Sztuka i biznes Kunst und Business

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sztuka i biznes Kunst und Business"

Transkrypt

1 Modernizacja polskiej kolei / Modernisierung der polnischen Bahn l Kolekcjonerzy sztuki G. Kulczyk i W. Fibak w wywiadzie / Kunstsammler G. Kulczyk und W. Fibak im Interview Cena 28 zł (w tym 8% VAT) 12/ /2013 Sztuka i biznes Kunst und Business Agostino Bonalumi Dorotheum

2 Hurt systemów fotowoltaicznych Kompletne instalacje Falownik Moduły, osprzęt W sprzedaży E-skutery i quady!

3 wstęp / vorwort Źródło wzrostu Europy, jej firm i talentów to temat, który pod koniec 2012 roku zaprząta uwagę liderów. Czy naprawdę? Gdyby przeanalizować, jak europejskie firmy troszczą się o swoją największą przewagę konkurencyjną czyli wiedzę można dojść do zdumiewających wniosków. O ile bowiem liderzy biznesu doskonale wiedzą, że inwestycje w edukację są w ich firmach niezbędne, to inwestycje w kulturę często zbywają wzruszeniem ramion. Tymczasem wiedza to nie tylko wynik procesu edukacyjnego. Najcenniejsza wiedza powstaje na styku edukacji wzbogaconej o inspiracje, doświadczenia, postawy, zwyczaje, nawyki czyli kulturę rozumianą szeroko. Europejscy menedżerowie bardzo dobrze rozumieją dziś potrzebę kształcenia i często inwestują znaczące budżety w szkolenia pracowników. Mniej uwagi poświęcają jednak stworzeniu środowiska, w którym edukacja mogłaby zmienić się w innowacyjność, działania przełomowe i efektywne. Zapominają właśnie o inwestycjach w kulturę. Mecenat cenny dla rozwoju Entwicklungsförderliches Mäzenatentum Tymczasem są one niezbędne; nie tylko dla zachowania dziedzictwa poszczególnych państw, ale przede wszystkim do ich rozwoju. Bez kwitnącej kultury nie ma przecież miejsca na swobodną wymianę myśli, a więc i na gospodarkę opartą na wiedzy. Zafascynowani sukcesem amerykańskiej Doliny Krzemowej rzadko pamiętamy, że to również kwitnąca kultura była jednym z kluczowych czynników jej sukcesu. Kultura w dzisiejszej debacie dawno już wydostała się z galerii i sal muzealnych. Powinna być postrzegana szeroko: jako sposób działania, zestaw wartości, postaw, które warto wspierać. W tym sensie jest jedną z najcenniejszych przewag Europy. Dlatego też jej wspieranie i inwestycje poczynione na jej rzecz są priorytetowe. Do chwili bowiem, kiedy nie przyzwyczaimy się do traktowania wydatków na kulturę w kategoriach inwestycji, a nie kosztów trudno budować gospodarkę opartą na wiedzy. A to przecież wiedza, a nie koszty pracy czy zasoby naturalne, ma być przewagą konkurencyjną Europy. Die Quelle für das Wachstum Europas, seiner Firmen und Talente ist ein Thema, das Führungspersönlichkeiten Ende 2012 beschäftigt. Ist das wirklich so? Wenn man analysieren würde, wie europäische Firmen ihren größten Konkurrenzvorsprung, nämlich das Wissen, pflegen, käme man zu erstaunlichen Ergebnissen. Zwar wissen Unternehmer genau, dass Bildungsinvestitionen in ihren Firmen unerlässlich sind, aber Investitionen in die Kultur wischen sie oft einfach vom Tisch. Wissen ist jedoch nicht nur das Ergebnis des Bildungsprozesses. Das wertvollste Wissen entsteht im Zuge einer Ausbildung, die um Inspirationen, Erfahrungen, Meinungen, Gebräuche und Gewohnheiten, also Kultur im weitesten Sinne, bereichert wird. Europäische Manager erkennen heute sehr wohl den Wert der Bildung und investieren oft erhebliche Mittel für Mitarbeiterschulungen. Weniger Aufmerksamkeit schenken sie jedoch der Schaffung eines Umfelds, in dem Bildung zu Innovation, bahnbrechenden und effektiven Maßnahmen führt. Sie vergessen, in die Kultur zu investieren. Dabei ist dies notwendig, um nicht nur das Erbe der einzelnen Staaten zu bewahren, sondern um sie vor allem weiterzuentwickeln. Ohne blühende Kultur gibt es schließlich keinen Raum für einen freien Gedankenaustausch und somit auch eine wissensbasierte Wirtschaft. Vom Erfolg des Silicon Valley in den USA fasziniert, denken wir nur selten daran, dass auch eine blühende Kultur einer der Schlüsselfaktoren für seinen Erfolg war. Die Kultur hat in der gegenwärtigen Debatte schon seit langem die Galerien und Museen verlassen. Sie sollte weit verstanden werden, nämlich als Handlungsweise, Werte und Haltungen, die es zu fördern lohnt. In diesem Sinne bildet sie eine der wertvollsten Stärken Europas. Deshalb genießen Unterstützung und Investitionen zu Gunsten der Kultur auch Vorrang. Wenn wir uns nicht daran gewöhnen, Kulturausgaben nicht als Kosten, sondern als Investitionen zu verstehen, wird es schwierig sein, eine wissensbasierte Wirtschaft aufzubauen. Nicht Lohnkosten oder natürliche Ressourcen, sondern das Wissen soll schließlich den Wettbewerbsvorsprung Europas sichern. Piotr M. Śliwicki Prezes, Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeniowe Ergo Hestia SA / Prezydent AHK Polska Vorstandsvorsitzender, Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeniowe Ergo Hestia SA / Präsident der AHK Polen

4

5 spis treści / inhalt RAPORT WI / RAPPORT WI 6 GOSPODARKA / WIRTSCHAFT 60 AKTUALNOśCI / AKTUELL 68 PRAWO / RECHT 82 AFTER HOURS / AFTER HOURS 86 LIFESTYLE / LIFESTYLE 90 KALEJDOSKOP / KALEIDOSKOP 92 INFO / INFO 95 Picasso dla kolekcjonerów czy biznesmenów? Aspekty inwestowania w sztukę w obecnych czasach Picasso für Sammler oder Geschäftsleute? Kunstinvestitionen in heutiger Zeit 16 6 Idea 50/50 Wywiad z Grażyną Kulczyk 50/50-Idee Interview mit Grażyna Kulczyk Konkurujemy z najlepszymi Wywiad z Tomaszem Zaboklickim, Prezesem Zarządu i Dyrektorem Generalnym PESA Bydgoszcz SA Wir konkurrieren mit den Besten Interview mit Tomasz Zaboklicki, Vorstandsvorsitzendem der PESA Bydgoszcz SA 64 Sprzedaż dzieł sztuki bez podatku a podatki dochodowe Steuerfreier Verkauf von Kunstwerken und Einkommensteuern Sztuka jako klasa aktywów Kunst als Aktivaklasse 86 Jak negocjować z potencjalnym pracodawcą? Wie verhandelt man mit einem potenziellen Arbeitgeber? Wydawca / Herausgeber Polsko-Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa Deutsch-Polnische Industrie- und Handelskammer Warszawa, ul. Miodowa 14 Tel.: +48/22/ Fax: +48/22/ Dyrektor Generalny / Hauptgeschäftsführer Michael Kern Redaktor Naczelna / Chefredakteurin Agnieszka Ozubko +48/22/ , Redakcja / Redaktion Cecylia Kosmalska Prenumerata / Abonnement Cecylia Kosmalska +48/22/ , Reklama / Anzeigen Danuta Kwasek +48/22/ , Tłumaczenie / übersetzung Logostrada Korekta/Korrektur Cecylia Kosmalska Zdjęcia / Fotos Archiwum/Archiv, Photocase, istockphoto Opracowanie graficzne, produkcja Bearbeitung, Herstellung Agencja TT, Warszawa, ul. Bednarska 7/1 Druk / Druck Imprima, Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i nie zwraca materiałów nie zamówionych. Nie odpowiada również za komentarze autorów. Zastrzegamy sobie prawo skracania i adiustacji tekstów oraz zmiany ich tytułów. Die Redaktion übernimmt keine Verantwortung für den Inhalt der Annoncen. Beiträge, die nicht bestellt wurden, werden nicht zurückgeschickt. Die Redaktion trägt keine Verantwortung für Kommentare von Autoren. Wir behalten uns vor, die Beiträge zu kürzen, zu adjustieren und die Überschriften zu verändern. AHK Polska posiada certyfikat jakości: Die AHK Polen besitzt das Qualitätszertifikat: W i 1 2 / / 1 3 3

6 AKTUALNOŚCI / AKTUELL S Y L W E T K I / P E R S O N A L I E N Z dniem 1 sierpnia 2012 br. Ludek Patocka objął stanowisko Dyrektora Zarządzającego UCB Pharma Sp. z o.o. oraz Vedim Sp. z o.o. Ludek Patocka ukończył studia Business Management w Prague School Ludek Patocka Dyrektor Zarządzający UCB Pharma Sp. z o.o. / Vedim Sp. z o.o. Geschäftsführender Direktor der UCB Pharma Sp. z o.o. / Vedim Sp. z o.o. of Economics. Początkowo pracował na różnych stanowiskach w międzynarodowych spółkach handlowych. W latach kierował oddziałem Boehringer Ingelheim w Czechach, po czym przejął polską filię firmy. W 2006 r. Patocka rozpoczął pracę w firmie Nycomed Pharma w Pradze jako Governmental & National Sales Manager. Od 2008 r. związał się z firmą UCB, początkowo jako Dyrektor Zarządzający odpowiedzialny zarówno za Czechy, jak i Słowację, a od sierpnia br. jako Dyrektor Zarządzający filią UCB w Polsce. Zum 1. August 2012 hat Ludek Patocka die Position des Geschäftsführenden Direktors der UCB Pharma Sp. z o.o. und der Vedim Sp. z o.o. übernommen. Ludek Patocka hat ein Studium im Fachbereich Business Management an der Prague School of Economics abgeschlossen. Zunächst war er auf verschiedenen Positionen in internationalen Handelsgesellschaften tätig. In den Jahren leitete er die Filiale von Boehringer Ingelheim in Tschechien. Danach übernahm er die polnische Filiale des Unternehmens wurde Patocka von der Firma Nycomed Pharma in Prag als Governmental & National Sales Manager eingestellt. Seit 2008 ist er für die Firma UCB tätig, anfänglich als für Tschechien und die Slowakei verantwortlicher Geschäftsführender Direktor und seit August dieses Jahres als Geschäftsführender Direktor der UCB-Filiale in Polen. Auchan przejmuje hipermarkety Real Auchan übernimmt Real-Hypermärkte S Y L W E T K I / P E R S O N A L I E N Za 91 hipermarketów i 13 galerii handlowych niemieckiej sieci Real należącej do koncernu Metro AG, w Polsce, Rosji, Rumunii i na Ukrainie f rancuska grupa Auchan zapłaci 1,1 mld euro. W wyniku transakcji Auchan podwoi liczbę swoich sklepów w regionie obecnie posiada w Europie Środkowej 98 hipermarketów. Francuzi najbardziej wzmocnią swoją pozycję w Polsce Real ma tutaj 54 hipermarkety, w których pracuje 13,5 tys. osób. Wraz z przejęciem Reala Auchan planuje nieco zmienić swoją strategię, większy nacisk kładąc na niższe ceny. Für 91 Hypermärkte und 13 Einkaufszentren der zur Metro AG gehörenden deutschen Real-Kette in Polen, Russland, Rumänien und der Ukraine zahlt die französische Auchan-Gruppe 1,1 Mrd. Euro. Durch die Übernahme wird Auchan die Anzahl ihrer Standorte in der Region verdoppeln. Gegenwärtig besitzt die Gruppe 98 Hypermärkte in Mitteleuropa. Die Franzosen werden ihre Position besonders in Polen festigen. Real gehören hier 54 Hypermärkte mit Mitarbeitern. Parallel zur Übernahme von Real plant Auchan, seine Strategie etwas zu ändern und vermehrt auf niedrige Preise zu setzen. Lars Himmer CEO w MAN Truck & BUS AG CEO der MAN Truck & BUS AG Z dniem 1 listopada 2012 roku Lars Himmer objął w MAN stanowisko Chief Executive Officer Regionu Sprzedaży Wschód. Lars Himmer od 2010 roku odpowiadał w firmie MAN Truck & Bus w Rosji za Region Sprzedaży Wspólnoty Niezależnych Państw. Pod jego kierownictwem f irma MAN poprawiła swoją pozycję rynkową w Rosji i w roku 2011 po raz drugi z rzędu zajęła pierwsze miejsce wśród europejskich importerów pojazdów użytkowych w segmencie pojazdów ciężarowych o maksymalnej masie dopuszczalnej 6 ton oraz w segmencie autokarów. Zum 1. November 2012 hat Lars Himmer die Position des Chief Executive Off icers der Vertriebsregion Ost bei MAN übernommen. Lars Himmer war seit 2010 bei MAN Truck & Bus in Russland für die Vertriebsregion GUS verantwortlich. Unter seiner Leitung hat MAN seine Marktposition in Russland weiter ausgebaut und im Jahr 2011 zum zweiten Mal in Folge den ersten Platz unter den europäischen Nutzfahrzeug-Importeuren in den Segmenten Lkw mit einer zulässigen Gesamtmasse von sechs Tonnen und Reisebusse belegt.

7 AKTUALNOŚCI / AKTUELL Potrójna fuzja kancelarii prawniczych Dreifache Fusion von Anwaltskanzleien 28 listopada 2012 r. partnerzy Salans LLP, Fraser Milner Casgrain (FMC) oraz SNR Denton zatwierdzili połączenie firm, w wyniku którego powstanie nowa kancelaria, działająca pod nazwą Dentons. Nowopowstała firma będzie siódmą co do wielkości kancelarią na świecie pod względem liczby prawników i profesjonalnych specjalistów. Dentons przyjmie strukturę szwajcarskiego Verein i rozpocznie działalność w pierwszym kwartale 2013 r. Am 28. November 2012 haben die Partner von Salans LLP, Fraser Milner Casgrain (FMC) und SNR Denton den Zusammenschluss ihrer Unternehmen bestätigt. Dadurch entsteht die neue Kanzlei Dentons. Was die Anzahl der Juristen und Experten angeht, wird die neue Firma die siebtgrößte Kanzlei der Welt sein. Dentons wird als Verein nach Schweizer Recht strukturiert sein und seine Tätigkeit im ersten Quartal 2013 aufnehmen. BSH nowym inwestorem strategicznym Zelmer S.A. BSH neuer strategischer Investor von Zelmer S.A. Zelmer S.A. poinformował o wybraniu BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp. z o.o. jako inwestora strategicznego dla spółki. Firmy z a w a r ł y u m o w ę w s p r a w i e ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż 100 proc. (15,2 mln ) akcji Zelmera po 40 PLN za każdą. Przyjmowanie zapisów potrwa od 4 grudnia 2012 r. do 11 lutego 2013 r. Przewidywany dzień transakcji nabycia akcji na GPW to 14 lutego 2013 r., a przewidywany dzień rozliczenia transakcji nabycia akcji przez KDPW to 19 luty 2013 r. Jeśli wezwanie się powiedzie, to Zelmer zostanie wycofany z giełdy, jednak nadal będzie produkować pod własną marką. Dzięki przejęciu obie f irmy będą mieć około 30 proc. rynku małego AGD w Polsce. Zelmer S.A. hat die Entscheidung für die Fir ma BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp. z o.o. als strategischen Investor des Unternehmens bekanntgegeben. Die beiden Firmen haben einen Vertrag über die Anzeige der Aufforderung zur Registrierung zum Verkauf von 100 Prozent der Aktien (15,2 Mio.) der Firma Zelmer zu je 40 PLN abgeschlossen. Die Annahme der Registrier ungen dauert vom 4. Dezember 2012 bis zum 11. Februar Der Vollzug des Aktienerwerbs an der Warschauer Geldpapierbörse (GPW) ist für den 14. Februar 2013 und die Abrechnung der Aktienkaufgeschäfte durch die Nationale Wertpapieranlage (KDPW) für den 19. Februar 2013 geplant. Falls die Aufforderung erfolgreich verläuft, wird die Firma Zelmer von der Börse zurückgezogen. Sie wird jedoch auch weiterhin unter ihrer eigenen Marke produzieren. Dank der Übernahme werden beide Firmen ca. 30 Prozent der Anteile am Markt für kleine Haushaltsartikel in Polen besitzen. S Y L W E T K I / P E R S O N A L I E N Marten Schoenrock Dyrektor Generalny w hotelu Intercontinental w Warszawie Generaldirektor im Hotel Intercontinental in Warschau Marten Schoenrock został m i a n o w a n y D y r e k to r e m Generalnym hotelu Intercontinental w Warszawie. Schoenrock ukończył Gymnasium im Schloss Wolfenbuettel w Niemczech. Swoją karierę hotelarską rozpoczął 21 lat temu w Hotel Inter-Continental Koeln. W ciągu następnych kilku lat pracował m.in w Wiedniu, Lipsku, Chicago, Dallas i Berlinie piastując różne stanowiska, a ostatnio w Intercontinental Bucharest jako Dyrektor Generalny. Mówi płynnie po angielsku i niemiecku. Podczas gdy w pierwszym półroczu liczba projektów inwestycyjnych spadła na świecie o 23 procent, w Polsce w ciągu trzech pierwszych kwartałów 2012 roku zrealizowano 219 projektów za 1,5 mld USD, dzięki którym powstało 8,3 tys. nowych etatów (a to już więcej niż w całym 2011 roku) wynika z raportu przygotowanego przez fdi Intelligence. W listopadzie niemiecki koncern chemiczny BASF ogłosił największy projekt tego roku: budowę fabryki katalizatorów w Środzie Śląskiej za 150 mln EUR (618 mln PLN), w której zatrudni 400 osób. Marten Schoenrock wurde zum Generaldirektor des Hotels Intercontinental in Warschau ernannt. Schoenrock hat das Gymnasium im Schloss in Wolfenbüttel, Deutschland, absolviert. Seine Hotelkarriere hat er vor 21 Jahren im Hotel Intercontinental Köln begonnen. Im Laufe der nächsten Jahre arbeitete er u.a. in Wien, Leipzig, Chicago, Dallas und Berlin auf unterschiedlichen Positionen. Zuletzt war er Generaldirektor des Intercontinental Bukarest. Er spricht fließend Englisch und Deutsch. Nowy projekt inwestycyjny BASF w Polsce Neues BASF-Investitionsprojekt in Polen Während im ersten Halbjahr die Zahl der Investitionsprojekte weltweit um 23 Prozent zurückgegangen ist, wurden in Polen innerhalb der ersten drei Quartale 2012 insgesamt 219 Projekte für 1,5 Mrd. US-Dollar realisiert, wodurch neue Stellen entstanden sind (bereits mehr als im ganzen Jahr 2011). Das ergibt sich aus einem von fdi Intelligence erstellten Bericht. Im November hat der deutsche Chemiekonzern BASF das größte Projekt dieses Jahres bekannt gegeben, nämlich den Bau eines Katalysatoren- Werks in Środa Śląska für 150 Mio. EUR (618 Mio. PLN), in dem 400 Personen beschäftigt werden sollen. W i 1 2 / / 1 3 5

8 Aspekty inwestowania w sztukę w obecnych czasach Picasso dla kolekcjonerów czy biznesmenów? Kunstinvestitionen in heutiger Zeit Picasso für Sammler oder Geschäftsleute? Kolekcjonowanie sztuki w obecnych czasach jest równocześnie ochroną dziedzictwa kulturowego przekazywanego z pokolenia na pokolenie, jak również narzędziem rozwoju ludzkiego kapitału intelektualnego i materialnego. Inwestowanie w sztukę przybiera coraz to nowe formy, zwiększa się również skala inwestycji. Anna Jaczewska Deloitte Audyt Sp. z o.o. Das Sammeln von Kunstwerken dient heute auch dem Schutz des von Generation zu Generation weitergegebenen Kulturerbes und ist ein Mittel zur Weiterentwicklung des intellektuellen und materiellen Kapitals. Kunstanlagen nehmen immer neuere Formen an. Auch der Umfang der Investitionen wächst.

