rozwoju a badanymi determinantami. Drugi krok obejmował analizę trendów czasowych determinant zidentyfikowanych jako istotnie reagujące na zmienność światowej koniunktury gospodarczej. Korelacja kanoniczna to procedura szacowania związku między zmiennymi. Analiza tego typu pozwala na badanie związku między dwoma zbiorami zmiennych. W przeprowadzonym postępowaniu jeden ze zbiorów składał się z tych wszystkich wskaźników zidentyfikowanych w każdym z aspektów jako wewnątrzaspektowe Strona5

6 determinanty rozwoju (patrz Raport IV) a drugi zbiór był jednoelementowy i reprezentowany poprzez wartość globalną wskaźnika syntetycznego wyliczonego na podstawie wszystkich cech uwzględnionych w analizie dla każdego z aspektów i potraktowanych łącznie (patrz Raport II). Estymacja wartości pierwszej korelacji kanonicznej pozwoliła następnie zidentyfikować udział każdej z badanych determinant w wartości pierwszej korelacji kanononicznej. Prowadziło to do uporządkowania determinant pod względem ich wpływu na kształtowanie zmienności ogólnego poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w poszczególnych latach badanego okresu, a zwłaszcza w czasie kryzysu, co stanowiło podstawę wyboru determinant do badania w drugim etapie i określenia trendów czasowych ich zmian. Analiza trendów czasowych opiera się na zastosowaniu regresji kwadratowej oraz regresji wielomianowej trzeciego stopnia. Metodę tą wykorzystano do badania zmian wartości średniej w poszczególnych latach dla każdej z determinant indywidualnie. Przy czym dotyczyło to tylko tych determinant, które na poprzednim etapie postępowania badawczego zidentyfikowane zostały jako wrażliwe na zmienność światowej koniunktury gospodarczej. Trendy te analizowane były opcjonalnie za pomocą: regresji kwadratowej określonej równaniem: W = β0 + β1t + β2t 2 + ε, lub za pomocą regresji wielomianowej trzeciego stopnia (o ile dopasowanie dla regresji kwadratowej było niezbyt dobre - współczynnik determinacji miał wartość poniżej 50%): W = β0 + β1t + β2t 2 + β3t 3 + ε, gdzie: - W to wartość średnia wybranej determinanty dla kolejnych lat, w których przeprowadzono badania ( ), - t to zmienna wyrażająca czas badania kolejne lata badania, - β i to szacowane parametry modelu (współczynniki regresji) opisujące wpływ "netto" i-tego wyrazu modelu regresji, - ε to składnik losowy. Strona6

7 Aspekty rozwoju społeczno-gospodarczego i ich wrażliwość na zmienność światowej koniunktury gospodarczej układ regionalny obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4 (przykład Wielkopolski) Analizę wrażliwości, uwzględnionych w ujęciu częściowym rozwoju społecznogospodarczego aspektów tego procesu, na zmienność światowej koniunktury gospodarczej odnoszącą się do układu regionalnego obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4, na przykładzie Wielkopolski, przeprowadzono w oparciu o informacje pozyskane w drodze badań ankietowych. Analiza wyników zasobu informacji pozyskanych w drodze badania ankietowego opierała się przede wszystkim na zastosowaniu podstawowych statystyk opisowych oraz ich graficznej prezentacji. W analizie tej poza graficznymi prezentacjami informującymi o ilościach odpowiedzi na poszczególne podpunkty pytań, przeprowadzono także statystyczną analizę porównawczą dla wybranych pytań, przy zastosowaniu: a) tablic kontyngencji oraz uzyskanego (przy pomocy testu chi-kwadrat Pearsona) na ich podstawie wskaźnika Czuprowa informującego o sile współzależności odpowiedzi na poszczególne pary pytań (im większa wartość wskaźnika tym większa współzależność), b) nieparametrycznej analizy wariancji - test Kruskala-Walisa (dla pytań które zawierały więcej podpunktów w odpowiedziach i przynajmniej jedno z nich miało charakter skalujący), c) analizy korelacji nieparametrycznej współczynnik korelacji Spearmana (dla par pytań, które zawierały więcej podpunktów w odpowiedziach i obydwa miały charakter skalujący). Postępowanie badawcze Postępowanie badawcze miało na celu określenie prawidłowości wynikających ze zróżnicowanej wrażliwości i odporności na zmienność światowej koniunktury gospodarczej (w tym zjawisko kryzysu gospodarczego) obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej, które zostały zidentyfikowane na wcześniejszych etapach postępowania badawczego niniejszego projektu. Analiza prowadzona była na poziomie Strona7

