Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha na tle rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce do 1950 roku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha na tle rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce do 1950 roku"

Transkrypt

1 Przeszłość Teraźniejszość Przyszłość. Problemy badawcze młodych politologów Kraków 2010 ISBN s Uniwersytet Jagielloński Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha na tle rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce do 1950 roku Abstrakt Celem artykułu jest prezentacja i ocena dorobku Ludwika Ehrlicha w obszarze nauki o stosunkach międzynarodowych na tle polskiego i europejskiego rozwoju tej dyscypliny. Praca obejmuje okres od I wojny światowej do momentu silnej ideologizacji nauki w Polsce w okresie po 1945 roku. Cześć pierwsza artykułu jest poświęcona przedstawieniu przesłanek i form instytucjonalizacji nauki o stosunkach międzynarodowych w Europie po I wojnie światowej. W kolejnej części autor skupia się na polskim wkładzie w badania nad zagadnieniami międzynarodowymi w latach Omawia także dzieje instytucji życia naukowego, w których prowadzono prace z tej dziedziny. Na tak zarysowanym tle zostaje ukazany dorobek badawczy i organizacyjny Ehrlicha we wspomnianym okresie. Artykuł zamyka ocena osiągnięć wspomnianego badacza. We wnioskach wskazano na kluczową rolę Ehrlicha w budowaniu zrębów tejże dziedziny w Polsce oraz wagę jego aktywnego udział w jej życiu międzynarodowym. Celem artykułu jest prezentacja i ocena dorobku Ludwika Ehrlicha ( ) w dziedzinie nauki o stosunkach międzynarodowych na tle rozwoju tej dyscypliny w Polsce do 1950 roku. Koncentruje się na wątkach akademickich, dlatego też z zakresu pracy zostały wykluczone opracowania o charakterze nienaukowym. Artykuł obejmuje okres od końca I wojny światowej do 1950 roku. Za wyborem daty początkowej przemawiają dwie przesłanki. Wraz z końcem tzw. Wielkiej Wojny rozpoczyna się instytucjonalizacja nauki o stosunkach międzynarodowych i jednocześnie jest to moment, gdy Ehrlich pisze swoje pierwsze artykuły dotyczące tej dyscypliny. Data końcowa wynika, po pierwsze, z faktu, że tuż po II wojnie światowej dochodzi do znaczących zmian w światowej organizacji nauki o stosunkach międzynarodowych, co zamyka pewien okres jej historii. Jednocześnie w Polsce od 1950 roku, w wyniku silnej ideologizacji nauki, dochodzi do przebudowy struktur szkolnictwa wyższego, w tym likwidacji szeregu instytucji reprezentujących dyscypliny badawcze rozwijające się przed

2 134 II wojną światową 1. Po tej dacie próżno szukać publikacji Ehrlicha koncentrujących się na zagadnieniach związanych z nauką o stosunkach międzynarodowych. Ocena dorobku Ehrlicha na tle rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce nie może mieć miejsca bez krótkiego opisu tej drugiej. Z kolei zrozumienie dynamiki badań prowadzonych w kraju, będących często efektem kontaktów z przedstawicielami nauki z zagranicy, wiąże się z poznaniem stanu badań tej dyscypliny w państwach europejskich. W związku z powyższym niniejszy artykuł składa się z trzech części. Pierwsza jest poświęcona przedstawieniu stanu nauki o stosunkach międzynarodowych w Europie po I wojnie światowej. W kolejnej części autor skupia się na polskim dorobku badań nad zagadnieniami międzynarodowymi w latach Dopiero na tak zarysowanym tle w części trzeciej zostanie przedstawiony dorobek badawczy i organizacyjny Ehrlicha. Artykuł zamyka ocena osiągnięć wspomnianego badacza w relacji do rozwoju tej dyscypliny w Polsce i na świecie. Badania nad stosunkami międzynarodowymi w Europie po I wojnie światowej Rozwój badań nad zagadnieniami międzynarodowymi w Europie ulega intensyfikacji wraz z instytucjonalizacją nauki badającej tę tematykę po I wojnie światowej. Co prawda już w okresie przed 1914 rokiem zagadnienia międzynarodowe miały swoje miejsce w programach części europejskich uczelni wyższych kształcących urzędników publicznych, w tym pracowników służby zagranicznej 2. Natomiast w Stanach Zjednoczonych tą problematyką zajmowały się wydziały nauk o polityce (political science), intensywnie rozwijające się w tym państwie już od przełomu XIX i XX wieku 3. Jednakże dopiero po tzw. Wielkiej Wojnie dochodzi do powstania w Europie oddzielnych katedr uczelnianych i wyspecjalizowanych szkół zajmujących się nie tylko dydaktyką, ale także badaniami we wspomnianym obszarze. Można wyodrębnić trzy przyczyny wspomnianej instytucjonalizacji. Po pierwsze, reprezentujący początkowo różne dyscypliny nauki amerykańscy i brytyjscy uczeni najpierw zgromadzeni w wydzielonych, rządowych grupach badawczych, a potem uczestniczący wspólnie w konferencji paryskiej uświadomili sobie istnienie jednego, wspólnego obszaru badawczego. Wyrazem tego była decyzja tychże badaczy 1 S. Mauersberg, Nauka i szkolnictwo wyższe w latach , [w:] Historia nauki polskiej, red. B. Suchodolski, t. 5, cz. 1, red. Z. Skubała-Tokarska, Wrocław 1992, s. 459 i n. 2 Kształceniem dyplomatów zajmowała się Akademia Orientalna w Wiedniu, utworzona w 1754 r., później przekształcona w Akademię Konsularną. Urzędnicy publiczni zdobywali także wiedzę o sprawach międzynarodowych w ramach Wolnej Szkoły Nauk Politycznych w Paryżu, założonej w 1871 r. Wreszcie w 1895 r. powstała London School of Economics, stanowiąca narzędzie filantropów do niwelowania różnic społecznych. Por. J. Kukułka, Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2003, s Instytucjonalizację amerykańskiej nauki o polityce rozpoczęło utworzenie School of Political Science na Uniwersytecie Columbia w 1880 roku. [ ] W 1900 roku zostały zorganizowane wykłady z polityki międzynarodowej na Uniwersytecie Visconsin. [ ] Ogólnokrajowego charakteru nabrało [ ] utworzone w 1903 r. [ ] American Political Science Association, które od 1906 r. wydaje «The American Political Science Review». J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, Warszawa 2000, s. 62.

3 Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha o powołaniu angielsko-amerykańskiego instytutu (z siedzibami w Londynie i Nowym Jorku), który miał się zająć badaniami zagadnień międzynarodowych 4. Druga przyczyna tkwiła w charakterze konfliktu zakończonego w 1918 roku, który spowodował wzrost zainteresowania opinii publicznej zagadnieniami międzynarodowymi. Doprowadziło to do wzrostu zapotrzebowania na specjalistyczną wiedzę i osoby ją posiadające, co w konsekwencji pociągnęło za sobą rozwój uczelni w tym kierunku 5. Wreszcie przyczyna trzecia, ale chyba najważniejsza. Otóż formalnie zakończony w trakcie paryskiej konferencji konflikt był pierwszym wymagającym totalnego zaangażowania stron. Władze państwowe, aby nie przegrać, musiały zmobilizować wszystkie środki cywilne i wojskowe. Jednocześnie ogrom ofiar i przedłużający się konflikt coraz bardziej przysłaniały zarówno pierwotny cel wojny, jak i w ogóle jej sens. W takich warunkach coraz większą popularność zdobywały poglądy Włodzimierza Lenina i bolszewików o zapewnieniu pokoju na świecie poprzez międzynarodową współpracę klasy robotniczej. Wszystko to skłaniało myślicieli i polityków państw zachodnich do poszukiwania sposobu wpływania na opinię publiczną, zarówno we własnym kraju, jak i za granicą 6. Odpowiedź na powyższe problemy znalazł nurt określany przez Chrisa Browna mianem liberalnego internacjonalizmu. To właśnie przyjęcie jego założeń przez myślicieli i polityków możemy uznać za główną przyczynę powstania nowej dyscypliny. Koncepcja ta zakładała możliwość harmonijnego współżycia państw. Przyczyny dotychczasowych wojen upatrywała ona w niedemokratycznych rządach lub też w braku odpowiedniej świadomości opinii publicznej w państwach demokratycznych. Środkiem zaradczym miało być więc promowanie demokracji oraz wiedzy na temat zagadnień międzynarodowych. Wraz z odpowiednim systemem organizacji międzynarodowych powinny one zapewnić pokojowe rozwiązywanie konfliktów. Koncepcja ta rozwijała się jeszcze przed I wojną światową w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W obu krajach znajdowała zwolenników wśród prywatnych organizacji: w Wielkiej Brytanii między innymi wśród członków Towarzystwa Fabiańskiego, a w USA wśród władz Fundacji Rockefellera i Carnegiego. O ile jednak brytyjscy politycy odnosili się ze sceptycyzmem do tych przekonań, to w Stanach Zjednoczonych ich gorącym zwolennikiem był sam prezydent Woodrow Wilson. Z uwagi na doniosłą rolę USA w zakończeniu I wojny światowej to właśnie z osobą tego polityka i jego poglądami określanymi mianem wilsonizmu wiąże się popularyzację liberalnego internacjonalizmu 7. 4 Ibidem, s ; Peter Grosse, Continuing the Inquiry: The Council on Foreign Relations from 1921 to 1996, New York L. Ehrlich, Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, Kraków 1947, s Ch. Brown, Understanding International Relations, Basingstoke 2001, s ; R.H. Jackson, G. Sørensen, Wprowadzenie do stosunków międzynarodowych: teorie i kierunki badawcze, przeł. A. Czwojdrak, Kraków 2006, s Wydaje się, że nie mały wpływ na rozwój takich poglądów w dwóch wymienionych państwach anglosaskich miał fakt, że nie doznały one tej skali zniszczeń materialnych i ludzkich, co pozostali

4 136 Znając źródła instytucjonalizacji nauki o stosunkach międzynarodowych, możemy przejść do jej głównych przejawów. Pierwsze jednostki badawcze i specjalistyczne periodyki powstają jako pokłosie paryskiej konferencji pokojowej. Zaliczamy do nich Royal Institute of International Affairs w Londynie (1919) i jego pismo International Affairs (1924) oraz Council of Foreign Relations w Nowym Jorku (1921) i jej pismo Foreign Affairs (1922) 8. Nie dziwi fakt, że w Wielkiej Brytanii to właśnie filantropi fundują na uniwersytetach pierwsze katedry polityki lub stosunków międzynarodowych; kolejno w Aberystwyth (1919, katedra imienia Woodrowa Wilsona), Londynie (1923) i Oksfordzie (1930) 9. W 1923 roku powstają jednostki naukowe zajmujące się tą tematyką we Francji i Niemczech. Natomiast trzy lata później przy Lidze Narodów w Genewie rozpoczyna działalność wyższa uczelnia kształcąca w tym zakresie 10. Moim zdaniem kluczowym przejawem instytucjonalizacji badań nad tą problematyką była odbywająca się corocznie, od 1928 do 1939 roku, Stała Konferencja Wyższych Studiów Międzynarodowych przy paryskim Międzynarodowym Instytucie Współpracy Intelektualnej Ligi Narodów. Skupiła ona na równoprawnych zasadach przedstawicieli krajowych instytutów badawczych i jednostek uniwersyteckich z całego świata oraz stanowiła miejsce dyskusji nad wybranymi problemami międzynarodowymi, ale również zagadnieniami dotyczącymi samej dyscyplin naukowej. W czasie jej obrad poruszano między innymi kwestie związane z nauczaniem stosunków międzynarodowych 11. Losy wspomnianej konferencji dobrze obrazują koleje podejścia badawczego nauki o stosunkach międzynarodowych z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Według Davida Longa Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO), którą powołano do organizacji międzynarodowej współpracy naukowców po II wojnie światowej, była zdominowana przez amerykańskich badaczy. W związku z tym władze UNESCO nie chciały podtrzymywać funkcjonowania wspomnianej konferencji, gdyż nie posiadały tam głosu decydującego i optowały za powstaniem nowej organizacji, bardziej scentralizowanej i co ważniejsze, propagującej amerykański model nauk społecznych. W duchu amerykańskich political science uznano w 1949 roku w czasie paryskich obrad konferencji uczestnicy konfliktu. Pozwalało to mniej emocjonalnie i z większym optymizmem patrzeć w przyszłość. Por.: Ch. Brown, op. cit., s ; R.H. Jackson, G. Sørensen, op. cit., s J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, s ; P. Grosse, op. cit. 9 Pierwszymi kierownikami tych katedr byli doradcy brytyjskich władz i uczestnicy konferencji pokojowej w Paryżu: Alfred Zimmern oraz Philip Noel-Baker. Por.: S. Smith, J. Balis, Wprowadzenie, [w:] Globalizacja polityki światowej. Wprowadzenie do stosunków międzynarodowych, red. S. Smith, J. Balis, przeł. M. Filary et al., Kraków 2008, s. 4; Ch. Brown, op. cit., s. 24; J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, s. 73, J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, s. 71, 80, La Confeìrence permanente des hautes eìtudes internationales; ses origines, ses fonctions, son organisation, Paris 1937, s ; D. Long, Who Killed the International Studies Conference?, Review of International Studies, 2006, Vol. 32, s , 618; J. Kolasa, International Intellectual Cooperation: the League Experience and the Beginnings of UNESCO, Wrocław 1962, s