9 Milton H. Greene Desa Unicum

10 Joan Miro Dorotheum Chiny światowym liderem wyścigu Inwestycje w sztukę stają się coraz bardziej popularne zarówno w Polsce, jak i na świecie. Oprócz swoich walorów artystycznych s z t u k a p o w o l i s t a j e s i ę atrakcyjnym dobrem, w które warto lokować oszczędności, podobnie jak w nieruchomości, obligacje, lokaty bankowe czy inne powszechnie znane formy inwestowania kapitału. Według danych z raportu TEFAF 1, po dwóch latach tendencji spadkowych, światowy rynek sztuki i antyków wrócił do normy w roku Od 2009 roku, kiedy to miało miejsce załamanie, rynek rozwinął się o 52 procent i osiągnął wartość 43 miliardów EUR (60 miliardów USD). Poprzedni tak znaczny wzrost, globalny rynek sztuki zanotował w 2007 roku, kiedy inwestycje były nawet o 10 procent większe niż w roku Krajami uznawanymi za główną globalną siłę napędową są Chiny i Stany Zjednoczone. W roku chiński rynek sztuki wyprzedził rynek brytyjski i zajął pozycję dr ugiego co do wielkości rynku sztuki na świecie według wartości sprzedaży oraz pierwszego rynku co do przychodów z aukcji dzieł z zakresu sztuk pięknych. Tempo rozwoju rynku w Chinach jest niespotykane biorąc pod uwagę ponad dziesięciokrotny wzrost sprzedaży od roku 2000 do roku 2010, kiedy to sprzedaż osiągnęła wartość 8,2 miliarda USD, a najdroższe dzieło sprzedane w 2011 r. na chińskim rynku sztuki uzyskało cenę sprzedaży 65 mln USD. Obecnie patrząc na dochody domów aukcyjnych na świecie w pierwszej dziesiątce największych pod względem

11 RAPORT WI / RAPPORT WI China führt globales Rennen an Kunstanlagen werden sowohl in Polen als auch weltweit immer populärer. Neben ihren künstlerischen Vorzügen wird die Kunst zu einem attraktiven Gut, in das es sich lohnt Ersparnisse zu investieren, ähnlich wie in Immobilien, Anleihen, Bankeinlagen oder andere allgemein bekannte Kapitalanlageformen. Laut TEFAF-Bericht 1 hat der internationale Kunst- und A n t i q u i t ä t e n m a r k t n a c h zweijähriger rückläufiger Tendenz wieder das Niveau von 2010 erreicht. Seit seinem Einbruch 2009 ist der Markt um 52 Prozent gewachsen und hat einen Wert von 43 Mrd. Euro (60 Mrd. USD) erreicht. Den vorletzten deutlichen Zuwachs hatte der globale Kunstmarkt 2007 verzeichnet, als die Investitionen um 10 Prozent höher waren als Als globale Antriebskraft werden China und die USA angesehen hat der chinesische Kunstmarkt den britischen überholt 2 und ist seitdem, gemessen am Umsatzwert, der zweitgrößte Kunstmarkt der Welt, sowie der größte Markt, was Erträge aus Kunstauktionen angeht. Das Tempo der Marktentwicklung in China ist einzigartig, wenn man die mehr als zehnfache Verkaufssteigerung von 2000 bis 2010, als der Umsatz einen Wert von 8,2 Mrd. USD erreicht hat, berücksichtigt. Das teuerste Werk, das 2011 auf dem chinesischen Kunstmarkt verkauft worden ist, hat einen Preis von 65 Mio. USD erzielt. Wenn man heute die Erträge der Auktionshäuser auf der Welt betrachtet, befinden sich unter den zehn umsatzstärksten sieben, die zu China 3 gehören. In den letzten Jahren hat sich Alfons Walde Dorotheum W i 1 2 / / 1 3 9

12 RAPORT WI / RAPPORT WI wielkości sprzedaży znajduje się siedem należących właśnie do Chin 3. W ostatnich latach rozwinął się również rynek sztuki na Bliskim Wschodzie. Począwszy od inauguracyjnej sprzedaży w Dubaju, która miała miejsce w 2006 roku, bliskowschodni rynek sztuki stał się stałym elementem międzynarodowego kalendarza aukcyjnego, a wyniki sprzedaży na tamtejszych aukcjach wzrosły w ciągu kilku lat aż siedemnastokrotnie z 1,7 miliona USD w 2006 roku do 29,8 milionów w roku Z n a c z ą c e i n w e s t y c j e w inf rastrukturę muzealną w Katarze i Abu Zabi podniosły s t a t u s g a l e r i i z a r ó w n o w skali regionu, jak i w skali międzynarodowej. Z kolei w Stanach Zjednoczonych i Europie największy wzrost na rynku sztuki zanotowano w segmencie sztuki powojennej i współczesnej. Łączna wartość tych rynków wzrosła z 254 mln USD w 2000 r. do 2,1 mld USD w 2011 roku. 5 Popularne na świecie stały się międzynarodowe targi sztuki, które obok sprzedaży aukcyjnej odgr ywają również istotną rolę na rynku sztuki. Wśród największych międzynarodowych targów sztuki znajdują się m.in.: Art Basel i Art Basel Miami Beach, FIAC, Frieze Art Fair i TEFAF. Art Basel i TEFAF wystawiły w 2011 r. prace o rekordowych wartościach według szacunków Art Basel wystawił prace o wartości 1,75 mld USD, a TEFAF 3,2 mld USD. 6 Obraz polskiego rynku sztuki Światowy trend wzrostu zaczyna być dostrzegany Ettore Sottsass Dorotheum również w Polsce. Równolegle z ożywieniem na światowych rynkach, polski rynek sztuki zaczął nabierać dynamiki. Według danych raportu Polski Rynek Aukcyjny za pierwsze półrocze 2012 r., opracowanego przez der Kunstmarkt auch im Nahen Osten entwickelt. Beginnend mit dem ersten Verkauf in Dubai, der 2006 erfolgt ist, ist der Kunstmarkt im Nahen Osten zu einem festen Element des internationalen Auktionskalenders geworden. Die Umsatzergebnisse dieser Auktionen sind innerhalb weniger Jahre von 1,7 Mio. USD in 2006 um das Siebzehnfache auf 29,8 Mio. im Jahr gestiegen. Bedeutende Investitionen in Museen in Katar und Abu Dhabi haben den Status von Galerien sowohl im regionalen als auch internationalen Maßstab erhöht. In den USA und in Europa wiederum wurde in den Bereichen Nachkriegskunst und zeitgenössische Kunst der größte Zuwachs auf dem Kunstmarkt verzeichnet. Der Gesamtwert dieser Märkte ist von 254 Mio. USD im Jahr 2000 auf 2,1 Mrd. USD im Jahr 2011 gewachsen. 5 Weltweite Popularität genießen internationale Kunstmessen, die neben Auktionen ebenfalls eine wesentliche Rolle auf dem Kunstmarkt spielen. Zu den größten internationalen Kunstmessen gehören u.a. die Art Basel und die Art Basel Miami Beach, die FIAC, die Frieze Art Fair sowie die TEFAF. Die Art Basel und die TEFAF haben 2011 Werke mit Rekordwerten ausgestellt. Auf der Art Basel wurden Arbeiten im Wert von rund 1,75 Mrd. USD und auf der TEFAF im Wert von ca. 3,2 Mrd. USD gezeigt. 6 Stand des polnischen Kunstmarkts Der weltweite Wachstumstrend wird jetzt auch in Polen wahrgenommen. Parallel zur Belebung auf den internationalen Märkten hat der polnische Kunstmarkt an Dynamik gewonnen. Laut dem von Abbey House erstellten Bericht Polnischer Auktionsmarkt für das erste Halbjahr 2012 betrug der Umsatz der 2011 durchgeführten Kunstauktionen in Polen 15,8 Mio. PLN. Im ersten Halbjahr 2012 hingegen lag der Umsatz bereits bei über 30 Mio. PLN. Nach Ansicht von Kunstmarktexperten ist zu er warten, dass die Wachstumstendenz anhält und bis Ende dieses Jahres noch zunimmt. Was hat zu dieser so deutlichen Zunahme beigetragen? Haben sich die Polen in der Krise entschlossen, ihren Konsum zu beschränken, um Güter mit zeitlosem Wert als Anlagen zu wählen und sich so gegen einen Kapitalverlust abzusichern? Bemerkenswert ist die wachsende Zahl der in den letzten Jahren durchgeführten Auktionen. Nach dem Bericht von Abbey House 7 gab es Auktionen und im ersten Halbjahr 2012 bereits 54. Gleichzeitig hat der Anteil erfolgreicher Verkäufe von 30 Prozent im Jahr 2011 auf fast 40 Prozent in der ersten Jahreshälfte 2012 zugenommen. Vergleicht man den polnischen K u n s t m a r k t m i t d e n internationalen Märkten, erkennt man jedoch, dass die Preise der bisher versteigerten Kunstwerke auf unserem einheimischen Markt deutlich niedriger als bei internationalen Auktionen sind. Das teuerste Werk, das 2012 versteigert worden ist, erzielte einen Preis von 1,85 Mio. PLN. Es handelte sich um Portraits der Familie Sternbach von Stanisław Wyspiański aus dem Jahr 1904, die das Auktionshaus Agra-Art versteigert hat. Einen höheren Preis hatte nur bei einer Auktion vor 12 Jahren das Werk Schiffbrüchiger von Henryk Siemiradzki erzielt. Es wechselte für 2,13 Mio. PLN 10 W i 1 2 / / 1 3