8 jednostek NUTS 4 w dwóch układach przestrzennych: krajowym oraz wybranego regionu jakim jest województwo wielkopolskie. Pod pojęciem kryzysu gospodarczego rozumie się zjawisko ekonomiczne skutkujące obniżeniem wartości wskaźników opisujących podstawowe wymiary funkcjonowania gospodarki, w tym m.in. odnoszące się do: wielkości produkcji, liczby miejsc pracy, dochodów, inflacji, itp. Zwykle przyjmuje się, że warunkiem zidentyfikowania kryzysu jest utrzymanie się tendencji spadkowych wartości tych wskaźników w okresie co najmniej dwóch kwartałów (Roubini, Mihm, 2011). W Polsce, dla odróżnienia w przypadku ostatniego kryzysu relatywnie lepszej sytuacji używa się pojęcia spowolnienia gospodarczego. Podkreśla ono różnicę występującą między kryzysem przybierającym formę głębokiego i długookresowego spadku PKB, w tym notowania jego ujemnej dynamiki (recesja) od zjawiska kryzysu przybierającego formę obniżenia tempa wzrostu gospodarczego (pozostającego jednak w wartościach dodatnich) 1. Analiza przeprowadzona w niniejszym badaniu koncentruje się na konsekwencjach kryzysu gospodarczego zapoczątkowanego kryzysem finansowym spowodowanym zbyt liberalną polityka kredytową jaka była powszechną praktyką banków amerykańskich na przełomie XX i XXI wieku, którego punktem zwrotnym był 14 września 2008r. i upadek Banku Lehman Brothers. Postępowanie badawcze, obejmowało dwa zasadnicze etapy, odnoszące się do wskazanych wcześniej układów przestrzennych, które obejmowały: układ krajowy obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4 1. Estymacja wartości pierwszej korelacji kanonicznej między zidentyfikowanymi na wcześniejszych etapach badań determinantami rozwoju, w badanych pięciu aspektach procesów rozwojowych (patrz Raport IV), a wartością globalną wskaźnika syntetycznego poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego. 2. Uporządkowanie determinant pod względem ich wpływu na kształtowanie zmienności ogólnego poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego 1 Pojęcie to znalazło powszechne zastosowanie dla określenia sytuacji gospodarczej Polski w latach , kiedy to nasz kraj jako jedyny wraz z Cyprem zanotował dodatni wzrost gospodarczy (odpowiednio +8,8% i +0,9%), przy jednoczesnej recesji obserwowanej we wszystkich pozostałych państwach członkowskich Unii Europejskiej (przykładowo Łotwa -23,3%, Estonia -16,4%, Litwa -14,5%, Wielka Brytania -3,4%, Frnacja -1,2%, Niemcy -0,4%) (niepublikowane dane Ministerstwa Finansów). Strona8

9 w poszczególnych latach analizowanego okresu, a zwłaszcza w czasie kryzysu, prowadzące do podziału determinant, a w konsekwencji również badanych aspektów rozwoju przez nie kształtowanych, na reagujące i niereagujące na zmiany koniunktury gospodarczej. 3. Analiza i interpretacja trendów każdej z determinant wybranych jako reagujących na zmiany koniunktury gospodarczej w latach zrealizowana poprzez regresję kwadratową (paraboliczną) lub w sytuacjach tego wymagających regresję trzeciego stopnia (niski współczynnik determinacji równań regresji kwadratowej), przeprowadzona w 4 ujęciach: a. dla wszystkich badanych jednostek na poziomie NUTS4, b. dla jednostek NUTS 4 zidentyfikowanych jako obszary wzrostu, c. dla jednostek NUTS 4 zidentyfikowanych jako obszary stagnacji, d. dla jednostek NUTS 4 zidentyfikowanych jako obszary przejściowe. układ regionalny obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4 na przykładzie Wielkopolski Uszczegółowienie analizy przeprowadzonej na danych ilościowych odnoszących się do krajowego układu jednostek NUTS 4, poprzez realizacje i opracowanie wyników badań terenowych wykonanych techniką PAPI w regionie wielkopolskim na obszarze wyróżnionych obszarów wzrostu i obszarów stagnacji oraz przy uwzględnieniu przyjętego układu pięciu aspektów procesu rozwoju społeczno-gospodarczego, zmierzające do identyfikacji zróżnicowania wpływu zmian światowej koniunktury, a zwłaszcza kryzysu gospodarczego na stan i przemiany społeczno-gospodarcze obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej: 4. LUDNOŚĆ I OSADNICTWO badanie gospodarstw domowych z uwzględnieniem wielkości i statusu społeczno zawodowego pod względem: a. zmian poziomu bezrobocia członków gospodarstw domowych w dobie kryzysu, b. zmian poziomu i struktury dochodów oraz wydatków bieżących i inwestycyjnych ponoszonych przez gospodarstwa domowe w dobie kryzysu, Strona9

10 c. zmian poziomu zadłużenia gospodarstw domowych w dobie kryzysu, d. zmian poziomu i struktury w zakresie form spędzania czasu wolnego i wyjazdów wakacyjnych gospodarstw domowych w dobie kryzysu, e. zmian kierunków zachowań prorodzinnych gospodarstw domowych w dobie kryzysu. 5. RYNEK PRACY i STRUKTURA GOSPODARKI - badanie przedsiębiorstw z uwzględnieniem sektorów gospodarki (sekcje PKD), form własności, form organizacyjno-prawnych i klas wielkościowych pod względem: a. zmian efektywności ekonomicznej przedsiębiorstwa w dobie kryzysu, b. zmian zakresu działalności przedsiębiorstwa w dobie kryzysu, c. zmian polityki kadrowej w dobie kryzysu. 6. INFRASTRUKTURA TECHNICZNA I DOSTĘPNOŚĆ PRZESTRZENNA badanie przedsiębiorstw transportowych zarówno w zakresie przewozów pasażerskich jak i towarowych pod względem: a. zmian w zakresie wielkości przewozów w dobie kryzysu, b. zmiany efektywności ekonomicznej przedsiębiorstwa w dobie kryzysu, c. zmian polityki kadrowej w dobie kryzysu. 7. SYTUACJA FINANSOWA I POZIOM ZAMOŻNOŚCI - badanie przedsiębiorstw z uwzględnieniem sektorów gospodarki (sekcje PKD), form własności, form organizacyjno-prawnych i klas wielkościowych oraz samorządów lokalnych pod względem: a. zmian kierunków i wartości realizowanych inwestycji przez przedsiębiorstwa w dobie kryzysu, b. zmian źródeł finansowania realizowanych inwestycji przez przedsiębiorstwa z uwzględnieniem funduszy strukturalnych jako źródeł zewnętrznych w dobie kryzysu, c. oceny zmian dostępu przedsiębiorstw do instrumentów finansowych w dobie kryzysu, d. zmian poziomu i struktury wydatków bieżących oraz inwestycyjnych ponoszonych przez samorządy lokalne w dobie kryzysu, Strona10

11 e. zmian poziomu wykorzystania funduszy strukturalnych przez samorządy lokalne w dobie kryzysu, f. zmian poziomu zadłużenia budżetów samorządów lokalnych w dobie kryzysu. 8. INNOWACYJNA GOSPODARKA I OTOCZENIE BIZNESU - badanie instytucji otoczenia biznesu i przedsiębiorstw w zakresie: a. określenia zmian zasięgu oddziaływania instytucji otoczenia biznesu oraz zmian zakresu świadczonych przez nie usług i ich sytuacji finansowej w dobie kryzysu, b. identyfikacji zmian natężenia i zakresu relacji występujących między przedsiębiorstwami a instytucjami otoczenia biznesu w dobie kryzysu. Badania terenowe na obszarze województwa wielkopolskiego zostały zrealizowane w granicach zidentyfikowanych w tym regionie obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej. Klasyfikacja powiatów województwa wielkopolskiego pod względem ich poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego opierała się na wynikach uzyskanych na poziomie krajowym (patrz Raport II). Punktem wyjścia była identyfikacja rozkładu analizowanych obszarów w przestrzeni ekonomicznej regionu, przyporządkowanych do trzech klas: obszary wzrostu obszary przejściowe obszary stagnacji, które zostały wyprowadzone w wyniku analizy uwzględniającej skalę krajowych zróżnicowań występujących na tym poziomie przestrzennym w pięciu analizowanych aspektach procesu rozwoju społeczno-gospodarczego. Następnie analizując zmienność uzyskanych rozkładów przestrzennych dokonano ich grupowania według kryterium przynależności do danej klasy. W tym celu w ujęciu całościowym, a następnie w każdym aspekcie, przeprowadzono klasyfikację jednostek bazującą na wzorcu przedstawionym w tabeli 1 (patrz rycina 1). Podstawowym kryterium tej klasyfikacji jest długość okresu Tabela 1 Wzorzec klasyfikacji rozwojowej jednostek NUTS 4 Klasy rozwojowe jednostek NUTS 4 Klasa I obszary stałego wzrostu (11 lat w grupie obszarów wzrostu) Strona11

12 Klasy rozwojowe jednostek NUTS 4 Klasa II obszary wzrostu (7-10 lat w grupie obszarów wzrostu) Klasa III obszary przejściowe z tendencją do wzrostu (obszary dużej zmienności, które w 5 lub 6 latach należały do obszarów wzrostu a w pozostałych do obszarów przejściowych) Klasa IV obszary stałej sytuacji przejściowej (11 lat w grupie obszarów przejściowych) Klasa V obszary sytuacji przejściowej (7-10 lat w grupie obszarów przejściowych) Klasa VI obszary przejściowe z tendencją do stagnacji (obszary dużej zmienności, które w 5 lub 6 latach należały do obszarów przejściowych a w pozostałych do obszarów stagnacji) Klasa VII obszary stagnacji (7-10 lat w grupie obszarów stagnacji) Klasa VIII obszary stałej stagnacji (11 lat w grupie obszarów stagnacji) Rycina 1 Rozkład obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie subregionalnym (NUTS 4) województwa wielkopolskiego Strona12

13 pozostawiania danej jednostki w jednej z trzech klas: obszary wzrostu obszary przejściowe obszary stagnacji, w analizowanym okresie lat Podział jednostek według przyjętej klasyfikacji z założenia dopuszcza sytuacje, w których pewne klasy stanowią zbiory puste. Przyjęto, że grupy obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej, będące przedmiotem analizy w niniejszym badaniu, stanowić będą powiaty zaliczane w ujęciu całościowym odpowiednio do: Klasy I stałego wzrostu (11 lat w grupie obszarów wzrostu) oraz do Klasy II - obszary wzrostu (7-10 lat w grupie obszarów wzrostu) w przypadku obszarów wzrostu, Klasy VIII stałej stagnacji (11 lat w grupie obszarów stagnacji) oraz do Klasy VII obszary stagnacji (7-10 lat w grupie obszarów stagnacji) w przypadku obszarów stagnacji. Przeprowadzona procedura prowadzi do identyfikacji w przestrzeni społecznoekonomicznej województwa wielkopolskiego pięciu obszarów wzrostu oraz trzech obszarów stagnacji, które przyjmuje się jako obszar analizy w dalszym postępowaniu badawczym (patrz rycina 1). Do obszarów wzrostu zalicza się: miasto na prawach powiatu Poznań, powiat poznański, miasto na prawach powiatu Kalisz, miasto na prawach powiatu Konin, miasto na prawach powiatu Leszno. Grupę obszarów stagnacji tworzą: powiat kaliski, powiat pleszewski, powiat słupecki. Wielkości prób dla oszacowania koniecznej liczby ankiet w układzie w/w obszarów zostały uzyskane przy założeniu doboru losowego. Polega on na bezpośrednim i nieograniczonym doborze jednostek badanych do próby statystycznej wprost z populacji generalnej i bez ograniczeń. Istnieją dwa rodzaje doboru losowego Strona13

14 prostego: dobór losowy prosty niezależny oraz dobór losowy prosty zależny. W prezentowanej analizie założono przeprowadzenie doboru losowego niezależnego. Podstawą wyboru wielkości prób n było wstępne oszacowanie wielkości populacji badanych podmiotów N dla wybranych jednostek administracyjnych. Dla estymacji wielkości próby n zastosowano następującą formułę dotyczącą frakcji (wskaźnika struktury), gdyż pytania w ankietach miały charakter jakościowy (dytochomiczny, trytochomiczny): = ( ) ( ) ( ), przyjmując p=0,5 (jako, że nie znamy prawdopodobieństwa p dla frakcji). Następnie przyjęto maksymalny statystyczny błąd wnioskowania - na poziomie d= 0,1 oraz poziom ufności 1-α dla uzyskiwanych wyników 95%, a zatem u α =1,96. Należy podkreślić, że wartość wielkości frakcji oraz błąd maksymalny powinny się mieścić w przedziale 0-1. Jeżeli nie znamy wartości frakcji p w populacji to standardowo przyjmujemy wartość 0,5. W przypadku ustalonego poziomu ufności do wzoru podstawiamy wartość krytyczną rozkładu normalnego przypisanego danemu poziomowi istotności, np. dla 95% będzie to wartość 1,96. Wzór na minimalną liczebność próby pozwala na wyznaczenie liczebności elementów (osób, jednostek badawczych) zapewniających reprezentatywność wyników z określonym poziomem ufności i założonym błędem. Stosując powyższy wzór do określania wielkości próbek otrzymano minimalne wielkości zapewniające reprezentatywność badania. Należy tu dodać, że tam gdzie była taka możliwość użyto znacznie większej liczby ankiet, co w efekcie oznacza, że łączny błąd wnioskowania jest mniejszy niż zakładano pierwotnie (lecz trudny do wyrażenia liczbowego). W wyjątkowych przypadkach, gdzie zwrot uzyskanych ankiet był znacznie mniejszy niż zakładano (liczby ankiet podane przy opisach ankiet) wyniki analizy uzyskane na ich podstawie należy potraktować jako studium przypadku (case study). Strona14

15 Na wyróżnionych obszarach wzrostu zamieszkiwało łącznie mieszkańców (Bank Danych Lokalnych 2011). Przyjęto założenie, że przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym wynosi 3 (Sytuacja gospodarstw, 2013). Tym samym założono, że na badanym obszarze znajduje się N= gospodarstw domowych. Łączna liczba podmiotów gospodarczych na tym obszarze wynosiła N= (Bank Danych Lokalnych 2011). Odpowiednio wyróżnione obszary stagnacji zamieszkiwało mieszkańców (Bank Danych Lokalnych 2011). Przyjmując podobne założenie o liczbie osób przypadających na jedno gospodarstwo domowe liczba tych gospodarstw na badanym obszarze wyniosła N= Łączna liczba podmiotów gospodarczych na tym obszarze wynosiła N= (Bank Danych Lokalnych 2011). Ankietowanie zostało przeprowadzone techniką PAPI przez studentów Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM w Poznaniu w okresie czerwiec-wrzesień 2013, a wyniki ankiet zostały opracowane w okresie , przy wykorzystaniu wzorów ankiet i kwestionariuszy wywiadu przedstawionych w Załączniku do niniejszego Raportu. Łączna liczba uzyskanych ankiet wynosi: dla gospodarstw domowych: o obszary wzrostu (wielkość populacji N= , błąd <0,015), o obszary stagnacji 478 (wielkość populacji N=68 446, błąd <0,026), dla podmiotów gospodarczych: o obszary wzrostu 597 (wielkość populacji N= , błąd <0,040), o obszary stagnacji 140 (wielkość populacji N=15 562, błąd <0,083). Wyniki i wnioski Przeprowadzone, zgodnie z przedstawionym algorytmem, postępowanie badawcze pozwoliło na określenie prawidłowości wynikających ze zróżnicowanej wrażliwości i odporności na zmienność światowej koniunktury gospodarczej (w tym zjawisko kryzysu gospodarczego) obszarów wzrostu i obszarów stagnacji gospodarczej na poziomie subregionalnym w Polsce. Uzyskane wyniki i ich interpretację usystematyzowano zgodnie ze wskazanymi w postępowaniu badawczym etapami. Strona15

16 ASPEKTY ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO I ICH WRAŻLIWOŚĆ NA ZMIENNOŚĆ ŚWIATOWEJ KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ UKŁAD KRAJOWY OBSZARÓW WZROSTU I STAGNACJI GOSPODARCZEJ NA POZIOMIE NUTS 4 Jednym z podstawowych mierników dochodu narodowego jest realny Produkt Krajowy Brutto (PKB) wyrażający wartość wszystkich finalnych dóbr i usług wytworzonych w danym roku w cenach rynkowych w okresie bazowym. Wartość realnego PKB per capita we wszystkich województwach w Polsce w analizowanym okresie lat wykazuje wyraźną tendencję rosnącą w całym analizowanym okresie. Województwo wielkopolskie w początkowym okresie (lata ) zajmuje trzecią pozycję w kraju po województwie mazowieckim i śląskim pod względem wartości realnego PKB per capita. W następnych latach spada na czwartą pozycję, gdzie wyższą wartość realnego PKB per capita oprócz mazowieckiego i śląskiego osiąga także województwo dolnośląskie. Oznacza to szybsze tempo wzrostu gospodarczego tych regionów od wzrostu notowanego w województwie wielkopolskim (patrz rycina 2). Niemniej jednak oprócz analizy wartości realnego PKB istotne są zmiany wyrażające się w postaci cyklu koniunkturalnego, który jest zjawiskiem odzwierciedlającym się wahaniami mierników ekonomicznych poziomu koniunktury wokół rosnącego trendu wzrostu gospodarczego, analizowanego w długim okresie. W ujęciu makroekonomicznym najczęściej stosowanym miernikiem cyklu koniunkturalnego jest agregatowa miara wzrostu gospodarczego tj. stopa wzrostu PKB (Milewski 1999). Ponieważ tempo wzrostu PKB rozważa się w długich seriach czasowych, stąd najwłaściwszym sposobem pomiaru jest jego realna stopa wzrostu określana na podstawie wartości PKB w cenach stałych w relacji do roku bazowego, eliminująca wpływ inflacji deflatora PKB (Wójcik 2008). W tym celu najczęściej stosuje się indeks zmian cen konsumpcyjnych HCPI (ang. Harmonised Consumer Price Index). Obliczenie realnej wartości PKB można przeprowadzić w oparciu o następujący wzór (Begg 1996): PKB r = PKB deflator n 100 Strona16

17 Rycina 2 Wartość realnego PKB per capita w cenach stałych w układzie województw dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkaprackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie Źródło: Opracowanie własne na podstawie GUS. Stopę wzrostu PKB w relacji do roku bazowego wylicza się przy zastosowaniu indeksów jednopodstawowych, odnoszących obserwację zjawiska w danym momencie do wartości w roku bazowym. Klasyczne ujęcia cyklu koniunkturalnego łącząc zjawisko fluktuacji wzrostu gospodarczego z okresowym stanem nierównowagi rynkowej, zakładają następowanie po sobie czterech faz cyklu (NBP, 2013): (1) ożywienia objawiającej się dynamicznym wzrostem inwestycji i konsumpcji oraz spadkiem bezrobocia bez wyraźnych oznak nierównowagi gospodarczej; (2) rozkwitu objawiającej się silnym wzrostem wzmiankowanych wskaźników i silnym spadkiem bezrobocia, prowadzącej do nierównowagi gospodarczej powiązanej ze wzrostem inflacji i deficytu handlowego; (3) spowolnienia objawiającej się spadkiem tempa wzrostu inwestycji, konsumpcji i wyhamowaniem spadku bezrobocia, w warunkach narastającej nierównowagi gospodarczej; (4) recesji objawiającej się spadkiem tempa Strona17

18 wzrostu inwestycji oraz konsumpcji i wyhamowaniem spadku bezrobocia w warunkach zmniejszających się symptomów nierównowagi gospodarczej (patrz rycina 3) Rycina 3 Cykl koniunkturalny Źródło: Przegląd teorii cyklu koniunkturalnego. KASE Kraków W oparciu o powyższe ustalenia oszacowano trend wzrostu gospodarczego dla Polski w okresie , przyjmując za bazowy rok 2000 (patrz rycina 4). W okresie identyfikowanym jako zakres oddziaływań globalnej sytuacji gospodarczej tj. kryzysu finansowego na rynkach światowych (lata ), polska gospodarka rozwijająca się na ścieżce wzrostu opisanej trendem wzrostu gospodarczego (y= 1,7057x +6,1497) znajdowała się początkowo (tj. w 2008 r.) w szczytowym momencie cyklu koniunkturalnego, poprzedzonym fazą rozkwitu gospodarczego. W latach nastąpiła faza spowolnienia gospodarczego, a w latach recesji gospodarczej, która w rozważanym okresie nie osiągnęła jeszcze minimalnego momentu (dna cyklu gospodarczego). Analizę trendu wzrostu gospodarczego uszczegółowiono w ujęciu regionalnym, ukazującym cykliczne fluktuacje realnej stopy wzrostu PKB polskich województw wokół średniej (patrz rycina 5). Strona18

19 Rycina 4 Cykl koniunkturalny i trend wzrostu gospodarczego w Polsce w latach (2000 r. = 100) Źródło: Opracowanie własne na podstawie GUS. Wahania w przekroju regionalnym ukazują odmienne amplitudy wychyleń ilustrujące wrażliwość poszczególnych gospodarek regionalnych na cykl koniunkturalny, gdzie szczególnie wysokimi wartościami minimalnymi i maksymalnymi charakteryzują się z reguły województwa o najniższym lub przeciętnym poziomie rozwoju świętokrzyskie, lubelskie, kujawsko-pomorskie, małopolskie, śląskie i zachodniopomorskie, lubuskie. Województwa najlepiej rozwinięte gospodarczo- mazowieckie i dolnośląskie cechują się najwyższą odpornością na wahania koniunktury gospodarczej, wykazując relatywnie mniejsze amplitudy wychyleń maksymalnych, ale również względnie najmniejszą tendencję spadkową w fazie dekoniunktury. Województwo wielkopolskie, będące przedmiotem pogłębionej analizy, w sposób wysoki lub co najmniej j umiarkowany reaguje na ożywienie gospodarcze, natomiast w porównaniu do innych województw cechuje się względnie wysoką wrażliwością na dekoniunkturę. Strona19

20 Rycina 5 Zróżnicowanie regionalne cyklu koniunkturalnego w Polsce w latach (2000 r. = 100) Źródło: Opracowanie własne na podstawie GUS. Na tym tle przeprowadzono analizę wrażliwości, uwzględnionych w ujęciu częściowym rozwoju społeczno-gospodarczego aspektów tego procesu, na zmienność światowej koniunktury gospodarczej odnoszącą się do układu krajowego obszarów wzrostu i stagnacji gospodarczej na poziomie NUTS 4. W pierwszym kroku zidentyfikowano stopień wrażliwości badanych aspektów na podstawie zmienności udziału poszczególnych determinant rozwojowych w wartości pierwszej korelacji kanonicznej określającej siłę związku między poziomem rozwoju a badanymi determinantami. W drugim kroku, w przypadku aspektów i ich determinant zidentyfikowanych jako istotnie reagujące na zmienność światowej koniunktury Strona20

