EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT"

Transkrypt

1 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT TERMIN KONTRAPUNKTU: 28 września, godz TEMAT: Czy Unia Europejska zabija konkurencyjność Europy? MODERATOR: Piotr Chęciński, TVP Info, Polska PANELIŚCI: Jerzy Buzek, Parlament Europejski, Polska Jan Kulczyk, Kulczyk Investments, Polska AUTOR BRIEFU: Przemysław Gabrysiak 1 Copyright by PKPP Lewiatan

2 Czy Unia Europejska ma szansę stać się najbardziej konkurencyjną gospodarką świata? Cel ten miała osiągnąć już w 2010 roku, w ramach realizacji strategii lizbońskiej. Na przeszkodzie stanął m.in. kryzys ekonomiczny, a także zmieniający się układ sił w wielobiegunowym świecie. Unia nadal jest mniej innowacyjna i wydajna niż Stany Zjednoczone. Na dodatek coraz bardziej musi liczyć się z polityczną i gospodarczą presją krajów rozwijających się. W sytuacji, gdy centrum światowej gospodarki przesuwa się w stronę Azji samo porównywanie się z USA już nie wystarcza 1. Ponadto opublikowany w 2011 roku raport Światowego Forum Ekonomicznego na temat konkurencyjności gospodarek wskazuje, że w Europie wciąż istnieje znaczna dysproporcja między czołówką najbardziej konkurencyjnych pod względem gospodarczym państw, a maruderami, ciągnącymi Europę w dół[2] 2. Skuteczniejszemu konkurowaniu z nowymi silnymi graczami wyłaniającymi się na światowym rynku, a także szybszemu niwelowaniu różnic w rozwoju ekonomicznym i społecznym poszczególnych członków Wspólnoty ma sprzyjać zaprezentowana przez UE w 2010 roku strategia Europa 2020, która zastąpiła lizbońską. Kluczowym narzędziem realizacji Europy 2020 jest nowa polityka spójności UE, która po 2013 r. zostanie przekształcona w główną strategię inwestycyjną Unii. Zgodnie z założeniami Komisji Europejskiej polityka spójności ma się koncentrować na: 1) wspieraniu badań naukowych; 2) zwiększaniu dostępności, stopnia wykorzystania i jakości technologii informacyjnokomunikacyjnych; 3) podnoszeniu konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw, także w sektorze rolnym i rybołówstwa; 4) wspieraniu przejścia na tzw. gospodarkę niskoemisyjną (obniżony poziom emisji CO2 w procesach technologicznych) we wszystkich sektorach; 5) promowaniu dostosowania do zmian klimatu; 6) ochronie środowiska naturalnego i wspieraniu efektywności wykorzystania zasobów; 1 Nowa strategia gospodarcza UE pilnie poszukiwana, K. Rybiński, P. Świeboda, Rzeczpospolita, Patrz: Global Competitiveness Report , World Economic Forum,

3 7) promowaniu zrównoważonego transportu i usuwaniu niedoborów przepustowości infrastruktury sieciowej; 8) wspieraniu zatrudnienia i mobilności pracowników; 9) wspieraniu włączenia społecznego i walki z ubóstwem; 10) inwestowaniu w edukację i umiejętności uczenia się przez całe życie; 11) wzmacnianiu potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej. Czy takie powiązanie strategii Europa 2020 z polityką spójności sprawi, że UE wreszcie zbuduje innowacyjną gospodarkę zdolną konkurować w globalnej grze? Jak powinny rozkładać się akcenty między spójnością Unii a jej konkurencyjnością? A może - niezależnie od przyjmowanych strategii i wdrażania ambitnych polityk Unia jest instytucjonalnie i politycznie niezdolna do stworzenia bardziej dynamicznej, zrównoważonej gospodarki? Może w istocie poszczególne polityki UE, w tym najważniejsza w budżecie Wspólnoty polityka spójności, zabijają konkurencyjność Europy? Główne wyzwania tematyczne i pytania: 1. Polityki UE w czasach kryzysu 2. Czy Unia Europejska odpowiada na wyzwania rozwojowe i jest zdolna do tworzenia przewag konkurencyjnych? 3. Czy dążenie do osiągniecia spójności w ramach UE osłabia konkurencyjność Europy? Dyskusje nad przyszłością polityki spójności, reformą wspólnotowego budżetu czy jednolitego rynku, są inicjowane m.in. w związku z zachodzącymi zmianami społeczno-gospodarczymi 3. Krytyka polityki spójności i polityki konkurencyjności Wspólnoty dotyczy przede wszystkim, jej nieprzystosowania do zmieniającej się sytuacji na rynku światowym i mało aktywnego podejścia do globalnych wyzwań, takich jak 4 : 3 patrz: konkluzje prezydencji UE nt. polityki regionalnej dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju Regionalnego: ty_ekspertyzy.aspx 4 Rozwijające się regiony rozwijająca się Europa. Czwarty raport na temat spójności gospodarczej i społecznej, komunikat Komisji Europejskiej, Bruksela Copyright by PKPP Lewiatan

4 Włączanie się krajów rozwijających się do międzynarodowego podziału pracy już nie tyko w sektorach produkcji, ale i usług; Różnicowania trendów demograficznych na świecie na niekorzyść starzejącej się Europy i ich wpływu na redystrybucję źródeł wzrostu, dochodu i oszczędności; Wzrostu cen na rynkach energii i konieczności przyjmowania standardów ekologicznych; Wzrastającego poziomu urbanizacji i znaczenia miast w gospodarkach regionów; Nowych technologii powstających już nie tylko w najbardziej rozwiniętych państwach świata. 5 Polityka regionalna i strukturalna Unii Europejskiej jest wyrazem solidarności bogatszych krajów członkowskich (i ich regionów) z krajami (regionami) względnie uboższymi. W preambule Traktatu Rzymskiego z 1957 roku państwa członkowskie, jako priorytet funkcjonowania Wspólnoty, wskazały dążenie do zjednoczenia gospodarki narodowej i wspierania jej harmonijnego rozwoju, zmniejszając różnice pomiędzy poszczególnymi obszarami. Właściwe określenie koncentracji polityki regionalnej/polityki spójności oraz jej zasięgu geograficznego decyduje o tym, czy będziemy mieli do czynienia z polityką ukierunkowaną na zwiększanie konkurencyjności regionów przez wspieranie i kreowanie ich wewnętrznych potencjałów, czy też tylko i wyłącznie z polityką kompensacyjną i redystrybucyjną, zorientowaną na niwelowanie różnic w poziomach zamożności 6. Czy polityka regionalna staje się dzisiaj wyłącznie narzędziem realizacji priorytetów zdefiniowanych w strategii lizbońskiej i strategii Europa 2020, czy też jest w stanie zachować swoją specyfikę polityki wyrównawczej i przynoszącej, poza korzyściami ekonomicznymi, właściwe sobie efekty społeczne, kulturowe i polityczne? Jaka jest współzależność pomiędzy rolą małych, średnich i dużych przedsiębiorstw w kształtowaniu rozwoju regionalnego a uzyskiwaną przez te przedsiębiorstwa pomocą ze środków Unii Europejskiej? Czy można budować konkurencyjność UE, mając do czynienia z dysproporcjami w rozwoju poszczególnych jej członków? Inwestowanie w przyszłość Europy. Piąty raport na temat spójności gospodarczej i społecznej, komunikat Komisji Europejskiej, Bruksela Polityka spójności po 2013 r. Pożądane kierunki reformy. Dokument problemowy, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa por. Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego Regiony, miasta, obszary wiejskie, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa

5 Wpływ kryzysu na politykę gospodarczą Unii Europejskiej Mimo sukcesów integracji europejskiej, rola i znaczenie Europy w światowej gospodarce w ostatnich dekadach systematycznie się kurczy. Szczególnie stało się to widoczne po wybuchu kryzysu, który w kraje europejskie uderzył znacznie silniej niż w USA 7. Generalnie można uznać, iż w latach 90. Europa utraciła zdolność do szybkiego wzrostu gospodarczego. Zachodnia część kontynentu miała rozwijać się równie szybko jak Stany Zjednoczone, a Europa Wschodnia notować niewiele niższe tempo niż azjatyckie tygrysy. Tymczasem, największy na świecie rynek towarów, usług, kapitału i pracy, który miał zapewnić UE stabilny rozwój i doścignięcie na polu gospodarczym USA w znacznej mierze nie spełnił pokładanych w nim oczekiwań 8. Unia Europejska opracowała strategie gospodarcze lizbońską (2000) oraz wzrostu i zatrudnienia (2005). Jednak były one słabo realizowane w praktyce i rozproszone na zbyt wiele różnych, niekiedy wzajemnie wykluczających się celów, co opisał dr Tomasz G. Grosse w dokumencie Nowe podejście do strategii lizbońskiej 9. Wskazane strategie zostały oparte na miękkim zarządzaniu politykami europejskimi. Polegało ono na wskazywaniu dość ogólnych kierunków działania i dobrowolnym wypełnianiu przyjętych zobowiązań. W rezultacie tylko od woli i determinacji rządów krajowych zależało, w jakim tempie i zakresie były realizowane priorytety strategii. W opinii ekspertów strategia lizbońska niewystarczająco pobudzała reformy strukturalne w krajach członkowskich, co było związane ze słabością regulacyjnych i finansowych instrumentów unijnych 10. Czy polityka antykryzysowa Unii Europejskiej nie przesłania obecnie decydentom globalnych wyzwań, na które w najbliższym czasie trzeba będzie znaleźć odpowiedź? Czy ratowanie strefy euro nie stoi w sprzeczności ze zwiększaniem konkurencyjności całej Unii Europejskiej? Wpływ kryzysu na politykę konkurencyjności Wspólnoty Europejskiej 7 European Economic Recovery Plan, komunikat Komisji do Rady Europejskiej, Bruksela Orłowski W., Kryzys finansowy a pozycja Zachodu, [w:] Kuźniar R., Kryzys 2008 a pozycja międzynarodowa Zachodu, Scholar, Warszawa Grosse T. G., Nowe podejście do strategii lizbońskiej, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa Pisani-Ferry J., Sapir A., Last exit to Lisbon, Institute Bruegel, Brussel Copyright by PKPP Lewiatan

6 Ukierunkowanie interwencji w ramach polityki regionalnej na obszary mające problemy prowadziło do koncentracji środków z funduszy strukturalnych w regionach najbiedniejszych oraz poddawanych restrukturyzacji. Dominowała potrzeba wyjścia z tzw. zaklętego kręgu zacofania, co było realizowane za pomocą pakietu przedsięwzięć mających stworzyć podstawy dla dynamicznego rozwoju społeczno-gospodarczego. Mimo to, w ostatnich dwóch dekadach, nastąpiła dywergencja poziomów rozwoju regionalnego w większości państw członkowskich Unii Europejskiej oraz stabilizacja wysokich zróżnicowań regionalnych w całej Wspólnocie. Okazały się one znacznie większe niż te, które występują w USA czy Japonii 11. W efekcie europejska polityka spójności jest oceniana krytycznie, przede wszystkim ze względu na: Finansowanie tradycyjnych elementów struktur społeczno-gospodarczych; Podejmowanie wielkiej liczby małych i wyizolowanych projektów; Rozproszenie kierunków oddziaływania; Niską wartość dodaną (mnożnikową) wielu kierunków interwencji. Wskazywano, że znacznie większe efekty społeczno-ekonomiczne można by osiągnąć, przeznaczając środki na badania naukowe i rozwój technologiczny oraz przesuwając je do najwyżej rozwiniętych państw i regionów Wspólnoty, które decydują o konkurencyjności Unii Europejskiej względem USA i Japonii 12. W 2005 r. dokonano przeglądu procesu wdrażania strategii lizbońskiej, wskazując, że w latach nie nastąpił zasadniczy przełom w poziomie innowacyjności oraz w budowaniu społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy. Nie stworzono więc konkurencyjnej gospodarki wspólnotowej. Przyczyną był przede wszystkim brak skuteczności wdrażania oryginalnej strategii za pomocą tzw. otwartej metody koordynacji, która pozostawiała krajom członkowskim dużo swobody. Dlatego zdecydowano o przygotowaniu nowego dokumentu, podporządkowującego Unii całość interwencji w procesy gospodarcze, w tym także politykę spójności odnowionej strategii lizbońskiej. Wyrazem tego było m.in. przyjęcie założenia, że w krajach i regionach Unii Europejskiej o niskim poziome rozwoju społeczno-gospodarczego, przynajmniej 60% środków Wspólnoty powinno zostać przeznaczone na priorytety lizbońskie. 11 Investing for growth: Building innovative regions. Background report and appendix, Meeting of Territorial Development Policy Committee at Minisetrial Level, OECD, Paris por. Szlachta J., Fundusze strukturalne Unii Europejskiej a ograniczanie skutków kryzysu, [w:] Unia Europejska wobec kryzysu ekonomicznego, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa

7 Mimo to, klimat wokół europejskiej polityki spójności był w ostatnich kilku latach, a zwłaszcza po dotarciu kryzysu do Europy, bardzo niekorzystny. Kształtowały go m.in. niektóre kraje UE - płatnicy netto do budżetu Wspólnoty. W raportach Banku Światowego potraktowano europejską politykę spójności podobnie,jak wspólną politykę rolną, czyli jako nieefektywną alokację rzeczową i przestrzenną ograniczonych środków publicznych 13. W konsekwencji proponowano więc: Renacjonalizację europejskiej polityki spójności (przeniesienie środków i odpowiedzialności na poziom państw członkowskich); Ograniczenie terytorialne wyłącznie do regionów najbiedniejszych; Zawężenie pola interwencji do projektów infrastruktury transportowej oraz ewentualnie infrastruktury środowiskowej. Eksponowane były także nieprawidłowości we wdrażaniu funduszy, występujące zwłaszcza w nowych państwach członkowskich. Postulowano alokację środków Wspólnoty na zasadzie paneuropejskich konkursów, zamiast określania tzw. kopert krajowych. Dla zasadniczej poprawy klimatu wobec europejskiej polityki spójności istotne znaczenie miało udokumentowanie wartości europejskiej polityki spójności dla całej Wspólnoty. Wyrazem tego było pokazanie znaczenia tych wydatków dla pobudzania koniunktury w całej Unii Europejskiej. Dzięki 140 mld euro (w cenach stałych z 2005 r.) przeznaczonych na realizację polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej (V4), dodatkowy import tych państw z krajów starej UE w okresie wyniesie 75 mld euro 14. Jeśli uwzględnić, że państwa UE-15 przeznaczają na realizację polityki w V4 ok. 130 mld brutto i ok. 117 mld netto, to można powiedzieć, że z każdego euro netto zainwestowanego w realizację polityki spójności przez państwa UE-15 wraca do nich w postaci dodatkowego eksportu 61 centów (57 centów, jeśli nie uwzględniać wypłat, otrzymywanych przez nie w ramach polityki spójności). 15 Jednocześnie korzyści te są silnie zróżnicowane w zależności od kraju i co najciekawsze, największe są dla Niemiec tak w ujęciu bezwzględnym (30,7 mld euro), jak i względnym (na każde euro przeznaczone na politykę spójności w dodatkowym eksporcie otrzymują 1,25 euro w ujęciu netto i 13 Reshaping Economic Geography. World development report 2009, The World Bank, Washington Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa Tj. po uwzględnieniu wypłat, jakie otrzymują w ramach polityki spójności - pod uwagę wzięto jedynie płatników netto, bez uwzględnienia Grecji, Hiszpanii i Portugalii 7 Copyright by PKPP Lewiatan

8 1,14 euro w ujęciu brutto). Korzyści netto powyżej 1 euro notują także Irlandia i Luksemburg, ale w ich wypadku jest to przede wszystkim efekt niskiej bazy, tj. małego wkładu w realizację polityki spójności, przy względnie wysokim dodatkowym eksporcie. Oczywiście, dla rozróżnienia między efektem netto i brutto duże znaczenie ma to, na ile dany kraj spośród starej Unii uczestniczy w podziale środków. Przykładowo, w wypadku Austrii efekt netto (37 centów) jest dużo niższy niż efekt brutto (57 centów). Wynika to z tego, że Austria osiąga relatywnie małe wypłaty w ramach polityki spójności (w porównaniu do wpłat znacznie mniejsze niż np. Niemcy). Efekty są także nierównomiernie rozłożone pomiędzy poszczególne kraje V4 - ze względu na różne wielkości gospodarek i nakłady na politykę spójności dodatkowy eksport trafia przede wszystkim do Polski (42,6 mld euro), następnie do Czech (14,8 mld), Węgier (12,4 mld) i Słowacji (4,8 mld). Wielkość dodatkowego eksportu jest ściśle związana z rozmiarami wydatków ze środków UE w kraju docelowym, jednak należy zwrócić uwagę, iż dla Polski efekty te są nieco słabsze, a dla pozostałych państw nieco silniejsze, co jest związane z ich większą otwartością i integracją z rynkiem międzynarodowym 16. Za sprawą polityki spójności powstały nowe miejsca pracy, wzmocniono kapitał ludzki, rozwinięto infrastrukturę i poprawiono stan ochrony środowiska, w szczególności w regionach mniej rozwiniętych 17. Nie ulega wątpliwości, że bez niej dysproporcje byłyby większe. Jednak długotrwałe skutki społeczne kryzysu, zapotrzebowanie na innowacje napędzane coraz większymi globalnymi wyzwaniami, jak również wymóg jak najlepszego spożytkowania każdego euro wydanego ze środków publicznych, wskazują na potrzebę przeprowadzenia ambitnej reformy polityki regionalnej, jak i polityki konkurencyjności UE w ogóle. Czy polityka spójności ma sens w momencie, gdy największy strumień pieniędzy z Unii Europejskiej płynie w postaci transferów na ratowanie strefy euro? Polityka gospodarcza UE: wiele instrumentów - niewiele efektów? Polityka regionalna Wspólnoty mimo, że kształtowana jest przede wszystkim jako instrument łagodzący negatywne efekty procesu integracji, związane z wprowadzeniem jenolitego rynku i wspólnej waluty, znalazła także inne zastosowanie. W przełomowych momentach okazywała się 16 Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa Wg danych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego od początku uruchomienia programów operacyjnych perspektywy finansowej do dn. 12 sierpnia 2012 r. złożono 234 tys. wniosków (poprawnych pod względem formalnym) o dofinansowanie na całkowitą kwotę dofinansowania (środki unijne i środki budżetu państwa) 494 mld PLN. W tym samym okresie podpisano z beneficjentami umów o dofinansowanie na kwotę 312 mld PLN wydatków kwalifikowanych, w tym dofinansowania w części UE 214 mld PLN. Wartość wydatków beneficjentów uznanych za kwalifikowane wynikająca ze złożonych wniosków o płatność wyniosła 156 mld PLN, a w części dofinansowania UE 111 mld PLN. 8

9 bowiem kartą przetargową w negocjacjach, pełniąc przede wszystkim funkcje płatności kompensacyjnej przy okazji przechodzenia do kolejnych etapów integracji, bądź kolejnych rozszerzeń Wspólnoty. Służyła również jako elastyczny instrument absorbowania braku elastyczności w innych dziedzinach, jak np. wspólna polityka rolna. Napływ funduszy strukturalnych do regionów przynosi skutki bezpośrednie w postaci trwałych obiektów infrastrukturalnych, unowocześnionych linii produkcyjnych, wzrostu kwalifikacji siły roboczej itd. Skutki pośrednie to m. in. poprawa dostępności przestrzennej i niższe koszty funkcjonowania gospodarki, wzrost atrakcyjności inwestycyjnej, wzrost popytu wewnętrznego przenoszony do firm nie aplikujących o środki pomocowe. W ten sposób przezwyciężana jest również bariera zapóźnienia wywołana chronicznym niedoborem kapitału, a regiony przyśpieszają swój rozwój w różnej skali, zależnej przede wszystkim od jakości projektów oraz realizujących je kadr. Wydaje się zatem logiczne, że w regionach objętych wsparciem powstają liczne nowe miejsca pracy. Pojawia się jednak wątpliwość wywołana trudnością rozdzielenia zjawiska dywergencji na poziomie krajowym i regionalnym. Czy zmniejszanie się różnic nie jest przede wszystkim rezultatem korzystnych tendencji makroekonomicznych na poziomie krajowym, których efektem jest ciągłe zbliżanie się państw słabiej rozwiniętych do poziomu średniego? Dotyczy to krajów postkomunistycznych ciągle odrabiających dystans zapóźnienia rozwojowego. Skutki akcesji do UE nie ograniczają się jedynie do efektów napływających funduszy. Wejście na jednolity rynek Wspólnoty, likwidacja barier przepływu czynników produkcji i jej rezultatów, napływ inwestorów z i spoza UE, usprawnienie prawa krajowego i inne przyczyny pozwalały na zdynamizowanie rozwoju już po rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych w 1998 r. (6 krajów) i w 1999 r. (druga szóstka). Świadczy o tym skok dynamiki rozwojowej najsłabiej rozwiniętych regionów między 1995 a 2004 r. Ich rozwój nie mógł być skutkiem funduszy strukturalnych, gdyż te zaczęły napływać w ciągu 8 miesięcy 2004 r., a fundusze przedakcesyjne obejmowały mniejsze kwoty niż fundusze strukturalne. Zmiany krajowej dynamiki rozwojowej między 1995 a 2004 r. ilustrowane są pośrednio przez skok dynamiki rozwojowej w regionach najsłabiej rozwiniętych. Nie jest to zatem rezultat funduszy strukturalnych, gdyż te zaczęły napływać dopiero w ciągu 8 miesięcy 2004 r., a fundusze przedakcesyjne obejmowały znacznie mniejsze kwoty niż fundusze strukturalne. Fundusze strukturalne i Fundusz Spójności są najważniejszymi instrumentami polityki strukturalnej i polityki konkurencyjności Unii Europejskiej. Oznacza to, że interwencja dokonywana za ich pomocą ma na celu osiąganie długookresowych zmian strukturalnych w państwach i regionach Wspólnoty Europejskiej oraz wpływanie na wzrost ich innowacyjności i konkurencyjności. Najbardziej bezsporne jest zjawisko wzrostu spójności UE w wymiarze gospodarczym jako efektu polityki wspólnotowej. Natomiast, mimo oficjalnego optymizmu Komisji Europejskiej wątpliwości budzi wzrost spójności społecznej, szczególnie w zakresie tendencji na rynku pracy. 9 Copyright by PKPP Lewiatan

10 Przykładowo, w krajach w których tylko część terytorium objęto Celem 1 polityki spójności - Konwergencji (w Niemczech i we Włoszech) rozwój gospodarczy regionów jest szybszy niż pozostałych, natomiast dynamika zmian zatrudnienia jest odwrotna (na terenie dawnej NRD nastąpił wręcz stały ubytek miejsc pracy). Oznacza to szybki wzrost wydajności pracy i pracooszczędny typ postępu technicznego. Przedstawiony przykład, odnoszący się do bezrobocia, pozwala zakwestionować pogłębianie się spójności społecznej. W większości ocen zauważa się postęp w zakresie spójności przestrzennej, chociaż występuje tu trudność rozdzielenia efektów procesów makroekonomicznych i regionalnych. Dla wzmacniania spójności w jej trzech wymiarach jest ważne, aby proces zmniejszania dysproporcji między regionami dotyczył zarówno poziomu krajowego, jak i wspólnotowego. W rzeczywistości, konwergencja mierzona wielkością PNB per capita, w niektórych regionach krajów członkowskich wystąpiła jednocześnie z dywergencją w innych. W Austrii w latach dysproporcje między regionami zawęziły się. W Niemczech, Francji, Grecji, Hiszpanii i we Włoszech wystąpiły niewielkie zmiany w tym zakresie, podobnie jak w Belgii i Finlandii. W Wielkiej Brytanii, Szwecji, Holandii i Portugalii nastąpiło poszerzenie zróżnicowania między regionami. Szczególnie silnie zaznaczyło się to w latach w Wielkiej Brytanii (posiadającej kilka regionów Celu 1) i Portugalii (całe terytorium to regiony Celu 1). Czy polityka regionalna Unii Europejskiej przynosi proporcjonalne efekty nakładów ponoszonych na nią przez poszczególne kraje? Czy gdyby nie nakłady na politykę regionalną, poziom spójności byłby zdecydowanie mniejszy niż obecnie? Czy dążenie do osiągnięcia spójności w ramach UE oznacza niezdolność do utrzymania konkurencyjności wobec najsilniejszych podmiotów gospodarczego światowej gospodarki? Czy Unia Europejska odpowiada na wyzwania rozwojowe i jest zdolna do tworzenia przewag konkurencyjnych? Polityka regionalna jako odpowiedź na wyzwania globalizacji Zdolności adaptacyjne państw członkowskich UE zostały zniszczone poprzez biurokratyczne przeregulowania, które w nie przyniosły obywatelom oczekiwanego bezpieczeństwa 18. Tym samym Unia straciła strategiczną inicjatywę na rzecz procesów zachodzących w globalnym otoczeniu. Kraje 18 op. cit., str

11 takie, jak Chiny i Turcja cieszą się obecnie okresem bezprecedensowego w historii nowożytnej rozkwitu ekonomicznego, porażkę podczas gdy kraje Zachodu gnębi kryzys. załamaniu załamała się europejska koncepcja rozwoju, który miał odbywać się za pomocą innowacji i marketingu. Jednocześnie, kraje Unii utraciły rentę kompetencyjną w stosunku do krajów rozwijających się - wszak np. Chińczycy potrafią już tyle samo. Podejmując refleksję nad gospodarczą przyszłością UE należy mieć na uwadze fakt, iż czynnikiem wzrostu jej konkurencyjności w dobie globalizacji jest podwyższenie poziomu życia społeczeństw najuboższych i dofinansowanie rozwoju gospodarczego regionów zacofanych. Takie działania wspólnotowe mogą wykreować silną gospodarkę oraz przyczynić się do wzrostu konkurencyjności funkcjonowania przedsiębiorstw. Stąd niezmienne jest przesłanie wynikające z art. 158 Traktatu o UE, wskazujące, że Wspólnota działa na rzecz wspierania harmonijnego rozwoju, którego fundamentalnym celem jest redukcja różnic w rozwoju różnych regionów oraz wspieranie regionów najmniej uprzywilejowanych oraz wysp, z uwzględnieniem obszarów wiejskich 19. Wyrównywanie dysproporcji regionalnych w nowo uformowanej Wspólnocie wymaga jednak spójnej polityki regionalnej Unii Europejskiej i jej członków. W wyniku polityki spójności Wspólnota ma szanse na umocnienie regionalnej konkurencyjności. Ponadto może zwiększyć potencjał wzrostu gospodarki, poprzez zabezpieczenie bardziej zrównoważonego rozkładu działalności gospodarczej na obszarze Unii, zmniejszenie ryzyka tworzenia się wąskich gardeł, oraz prawdopodobieństwa występowania presji inflacyjnej, która mogłaby spowodować przedwczesny koniec wzrostu. Co z Europą i Unią Europejską w trzeciej dekadzie XXI wieku? Jak odtworzyć europejski dynamizm? 19 Dz.U.L. 210 z r., s Copyright by PKPP Lewiatan

12 DANE I WYKRESY: Wykres 1. Wsparcie netto w relacji do wypłat w latach Źródło: Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa

13 Wykres 2. Wysokość wkładu UE w dwóch perspektywach finansowych w krajach V4 w mld EUR Źródło: Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa Copyright by PKPP Lewiatan

14 Wykres 3. Odniesienie korzyści całkowitych krajów UE 15 do wpłat krajów UE 15 do budżetu (kategoria brutto) w częsci przeznaczonej na realizację polityki spójności w krajach V4 Źródło: Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa

15 BIBLIOGRAFIA: Arestis P., Sawyer M., The design Faults of the Economic and Monetary Union, Journal of Contemporary European Studies, vol. 19, 2011 Bachtler J., Gross T., Mcmaster I., Delivering The Lisbon and Gothenburg Agendas, Background Paper for the UK Presidency Conference: Regional and Rural Development Programmes ( ): Delivering the Lisbon and Gothen- burg Agendas, Newcastle-Gateshead, European Policies Research Centre 2005 Bachtler J., Wishlade F., Yuill D., Regional Policy in Europe after Enlargement, Regional and Industrial Policy Re- search Paper, No. 44, 2001 Barca F., An Agenda for a Regional Cohesion Policy. A place based approach to meeting European Union challenges and expectations, Independent Report prepared at the request of D. Huebner, Commissioner for Regional Policy, Brussels 2009 Barrios S., Strobl E., The dynamics of regional inequalities, Economic Papers, Directorate General for Economic and Financial Affairs and Ecole Polytechnique Paris, No. 229, 2005 Dyson K., The Euro at 10: Europeanization, Power, and Convergence, Oxford University Press, Oxford 2008 Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, Bruksela 2010 European Economic Recovery Plan, komunikat Komisji do Rady Europejskiej, Bruksela 2008 Grosse T. G., Nowe podejście do strategii lizbońskiej, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2005 Inwestowanie w przyszłość Europy. Piąty raport na temat spójności gospodarczej i społecznej, komunikat Komisji Europejskiej, Bruksela 2010 Investing for Growth: Building Innovative Regions. Policy Report, OECD, Paris 2009 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego Regiony, miasta, obszary wiejskie, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010 Kryzys gospodarczy odpowiedź europejskiej polityki spójności, Polityka Regionalna, Brussels 2009 Kukliński A., Woźniak J., Unia Europejska. Dylematy XXI wieku, Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju, Kraków Copyright by PKPP Lewiatan

16 Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Raport końcowy, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa 2011 Orientation Paper on Future Cohesion policy, P. Samecki, European Commission, Brussels 2009 Orłowski W., Kryzys finansowy a pozycja Zachodu, [w:] Kuźniar R., Kryzys 2008 a pozycja międzynarodowa Zachodu, Scholar, Warszawa 2011 Pietrzyk I., Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2002 Pisani-Ferry J., Sapir A., Last exit to Lisbon, Institute Bruegel, Brussel 2006 Polityka spójności po 2013 r. Pożądane kierunki reformy. Dokument problemowy, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2008 Reflection Paper on future Cohesion Policy, D. Huebner, Informal Meeting of Ministers for Regional Policy, Marianske Lazne 2009 Reshaping Economic Geography. World development report 2009, The World Bank, Washington 2009 Rosati D., Euro ekonomia i polityka, Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego, Warszawa 2009 Rozwijające się regiony rozwijająca się Europa. Czwarty raport na temat spójności gospodarczej i społecznej, komunikat Komisji Europejskiej, Bruksela 2007 Unia Europejska i kryzys społeczno-gospodarczy, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 2009 Willa R., Polityka spójności Unii Europejskiej - geneza, ewolucja, stan obecny, Centrum Studiów Europejskich im. J. Monneta Uniwestytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2010 Wpływ i praktyczne następstwa Traktatu Lizbońskiego dla polityki spójności, Opinie i ekspertyzy OE- 140, Kancelaria Senatu, Warszawa

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę?

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Magdalena Bednarska - Wajerowska Dyrektor Wydziału Koordynacji Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Budżet Unii

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 Jarosław Komża doradca strategiczny ds. funduszy europejskich 1 WYMIAR TERYTORIALNY Nowe regulacje europejskiej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1)

Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1) Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1) Kraków, grudzień 2014 r.. Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Współpraca międzyregionalna doświadczenia i szanse Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej Katowice, 15 października 2013 r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie... 7. ROZDZIAŁ I Konkurencyjne uwarunkowania wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej

Wprowadzenie... 7. ROZDZIAŁ I Konkurencyjne uwarunkowania wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej SPIS TREŚCI Wprowadzenie............................................... 7 ROZDZIAŁ I Konkurencyjne uwarunkowania wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej.....................................................

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r.

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r. Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski Warszawa, 26 maja 2015 r. Rozwój społeczny koncepcja Alvina Tofflera Trzecia fala Warszawa, 1997 Społeczeństwo agrarne * Społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Europejski Fundusz Społeczny (EFS) powstał na mocy traktatu rzymskiego, aby poprawić mobilność pracowników oraz możliwości zatrudnienia na wspólnym rynku. Zadania i zasady

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA "Implementation of EU regional policy in Central and Eastern Europe weight of history and economic challenges Jean Monnet project, 212-215 POLITYKA SPÓJNOŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UE W KRAJACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Środa z Funduszami Europejskimi JEDNOSTEK NAUKOWYCH

Środa z Funduszami Europejskimi JEDNOSTEK NAUKOWYCH 1 Środa z Funduszami Europejskimi dla JEDNOSTEK NAUKOWYCH 2 3 1. Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 Dokumenty na poziomie unijnym Europa 2020 Pakiet Rozporządzeń Wspólne Ramy strategiczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny Co to jest Europejski Fundusz Społeczny? Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy wszystkich

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Środa z Funduszami Europejskimi ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

Środa z Funduszami Europejskimi ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 1 Środa z Funduszami Europejskimi dla ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 2 Środa z FE dla organizacji pozarządowych 1. Wprowadzenie do FE 2014-2020 2. Fundusze Europejskie dla NGO i wsparcia procesu stanowienia

Bardziej szczegółowo

Program Europa Środkowa 2014-2020

Program Europa Środkowa 2014-2020 Ogólnopolskie spotkanie informacyjne, Warszawa, 8 października 2014 r. Program Europa Środkowa 2014-2020 Angelika Trochimiak, Program Europa Środkowa Główne zagadnienia prezentacji Europejska polityka

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek- najlepsza inwestycja Joanna Glezman Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 2 Opis metodyki programowania RPO WM 2014-2020 Spotkanie cel Statystyki spotkań Terminy spotkań Liczba spotkań Spotkania w

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA

INTEGRACJA EUROPEJSKA A 388687 INTEGRACJA EUROPEJSKA Podręcznik,akademicki redakcja naukowa Antoni Marszałek Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 17 Część pierwsza PODSTAWOWE ZASADY INTEGRACJI 23

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach Małgorzata Nejfeld KDG CIEŚLAK & KORDASIEWICZ ZAKRES DZIAŁALNOŚCI Główny przedmiot

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Transnarodowej dla Europy Środkowej 2007-2013 (ang. Central-East Programme CEP)

Program Współpracy Transnarodowej dla Europy Środkowej 2007-2013 (ang. Central-East Programme CEP) Program Współpracy Transnarodowej dla Europy Środkowej 2007-2013 (ang. Central-East Programme CEP) Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej Zespół Europejskiej Współpracy

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo