Mateusz Kędzierski, student Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mateusz Kędzierski, student Uniwersytetu Jagiellońskiego"

Transkrypt

1 Mateusz Kędzierski, student Uniwersytetu Jagiellońskiego,,Stan stosunków międzynarodowych na świecie i w Europie nigdy nie powinien być oglądany jak fotografia, zawsze natomiast jak film. Jego istotą jest bowiem zmienność w czasie. Twierdzenia prawdziwe, lub co najmniej godne przemyślenia w danej epoce, głoszone w innej, stają się przejawem braku orientacji w rzeczywistości. 1 Historia i polityka międzynarodowa na przestrzeni ostatnich lat nie tylko nie zatrzymały swego biegu, lecz ponownie przyspieszyły, stawiając również przed Polską nowe wyzwania. Dla zrozumienia i sprostania im, a także wykorzystania rysujących się możliwości należy najpierw zdać sobie sprawę z obecnych warunków oraz wytyczyć główne kierunki, w których powinna się rozwijać polska polityka zagraniczna w najbliższych dziesięcioleciu. Nieustannie toczące się koło historii, przykryte zostało w ostatnim dwudziestoleciu zasłoną odprężenia, które miało miejsce po upadku bloku komunistycznego.,,zamiast potraktować rozpad Związku Radzieckiego jako szansę na rozszerzenie strategicznego zasięgu starego kontynentu, Europejczycy uznali ten fakt za okazję do zainkasowania pokaźnych korzyści z pokoju. W ich oczach upadek Związku Radzieckiego nie wyeliminował po prostu strategicznego przeciwnika; w pewnym sensie wyeliminował potrzebę prowadzenia geopolityki. 2 Obecnie następuje natężenie wcześniej powstałych napięć w ładzie międzynarodowym połączone z szybką zmianą układu sił. Jednym z elementów owej zmiany, obok konsekwencji ataków na WTC w 2001 roku czy wojny rosyjsko-gruzińskiej z roku 2008, stał się niewątpliwie kryzys finansowy, a następnie gospodarczy, który dotknął świat w przeciągu ostatnich dwóch lat. Obserwowane przez nas kluczowe przesunięcia na światowej szachownicy sprowadzają się do kilku obszarów. 1. Wzrost znaczenia gospodarczego, politycznego oraz kulturalnego nowych potęg grupy BRIC. Ekspansja ma miejsce zarówno na polu ekonomicznym czy kulturowym 3, jak też technologicznym Zachwianie dominacji Stanów Zjednoczonych w światowej polityce, przesunięcie się punktu ciężkości polityki amerykańskiej z Europy w stronę Azji, a przez to osłabienie antagonizmu amerykańsko-rosyjskiego oraz zagrożenie ograniczeniem parasola ochronnego Stanów Zjednoczonych nad Europą. 3. Usztywnienie polityki Federacji Rosyjskiej wobec byłych państw członków ZSRS oraz innych krajów bloku komunistycznego na polu politycznym, a także gospodarczym. Redefinicja polityki kremlowskiej względem Zachodu Rosja przejawia chęć kształtowania światowego ładu wraz ze Stanami Zjednoczonymi oraz Unią Europejską, przy jednoczesnej próbie przejęcia inicjatywy oraz zagwarantowania swoich interesów na terenie byłego ZSRS. 5 1 P. Żurawski vel Grajewski, Dynamizm geopolityki. Porównanie położenia międzynarodowego II i III Rzeczypospolitej; Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków, 21/07/2009; ; data dostępu 02/01/ R. Kagan, Potęga i raj. Ameryka i Europa w nowym porządku świata, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2003, s Por. China takes centre stage, The Economist, 31/03/2009; data dostępu 07/04/2009; The Beijing consensus is to keep quiet, The Economist, 06/05/2010; data dostępu 12/05/ Por. A. Gradziuk, Transfer technologii w stosunkach gospodarczych Chińskiej Republiki Ludowej z Unią Europejską, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Nr 10, Warszawa, styczeń Por. M. Kaczmarski, Rosyjski rewizjonizm wobec Zachodu, Ośrodek Studiów Wschodnich, Raport OSW, Warszawa grudzień 2009.

2 4. Zmiany w strukturze oraz funkcjonowaniu Unii Europejskiej będące wynikiem wejścia w życie Traktatu Lizbońskiego, a także spowodowane kryzysem ekonomicznym i jego politycznym wymiarem. 6 Podstawowym zadaniem polityki zagranicznej każdego państwa, a w tym Rzeczypospolitej Polskiej, powinno być polepszanie wizerunku kraju, szerzenie jego kultury i dziedzictwa narodowego oraz ochrona interesów ekonomicznych. Zwłaszcza ten ostatni element wydaje się niezwykle istotny we współczesnym świecie, kiedy konflikty międzynarodowe coraz częściej przyjmują formę wojen ekonomicznych. Również przez ten pryzmat trzeba postrzegać polskich polityków i dyplomatów, uważając ich nie tylko za przedstawicieli państwa polskiego, ale także za reprezentantów gospodarczych interesów Polski. Należy jednak pamiętać, że praktycznym wskaźnikiem jakości tej reprezentacji [reprezentacji politycznej M.K.] jest realizacja i ochrona ekonomicznych interesów państwa. Współczesna dyplomacja jest w dużym stopniu dyplomacją gospodarczą! 7 Większy nacisk w polskiej polityce zagranicznej oraz służbie dyplomatycznej, oprócz kwestii związanych z bezpieczeństwem czy kulturą polską, należy położyć zatem na rozwój ekonomiczny państwa, także poprzez wspieranie pozycji poszczególnych reprezentujących rodzime interesy gałęzi biznesu. Niewątpliwie najważniejszym obszarem działań polskiej dyplomacji we wspomnianym okresie pozostanie Unia Europejska. Wyodrębniłbym kilka kluczowych dla Polski pól, zarówno w czasie naszego przewodnictwa w roku 2011, jak również po tym okresie. Zasadnicze dla polskiej polityki zagranicznej w perspektywie unijnej będą stosunki z najsilniejszym państwem na kontynencie, czyli Republiką Federalną Niemiec. Niemcy pozostają jednocześnie naszym najpotężniejszym partnerem handlowym, jednym z niewielu, jeśli nie jedynym, wśród krajów UE, które może ubiegać się o miano kraju posiadającego innowacyjną gospodarkę w skali globalnej 8. Jest to także państwo posiadające największy wpływ na kształt Unii Europejskiej i podejmowane w niej decyzje. Świadome kształtowanie polskiej polityki zagranicznej względem zachodniego sąsiada pozwoli na osiąganie większych korzyści z zajmowanej przez Polskę pozycji (gospodarki peryferyjnej pracującej na potrzeby innowacyjnej gospodarki niemieckiej), bez rezygnacji z własnych interesów, niekiedy sprzecznych z interesami niemieckimi. Polska powinna uznać za swój priorytet forsowanie na arenie unijnej większego udziału funduszy inwestycyjnych i infrastrukturalnych w wydatkach Unii, tak, aby walka z kryzysem finansowym nie oznaczała poszerzenia obszaru regulacji. 9 Zdecydowanie niekorzystnym dla Polski posunięciem byłoby wdrożenie programu intensyfikacji kontroli systemu bankowego, który w Polsce dzięki sprawnej działalności rodzimych organów (m.in. KNF-u) oraz niedorozwojowi i peryferyjności naszego rynku finansowego uchronił się przed problemami, które spotkały zachodnie grupy finansowe, a także całe państwa. Polska znajduje się w zupełnie innym stadium rozwoju i potrzebuje instrumentów stymulacji gospodarczej dostosowanych do swojej specyfiki ekonomicznej oraz społecznej (np. reformy finansów publicznych, a nie zamiast interwencjonistycznych). Kształtowanie obrazu Polski jako kraju dążącego do pogłębienia integracji w ramach wspólnoty, przy jednoczesnym realnym zachowaniu wpływu na kluczowe dla siebie decyzje, 6 Europe s 750 billion euro bazooka, The Economist, 10/05/2010; data dostępu 12/05/ A. Surdej, Dwadzieścia lat później: doktrynalne i implementacyjne źródła porażek w polskiej transformacji gospodarczej, Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków, 21/07/2009; data dostępu 10/01/ W skali regionalnej można by wymienić Szwecję czy Finlandię, które byłyby dla Polski wyśmienitymi partnerami nie tylko w kwestiach gospodarczych czy ekologicznych, ale także politycznych. 9 Niemcy proponują utworzenie Europejskiego Funduszu Walutowego, Biuletyn Ośrodka Studiów Wschodnich BEST OSW, Nr 10 (128) 10/03/2010, s. 8-9.

3 powinno mieć miejsce z wykorzystaniem unijnego katalogu wartości oraz procedur samej instytucji. Bardzo skutecznym narzędziem pozostaje jedna naczelnych idei Unii Europejskiej, czyli zasada subsydiarności. Ważnym elementem kreowania polskiej polityki zagranicznej w UE, będzie nacisk na respektowanie zapisów Strategii UE 2020, mówiących o oparciu wzrostu gospodarczego na innowacyjnej gospodarce i nowoczesnych technologiach. Polska Prezydencja będzie miała istotne znaczenie dla kształtowania budżetu UE ( ), dlatego Strategia UE 2020 powinna być priorytetowym tematem z punktu widzenia rządu RP 10 Polska w okresie swojego przewodnictwa musi dbać o jak najkorzystniejsze ustalenia dotyczące zarówno podziału środków (położenie nacisku na rozwój technologiczny, zmiany strukturalne, infrastrukturę), ale również sam sposób finansowania Unii. Z punktu widzenia kształtowania polskiego stanowiska wobec Strategii UE 2020 zasadnicze znaczenie ma rozpoznanie własnych długofalowych preferencji rozwojowych: zdiagnozowanie najważniejszych interesów ekonomicznych i społecznych, określenie uwarunkowań strukturalnych i instytucjonalnych. 11 Drugim bardzo istotnym zagadnieniem jest problem implementacji w Polsce, przyjętego przez UE pakietu klimatyczno-energetycznego. Polska nie posiada zasobów, które pozwoliłyby jej na samodzielne sfinansowanie tak ogromnej zmiany technologicznej i gospodarczej, toteż powinniśmy, walcząc o jak najkorzystniejszy dla Polski unijny budżet, przedstawiać zagadnienia klimatyczne, jako problem i wspólny obszar odpowiedzialności całej Unii (również na polu źródeł finansowania). 12 Kolejnym wyzwaniem stojącym przed polską polityką zagraniczną jest ewentualne utworzenie Europejskich Sił Zbrojnych i ich relacja względem NATO. Polska zgoda na utworzenie takich jednostek musi iść w parze z walką o utrzymanie roli NATO w Europie, zwłaszcza w jej części Środkowo-Wschodniej. Elastyczne stanowisko w tej sprawie pomogłoby w kreowaniu obrazu Polski jako państwa samodzielnego (zarówno względem głównych graczy w UE, jak i Stanów Zjednoczonych), a zarazem przyjaznego integracji kontynentu. Oprócz zasadniczego wymiaru polityki polskiej w Unii, skierowanego na stworzenie porozumienia z tzw. wielkimi graczami, Polska polityka zagraniczna ma szansę otworzyć się także na inne obszary. Na arenie unijnej, jak i poza nią, bardzo interesująco mogłaby kształtować się współpraca w ramach tzw. Międzymorza. 13 Obejmowałaby ona kraje basenu Morza Bałtyckiego (Szwecja, Finlandia oraz kraje nadbałtyckie), państwa Grupy Wyszehradzkiej, Rumunię i być może inne kraje bałkańskie. Szwecja oraz Finlandia są poważnymi i doświadczonymi unijnymi graczami, z którymi łączy nas w znacznej mierze wspólne stanowisko względem Rosji (podobnie jest w przypadku Litwy, Łotwy i Estonii). 14 Oprócz tego państwa skandynawskie mogą stać się dla Polski niezwykle ważnym punktem odniesienia na drodze do budowania nowoczesnej, innowacyjnej i proekologicznej gospodarki. Międzymorze miałoby być głosem stabilnych państw średniej wielkości oraz reprezentacją interesów państw naszej części kontynentu. Fundamentem polskiej polityki zagranicznej na polu europejskim, poza współpracą z Niemcami i Francją, należy uczynić budowanie porozumienia wokół Międzymorza jako przeciwwagi dla ewentualnej dominacji wspomnianych dwóch państw. Dopełnieniem skutecznej polityki w ramach Unii upatrywałbym w zwiększeniu polskiej elastyczności i zdolności do budowania sojuszy ad hoc. 10 T.G. Grosse, Strategia UE 2020 a cele rozwojowe Polski, Instytut Kościuszki, Kraków luty 2010, s Ibidem, s Ibidem, s Idea ta ma w Polsce długie tradycje, ale także podstawy w obecnie istniejących realnych interesach zainteresowanych państw. Por. M. A. Cichocki i O. Osica Konsolidacja czy dezintegracja? Bezpieczeństwo w subregionie Morza Bałtyckiego, Nowa Europa Przegląd Natoliński, Numer Specjalny 03/07/ Warto przypomnieć zdecydowane stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych Szwecji Carla Bildta wobec wojny rosyjsko-gruzińskiej z sierpnia 2008 roku czy współpracę Polski z krajami skandynawskimi w opóźnieniu budowy Nord Stream.

4 Wszystkie wspomniane elementy kreowania europejskiego ładu należy wykorzystać w promowaniu niezmiernie istotnego dla Polski wymiaru polityki międzynarodowej, czyli zainicjowanego przez Polskę i Szwecję programu Partnerstwa Wschodniego (którego uczestnikami są Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdawia i Ukraina). Zasadniczym celem polskiej polityki zagranicznej na obszarze państw byłego ZSRS pozostaje wsparcie demokratyzacji tych krajów poprzez umacnianie wolnych mediów, wprowadzenie bezwizowego ruchu między wspomnianymi państwami a obszarem strefy Schengen, kształcenie przyszłych elit tych krajów, a także przedstawianie problemów regionu na arenie Unii Europejskiej. Polityka wschodnia powinna być skorelowana z interesami gospodarczymi Polski ekspansją polskiego kapitału na teren państw uczestniczących w programie Partnerstwa Wschodniego. Dotyczy to zwłaszcza Ukrainy 15, która zapewne utrzyma w obecnej dekadzie pozycję drugiego po Rosji najważniejszego wschodniego sąsiada Polski. Zatem zacieśnienie współpracy z obecnymi grupami rządzącymi Ukrainą (przy ciągłym promowaniu nowych prozachodnich idei i ruchów politycznych), może stanowić jeden z fundamentów utrwalania polskich wpływów we wschodniej części kontynentu. 16 Tak zarysowana wizja polityki wschodniej grozi oczywiście konfliktem interesów z naszym największym wschodnim sąsiadem - Rosją. Obiektywna sprzeczność interesów między naszymi krajami nie zostanie na pewno usunięta w tej dekadzie, lecz mimo owych rozbieżności celem polskiej polityki zagranicznej należy uczynić normalizację stosunków z Federacją Rosyjską. Dążenie do polepszenia relacji nie może jednakże oznaczać rezygnacji z fundamentalnych interesów państwa polskiego negocjacje dotyczące rozmieszczenia elementów tzw. tarczy antyrakietowej czy nasze zaangażowanie w misje Sojuszu Północnoatlantyckiego spotyka się w Rosji z negatywnym odbiorem, aczkolwiek świadczy ono o pełnoprawnym członkostwie Polski w strukturach Sojuszu i choćby z tego względu należałoby je utrzymać (zmniejszając rozmiary kontyngentów, ale pozostawiając znaczenie polityczne). Trudnym, a zarazem niezmiernie istotnym dla obu stron zagadnieniem jest polityka energetyczna, czyli m.in. problem rosyjskiego dążenia do zmonopolizowania rynku surowców energetycznych na obszarze Europy Środkowej i Wschodniej. Poważnym wyzwaniem dla polskiej polityki zagranicznej będzie przeforsowanie obrony europejskich sieci przesyłowych. Postulat ten powinien zostać zaprezentowany jako część nie tylko polskiej, ale przed wszystkim unijnej polityki energetycznej. 17 W ramach programu normalizacji stosunków Rosji z Unią Europejską, polska dyplomacja mogłaby podjąć próbę wysondowania swoich unijnych partnerów w kwestii sformułowania projektu zamrożenia rozbudowy infrastruktury wojskowej, jeśli nie częściowej demilitaryzacji, Obwodu Kaliningradzkiego. Celem strategicznym byłaby neutralizacja tego, wciąż potencjalnie niebezpiecznego terenu. 18 Ostatnim, ale nie najmniej ważnym obszarem, jest oczywiście polityka historyczna i walka o prawdę na temat wydarzeń tak bolesnych jak zbrodnia katyńska. Kapitał symboliczny jest również jednym z wymiarów polityki wobec Rosji, a także państw Unii. 15 Bardzo interesujący opis wszystkich podstawowych czynników makroekonomicznych i instytucjonalnych, które należy wziąć pod uwagę w perspektywie interesów państwa polskiego i polskiego biznesu na Ukrainie zawiera analiza pt. Konsekwencje dla Polski utworzenia strefy wolnego handlu między Unią Europejską a Ukrainą, Raport Ośrodka Studiów Wschodnich, autorzy: Ł. Ambroziak, M. Błaszczuk, T. Dąborowski, A. Górska, M. Jaroszewicz, E. Kaliszuk, A. Mężyńska, W. Paczyński, D. Smyrgała, kwiecień Por. A. Szeptycki, Nieuniknieni partnerzy, Nowa Europa Wschodnia, Nr 2 (II), 2008, s A. Łoskot-Strachota, Ekspansja Gazpromu w UE kooperacja czy dominacja, Ośrodek Studiów Wschodnich, Warszawa, październik Por. Assessment of the Long-term Development Programme and Strategy ( ) of Kaliningrad Region of the Russian Federation, R. Lopata, L. Jonavicius, V. Sirutavicius, L. Zdanavicius, Vilnius University Press, Vilnius 2007, zwłaszcza s

5 Odmiennie wyglądają zadania stojące przed Polską w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi. Wspomniane w punkcie 2. powolne zmniejszania się aktywności Stanów Zjednoczonych w Europie i przenoszenie centrum zainteresowania w stronę Azji, a także ocieplenie stosunków z Rosją, powinno zaowocować w polskiej polityce wypracowaniem nowej formuły współpracy z atlantyckim partnerem, mającej na celu ograniczenie własnych kosztów przy maksymalizacji zysków. Dotyczy to chociażby zmniejszenia kontyngentu polskiego wspierającego armię koalicyjną w Afganistanie czy poszukiwanie innych możliwych korzyści, które uda się uzyskać w zamian za rezygnację z planów rozmieszczenia tarczy antyrakietowej na terenie Polski. Wszystkie działania na linii Warszawa Waszyngton muszą być nakierowane na utrzymanie amerykańskiego zainteresowania oraz amerykańskich interesów na terenie Europy Środkowo-Wschodniej. Rozszerzając wymiar światowy polskiej polityki zagranicznej, warto zastanowić się nad odtworzeniem relacji z dawnymi i niedawnymi polskimi partnerami, tudzież antagonistami, jak rosnąca w siłę Turcja (współpraca na polu politycznym i gospodarczym może być bardzo obiecująca) 19, czy też Wietnam (odświeżenie kontaktów gospodarczych z okresu PRL). Podobnie należy wykorzystać kapitał kulturowy i społeczny, jaki drzemie w relacjach polsko-chińskich (na drugim miejscu polsko-indyjskich). Chiny toczące bój o Azję Centralną 20, posiadające konflikt interesów z Rosją oraz prężnie rozwijające swoją gospodarkę w oparciu o zachodnią technologię, stają się dla Polski bardzo wartościowym partnerem (choćby jako redystrybutor zaawansowanych technologii i schematów zarządzania). Ostatnim elementem, na który powinno się położyć duży nacisk w polityce zagranicznej, jest promocja polskiej kultury i języka polskiego zagranicą oraz aktywizacja Polonii, która mogłaby pełnić rolę ambasadora Polski, tworząc propolskie lobby w każdym z zamieszkiwanych krajów. Potencjał tkwiący w Polonii jest ogromny, o czym świadczy między innymi ostatni Raport MSZ. 21 Miejmy nadzieję, że uda się go wykorzystać i wzmocnić międzynarodową pozycję Polski, aby wyzwania stojące dziś przed Polską, w roku 2020 okazały się jedynie kolejnymi pokonanymi szczeblami w rozwoju naszego państwa. 19 Por. G. Winrow, Turkey, Russia and the Caucasus: Common and Diverging Interests, Chatham House, Russia and Eurasia Programme/Europe Programme, November B. Pannier, China, EU Wait In The Wings For Access To Central Asia, Radio Free Europe/Radio Liberty, 02/08/2009; - data dostępu 10/08/ data dostępu: 12/04/ Raport o sytuacji Polonii i Polaków zagranicą 2009, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2009.

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodgo i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej polityki wschodj:

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

POLSKA WSPÓŁPRACA ROZWOJOWA

POLSKA WSPÓŁPRACA ROZWOJOWA POLSKA WSPÓŁPRACA ROZWOJOWA Wieloletni program współpracy rozwojowej 2016-2020 kryteria wyboru priorytetów geograficznych materiały robocze Departament Współpracy Rozwojowej Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO WSCHODNIE A IDEA EUROPEJSKIEJ INTEGRACJI. MOŻLIWOŚCI, OGRANICZENIA I POLA WSPÓŁPRACY Z PUNKTU WIDZENIA POLSKI I UKRAINY

PARTNERSTWO WSCHODNIE A IDEA EUROPEJSKIEJ INTEGRACJI. MOŻLIWOŚCI, OGRANICZENIA I POLA WSPÓŁPRACY Z PUNKTU WIDZENIA POLSKI I UKRAINY MIĘDZYNARODOWY EKSPERCKI OKRĄGŁY STÓŁ PARTNERSTWO WSCHODNIE A IDEA EUROPEJSKIEJ INTEGRACJI. MOŻLIWOŚCI, OGRANICZENIA I POLA WSPÓŁPRACY Z PUNKTU WIDZENIA POLSKI I UKRAINY 23 listopada 2010 roku Miejsce:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

ZAGRANICZNA POLITYKA KULTURALNA POLSKI

ZAGRANICZNA POLITYKA KULTURALNA POLSKI ZAGRANICZNA POLITYKA KULTURALNA POLSKI Pytania Jaki kształt miała i ma polska dyplomacja kulturalna? Kto ją realizuje? Jakimi metodami? Gdzie jest realizowana? Jakie są sposoby finansowania? Jaki kształt

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa ISBN 978-83-7383-578-8

Bardziej szczegółowo

A 389895. Stosunki gospodarcze. Polska Rosja. w warunkach integracji z Uniq Europejską. praca zbiorowa pod redakcją Pawła Bożyka

A 389895. Stosunki gospodarcze. Polska Rosja. w warunkach integracji z Uniq Europejską. praca zbiorowa pod redakcją Pawła Bożyka A 389895 Stosunki gospodarcze Polska Rosja w warunkach integracji z Uniq Europejską praca zbiorowa pod redakcją Pawła Bożyka SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Warszawa 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 Część

Bardziej szczegółowo

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW Konferencja skierowana do członków i ich zastępców polskiej delegacji w Komitecie Regionów WARSZAWA, 27-28 WRZEŚNIA 2012 Kompleksowa współzależność

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Upadek komunizmu - nowy obraz polityczny i gospodarczy świata (przełom lat 80. i 90. XX w.) Perspektywy na XXI w.

Wykład 9 Upadek komunizmu - nowy obraz polityczny i gospodarczy świata (przełom lat 80. i 90. XX w.) Perspektywy na XXI w. Wykład 9 Upadek komunizmu - nowy obraz polityczny i gospodarczy świata (przełom lat 80. i 90. XX w.) Perspektywy na XXI w. Transformacja systemowa w Polsce 1 2 ZACHÓD cz. I Kryzys gospodarki kapitalistycznej

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Europejska Współpraca Terytorialna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Wprowadzenie Warszawa, 8 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Trzy typy programów różnice

Bardziej szczegółowo

Pomoc Społeczna w ramach programu Polska Pomoc Zagraniczna. Copyright 2010 EGIDA

Pomoc Społeczna w ramach programu Polska Pomoc Zagraniczna. Copyright 2010 EGIDA Pomoc Społeczna w ramach programu Polska Pomoc Zagraniczna Kancelaria Doradcza EGIDA jest konsultingowa firmą specjalizującą się w organizacji współpracy pomiędzy partnerami z Polski, Ukrainy, Białorusi,

Bardziej szczegółowo

Dyplomacja energetyczna i klimatyczna

Dyplomacja energetyczna i klimatyczna Dyplomacja energetyczna i klimatyczna w służbie bezpieczeństwa Polski Memorandum do Ministra Spraw Zagranicznych Warszawa, luty 2016 roku Szanowny Panie Ministrze, Po raz pierwszy od 1989 roku wyłoniony

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA Rozwoju Miasta Poznania do roku 2030

STRATEGIA Rozwoju Miasta Poznania do roku 2030 STRATEGIA Rozwoju Miasta Poznania do roku 2030 Dlaczego jej potrzebujemy? * Strategia rozwoju Poznania jest nam niezbędna ponieważ musimy: określić pozycję Poznania w związku ze zmieniającą się sytuacją

Bardziej szczegółowo

Organizacje międzynarodowe

Organizacje międzynarodowe A 357210 Ewa Latoszek, Magdalena Proczek Organizacje międzynarodowe Założenia, cele, działalność Podręcznik akademicki Warszawa 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 15 Wstęp 23 Rozdział I. Organizacja międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział I Teoretyczne aspekty procesów instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych... 21 1. Pojęcie regionalnych stosunków międzynarodowych i ich istota........

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 22 grudnia 2014 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, przyjęta przez Radę

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. KW Razem Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej

Bardziej szczegółowo

Deklaracja polityki w programie

Deklaracja polityki w programie Deklaracja polityki w programie Uczelnia, przypisując programowi Erasmus trudną do przecenienia rolę w umiędzynarodowieniu, modernizacji i indywidualizacji procesu kształcenia, pragnie w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo Wschodnie

Partnerstwo Wschodnie Partnerstwo Wschodnie PW proces rozwoju partnerskich relacji UE z państwami Europy Wschodniej mający na celu stopniową integrację tych państw i ich społeczeństw na bazie unijnych norm, standardów i wartości

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE Wydanie drugie rozszerzone na lata 2007-2013 Redakcja Zbigniew Bajko Bartosz Jóźwik Marcin Szewczak Wydawnictwo KUL Lublin Spis treści Noty o autorach 11 Wykaz skrótów

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii

SYLABUS. Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Współczesne stosunki polityczne Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_13

Bardziej szczegółowo

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Beneficjenci W programach transnarodowych (CE, BSR) zarówno instytucje publiczne, jak i prywatne. W programie INTERREG

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Toruń, 17 marca 2015 roku 1 Programy transnarodowe to: współpraca w ramach określonych obszarów

Bardziej szczegółowo

[Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo]

[Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo] [Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo] 6 ROLAND DANNREUTHER 16 Europejska Polityka Sąsiedztwa jako alternatywa dla członkostwa 6 Niniejszy artykuł omawia Europejską Politykę Sąsiedztwa oraz ocenia

Bardziej szczegółowo

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r.

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r. Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020 Wrocław, 26 września 2013 r. Współpraca terytorialna w perspektywie finansowej 2014-2020 przygotowanie beneficjentów Aktywny udział

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA Wydział: Filologiczno-historyczny Kierunek: Stosunki Międzynarodowe PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA Rodzaj zajęć: I W/WS II C/K/L/P /PZ/S III PW/PE /KZ Rozkład godzin Piotrków Trybunalski,

Bardziej szczegółowo

polska pomoc rozwojowa przestrzeń dla pracy naukowej Agata Czaplińska program polskiej pomocy finansowanie dwustronnej działalności pomocowej Polski na rzecz krajów rozwijających się i przechodzących transformację

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013. 12 grudnia 2012 PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007-2013 12 grudnia 2012 Cele Programu Aktywne uczestnictwo młodzieży w życiu społecznym Europy Budowanie wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi Solidarność między młodymi

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOINNOWACYJNA UNII EUROPEJSKIEJ

POLITYKA EKOINNOWACYJNA UNII EUROPEJSKIEJ POLITYKA EKOINNOWACYJNA UNII EUROPEJSKIEJ Katowice, dnia 17 maja 2012 rok Wyzwaniem w zakresie innowacji w obecnym stuleciu będzie wydłużenie okresu wykorzystywania zasobów osiąganie więcej mniejszym kosztem

Bardziej szczegółowo

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech

Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Na Zachodzie lepiej niż u nas w Rosji - Rosjanie o Rosji, Polsce i Niemczech Komunikat z badań Instytutu Spraw Publicznych Coraz więcej Rosjan wychodzi na ulice, aby wyrazić swoje niezadowolenie z sytuacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/97/2009 OCENA STOSUNKÓW POLSKI Z ROSJĄ, UKRAINĄ I NIEMCAMI

Warszawa, lipiec 2009 BS/97/2009 OCENA STOSUNKÓW POLSKI Z ROSJĄ, UKRAINĄ I NIEMCAMI Warszawa, lipiec 2009 BS/97/2009 OCENA STOSUNKÓW POLSKI Z ROSJĄ, UKRAINĄ I NIEMCAMI W czerwcowym badaniu 1 zapytaliśmy Polaków o ocenę polskiej polityki zagranicznej, w tym przede wszystkim o stosunki

Bardziej szczegółowo

Dyplomacja czy siła?

Dyplomacja czy siła? SUB Hamburg A/543483 Dyplomacja czy siła? Unia Europejska w stosunkach międzynarodowych pod redakcją Stanisława Parzymiesa Scholari Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2009 PIS TREŚCI WSTĘP. DYPLOMACJA

Bardziej szczegółowo

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo,

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo, E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y Szanowni Państwo, utworzenie w Europie nowego ośrodka łączącego edukację, badania naukowe i innowacje Europejskiego Instytutu Technologicznego

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 93V7 Kazimierz Łastawski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Spis treści WSTĘP 9 I. ROZWÓJ IDEI ZJEDNOCZENIOWYCH W DZIEJACH EUROPY 15 1. Prapoczątki idei jednoczenia Europy (Grecja, Rzym) 15 2. Średniowieczna

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Promocja zatrudnienia

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Promocja zatrudnienia Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych BIULETYN INFORMACYJNY grudzień 2013 LEKCJE SZKOLENIA w lubelskich liceach W NUMERZE POLECAMY : Promocja zatrudnienia Ośrodek Debaty Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011)

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) Agnieszka Kozłowska Korbicz koordynator projektu GreenEvo Forum Energia - Efekt Środowisko 25.05.2012 GreenEvo Akceleratora Zielonych

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Spraw Zagranicznych 2009 2008/2239(INI) 12.12.2008 POPRAWKI 1-22 Giorgos Dimitrakopoulos (PE414.226v01-00) w sprawie drugiego strategicznego przeglądu energetycznego (2008/2239(INI))

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Otwarty Świat Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Dane dotyczące raportu 834 menedżerów z 43 krajów Badane firmy pochodziły z 5 głównych sektorów: 2 37% przemysł, sektor motoryzacyjny

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej?

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Miasto 2010 efektywność energetyczna w miastach Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie.

Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce. jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Proces Boloński Z punktu widzenia szkolnictwa wyższego w Polsce Proces Boloński jest szansą na włączenie się w główny nurt przemian zachodzących w Europie. Inicjatywy polskich uczelni zmierzające do spełnienia

Bardziej szczegółowo

BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYKŁAD INAUGURACYJNY BIAŁA KSIĘGA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP - UMACNIANIE BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO Stanisław Koziej Szef 1 CEL Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego RP dla Polaków

Bardziej szczegółowo

1 października (czwartek)

1 października (czwartek) 1 października (czwartek) 15:00-17:00 Rejestracja - punkty informacyjne 17:00-17:45 Oficjalne otwarcie 17:45-18:15 Wykład inauguracyjny: Wschodni wymiar Europejskiej Polityki Sąsiedztwa - nowe szanse i

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013 BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY STOSUNKI POLSKO-BIAŁORUSKIE Białoruś jest ważnym partnerem dla Polski ze względu na jej bliskie sąsiedztwo i wspólną historię. Dlatego Polska, również w ramach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ Gospodarki i przedsiębiorstwa w procesie integracji redakcja naukowa Józef Olszyński SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWA 201 0 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Ryszard Unia Europejska

Ryszard Unia Europejska A 377214 Ryszard Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2003 Spis treści Wstęp 13 Rozdział I Budowanie unii politycznej państw Wspólnoty Europejskiej:

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MORSKIEGO PAŃSTWA. Kmdr prof. dr hab. Tomasz SZUBRYCHT

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MORSKIEGO PAŃSTWA. Kmdr prof. dr hab. Tomasz SZUBRYCHT STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MORSKIEGO PAŃSTWA Kmdr prof. dr hab. Tomasz SZUBRYCHT Uzasadnienie konieczności opracowania strategii bezpieczeństwa morskiego państwa w wymiarze narodowym i międzynarodowym stanowić

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA Autor: JAN SZPAK I. Przedmiot historii gospodarczej Geneza i rozwój historii gospodarczej Historia gospodarcza jako nauka Przydatność historii gospodarczej dla ekonomisty

Bardziej szczegółowo

Programy Współpracy Transgranicznej: opcje finansowania

Programy Współpracy Transgranicznej: opcje finansowania 1 Programy Współpracy Transgranicznej: opcje finansowania Postępy od TACIS CBC na ENPI CBC III Generacja: 2007-2013 Nowy Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa Wspólny Program Operacyjny dla basenu

Bardziej szczegółowo

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON A YADEMECUM NATO Wydanie jubileuszowe Dom Wydawniczy Bellona przy współpracy Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Strona Słowo wstępne Sekretarza

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

[Bilans polityki zagranicznej USA po dwóch kadencjach Busha]

[Bilans polityki zagranicznej USA po dwóch kadencjach Busha] [Bilans polityki zagranicznej USA po dwóch kadencjach Busha] MARCIN ZABOROWSKI 18 Dziedzictwo rewolucji Busha 1 (8) / 2009 Polityka zagraniczna George W. Busha, choć rewolucyjna w kontekście powojennym,

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Podejmowanie i odbywanie studiów w Polsce przez cudzoziemców. Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej

Podejmowanie i odbywanie studiów w Polsce przez cudzoziemców. Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej Podejmowanie i odbywanie studiów w Polsce przez cudzoziemców. Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej Studenci zagraniczni (I,II stopień, j. mgr.) w polskich uczelniach dane za rok akademicki

Bardziej szczegółowo

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO RAPORT ROCZNY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO PT. ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO NARODOWE CENTRUM NAUKI RAPORT ZA ROK 2012

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską studia europejskie podręcznik akademicki Arkadiusz Domagała ntegracia olski z Unią Europejską Spis treści Wstęp 11 Rozdział I Uwarunkowania i przesłanki integracji Polski ze Wspólnotami Europejskimi 13

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Comarch: Profil firmy 2008

Comarch: Profil firmy 2008 I www.comarch.com Krakowska Konferencja Giełdowa Comarch: Profil firmy 2008 Konrad Tarański Dyrektor Finansowy Comarch październik 2008, Kraków Comarch: Historia Misja Sfera działań Rozwój W ujęciu globalnym

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie

Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie SUB Hamburg A/561406 Grzegorz Janusz Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ LUBLIN 2011 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp 11 13 Rozdział I TERMINOLOGIA

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII Warszawa, 3 września 2013 r. STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII /Notatka analityczna/ SYNTEZA W związku z dynamicznymi i głębokimi zmianami zachodzącymi na arenie międzynarodowej, postępującą

Bardziej szczegółowo

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów Lublin, 17 maja 2010 r. Sytuacja na globalnym rynku inwestycyjnym kończący się

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Integracja europejska. Wydział Socjologiczno-Historyczny. Instytut Nauk o Polityce

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Integracja europejska. Wydział Socjologiczno-Historyczny. Instytut Nauk o Polityce Załącznik nr 4 do Uchwały Senatu nr 430/01/015 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 013-016 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu*

Bardziej szczegółowo