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU

ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU ZRÓŻNICOWANIA ROZWOJOWE NA POZIOMIE LOKALNYM A ABSORBCJA ŚRODKÓW POLITYKI SPÓJNOŚCI WYZWANIA KRAJOWEJ POLITYKI ROZWOJU Paweł Churski Zakład Analizy Regionalnej Projekt badawczy N N306 791949 finansowany

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010 4.2. Grażyna Korzeniak, Dynamika rynku pracy, podmiotów gospodarczych, budżetów gmin, procesów inwestycyjnych, ochrony środowiska w małych i średnich miastach Polski w okresie 1995-2010 [w] Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. ***

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. *** URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania kwiecień 2016 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Zawody deficytowe i nadwyżkowe

Zawody deficytowe i nadwyżkowe MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe Informacja sygnalna Za I PÓŁROCZE 2015 ROKU Warszawa, sierpień 2015 r. Zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 20

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020 Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dane: dochody wydatki majątkowe wynik rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Dochody ogółem Dochody ogółem UE Dochody

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Uniwersytet Warszawski Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Zakład Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Analiza Współzależności

Analiza Współzależności Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka Analiza Współzależności Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 10.12.2012 r. Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r.

Minimum egzystencji w układzie przestrzennym. Komentarz do danych za 2014 r. INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES INSTYTUT PRACY I SPRAW SOCJALNYCH Warszawa, 4 października 2015 r. INSTITUTE OF LABOUR AND SOCIAL STUDIES Minimum egzystencji w

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw 8. Grażyna Korzeniak, Katarzyna Gorczyca, Policentryczność rozwoju systemu osadniczego z udziałem miast małych i średnich w kontekście procesów metropolizacji [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego

Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Wyniki analizy statystycznej opartej na metodzie modelowania miękkiego Dorota Perło Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomii i Zarządzania Plan prezentacji. Założenia metodologiczne 2. Specyfikacja modelu

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI

II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI II ETAP - FINAŁ III PODKARPACKIEGO KONKURSU EDUKACYJNEGO MISTRZOWIE STATYSTYKI Nazwa szkoły... Imiona i nazwiska uczniów wchodzących w skład zespołu:...... Pytania od 1 do 17 to test wyboru, w którym poprawna

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce edycja 2015 Objaśnienia województw wg kodu TERYT 2. 4. 6. 8. 10. 12. 14. 16. DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Barbara Wieliczko IERiGŻ-PIB, 8 listopada 2013 r. Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

prognoz demograficznych

prognoz demograficznych Niniejszą informację opracowano na podstawie prognozy ludności faktycznej do 2035 r. dla powiatów oraz miast na prawach powiatu opublikowanej przez Główny Urząd Statystyczny w lipcu 2011 r. Prognoza powiatowa

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH

K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH K A T E D R A B A D A Ń R Y N K U I U S Ł U G U N I W E R S Y T E T E K O N O M I C Z N Y W POZNANIU INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU USŁUG BANKOWYCH KONIUNKTURA I PRZEWIDYWANIA ( IV kwartał 2012 r. i I

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

ARSZA ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

ARSZA ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Roczniki statystyczne ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO 2015 ISSN 1509-9652 obj. ok. 380 str., form. B5 cena: 28.00 zł ISSN 1730-265X WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE 2015 PODREGIONY, POWIATY, GMINY

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw z branży budowlanej w Polsce

Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw z branży budowlanej w Polsce Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Ekonomiczny Mgr Dorota Teresa Słowik Zmiany koniunktury gospodarczej a sytuacja ekonomiczna wybranych przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA

EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA EFEKTY WSPARCIA PRZEDSIĘBIORSTW RPO ORAZ POIG. ANALIZA KONTRFAKTYCZNA DR DOMINIK ROZKRUT RAFAŁ TRZCIŃSKI Dz. współfinansowane ze środków Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 Wsparcie systemu

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo