Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia diagnostycznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia diagnostycznego"

Transkrypt

1 Katarzyna Martowska, Psychologia Jakości Życia Anna Matczak Psychology of Quality of Life Instytut Psychologii 2013, tom 12, nr 1 (43 56) Uniwersytet Kardynała Stefana DOI: / Wyszyńskiego w Warszawie Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia diagnostycznego Kompetencje społeczne, które stanowią ważny wyznacznik jakości relacji interpersonalnych, a tym samym dobrostanu psychicznego człowieka, mogą być rozwijane i doskonalone. Zmierzające w tym celu oddziaływania powinny opierać się na wcześniejszej diagnozie, ujawniającej słabe i mocne strony społecznego funkcjonowania jednostki. Do celu takiej diagnozy przeznaczony jest nowy kwestionariusz autorstwa Anny Matczak i Katarzyny Martowskiej. Przedstawione zostaną jego opis i charakterystyka psychometryczna. Słowa kluczowe: kompetencje społeczne Wprowadzenie W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się znaczy wzrost zainteresowania uwarunkowaniami, rozwojem i pomiarem kompetencji społecznych, które zostały uznane za ważne współdeterminanty efektywnego funkcjonowania człowieka. Szczególna rola tych kompetencji we współczesnym świecie wiąże się z dokonującymi się przemianami kulturowo-cywilizacyjnymi. Zwiększona konkurencja i mobilność, coraz bardziej zespołowy charakter pracy, konieczność współdziałania z ludźmi różniącymi się kwalifikacjami, mentalnością, wartościami i standardami wszystko to sprawia, że o jakości życia człowieka w dużym stopniu decyduje to, jak dobrze radzi sobie on w różnych sytuacjach społecznych. Widomymi tego przejawami są, z jednej strony, wymagania pracodawców, którzy kompetencje społeczne włączają do najbardziej pożądanych dyspozycji pracowników, z drugiej zaś, zwiększenie się podaży i popytu na treningi tych kompetencji. Adres do korespondencji: Katarzyna Martowska, Instytut Psychologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, ul. Wóycickiego 1/3 budynek 14, Warszawa, pokój 1420, tel. (0-22) ;

2 44 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Zarazem psychologowie i terapeuci stają w obliczu nasilania się zjawiska nieradzenia sobie przez wielu ludzi z nawiązywaniem i utrzymywaniem satysfakcjonujących związków z innymi, co skutkuje poczuciem samotności czy problemami w bliskich relacjach interpersonalnych. Brak umiejętności społecznych jest też często przeszkodą w radzeniu sobie z załatwianiem codziennych spraw życiowych, które w obecnych (zbiurokratyzowanych) czasach staje się coraz bardziej skomplikowane. Kompetencje społeczne są tu rozumiane jako złożone umiejętności pozwalające jednostce efektywnie radzić sobie w określonych sytuacjach społecznych, nabywane w trakcie odbywania treningu społecznego (Matczak, 2007). Oznacza to, że kompetencje społeczne nie są tym samym co inteligencja społeczna, która stanowi ich poznawczy wyznacznik (Matczak, 1994; Nęcka, 2003). Przyjęto również, że kompetencje społeczne mają specyficzny, a nie ogólny charakter efektywne funkcjonowanie w zróżnicowanych jakościowo kontaktach społecznych wymaga różnych (a nie jednej ogólnej) umiejętności (zob. np. Argyle, 1998, 1999; Matczak, 2007; Rose-Krasnor, 1997). Doskonalenie kompetencji społecznych powinno się opierać na wcześniejszym ich rozpoznaniu, co wymaga posiadania odpowiednich narzędzi diagnostycznych. Przedstawiony w tym artykule kwestionariusz PROKOS (Profil Kompetencji Społecznych) jest właśnie takim narzędziem. Opis narzędzia i jego podstawowe własności psychometryczne PROKOS (Matczak i Martowska, 2013) jest kwestionariuszem samoopisowym, na który składa się 60 pozycji diagnostycznych (dotyczących kompetencji społecznych) i 30 pozycji buforowych (dotyczących innych kompetencji niż społeczne). Forma pozycji wzorowana jest na Kwestionariuszu Kompetencji Społecznych (KKS) Anny Matczak (2007) są one określeniami czynności i zadań; badany ocenia na czterostopniowej skali, jak dobrze poradziłby sobie z nimi. Treść pozycji dobrano tak, aby uwzględniały sytuacje i działania występujące w życiu osób dorosłych (a nie głównie młodzieży, jak jest to we wspomnianym KKS). Wzięto pod uwagę trzy obszary aktywności społecznej: pracę zawodową, życie towarzyskie i rodzinne oraz działalność społeczną i załatwianie codziennych spraw życiowych. Na drodze analizy czynnikowej wyłoniono pięć skal kwestionariusza, mierzących: kompetencje asertywne (skala A), kompetencje kooperacyjne (skala K), kompetencje towarzyskie (T), zaradność społeczną (skala Z) i kompetencje społecznikowskie (skala S). Kwestionariusz ma zadowalające parametry psychometryczne 1. I tak, rzetelność narzędzia oszacowana na podstawie zgodności wewnętrznej (alfa Cron- 1 Nie podajemy tu szczegółowych danych, ponieważ są one przedstawione w podręczniku do narzędzia (Matczak i Martowska, 2013).

3 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia bacha) i stabilności bezwzględnej okazała się wysoka, zarówno dla wyniku ogólnego, jak i dla poszczególnych skal. Współczynniki zgodności wewnętrznej zawierały się w granicach od 0,80 do 0,96, a współczynniki stabilności w granicach od 0,88 do 0,93. Interkorelacje między skalami zawierają się w granicach od 0,54 do 0,74; są więc wysokie, ale nie na tyle, aby nie warto było uwzględniać wyników w poszczególnych skalach w diagnozie. W przypadku żadnej ze skal nie stwierdzono korelacji ze skalą aprobaty społecznej (była to Skala Kontrolna z kwestionariusza Człowiek w Pracy; Matczak, Jaworowska, Fecenec, Stańczak i Bitner; 2009). Dla kwestionariusza opracowano normy stenowe na próbie 662 osób w wieku od 18 do 81 lat (M = 35,36, SD = 10,10), przy czym osoby najmłodsze (do 24 roku życia) stanowiły 6,8%, a osoby najstarsze (powyżej 59 roku życia) 2,0%. Osoby badane mieszkały w 16 województwach (jedna osoba czasowo poza Polską). W dużych miastach (powyżej 100 tys. mieszkańców) mieszkało 56% badanych, w małych miastach 34%, a na wsi 10%. Wykształcenie wyższe miało 67% osób, a średnie 33%. Za trafnością kwestionariusza PROKOS przemawiają stwierdzone korelacje jego wyników z kompetencjami społecznymi mierzonymi KKS1 i intensywnością treningu społecznego mierzoną Kwestionariuszem Treningu Społecznego (KTS), autorstwa Izabeli Grabowskiej i Anny Matczak (2000), a także zgodne z oczekiwaniami związki z inteligencją emocjonalną i różnymi cechami osobowościowo-temperamentalnymi (np. dodatnie z ekstrawersją, aktywnością i żwawością, a ujemne z reaktywnością emocjonalną) oraz zainteresowaniami (np. dodatnie z kierowniczo-organizacyjnymi i opiekuńczo-usługowymi). Na szczególną uwagę zasługuje duża zgodność samoopisu własnych kompetencji, jakiego dokonują osoby badane kwestionariuszem PROKOS, z oszacowaniami tych samych umiejętności dokonywanymi przez inne, bliskie badanym, osoby (korelacje w granicach od 0,62 do 0,85). W dalszej części artykułu przedstawiono współczynniki korelacji (tabele 1 5) między poszczególnymi skalami kwestionariusza PROKOS a intensywnością treningu społecznego, inteligencją emocjonalną, cechami temperamentu i osobowości oraz zainteresowaniami; uzyskane rezultaty pozwalają na ocenę trafności różnicowej poszczególnych skal. Pochodzą one z badań, w których wzięły udział wybrane osoby z próby normalizacyjnej oraz badań dodatkowych (różne grupy zmiennych mierzone były na różnych i niejednakowo liczebnych próbach). Kompetencje asertywne (skala a kwestionariusza PROKOS) Jako kompetencje asertywne zinterpretowano czynnik, który jest budowany przez 14 pozycji, dotyczących głównie umiejętności wydawania poleceń, wyrażania dezaprobaty, przekazywania komunikatów, odbieranych przez innych jako przykre, przeciwstawiania się niekorzystnemu biegowi spraw. Najwyższe

4 46 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Tabela 1. Korelaty kompetencji asertywnych mierzonych PROKOS Inteligencja emocjonalna Intensywność naturalnego treningu społecznego (KTS) 0,35 Zdolność rozpoznawania emocji na twarzach (test SIE-T) 0,18 Zdolność do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu (PKIE) Zdolność do empatii rozumienia i rozpoznawania emocji u innych ludzi (PKIE) Zdolność do rozumienia i uświadamiania sobie własnych emocji (PKIE) 0,56 0,40 0,54 Ogólny poziom inteligencji emocjonalnej (PKIE) 0,69 Temperament Żwawość (FCZ-KT) 0,61 Wrażliwość sensoryczna (FCZ-KT) 0,34 Reaktywność emocjonalna (FCZ-KT) -0,53 Aktywność (FCZ-KT) 0,34 Siła procesu pobudzenia (PTS) 0,43 Ruchliwość procesów nerwowych (PTS) 0,37 Osobowość Neurotyczność (NEO-FFI) -0,47 Ekstrawersja (NEO-FFI) 0,40 Potrzeba osiągnięć (ACL) 0,43 Potrzeba dominacji (ACL) 0,62 Potrzeba wytrwałości (ACL) 0,20 Potrzeba opiekowania się (ACL) -0,20 Potrzeba kontaktów heteroseksualnych (ACL) 0,22 Potrzeba ekshibicjonizmu psychicznego (ACL) 0,48 Potrzeba autonomii (ACL) 0,41 Potrzeba agresji (ACL) 0,45 Potrzeba doznawania opieki i wsparcia (ACL) -0,37 Potrzeba poniżania się (ACL) -0,59 Potrzeba podporządkowania (ACL) -0,47 Zainteresowania Językowe (WKP) 0,36 Opiekuńczo-usługowe (WKP) 0,31 Kierowniczo-organizacyjne (WKP) 0,54 Silna stymulacja słaba stymulacja (WKP) 0,38 KTS Kwestionariusz Treningu Społecznego (Grabowska i Matczak, 2000), SIE-T Skala Inteligencji Emocjonalnej Twarze (Matczak, Piekarska i Studniarek, 2005), PKIE Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej (Jaworowska i Matczak, 2005), FCZ-KT Formalna Charakterystyka Zachowania Kwestionariusz Temperamentu (Zawadzki i Strelau, 1997), PTS Kwestionariusz Temperamentu (Strelau i Zawadzki, 1998), NEO-FFI Inwentarz Osobowości Costy i McCrae (Zawadzki, Strelau, Szczepaniak i Śliwińska, 1998), ACL Lista Przymiotnikowa (Martowska, 2012), WKP Wielowymiarowy Kwestionariusz Preferencji. Narzędzie do pomiaru zainteresowań zawodowych (Matczak, Jaworowska, Ciechanowicz, Zalewska i Stańczak, 2006).

5 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia ładunki na tym czynniku miały pozycje: Zwrócić uwagę szefa na złe warunki pracy, Zwrócić swojemu pracownikowi uwagę na notoryczne spóźnienia, Poinformować podległych ci pracowników, że w najbliższym kwartale nie otrzymają premii. W tabeli 1 podano wszystkie istotne współczynniki korelacji między kompetencjami asertywnymi mierzonymi PROKOS a innymi zmiennymi uwzględnionymi w badaniach walidacyjnych. Jak widać w tabeli, kompetencje asertywne najsilniej korelują (współczynniki o wartości bezwzględnej 0,50) z inteligencją emocjonalną (zdolnościami do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu oraz ich rozumienia), temperamentalną żwawością (dodatnio), reaktywnością emocjonalną (ujemnie) oraz potrzebami dominacji (dodatnio) i poniżania się (ujemnie), a także z zainteresowaniami kierowniczo-organizacyjnymi. Z układu korelacji wynika, że kompetencje asertywne mierzone kwestionariuszem PROKOS są silnie uwarunkowane cechami osobowościowo-temperamentalnymi, które decydują o dużym zapotrzebowaniu na stymulację. Dzięki takim dyspozycjom człowiek jest gotowy do angażowania się w sytuacje, w których musi pokonywać opór innych czy narażać się na dezaprobatę z ich strony. Niska reaktywność i niska neurotyczność pozwala mu bez większych trudności realizować własne cele bez ponoszenia nadmiernych kosztów psychofizjologicznych. Jednocześnie duża żwawość umożliwia szybkie reagowanie, utrzymywanie wysokiego tempa aktywności, elastyczne dostosowywanie się do przebiegu interakcji. Podejmowaniu zachowań asertywnych sprzyja wysokie nasilenie takich potrzeb, jak potrzeba dominacji, osiągnięć, ekshibicjonizmu psychicznego, autonomii, a także agresji. Kompetencje asertywne okazały się również związane dodatnio, choć niewysoko, z potrzebą wytrwałości, która pozwala na konsekwentne dążenie do postawionych sobie celów. Natomiast ujemna (choć też niewysoka) korelacja z potrzebą opiekowania się może wskazywać na to, że z kompetencjami asertywnymi nie idzie w parze nadmierna pobłażliwość dla innych, gdy w grę wchodzi realizacja celu. Wywieranie wpływu na ludzi i opieranie się temu wpływowi ułatwiają zdolności do rozpoznawania i rozumienia emocji u innych (korelacja z inteligencją emocjonalną) oraz czujność na otoczenie zewnętrzne (korelacja z wrażliwością sensoryczną) dyspozycje te pozwalają na skuteczne odbieranie sprzężeń zwrotnych i adekwatne na nie odpowiadanie. Kompetencje asertywne okazały się też skorelowane z zainteresowaniami takimi rodzajami aktywności, które wiążą się z kontaktami z ludźmi, a zwłaszcza z zainteresowaniami kierowniczo-organizacyjnymi. O trafności różnicowej tej skali stanowi fakt, że jako jedyna koreluje ona ujemnie z neurotycznością i potrzebą opiekowania się, dodatnio zaś z wrażliwością sensoryczną; ponadto najwyżej ze wszystkich skal koreluje z potrzebami dominacji i osiągnięć. Podsumowując można sądzić, że wysokie kompetencje asertywne posiada osoba zrównoważona emocjonalnie, która potrafi dostrzegać sygnały płynące z otoczenia i dzięki temu wywierać wpływ na innych, bez nadmiernego

6 48 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Tabela 2. Korelaty kompetencji kooperacyjnych mierzonych PROKOS Inteligencja emocjonalna Intensywność naturalnego treningu społecznego (KTS) 0,61 Zdolność rozpoznawania emocji na twarzach (test SIE-T) 0,21 Zdolność do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu (PKIE) Zdolność do empatii rozumienia i rozpoznawania emocji u innych ludzi (PKIE) 0,70 0,42 Ogólny poziom inteligencji emocjonalnej (PKIE) 0,67 Temperament Żwawość (FCZ-KT) 0,55 Reaktywność emocjonalna (FCZ-KT) -0,44 Aktywność (FCZ-KT) 0,58 Siła procesu pobudzenia (PTS) 0,51 Ruchliwość procesów nerwowych (PTS) 0,44 Osobowość Ekstrawersja (NEO-FFI) 0,65 Sumienność (NEO-FFI) 0,38 Potrzeba osiągnięć (ACL) 0,30 Potrzeba dominacji (ACL) 0,52 Potrzeba afiliacji (ACL) 0,21 Potrzeba kontaktów heteroseksualnych (ACL) 0,33 Potrzeba ekshibicjonizmu psychicznego (ACL) 0,47 Potrzeba autonomii (ACL) 0,33 Potrzeba agresji (ACL) 0,37 Potrzeba zmian (ACL) 0,25 Potrzeba doznawania opieki i wsparcia (ACL) -0,27 Potrzeba poniżania się (ACL) -0,48 Potrzeba podporządkowania (ACL) -0,38 Zainteresowania Językowe (WKP) 0,47 Oznaczenia jak w tabeli 1. Opiekuńczo-usługowe (WKP) 0,56 Kierowniczo-organizacyjne (WKP) 0,57 Silna stymulacja słaba stymulacja (WKP) 0,50 zabiegania o aprobatę społeczną. Jest niezależna, potrafi opierać się cudzym wpływom i wyrażać sprzeciw. Pozwala to przypuszczać, że będzie dobrze kierować pracą innych, delegując obowiązki i skutecznie egzekwując wykonywanie zleconych zadań. Taka charakterystyka pozwala zastosować do określenia osoby o wysokich kompetencjach tego typu miano asertywnego kierownika. W obszarze pracy zawodowej kompetencje te są szczególnie przydatne osobom pełniącym funkcje kierownicze, liderom i negocjatorom.

7 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia Kompetencje kooperacyjne (skala k kwestionariusza PROKOS) Jako kompetencje kooperacyjne zinterpretowano czynnik, na który złożyło się 16 pozycji; dotyczą one umiejętności interpersonalnych umożliwiających współpracę z innymi, ich motywowanie, udzielanie pomocy i wsparcia, łagodzenie konfliktów. Trzy najbardziej reprezentatywne pozycje (które miały najwyższe ładunki na czynniku) to: Zachęcić swojego współpracownika do udziału w szkoleniu, Zaoferować koledze (koleżance) pomoc, Pogratulować koledze (koleżance) sukcesu. Stwierdzone w badaniach walidacyjnych korelaty kompetencji kooperacyjnych podano w tabeli 2. Dane przedstawione w tabeli 2 pokazują, że kompetencje kooperacyjne korelują wysoko (wyraźnie wyżej niż omówione poprzednio) z intensywnością treningu społecznego, co pozwala sądzić, że są one w znacznym stopniu zależne od odpowiednich doświadczeń społecznych i podatne na oddziaływania zmierzające do ich doskonalenia. Skuteczności tych oddziaływań może sprzyjać inteligencja emocjonalna, a zwłaszcza wysoko skorelowane z tymi kompetencjami zdolności do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu. Stwierdzone korelaty osobowościowo-temperamentalne sugerują, że rozwojowi tych kompetencji może sprzyjać tendencja do poszukiwania kontaktów z innymi ludźmi i wysoko stymulującej aktywności (wynikająca z ekstrawersji, potrzeb dominacji i afiliacji oraz temperamentalnej żwawości i aktywności). Kompetencje kooperacyjne okazały się ponadto związane z sumiennością, co pozostaje w zgodzie z zadaniowym charakterem sytuacji (współpraca, pomaganie, mediacje), w których są one potrzebne. Podobnie jak poprzednio omawiane kompetencje asertywne, również kompetencje kooperacyjne okazały się związane z zainteresowaniami o charakterze społecznym, przy czym na uwagę zasługuje to, że tym razem związek ten jest równie silny w przypadku zainteresowań opiekuńczo-usługowych, jak w przypadku zainteresowań kierowniczo-organizacyjnych. Za odrębnością tej skali od pozostałych skal PROKOS przemawia przede wszystkim to, że jako jedyna koreluje ona dodatnio z sumiennością i potrzebą afiliacji; ponadto najwyżej spośród pozostałych skal koreluje z ekstrawersją. Posiadanie kompetencji kooperacyjnych wiąże się więc zapewne nie tylko z efektywnym współdziałaniem z innymi, ale także ze skłonnością do pomagania innym i motywowania ich. Można zatem określić osobę o wysokich kompetencjach kooperacyjnych mianem pomocnego współpracownika. Tego typu kompetencje mogą być zwłaszcza pożądane na stanowiskach wymagających pracy zespołowej lub działań opiekuńczo-usługowych. Kompetencje towarzyskie (skala t kwestionariusza PROKOS) Jako kompetencje towarzyskie zinterpretowano czynnik zbudowany przez 11 pozycji, które odnoszą się do sytuacji, zwłaszcza nieformalnych, związanych

8 50 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Tabela 3. Korelaty kompetencji towarzyskich mierzonych PROKOS Inteligencja emocjonalna Intensywność naturalnego treningu społecznego (KTS) 0,51 Intrapersonalne i interpersonalne zdolności emocjonalne (DINEMO) Zdolność do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu (PKIE) Zdolność do empatii rozumienia i rozpoznawania emocji u innych ludzi (PKIE) Zdolność do rozumienia i uświadamiania sobie własnych emocji (PKIE) 0,39 0,70 0,47 0,36 Ogólny poziom inteligencji emocjonalnej (PKIE) 0,70 Temperament Żwawość (FCZ-KT) 0,51 Reaktywność emocjonalna (FCZ-KT) -0,51 Aktywność (FCZ-KT) 0,52 Siła procesu pobudzenia (PTS) 0,52 Ruchliwość procesów nerwowych (PTS) 0,57 Osobowość Ekstrawersja (NEO-FFI) 0,53 Potrzeba osiągnięć (ACL) 0,20 Potrzeba dominacji (ACL) 0,49 Potrzeba kontaktów heteroseksualnych (ACL) 0,37 Potrzeba ekshibicjonizmu psychicznego (ACL) 0,57 Potrzeba autonomii (ACL) 0,32 Potrzeba agresji (ACL) 0,40 Potrzeba zmian (ACL) 0,29 Potrzeba doznawania opieki i wsparcia (ACL) -0,27 Potrzeba poniżania się (ACL) -0,46 Potrzeba podporządkowania (ACL) -0,36 Zainteresowania Językowe (WKP) 0,42 Opiekuńczo-usługowe (WKP) 0,37 Kierowniczo-organizacyjne (WKP) 0,64 Silna stymulacja słaba stymulacja (WKP) 0,65 DINEMO Dwuwymiarowy Inwentarz Inteligencji Emocjonalnej (Matczak i Jaworowska, 2006). Pozostałe oznaczenia jak w tabeli 1. z byciem w centrum uwagi innych. Trzy pozycje z najwyższymi ładunkami na tym czynniku to: Wygłosić toast na przyjęciu urodzinowym, Rozruszać towarzystwo na imprezie, Opowiedzieć w towarzystwie jakiś dowcip. Współczynniki korelacji uzyskane w badaniach walidacyjnych przedstawiono w tabeli 3. Kompetencje towarzyskie najsilniej korelują z inteligencją emocjonalną, zarówno intra- jak i interpersonalną, z potrzebą ekshibicjonizmu psychicznego

9 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia i z cechami temperamentu znamionującymi duże możliwości przetwarzania stymulacji oraz duże na nią zapotrzebowanie. Pozwala to sądzić, że kompetencje te rozwijają się dzięki upodobaniu jednostki do publicznego eksponowania własnej osoby, jej dążeniu do uzyskiwania uznania i poklasku. Podobnie jak w przypadku osób o wysokich kompetencjach asertywnych, tak i w przypadku osób o wysokich kompetencjach towarzyskich, niska reaktywność emocjonalna chroni przed ponoszeniem kosztów związanych z narażaniem się na ocenę i ewentualną krytykę ze strony innych. Trafność różnicowa tej skali ujawnia się stosunkowo słabo, stwierdzono też najwyższe jej związki z pozostałymi skalami PROKOS. Na uwagę zasługuje jednak jej wysoka korelacja z zainteresowaniami aktywnością silnie stymulującą. Jako jedyna skala ta koreluje z testem DINEMO (mierzącym zdolności emocjonalne). Opierając się na tej charakterystyce, określono osobę o wysokich kompetencjach tego typu jako duszę towarzystwa. Można jednak sądzić, że kompetencje te przydają się nie tylko w życiu prywatnym, ale także są bardzo potrzebne osobom, które zawodowo zajmują się organizowaniem różnych przedsięwzięć, takich jak wyjazdy integracyjne, szkolenia, akcje marketingowe, spotkania okolicznościowe, a także osobom, których praca wymaga wystąpień publicznych lub kontaktów z mediami. Zaradność społeczna (skala z kwestionariusza PROKOS) Jako zaradność społeczną zinterpretowano czynnik, na który złożyło się 13 pozycji; są to pozycje odnoszące się do umiejętności potrzebnych do radzenia sobie z załatwianiem sobie różnych spraw życiowych (np. w urzędach, w relacjach sąsiedzkich), co wymaga wyrażania własnych potrzeb i zwracania się o pomoc. Trzy pozycje najbardziej typowe to: Poprosić sąsiada o pomoc w sytuacji awarii w mieszkaniu, Poprosić znajomego o opiekę nad twoim mieszkaniem w trakcie wyjazdu urlopowego, Poprosić lekarza o skierowanie na dodatkowe badania. W tabeli 4 zaprezentowano współczynniki korelacji między zaradnością społeczną a innymi zmiennymi. Jak pokazuje tabela 4, w przypadku omawianych kompetencji znaleziono stosunkowo mało silnych korelacji; najwyższe współczynniki dotyczą inteligencji emocjonalnej oraz dwu cech temperamentu żwawości i aktywności. Ogólnie rzecz biorąc, stwierdzone korelaty zaradności są podobne jak w przypadku kompetencji wcześniej omówionych (wysoka inteligencja emocjonalna, duże możliwości przetwarzania stymulacji, aktywność w kontaktach z ludźmi) uzyskane współczynniki mają takie same znaki, ale są niższe. Warte podkreślenia jest to, że skala ta jako jedyna nie koreluje z właściwościami układu nerwowego mierzonymi kwestionariuszem PTS. Zwraca uwagę także to, że skala ta podobnie jak następna, a w odróżnieniu od trzech wcześniej omówionych nie koreluje z zainteresowaniami opiekuńczo-usługowymi. Być może mierzone nią kompetencje i ich kształtowanie się są w mniejszym stopniu uwarunkowane dyspozycjami podmiotowymi, w tym zainteresowaniami,

10 52 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Tabela 4. Korelaty zaradności społecznej mierzonej PROKOS Inteligencja emocjonalna Intensywność naturalnego treningu społecznego (KTS) 0,46 Zdolność rozpoznawania emocji na twarzach (test SIE-T) 0,20 Zdolność do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu (PKIE) Zdolność do empatii rozumienia i rozpoznawania emocji u innych ludzi (PKIE) 0,63 0,39 Ogólny poziom inteligencji emocjonalnej (PKIE) 0,62 Temperament Żwawość (FCZ-KT) 0,57 Reaktywność emocjonalna (FCZ-KT) -0,38 Aktywność (FCZ-KT) 0,58 Osobowość Ekstrawersja (NEO-FFI) 0,47 Potrzeba osiągnięć (ACL) 0,31 Potrzeba dominacji (ACL) 0,49 Potrzeba kontaktów heteroseksualnych (ACL) 0,23 Potrzeba ekshibicjonizmu psychicznego (ACL) 0,40 Potrzeba autonomii (ACL) 0,35 Potrzeba agresji (ACL) 0,35 Potrzeba doznawania opieki i wsparcia (ACL) -0,21 Potrzeba poniżania się (ACL) -0,44 Potrzeba podporządkowania (ACL) -0,37 Zainteresowania Językowe (WKP) 0,32 Oznaczenia jak w tabeli 1. Kierowniczo-organizacyjne (WKP) 0,43 a w większym specyficznym treningiem w samodzielnym radzeniu sobie z problemami życia codziennego (na przykład wynikającym z prostej konieczności). Osobę uzyskującą wysokie wyniki w skali mierzącej te kompetencje nazwano zaradnym wykonawcą, który charakteryzuje się dużymi umiejętnościami realizowania zadań wymagających egzekwowania posiadanych praw, wyjednywania czegoś od innych, wyjątkowego traktowania czy uzyskiwania preferencyjnych warunków. W pracy zawodowej takie kompetencje mogą być szczególnie przydatne osobom, które wykonują obowiązki administracyjne. Kompetencje społecznikowskie (skala s kwestionariusza PROKOS) Jako kompetencje społecznikowskie zinterpretowano czynnik, który jest zbudowany z 6 pozycji, dotyczących umiejętności inicjowania i realizowania celów społecznych oraz angażowania w te działania innych ludzi. Trzy pozycje, które miały najwyższe ładunki na tym czynniku, to: Zorganizować protest

11 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia Tabela 5. Korelaty kompetencji społecznikowskich mierzonych PROKOS Inteligencja emocjonalna Intensywność naturalnego treningu społecznego (KTS) 0,64 Zdolność do akceptowania, wyrażania i wykorzystywania własnych emocji w działaniu (PKIE) 0,50 Ogólny poziom inteligencji emocjonalnej (PKIE) 0,51 Temperament Żwawość (FCZ-KT) 0,41 Aktywność (FCZ-KT) 0,48 Siła procesu pobudzenia (PTS) 0,57 Siła procesu hamowania (PTS) 0,35 Ruchliwość procesów nerwowych (PTS) 0,45 Osobowość Potrzeba osiągnięć (ACL) 0,32 Potrzeba dominacji (ACL) 0,43 Potrzeba wytrwałości (ACL) 0,20 Potrzeba ekshibicjonizmu psychicznego (ACL) 0,28 Potrzeba autonomii (ACL) 0,23 Potrzeba agresji (ACL) 0,26 Potrzeba doznawania opieki i wsparcia (ACL) -0,23 Potrzeba poniżania się (ACL) -0,32 Potrzeba podporządkowania (ACL) -0,25 Zainteresowania Kierowniczo-organizacyjne (WKP) 0,59 Oznaczenia jak w tabeli 1. Silna stymulacja słaba stymulacja (WKP) 0,46 mieszkańców w związku z niekorzystną decyzją administracji, Zainicjować wykorzystanie wolnego pomieszczenia w twoim miejscu pracy w celu stworzenia pokoju socjalnego, Działać jako członek Rady Mieszkańców. W tabeli 5 przedstawiono korelacje kompetencji społecznikowskich ze zmiennymi uwzględnionymi w badaniach walidacyjnych. Jak wynika z tabeli 5, kompetencje społecznikowskie są bardzo silnie związane z intensywnością treningu społecznego, natomiast stosunkowo słabo (słabiej niż pozostałe kompetencje) z cechami osobowości. Zwraca uwagę zwłaszcza brak korelacji z ekstrawersją, co oznacza, że kompetencje te mogą być w podobnym stopniu rozwinięte zarówno u osób ekstrawertywnych, jak i introwertywnych. Analizując związki z temperamentem, warto zauważyć brak ujemnej korelacji kompetencji społecznikowskich z reaktywnością emocjonalną i występowanie dodatniej korelacji z siłą procesu hamowania; różni to kompetencje społecznikowskie od wszystkich wcześniej omówionych. Wreszcie, kompetencje te jako jedyne nie korelują ze zdolnością do empatii rozumienia i rozpoznawania emocji u innych ludzi. Za to ujawniła się niewysoka, dodatnia korelacja kompetencji społecznikowskich z potrzebą wytrwałości. Jak się wy-

12 54 Katarzyna Martowska, Anna Matczak daje, kształtowanie się kompetencji społecznikowskich jest warunkowane nie tyle cechami osobowościowo-temperamentalnymi, ile posiadanym systemem wartości i przekonaniami o ważności celów społecznych. Tak więc podejmowanie działań, które stanowią trening kompetencji społecznikowskich, wydaje się wynikać głównie z motywacji racjonalnej, a nie na przykład z empatycznej troski o innych czy z potrzeby stymulacji, jak w przypadku kompetencji asertywnych, kooperacyjnych i towarzyskich. Osobę o wysokich kompetencjach omawianego rodzaju nazwano prospołecznym inicjatorem. Kompetencje te są szczególnie przydatne działaczom społecznym, osobom pracującym w organizacjach na rzecz dobra społecznego, np. charytatywnych, ekologicznych itp. Podsumowanie Nowe narzędzie do pomiaru kompetencji społecznych posiada dobre własności psychometryczne: wysoką rzetelność (zarówno zgodność wewnętrzną, jak i stabilność bezwzględną), a także sprawdzoną trafność. Kwestionariusz może, po pierwsze, znaleźć zastosowanie w diagnozie przeprowadzanej w celu selekcji i alokacji pracowników; pozwala on znaleźć pracowników posiadających kompetencje, które mogą być przydatne na stanowiskach kierowniczych, na stanowiskach wymagających sprawności organizacyjnej i administracyjnej, w zawodach usługowo-opiekuńczych, a także w działalności społecznej. Po drugie, kwestionariusz może być również użyteczny dla osób zajmujących się treningami i szkoleniami umiejętności interpersonalnych. Jak wykazano w artykule, kompetencje społeczne okazały się silnie związane z treningiem społecznym; diagnoza mocnych i słabych stron funkcjonowania jednostki pozwala na określenie jej potrzeb szkoleniowych. Po trzecie, narzędzie może być również przydatne dla terapeutów i psychologów klinicznych szczególnie niskie wyniki w kwestionariuszu mogą świadczyć o poważnych deficytach w zakresie kompetencji społecznych i/lub o zaniżonej samoocenie własnej skuteczności interpersonalnej. I w jednym, i w drugim przypadku wskazane jest rozważanie celowości podjęcia pracy terapeutycznej. Warto podkreślić, że PROKOS może być również stosowany w badaniach naukowych, w tym w badaniach nad jakością życia. Jednym z istotnych celów takich badań jest poszukiwanie czynników, od których zależy dobrostan człowieka. Do czynników tych należą na przykład wsparcie społeczne, pozytywna samoocena, poczucie skuteczności, satysfakcjonujące relacje z innymi ludźmi. Wysokie kompetencje społeczne pozwalają na efektywne funkcjonowanie społeczne zapewniają na przykład skuteczność radzenia sobie w sytuacjach interpersonalnych; dzięki umiejętnościom tym jednostka może zarówno otrzymywać wsparcie społeczne, jak i być źródłem wsparcia dla innych. Osoba o wysokich kompetencjach interpersonalnych może być pozytywnie odbierana

13 Pomiar kompetencji społecznych prezentacja nowego narzędzia przez innych, a dzięki temu może wzrastać jej samoocena oraz poczucie własnej wartości. Wysokie kompetencje towarzyskie mogą chronić jednostkę przed samotnością i izolacją społeczną, a zaradność społeczna i kompetencje społecznikowskie zapewniać jej poczucie sprawstwa i poczucie własnej skuteczności. A zatem kompetencje społeczne mogą istotnie wpływać na różne czynniki, od których zależy jakość życia jednostki. Warto też podkreślić, że kompetencje społeczne mogą być moderatorem pomiędzy uwarunkowanymi biologicznie właściwościami (np. niekorzystnymi z punktu widzenia jakości życia cechami osobowości i temperamentu, jak nadmierna reaktywność emocjonalna czy neurotyczność) a jakością życia. Na przykład udokumentowany w literaturze (Feldt, Metsäpelto, Kinnunen, Pulkkinen, 2007; Judge, Heller, Mount, 2002; Klonowicz, Cieślak, 2004; Lynn, Steel, 2006; Zalewska, 2003) dodatni związek między reaktywnością emocjonalną czy neurotycznością a nieprzystosowaniem, niską satysfakcją z życia, złym radzeniem sobie ze stresem może być moderowany przez wysokie kompetencje społeczne. O ile konstytucjonalnie uwarunkowane cechy podmiotowe są w znacznym stopniu stałe, o tyle kompetencje społeczne mogą być doskonalone na drodze oddziaływań treningowych. Rozwijając te kompetencje, można kompensować ograniczenia wynikające z biologicznie zdeterminowanych dyspozycji. Pozwala to sądzić, że kompetencje społeczne i metody ich pomiaru zasługują na uwagę zarówno badaczy, jak i praktyków zainteresowanych podnoszeniem jakości życia człowieka. Bibliografia Argyle, M. (1998). Zdolności społeczne. W: S. Moskovici (red.), Psychologia społeczna w relacji ja inni (s ). Warszawa: WSiP. Argyle, M. (1999). Psychologia stosunków międzyludzkich. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Feldt, T., Metsäpelto, R. L., Kinnunen, U., Pulkkinen, L. (2007). Sense of coherence and five-factor approach to personality conceptual realtionships. European Psychologist, 12, Grabowska, I. i Matczak, A. (2000). Kwestionariusz Treningu Społecznego KTS. Warszawa, tekst niepublikowany. Jaworowska, A. i Matczak, A. (2005). Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej PKIE. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Judge, T. A., Heller, D., Mount, M. K. (2002). Five-Factor model of personality and job satisfaction: a meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 87, Klonowicz, T., Cieślak, R. (2004). Neurotyczność i radzenie sobie ze stresem w sytuacji zagrożenia. W: J. Strelau (red.), Osobowość a stres ekstremalny (s ). Gdańsk: GWP. Lynn, M., Steel P. (2006). National differences in subjective well-being: the interactive effects of extraversion and neuroticism. Journal of Happiness Studies, 7, Martowska, K. (2012). Lista Przymiotnikowa ACL. Harrison G. Gough, Alfred B. Heilbrun, Jr. Polska normalizacja. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

14 56 Katarzyna Martowska, Anna Matczak Matczak, A. (1994). Diagnoza intelektu. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN. Matczak, A. (2007). Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych. Matczak, A. i Jaworowska, A. (2006). Dwuwymiarowy Inwentarz Inteligencji Emocjonalnej DINEMO. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Matczak, A., Jaworowska, A., Ciechanowicz, A., Zalewska, E. i Stańczak, J. (2006). Wielowymiarowy Kwestionariusz Preferencji. WKP. Narzędzie do pomiaru zainteresowań zawodowych. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Matczak, A., Jaworowska, A., Fecenec, D., Stańczak i J., Bitner, J. (2009). Człowiek w Pracy. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Matczak, A. i Martowska, K. (2013). Profil Kompetencji Społecznych PROKOS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Matczak, A., Piekarska i J., Studniarek, E. (2005). Skala Inteligencji Emocjonalnej Twarze SIE-T. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Nęcka, E. (2003). Inteligencja. Geneza, struktura, funkcje. Gdańsk: GWP. Rose-Krasnor, L. (1997). The nature of social competence: a theoretical review. Social Development, 6, Strelau, J. i Zawadzki, B. (1998). Kwestionariusz Temperamentu PTS. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Zalewska, A. (2003). Dwa światy. Emocjonalne i poznawcze oceny jakości życia i ich uwarunkowania u osób o wysokiej i niskiej reaktywności. Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica. Zawadzki, B. i Strelau, J. (1997). Formalna Charakterystyka Zachowania Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT). Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Zawadzki, B., Strelau, J., Szczepaniak, P. i Śliwińska, M. (1998). Inwentarz Osobowości NEO-FFI Costy i McCrae. Adaptacja polska. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Katarzyna Martowska i Anna Matczak Institute of Psychology Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw Measurement of social competencies the presentation of a new diagnostic tool Social competencies, which are important determinants of quality of interpersonal relations, and thus psychological well-being, can be developed and improved. Training influences directed to this aim should be based on earlier diagnosis revealing the weakness and advantages of individual s social functioning. The new questionnaire, by Anna Matczak & Katarzyna Martowska, is designed for this purpose. Its description and psychometric characteristics will be presented. Key words: social competencies

Psychometria. Testy Psychologiczne. Test Psychologiczny. Test Psychologiczny. Test Psychologiczny (wg APA) Test Psychologiczny. Test Psychologiczny

Psychometria. Testy Psychologiczne. Test Psychologiczny. Test Psychologiczny. Test Psychologiczny (wg APA) Test Psychologiczny. Test Psychologiczny Psychometria Testy Psychologiczne W 2 Nie wiemy czy mierzone cechy, stany czy postawy istnieją w rzeczywistości, bo nie mamy do nich bezpośredniego dostępu. Dlatego nazywane są też zmiennymi lub konstruktami,

Bardziej szczegółowo

Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia

Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia Inteligencja emocjonalna a sukces ucznia Wszechnica Edukacyjna Targówek, Warszawa, 17.06.2013 r. Katarzyna Martowska Czy inteligencja racjonalna wystarczy, aby odnieść sukces w szkole? Sukces w szkole:

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna Spis treści Wprowadzenie (Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski)....... 11 Część I. Teoria 1. Inteligencja emocjonalna:

Bardziej szczegółowo

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas Test inteligencji emocjonalnej Wykresy i liczby 2013-08-01 Poufne Normy: Poland 2010 Niniejszy raport zawiera informacje i wskazówki pomocne przy rozwijaniu wiedzy i świadomości dotyczącej inteligencji

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Joanna Piekarska Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Zestaw narzędzi diagnozy psychologicznej do stosowania w Specjalistycznych Poradniach Psychologiczno-Pedagogicznych CEA [propozycja]

Zestaw narzędzi diagnozy psychologicznej do stosowania w Specjalistycznych Poradniach Psychologiczno-Pedagogicznych CEA [propozycja] CENTRUM EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ St. Wizytator ds. Poradnictwa Psychologiczno-Pedagogicznego 20-620 Lublin, ul. Muzyczna 8 tel. 81 534 89 22 e-mail: bissinger@cea.art.pl Lublin, dn. 23 kwietnia 2013 r. Zestaw

Bardziej szczegółowo

DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża

DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża BARBARA JUNAK-BŁĘDOWSKA Radom DARIA KUDOSZ Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Strona1. Katowice, dnia r.

ZAPYTANIE OFERTOWE. Strona1. Katowice, dnia r. Katowice, dnia 05.08.2013 r. ZAPYTANIE OFERTOWE W nawiązaniu do projektu Dobra szkoła lepsza przyszłość dla uczniów Technikum Lotniczego w Katowicach realizowanego w ramach Działania 9.2 POKL, Zakład Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO TRZEBA ADAPTOWAĆ TESTY?

DLACZEGO TRZEBA ADAPTOWAĆ TESTY? DLACZEGO TRZEBA ADAPTOWAĆ TESTY? Prof. dr hab. Anna Matczak Pracownia Testów Psychologicznych PTP Definicja Adaptacja kulturowa testu to przystosowanie jego oryginalnej wersji do innej specyfiki kulturowej,

Bardziej szczegółowo

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność jest to dokładność z jaką test mierzy to, co ma mierzyć Trafność jest to stopień, w jakim test jest w stanie osiągnąć stawiane mu cele Trafność

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2017 r. Poz. 26 DECYZJA NR 87 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ. z dnia 12 maja 2017 r.

Warszawa, dnia 12 maja 2017 r. Poz. 26 DECYZJA NR 87 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ. z dnia 12 maja 2017 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ STRAŻY GRANICZNEJ Warszawa, dnia 12 maja 2017 r. Poz. 26 DECYZJA NR 87 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ z dnia 12 maja 2017 r. zmieniająca decyzję w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce Psychologia pozytywna i jej rozwój w Polsce Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma niezbyt długą historię, jednak czerpie z dokonań psychologii na przestrzeni wielu dziesięcioleci.

Bardziej szczegółowo

Psychometria. klasyczna teoria rzetelności testu. trafność. Co wyniki testu mówią nam o samym teście? B. Trafność pomiaru testem.

Psychometria. klasyczna teoria rzetelności testu. trafność. Co wyniki testu mówią nam o samym teście? B. Trafność pomiaru testem. Psychometria Co wyniki testu mówią nam o samym teście? B. Trafność pomiaru testem. klasyczna teoria rzetelności testu W6 dr Łukasz Michalczyk Trafność czy udało się zmierzyć to, co zamierzaliśmy zmierzyć

Bardziej szczegółowo

Pięcioczynnikowy model osobowości Wielka Piątka

Pięcioczynnikowy model osobowości Wielka Piątka OSOBOWOŚĆ Pięcioczynnikowy model osobowości Wielka Piątka Jak powstała koncepcja Wielkiej Piątki? Poszukiwania podstawowych wymiarów osobowości: - leksykalne badania Allporta i Odberta, w wyniku których

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA

PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA 168 godzin zajęć 9 miesięcy nauki 10 zjazdów PROGRAM SZCZEGÓŁOWY STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA 1. Style kierowania i przywództwo (12 godz.) przywództwo - kiedy warto być przywódcą praktyczne

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Prawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Raport z testu osobowościowego SOFTSkill

Raport z testu osobowościowego SOFTSkill Raport z testu osobowościowego SOFTSkill Sporządzony dla: HR 24 SP. Z O.O. / ŚCIŚLE POUFNE / Osoba badana: Jan Kowalski Data wykonania testu: 2012-07-20 Data sporządzenia raportu: 2012-07-25 i Informacje

Bardziej szczegółowo

Badanie różnic indywidualnych w praktyce. 1100-PS36BRIWP-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia

Badanie różnic indywidualnych w praktyce. 1100-PS36BRIWP-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia Załącznik Nr 1 OPIS PRZEDMIOTU Kod przedmiotu 1100-PS36BRIWP-SJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Pedagogiki i Psychologii

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Warszawa

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Warszawa Warszawa 2015 Recenzje: prof. dr hab. Anna Matczak prof. dr hab. Bogdan Zawadzki Opracowanie naukowo-techniczne: Martyna Mikulska Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta:

Bardziej szczegółowo

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

Narzędzia stosowane do selekcji menedżerów w Polsce świat niewykorzystanych możliwości. dr Victor Wekselberg dr Diana Malinowska

Narzędzia stosowane do selekcji menedżerów w Polsce świat niewykorzystanych możliwości. dr Victor Wekselberg dr Diana Malinowska Narzędzia stosowane do selekcji menedżerów w Polsce świat niewykorzystanych możliwości dr Victor Wekselberg dr Diana Malinowska Plan wystąpienia istotne pytania 1. Jakie metody są używane w Polsce do selekcji

Bardziej szczegółowo

Jak rozwijać kompetencje dzieci w wieku przedszkolnym?

Jak rozwijać kompetencje dzieci w wieku przedszkolnym? Jak rozwijać kompetencje dzieci w wieku przedszkolnym? Monika Perkowska psycholog dziecięcy Dlaczego zajmujemy się tym tematem? Ponieważ kompetencje społeczne: są podstawową życia w społeczeństwie, muszą

Bardziej szczegółowo

1. Wybrane psychologiczne problemy organizacji i zarządzania (12 godz.) 2. Zachowania ludzi w organizacji (8 godz.)

1. Wybrane psychologiczne problemy organizacji i zarządzania (12 godz.) 2. Zachowania ludzi w organizacji (8 godz.) 1. Wybrane psychologiczne problemy organizacji i zarządzania (12 godz.) Kulturowe i społeczne uwarunkowania kierowania ludźmi Style kierowania Menedżer a przywódca Ewolucja koncepcji przywództwa Zachowania

Bardziej szczegółowo

Psychologia RóŜnic Indywidualnych Funkcjonalne znaczenie temperamentu Zajęcia 2 Katarzyna Popek

Psychologia RóŜnic Indywidualnych Funkcjonalne znaczenie temperamentu Zajęcia 2 Katarzyna Popek Psychologia RóŜnic Indywidualnych Funkcjonalne znaczenie temperamentu Zajęcia 2 Katarzyna Popek Przeznaczony do badania osób w wieku 15 80 lat, obojga płci Nie istnieją wersje oboczne, przeznaczone do

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Standardowe techniki diagnostyczne

Standardowe techniki diagnostyczne Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Standardowe techniki diagnostyczne Zajęcia nr 13: Pomiar stylów radzenia sobie ze stresem Mgr Karolina Stala Co powinno znaleźć się w raporcie zbiorczym?

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE. dr Victor Wekselberg Dyrektor Działu Doradztwa Organizacyjnego w Instytucie Rozwoju Biznesu

EFEKTYWNOŚĆ STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE. dr Victor Wekselberg Dyrektor Działu Doradztwa Organizacyjnego w Instytucie Rozwoju Biznesu EFEKTYWNOŚĆ STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE dr Victor Wekselberg Dyrektor Działu Doradztwa Organizacyjnego w Instytucie Rozwoju Biznesu ZAWARTOŚĆ PREZENTACJI 1. Kilka wyników z badania ankietowego Instytutu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Zarządzanie emocjami Małgorzata Dębowska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 20 listopada 2014 r. SUKCES W ŻYCIU ZALEŻY NIE TYLKO OD INTELEKTU, LECZ OD UMIEJĘTNOŚCI KIEROWANIA

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Zarządzanie emocjami Małgorzata Dębowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 11 marca 2014 r. SUKCES W ŻYCIU ZALEŻY NIE TYLKO OD INTELEKTU, LECZ OD UMIEJĘTNOŚCI KIEROWANIA

Bardziej szczegółowo

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni X SPOTKANIE EKSPERCKIE System ocen pracowniczych metodą 360 stopni Warszawa, 16.09.2011 Ocena wieloźródłowa od koncepcji do rezultatów badania dr Anna Bugalska Najlepsze praktyki Instytutu Rozwoju Biznesu

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Testy osobowości - opis przedmiotu

Testy osobowości - opis przedmiotu Testy osobowości - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Testy osobowości Kod przedmiotu 14.4-WP-PSChM-TOsb-L-S14_pNadGenPWNRJ Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE. Przedmiot: Psychologia społeczna Przedmiot w języku angielskim: Social Psychology

Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE. Przedmiot: Psychologia społeczna Przedmiot w języku angielskim: Social Psychology Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Psychologia społeczna Przedmiot w języku angielskim: Social Psychology Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

opakowanie/ sztuka ACL-Lista przymiotnikowa komplet 1 sztuka ACL-Lista przymiotnikowa licencja badaniowa (epsilon) 20 komplet 1 arkusze

opakowanie/ sztuka ACL-Lista przymiotnikowa komplet 1 sztuka ACL-Lista przymiotnikowa licencja badaniowa (epsilon) 20 komplet 1 arkusze Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Bankowa, 40-007 Katowice, http://www.us.edu.pl UNIWERSYTET ŚLĄSKI DZIAŁ LOGISTYKI 40-007 KATOWICE, Ul. Bankowa W związku z planowanym zakupem dla Uniwersytetu Śląskiego

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 2 do Warunków Przetargu znak: Rf.271.12.2016 SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Przedmiotem zamówienia jest zakup i dostawa do siedziby Urzędu Miasta następujących pomocy dydaktycznych

Bardziej szczegółowo

Praca naukowa dofinansowana ze środków na naukę Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach jako projekt badawczy nr N N

Praca naukowa dofinansowana ze środków na naukę Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach jako projekt badawczy nr N N Recenzent: prof. dr hab. Włodzimierz Oniszczenko prof. dr hab. Andrzej Sękowski Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C

S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C 20 388 Lublin 6 tel. 081 7518741, tel / fax. 081 7518621 PROGRAM ODDZIAŁYWAŃ SOCJOTERAPEUTYCZNYCH. BEZ ZŁUDZEŃ ZAŁOŻENIA OGÓLNE opracowanie:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących im. Prof. Jerzego Buzka w Węgierskiej Górce

Zespół Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących im. Prof. Jerzego Buzka w Węgierskiej Górce PROGRAM ROZWIJANIA KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH I PROFILAKTYKA ZACHOWAŃ AGRESYWNYCH. I. Wstęp Rozwój kompetencji społecznych jest niezbędnym czynnikiem warunkującym prawidłowe i dobre funkcjonowanie jednostki.

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe Socjoterapia

Studia Podyplomowe Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. Rekrutacja III. Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych IV. Treści programowe V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 4 Testy

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 4 Testy Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Wykład 4 Testy Definicja testu Pierwszy test- James McKeen Cattell w 1890r. (mental test and measurements) test do badania zdolności

Bardziej szczegółowo

Psychologia WF-PS. Studia drugiego stopnia Profil ogólnoakademicki Studia stacjonarne, niestacjonarne Magister

Psychologia WF-PS. Studia drugiego stopnia Profil ogólnoakademicki Studia stacjonarne, niestacjonarne Magister Załącznik nr 4 do Uchwały nr 34/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku psychologia dla jednolitych studiów

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej.

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Gotowość szkolna- sylwetka dziecka dojrzałego i niedojrzałego do rozpoczęcia nauki w szkole Edukacja szkolna jest

Bardziej szczegółowo

(pieczątka Wykonawcy) FORMULARZ OFERTY Urząd Miasta Legionowo ul. marsz. J. Piłsudskiego Legionowo

(pieczątka Wykonawcy) FORMULARZ OFERTY Urząd Miasta Legionowo ul. marsz. J. Piłsudskiego Legionowo Załącznik nr 1 do Warunków Przetargu - znak Rf.271.12.2016 (pieczątka Wykonawcy) FORMULARZ OFERTY ul. marsz. J. Piłsudskiego 41 05-120 Przystępując do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży

Wykład 4. Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży Metody sprzedaży Wykład 4 Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży Uwarunkowania psychologiczne Postawy Osobowość i koncepcja JA Uczenie się KONSUMENT Potrzeby i motywacja Stosunek do ryzyka Spostrzeganie

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe Socjoterapia

Studia Podyplomowe Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. Rekrutacja III. Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych IV. Treści programowe V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

LIDER w grupie spływowej

LIDER w grupie spływowej LIDER w grupie spływowej Typy liderów w grupie spływowej Lider formalny Lider prowodyr Lider nieformalny a autorytet autorytet wiedzy autorytet przechodzi na tych, którzy wiedzą jak postąpić w danej, trudnej

Bardziej szczegółowo

WYBRANE NARZĘDZIA DO DIAGNOZY I IDENTYFIKACJI UCZNIA ZDOLNEGO

WYBRANE NARZĘDZIA DO DIAGNOZY I IDENTYFIKACJI UCZNIA ZDOLNEGO ETAP EDUKACJI: SZKOŁA PODSTAWOWA NAZWA NARZĘDZIA OPIS OSOBY UPRAWNIONE DO WYKORZYSTYWANIA NARZĘDZIA ŹRÓDŁO Arkusz Identyfikacji Trzech Składników Talentu Eby i Smutny (1998) Bateria Testów APIS- P (R)

Bardziej szczegółowo

GRUPA I kierowcy zawodowi bezwypadkowi (n=1243)

GRUPA I kierowcy zawodowi bezwypadkowi (n=1243) Metoda osoby badane GRUPA I kierowcy zawodowi bezwypadkowi (n=1243) bez sprawstwa wypadku drogowego z ofiarami śmiertelnymi lub rannymi staż pracy min. 2 lata prawo jazdy kat. B, C, CE, D, DE taksówki,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Metody diagnozy inwentarze osobowości 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Methods of diagnosis - personality inventories 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Wprowadzenie do diagnozy psychologicznej. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Introduction to psychological assessment 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU:

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Akademia Menedżera Dobre zarządzanie to nie to, co dzieje się w firmie, gdy jesteś obecny, ale to, co się w niej dzieje, gdy cię nie ma. Ken Blanchard GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Główne cele projektu to zdobycie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Redaktorzy naukowi serii: prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska prof. dr hab. Elżbieta Hornowska Recenzja: dr hab. Maria

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY TEMATYKI ZAWODOZNAWCZEJ ROK SZKOLNY 2015/2016

PLAN PRACY TEMATYKI ZAWODOZNAWCZEJ ROK SZKOLNY 2015/2016 PLAN PRACY TEMATYKI ZAWODOZNAWCZEJ ROK SZKOLNY 2015/2016 KLASA I JAKI JESTEM, UCZEŃ POZNAJE SIEBIE. Materiał nauczania Cele edukacyjne zajęć Osiągnięcia uczniów Temat: Poznanie siebie warunkiem własnego

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W DZIERŻONIOWIE 2015/ /17

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W DZIERŻONIOWIE 2015/ /17 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W DZIERŻONIOWIE 2015/16 2016/17 ,, Personalistyczna koncepcja rozwoju młodego człowieka Wprowadzenie,Profilaktyka to proces wspomagania ucznia w

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Psychologia. Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN

Psychologia. Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN Psychologia Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia Logika 6 I I podstawowy

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 L.P. ZADANIA DO REALIZACJI CEL TERMIN I. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów w tym diagnozowanie potencjalnych możliwości

Bardziej szczegółowo

Forma studiów/liczba godzin/semestr: Niestacjonarne: 4 h W; 8h - Ćw PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Forma studiów/liczba godzin/semestr: Niestacjonarne: 4 h W; 8h - Ćw PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Psychologia motywacji oraz zmian w coachingu z elementami psychologii osobowości Kierunek: Coaching for life and business Kod przedmiotu: Specjalność: - Forma zajęć: WYKŁAD ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Szeroko definiowane wsparcie społeczne to pomoc dostępna dla jednostki w sytuacjach trudnych (Saranson, 1982, za: Sęk, Cieślak, 2004), jako zaspokojenie potrzeb w

Bardziej szczegółowo

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć Psychometria Wprowadzenie w problematykę zajęć W 1 Psychologia potoczna potoczne przekonanie dotyczące natury ludzkiego zachowania wyrażające się w zdroworozsądkowych, intuicyjnych twierdzeniach. dr Łukasz

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) Kierunek: Dialog i Doradztwo Społeczne ...

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) Kierunek: Dialog i Doradztwo Społeczne ... I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu kształcenia: Psychologia wychowawcza 2. Kod modułu kształcenia 3. Rodzaj modułu kształcenia: wykład nieobowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog

Bardziej szczegółowo

Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce Nebojsa Markovic, Fotolia # Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce Nebojsa Markovic, Fotolia # Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. dr hab. Aleksandra Łuszczyńska prof. d r hab. Włodzimierz Oniszczenko Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja pracy z uczniem zdolnym w edukacji wczesnoszkolnej Elżbieta Nerwińska

Indywidualizacja pracy z uczniem zdolnym w edukacji wczesnoszkolnej Elżbieta Nerwińska Indywidualizacja pracy z uczniem zdolnym w edukacji wczesnoszkolnej Elżbieta Nerwińska Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Każde dziecko jest zdolne!

Bardziej szczegółowo

Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11):

Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11): Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11): 1.W trakcie egzaminu magisterskiego student otrzymuje trzy pytania główne: a. Recenzent

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Symbol efektu kierunkowego K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Po ukończeniu studiów jednolitych

Bardziej szczegółowo

Ogólna oferta szkoleń Centrum Kształcenia Psychologicznego Progenja

Ogólna oferta szkoleń Centrum Kształcenia Psychologicznego Progenja Ogólna oferta szkoleń Centrum Kształcenia Psychologicznego Progenja Filozofia naszych działań Odwołując się do naukowych nowości i rzeczywistych interakcji międzyludzkich w organizacjach - dostarczamy

Bardziej szczegółowo

Od różnorodności do efektywnej współpracy

Od różnorodności do efektywnej współpracy Od różnorodności do efektywnej współpracy Opis Praktyka biznesowa, poparta licznymi badaniami pokazuje, że kluczowym czynnikiem sukcesu organizacji (obok rozwijania kreatywności i innowacyjności) jest

Bardziej szczegółowo

Poczucie bezpieczeństwa i prężność osobowa a umiejscowienie kontroli zdrowia u osób w okresie późnej dorosłości

Poczucie bezpieczeństwa i prężność osobowa a umiejscowienie kontroli zdrowia u osób w okresie późnej dorosłości Poczucie bezpieczeństwa i prężność osobowa a umiejscowienie kontroli zdrowia u osób w okresie późnej dorosłości Ks. dr Paweł Brudek Instytut Psychologii KUL Jana Pawła II Konferencja Międzynarodowa Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Psychologia Studia stacjonarne jednolite magisterskie. Psychologia biznesu i coaching

Psychologia Studia stacjonarne jednolite magisterskie. Psychologia biznesu i coaching Psychologia Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu i coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia Logika 15

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM Środowisko zawodowe, w jakim przebywa pracownik, jest bardzo ważnym elementem, który może wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz funkcjonowanie społeczne. Pielęgniarki

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Lp Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Liczba godzin lekcyjnych szkolenia Liczna dni szkoleniowych Proponowany termin szkolenia 1. Nowoczesne standardy obsługi klienta 1. Profesjonalne

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Jan F. Terelak dr hab. Stanisław A. Witkowski, profesor UWr Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

Psychologia. w indywidualnej organizacji toku studiów. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu i coaching

Psychologia. w indywidualnej organizacji toku studiów. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu i coaching Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu i coaching immatrykulacja 201/2017 NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY

Bardziej szczegółowo

Wojciech Otrębski, Grzegorz Wiącek Instytut Psychologii KUL

Wojciech Otrębski, Grzegorz Wiącek Instytut Psychologii KUL 1 Kontekst teoretyczny diagnozy zainteresowań zawodowych i przystosowania do sytuacji pracy, czyli jak pomóc uczniowi z niepełnosprawnością umysłową w efektywnym przejściu ze szkoły na rynek pracy Wojciech

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka najważniejszych kompetencji trenerskich

Charakterystyka najważniejszych kompetencji trenerskich Charakterystyka najważniejszych kompetencji trenerskich Komunikacja Komunikacja jest fundamentalną kompetencją trenerską, bez której niemożliwa jest skuteczność w szkoleniu. Następujące cztery czynniki

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Krzysztof Fronczyk Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

kompetencje dziecka a oferta szkoły

kompetencje dziecka a oferta szkoły Diagnoza gotowości systemu dziecko szkoła : kompetencje dziecka a oferta szkoły Prof. dr hab. Anna I. Brzezińska i dr Joanna Matejczuk Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Zachowania organizacyjne

Zachowania organizacyjne Zachowania organizacyjne Sprawy organizacyjne Mail: weronika.wegielnik@wsl.com.pl Literatura: S. P. Robbins Zasady zachowania w organizacjach S. P. Robbins Zachowania w organizacji B. Kożusznik Zachowania

Bardziej szczegółowo

Testy inteligencji - opis przedmiotu

Testy inteligencji - opis przedmiotu Testy inteligencji - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Testy inteligencji Kod przedmiotu 14.4-WP-PSChM-TI-L-S14_pNadGenS63YE Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii

Bardziej szczegółowo

Rola liderów w dopasowaniu pracowników do organizacji, pracy i zespołu. dr Agnieszka Wojtczuk-Turek Instytut Kapitału Ludzkiego, SGH

Rola liderów w dopasowaniu pracowników do organizacji, pracy i zespołu. dr Agnieszka Wojtczuk-Turek Instytut Kapitału Ludzkiego, SGH Rola liderów w dopasowaniu pracowników do organizacji, pracy i zespołu dr Agnieszka Wojtczuk-Turek Instytut Kapitału Ludzkiego, SGH LIDER A DOPASOWANIE Prawdziwy lider to nie jest ktoś wyjątkowy, lecz

Bardziej szczegółowo

Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu. dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski

Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu. dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski Istota zdolności Zdolności to różnice indywidualne, które sprawiają,

Bardziej szczegółowo