5 Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha UNESCO stosunki międzynarodowe za jeden z czterech obszarów nauk o polityce. W tym samym roku utworzono przy UNESCO International Political Science Association, wzorujące się na American Political Science Association. Natomiast pozbawiona wsparcia finansowego i organizacyjnego Stała Konferencja Wyższych Studiów Międzynarodowych uległa rozpadowi na początku lat 50. Powstałe w 1959 roku International Studies Associations (ISA) nie kultywowało tradycji tej konferencji. ISA było organizacją z siedzibą w Stanach Zjednoczonych i reprezentowało wyłącznie tamtejsze podejście badawcze do nauki o stosunkach międzynarodowych 12. Badanie zagadnień międzynarodowych w Polsce do 1950 roku Przechodząc do kwestii badania zagadnień międzynarodowych w Polsce do 1950 roku, należy podkreślić, że z pewnym opóźnieniem, ale jednak następował tu rozwój tej dyscypliny. Już w 1926 roku powstaje Towarzystwo Badania Zagadnień Międzynarodowych w Warszawie, stawiające sobie za cel studiowanie i popularyzowanie wiedzy z zakresu stosunków międzynarodowych. Główną formą jego działalności było organizowanie odczytów. Na początku lat 30. pozyskało grant Fundacji Carnegiego na opracowanie publikacji na temat I wojny światowej. Twórcą i wieloletnim przewodniczącym Towarzystwa był wybitny historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego Marceli Handelsman 13. Ważniejszy od towarzystwa wydaje się jednak Centralny Komitet Polskich Instytucji Nauk Politycznych (CKPINP), utworzony w 1929 roku po wizycie Arnolda Toynbee go, ówczesnego sekretarza wspomnianego Royal Institute of International Affairs. CKPINP nosił pierwotnie nazwę Komitetu Porozumiewawczego Kierowników Katedr i Szkół Nauk Politycznych oraz Instytutów Badających Zagadnienia Międzynarodowe. Wydaje się jednak, że nazwa komitetu uległa zmianie z uwagi na dominującą w Polsce tradycję włączania zagadnień międzynarodowych w zakres terminu nauki polityczne 14. Tymczasem wyłącznym celem tego komitetu była koordynacja uczestnictwa polskich uczonych we wspomnianej Stałej Konferencji Wyższych Studiów Międzynarodowych 15. W komitecie tym były skupione praktycznie wszystkie polskie instytucje zajmujące się badaniem zagadnień o charakterze międzynarodowym. Ośrodki takie istniały w większości miast uniwersyteckich ówczesnej Polski. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że często były one związane z wydziałami prawa lub też specjalistycznymi instytucjami badającymi wybrane zagadnienia międzynarodowe. Najważniejszą pozycję od- 12 D. Long, op. cit., s Towarzystwa naukowe i upowszechniające naukę działające w przeszłości na ziemiach polskich, cz. 3, red. B. Sordylowa, Słownik polskich towarzystw naukowych, t. 2, Warszawa 2001, s M. Nodzykoska-Gromadzka, Z dziejów polskich nauk politycznych, Studia Nauk Politycznych 1973, nr 2/12, s A.M. Brzeziński, Polska Komisja Międzynarodowej Współpracy Intelektualnej ( ), Łódź 2001, s

6 138 grywał ośrodek warszawski ze Szkołą Nauk Politycznych, oddzielną Wolną Wszechnicą Polską z Wydziałem Nauk Politycznych i Społecznych, Seminarium Prawa Państwowego i Międzynarodowego na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, podobnym Seminarium Międzynarodowego Prawa Publicznego w Szkole Głównej Handlowej czy wreszcie niewielką Szkołą Wschodnioznawczą przy Instytucie Wschodnim w Warszawie. Jako kolejny ośrodek można wskazać Szkołę Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa UJ w Krakowie, najstarszą w Polsce, bo istniejącą już od 1911 roku; wreszcie Wydział Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie działał Zakład Prawa Politycznego i Prawa Narodów oraz Studium Dyplomatyczne, o którym będzie mowa dalej. Należy też wspomnieć o Seminarium Prawa Politycznego na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Szkole Nauk Politycznych, funkcjonującej przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, jak również o funkcjonującej tamże Katedrze Prawa Politycznego. Z kolei na Uniwersytecie Poznańskim działała Katedra Prawa Międzynarodowego i Szkoła Nauk Politycznych. Wreszcie, nie można zapominać o Instytucie Bałtyckim w Gdyni czy też Instytucie Geograficznym UJ 16. Można wymienić cztery polskie periodyki z okresu dwudziestolecia międzywojennego poświęcone wyłącznie zagadnieniom międzynarodowych. W latach ukazywał się Przegląd Dyplomatyczny, wydawany przez MSZ RP. Później jego miejsce zajął Przegląd Polityczny. Czasopismo poświęcone zagadnieniom polityki zagranicznej, redagowany przez wspomnianego już przewodniczącego Towarzystwa Badania Zagadnień Międzynarodowych, Handelsmana. Przez pewien czas rywalizowało z nim pismo Sprawy Obce. Po upadku Przeglądu Politycznego jego miejsce zajęła Polityka Narodów, redagowana przez Juliana Makowskiego 17. Czasopismom dotyczącym ogólnie zagadnień międzynarodowych towarzyszyło wiele periodyków specjalizujących się w sprawach związanych z sąsiadami Polski, wybranych zjawiskach stosunków międzynarodowych czy regionach świata. Można tu wymienić takie pisma, jak: Sprawy Narodowościowe, Strażnica Zachodnia, Przegląd Wschodni. Miesięcznik poświęcony badaniu rzeczywistości sowieckiej i stosunków wzajemnych Polski i ZSRR czy Palestyna i Bliski Wschód. Czasopismo poświęcone sprawom gospodarczym Palestyny i Bliskiego Wschodu. W tym okresie istniało także kilka serii wydawniczych związanych z interesującą nas tematyką, wśród których należy wymienić między innymi: Bibliotekę Umiejętności Prawnych i Politycznych, Prace z zakresu zagadnień polityki międzynarodowej Koła Naukowego Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie, publikacje Wydawnictwa Seminarium Prawa Politycznego i Międzynarodowego Uniwersytetu Warszawskiego, Bibliotekę Prawa Politycznego i Prawa Narodów Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie czy też Bibliotheque des relations internationales tegoż samego uniwersytetu. 16 J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, s , H. Głębocki, Przegląd Dyplomatyczny , Polski Przegląd Dyplomatyczny 2001, t. 1, nr 1/1, s ; M. Kornat, Polski Przegląd Dyplomatyczny ( ), Polski Przegląd Dyplomatyczny 2009, nr 4 5/50 51, s. 6 7.

7 Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha Próby tworzenia kompendiów dotyczących zagadnień międzynarodowych brakowało bowiem publikacji poświęconych tylko i wyłącznie tej tematyce możemy znaleźć w ramach Encyklopedii podręcznej prawa publicznego (konstytucyjnego, administracyjnego i międzynarodowego) oraz Encyklopedji nauk politycznych 18. Po II wojnie światowej badania naukowe były kontynuowane tylko w dwóch ośrodkach. W Krakowie i Warszawie odrodziły się Szkoły Nauk Politycznych, przy czym w tym ostatnim przypadku już pod nazwą Akademii Nauk Politycznych. Obie jednostki zostały jednak zlikwidowane do 1950 roku. W miejsce drugiej zostaje powołana Szkoła Główna Służby Zagranicznej, której celem nie było jednak prowadzenie badań, ale kształcenie kadr polskiej służby zagranicznej. Natomiast w 1947 roku powstaje w Warszawie Polski Instytut Spraw Międzynarodowych ośrodek badawczy nadzorowany przez resort spraw zagranicznych. Wydaje on periodyk Sprawy Międzynarodowe, przez długie lata jedyne pismo w Polsce poświęcone tylko i wyłącznie naukowej perspektywie zagadnień międzynarodowych 19. Natomiast rozpoczęte prace wydawnicze w PISM nad Rocznikiem Prawa Międzynarodowego, który mógł być szansą na kontynuowanie badań polskich prawników nad stosunkami międzynarodowymi, zostają przerwane po opublikowaniu jednego tomu w 1949 roku 20. Znając koleje europejskich i polskich zinstytucjonalizowanych badań nad zagadnieniami międzynarodowymi, możemy przyjrzeć się wkładowi w to zjawisko dorobku naukowego i organizacyjnego Ehrlicha. Praca badawcza i organizacyjna Ehrlicha w obszarze nauki o stosunkach międzynarodowych Ludwik Ehrlich jest znany głównie jako wybitny badacz prawa międzynarodowego, w tym historii piętnastowiecznej polskiej szkoły prawa narodów 21. Dotychczas nie poświęcono jednak zbyt dużej uwagi jego badaniom w obszarze nauki o stosunkach międzynarodowych Np. wybrane hasła w: Encyklopedja podręczna prawa publicznego (konstytucyjnego, administracyjnego i międzynarodowego), red. Z. Cybichowski, t. 1, Warszawa J. Kukułka, Teoria stosunków międzynarodowych, s Por. Rocznik Prawa Międzynarodowego S.E. Nahlik, Ludwik Ehrlich ( ), Państwo i Prawo 1969, nr 2, s ; K. Lankosz, Ludwik Ehrlich ( ), [w:] Złota księga Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, red. J. Stelmach i W. Uruszczak, Kraków 2000, s Na zasługi Ehrlicha w obszarze prawa konstytucyjnego wskazują: A. Redzik, Nauczanie i nauka prawa politycznego na uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, Przegląd Sejmowy 2007, nr 5/82, s ; A. Ławniczak, M. Masternak- Kubiak, A. Preisner, Prawo konstytucyjne na Uniwersytecie Lwowskim w okresie międzywojennym, [w:] Prawo konstytucyjne II Rzeczypospolitej. Nauka i instytucje. XLVII Ogólnopolski Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, red. P. Sarnecki, Kraków 2006, s Jedynie J. Gilas i J. Kukułka wśród powojennych badaczy stosunków międzynarodowych w Polsce odnotowują pracę Ehrlicha Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych. Tylko ten drugi jednak dostrzega i szerzej przedstawia jej przełomowy charakter; por. J. Gilas, Wstęp do nauki stosunków międzynarodowych, Toruń 1975, s ; J. Kukułka, Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, s

8 140 Na wstępie można stwierdzić, że już w okresie swoich studiów i pierwszej pracy zawodowej Ehrlich był świadkiem narodzin idei, która doprowadziła do instytucjonalizacji nauki o stosunkach międzynarodowych. W tym samym czasie miał możliwość przyjrzenia się anglosaskim (w tym amerykańskim) metodom badań w zakresie nauk o polityce. Umożliwiły mu to studia prawnicze w Wielkiej Brytanii oraz praca na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Nowe, powojenne idee, promujące współpracę między narodami i instytucjonalizację badań nad stosunkami międzynarodowymi, odgrywają dużą rolę w artykule The War and Political Theory, opublikowanym przez niego na łamach kalifornijskiego przeglądu prawnego z 1918 roku 23. Ponadto profesor Ehrlich przez trzy lata pracował w polskiej służbie zagranicznej jako kierownik biura prasowego w Nowym Jorku. Z kolei w ramach struktur Ligi Narodów w latach pełnił funkcję sędziego narodowego w Stałym Trybunale Sprawiedliwości Międzynarodowej w Hadze. Od 1924 roku do wybuchu II wojny światowej piastował zaś stanowisko kierownika Katedry Prawa Politycznego i Prawa Narodów dziś byśmy powiedzieli konstytucyjnego i międzynarodowego publicznego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie 24. Przyjrzyjmy się teraz konkretnym działaniom podejmowanym przez lwowskiego uczonego w obszarze nauki o stosunkach międzynarodowych. Największym dokonaniem Ehrlicha było utworzenie Studium Dyplomatycznego przy Wydziale Prawa UJK i kierowanie nim w latach Jednostka ta kształciła przyszłych pracowników polskiej służby dyplomatycznej. Jednakże dydaktyka nie była jedyną formą działalności tego ośrodka. W 1936 roku w jego ramach utworzono cztery seminaria, zajmujące się badaniem zagadnień międzynarodowych. Jednemu z nich, dotyczącemu metodologii w ramach nauki o stosunkach międzynarodowych, współprzewodniczył Ludwik Ehrlich 25. Na próżno szukać w innych polskich ośrodkach naukowych okresu międzywojennego seminarium skoncentrowanego właśnie na nauce o stosunkach międzynarodowych, a cóż dopiero na jej aspektach metodologicznych. Według dokumentów znajdujących się w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zbadanych przez Andrzeja M. Brzezińskiego, to właśnie Ehrlich był inicjatorem powołania wspomnianego Centralnego Komitetu Polskich Instytucji Nauk Politycznych oraz jego przewodniczącym w latach W momencie przejmowania władzy Ważnym krokiem w kierunku przywrócenia pamięci o dokonaniach wspominanego badacza jest praca A. Redzik, oparta w dużej mierze na zasobach lwowskich archiwów: Lwowska szkoła dyplomatyczna. Zarys historii Studium Dyplomatycznego przy Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie ( ), Polski Przegląd Dyplomatyczny 2006, nr 5/33, s Skromną próbę wypełnienia wspomnianej luki podejmuje autor poniższego artykuły w opracowaniu biograficznym Ludwik Ehrlich ( ) prekursor nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce, które jest przygotowywane do publikacji na łamach Politei. Pisma Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ. 23 L. Ehrlich, The War and Political Theory, California Law Review 1918, Vol. 6, No. 6, s ; idem, The War and Political Theory II, California Law Review 1918, Vol. 7, No. 1, s ; A. Redzik, op. cit., s Ibidem, s Ibidem, s

9 Dorobek badawczy i organizacyjny Ludwika Ehrlicha w tej jednostce polscy badacze z rzadka brali udział w spotkaniach Stałej Konferencji Wyższych Studiów Międzynarodowych, a jeśli już, to najczęściej jedynie jako słuchacze. Tymczasem lwowski uczony doprowadził do wzrostu liczby polskich delegatów uczestniczących w jej obradach oraz do publikacji ich referatów w postaci zbiorów pokonferencyjnych w kraju i zagranicą 26. Wyjątkowym wydarzeniem w działalności Ehrlicha jest organizacja i przewodniczenie międzynarodowej konferencji na temat nauczania prawa międzynarodowego i stosunków międzynarodowych na uczelniach wyższych, mającej miejsce w 1934 roku we Lwowie 27. Choć konferencje z udziałem gości zagranicznych i dotyczące prawa, w tym prawa międzynarodowego, miały wcześniej miejsce w Polsce i tej części Europy, to jednak było to pierwsze wydarzenie naukowe stawiające na wzór anglosaski na jednej płaszczyźnie zagadnienia nie tylko prawne, ale także dotyczące szerzej samych stosunków międzynarodowych. W skali ogólnoeuropejskiej podobną tematykę poruszano tylko na forum Stałej Konferencji Wyższych Studiów Międzynarodowych, ale i tam nie zabrakło osoby uczonego ze Lwowa. Ehrlich brał praktycznie od samego początku, bo od 1929 roku udział w pracach wspomnianej konferencji. Kilkakrotnie miał też możliwość przewodniczenia sesjom poświęconym zagadnieniom nauczania stosunków międzynarodowych 28. Był również współredaktorem, razem z nestorem nauki o stosunkach międzynarodowych Alfredem Zimmernem, tomu pokonferencyjnego z 1938 roku dotyczącego sposobów nauczania tej dyscypliny 29. Ponadto Ehrlich był inicjatorem i redaktorem kilku serii wydawniczych, które zawierały prace polskich badaczy w języku angielskim i francuskim. Początkowo większość z nich traktowała o zagadnieniach stricte prawniczych, by z czasem coraz bardziej zbliżyć się do tematyki międzynarodowej. Wśród takich serii można przytoczyć między innymi trzytomową Bibliotheque des relations internationales. Najcenniejszym elementem dorobku wydawniczego lwowskiego uczonego było powołanie i pełnienie roli redaktora naczelnego pierwszego w Polsce pisma poświęconego nie tyle zagadnieniom, co samej nauce (a więc m.in. metodologii) stosunków międzynarodowych. Annals of International Law and International Relations ukazały się jednak tylko w jednym tomie z 1938 roku. Na ich łamach możemy znaleźć między innymi artykuł Stanisława Huberta, ucznia Ehrlicha, pod tytułem International Relations as a Subject of Research A.M. Brzeziński, op. cit., s S.E. Nahlik, Przesiane przez pamięć, t. 1: W rodzinnym gnieździe, Kraków 1987, s ; Conférence sur l enseignement du droit international et des relations internationales. Lwów juin Correspondance. Procès-verbaux. Matériaux, Lwów 1935, s. 7 9; L. Ehrlich, Letter of Invitation (extract), Annals of International Law and International Relations 1938, vol. 1, s L. Ehrlich, Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, s. 44; J. Kolasa, op. cit., s. 104; K. Lankosz, op. cit., s Por. L enseignement universitaire des relations internationales. Travaux de la XIe session de la Conférence permanente des Hautes études internationales. Prague 1938, red. A. Zimmern, Paris S. Hubert, International Relations as a Subject of Research, Annals of International Law and International Relations 1938, vol. 1, s

10 142 Po II wojnie światowej Ehrlich wraz z rodziną przeniósł się z Lwowa do Krakowa, gdzie do odejścia na emeryturę w roku 1960 pełnił funkcję kierownika Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego. Jednocześnie w latach był dyrektorem odrodzonej po wojnie Szkoły Nauk Politycznych UJ. Powiększył on skalę jej działań, przyjmując na pierwszy rok aż 600 studentów. Jej optykę skupił, jak sam twierdził w przemówieniu inauguracyjnym, na zagadnieniach nauki o stosunkach międzynarodowych 31. Zainicjował i redagował kilkutomową serię pt. Biblioteka Szkoły Nauk Politycznych UJ, w ramach której ukazała się jego przełomowa praca Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych 32. Wspomniana monografia stawia Ehrlicha w czołówce badaczy zagadnień stosunków międzynarodowych, którzy w latach 30. i 40. opracowali syntetyczny zbiór informacji wprowadzających do całej dyscypliny. Podobnie jak prace innych pionierów w tym obszarze, książka ta prezentowała kolejno genezę nauki o stosunkach międzynarodowych, jej poszczególne gałęzie oraz proponowane metody badawcze 33. W Polsce była to praca nie mająca w owym czasie swojego odpowiednika. Niestety, postępująca ideologizacja nauki w powojennej Polsce doprowadziła do likwidacji Szkoły Nauk Politycznych UJ oraz uniemożliwiła dalsze prowadzenie badań w tym kierunku przez Ehrlicha, skazując na zapomnienie jego dotychczasowy dorobek 34. W dalszych badaniach uczony skupił się na historii prawa narodów w Polsce oraz na prawie międzynarodowym publicznym. Podsumowanie Podsumowując, można stwierdzić, że Ehrlich był prekursorem i współtwórcą instytucjonalizacji nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce okresu międzywojennego oraz podejmował próby jej odbudowy po II wojnie światowej, a także brał czynny udział w międzynarodowym rozwoju tej dyscypliny. Ehrlich jawi się jako pionier nauki o stosunkach międzynarodowych w Polsce okresu międzywojennego, gdyż był: (1) twórcą pierwszego ośrodka nastawionego nie tylko na dydaktykę, ale także badanie zagadnień międzynarodowych; (2) inicjatorem i redaktorem serii wydawniczych poświęconych tym zagadnieniom (jednych z niewielu na ówczesnym rynku wydawniczym); (3) inicjatorem oraz redaktorem jedynego w Polsce i wychodzącego od razu w języku angielskim pisma naukowego 31 A. Zięba, Szkoła Nauk Politycznych, Czasopismo Prawno-Historyczne LIII, z. 2, 2001, s ; L. Ehrlich, Z przemówienia na uroczystości otwarcia roku akademickiego Szkoły Nauk Politycznych UJ, [w:] Sprawozdanie Koła Uczniów i Absolwentów Szkoły Nauk Politycznych w Krakowie za rok 1946/47/48, Kraków 1947, s J. Kukułka, Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, s. 10, Wśród innych pionierów, którzy przygotowali podobne wprowadzenia można wymienić: M.F. Stawell, The Growth of International Thought (1929), A.E. Zimmern, The Study of International Relations (1931), C. Chodges, The Background of International Relations (1931), S.H. Bailey, International Studies in Modern Education (1938), E.H. Carr, The Twenty Years Crisis, An Introduction to the Study of International Relations (1939), Q. Wright, The Study of International Relations (1955). Ibidem, s. 10, S. Mauersberg, op. cit., s. 459 i n.

KONTAKTY I WYJAZDY ZAGRANICZNE PROF. HELENY WIĘCKOWSKIEJ

KONTAKTY I WYJAZDY ZAGRANICZNE PROF. HELENY WIĘCKOWSKIEJ Aleksandra Brzozowska KONTAKTY I WYJAZDY ZAGRANICZNE PROF. HELENY WIĘCKOWSKIEJ "Helena Więckowska - kobieta polska w nauce Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego 10.IV.2014 Poszerzało to nasze horyzonty Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Zespołu Pedagogiki Pracy przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN w latach 2011-2015

Sprawozdanie z działalności Zespołu Pedagogiki Pracy przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN w latach 2011-2015 Stefan M. Kwiatkowski Przewodniczący Zespołu Pedagogiki Pracy Sprawozdanie z działalności Zespołu Pedagogiki Pracy przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN w latach 2011-2015 W latach 2011-2015 Zespół Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 2007 Profesor Tadeusz Kmiecik... 11 AP SŁUPSK PROFESOR TADEUSZ KMIECIK ŻOŁNIERZ, UCZONY, WYCHOWAWCA,

Bardziej szczegółowo

Opublikowane scenariusze zajęć:

Opublikowane scenariusze zajęć: mgr Magdalena Tomczyk nauczyciel dyplomowany historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie w Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. Naukowo zajmuje się historią XIX i

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ z dnia 17.03.2015 r. Karta Osiągnięć Doktoranta

Uchwała Rady Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ z dnia 17.03.2015 r. Karta Osiągnięć Doktoranta Uchwała Rady Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ z dnia 17.03.2015 r. Karta Osiągnięć Doktoranta Karta osiągnięć doktoranta, zwana dalej Kartą, dokumentuje efekty studiów oraz naukową,

Bardziej szczegółowo

DR HAB. AGNIESZKA PAWŁOWSKA, PROF. NADZW.

DR HAB. AGNIESZKA PAWŁOWSKA, PROF. NADZW. DR HAB. AGNIESZKA PAWŁOWSKA, PROF. NADZW. AUTOREFERAT O PRZEBIEGU PRACY ZAWODOWEJ, OSIĄGNIĘCIACH NAUKOWO-BADAWCZYCH, DYDAKTYCZNYCH, W ZAKRESIE KSZTAŁCENIA KADR I ORGANIZACYJNYCH Przebieg pracy zawodowej

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie pierwszej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Karola Wojtyły

Podsumowanie pierwszej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Karola Wojtyły Podsumowanie pierwszej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Karola Wojtyły W roku akademickim 2004/2005 zainaugurowana została I edycja Akademii Młodych Dyplomatów, programu przygotowującego

Bardziej szczegółowo

Studia Gdańskie, t. V

Studia Gdańskie, t. V Z ŻAŁOBNEJ KARTY Studia Gdańskie, t. V W Konstancinie koło Warszawy 4 sierpnia 2007 roku zmarł Profesor Julian Radziewicz (ur. 29 maja 1937 r.), pedagog, publicysta, autor publikacji naukowych. Był absolwentem

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1: Wzór wniosku o przyznanie stypendium naukowego... Lublin, dn...

Załącznik nr 1: Wzór wniosku o przyznanie stypendium naukowego... Lublin, dn... Załącznik nr 1: Wzór wniosku o przyznanie stypendium naukowego.. Lublin, dn.... Imię i Nazwisko Wydział Teologii KUL Instytut... Wniosek o przyznanie stypendium naukowego z dotacji na finansowanie działalności

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w dr hab. prof. US Halina Nakonieczna-Kisiel, dr Jarosław Narękiewicz Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych Uniwersytet Szczeciński KIERUNKI BADAŃ I DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM Załącznik Nr 9 ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM 1. 1. Okresowa ocena pracy nauczyciela akademickiego obejmuje ocenę wykonywania obowiązków

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie trzeciej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego

Podsumowanie trzeciej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego Podsumowanie trzeciej edycji Akademii Młodych Dyplomatów Promocja im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego W roku akademickim 2006/2007 odbyła się III edycja Akademii Młodych Dyplomatów, programu przygotowującego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013 Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 203 Rekrutacja do kolejnej edycji London Study Excursion została zakończona. Po trwającym blisko dwa miesiące procesie rekrutacji, który był także okresem

Bardziej szczegółowo

I. Zasady przyznawania punktów dla doktorantów I roku

I. Zasady przyznawania punktów dla doktorantów I roku Kielce, 27.10.2015 r. Szczegółowe kryteria oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego dla studentów III stopnia w dyscyplinie BIOLOGIA na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UJK w roku akademickim

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO I ZWIĘKSZANIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PROJAKOŚCIOWEJ

REGULAMIN PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO I ZWIĘKSZANIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PROJAKOŚCIOWEJ Załącznik nr 1 do Zarządzenie Nr 76/2012/2013 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania go i zwiększania

Bardziej szczegółowo

Zakład Pedagogiki Przedszkolnej

Zakład Pedagogiki Przedszkolnej UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Pedagogiki Zakład Pedagogiki Przedszkolnej Opr.dr Maria Gładyszewska Plan Rys historyczny Pracownicy Współpraca ze środowiskiem

Bardziej szczegółowo

RAPORT z realizacji działalności statutowej Katedry za rok... (dotacja podmiotowa na utrzymanie potencjału badawczego)

RAPORT z realizacji działalności statutowej Katedry za rok... (dotacja podmiotowa na utrzymanie potencjału badawczego) RAPORT z realizacji działalności statutowej Katedry za rok... (dotacja podmiotowa na utrzymanie potencjału badawczego). Nazwa Wydziału. Nazwa Katedry 3. Kierownik Katedry 4. Wykonawcy 5. Zadania badawcze

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI JEDNOSTKI ZA ROK...

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI JEDNOSTKI ZA ROK... Imię i nazwisko pracownika / doktoranta... SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI JEDNOSTKI ZA ROK... Kilka najważniejszych osiągnięć naukowych uszeregowanych w formie rankingu (W przypadku tematu badawczego podać

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum

Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum Konferencja Studenci zagraniczni w Polsce 2014 Poznań, 18 stycznia 2014 www.irosforum.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU /od 01.10.2014/ I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów

Szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów Załącznik nr do Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Warszawskiego Szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 3. Forma studiów Studia stacjonarne 4. Tytuł uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW

SZCZEGÓŁOWE ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW SZCZEGÓŁOWE ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW 1. Przy ocenie wniosków brane są pod uwagę osiągnięcia uzyskane w poprzednim roku akademickim. 2. W przypadku studentów I roku

Bardziej szczegółowo

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020 Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Lata 2012-2020 1 Spis treści 1. Misja WNP. 3 2. Cele strategiczne.. 4 3. Operacjonalizacja celów strategicznych..5 4. Cel

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA KRYTERIÓW PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW DLA KIERUNKU NAUKI O SZTUCE. Podstawa prawna

PROPOZYCJA KRYTERIÓW PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW DLA KIERUNKU NAUKI O SZTUCE. Podstawa prawna PROPOZYCJA KRYTERIÓW PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW DLA KIERUNKU NAUKI O SZTUCE Podstawa prawna Zarządzenie Rektora UMK nr 133 z dnia 25.09.2013 r. 2: 1. Stypendium dla najlepszych

Bardziej szczegółowo

prof. zw. dr hab. inż. Ryszard Hycner

prof. zw. dr hab. inż. Ryszard Hycner prof. zw. dr hab. inż. Ryszard Hycner KONTAKT: hycnerryszard@gmail.com O SOBIE: Prof. dr hab. inż. Ryszard Hycner, jest nauczycielem akademickim, profesorem zwyczajnym zatrudnionym na Wydziale Geodezji

Bardziej szczegółowo

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU Załącznik nr 2 ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU. Prawo do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Politycznych i Instytut Studiów Politologicznych Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego

Katedra Systemów Politycznych i Instytut Studiów Politologicznych Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego Katedra Systemów Politycznych i Instytut Studiów Politologicznych Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego Zapraszają do wzięcia udziału w cyklicznej międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

Marzena Andrzejewska. Regionalna prasa bibliotekarska doświadczenia i perspektywy Książnica Pomorska, Szczecin 8-9 października 2009 r.

Marzena Andrzejewska. Regionalna prasa bibliotekarska doświadczenia i perspektywy Książnica Pomorska, Szczecin 8-9 października 2009 r. Biuletyn Informacyjny PBW w Łodzi Biuletyn Informacyjny PBW w Łodzi Biuletyn Informacyjny PBW w Łodzi Biuletyn Informacyjny PBW w Łodzi Biuletyn Informacyjny PBW w Łodzi Marzena Andrzejewska kilka słów

Bardziej szczegółowo

Konferencja NECS 2015 - PROGRAM

Konferencja NECS 2015 - PROGRAM Konferencja NECS 2015 - PROGRAM Konferencja NECS 2015 jest największą w Europie i najbardziej prestiżową cykliczną konferencją poświęconą mediom i kulturze audiowizualnej. Wydarzenie gromadzi około 450

Bardziej szczegółowo

Dr Jan Dąbrowski Wrocław - AM

Dr Jan Dąbrowski Wrocław - AM Dr Jan Dąbrowski Wrocław - AM ekslibrisy stomatologów w zbiorach biblioteki akademii medycznej we wrocławiu W skład bogatej kolekcji zbiorów specjalnych Biblioteki Akademii Medycznej we Wrocławiu wchodzą,

Bardziej szczegółowo

Halina Ganińska ganinska@ml.put.poznan.pl. Komisja Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk: tematyka spotkań seminaryjnych (1974-2006)

Halina Ganińska ganinska@ml.put.poznan.pl. Komisja Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk: tematyka spotkań seminaryjnych (1974-2006) Halina Ganińska ganinska@ml.put.poznan.pl Komisja Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk: tematyka spotkań seminaryjnych (1974-2006) 1. Krótka informacja o podstawach prawnych i formach działalności

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Projekty doskonalenia organizacji procesu dydaktycznego na przykładzie działań zainicjowanych przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie

Projekty doskonalenia organizacji procesu dydaktycznego na przykładzie działań zainicjowanych przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie Projekty doskonalenia organizacji procesu dydaktycznego na przykładzie działań zainicjowanych przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie Rok 2005, tak jak poprzednie lata, obfitował w polskich uczelniach

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA

SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA SYTUACJA PRAWNO-SPOŁECZNA DOKTORANTA mgr Marcin Dokowicz Członek Zarządu Krajowej Reprezentacji Doktorantów Przewodniczący Poznańskiego Porozumienia Doktorantów Ekspert ds. doktoranckich Polskiej Komisji

Bardziej szczegółowo

1 Maria Zduniak Ukończyła studia w zakresie teorii muzyki i gry na fortepianie w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu (1961), a także w zakresie historii sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim

Bardziej szczegółowo

Wprowadza się następujący program stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego:

Wprowadza się następujący program stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego: Uchwała nr 87/IV/2014 Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 28 kwietnia 2014 roku w sprawie programu stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Informator ETS na rok akademicki 2009/2010 STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE www.ka.edu.pl Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I.

PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I. PROGRAM STACJONARNYCH MIĘDZYWYDZIAŁOWYCH ŚRODOWISKOWYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH w AKADEMII SZTUK PIĘKNYCH w GDAŃSKU I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Studia doktoranckie są kolejnym etapem kształcenia i jako studia

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego NAGRODA im. IWANA WYHOWSKIEGO ma na celu honorowanie zasług obywateli Ukrainy w rozwoju nauki, kultury i życia publicznego, w kształtowaniu i rozwoju

Bardziej szczegółowo

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r.

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Agenda Tematyka badawcza Udział w grantach Udział w konferencjach Planowane wydarzenia

Bardziej szczegółowo

1. Stypendium dla najlepszych doktorantów Uniwersytetu Szczecińskiego, zwane dalej Stypendium, przyznawane jest na wniosek doktoranta przez Rektora.

1. Stypendium dla najlepszych doktorantów Uniwersytetu Szczecińskiego, zwane dalej Stypendium, przyznawane jest na wniosek doktoranta przez Rektora. _ Zasady przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów Uniwersytetu Szczecińskiego w roku akademickim 2013/2014 Rozdział I Zasady ogólne 1 1. Stypendium dla najlepszych doktorantów Uniwersytetu Szczecińskiego,

Bardziej szczegółowo

Monografie: Artykuły opublikowane:

Monografie: Artykuły opublikowane: Monografie: 1. Emigracja polska w Australii w latach 1980 2000, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004, ss. 276, ISBN 83-7322-865-9 2. Zarys historii gospodarczej Australii w XX wieku, Wydawnictwo Adam

Bardziej szczegółowo

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Recenzja dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego dr Krzysztofa Wacha w postępowaniu habilitacyjnym w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu PEDAGOGIKA Rocznik studiów 2012/13 Wydział Wydział Stosowanych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej Katedra Politologii, Wydział Socjologiczno-Historyczny

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej Katedra Politologii, Wydział Socjologiczno-Historyczny Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Stosunki międzynarodowe Nazwa jednostki prowadzącej Katedra Politologii, przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Kod przedmiotu MK_14 Studia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK

Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK Z DZIEJÓW KARTOGRAFII Tom XIX CZTERDZIESTOLECIE ZESPOŁU HISTORII KARTOGRAFII PRZY INSTYTUCIE HISTORII NAUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK Polish Academy of Sciences Institute of the History of Science Team for

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Koło nosi nazwę Koło Naukowe Pianistów i działa przy Katedrze Fortepianu Akademii

Bardziej szczegółowo

1 Rekrutacja na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie na rok akademicki 2014/2015 odbywa się na następujących zasadach:

1 Rekrutacja na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie na rok akademicki 2014/2015 odbywa się na następujących zasadach: Uchwała Nr 43/2014 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie na

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem Radom, 6 lipca 2015 r. Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem W dniu 3 lipca 2015 r. w Domu Technika w Radomiu przy ul. Krukowskiego 1 odbyło się seminarium na temat: Zarządzanie państwem przez

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 28/2013 REKTORA POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA z dnia 24 czerwca 2013 r.

ZARZĄDZENIE Nr 28/2013 REKTORA POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA z dnia 24 czerwca 2013 r. ZARZĄDZENIE Nr 28/2013 REKTORA POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ im. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny Studia niestacjonarne: Europeistyka Przedmiot: Socjologia 1. Poznanie socjologii w czasie jako dyscypliny naukowej. 2. Przedmiot nauczania socjologii i korelacje z innymi naukami. 3. NajwaŜniejsi przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia Załącznik nr 3. Liczba punktów za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego: 1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia 1. Rozmowa kwalifikacyjna 50 punktów

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów Centrum im. Ludwika Zamenhofa 18 kwietnia 2011r. 2 S t r o n a Na indeksie, czyli sytuacja białoruskich studentów to konferencja, której głównym założeniem

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA na studiach trzeciego stopnia w dyscyplinie architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania 1 Polski Komitet Światowej Rady Energetycznej zwany w skrócie Polskim Komitetem ŚRE działa

Bardziej szczegółowo

Litwa, Białoruś, Ukraina w myśli politycznej Leona Wasilewskiego, Wydaw. Księgarnia Akademicka, Kraków 1998.

Litwa, Białoruś, Ukraina w myśli politycznej Leona Wasilewskiego, Wydaw. Księgarnia Akademicka, Kraków 1998. Dr hab. BARBARA STOCZEWSKA Monografie: Litwa, Białoruś, Ukraina w myśli politycznej Leona Wasilewskiego, Wydaw. Księgarnia Akademicka, Kraków 1998. Kraków 2006. Kraków 2007. Kraków 2009. Litwa, Białoruś,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Specjalność/specjalizacja Społeczeństwo informacji i wiedzy

Bardziej szczegółowo

KUL. Lubelski Jana Pawła II. administracja

KUL. Lubelski Jana Pawła II. administracja KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II administracja 2 administracja Tryby studiów I stopnia stacjonarne - licencjackie, II stopnia stacjonarne uzupełniające magisterskie, III stopnia - doktoranckie.

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM I. KRYTERIA DLA DOKTORANTÓW NA PIERWSZYM ROKU STUDIÓW DOKTORANCKICH II. KRYTERIA DLA DOKTORANTÓW NA DRUGIM

Bardziej szczegółowo

Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej

Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej Dr Violetta Julkowska Zakład Dydaktyki Historii Instytutu Historii UAM Europejski wymiar edukacji historycznej i obywatelskiej Wykład V rok studiów niestacjonarnych Rok akademicki 2007/2008 20 godzin Kontakt:

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: ROTOPOL w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

WROCŁAWSKIE STUDIA ERAZMIAŃSKIE. ZESZYTY STUDENCKIE STUDIA ERASMIANA WRATISLAVIENSIA. ACTA STUDENTIUM

WROCŁAWSKIE STUDIA ERAZMIAŃSKIE. ZESZYTY STUDENCKIE STUDIA ERASMIANA WRATISLAVIENSIA. ACTA STUDENTIUM WROCŁAWSKIE STUDIA ERAZMIAŃSKIE. ZESZYTY STUDENCKIE STUDIA ERASMIANA WRATISLAVIENSIA. ACTA STUDENTIUM I 1 2 WROCŁAWSKIE STUDIA ERAZMIAŃSKIE. ZESZYTY STUDENCKIE STUDIA ERASMIANA WRATISLAVIENSIA. ACTA STUDENTIUM

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 26 Poz. 877. KARTA KOMPLEKSOWEJ OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ dla grupy nauk humanistycznych i społecznych 1)

Dziennik Ustaw 26 Poz. 877. KARTA KOMPLEKSOWEJ OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ dla grupy nauk humanistycznych i społecznych 1) Dziennik Ustaw 6 Poz. 877 Załącznik nr KARTA KOMPLEKSOWEJ OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ dla grupy nauk humanistycznych i społecznych ) Komisja do spraw Grupy Nauk Humanistycznych i Społecznych Zespół ewaluacji..

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych

UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w WARSZAWIE Biuro ds. Badań Naukowych Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poniżej zamieszczone zostały informacje o konkursach na granty badawcze, w których udział

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE

ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM REKTORA DLA NAJLEPSZYCH STUDENTÓW PJWSTK I. ZASADY OGÓLNE 1 1. Stypendium Rektora dla najlepszych studentów, zwane dalej stypendium, może otrzymać student, który uzyskał

Bardziej szczegółowo

Semestr I-VIII. Sposób zaliczenia

Semestr I-VIII. Sposób zaliczenia Uchwała nr 88/IV/2014 Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 28 kwietnia 2014 roku w sprawie planu stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Grabowska Dorota. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Grabowska Dorota. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Grabowska Dorota Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Andrzej Kołakowski, Opieka nad dzieckiem sierocym w województwie gdańskim w latach 1945 1956, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2010,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przyznawania nagród Rektora nauczycielom akademickim w Akademii Wychowania Fizycznego im. J. Kukuczki w Katowicach

REGULAMIN przyznawania nagród Rektora nauczycielom akademickim w Akademii Wychowania Fizycznego im. J. Kukuczki w Katowicach REGULAMIN przyznawania nagród Rektora nauczycielom akademickim w Akademii Wychowania Fizycznego im. J. Kukuczki w Katowicach 1 1. Na podstawie art. 155 ust. l w zw. z ust. 4 i 6 Ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II europeistyka 2 europeistyka European Studies www.kul.pl/unia Tryby studiów stacjonarne I stopnia licencjackie (limit miejsc: 60); niestacjonarne I stopnia

Bardziej szczegółowo

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE)

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Erasmus Mundus Action 3: Promotion of higher education Małgorzata CHROMY Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Tomasz KOLLAT Uniwersytet im. Adama

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9 Prawo konstytucyjne Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Prawo konstytucyjne

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU Annales UMCS Sec.F: Historica Acta Poloniae Historica Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica Acta Universitatis

Bardziej szczegółowo

OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ

OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ WZÓR OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ Wykaz opublikowanych prac naukowych lub twórczych prac zawodowych oraz

Bardziej szczegółowo

Kalendarium wydarzeń. rok akademicki 2001/2002

Kalendarium wydarzeń. rok akademicki 2001/2002 Kalendarium wydarzeń rok akademicki 2001/2002 Drugi rok działalności 2001/2002 Październik 2001 uroczysta inauguracja nowego roku akademickiego W roku akademickim 2001/2002 studia na pierwszym roku rozpoczęło

Bardziej szczegółowo

Preambuła. 1 Podstawa prawna

Preambuła. 1 Podstawa prawna Załącznik do Zarządzenia nr 28/2009 Rektora WSP TWP w Warszawie Preambuła Jednym z głównych warunków właściwej realizacji zadań i wypełniania Misji oraz realizacji strategii Uczelni jest istnienie Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY

SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY Łódź 2010 KOMITET PROGRAMOWY Mariusz Plich (przewodniczący) Czesław Domański Magdalena Ulrichs (sekretarz naukowy)

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Komitetu Nauk Psychologicznych PAN w roku 2006

Sprawozdanie z działalności Komitetu Nauk Psychologicznych PAN w roku 2006 Sprawozdanie z działalności Komitetu Nauk Psychologicznych PAN w roku 2006 I. SKŁAD KOMITETU W roku sprawozdawczym nie nastąpiły zmiany w składzie Komitetu. Komitet Nauk Psychologicznych liczył 35 członków.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid W dniu 9 czerwca 2014 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ I 1. 1. Towarzystwo Edukacji Obywatelskiej, zwane dalej Towarzystwem jest stowarzyszeniem zarejestrowanym i posiada osobowość prawną. 2. Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego

Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego Załącznik do zarządzenia nr R/0210/64/13 Regulamin ustalania wysokości, przyznawania stypendium doktoranckiego Regulamin został opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SEMINARIUM DOKTORSKIEGO NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA GWSH

REGULAMIN SEMINARIUM DOKTORSKIEGO NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA GWSH Załącznik nr 2 do Zarządzenia Rektora z dnia 18.09.2013r. Tekst jednolity REGULAMIN SEMINARIUM DOKTORSKIEGO NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA GWSH POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Seminarium Doktorskiego określa

Bardziej szczegółowo

przy współpracy z Instytutem Rosji i Europy Wschodniej UJ oraz Kołem Wschodnim UJ Polska Kazachstan: o dialogu międzykulturowym Kraków, 14-16 II 2013

przy współpracy z Instytutem Rosji i Europy Wschodniej UJ oraz Kołem Wschodnim UJ Polska Kazachstan: o dialogu międzykulturowym Kraków, 14-16 II 2013 przy współpracy z Instytutem Rosji i Europy Wschodniej UJ oraz Kołem Wschodnim UJ zaprasza na międzynarodową konferencję naukową Polska Kazachstan: o dialogu międzykulturowym Kraków, 14-16 II 2013 Konferencja

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU

STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU 4.1.1. Cel operacyjny: Przygotowanie i wdrożenie programów nauczania opartych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE

POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE HISTORIA XV wiek zalążki towarzystw naukowych w Polsce 1800 r. Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk aktywne uczestnictwo badaczy społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE

STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU I NAUK O ZDROWIU W ŁODZI STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Czasopismo naukowe Perspektywy edukacyjno-społeczne,

Bardziej szczegółowo

90-lecie. Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz

90-lecie. Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz 90-lecie Prof. zw. dr hab. inż. Zbigniew Kikiewicz Kariera naukowa Prof. Zbigniew Kikiewicz urodził się 21 lutego 1924 roku w Białymstoku. W 1945 roku rozpoczął studia na Politechnice Łódzkiej jako jeden

Bardziej szczegółowo

dr Monika Baryła-Matejczuk

dr Monika Baryła-Matejczuk dr Monika Baryła-Matejczuk 1. Przebieg wykształcenia i rozwoju naukowego: 1. Doktorat z psychologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2015) Osobowościowe korelaty ponadstandardowej

Bardziej szczegółowo