13

14 RAPORT WI / RAPPORT WI Friedensreich Hundertwasser Dorotheum Abbey House, w 2011 r. obroty na aukcyjnym rynku sztuki w Polsce wyniosły 15,8 mln zł, natomiast w pierwszej połowie 2012 r. obroty przekroczyły już 30 mln zł. Zgodnie z opiniami ekspertów rynku sztuki należy spodziewać się, że tendencja wzrostu utrzyma się, a nawet zintensyf ikuje do końca bieżącego roku. Co przyczyniło się do tak znacznego wzrostu? Czy Polacy w dobie kryzysu zdecydowali się ograniczyć wydatki konsumpcyjne na rzecz lokat w dobra o ponadczasowej wartości, chcąc tym samym zabezpieczyć się przed utratą wartości kapitału? Na uwagę z a s ł u g uj e w z r o s t l i c z b y przeprowadzonych w ostatnich latach aukcji. Według raportu Abbey House 7 liczba aukcji w 2011 r. wyniosła 56, natomiast już w pierwszym półroczu 2012 r. odnotowano ich aż 54. Jednocześnie wzrosła skuteczność sprzedaży z 30 procent w 2011 r. do prawie 40 procent w pierwszej połowie 2012 roku. Porównując polski r ynek sztuki do rynków światowych należy jednak zauważyć, że den Eigentümer. Nach den Sternbach-Portraits wurden die nächstteuersten Werke im ersten Halbjahr 2012 für nicht mehr als PLN versteigert. Der polnische Kunstmarkt wird auch von jungen Künstlern geprägt, für deren Arbeiten gewöhnlich nicht mehr als PLN gezahlt werden. Der Anteil dieses Kunstmarktsegments ist in den letzten Jahren deutlich größer geworden. In den Jahren betrug er nicht mehr als 20 Prozent des Kunstauktionsmarkts. Jetzt liegt dieser Anteil bei fast 50 Prozent. Der nationale Kunst auktionsmarkt wird von der Malerei dominiert. Auf diese entfallen über 90 Prozent des Umsatzes des gesamten Kunstmarkts. Bedeutsam sind außerdem Graf ik und Kunsthandwerk, die seit einigen Jahren im Wandel begriffen sind. Die Nachfrage von Sammlern nach kunsthandwerklichen Produkten, zu denen u.a. Möbel, Keramik, Glas und Metall gehören, nimmt ab und ihr Verkauf wird sich von Galerien zu Internetauktionen verlagern. In den letzten Jahren hat in Polen der Verkauf von Frühdrucken und bibliophilen Publikationen zugenommen. Mit ihnen wurde 2011 ein Umsatz von über 10 Mio. PLN erzielt, was eine Zunahme von 6 Prozent im Vergleich mit 2010 bedeutet. Wesentlich ist auch die Numismatik. Der Umsatz lag 2011 zwischen 140 und 150 Mio. PLN. Der bisher in Polen höchste Preis für eine Münze wurde für einen Taler Stanisław August Poniatowskis aus dem Jahr 1766 gezahlt. Er wurde für PLN verkauft. Der Markt für künstlerische Fotograf ien verliert hingegen seit einigen Jahren an Wert. Der Umsatz in diesem Bereich nimmt seit 2008, als er bei über 0,5 Mio. PLN lag, allmählich ab. Gegenwärtig beträgt er rund 0,3 Mio. PLN. Zur nationalen und internationalen Entwicklung des Kunstmarkts hat der bessere Zugang zu Fachwissen und Informationen ebenso beigetragen wie die Verbesserung der Vertriebswege für Kunstwerke, zu denen das Internet zählt. Per Internet wird Kunst nicht nur gefördert, sondern es werden auch Käufe abgewickelt. Online- Kunstauktionen finden schon seit vielen Jahren statt. Die erste wurde 1999 in Kanada veranstaltet. In letzter Zeit haben sie an Bedeutung zugenommen und erfreuen sich wachsender Beliebtheit. Neben institutionalisierten Einrichtungen wie Auktionshäusern oder Galerien sind auf dem polnischen Online- Kunstmarkt auch Einzelpersonen aktiv, die einen privaten Kunsthandel über Internetportale wie Allegro betreiben. Kunst als Anreiz für Banken Die dynamische Entwicklung des globalen Kunstmarkts hat Interesse bei Finanzinstitutionen geweckt. Aus dem von Deloitte Luxemburg und ArtTactic erstellten Bericht Art & Finance 2011 ergibt sich, dass 83 Prozent der Privatbanken ihren Kunden sich auf den Kunst markt beziehende Leistungen anbieten, was eine Antwort auf die wachsende Nachfrage nach diesem Service sowie die zunehmende Konkurrenz auf dem Finanzmarkt darstellt. Die meisten der von den Banken angebotenen Leistungen im Kunstbereich beziehen sich auf die Veranstaltung privater Vorführungen und Ausstellungen, Beratungsleistungen und Wertbestimmung. 12 W i 1 2 / / 1 3

15 RAPORT WI / RAPPORT WI wylicytowane dotąd jednostkowe ceny dzieł sztuki wystawianych na naszym rodzimym rynku są zdecydowanie niższe niż te na światowych aukcjach. Najdroższe wylicytowane w 2012 r. dzieło osiągnęło cenę 1,85 mln zł. Były to portrety rodziny Sternbachów autorstwa Stanisława Wyspiańskiego z r. w y l i c y to w a n e w domu aukcyjnym Agra-Art. Wyższą od tej cenę w licytacji uzyskała tylko 12 lat temu praca Henryka Siemiradzkiego zat ytułowana Rozbitek. Została sprzedana za 2,13 mln zł. Zaraz za portretami Ster nbachów kolejne pod względem wylicytowanej ceny prace sprzedane w pierwszej połowie 2012 r. osiągnęły ceny nieprzekraczające 500 tys. zł. oraz wydawnictw bibliofilskich. Ich sprzedaż w 2011 r. wyniosła ponad 10 mln zł, co stanowi sześcioprocentowy wzrost w porównaniu z 2010 rokiem. Istotny jest również segment numizmatów. Jego szacowane obroty w 2011 r. wyniosły pomiędzy 140 a 150 mln zł. Moneta, która do tej pory została sprzedana w Polsce po najwyższej Aus dem genannten Bericht folgt auch, dass eine klare Mehrheit der Banken (83 Prozent) in Zukunft ein Outsourcing derartiger Leistungen in Betracht zieht. Für Bankkunden bietet sich dadurch die Chance, den Service sich stark spezialisierender und langjährig erfahrener Firmen in Anspruch zu nehmen. P a r a l l e l z u r E n t w i c k l u n g d e s K u n s t m a r k t s s i n d n e b e n B a n k e n s p e z i e l l e Investmentfonds entstanden. Auch wenn dieser Markt noch in der Entstehung begriffen ist, wird sich dies schon bald ändern. Laut Deloitte-Bericht bieten gegenwärtig nur 11 Prozent der Privatbanken Beratungsleistungen auf Kunstinvestitionen spezialisierter Fonds an. Jedoch wollen 39 Prozent der Privatbanken Polski rynek sztuki to także rynek młodych twórców, na którym ceny prac nie przekraczają zwykle 2 tys. zł. Udział tego segmentu w rynku sztuki w ostatnich latach znacznie się zwiększył. W latach nie przekraczał 20 procent aukcyjnego rynku sztuki, natomiast obecnie udział ten wynosi blisko 50 procent. Na krajowym, aukcyjnym rynku sztuki dominuje malarstwo. Stanowi ono ponad 90 procent całego r ynku sztuki pod względem wielkości obrotów. Ponadto istotne miejsce zajmuje graf ika i rzemiosło artystyczne, które od kilku lat ulega przeobrażeniom. Popyt kolekcjonerski na dobra rzemiosła artystycznego, wśród których znajdują się m. in. meble, ceramika, szkło czy metale słabnie, a ich sprzedaż jest przenoszona z galerii na aukcyjne portale internetowe. W ostatnich latach w Polsce wzrosła sprzedaż starodruków Bartolomeo Veneto Dorotheum W i 1 2 / /

16 RAPORT WI / RAPPORT WI cenie, to talar Stanisława Augusta Poniatowskiego z 1766 r. Osiągnął on cenę 609,5 tys. zł. Natomiast od kilku lat traci na wartości rynek fotograf ii artystycznej. Obroty na tym r ynku stopniowo maleją od 2008 r., kiedy to przekroczyły 0,5 mln zł. Obecnie obroty spadły do około 0,3 mln zł. Zarówno do krajowego, jak i światowego rozwoju rynku sztuki przyczynił się wzrost dostępu do specjalistycznej wiedzy i informacji, jak również rozwój kanałów sprzedaży dzieł, do których zalicza się Internet. Za pośrednictwem Internetu nie tylko promuje się sztukę, ale również przeprowadza transakcje kupna-sprzedaży. Aukcje sztuki online odbywają się już od wielu lat, pierwsza z nich odbyła się w 1999 r. w Kanadzie, a ostatnio zyskały na znaczeniu, ciesząc się rosnącą popularnością wśród uczestników rynku. Oprócz zinst ytucjonalizowanych podmiotów, takich jak domy aukcyjne czy galerie, na polskim rynku sztuki online działają również osoby indywidualne, które prywatnie zajmują się handlem dziełami sztuki poprzez portale internetowe typu Allegro. Sztuka bodźcem dla banków Dynamiczny rozwój globalnego r y n k u s z t u k i w y w o ł a ł zainteresowanie instytucji finansowych. Z raportu Art & Finance 2011 opracowanego przez Deloitte Luxembourg i ArtTactic wynika, że aż 83 procent prywatnych banków ofer uje swoim klientom usługi związane z rynkiem sztuki, co jest odpowiedzią na rosnący popyt na te usługi oraz rosnącą konkurencję na rynku usług finansowych. Większość oferowanych przez banki usług w dziedzinie sztuki polega na organizowaniu prywatnych pokazów, wystaw, na doradztwie oraz świadczeniu usług polegających na wycenie dzieł sztuki. Z wyżej wspomnianego raportu wynika też, że znaczna większość banków (83 procent) zamierza outsourcować usługi związane ze sztuką w przyszłości. Oznacza to dla klientów banku szansę skorzystania z usług f irm wielce wyspecjalizowanych i posiadających długoletnie doświadczenie w dziedzinie inwestycji na rynku sztuki. Wraz z rozwojem r ynku sztuki pojawiły się obok banków dedykowane fundusze inwestycyjne i chociaż rynek ten jak na razie znajduje się dopiero we wczesnej fazie rozwoju, to można przypuszczać, że już wkrótce to się zmieni. Według danych raportu Deloitte, obecnie tylko 11 procent prywatnych banków oferuje usługi doradztwa f u n d u s z y i n w e s t uj ą c y c h w sztukę. Jednakże aż 39 procent prywatnych banków planuje rozpoczęcie sprzedaży takich usług w okresie 2-3 lat. Przed rynkiem sztuki stoi wiele wyzwań. Wraz z jego rozwojem niezbędne staje się stworzenie regulacji prawnych określających zasady działania tego rynku, których w tej dziedzinie w wielu krajach obecnie brakuje. Przejrzysty i jasny system regulacji prawnych powinien zabezpieczać interesy jego uczestników tak, aby w bezpieczny sposób mogli korzystać z oferowanych przez niego możliwości. Innym wyzwaniem dla ekspertów rynku sztuki jest opracowanie metodologii rzetelnej wyceny dóbr. Stworzy to jednocześnie firmom doradczym i rzeczoznawcom potencjalne możliwości zaistnienia i zarobku na rynku sztuki. 1,2 The Global Art. Market 2010 Crisis and Recovery TEFAF, Maastricht, Marzec , 4, 5 ArtTactic 6 Hiscox plc 7 Polski Rynek Aukcyjny Raport z pierwszego półrocza 2012, Abbey House innerhalb von 2 3 Jahren derartige Leistungen anbieten. Der Kunstmarkt steht vor vielen Herausforderungen. Im Zuge seiner Entwicklung ist es notwendig, rechtliche Regelungen zu schaffen, die die Grundsätze für die Funktion dieses Markts bestimmen, an denen es in vielen Ländern noch fehlt. Ein transparentes und klares System rechtlicher Regelungen sollte die Interessen der Beteiligten so schützen, dass diese auf sichere Weise die von ihm angebotenen Möglichkeiten nutzen können. Eine andere Herausforderung f ü r K u n s t m a r k t e x p e r t e n i s t d i e E r a r b eitung von Bewertungsmethoden. Gleichzeitig erhielten Beratungsfirmen und Sachverständige potenzielle Tätigkeits- und Erwerbschancen auf dem Kunstmarkt. 1,2 The Global Art. Market 2010 Crisis and Recovery TEFAF, Maastricht, Marzec , 4, 5 ArtTactic 6 Hiscox plc 7 Polnischer Auktionsmarkt Bericht über das erste Halbjahr 2012, Abbey House Ilya Kabakov Dorotheum 14 W i 1 2 / / 1 3

17

18 Idea 50/50 Grażyny Kulczyk Grażyna Kulczyks 50/50-Idee Filozoficzną bazą projektów Grażyny Kulczyk jest Idea 50/50, która zakłada, że 50% każdego z przedsięwzięć stanowi sztuka, podczas gdy drugie 50% determinuje specyfika danego przedsięwzięcia biznes, handel. Połączenie i zbalansowanie tych dwóch pierwiastków umożliwia kontakt ze sztuką w różnych sytuacjach, np. w Starym Browarze w Poznaniu. Sztuka jest w dzisiejszym świecie bardzo szerokim pojęciem. Może nią być dzieło Leonarda da Vinci za wiele milionów euro, specjalnie polakierowane przez Andy Warhola BMW, grafiti na chodniku, pozornie przypadkowo zgnieciona puszka po zupie pomidorowej, niemal seryjnie produkowane ryciny z Rynku Starego Miasta w Warszawie... Czym jest jednak sztuka dla kolekcjonera? Co się do niej zalicza i jakie są wytyczne oddzielające dzieło od sztuki? Myślę, że już na początku rozmowy bardzo ważne jest zdefiniowanie kim jest kolekcjoner. Die philosophische Basis für die Projekte Grażyna Kulczyks bildet die 50/50-Idee, die vorsieht, dass 50% jedes Vorhabens auf die Kunst entfallen und die anderen 50% von der Besonderheit des jeweiligen Vorhabens Business und Handel bestimmt werden. Die Verbindung und die Balance dieser beiden Elemente ermöglicht den Kontakt mit der Kunst in unterschiedlichen Situationen, z.b. in der Alten Brauerei in Posen. Kolekcjonowanie to realizacja projektu na życie, zdefiniowanego precyzyjnie i realizowanego konsekwentnie przez postawę w o b e c k u l t u r y, w o b e c inwestowania części kapitału Kunst ist heute ein sehr weitgefasster Begriff. Darunter fällt ein Werk von Leonardo da Vinci für viele Mio. Euro genauso wie ein eigens von Andy Warhol lackierter BMW, Graffiti auf dem Gehweg, eine scheinbar zufällig zerquetschte Tomatensuppendose oder die fast schon serienmäßig produzierten Bilder vom Altstädter Markt in Warschau 16 W i 1 2 / / 1 3

19 jak i czasu, w maksymalnie a b s t r a k c y j n e d z i e ł o cywilizacji, jakim jest sztuka. Kolekcjoner musi być również nieustannie gotowy na naukę i gotowy do konfrontowania siebie z niecodziennymi pytaniami, niedotykającymi codziennych odpowiedzi. W tym zbiorze ludzi, którzy uczestniczą w rynku sztuki, nie wszyscy, którzy kupują sztukę, są kolekcjonerami nie są nimi kupujący dla budowania pozycji towarzyskiej, czy traktujący dzieło sztuki jako statusową dekorację biura czy domu. Nie są kolekcjonerami również inwestorzy traktujący sztukę jako bezpieczną część portfolio. Chociaż wszyscy są niezmiernie istotni dla budowania rynku sztuki. Czy Pani w swojej kolekcji ogranicza się do pewnych gatunków i form sztuki, czy kieruje się również innymi aspektami dobierając nowe jej elementy? Po części odpowiedziałam już na to pytanie kolekcjonowanie jest umiejętnością dokonywania wyborów, podejmowania decyzji zgodnych z wcześniejszymi przemyśleniami, budującymi ten bardzo złożony projekt, jakim jest spójna i mądra kolekcja. Was aber bedeutet Kunst für den Kunstsammler? Was zählt dazu und welche Kriterien unterscheiden ein einfaches Werk von Kunst? Wir sollten gleich zu Beginn des Gesprächs definieren, wer überhaupt ein Kunstsammler ist. Sammeln von Kunst ist eine Lebensaufgabe, die von der Einstellung gegenüber der Kultur und der Investition eines Teils des eigenen Kapitals und der eigenen Zeit in das abstrakteste Produkt der Zivilisation, die Kunst, präzise definiert und realisiert wird. Ein Kunstsammler muss außerdem ständig lernwillig und bereit zur Konf rontation mit nicht alltäglichen Fragen sein, die keine alltäglichen Antworten haben. In der Gruppe von Menschen, die am Kunstmarkt aktiv sind, sind nicht alle Kunstkäufer auch Kunstsammler. Keine Kunstsammler sind z.b. Personen, die Kunstwerke zur Aufbesserung ihres gesellschaftlichen Ansehens erwerben oder Kunst als die ihrem Status angemessene Dekoration von Büro oder Wohnhaus betrachten. Auch Investoren, die Kunst als sicheres Element ihres Portfolios ansehen, sind keine Kunstsammler. Aber natürlich sind sie alle ungemein W i 1 2 / /

20 RAPORT WI / RAPPORT WI Moja kolekcja jest zbiorem, który można zdefiniować jako zbiór dzieł sztuki artystów światowych, w tym artystów polskich działających w nurtach sztuki geometrycznej, minimalistycznej i konceptualnej. Mogę też wyodrębnić dość obszerny zbiór prac artystek nowoczesnych i współczesnych, to jest rodzaj manifestu silnej kobiety dla silnych kobiet zajmujących się czymś zarezerwowanym wcześniej tylko dla mężczyzn, bo sztuka bardzo długo była maskulinistyczna. W wielu dziedzinach mówi się, że Polska musi nadrobić braki pozostawione przez nie zawsze łaskawą dla nas historię. Czy sztuka też się do tych dziedzin zalicza? Mogę odpowiedzieć na to i tak, i nie. Oczywiście, że sztuka jest częścią naszego dziedzictwa historycznego, społecznego i cywilizacyjnego. Za dynamiczny rozwój sztuki w naszej Zachodniej cywilizacji było i jest odpowiedzialne mieszczaństwo. Im silniejsze tym bardziej kreatywne i dynamiczne, a przez to gotowe na budowanie całego wielkiego otoczenia dla zjawisk kulturowych. Niestety Polska przez setki lat nie zbudowała s i l n e g o m i e s z c z a ń s t w a, n i e z b u d o w a l i ś my t e g o najważniejszego fragmentu obrazu społeczeństwa. Nasze elity od XV wieku zamykały się w kompletnie anachronicznej i szlacheckomagnackiej, antymieszczańskiej f ilozof ii życia. Mieliśmy niekompletny mechanizm potrzebny dla budowania n o w o c z e s n e g o p a ń s t w a, społeczeństwa, gospodarki. wichtig für die Entwicklung des Kunstmarktes. Beschränken Sie sich bei Ihrer Sammlung von Kunst auf bestimmte Kunstgattungen und formen oder zählen für Sie auch andere Aspekte bei der Auswahl neuer Werke? Teilweise habe ich diese Frage bereits beantwortet Sammeln von Kunst ist die Fähigkeit, eine Auswahl zu treffen und Entscheidungen entsprechend der vorausgegangenen Überlegungen zu fällen, die als Ganzes dieses äußerst komplexe Unterfangen darstellen, das eine kohärente und intelligente Sammlung ist. Meine Sammlung kann man als Kollektion von Werken von Künstlern aus aller Welt bezeichnen, dar unter auch polnische Künstler, die die Trends der geometrischen, m i n i m a l i s t i s c h e n u n d konzeptuellen Kunst vertreten. Ich kann dar über hinaus eine durchaus umfangreiche K o l l e k t i o n vo n Arbeiten moderner und zeitgenössischer Künstlerinnen ausgliedern. Diese Werke sind eine Art von Manifest starker Frauen für starke Frauen, die sich mit einem Genre beschäftigen, welches zuvor ausschließlich Männern vorbehalten war, denn Kunst war sehr lange maskulin geprägt. In Bezug auf viele Bereiche wird gesagt, dass Polen die Rückstände aufholen muss, die der nicht immer barmherzige Lauf der Geschichte hinterlassen hat. Gehört Kunst auch dazu? Auf diese Frage kann ich nur antworten jein. 18 W i 1 2 / / 1 3

Steuerberaterin Ria Franke

Steuerberaterin Ria Franke Polnische Arbeitnehmer mit Wohnsitz in Polen Polscy pracownicy z miejscem zamieszkania w Polsce Steuerberaterin Ria Franke Verdienst > 450 / Monat Wynagrodzenie > 450 /miesięcznie Entscheidung über die

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH

JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK NIEMIECKI DLA ABSOLWENTÓW KLAS DWUJĘZYCZNYCH KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ CZĘŚĆ I HÖRVERSTEHEN ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Poprawna odpowiedź (1 pkt) A. X B. X C. D. X E. X

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE I W NIEMCZECH - WPROWADZENIE Erneuerbare Energiequellen in Polen und in Deutschland eine Einführung BMUB, 9 Dezember 2014 Zainstalowana moc - Energia wiatrowa Installierte

Bardziej szczegółowo

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung

Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja. Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Digitalizacja szlaku konnego w Borach Dolnośląskich i jego promocja Digitalisierung Reitwege in Bory Dolnośląskie und deren Werbung Konferencja organizowana w ramach projektu Digitalizacja szlaku konnego

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 201 JĘZYK NIEMIECKI KWIECIEŃ 201 ZESTAW ISN_0 1 minuty (Wersja dla zdającego) W czasie pobytu za granicą mieszkasz u znajomych. Z nimi odwiedziłeś/-łaś

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI

PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 2013 JĘZYK NIEMIECKI PRZYKŁADOWY ARKUSZ CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO 201 JĘZYK NIEMIECKI KWIECIEŃ 201 ZESTAW ISN_0 1 minuty (Wersja dla zdającego) Wybierasz się ze znajomymi na pieszą wycieczkę po okolicy. Porozmawiaj

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę dysleksja MJN-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl

www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl www.mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl www.jezyki-mniejszosci.pl Polski system oświaty umożliwia uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1 Zadanie 3. Zadanie 3. Rozdział 3. Przed obejrzeniem filmu: Schritt 1. Film ohne Ton. Schritt 2. Film mit Ton

Zadanie 1 Zadanie 3. Zadanie 3. Rozdział 3. Przed obejrzeniem filmu: Schritt 1. Film ohne Ton. Schritt 2. Film mit Ton .shock Fotolia Przed obejrzeniem filmu: Zadanie 1 Zadanie 3 Zadanie 1 Was stellt dieses Foto dar? Schreib deine Assoziationen auf. Napisz swoje skojarzenia z powyższym zdjęciem. Zadanie 2 Wie sieht die

Bardziej szczegółowo

Vertrag Nr. / Umowa nr:

Vertrag Nr. / Umowa nr: 1 Ort und Datum Vertrag Nr. / Umowa nr: zwischen: Suwałki Miejscowość i data / pomiędzy: der Jobagentur / agencją zatrudnienia: Lingua Germanica ul. Noniewicza 10/444 16 400 Suwałki Polska Nr. der Genehmigung

Bardziej szczegółowo

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen

Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Blick über die Grenzen: Bestandsmanagement in polnischen Unternehmen Dr. Ing. Aleksander Niemczyk, Mag. Tomasz Janiak Institut für Logistik und Lagerwirtschaft 2 Pressestimmen Die neuesten Zahlen des Statistischen

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka niemieckiego

Scenariusz lekcji języka niemieckiego Termin realizacji:. Czas trwania : 45 min. Klasa III gim Temat lekcji: Wie feierst du? Scenariusz lekcji języka niemieckiego Cele językowe: Uczeń zna słownictwo ze świętami Bożego Narodzenia Rozumie tekst

Bardziej szczegółowo

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki

Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora ost-west-forum Gut Gödelitz e.v. Anna Garczewska, Krzysztof Garczewski Polskie i niemieckie narracje historyczne w filmach na tle prawa i polityki Pułtusk

Bardziej szczegółowo

Język niemiecki. Poziom podstawowy Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

Język niemiecki. Poziom podstawowy Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy Język niemiecki Język niemiecki. Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Zadanie 1. Za każde poprawne rozwiązanie przyznajemy 1 punkt. Maksimum 5. R F 1.1. Arthus-Bertrand

Bardziej szczegółowo

Anfrage. 95 Jahre 95 lat

Anfrage. 95 Jahre 95 lat Anfrage KONTAKT: Telefon +49 561 40090160 Fax 032223735277 email anfrage@24.pflegeteam.net Skype pflegeteam.net Internet www.24.pflegeteam.net Adres pocztowy: Wallensteinstr. 3 Doradztwo: Tylko po wcześniejszym

Bardziej szczegółowo

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań

Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu. WTC 26.11.2013 Poznań Von der Idee zum Erfolg - Od pomysłu do sukcesu O nas / Über uns Firma założona w 1991 w Duisburgu, od roku 2001 we Frankfurt nad Odrą. Jesteśmy zespołem międzynarodowych doradców, trenerów i moderatorów

Bardziej szczegółowo

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE

ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Vortrag (4) ANLAGEN UND AKTIVITÄTEN DES SEEHAFENS SWINOUJSCIE Marek Trojnar, Swinoujscie 33 Komplex der Häfen in Szczecin und Świnoujście Strategische Lage Der kürzeste Weg aus Skandinavien nach Südeuropa

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. D 1.2. B 1.3. Zdający określa główną myśl tekstu. (II.

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka niemieckiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Egzamin maturalny na poziomie dwujęzycznym 111 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Rozmowa wstępna 1 minuta

Bardziej szczegółowo

1983-2013. 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch

1983-2013. 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch 1983-2013 30 lat współpracy 30 Jahre Schüleraustausch 1983 Poznań 1983 - Posen Wymianę szkolną pomiędzy Bismarckschule z Hanoweru a V Liceum Ogólnokształcącym im. Klaudyny Potockiej w Poznaniu zapoczątkowali:

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3

Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Stowarzyszenie Rodzin i Osób Niepełnosprawnych 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 Die Familien- und Behindertenverei 44-280 Rydułtowy ul. Obywatelska 50/3 ata utworzenia SRiON - 26.03.1997r. - Gründung

Bardziej szczegółowo

Przyimki. Präpositionen

Przyimki. Präpositionen Przyimki Präpositionen Przyimki to słowa współpracujące z rzeczownikiem lub z zaimkiem: pod stołem do szkoły w pokoju dla ciebie z rodzicami od babci Tak samo funkcjonują przyimki w języku niemieckim.

Bardziej szczegółowo

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken

Freiwillige Feuerwehr Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken Ochotnicza Straż Pożarna Reken - Hilfeleistung bei Notständen und bei Unfällen -Pomoc w stanach zagrożenia i w wypadkach -Brandbekämpfung und Menschenrettung - Zwalczanie pożarów i ratownictwo ludzi -Brandschutzaufklärung

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu. Uk ad graficzny CKE 2011 UZUPE NIA ZESPÓ NADZORUJ CY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejk z kodem

Bardziej szczegółowo

POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE

POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE ROCZNIK LUBUSKI TOM XXX, CZ. I, 2004 Władysław Strutyński POLSKA OŚWIATA NA UKRAINIE Pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, w czasach pieriestrojki w ZSRR, okrągłego stołu w Polsce (1989 r.),

Bardziej szczegółowo

Fragebogen zur steuerlichen Erfassung von polnischen Einzelunternehmen / Formularz podatkowej rejestracji polskich przedsiębiorstw jednoosobowych

Fragebogen zur steuerlichen Erfassung von polnischen Einzelunternehmen / Formularz podatkowej rejestracji polskich przedsiębiorstw jednoosobowych Fragebogen zur steuerlichen Erfassung von polnischen Einzelunternehmen / Formularz podatkowej rejestracji polskich przedsiębiorstw jednoosobowych Finanzamt Oranienburg Heinrich-Grüber-Platz 3 16515 Oranienburg

Bardziej szczegółowo

Stand Up. design by Mikomax Team

Stand Up. design by Mikomax Team design by Mikomax Team PL / EN / DE / Coraz więcej pracowników skarży się na dyskomfort fizyczny w pracy. Nawet najlepszy fotel biurowy nie rozwiąże tego problemu. Doraźne rozwiązania również nie jeśli

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO Kod ucznia Liczba punktów WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 19.01.2015 1. Test konkursowy zawiera 11 zadań. Są to zadania zamknięte i otwarte.

Bardziej szczegółowo

Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych Zweisprachige Textausgabe Tekst dwuj zyczny Einkommensteuergesetz Körperschaftsteuergesetz Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych T umaczenie Rödl &

Bardziej szczegółowo

WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET?

WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? WARSZTATY WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? 7 CZERWCA 2011 r. ////// godz.17 20 NOWY WSPANIAŁY ŚWIAT, UL. NOWY ŚWIAT 63, WARSZAWA WIĘCEJ DEMOKRACJI VIA INTERNET? 7 CZERWCA 2011 r. ////// godz.17 20 NOWY

Bardziej szczegółowo

Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676

Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676 Einbau von Rauchwarnmeldern nach DIN 14676 Gesetzlich ist der Eigentümer für die Installation von Rauchwarnmeldern verantwortlich. Objekt: Einfamilienhaus mit insgesamt 3 Etagen. Objektanschrift: Beispielweg

Bardziej szczegółowo

Platforma Dostawców VW

Platforma Dostawców VW PROCES REJESTRACJI Proces rejestracji Dostawcy na światowej platformie dostawców Koncernu VW składa się z trzech etapów: informacja własna od dostawcy (SSR) akceptacja umowy ramowej B2B wypełnienie bazy

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. R 1.2. Zdający stwierdza, czy tekst zawiera określone

Bardziej szczegółowo

Z L E C E N I E Nazwa firmy (spółki)..

Z L E C E N I E Nazwa firmy (spółki).. Rejestracja podatkowa w Niemczech spółki kapitałowej z siedzibą w Polsce Rejestracja podatkowa w Niemczech jest obowiązkowa, jeżeli firma z siedzibą w Polsce ma wykonywać w Niemczech usługi, od których

Bardziej szczegółowo

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2

Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa. Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie. Interdisciplinary Polish Studies 2 Demographischer Wandel in Polen, Deutschland und Europa Przemiany demograficzne w Polsce, Niemczech i Europie Interdisciplinary Polish Studies 2 Tim Buchen, Dagmara Jajeśniak-Quast, Mark Keck-Szajbel,

Bardziej szczegółowo

Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11.

Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11. Moje prawa w opiece nad osobami starszymi: Wynagrodzenie i Czas pracy Spotkanie opiekunek ze Europy Środkowo- wschodniej w Zurychu, 15.11.2015 Christine Michel, Sekretarz Branży opieki w domach prywatnych,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1.

Bardziej szczegółowo

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ

BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ BRAK POŁĄCZEŃ TRANSGRANICZNYCH HAMULCEM ROZWOJU GOSPODARCZEGO REGIONU NA PRZYKŁADZIE KOSTRZYNA NAD ODRĄ MANGELNDE GRENZÜBERGÄNGE ALS DIE BREMSE DER WIRTSCHAFTLICHEN ENTWICKLUNG DER REGION AUF BEISPIEL

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Danuta Kubińska

Opracowanie: Danuta Kubińska Opracowanie: Danuta Kubińska Scenariusz lekcji. Przedmiot: język niemiecki Podręcznik: Alles klar 2b rozdział 9 Czas: 2 godziny lekcyjne Miejsce: pracownia języka niemieckiego Temat: Das Wichtigste in

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2013. miejsce na naklejkę z kodem

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ 2013. miejsce na naklejkę z kodem Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY

PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY PAŃSTWOWE OGNISKO PLASTYCZNE im. L. Konarzewskiego Seniora w Rydułtowach DAS LUDWIK-KONARZEWSKI- SENIOR-KULTURZENTRUM FÜR KUNST IN RYDUŁTOWY HISTORIA PLACÓWKI Geschichte der Schule 1 grudnia 1945 roku

Bardziej szczegółowo

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße ODCINEK 03 W kierunku Kantstraße Anna zmierza w kierunku Kantstraße. Traci jednak sporo czasu pytając o drogę. Zjawiają się mężczyźni na motorach i rozlegają się kolejne strzały, a zegar nieubłagalnie

Bardziej szczegółowo

Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) das Deutsch-Polnische Jugendwerk (DPJW)

Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) das Deutsch-Polnische Jugendwerk (DPJW) zip zap Sprachanimationen Workshops Animacje językowe warsztaty 2015 Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (PNWM) już od 2008 roku organizuje warsztaty z animacji językowej Zip-Zap W ubiegłych latach wzięło

Bardziej szczegółowo

1. Ogólne cele kursu:

1. Ogólne cele kursu: Jagiellońskie Centrum Językowe UJ Ramowy program nauczania języka niemieckiego na poziomie C1 (Kurs specjalistyczny / modułowy Deutsch für Jurastudierende 240/60 godz.) Założenia programu Proponowany program

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK MIECKI

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce podstawowe fakty. Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten. Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy

Wolontariat w Polsce podstawowe fakty. Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten. Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy Wolontariat w Polsce podstawowe fakty Ehrenamt in Polen -Grundlegende Fakten Anna Pytlik 30.08.2014, Rydułtowy Podstawa prawna Rechtsgrund Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMATY PUNKTOWANIA (A1)

EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMATY PUNKTOWANIA (A1) EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK NIEMIEKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SHEMATY PUNKTOWANIA (A1) GRUDZIEŃ 2013 Zadanie 1. (0 5) proste, typowe wypowiedzi ustne, artykułowane

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK NIEMIECKI dla absolwentów klas dwujęzycznych Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 Zadanie 1. 1.1. C 1.2. A 1.3. A 1.4. B Zadanie

Bardziej szczegółowo

Raport Ergotest. Raport Ergotest. Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit

Raport Ergotest. Raport Ergotest. Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit Arbeit und Gesundheit Das polnische Forum für Arbeitssicherheit Das Entscheider-Magazin für den polnischen Arbeitsschutz MEDIADATEN Titelporträt Kurzcharakteristik Arbeitsschutz in Polen Verstärkte Initiativen

Bardziej szczegółowo

Auf der Internet-Suche nach Pressglas in Polen... mit Allegro und/oder ebay

Auf der Internet-Suche nach Pressglas in Polen... mit Allegro und/oder ebay Abb. 2007-3/472 Allegro Polen... http://www.allegro.pl/26013_antyki_i_sztuka.html... Suche nach Glas: Antyki i Sztuka... Antyki... Szkło SG September 2007 Auf der Internet-Suche nach Pressglas in Polen...

Bardziej szczegółowo

Vorstellungsgespräch, czy Job Interview

Vorstellungsgespräch, czy Job Interview Vorstellungsgespräch, czy Job Interview Webinarium Worldwide School Prowadzenie Anna Bąk 19 listopada 2013 r. Plan webinarium: - Wortschatz: Deutsche Hochschulen, Einstiegs- und Aufstiegschancen für Berufsanfänger,

Bardziej szczegółowo

Entwicklung des Schienenverkehrs zwischen Deutschland und Polen Rozwój transportu szynowego między Polską a Niemcami

Entwicklung des Schienenverkehrs zwischen Deutschland und Polen Rozwój transportu szynowego między Polską a Niemcami Entwicklung des Schienenverkehrs zwischen Deutschland und Polen Rozwój transportu szynowego między Polską a Niemcami Berlin, 14. Mai 2013 Hans-Werner Franz Geschäftsführer VBB Verkehrsverbund Berlin-Brandenburg

Bardziej szczegółowo

Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7

Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7 Herzliche Einladung an alle Schüler der 1.-7. Klasse Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 1-7 Kinderwallfahrt 2015 Pielgrzymka dzieci 2015 Religiöse Kinderwoche (RKW) 2015 Wakacje z Bogiem (RKW)

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY Uprawnienia ucznia do nieprzenoszenia

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU - NIEMCY

ZWROT PODATKU - NIEMCY ZWROT PODATKU - NIEMCY W CELU REALIZACJI ZWROTU PODATKU Z NIEMIEC NALEŻY SKOMPLETOWAĆ NASTEPUJĄCE DOKUMENTY: 1. LOHNSTEUERBESCHEINIGUNG wszystkie LOHNSTEUERBESCHEINIGUNG za dany rok podatkowy lub OSTATNI

Bardziej szczegółowo

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006; dziesiąta dwadzieścia pięć. Masz 90 minut i dwie szanse. Wydaje się, że ktoś już wie o tobie.

COMPUTER: Misja Berlin. 9 listopada 2006; dziesiąta dwadzieścia pięć. Masz 90 minut i dwie szanse. Wydaje się, że ktoś już wie o tobie. ODCINEK 06 Powiew przeszłości Anna wpada na kolejną osobę, która zdaje się ją znać. Tym razem to kobieta, która mówi, że w 1961 roku były zaprzyjaźnione. Annę ogrania jeszcze większe zdziwienie, gdy dowiaduje

Bardziej szczegółowo

Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule

Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule Propozycje przykładowych zadań przygotowujących do ustnego egzaminu maturalnego w nowej formule Lektion 11 Kannst du mir bitte helfen? I. Ich kann das nicht! ABI SPRECHEN 1 (rozmowa z odgrywaniem roli)

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD

Bardziej szczegółowo

Sprachenschule Fokus. Ich heiße Anna. Sprachenschule Fokus. Sprachenschule Fokus. Ich komme aus Polen. Sprachenschule Fokus. Wo liegt Szczecin?

Sprachenschule Fokus. Ich heiße Anna. Sprachenschule Fokus. Sprachenschule Fokus. Ich komme aus Polen. Sprachenschule Fokus. Wo liegt Szczecin? Wie heißt du? Ich heiße Anna. Nett dich kennen zu lernen. Ich freue mich auch. Wer bist du? Ich bin Anna. Woher kommst du? Ich komme aus Polen. Wo wohnst du? Ich wohne in Szczecin. Wo liegt Szczecin? Szczecin

Bardziej szczegółowo

Zentralstelle für Arbeitsvermittlung BEWERBUNG Biuro Pośrednictwa Pracy PODANIE Vorname: Imię

Zentralstelle für Arbeitsvermittlung BEWERBUNG Biuro Pośrednictwa Pracy PODANIE Vorname: Imię Ankietę wypełnić w języku niemieckim Name: Nazwisko: Zentralstelle für Arbeitsvermittlung BEWERBUNG Biuro Pośrednictwa Pracy PODANIE Vorname: Imię FOTO FOTOGRAFIA Anschrift: Adres: Telefon u. Vorwahlnummer:

Bardziej szczegółowo

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen

Regio Info. Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Regio Info Entwicklung eines zweisprachigen Fahrgastinformationssystems für den grenznahen Raum zwischen Sachsen und Polen Stworzenie dwujęzycznego systemu informacji pasażerskiej dla regionu przygranicznego

Bardziej szczegółowo

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch

Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Die heutige Veranstaltung versteht sich aber auch Einführung durch Berlin wird den Erwartungen seiner polnischen Nachbarn bislang nicht gerecht Ergebnisse des 85. Stadtforums am 5. Oktober 2001 Unter dem

Bardziej szczegółowo

OBS UGI KLAWIATURY GALILEO

OBS UGI KLAWIATURY GALILEO OBS UGI KLAWIATURY GALILEO KCINSTRUKCJA 600 BETRIEBSANLEITUNG FÜR DIE GALILEO TESTATUR Wprowadzenie / Opis w³aœciwoœci Gratulujemy zakupu KLAWIATURY GALILEO. Niniejszy podrêcznik u ytkownika zawiera wszystkie

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. F 1.2. R 1.3.

Bardziej szczegółowo

Gewerbe und Beschäftigung deutscher Bürger in Polen

Gewerbe und Beschäftigung deutscher Bürger in Polen Gewerbe und Beschäftigung deutscher Bürger in Polen Doradca Podatkowy Steuerberater Albert Kokoszka ul. Srebrna Góra 2a, 66-600 Krosno Odrzańskie tel. 068 383 8967 Podstawowe obowiązki Grundlegende Pflichten

Bardziej szczegółowo

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Działania podejmowane przez CBŚ mają na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej o charakterze transgranicznym, kryminalnym, narkotykowym i ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

OPIS TESTU DIAGNOSTYCZNEGO Z PNJN II rok - filologia germańska Rok akademicki 2013/2014

OPIS TESTU DIAGNOSTYCZNEGO Z PNJN II rok - filologia germańska Rok akademicki 2013/2014 OPIS TESTU DIAGNOSTYCZNEGO Z PNJN II rok - filologia germańska Rok akademicki 2013/2014 KATALOG WYMAGAŃ I ZADAŃ NA TEŚCIE DIAGNOSTYCZNYM ZAKRES MATERIAŁU Rok II TEIL I: Aufsatz (wypracowanie, objętość

Bardziej szczegółowo

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin

Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Wspólny bilet Gorzów Wlkp. Berlin Gemeinsames Ticket Gorzów Wlkp.-Berlin Zdefiniowane potrzeby: Definierte Bedürfnisse: Koniecznośd promocji wymiany turystycznej między województwem lubuskim a Berlinem

Bardziej szczegółowo

Proces rejestracji dostawców na światowej platformie dostawców Koncernu VW

Proces rejestracji dostawców na światowej platformie dostawców Koncernu VW Proces rejestracji dostawców na światowej platformie dostawców Koncernu VW PROCES REJESTRACJI Jednorazowy proces rejestracji dostawcy na światowej platformie dostawców Koncernu VW składa się z trzech kroków:

Bardziej szczegółowo

FILM 5 Nazwy miesi cy

FILM 5 Nazwy miesi cy FILM 5 Nazwy miesi cy Lekcja zosta a opracowana z myêlà o grupie uczniów znajàcych s ownictwo zwiàzane z kalendarzem: miesiàce, pory roku. Te zaj cia warto zrealizowaç po rozdziale 7. podr cznika Das ist

Bardziej szczegółowo

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO. Poziom rozszerzony

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO. Poziom rozszerzony ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Poziom rozszerzony 1. Różnorodne struktury leksykalno-gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 6. Zdania z poprzedniej lekcji

Lekcja 6. Zdania z poprzedniej lekcji Lekcja 6 Zdania z poprzedniej lekcji Słówko Bitte (proszę) może się pojawić na początku, w środku, bądź też na końcu zdania!(jak w pokazano w 1. zdaniu) 1. Schreiben Sie das bitte! /Bitte schreiben Sie

Bardziej szczegółowo

Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży?

Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży? ODCINEK 25 Wszystko na nic Czas staje się coraz cenniejszy. Anna żegna się z Paulem i powraca do 9 listopada 2006 roku. Zostało jej już tylko pięć minut. Czy zdąży? Do ukończenia misji zostało Annie zaledwie

Bardziej szczegółowo

TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008

TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008 TEST KWALIFIKACYJNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DO GIMNAZJUM NUMER 27 W WARSZAWIE - 2008 Imi ę i nazwi sko kandydata : Zaznacz przy ka żdym zadaniu ty l k o j edn ą prawid łową odpowied ź! 1. Jak odpowiesz na

Bardziej szczegółowo

Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen. Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami. Interdisciplinary Polish Studies 1

Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen. Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami. Interdisciplinary Polish Studies 1 Arbeitnehmerfreizügigkeit zwischen Deutschland und Polen Swobodny przepływ pracowników między Polską a Niemcami Interdisciplinary Polish Studies 1 Dagmara Jajeśniak-Quast, Laura Kiel, Marek Kłodnicki (Hg./red.)

Bardziej szczegółowo

CMS_LawTax_CMYK_28-100.eps

CMS_LawTax_CMYK_28-100.eps CMS_LawTax_CMYK_28-100.eps POLSKIE FIRMY NA NIEMIECKIM RYNKU WYZWANIA, SZANSE, MOŻLIWOŚCI POLNISCHE UNTERNEHMEN AUF DEM DEUTSCHEN MARKT HERAUSFORDERUNGEN, CHANCEN, MÖGLICHKEITEN Kwiecień 2016 r. April

Bardziej szczegółowo

Wir sind an der Ausnutzung unseres Menschen- und Maschinenpotenzials interessiert.

Wir sind an der Ausnutzung unseres Menschen- und Maschinenpotenzials interessiert. 1 Firma STALMET aus Strzelce Opolskie ist bereit, die Zusammenarbeit mit Firmen aus Deutschland als ihr Subunternehmer oder Hersteller ihrer Produkte aus Stahl, aufzunehmen. Wir sind an der Ausnutzung

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka niemieckiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka niemieckiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) Część ustna (bez określania poziomu): Przykładowe zestawy zadań 35 2.2. Część ustna (bez określania poziomu). Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1.

Bardziej szczegółowo

Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego. dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie

Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego. dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie Przykładowy sprawdzian uzdolnień językowych z języka niemieckiego dla kandydatów do Gimnazjum Dwujęzycznego w Strzelinie Imię i nazwisko ucznia : Ilość uzyskanych punktów: Ilość punktów możliwych do zdobycia:

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015

WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 WSPÓŁPRACA POLSKO NIEMIECKA W LATACH 2008 2015 POLNISCH - DEUTSCHEN ZUSAMMENARBEIT IN DEN JAHREN 2008-2015 Krystyna Adaśko - dyrektor PCE i PPP w Wołowie Ewa Mazurek - psycholog Poradni Wychowawczej w

Bardziej szczegółowo

ZŁĄCZA BUDOWLANE G e r ü s t k u p p l u g e n

ZŁĄCZA BUDOWLANE G e r ü s t k u p p l u g e n ZŁĄCZA BUDOWLANE G e r ü s t k u p p l u g e n Kuźnia Sułkowice firma o tradycjach od 1887 r. jest największym producentem kutych złącz budowlanych w Europie. Oferujemy szeroki asortyment złącz budowlanych

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia

www.awans.net Publikacje nauczycieli Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia www.awans.net Publikacje nauczycieli Urszula Król Zespół Szkół Salezjańskich w Krakowie Hänsel und Gretel propozycja pracy z tekstem baśni braci Grimm Jaś i Małgosia Materiały wspomagające pracę na lekcjach

Bardziej szczegółowo

BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA. -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen LEBENSQUALITÄTS. założenia metodologiczne. Tadeusz Borys

BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA. -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen LEBENSQUALITÄTS. założenia metodologiczne. Tadeusz Borys Tadeusz Borys BADANIE JAKOŚCI ŻYCIA założenia metodologiczne LEBENSQUALITÄTS -FORSCHUNG -Methodologische Grundlagen Tadeusz Borys 1. Jaki jest cel naszych badań? 2. Jakie założenia metodyczne przyjęto

Bardziej szczegółowo

Mirosława Czerwińska

Mirosława Czerwińska www.awans.net Publikacje nauczycieli Mirosława Czerwińska Test z języka niemieckiego dla klasy V szkoły podstawowej Praca opublikowana w Internetowym Serwisie Oświatowym Awans.net Test z języka niemieckiego,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE. Obowiązują od 2015 r.

INFORMACJE. Obowiązują od 2015 r. INFORMACJE Obowiązują od 2015 r. Wann ist ein Geldinstitut gut für Deutschland? Wenn es nicht nur Vermögen aufbaut. Sondern auch Talent fördert. S Sparkassen unterstützen den Sport in Deutschland. Sport

Bardziej szczegółowo

Die Kunst rettet die Welt! Sztuka ratuje świat!

Die Kunst rettet die Welt! Sztuka ratuje świat! EINLADUNG ZAPROSZENIE Die Kunst rettet die Welt! Sztuka ratuje świat! KONFERENCJA COLLEGIUM POLONICUM, SŁUBICE 28.02.-02.03. 2014 Nowa Amerika mit seiner Hauptstadt Slubfurt - was ist das? Alles begann

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji z języka niemieckiego

Scenariusz lekcji z języka niemieckiego Scenariusz lekcji z języka niemieckiego Temat: In den Sommerferien fahren wir nach Berlin (W wakacje pojedziemy do Berlina). Klasa: szósta szkoły podstawowej Główny cel lekcji: Uczniowie powinnni sporządzić

Bardziej szczegółowo

Schuljahr. Herkunftssprache Polnisch

Schuljahr. Herkunftssprache Polnisch / Schule / Name Schuljahr Allgemeine Arbeitshinweise Trage bitte auf diesem Blatt und auf deinen Arbeitspapieren deine Schule und deinen Namen ein. Kennzeichne bitte deine Entwurfsblätter (Kladde) und

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Analyse der durchgeführten Untersuchung am Beispiel des Bereichs Bildung Szczegółowa analiza wyników przeprowadzonych badań na przykładzie dziedziny edukacja Dr Paweł Skowron Ocena poziomu zadowolenia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Entwicklung Beschäftigte aus den 8 neuen EU-Mitgliedstaaten in Deutschland/ Wzrost liczby zatrudnionych z 8 nowych państw członkowskich w Niemczech

Entwicklung Beschäftigte aus den 8 neuen EU-Mitgliedstaaten in Deutschland/ Wzrost liczby zatrudnionych z 8 nowych państw członkowskich w Niemczech Bilanz des geöffneten deutschen Arbeitsmarktes für polnische Arbeitnehmer/innen und Engagement für Faire Mobilität Bilans całkowitego otwarcia niemieckiego rynku pracy dla polskich pracowników i uczestnictwo

Bardziej szczegółowo

Handel internetowy w Polsce 2014. Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2014-2019

Handel internetowy w Polsce 2014. Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2014-2019 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q4 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jaka będzie wartość sprzedaży internetowej w Polsce w 2019 roku? Jakie marki uruchomiły lub planują uruchomić

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie Szkody Komunikacyjnej / Kfz-Schadenanzeige OC / Haftpflichtschaden AC / Kaskoschaden

Zgłoszenie Szkody Komunikacyjnej / Kfz-Schadenanzeige OC / Haftpflichtschaden AC / Kaskoschaden Zgłoszenie Szkody Komunikacyjnej / Kfz-Schadenanzeige OC / Haftpflichtschaden AC / Kaskoschaden Data zdarzenia / Unfalldatum... Godzina /Uhrzeit... Miejscowośd / Unfallort... Paostwo / Staat... Osoby ranne

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo