II. EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE REGIONEM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "II. EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE REGIONEM"

Transkrypt

1 PRZEDSIĘBIORSTWO I REGION nr 1/2009 Konkurencyjność a innowacyjność II. EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE REGIONEM Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego Martin Mizla, Patrycja Pudło * Wstęp Na przestrzeni historycznej sąsiedztwo Polski i Słowacji, przyczyniło się do wytworzenia wielu podobieństw chociażby pod względem językowym, przyrodniczym, krajobrazowym czy kulturalnym. Wzajemne bezpośrednie oddziaływanie obydwóch kultur spowodowało powstanie wspólnego dziedzictwa. Polskosłowackie pogranicze to obszar, który charakteryzuje się występowaniem unikalnych zasobów naturalnych. Typowym elementem krajobrazu są tereny górskie i leśne. Ponadto wspominany teren jest bogaty w złoża wód mineralnych i termalnych, które wykorzystywane są w celach zdrowotnych oraz wypoczynkowych (termalne baseny kąpielowe baseny wodne). Szereg podobieństw obydwu krajów wpłynęło i dalej wpływa na rozwój współpracy transgranicznej. Ponadto członkowstwo w Unii Europejskiej daje wiele możliwości uzyskania środków finansowych na projekty, których celem może być w przyszłości podpora i rozwijanie współpracy transgranicznej, czy rozwoju klasterów, które mają bardzo duży wpływ na rozwój innowacyjności i wzrost konkurencyjności regionów. Niniejszy artykuł jest próba zaprezentowania walorów województwa podkarpackiego oraz koszycko - preszowskiego regionu, z ukazaniem na obszary współpracy miedzy wymienionymi regionami, prezentuje niektóre z przeszłych i obecnych form współpracy oraz obecne możliwości finansowania dalszej kooperacji. Podobieństwa oraz możliwości rozwoju województwa podkarpackiego i koszycko - preszowskiego regionu Doc Ing. Martin Mizla Phd, Katedra Ekonomiki i Zarządzania, Wydział Ekonomii, Uniwersytet Rzeszowski. * Mgr Patrycja Pudło, Ekonomická univerzita v Bratislave, Podnikovohospodárska fakulta v Košiciach. 85

2 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego System podziału terytorialnego krajów UE tzw. NUTS wyróżnia trzy główne poziomy klasyfikacji regionalnej (NUTS 1, NUTS 2, NUTS 3) oraz dwa poziomy lokalne (NUTS 4, NUTS 5). Województwo podkarpackie oraz koszycko przeszowski region jest według tej klasyfikacji zaliczany do NUTS II. Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo obu regionów cechuje ich wiele podobieństw niektóre z nich zaprezentowane są w tabeli. Tabela 1. Województwo podkarpackie na tle koszycko- preszowskiego regionu Kategorie j.m Polska Słowacja Województwo podkarpackie Okręg preszowski Okręg koszycki Powierzchnia km² Ludność os Gęstość zaludnienia Na km² ,7 114,1 Stopa bezrobocia % 18,5 21,5 24,7 PKB mln SK , PKB/osobę Stopień urbanizacji % 40,4% 49,13 56,17 Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Opracowanie, (http)] 22 Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że od 2005 do 2008 roku nastąpiła pozytywna zmiana niektórych wskaźników m.in. stopy bezrobocia, która wynosiła odpowiednio 14,4% w województwie podkarpackim [Informacja, (http)], 11,96 % w okręgu preszowski i 13,15 % i w okręgu koszyckim [Miera, (http)]. Spadek stopy bezrobocia tych regionów może się przekładać na obserwowane w ostatnich latach zwiększenie emigracji ludności głównie w celach zarobkowych. Ponadto może to być związane ze wzrostem liczby podmiotów gospodarczych na omawianych terenach 23. Oprócz niektórych podobieństw natury społeczno - gospodarczej wyrażonych liczbowo (prezentowanych w tabeli 1), na uwagę zasługuje fakt występowania wielu podobieństw głównie środowiska przyrodniczego. Polsko - słowackie pogranicze to typowe tereny górskie i leśne, ponadto charakteryzujące się występowaniem unikalnych zasobów naturalnych, co prowadzi do możliwości wykorzystania tych terenów w kierunkach tj. turystyka czy agroturystyka, a w przyszłości do wytworzenia klasterów, których występowanie przyczyniłoby się w znacznym stopniu do wzrostu konkurencyjności omawianych terenów. Wschodnia część słowacko polskiego pogranicza to występowanie wielu różnych rodzajów źródeł wód mineralnych, wykorzystywanych do celów leczniczych (uzdrowiska) i konsumpcyjnych (rozlewnie wód mineralnych). Korzystne warunki klimatyczne i geologiczne stymu- 22 kurs słowackiej korony 0, zauważalnym według danych urzędów statystycznych Polski Słowacji do 2006 roku. 86

3 Martin Mizla, Patr ycja Pud ło lują powstanie uzdrowisk, a także specjalistycznych zakładów opieki medycznej. Omawiany teren jest również bardzo bogaty w wody geotermalne, które z powodzeniem mogą być wykorzystywane w ramach odnawialnych źródeł energii. Ponadto niedawne badania geologiczne stwierdzają, że złoża termalnych wód występuje na terenie całego Podkarpacia [Energia,(http)]. Obecnie po słowackiej stronie pogranicza istnieje kilkadziesiąt uzdrowisk czy basenów wodnych wykorzystujących termalna wodę. Największe kompleksy tego regionu to np. Aquaparki w Popradzie i Liptowskim Mikulaszu słynące z wysokiej jakości oferowanych usług i przyciągają na ten teren turystów z różnych krajów. Dobrym przykładem możliwości energetyki geotermalnej mogą być odkryte w okolicach Rzeszowa w 1991 złoża ciepłych wód. Badania solanki z Wiśniowej były rewelacyjne. Okazało się, że z głębokości blisko 3800 metrów wydobywa się ciecz o temperaturze 85 stopni Celsjusza i wydajności źródła 180 metrów sześciennych na godzinę. Solanka z Wiśniowej pod względem chemicznym jest wodą typu węglanowo-sodowego, a jej mineralizacja jest znacznie wyższa niż wód na Podhalu. W ocenie prof. Juliana Sokołowskiego z Polskiej Akademii Nauk to istny skarb. Odkryte źródła w Wiśniowej zaliczył on do najlepszych i największych w Polsce, które można będzie eksploatować przez setki lat. Pojawienie się wysokotemperaturowej wody termalnej obudziło nadzieje na nowoczesną, tanią i ekologiczną lokalną energetykę oraz wykorzystanie jej do celów turystycznych i leczniczych. Gorące wody mogłyby posłużyć do ogrzania domostw setek tysięcy mieszkańców, a koszt produkcji prądu byłby niższy nawet o połowę [Matusz, 2004]. Omawiane regiony charakteryzują się wysoką jakością środowiska naturalnego oraz niedużym stopniem jego przekształcenia przede wszystkim z uwagi na górski charakter terenu i niską gęstością zaludnienia po stronie słowackiej. Na terenie omawianego pogranicza znajdują się obszary chronione - parki narodowe np. Bieszczadzki park narodowy, część Magurskiego Parku Narodowego, Tatrzański Narodny Park, część Narodnego Parku Nizke Tatry, cześć Narodnego Parku Slovensky Raj, Pieniński Park Narodowy, Narodowy Park Połoniny, oraz liczne parki krajobrazowe. Oprócz parków narodowych występują liczne ściśle chronione rezerwaty przyrody. Można zatem wnioskować, że pogranicze polsko-słowackie ma wszelkie predyspozycje do rozwoju i wykorzystania nowych tendencji związanych w wypoczynkiem, turystyką ekoturystyką i agroturystyką. Reasumując - bogate środowisko naturalne, dziedzictwo kulturowe, pozytywny wizerunek obszaru i baza turystyczna otwierają nowe możliwości dla rozwoju całorocznej turystyki i rekreacji (w obszarze tym znajdują się liczne środki sportów zimowych). Trzeba jednak podkreślić, że oprócz miejsc dobrze przygotowanych do turystyki i wypoczynku, głównie w zachodniej części analizowanego obszaru, są też takie tereny, gdzie infrastruktura turystyczna jest słabo rozwinięta. Na obszarze przygranicznym dalej spotykamy miejsca, gdzie występuje duży, lecz niewykorzystany potencjał rozwoju turystyki. Dotyczy to w szczególności wschodniej części pogranicza polsko-słowackiego, są to tereny, gdzie warunki naturalne, obiekty historyczne i inne atrakcje turystyczne nie są w pełni wykorzystywane, czasami wręcz zaniedbane. Może to być związane brakiem rozwoju i podpory inicjatyw lokalnych lub niewiedzą mieszkańców o możliwościach wykorzystania kapitału oferowanych chociażby przez UE na promocje swojego regionu i zwiększenie jego konkurencyjności na tle pozostałych powiatów. Na analizowanym obszarze zlokalizowane są liczne renomowane uzdrowiska, jednak trzeba zaznaczyć, że ich stan- 87

4 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego dard nie zawsze jest dostosowany do poziomu unijnego. Bardzo ważną rolę w rozwoju współpracy transgranicznej spełniają wydarzenia kulturalne i sportowe. Festiwale, konkursy, wystawy, imprezy folklorystyczne przyczyniają się do tworzenia bezpośrednich kontaktów między społecznościami lokalnymi i samorządami Polski i Słowacji. Turystyka jako gałąź lokalnej gospodarki jest bardzo ważna po obu stronach granicy. Potencjalnie pogranicze polsko-słowackie jest idealnym miejscem dla rozwoju turystyki transgranicznej. Z badań [Program, (http)] wynika, że (licząc każde przekroczenie granicy osobno) rocznie granice przekracza 4 mln Słowaków i ponad 5 mln Polaków. Jednak dla Polaków Słowacja jest często etapem w podróży na południe Europy. Z kolei, mimo że aż 95% turystów słowackich przekraczając granicę pozostaje w strefie przygranicznej, 99,5% Słowaków spędza tu mniej niż 24 godziny. Słowacka część obszaru wsparcia jest, w porównaniu do polskiej, lepiej wyposażona w infrastrukturę turystyczną. Jednak infrastruktura turystyczna po polskiej stronie granicy jest wykorzystywana bardziej intensywnie. Ważnym elementem wpływającym na rozwój wschodniej części pogranicza polsko-słowackiego jest bogactwo obiektów historycznych i kulturowych oraz instytucji kultury. Na omawianym terenie występują liczne zabytkowe obiekty rzymskokatolickie, greckokatolickie, żydowskie, a także obiekty związane z prawosławiem i protestantyzmem, często wpisane do rejestru zabytków, ale będące w złym stanie technicznym lub zdewastowane. Wiele obiektów historycznych z tego obszaru znajduje się na światowej Liście Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Istotna rolę odgrywają tu liczne miejsca kultu religijnego i pielgrzymek (np. sanktuaria, kościoły, cerkwie, kapliczki). W wielu częściach obszaru znajdują się tradycyjne osady wiejskie z dobrze zachowaną tradycyjną architekturą i elementami folkloru danego regionu. Sztukę ludową spotyka się na obszarze wsparcia w budownictwie, wyposażeniu wnętrz, przedmiotach codziennego użytku i narzędziach pracy. Zwyczaje i obrzędy, folklor muzyczny i taneczny kultywowane są przez licznych śpiewaków, kapele i zespoły pieśni i tańca. Także koronki, haftowane dzieła, bibułkarstwo, malarstwo na szkle, rzeźby w drewnie i inne są przedmiotami sztuki ludowego rękodzieła. Trzeba jednak wyraźnie powiedzieć, że aby w pełni zostały wykorzystane walory przyrodnicze czy kulturowe omawianych terenów, niezbędne są inwestycje infrastruktury transportowej i komunikacyjnej. Podkreślenia wymaga fakt, że obecny stan dróg jest niedostosowany do potrzeb obszaru, zwłaszcza z punktu widzenia podmiotów gospodarczych. Infrastruktura transportowa ma szczególne znaczenie dla rozwoju obszarów przygranicznych m.in. z uwagi na dynamiczny rozwój przemysłu turystycznego (usług turystycznych, rekreacyjnych, sportowych itp.), konieczność obsługi granicznego ruchu tranzytowego oraz zapewnienia spójności przestrzennej obszaru przygranicznego, co stanowi szczególne wyzwanie w obszarach górskich. Z uwagi na łańcuch Karpat pogranicze polsko-słowackie charakteryzuje się bardzo zróżnicowaną gęstością sieci drogowej. Na pograniczu polskim jakość dróg (zwłaszcza lokalnych) jest bardzo niska. Ponadto w polskiej części obszaru wsparcia niewielki jest udział dróg dwujezdniowych, przystosowanych do ruchu towarowego (115 kn na oś). Na Słowacji stan dróg jest lepszy, większy jest również odsetek dróg dwujezdniowych, w tym autostrad. Po obu stronach granicy niski jest poziom bezpieczeństwa związanego z infrastrukturą transportową. Na 88

5 Martin Mizla, Patr ycja Pud ło terenach górskich rozproszonego osadnictwa wysokie są koszty budowy i utrzymania sieci infrastruktury. Główne szlaki drogowe i kolejowe położone są w dolinach, w wielu przypadkach bardzo wąskich. Na pograniczu polsko-słowackim zlokalizowane są renomowane firmy IT. Jednakże obszar pogranicza cechuje niski poziom informatyzacji i dostępu do usług teleinformatycznych. Ponadto trzeba dodać, że dostępność Internetu jest znacznie większa w miastach niż na terenach wiejskich. Powoduje to, że osoby zainteresowane prowadzeniem agroturystyki albo już ja prowadzące mają w erze komputeryzacji zmniejszone pole oddziaływania na potencjalnego klienta, który bardzo często szuka oferty przez Internet. Wzajemne doświadczenia z współpracy transgranicznej - obecne programy oraz możliwości finansowania tego typu projektów Biorąc po uwagę warunki środowiska naturalnego, wspólna historie i dziedzictwo kulturowe omawianych terenów pogranicza polsko słowackiego, budowanie wzajemnej współpracy było i jest jednym z priorytetów programów operacyjnych. Najnowszy dokument prezentujący kierunki współpracy obu krajów to Program operacyjny współpracy transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Omawiany program w ramach czterech priorytetów nakierowany jest głównie na rozwój infrastruktury transgranicznej, prowadzącej do integracji przestrzennej obszaru oraz zwiększenia jego dostępności i atrakcyjności dla mieszkańców, inwestorów i turystów nawiązywanie kontaktów transgranicznych poprzez realizację mikroprojektów opartych na działaniach typu ludzie dla ludzi. Ponadto w projekcie uwzględnia się wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka jest finansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz współfinansowany przez partnerów i uczestników krajowych. Środki EFRR przeznaczone na omawiany projekt wynoszą 157, Euro. Wysokość alokacji polskiej środków EFRR wynosi 85,9 mln EUR. W ramach programu przewidywane jest tworzenie projektów sieciowych polegających na sieci współpracy nawiązywanej pomiędzy współpracującymi ze sobą instytucjami, zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej. Sieci te będą konkretyzacją dotychczasowej współpracy instytucji, która prowadzona jest już od dłuższego czasu, jednak formalnie nie istniały dotychczas instrumenty finansowe wspierające kooperację w takiej formie. Sieci zawiązywane w ramach priorytetu 2-rozwój społecznogospodarczy będą sieciami tematycznymi, które dotyczyć będą m.in. współpracy gospodarczej, edukacyjnej, kulturalnej, a także współpracy dotyczącej bezpieczeństwa po obu stronach granicy. Sieci umożliwiały będą wymianę informacji, lepszą współpracę i tworzenie nowych instytucjonalnych struktur współpracy transgranicznej. Rezultatem podejmowanych działań powinno być tworzenie nowych rozwiązań, strategii i polityk. Sieć mogą zawiązać co najmniej trzy podmioty (w tym jeden partner zagraniczny), z których jeden będzie partnerem wiodącym odpowiedzialnym za zarządzanie projektem oraz realizowaną w jego ramach siecią współpracy [Program, (http)]. Spełnienie priorytetów omawianego programu mogą mieć bezpośredni wpływ na rozwój klastra turystyczno - hotelarsko uzdrowiskowego na pograniczu polsko-słowackim. Obecnie w literaturze spotykamy wiele definicji i rodzajów klastrów. Koncepcja klastra przemysłowego została sformuło- 89

6 90 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego wana przez amerykańskiego ekonomistę Michaela Portera, a za jej prekursora należy uznać brytyjskiego ekonomistę Alfreda Marshalla. Według Portera- klastry przemysłowe to geograficzna koncentracja konkurencyjnych firm w powiązanych sektorach, związanych ze sobą gospodarczo, dzielących te same umiejętności, technologię i infrastrukturę. W klastrze, wielkie i małe przedsiębiorstwa osiągają znacznie więcej niż gdyby miały pracować same, dzięki sieci związanych przedsiębiorstw, dostawców, usług, instytucji akademickich oraz producentów skoncentrowanych na tym samym obszarze. Koncentracja wspomaga tworzenie nowych przedsiębiorstw, produktów oraz nowych miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych, dobrze opłacanych pracowników [Porter, 1990]. Literatura wyróżnia wiele form klastrów (technologiczne, tradycyjne, satelitarne, instytucjonalne, sieciowe czy koncentryczne) [Pluciński M., Hundert M., Skweres-Kuchta 2008, s 17.]. Jednak z punktu widzenia znaczenia drobnej przedsiębiorczości, w ekonomice każdego kraju należy bardziej szczegółowo wspomnieć o klastrach sieciowych, które mogłyby rozwinąć się na terach transgranicznych. Klaster sieciowy składa się z sieci małych firm w tym samym lub podobnym sektorze produkcji, charakteryzujących się możliwością szybkiej adaptacji do zmieniającego się rynku i zróżnicowanych wymagań poprzez współpracę i używanie nowych technologii. Firmy w klastrze wykorzystują zalety nieosiągalne dla firm gdzie indziej, na przykład dostęp do lokalnej wiedzy i rynku pracy, niskich kosztów transportu i kosztów transakcyjnych, pokładów elastyczności, zaufania i współpracy oraz lokalnej infrastruktury, która wspomaga specjalizowaną sprzedaż, usługi i sieci dostawców. Ważną cechą wyróżniającą klastry typu sieciowego jest brak jednego centralnego punktu, wokół którego skupiają się przedsiębiorstwa istnieje raczej zróżnicowana baza firm. Przykładem klastrów występujących na omawianym terenie pogranicza jest np. Dolina Lotnicza - Rzeszów, Tarnowski Klaster Przemysłowy Plastikowa Dolina. Ponadto w wyniku odbytego spotkania w siedzibie WSIiZ w Rzeszowie dnia 24 kwietnia 2006 roku zostało powołane do życia Stowarzyszenie Informatyka Podkarpacka, którego misją jest tworzenie i rozwój Podkarpackiego Klastra Informatycznego [Podkarpacki, (http)]. W celu promocji i rozwoju polskich klastrów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zleciła projekt Program szkoleń promujących clustering. Przedsięwzięcie współfinansowane jest ze środków UE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Realizowany projekt dąży do wyłonienia grup zadaniowych zlokalizowanych na obszarze całej Polski przy czym każda z nich będzie funkcjonować w ramach jednotliwych obszarów geograficznych w branżach tzw. produktów regionalnych, tradycyjnych i lokalnych. Grupa zadaniowa z województwa podkarpackiego, która dotychczas wyraziła chęć uczestnictwa w projekcie to tzw. Podkarpackie smaki [Podkarpackie, (http)]. Ponadto biorąc po uwagę problemy energetyczne na świecie wzrasta znaczenie odnawialnych źródeł energii. Ta kwesta została zawarta w Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Małopolskiego na lata oraz Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata Zgodnie z założeniami obu strategii powstał małopolskopodkarpacki klaster czystej energii, którego głównymi celami są [Prezentacja, (http)]:

7 Martin Mizla, Patr ycja Pud ło Zwiększenie pozyskania i wykorzystania czystej energii w regionie południowo-wschodniej Polski dla ochrony środowiska przyrodniczego Koncentracja badań naukowych w obszarze czystej energii Integracja działań przedsiębiorców, agencji, stowarzyszeń i władz regionalnych w obszarze energetyki Ponadto ponad dziesięcioletnia współpraca Polski i Słowacji widoczna jest w działalności Euroregionu Tatry, którego członkiem jest m.in. gminy przeszowskiego kraju. Hasło przygranicznej współpracy brzmi dwa państwa, dwa języki, jeden region, jeden cel, Euroregion Tatry jest obszarem typowo górskim posiada wyjątkowe walory przyrodnicze, krajoznawcze i kulturowe. Na jego obszarze znajduje się pięć parków narodowych: Tatrzański, Pieniński, Babiogórski, Gorczański i Słowacki Raj. Głównymi atrakcjami turystycznymi tego regionu są Tatry i Zakopane. Wielkie walory turystyczne posiadają również Pieniny z przełomem Dunajca, Zalew Czorsztyński, Babia Góra, Gorce. Naturalne wody mineralne i doskonałe warunki klimatyczne są podstawą uzdrowisk. Przedsięwzięcia realizowane w ramach Euroregionu Tatry sponsorowane są m.in. ze składek członkowskich płaconych przez uczestników porozumienia euroregionalnego, z subwencji jednostek administracyjnych wyższego szczebla, w tym środki regionalne i centralne, czy programów pomocowych Unii Europejskiej. Podkreślić należy także powszechną dostępność tych środków pomocy dla gmin, powiatów, szkół, instytucji pozarządowych i innych organizacji publicznych. Wszystkie organizacje niedochodowe, których siedziba znajduje się na obszarze danego Euroregionu, mogą ubiegać się o wsparcie, pod warunkiem spełnienia kilku kryteriów, z których najważniejsze stanowi poświadczone poparcie partnera z drugiej strony granicy i jego planowany bezpośredni udział w realizacji projektu. Bezstronny Panel Ekspertów oraz współdecydujące o wyborze projektów regionalne Komitety Sterujące zapewniają przejrzystość funkcjonowania Funduszu, jak również podejmowanie fachowych decyzji, z uwzględnieniem priorytetów danego Euroregionu. Działalność Euroregionu przyczynia się do powstawania imprez kulturalnych aranżujące spotkania mieszkańców sąsiadujących państw, wymiany młodzieży, podczas targów gospodarczych, konferencji i seminariów naukowych, festiwali piosenki czy zawodów sportowych, jak również nauka języka sąsiada oraz publikacji poświęconych problemom daleko wykraczającym poza granice jednego kraju przełamują wieloletnie bariery kulturowe i historyczne, uświadamiając lokalnej społeczności wzajemne związki i podobieństwa oraz wspólną odpowiedzialność za kształtowanie rzeczywistości w najbliższej okolicy. Niewielkie projekty, których średnie dofinansowanie w ramach Funduszu wynosi kilka tysięcy ero, przyczyniają się do tworzenia trwałych więzów kulturalnych, gospodarczych i - co szczególnie istotne - nawiązywania zwyczajnych kontaktów towarzyskich [Fundusz, (http)]. Ponadto koszycko-preszowski region oraz znaczna część województwa podkarpackiego) 24 należą do jednego z największych euroregionów do Euroregionu Karpackiego (pozostałe kraje wchodzące w jego skład to Węgry, Ukraina oraz Rumunia). Główną przesłanką utworzenia Euroregionu Karpackiego" było inicjowanie i koordynowanie działań w zakresie promocji współpracy gospodarczej, naukowej, kulturalnej, oświatowej, turystycznej i ekologicznej. Więk- 24 Lista członków po stronie polskiej dostępna na stronie 91

8 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego szość wpływów do budżetu Euroregionu pochodzi ze składek członków Euroregionu, Stowarzyszenie Euroregion Karpacki [Euroregion, (http)] tworzy dynamiczną płaszczyzna współdziałania krajów zrzeszonych w zakresie rozwoju obszarów przygranicznych, jest to także instytucja, która aktywnie stymuluje i wspiera rozwój współpracy terytorialnej (transgranicznej i międzyregionalnej). Na podstawie obowiązujących w Polsce przepisów i stosowanych od lat rozwiązań Stowarzyszenie pełni funkcje instytucji wdrażającej i zarządzającej dla wybranych komponentów programów Unii Europejskiej wspierających rozwój współpracy transgranicznej. W okresie przedakcesyjnym Stowarzyszenie zarządzało Wspólnym Funduszem Małych Projektów w ramach Programu Współpracy Przygranicznej Polska - Słowacja (PHARE CBC). Ponadto realizowała Mikroprojekty w ramach Programu Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG IIIA Polska - Republika Słowacka Obecnie Stowarzyszenia jest przygotowane do pełnienia istotnych funkcji w obecnym okresie budżetowym Unii Europejskiej Projekty finansowane z programów UE to ( INTERREG IIIA, EWT , EISIP ). W ciągu siedmiu lat na pograniczu polsko-słowackim będzie realizowany program współpracy transgranicznej w ramach Celu 3 polityki strukturalnej Wspólnot: Europejskiej Współpracy Terytorialnej. Ustanowienie tego celu świadczy o tym, jak bardzo ważną rolę odgrywa w polityce Unii Europejskiej wsparcie obszarów nadgranicznych, rozwój współpracy instytucjonalnej między podmiotami działającymi na tych terenach, podejmowanie wspólnych wysiłków na rzecz podniesienia ich rangi i znaczenia w polityce regionalnej na poziomie krajowym. Ambicją Stowarzyszenia Euroregionu Karpackiego jest stworzenie z programów unijnych efektywnego narzędzia dla dynamicznego rozwoju społeczności, połączonych pasmem Północnych Karpat. Jest instytucją, która wykorzystuje zdobyte przez lata doświadczenia, znajomość specyfiki obszarów przygranicznych, ich problemów, ale też ogromnych możliwości, które tkwią w ich kulturze, historii, bogactwie przyrody, atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale gospodarczym. 92

9 Martin Mizla, Patr ycja Pud ło Obecne możliwości finansowania współpracy transgranicznej województwa podkarpackiego i wschodniej Słowacji Możliwości finansowania projektów opartych na współpracy transgranicznej województwa podkarpackiego i koszycko - preszowskiego regionu jest możliwa miedzy innymi dzięki korzystaniu z funduszy UE. Wsparcie Wspólnoty jest dostępne w ramach Współpracy Terytorialnej na lata W ustalonym interwale czasowym w ramach odrębnego celu polityki spójności Unii Europejskiej Cel Europejska Współpraca Terytorialna (EWT), wsparcie finansowe jest przewidziane na projekty dotyczące współpracy w wymiarze transgranicznym, transnarodowym i międzyregionalnym. Wyodrębnienie współpracy terytorialnej jako osobnego celu polityki spójności potwierdza duże znaczenie wspólnych przedsięwzięć podejmowanych przez partnerów unijnych. O rosnącym znaczeniu tego typu współpracy świadczy również zwiększenie wysokości środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W latach na rozwój współpracy terytorialnej z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych zostanie łącznie 7,75 mld euro. Polska alokacja na realizację programów w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej wyniesie 557,8 mln euro. Dodatkowe 173,3 mln euro zostanie przeznaczonych przez Polskę na współpracę transgraniczną z państwami nie należącymi do Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) [Współpraca, (http)]. Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (European Territorial Cooperation) oraz Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (European Neighbourhood and Partnership Instrument) zastąpią przedsięwzięcia realizowane w ramach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III Komponentom INTERREG-u III będą odpowiadały trzy typy programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej: programy współpracy transgranicznej zastąpią INTERREG III A [Program, (http)], w ramach tego programu powstał Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka ( wsparcie dotyczy mi.n preszowskiego kraju po stronie słowackiej oraz po stronie polskiej m.in. podregion krośnieńsko-przemyski, oraz podregion rzeszowsko-tarnobrzeski) programy współpracy transnarodowej zastąpią INTERREG III B (współpraca Polski i Słowacji jest możliwa w ramach Programu dla Europy Środkowej) [Współpraca, (http)], programy współpracy międzyregionalnej (INTERREG IV C) zastąpią INTERREG III C [Współpraca, (http)] (w porównaniu z okresem obecnie jest dostępny tylko jeden Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej - INTERREG IV C, który swoim zasięgiem obejmie całe terytorium Unii Europejskiej. Będą w nim uczestniczyli partnerzy z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej oraz z Norwegii i Szwajcarii. Wsparcia inicjatyw transgranicznych jest możliwe również dzięki Wyszehradzkiemu Funduszowi (International Visegrad Fund (IVF), który powstał w 2000r. W skład funduszu wchodzą: Słowacja, Polska, Czechy oraz Węgry. Głównym jego celem jest prowadzenie działalności wspierającej współpracę zrzeszonych krajów. Fundusz oferuje wsparcie inicjatyw w czterech grantach: 93

10 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego Małe granty - ogólna suma przeznaczona na małe granty w roku 2008 wynosi EUR. Terminy składania wniosków: 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia. Kwota wsparcia projektów w ramach programu Małych Grantów wynosi do EUR. Fundusz wspiera projekty z następujących dziedzin: współpraca kulturalna (n.p. festiwale, publikacje), współpraca naukowa i badania naukowe (n.p. konferencje, publikacje, badania), edukacja (n.p. seminaria, szkoły letnie), wymiana młodzieży (n.p. sport, imprezy edukacyjne i kulturalne dla młodzieży i dzieci), współpraca transgraniczna (n.p. projekty 2 państw, które znajdują się na granicy, w odległości 50 km od granicy) promocja turystyki (n.p. przewodniki, prezentacje, targi) Standardowe granty (ogólna suma przeznaczona na Standardowe granty w roku 2008 wynosi EUR. Terminy składania wniosków: 15 marca i 15 września. Kwota wsparcia projektów w ramach programu Standardowych Grantów wynosi od EUR w górę. Fundusz wspiera projekty w takich samych dziedzinach jak w przypadku małych grantów, Granty Strategiczne)- ogólna suma przeznaczona na Strategiczne Granty w roku 2008 wynosi EUR. Termin składania wniosków: 15 lutego i 15 maja. Fundusz w roku 2008 wesprze jeden lub więcej projektów. Kwota wsparcia jednego projektu w ramach tego programu wynosi od do EUR. W roku 2008 Fundusz wspiera projekty zgodne z następującymi priorytetami: stworzenie lepszych warunków do badań naukowych, proces integracji europejskiej: dzielenie się "Wyszehradzkim know-how" z państwami sąsiadującymi z Grupą, dobre zarządzanie (Good Governance) sektorem publicznym, promocja Grupy Wyszehradzkiej: współczesne podejście do poszerzania wiedzy na temat współpracy krajów Grupy Wyszehradzkiej Granty dla uczelni wyższych termin składania wniosków był do 15 lutego Program wpiera rozwój uczelni wyższych ich programów nauczania, uniwersyteckie kursy związanych z krajami należącymi do omawianego Funduszu. Budżet grantu wynosi EUR 100,000. Uwagi końcowe Wspólne dziedzictwo kulturowe oraz sympatia polsko-słowacka przyczyniała się i nadal przyczynia do powstawania inicjatyw, które mają na celu wzrost konkurencyjności i innowacyjności wymienionych krajów. Warunki przyrodnicze oraz obecne sytuacja ekonomiczna na świecie wskazuje na nowe trendy budowania wzajemne współpracy między regionami. Województwem podkarpackim oraz proszowsko-koszycki region posiada bardzo wysokie walory turystyczne, które dają podstawę do wytworzenia na tym terenie turystyczno - hotelarsko - uzdrowiskowego klastera, w którego skład wchodziłyby firmy z pogranicza polsko-słowackiego. Ponadto wysoka zasobność regionów w geotermalne źródła stwarza możliwości wykorzystania ich nie tylko na cele energetyczne, ale również leczniczo - uzdrowiskowe. Wszystkie te działania mogą przyczynić się o rozwoju regionu i wzrostu jego konkurencyjności na tle pozostałych, zarówno w Polsce jak i Słowacji. 94

11 Martin Mizla, Patr ycja Pud ło Cooperation between South-East Poland and East Slovakia the Road to Increase Competitiveness these Regions Summary Poland and Slovakia as a border countries have many natural, cultural and economical similarities, which can be a foundation of further cooperation these two countries. This article shows area of cooperation and possibilities of financing this collaboration. Literatura Energia odnawialna jako alternatywa utrzymania suwerenności energetycznej Polski Euroregion Podkarpacki Fundusz Małych Projektów Informacja o stanie i strukturze bezrobocia w województwie podkarpackim w styczniu 2008 r. p_tery=9&p_dane=0&p_kate=4&p_wyjscie=1 Matusz J , Geotermalny skarb, Rzeczpospolita. Miera nezamestnanosti koncom januára vzrástla na 8,06 % Podkarpacki klaster informatyczny Podkarpackie Smaki Pluciński M., Hundert M., Skweres-Kuchta 2008 Potrzeby sektora MSP w zakresie wsparcia innowacyjności i budowy struktur klastrowych branży TSL (Raport z badań w województwie zachodnio-pomorskim), Szczecin. Porter M. E., The Competitive Advantage of Nations, Macmillan Press, Hampshire and London Prezentacja klastra Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Współpraca międzyregionalna Programy współpracy transgranicznej Współpraca Terytorialna w latach

12 Współpraca transgraniczna drogą do zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności wschodniej Słowacji oraz województwa podkarpackiego Współpraca transnarodowa, 96

Polsko-słowacka współpraca transgraniczna w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej analiza wybranych mikroprojektów z terenu woj.

Polsko-słowacka współpraca transgraniczna w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej analiza wybranych mikroprojektów z terenu woj. Polsko-słowacka współpraca transgraniczna w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej analiza wybranych mikroprojektów z terenu woj. podkarpackiego dr Paweł Kuca - Uniwersytet Rzeszowski Europejska

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny

Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny Podsumowanie Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013 Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny Historia finansowania współpracy na polsko słowackim pograniczu

Bardziej szczegółowo

Polska Republika Słowacka 2007 2013 Znaczenie dla regionów doświadczenia Małopolski Kraków, 22 kwietnia 2008 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Cele współpracy transgranicznej (Europejska

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STRUKTURA DOKUMENTU 2 1. Diagnoza sytuacji społeczno-gospodarczej województwa lubelskiego, 2. Strategia realizacji Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Możliwości uzyskania wsparcia na realizację polsko-czeskich projektów

Możliwości uzyskania wsparcia na realizację polsko-czeskich projektów Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej RCz-RP 2007-2013 Możliwości uzyskania wsparcia na realizację polsko-czeskich projektów 23.11.2007 Racibórz / 30.11.2007 Cieszyn / 7.12.2007 Bielsko-Biała spotkanie

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej Monika Strojecka-Gevorgyan Zielona Góra, 23 września 2008 r. Polityka spójności UE 2007-2013 Trzy cele: 1. Konwergencja 2. Konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne na temat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej w latach

Spotkanie konsultacyjne na temat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej w latach Spotkanie konsultacyjne na temat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej w latach 2014-2020 Nowy Targ, 15.01.2014 r. Spotkanie realizowane w ramach mikroprojektu pt. Polsko-słowacka strategia działania

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu

Europejska Współpraca Terytorialna Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Programy INTERREG 2014-2020 Transgraniczne INTERREG VA Transnarodowe - INTERREG VB (Program Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Programy INTERREG 2014-2020 Transgraniczne INTERREG VA Transnarodowe - INTERREG VB (Program Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA MIKROPROJEKTÓW W EUROREGIONIE TATRY W LATACH 2008-2015

REALIZACJA MIKROPROJEKTÓW W EUROREGIONIE TATRY W LATACH 2008-2015 REALIZACJA MIKROPROJEKTÓW W EUROREGIONIE TATRY W LATACH 2008-2015 Konferencja pt. Łączą nas mikroprojekty, Nowy Targ, 01.10.2015 r. Projekt parasolowy współfinansowany przez Unię Europejską ze środków

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

CONTRACT CONSULTING KUMELA I WSPÓLNICY SPÓŁKA JAWNA

CONTRACT CONSULTING KUMELA I WSPÓLNICY SPÓŁKA JAWNA Autor: Tomasz Kublik Programy UE wspomagające współpracę terytorialną W bieŝącym okresie programowania (2007-2013) współpraca terytorialna realizowana będzie w trzech wymiarach: transgranicznym, transnarodowym

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Europejska Współpraca Terytorialna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Wprowadzenie Warszawa, 8 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Trzy typy programów różnice

Bardziej szczegółowo

Programy współpracy terytorialnej UE

Programy współpracy terytorialnej UE Programy współpracy terytorialnej UE Elżbieta Książek II Forum Dni Nauki i Technologii Polska Wschód Białystok-Białowieża, 22-24 kwietnia 2009 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 PARTNERSKIE PROJEKTY TURYSTYCZNE WNIOSKI DLA PASA NADMORSKIEGO Jak realizować projekty partnerskie z zakresu turystyki w latach

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

PEŁNA NAZWA: STOWARZYSZENIE EUROREGION KARPACKI POLSKA

PEŁNA NAZWA: STOWARZYSZENIE EUROREGION KARPACKI POLSKA STOWARZYSZENIE EUROREGION KARPACKI POLSKA Członek AEBR od 22 Września 2011 Association of European Border Regions (AEBR) (Carpathian Region on the AEBR map Cross- Border Cooperation Areas 2011 ) PEŁNA

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME 25 czerwca 2015 r. Wsparcie pozafinansowe i instrumenty finansowe 2014-2020 1. Poziom krajowy: programy

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Organizator: ZWIĄZEK EUROREGION TATRY NOWY TARG, dnia 21 czerwca 2012

Organizator: ZWIĄZEK EUROREGION TATRY NOWY TARG, dnia 21 czerwca 2012 SZKOLENIE W ZAKRESIE APLIKOWANIA O DOFINANSOWANIE MIKROPROJEKTÓW ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO ORAZ Z BUDŻETU PAŃSTWA W RAMACH III OSI PRIORYTETOWEJ PROGRAMU WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Rola Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej TATRY w nowym Programie Współpracy Transgranicznej PL-SK

Rola Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej TATRY w nowym Programie Współpracy Transgranicznej PL-SK Rola Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej TATRY w nowym Programie Współpracy Transgranicznej PL-SK 2014-2020 Agnieszka Pyzowska Dyrektor EUWT TATRY z o.o. www.euwt-tatry.eu Mikroprojekt pt.

Bardziej szczegółowo

Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego

Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego Analiza doświadczeń i perspektyw współpracy transgranicznej samorządów lokalnych pogranicza polsko-słowackiego Proces budowania wspólnej strategii cechowało partnerskie podejście. W prace nad strategią

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące podmiotu/podmiotów realizujących lub zasłużonych dla realizacji opisanych inicjatyw lub praktyk nazwa inicjatywy Wspieranie partnerstwa transgranicznego i współpracy

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Transgranicznej Polska Republika Słowacka w województwie małopolskim

Program Współpracy Transgranicznej Polska Republika Słowacka w województwie małopolskim Program Współpracy Transgranicznej Polska Republika Słowacka w województwie małopolskim Od INTERREG IIIA 2004 2006 do Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2007 2013 Kraków, 20 czerwca 2007 r. Joanna Urbanowicz

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka w perspektywie finansowej Bielsko-Biała 9 grudnia 2013 r.

Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka w perspektywie finansowej Bielsko-Biała 9 grudnia 2013 r. Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka w perspektywie finansowej 2014-2020 Bielsko-Biała 9 grudnia 2013 r. Prace nad przygotowaniem polsko-słowackiego programu współpracy transgranicznej na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln euro;

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030)

ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030) ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA 2015-2020 2020 (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030) Michał Romanowski 5 wrzesień 2014 r. 375 km² 75,5 tys. mieszkańców Horyzont

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

Kultura w programach EWT 2014-2020. Katowice, 14 marca 2014 r.

Kultura w programach EWT 2014-2020. Katowice, 14 marca 2014 r. Kultura w programach EWT 2014-2020 Katowice, 14 marca 2014 r. EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA Zasady: - partnerstwo ponadnarodowe, - poziom dofinansowania dla polskich partnerów: do 85% kosztów kwalifikowalnych,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Polska Saksonia 2007 2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Polska Saksonia 2007 2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Polska Saksonia 2007 2013 Aleksandra Sibiga Żagań, 25 marzec 2010 roku WARUNKI OTRZYMANIA WSPARCIA W ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 Program współpracy Interreg V-A Litwa-Polska jest kontynuacją współpracy rozpoczętej wraz z Programem Współpracy

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 w Wielkopolsce Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Współpraca transnarodowa i międzyregionalna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Toruń, 17 marca 2015 roku 1 Programy transnarodowe to: współpraca w ramach określonych obszarów

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 17 grudnia 2014 r.

Wrocław, 17 grudnia 2014 r. Wrocław, 17 grudnia 2014 r. KONCEPCJA SYSTEMU MONITORINGU OPIS SYSTEMU ZAŁOŻENIA INSTYTUCJONALNE ZAKRES PRZEDMIOTOWY NARZĘDZIA MONITORINGU Przyjęta Uchwałą nr 6242/IV/14 Zarządu Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A.

KLASTRY PRZEMYSŁOWE. Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich. Dr inż. Ignacy Pardyka. ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. KLASTRY PRZEMYSŁOWE Projekt Centrum Rozwoju Klastrów Świętokrzyskich Dr inż. Ignacy Pardyka ŚWIĘTOKRZYSKA AGENCJA ROZWOJU REGIONU S.A. w Kielcach I Forum Gospodarcze w Ostrowcu Świętokrzyskim 19 października

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

pracy międzyregionalnej Interreg Europa

pracy międzyregionalnej Interreg Europa Interreg Europe 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Program współpracy pracy międzyregionalnej Interreg Europa Warszawa Warszawa, - 8 października 6 maja 2015 2014r. Obszar współpracy i budżet

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r.

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r. Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata 2007-2013 Kielce, kwiecień 2008 r. Problemy ograniczające rozwój Województwa Świętokrzyskiego Problemy

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego oraz Zintegrowane Podejście Terytorialne

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego oraz Zintegrowane Podejście Terytorialne Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 oraz Zintegrowane Podejście Terytorialne Stan prac nad RPO WD RPO WD 2014-2020 zostało przyjęte Uchwałą nr 5541/IV/14 Zarządu Województwa

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

WSTĘP MISJA I CELE KLASTRA

WSTĘP MISJA I CELE KLASTRA WSTĘP Dokument ten zawiera informacje na temat powołania do życia Klastra Rzecznego Mazovia. Ideą powstania takiego klastra na Mazowszu jest chęć przywrócenia transportu i turystyki na rzekach województwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ. Programy. Europejskiej Współpracy Terytorialnej

PROGRAMY EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ. Programy. Europejskiej Współpracy Terytorialnej Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) Współpraca transgraniczna Granice kraju województwo kujawsko-pomorskie nie ma możliwości uczestnictwa w tych programach

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat realizacji mikroprojektów przez Związek Euroregion Tatry w ramach Programu Interreg V-A PL-SK Zakopane, r.

Informacja na temat realizacji mikroprojektów przez Związek Euroregion Tatry w ramach Programu Interreg V-A PL-SK Zakopane, r. Informacja na temat realizacji mikroprojektów przez Związek Euroregion Tatry w ramach Programu Interreg V-A PL-SK 2014-2020 Zakopane, 12.04.2016 r. Program Interreg V-A PL-SK 2014-2020 08. 2012-11.2014

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata (RPO WiM )

Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata (RPO WiM ) Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020. (RPO WiM 2014-2020) Możliwości finansowania projektów w zakresie dziedzictwa kulturowego i naturalnego Toruń, 17 marca

Bardziej szczegółowo

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu Województwa Dolnośląskiego Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Plan prezentacji 1. Obszary

Bardziej szczegółowo

Zakres Obszarów Strategicznych.

Zakres Obszarów Strategicznych. Zakres Obszarów Strategicznych. Załącznik nr 2 do Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020. Konstrukcja Obszarów Strategicznych Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020 zakłada wpisywanie

Bardziej szczegółowo

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania MOCNE STRONY 1. Walory środowiska naturalnego potencjał dla rozwoju turystyki i rekreacji 2. Zaangażowanie liderów i społeczności

Bardziej szczegółowo

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO TRANSGRANICZNA WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczególne położenie geopolityczne Województwa Zachodniopomorskiego: usytuowanie nad brzegiem Morza Bałtyckiego bliskość zachodniej

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna Szczecin, 10 grudnia 2012 r.

Europejska Współpraca Terytorialna Szczecin, 10 grudnia 2012 r. Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Szczecin, 10 grudnia 2012 r. Negocjacje nowych rozporządzeń Polska jest włączona jest w przygotowanie podstaw prawnych współpracy terytorialnej. Negocjacje

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

danych statystycznych dokumentów absorpcji środków badania ankietowego

danych statystycznych dokumentów absorpcji środków badania ankietowego W ramach niniejszego projektu przeprowadzono analizy: - ogólnodostępnych danych statystycznych z siedmiu zakresów tematycznych, - najważniejszych dokumentów programowych, planistycznych i strategicznych

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

Program dla Europy Środkowej 2007-2013

Program dla Europy Środkowej 2007-2013 Warszawa, 15 stycznia 2014 r. Program dla Europy Środkowej 2007-2013 Teresa Marcinów Departament Współpracy Terytorialnej, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Obszar programu UE Polska, Republika Czeska,

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Transgranicznej INTERREG VA Polska Słowacja Nowy Sącz, 19 października 2016 r.

Program Współpracy Transgranicznej INTERREG VA Polska Słowacja Nowy Sącz, 19 października 2016 r. Program Współpracy Transgranicznej INTERREG VA Polska Słowacja 2014-2020 Nowy Sącz, 19 października 2016 r. Program Współpracy Transgranicznej INTERREG VA Polska Słowacja 2014-2020 Grzegorz First Urząd

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Informacje ogólne

INTERREG IIIA Polska-Czechy Informacje ogólne INTERREG IIIA Polska-Czechy Informacje ogólne Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Interreg informacje ogólne największa z Inicjatyw Wspólnotowych UE składa się z trzech komponentów INTERREG

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART PANELIŚCI Przedstawiciel MIiR: Agnieszka Dawydzik, Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzynarodowa w programach. INTERREG Region Morza Bałtyckiego INTERREG Europa Środkowa INTERREG Europa

Współpraca międzynarodowa w programach. INTERREG Region Morza Bałtyckiego INTERREG Europa Środkowa INTERREG Europa Współpraca międzynarodowa w programach INTERREG Region Morza Bałtyckiego INTERREG Europa Środkowa INTERREG Europa Marta Pietrzyk zastępca dyrektora Departamentu Współpracy Terytorialnej Warszawa, 5 listopada

Bardziej szczegółowo

Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TRITIA z o.o.

Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TRITIA z o.o. Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TRITIA z o.o. POCZĄTKI WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ Strategia Województwa Śląskiego zakłada działania zapobiegające marginalizacji terenów przygranicznych

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA. Katowice, 24 listopada 2015 r.

Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA. Katowice, 24 listopada 2015 r. Europejska Współpraca Terytorialna w województwie śląskim PROGRAM INTERREG V-A REPUBLIKA CZESKA - POLSKA Katowice, 24 listopada 2015 r. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Obszar CZ: 23,1 tys. km 2 PL: 24 tys. km

Bardziej szczegółowo

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia Załącznik nr 5 Analiza zgodności endogenicznych dokumentów strategicznych ze Strategią Marki Rzeszów. Wizja Cele strategiczne Rdzeń i Submarki Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce

Bardziej szczegółowo

Co to jest Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TATRY?

Co to jest Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TATRY? Co to jest Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TATRY? Nowy Targ, 14 sierpnia 2013 r. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane

Bardziej szczegółowo

OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI

OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI Inicjatywy klastrowe na Śląsku Opolskim dr Rafał Klimek 1. Pojęcie i charakterystyka klastrów. Klaster to geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

NEWSLETTER STOWARZYSZENIA EUROREGION KARPACKI POLSKA

NEWSLETTER STOWARZYSZENIA EUROREGION KARPACKI POLSKA Nr wydania 2/2016 Październik 2016 NEWSLETTER STOWARZYSZENIA EUROREGION KARPACKI POLSKA MIKROPROJEKTY WSPARCIE KULTURA I PRZYRODA EDUKACJA WWW.KARPACKI.PL I nabór na mikroprojekty zamknięty Relacja ze

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Współpraca międzyregionalna doświadczenia i szanse Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej Katowice, 15 października 2013 r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Problemy w zakresie mobilności zawodowej na polsko słowackim rynku pracy

Problemy w zakresie mobilności zawodowej na polsko słowackim rynku pracy Problemy w zakresie mobilności zawodowej na polsko słowackim rynku pracy Stosunkowo niski poziom rozwoju gospodarczego regionu; Niski wskaźnik produktywności oraz konkurencyjności MŚP; Niska mobilność

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Wałbrzyska

Aglomeracja Wałbrzyska Aglomeracja Wałbrzyska Prezydent Wałbrzycha dr Roman Szełemej Nowa Ruda, wrzesień 2014 AGLOMERACJA WAŁBRZYSKA 400 000 mieszkańców 22 gminy - sygnatariusze porozumienia AW 10% powierzchni Dolnego Śląska

Bardziej szczegółowo

IDEA KLASTRA. M. E. Porter The Competitive Advantage of Nations 1990. Geograficzna koncentracja firm

IDEA KLASTRA. M. E. Porter The Competitive Advantage of Nations 1990. Geograficzna koncentracja firm TRZYśYŁOWY ŁAŃCUCH WARTOŚCI IDEA KLASTRA Klastry przemysłowe to geograficzna koncentracja konkurencyjnych firm powiązanych w sieć [ ] przedsiębiorstw, dostawców, usług, instytucji akademickich oraz producentów.

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Termin ogłoszenia konkursu Termin realizacji zadania

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

unijnych i krajowych

unijnych i krajowych Możliwości dofinansowania działań i inwestycji z zakresu gospodarki niskoemisyjnej. ze środków unijnych i krajowych SPOTKANIE Z PRZEDSIĘBIORCAMI Miejski Ośrodek Kultury w Józefowie ul. Wyszyńskiego 1 9

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Aktywizacja społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych.

Bardziej szczegółowo