OÂ R O D E K ST U D I Ó W WS C H O D N I C H

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OÂ R O D E K ST U D I Ó W WS C H O D N I C H"

Transkrypt

1 OÂ R O D E K ST U D I Ó W WS C H O D N I C H C e n t r e f o r E a s t e r n S t u d i e s Polityka wschodnia Unii Europejskiej perspektywa krajów wyszehradzkich Eastern Policy of the EU: the Visegrad Countries Pe r s p e c t i v e K a t a r z y n a Pe c z y ƒ s k a - N a c z A l e x a n d e r D u l e b a L á s z l ó P ó t i V l a d i m í r Vo t á p e k W a r s z a w a, l u t y / W a r s a w, F e b r u a r y

2 Copyright by OÊrodek Studiów Wschodnich Copyright by Centre for Eastern Studies Redaktor serii / Series editor Anna abuszewska Opracowanie graficzne / Graphic design Dorota Nowacka T umaczenie / Translation Izabela Zygmunt Wspó praca / Co-operation Paulina Marchewa Wydawca / Publisher OÊrodek Studiów Wschodnich Centre for Eastern Studies ul. Koszykowa 6a Warszawa / Warsaw, Poland tel./phone + 48 /22/ , fax: +48 /22/

3 Niniejszy tekst powsta w ramach projektu badawczego Po l i t y k a Wschodnia poszerzonej Unii Europejskiej: perspektywa krajów wyszehradzkich i stanowi rozdzia podsumowujàcy majàcej si ukazaç w marcu 2003 r. ksià ki o tym samym tytule. Celem projektu by o zbadanie dotychczasowych trendów w zakresie wschodniej polityki Unii Europejskiej i opracowanie sugestii dotyczàcych potencjalnych kierunków takiej polityki w przysz o- Êci, po rozszerzeniu UE i w àczeniu do niej krajów Grupy Wyszehradzkiej. Projekt by finansowany ze Êrodków Fundacji Wyszehradzkiej oraz OÊrodka Studiów Wschodnich. W projekcie uczestniczà: OÊrodek Studiów Wschodnich (Warszawa, S owackie Stowarzyszenie Polityki Zagranicznej (Bratys awa, Instytut Badaƒ Strategicznych i Obronnych (Budapeszt, Instytut Stosunków Mi dzynarodowych (Praga,

4 Informacja o Autorach Katarzyna Pe czyƒska-na cz Kierownik Dzia u Rosyjskiego w OÊrodku Studiów Wschodnich. Koordynator programu badawczego OSW Najbli sze sàsiedztwo UE. G ówne zainteresowania badawcze: transformacja polityczna w Federacji Rosyjskiej oraz stosunki pomi dzy UE a Rosjà, Ukrainà i Bia orusià. Aleksander Duleba Dyrektor Centrum Badawczego S owackiego Stowarzyszenia Polityki Zagranicznej. Kierownik programu badawczego Europa Wschodnia. G ówne zainteresowania badawcze: region Europy Wschodniej, polityka zagraniczna Rosji i Ukrainy. László Póti Ekspert w Instytucie Badaƒ Strategicznych i Obronnych w Budapeszcie. G ówne zainteresowania badawcze: relacje krajów postradzieckich i paƒstw Europy Wschodniej i Ârodkowej, polityka zagraniczna W gier. Vladimír Votápek Ekspert w Instytucie Stosunków Mi dzynarodowych w Pradze. G ówne zainteresowania badawcze: kraje WNP polityka wewn trzna i zagraniczna, stosunki czesko-rosyjskie.

5 This paper was prepared as part of the research program named Eastern Policy of an Enlarged European Union: A Visegrad Perspective. It is the summary chapter of the book under the same title to be published in March The purpose of this project was to examine the present trends in the European Union s Eastern policy and to suggest potential directions for this policy in the future, following enlargement of the EU and admission of the Visegrad countries. The project was financed by the Visegrad Foundation and the Centre for Eastern Studies Institutional project partners include: Centre for Eastern Studies (Warsaw, Research Center of the Slovak Foreign Policy Association (Bratislava Presov, Institute for Strategic and Defense Studies (Budapest, Institute of International Relations (Prague,

6 About the authors: Pe czyƒska-na cz, Katarzyna Head of the Russian Department of the Centre for Eastern Studies, head of the EU Nearest Neighbourhood re s e a rch program at the CES. Her analyses focus on political transformation in Russia and the relations between the EU and Russia, Ukraine and Belarus. Duleba, Alexander Director of the Research Center of the Slovak Foreign Policy Association (RC SFPA); head of the RC SFPA Eastern Europe research program. In his analyses he focuses on Russian and Ukrainian foreign policies and on Eastern Europe as a region. Póti, László Senior research fellow at the Institute for Strategic and Defense Studies. In his analyses he focuses on the Soviet foreign policy, (post)soviet- (post)east European relations, Hungarian foreign policy, and comparative foreign policies in Central Europe. Votápek, Vladimír Re s e a rch Fellow at the Institute of International Relations in Prague. In his analyses he deals mainly with Russia and the CIS in terms of their domestic and foreign policies, Czech Russian relations, East European Studies and East European Development.

7 Spis treêci / Contents Polityka Wschodnia Unii Europejskiej perspektywa krajów wyszehradzkich. MyÊlàc o Wymiarze Wschodnim / 9 Tezy / 9 Wst p / Kraje wyszehradzkie jako wspó twórcy unijnej Polityki Wschodniej / Polityka Wschodnia Unii Europejskiej za o enia ogólne / Wymiar Wschodni / Propozycje kierunków dzia aƒ w ramach przeformu owanych strategii krajowych / 22 Eastern Policy of the EU: the Visegrad Countries Perspective Thinking about an Eastern Dimension / 29 Executive summary / 29 Introduction / The Visegrad countries as co-makers of the EU Eastern Policy / Eastern policy of the European Union general guidelines / The Eastern Dimension / Suggested directions of actions to be taken as part of reshaped national strategies / 41

8

9 Polityka Wschodnia Unii Europejskiej perspektywa krajów wyszehradzkich. MyÊlàc o Wymiarze Wschodnim Te z y 1. Po rozszerzeniu, planowanym na rok 2004, Unia Europejska zastanie zupe nie nowà sytuacj na swojej wschodniej granicy. Z tego powodu niezb dne jest stworzenie nowej koncepcji dzia aƒ Unii na wschodzie, tzn. opracowanie nowej Polityki Wschodniej UE. 2. Ze wzgl du na szereg specyficznych czynników takich jak po o enie geograficzne, bliskie wi zy gospodarcze, historyczne i kulturowe, bezpoêrednie nara enie na czynniki ryzyka etc., kraje Grupy Wyszehradzkiej b dà i powinny byç szczególnie zainteresowane formu owaniem nowej Polityki Wschodniej UE. Powinny one byç jej wspó twórcami. 3. Nowa Polityka Wschodnia UE powinna ró niç si znaczàco od dotychczasowych stosunków Unii z krajami Europy Wschodniej. Jej zakres nie powinien obejmowaç ca ego obszaru WNP. Polityka ta powinna skupiç si na najbli szych wschodnich sàsiadach poszerzonej Unii, tzn. na Bia- orusi, Rosji i Ukrainie, a po przyj ciu Rumunii do UE, tak e na Mo dawii. Wy àczanie z tej polityki Rosji i tworzenie oraz wdra anie oddzielnej polityki dla niej nie wydaje si s uszne. Nowa Polityka Wschodnia powinna byç autonomicznym sk adnikiem i jednym z najistotniejszych elementów polityki zagranicznej Unii Europejskiej. 4. Nowa Polityka Wschodnia powinna opieraç si na nast pujàcych dwóch filarach: na strategii regionalnej, którà mo na by nazwaç Wymiarem Wschodnim, oraz na przekszta conych strategiach dla poszczególnych krajów. Wymiar Wschodni ustanawia by uniwersalne ramy wspó pracy oraz definiowa jej podstawowe mechanizmy i cele. WÊród nich powinny si znaleêç: program dostosowawczy, Wymiar SprawiedliwoÊci i Spraw Wewn trznych (JHA), wspó praca transgraniczna, dialog spo eczny i p rogram wsparcia infrastru k t u ry transportowej. JednoczeÊnie nale y zachowaç elastyczne podejêcie uwzgl dniajàce specyficznà sytu- P U N K T W I D Z E N I A 9

10 acj w ka dym z k r a j ó w. Temu celowi powinno s u yç zachowanie istniejàcych dwustronnych kontaktów instytucjonalnych pomi dzy UE i k a - dym z jej wschodnich sàsiadów oraz opracowanie krajowej strategii n a ka dego sàsiada. W s t p Po planowanym na rok 2004 rozszerzeniu Unii Europejskiej jej bezpo- Êrednimi sàsiadami stanà si Bia oruê i Ukraina. Wyd u y si tak e granica UE z Rosjà, której eksklawa obwód kaliningradzki zostanie ze wszystkich stron otoczona przez kraje cz onkowskie. Choç wschodni sàsiedzi Unii ró nià si znacznie mi dzy sobà pod wzgl dem funkcjonujàcych tam systemów polityczno-gospodarczych, w adnym z tych krajów nie dosz o do ustanowienia demokratycznego i wolnorynkowego systemu podobnego do tych funkcjonujàcych w krajach Unii Europejskiej. Zarówno w Rosji, na Ukrainie, jak i na Bia orusi ciàgle konieczna jest realizacja daleko idàcych reform, nie wydaje si jednak, aby paƒstwa te zdecydowa y si na podj cie jakichkolwiek radykalnych zmian. W najbli szych latach we wschodnim sàsiedztwie UE nale y wi c spodziewaç si przemian ewolucyjnych, ich kierunek ciàgle nie zosta przesàdzony. Oznacza to, e UE b dzie graniczyç z regionem nie w pe ni stabilnym i przewidywalnym, bardzo ró niàcym si od unijnych paƒstw cz onkowskich pod wzgl dem poziomu ycia ludzi oraz funkcjonujàcych systemów polityczno-gospodarczych. Nowi sàsiedzi nie b dà wi c mieli w najbli szej przysz oêci mo liwoêci przystàpienia do Unii. Taka sytuacja wymaga od Brukseli przemyêlanej i spójnej strategii wobec tych krajów. Dobra wspó praca ze wschodnimi sàsiadami jest bowiem najlepszym gwarantem szeroko rozumianego d ugoterminowego bezpieczeƒstwa krajów cz onkowskich. Wydaje si oczywiste, i paƒstwa po o one na wschodnich rubie ach Unii powinny przejàç wspó odpowiedzialnoêç za wspó kszta towanie tej sfery aktywnoêci zewn trznej UE. Niniejszy tekst przedstawia szereg propozycji dotyczàcych Polityki Wschodniej rozszerzonej Unii Europejskiej sformu owanych w aênie z perspektywy czterech takich krajów P U N K T W I D Z E N I A 1 0

11 paƒstw Grupy Wyszehradzkiej: Czech, Polski, S owacji i W gier. Propozycje te odnoszà si zarówno do nowych wyzwaƒ (zwiàzanych z rozszerzeniem UE) w stosunkach z Bia orusià, Rosjà i Ukrainà, jak i do kwestii stanowiàcych ju od dawna przedmiot relacji z tymi krajami. W pierwszej cz Êci tekstu podj to prób odpowiedzi na pytanie, dlaczego w aênie kraje wyszehradzkie powinny wykazaç szczególne zainteresowanie formu owaniem unijnej Polityki Wschodniej, wskazujàc równoczeênie na szereg wyzwaƒ, z jakimi wià e si dla tych paƒstw taka nowa perspektywa w sferze polityki zagranicznej. W kolejnych cz Êciach przedstawiono sugestie dotyczàce ogólnych za o eƒ Polityki Wschodniej oraz zaprezentowano szereg konkretnych propozycji dzia aƒ poszerzonej Unii zarówno w odniesieniu do ca ego regionu, jak i poszczególnych wschodnich sàsiadów: Rosji, Bia orusi, Ukrainy. 1. Kraje wyszehradzkie jako wspó twórcy unijnej Polityki Wschodniej Istnieje szereg argumentów przemawiajàcych za szczególnym zainteresowaniem krajów wyszehradzkich we wspó tworzeniu za o eƒ unijnej Polityki Wschodniej. Przede wszystkim po przystàpieniu krajów wyszehradzkich do Unii wschodnia granica S owacji, W gier i Polski b dzie ró w n o c z e Ê n i e wschodnià granicà Unii Europejskiej. Granica ta mo e staç si jednà z najwa niejszych, jeêli nie najwa niejszà linià podzia u w Europie. Po jej drugiej stronie znajdà si trzy kraje (w tym dwa najwi ksze europejskie kraje niecz onkowskie), które w najbli szym czasie nie przystàpià do UE, a przez co najmniej kilka lat b dà znajdowaç si na unijnych listach wizowych. Proces budowy tej granicy, szanse i zagro enia z tym zwiàzane stanà si przede wszystkim udzia em trzech wspomnianych krajów Grupy Wyszehradzkiej. To od nich w znacznym stopniu b dzie zale eç, czy granica ta stanie si kolejnà elaznà kurtynà, czy te linià wspó pracy. One b dà nios y g ówny ci ar ewentualnych przenikajà- P U N K T W I D Z E N I A 1 1

12 cych przez t granic zagro eƒ (np. nielegalnej migracji, uchodêców), z drugiej jednak strony b dà te mog y inspirowaç procesy prowadzàce do zacierania dystansu pomi dzy spo ecznoêciami zamieszkujàcymi po obu stronach granicy. Kraje wyszehradzkie sà szczególnie silnie, w porównaniu z innymi cz onkami UE, zwiàzane gospodarczo ze wschodnimi sàsiadami, zw aszcza z Rosjà. Wszystkie sà w bardzo du ym stopniu zale ne od rosyjskich surowców energetycznych, szczególnie gazu ziemnego. Przez Polsk oraz S owacj i Czechy przebiegajà najwa niejsze korytarze transportowe àczàce Ukrain, Bia oruê i Rosj z Europà Zachodnià. Sà to trasy transportu drogowego, kolejowego oraz ropo- i gazociàgi. Wreszcie jest to obszar szczególnie atrakcyjny dla rosyjskich inwestoró w, których interesuje tu przede wszystkim infrastruktura transportowa oraz przedsi biorstwa sektora energ e t y c z n e g o. Dotychczasowa aktywnoêç inwestycyjna pokazuje, i region ten postrzegany jest przez Rosj jako gospodarc z e okno do Euro p y. Inwestycje w tych krajach majà u atwiç rosyjskim firmom energetycznym wejêcie i utrzymanie si na europejskich ry n k a c h. Ukrain, Bia oruê i Rosj àczà z krajami Europy Ârodkowej unikatowe wi zi, które wynikajà z bliskoêci kulturowej, j zykowej, historycznej, a tak e sàsiedztwa geograficznego. Wa nym czynnikiem stymulujàcym zbli enie jest te du a polska i w gierska mniejszoêç na Ukrainie oraz polska na Bia orusi. Wi zi te pozwalajà na lepsze zrozumienie realiów tych krajów, a tak e skutecznà wspó prac zw aszcza na poziomie spo- ecznoêci lokalnych i organizacji pozarzàdowych. W tej ostatniej dziedzinie aktywnoêç krajów wyszehradzkich, zw aszcza Polski i S owacji, oraz zgromadzone przez nie w ciàgu ostatniej dekady doêwiadczenia sà unikatowe w skali ca ej Europy. Choç istnieje wiele przes anek, dla których kraje Grupy Wyszehradzkiej wydajà si szczególnie predestynowane do wspó uczestnictwa w formowaniu Polityki Wschodniej UE, to skuteczna aktywnoêç w tej sferze b dzie wymagaç od nich nowego podejêcia do w asnej obecnoêci na arenie mi dzynarodowej. P U N K T W I D Z E N I A 1 2

13 Przede wszystkim oznacza to znaczne poszerzenie perspektywy patrzenia na problematyk mi dzynarodowà, w szczególnoêci kraje wyszehradzkie muszà byç w stanie analizowaç sytuacj i dzia aç z perspektywy UE jako ca oêci. Paƒstwa te b dà tak e musia y wykazaç zdolnoêç koordynacji Polityki Wschodniej we w asnym gronie, jak równie z innymi krajami szczególnie zainteresowanymi tym kierunkiem unijnej aktywnoêci, np. Finlandià, paƒstwami ba tyckimi i Niemcami. 2. Polityka Wschodnia Unii Europejskiej za o enia ogólne Uwa amy, e obecna praktyka unijnej polityki zagranicznej wobec Bia orusi, Rosji i Ukrainy powinna zostaç istotnie zrewidowana. Proponujemy nowà koncepcj Polityki Wschodniej UE zorientowanà wy- àcznie na bezpoêrednie wschodnie sàsiedztwo poszerzonej Unii i sk adajàcej si z dwóch elementów: 1) strategii zorientowanej na ca y region, którà mo na by nazwaç Wymiarem Wschodnim oraz 2) przeformu owanych indywidualnych strategii krajowych. Zasi g Polityki Wschodniej Poprzez Polityk Wschodnià Unii Europejskiej rozumiemy wszystkie podejmowane przez UE akcje skierowane wy àcznie do jej wschodnich sàsiadów: Rosji, Bia orusi i Ukrainy (a po integracji Rumunii tak- e Mo dawii). Choç strategia dotyczàca tego obszaru musi si oczywi- Êcie, w jakimê stopniu, wpisywaç w ca oêciowà koncepcj unijnej polityki zagranicznej, powinna byç jednak traktowana jako odr bny jej element, który wymaga specyficznego podejêcia, dostosowanego do charakteru tego regionu. P U N K T W I D Z E N I A 1 3

14 Polityka Wschodnia nie powinna obejmowaç pozosta ych nie graniczàcych z UE cz onków Wspólnoty Niepodleg ych Paƒstw (podstawà formowania stosunków z tymi krajami mog aby byç odr bna strategia, nastawiona na obszar Azji Centralnej i Kaukazu). Budowanie konstruktywnych relacji z paƒstwami graniczàcymi z Unià wymaga bowiem du- ej uwagi ze strony Brukseli, a tak e opracowania szczegó owej strategii odnoszàcej si do wyzwaƒ i szans wynikajàcych przede wszystkim z faktu bezpoêredniego sàsiedztwa. Niewskazane by oby tak e opracowywanie oddzielnych strategii wobec Rosji oraz wobec Bia orusi i Ukrainy (a w przysz oêci, po wejêciu do UE Rumunii, tak e Mo dawii), jak sugeruje si w wielu koncepcjach pojawiajàcych si w UE. Przede wszystkim Rosja, podobnie jak Ukraina i Bia oruê, b dzie graniczyç bezpoêrednio z poszerzonà Unià budowanie ca oêciowej polityki wobec wschodniego sàsiedztwa nie jest wi c mo liwe bez uczestnictwa Moskwy. Dodatkowo Rosja jest ÊciÊle powiàzana gospodarczo i politycznie z wszystkimi krajami regionu, dlatego niektóre kwestie dotyczàce tego obszaru wr cz nie mogà byç rozpatrywane w oderwaniu od kontekstu rosyjskiego. Wreszcie wykluczenie Rosji z Polityki Wschodniej dzieli oby wschodnie sàsiedztwo UE na dwie grupy: Rosj i reszt paƒstw graniczàcych z UE na tym kierunku. Zwa ywszy na post pujàcà integracj politycznà i gospodarczà pomi dzy Moskwà a Miƒskiem, uzasadnienie takiego podzia u by oby bardzo trudne. àczàc podejêcie regionalne i bilateralne Zasadniczym dylematem w odniesieniu do Polityki Wschodniej jest koncepcyjne podejêcie UE do relacji ze wschodnimi sàsiadami: czy ma to byç polityka zorientowana na poszczególne paƒstwa, czy te na ca y region. Innymi s owy: czy Unia powinna k aêç przede wszystkim nacisk na oddzielne bilateralne stosunki unijno-bia oruskie, unijno-rosyjskie i unijno-ukraiƒskie (taka polityka dominowa a w latach 90.), czy te budowaç strategi dzia aƒ nakierowanà nie tyle na poszczególne kraje, ile na ca- e wschodnie sàsiedztwo. P U N K T W I D Z E N I A 1 4

15 Wiele wskazuje na to, e prawid owe wywa enie elementów regionalnych i paƒstwowych mo e staç si jednym z kluczowych warunków powodzenia realizowanej w tym kierunku zewn trznej aktywnoêci UE. Naszym zdaniem podstaw Polityki Wschodniej powinna stanowiç strategia nastawiona na ca y region, którà mo na by nazwaç Wymiarem Wschodnim. Tworzy aby ona uniwersalne ramy wspó pracy, ustalajàc zasadnicze mechanizmy oraz cele takiej kooperacji. Równocze- Ênie jednak istnia aby mo liwoêç elastycznego podejêcia, uwzgl dniajàcego specyfik ka dego kraju. Temu mia oby s u yç po pierwsze utrzymanie istniejàcego obecnie bilateralnego charakteru instytucjonalnych kontaktów pomi dzy UE a poszczególnymi wschodnimi sàsiadami; po drugie opracowanie dla ka dego sàsiada strategii krajowej. Takie strategie odnosi yby si do kwestii dotyczàcych wy àcznie danego paƒstwa np. dialog energetyczny z Rosjà (patrz schemat na s. 28). Za tak zarysowanym podejêciem przemawiajà nast pujàce argumenty: Z jednej strony, opracowanie uniwersalnych zasad wspó pracy ze wschodnim sàsiedztwem sprzyja transparentnoêci oraz niedyskryminacyjnemu charakterowi Polityki Wschodniej. Takie cechy strategii unijnej wobec wschodniego sàsiedztwa sà szczególnie wa ne. NierównoÊç potencja ów politycznych i gospodarczych pomi dzy Rosjà a Ukrainà i Bia- orusià budzi bowiem cz sto obawy o zdominowanie Polityki Wschodniej przez relacje Brukseli z Moskwà i marginalizacj pozosta ych sàsiadów UE. Dodatkowo tworzenie polityki pod kàtem ca ego regionu umo liwia kompleksowe podejêcie do wyzwaƒ zwiàzanych ze wschodnim sàsiedztwem. Ukraina, Bia oruê i Rosja sà ze sobà ÊciÊle powiàzane gospodarczo i politycznie, a tak e na poziomie kontaktów ludzkich. W tej sytuacji wiele zjawisk w tych krajach ma podobny charakter i wymaga podobnych dzia aƒ ze strony UE (np. s aboêç sektora pozarzàdowego, zacofanie gospodarcze), zaê niektóre kwestie wr cz nie mogà byç rozpatrywane jedynie z perspektywy pojedynczego paƒstwa (np. problemy infrastruktury, zw aszcza granicznej i transportowej). P U N K T W I D Z E N I A 1 5

16 Z drugiej strony, utrzymanie bilateralnych instytucji oraz opracowanie strategii krajowych gwarantuje wschodnim sàsiadom UE poszanowanie ich suwerennoêci i wolnoêci wyboru. Takie rozwiàzanie umo liwia tak- e elastyczne, dostosowane do potrzeb poszczególnych krajów, korzystanie z mechanizmów zaproponowanych w ramach Wymiaru Wschodniego. Stworzone zostajà te warunki do oddzielnego dialogu dwustronnego dotyczàcego kwestii specyficznych dla danego paƒstwa. 3. Wymiar Wschodni Wymiar Wschodni sk ada by si z nast pujàcych elementów: 1) pomocowego programu dostosowawczego, 2) Wymiaru SprawiedliwoÊci i Spraw Wewn trznych (JHA), 3) wspó pracy transgranicznej, 4) dialogu spo ecznego oraz 5) programu wsparcia rozwoju infrastruktury transportowej. Pomocowy program dostosowawczy Zasadniczym celem UE wobec wschodniego sàsiedztwa powinno byç promowanie unijnych standardów politycznych i gospodarczych oraz funkcjonujàcego w zjednoczonej Europie ustawodawstwa. Zbli enie zasad funkcjonowania paƒstw sàsiedzkich i unijnych powinno przyczyniç si do wzmocnienia bezpieczeƒstwa krajów cz onkowskich (m.in. dzi ki ustabilizowaniu sytuacji w Rosji, na Bia orusi i Ukrainie), a tak e stworzenia podstaw dla efektywnej i opartej na wzajemnym zaufaniu wspó pracy ekonomicznej i politycznej. Skuteczna promocja obowiàzujàcych w UE standardów i ustawodawstwa wymaga opracowania z jednej strony przejrzystego zestawu unijnych oczekiwaƒ (w tym wyodr bnienia sfer priorytetowych), z drugiej zaê listy potencjalnych korzyêci. KorzyÊci oferowane przez UE muszà byç jednak na tyle konkretne i atrakcyjne, aby mog y przyczyniç si do podj cia przez kraje unijne ogromnego wysi ku, jakim by oby stopniowe dostosowywanie si do standardów unijnych. P U N K T W I D Z E N I A 1 6

17 Dlatego te nie mogà one ograniczaç si do planów utworzenia wspólnej przestrzeni gospodarczej, w której obowiàzywa aby zasada czterech swobód (przep ywu kapita u, us ug, towarów i ludzi). Perspektywa taka jest obecnie zbyt odleg a, aby mog a okazaç si wystarczajàco motywujàca. Ponadto przy niskiej konkurencyjnoêci gospodarek Ukrainy, Bia orusi i Rosji daleko posuni ta liberalizacja w relacjach z UE nie musi wydawaç si wschodnim sàsiadom atrakcyjna. System motywacji powinien zawieraç dwa elementy: d ugookresowy którego filarem by aby zasada otwartych drzwi, a wi c niewykluczanie przyj cia do Unii adnego z jej europejskich sàsiadów, oraz krótkookresowy zawierajàcy szereg konkretnych przywilejów przyznawanych przez Bruksel w zamian za post py w dostosowywaniu do unijnego ustawodawstwa. Mog yby to byç np. fundusze pomocowe, u atwianie dost pu do rynku UE, preferencyjne kredyty itp. Program dostosowawczy by by otwarty dla wszystkich wschodnich sàsiadów UE. Dla ka dego kraju wyra ajàcego zainteresowanie tego rodzaju wspó pracà negocjowany by by odr bny (uwzgl dniajàcy potrzeby i mo liwoêci danego paƒstwa) harmonogram wspó pracy. W okreêlonych terminach (w ramach instytucji bilateralnych) obie strony rozlicza- yby si z podj tych zobowiàzaƒ (dany kraj z post pów w dostosowywaniu ustawodawstwa, a Bruksela z obiecanych koncesji). Od dotychczasowych rozwiàzaƒ wprowadzanych w ramach Porozumienia o Partnerstwie i Wspó pracy (PCA) taki system ró ni by si w kilku kwestiach: 1) wprowadza by zasad ca kowitej warunkowoêci pomocy, tzn. wyklucza by pomoc oferowanà w ramach programu dostosowawczego dla krajów, które nie przyst pujà do tego programu; 2) wiàza by pomoc nie z ogólnym post pem w sferze przemian demokratycznych i wolnorynkowych, ile z konkretnymi z góry okreêlonymi reformami zbli ajàcymi ustawodawstwo danego kraju do tego obowiàzujàcego w UE; 3) sama pomoc by aby ÊciÊle okreêlona (pod wzgl dem wielkoêci i warunków jej przyznawania). P U N K T W I D Z E N I A 1 7

18 Wymiar SprawiedliwoÊci i Spraw Wewn trznych (JHA) W kontekêcie Wymiaru Wschodniego kluczowym elementem w Wymiarze SprawiedliwoÊci i Spraw Wewn trznych (JHA) b dà kwestie zwiàzane ze wschodnià granicà UE, która po rozszerzeniu Unii stanie si jednà z najwa niejszych linii podzia u w Europie. W interesie Brukseli le y podj cie wszelkich mo liwych inicjatyw, które z jednej strony minimalizowa yby spo eczne, gospodarcze i polityczne skutki barier, jakie generuje granica, z drugiej zaê przeciwdzia a y wszelkim mo liwym zagro eniom przenikajàcym do UE ze wschodu. Dzia ania UE w tej sferze mog yby byç realizowane poprzez dwa prowadzone równolegle programy, które odzwierciedla yby zdefiniowane powy ej interesy Unii. Celem pierwszego programu Granica Bezpieczna by aby poprawa bezpieczeƒstwa UE poprzez modernizacj infrastruktury granicznej, zwi kszenie jakoêci i liczebnoêci s u b granicznych, a tak e intensyfikacj wspó pracy pomi dzy UE i j e j wschodnimi sàsiadami w zakresie walki z wszelkiego rodzaju przest pczoêcià. Tutaj niezwykle cennà inicjatywà by oby tak e prowadzenie programów szkoleniowych dla rosyjskich, ukraiƒskich i bia oruskich s u b granicznych na temat standardów i zasad ochrony granic w Unii (s u by graniczne krajów wyszehradzkich posiadajà ju bardzo du e doêwiadczenie w prowadzeniu takich szkoleƒ). Programy takie u atwi yby w przysz oêci wspó prac pomi dzy s u bami krajów unijnych i ich wschodnich sàsiadów. Z kolei inicjatywy zwiàzane z drugim programem Granica Przyjazna zmierza yby do uczynienia tej granicy jak najbardziej otwartà zarówno w wymiarze fizycznym, jak i kulturowo-mentalnym. Dzia ania podj te w ramach tego programu mog yby mieç bardzo ró norodny charakter: modernizacja infrastruktury konsularnej, kampanie informacyjne na temat procedur uzyskiwania wiz itp. Szczególnie wa nym, a rzadko wskazywanym wymiarem dzia aƒ powinno byç szkolenie s u b granicznych. Wiadomo, e obecnie na tej jeszcze nieunijnej granicy powszechne sà przypadki nieuczciwego oraz ubli ajàcego godnoêci po- P U N K T W I D Z E N I A 1 8

19 dró nych zachowania s u b granicznych wobec przybyszy ze wschodu. Tymczasem to w aênie funkcjonariusze tych s u b stanowià wizytówk Unii, a doêwiadczenia nabyte w kontakcie z nimi mogà rzutowaç na postrzeganie ca ej Wspólnoty i jej nastawienia do sàsiadów. Wspó praca transgraniczna UE powinna wspomagaç inicjatywy majàce na celu przeciwdzia anie spo ecznym konsekwencjom wprowadzenia wiz na wschodniej granicy Unii. Mo liwoêci takich dzia aƒ stwarza przede wszystkim wspó praca transgraniczna. Kooperacja taka poza inicjowaniem kontaktów pomi dzy spo ecznoêciami lokalnymi po obu stronach granicy mog aby zostaç poszerzona o nowy spo eczno-ekonomiczny wymiar, który wspiera by stabilizacj rynków pracy w regionach przygranicznych wschodnich sàsiadów UE. Wielu mieszkaƒców tych regionów z braku mo liwoêci zarobku w swoim kraju podejmuje nielegalnà prac w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Taki program móg by przeciwdzia aç nielegalnej migracji zarobkowej do poszerzonej Unii z obszarów przygranicznych Ukrainy, Bia orusi czy Rosji. Dialog spo eczny Dotychczasowa polityka Unii wobec Wschodu skupia a si przede wszystkim na kontaktach na poziomie w adz centralnych. Za o enie, e poprawne relacje pomi dzy przywódcami zagwarantujà rzeczywiste zbli enie Rosji, Ukrainy czy Bia orusi do Euro p y, okaza y si jednak iluzjà. Umowy zawarte przez lideró w, choç bardzo wa ne, nie by y w stanie dopro w a d z i ç d o, niezb dnych dla trwa ego porozumienia, zmian w sferze postaw i mentalnoêci mieszkaƒców tych krajów. Takie zmiany mogà byç bowiem osiàgni te przede wszystkim poprzez budowanie wi zi pomi dzy obywatelami. Dlatego jednym z p r i o rytetów Wy m i a ru Wschodniego powinno byç wspieranie wspó pracy organizacji pozarzàdowych oraz samorzàdów krajów UE z ich partnerami na Ukrainie, Bia orusi i w Rosji. Ta k a kooperacja na poziomie spo ecznym stanowi aby niezwykle wa ne dope nienie prowadzonego przez Bruksel dialogu na górze. P U N K T W I D Z E N I A 1 9

20 SkutecznoÊç spo ecznego aspektu unijnej Polityki Wschodniej zale y jednak w znacznym stopniu od odpowiedniego instytucjonalnego osadzenia tej aktywnoêci oraz jej dobrego zorientowania merytorycznego. Tutaj niezwykle cenne mo e okazaç si ogromne doêwiadczenie w tej sferze zgromadzone w ciàgu ostatniej dekady przez sektory pozarzàdowe i samorzàdy lokalne krajów wyszehradzkich, zw aszcza Polski i S owacji. DoÊwiadczenia te pokazujà, e: W odró nieniu od dotychczasowych programów (g ównie TACIS) pieniàdze przeznaczone na tego typu dzia alnoêç powinny byç wyodr bnione spoêród innych funduszy pomocowych. Wa ne jest, aby fundusze by y rozdzielane nie tylko przez urz dników. W rozpisywaniu i realizacji konkursu powinny braç udzia tak e organizacje pozarzàdowe z krajów unijnych posiadajàce wieloletnià praktyk wspó pracy z regionem i dobre rozpoznanie partnerów spo ecznych w poszczególnych krajach obj tych Wymiarem Wschodnim. Takie organizacje nie wyst powa yby same o fundusze, lecz pomaga yby dobraç wiarygodnych grantobiorców. Nieumiej tne lokowanie funduszy i z y dobór partnerów nara a bowiem programy pozarzàdowe na co najmniej dwa rodzaje niebezpieczeƒstw: po pierwsze mo e doprowadziç do niezgodnego z przeznaczeniem spo ytkowania pieni dzy i tym samym wsparcia Êrodowisk i mechanizmów patologicznych; po drugie mo e sprzyjaç utrwaleniu si zale noêci sponsor klient pomi dzy zachodnim grantodawcà i wschodnim grantobiorcà. Niektóre systematycznie zasilane z Zachodu organizacje wykazujà bowiem tendencje nastawiania si wy àcznie na potrzeby sponsorów kosztem odcinania si od w asnego Êrodowiska lokalnego. Programy powinny byç nakierowane na wspieranie aktywnoêci lokalnej, a nie na eksportowanie pomys ów i specjalistów z Zachodu. Wspieranie inicjatyw o charakterze lokalnym we wszelkich mo liwych sferach (pomoc sàsiedzka, ekologia, edukacja itp.) okazuje si najlepszà szko à obywatelskich i prodemokratycznych postaw. P U N K T W I D Z E N I A 2 0

21 Bioràc pod uwag wymienione powy ej konkluzje z dotychczasowych inicjatyw pozarzàdowych prowadzonych przez kraje wyszehradzkie na Ukrainie, Bia orusi i w Rosji, za dobre rozwiàzanie mo na by uznaç stworzenie oddzielnej struktury unijnej zajmujàcej si wspieraniem spo ecznego dialogu. Struktura taka mog aby byç osadzona w jednym z krajów bezpoêrednio sàsiadujàcych z Ukrainà, Bia orusià lub Rosjà. Finansowà podstaw jej dzia alnoêci móg by stanowiç przyznany jednorazowo elazny kapita. Struktura taka mia aby charakter apolityczny, a sposób zarzàdzania gwarantowa by niezale noêç od cyrkulacji w adzy w ramach samej UE. Infrastruktura transportowa Dla zacieêniania wspó pracy, zw aszcza zaê kontaktów gospodarczych, pomi dzy UE a jej wschodnimi sàsiadami niezb dne jest rozbudowywanie i modernizacja istniejàcej obecnie infrastruktury komunikacyjnej i transportowej àczàcej kraje unijne z Ukrainà, Bia orusià i Rosjà. Optymalne wydaje si tu rozwiàzanie nawiàzujàce do powsta ego w 1995 r. programu Traceca, którego celem jest rozwijanie korytarzy transportowych pomi dzy Europà, Kaukazem Po udniowym i Azjà Centralnà. Stworzenie analogicznego programu dla UE i jej bezpoêredniego wschodniego sàsiedztwa by oby bardzo wa nym elementem wspierajàcym wszelkiego rodzaju formy wspó pracy zarówno w samym regionie, jak i pomi dzy tymi trzema krajami a UE. Celem programu mia oby byç: rozpoznanie potrzeb w zakresie transportu i komunikacji w regionie, wskazanie najbardziej celowych inwestycji, które mog yby si przyczyniç do usprawnienia komunikacji pomi dzy wschodnimi sàsiadami UE a krajami cz onkowskimi, udzielenie wsparcia eksperckiego przy opracowywaniu projektów konkretnych przedsi wzi ç oraz pomoc w poszukiwaniu inwestorów (tak e wêród unijnych instytucji finansowych). Taki program wpisywa by si w ide udra niania wyznaczonych przez Uni Europejskà euroazjatyckich korytarzy transportowych. P U N K T W I D Z E N I A 2 1

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 9 października 2011

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 9 października 2011 Platforma Obywatelska Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodgo i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 9 października 2011 pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIZY DLA NASZYCH WSCHODNICH SĄSIADÓW I PROBLEM KALININGRADU BS/134/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIZY DLA NASZYCH WSCHODNICH SĄSIADÓW I PROBLEM KALININGRADU BS/134/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PL Zjednoczona w różnorodności PL 11.4.2016 B8-0442/1. Poprawka. Renate Sommer w imieniu grupy PPE

PL Zjednoczona w różnorodności PL 11.4.2016 B8-0442/1. Poprawka. Renate Sommer w imieniu grupy PPE 11.4.2016 B8-0442/1 1 Umocowanie 10 uwzględniając ramy negocjacyjne z dnia 3 października 2005 r. dotyczące przystąpienia Turcji do UE, uwzględniając ramy negocjacyjne z dnia 3 października 2005 r. dotyczące

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. KW Nowoczesna Ryszarda Petru Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodgo i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Elżbieta Budka I posiedzenie Grupy Tematycznej ds. Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 30 listopada 2010 r.

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Definicja Rewitalizacja to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe (powiązane wzajemnie przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

MoŜliwości wykorzystania funduszy europejskich w latach 2007-2013

MoŜliwości wykorzystania funduszy europejskich w latach 2007-2013 Warszawa, 30 czerwca 2008 r. MoŜliwości wykorzystania funduszy europejskich w latach 2007-2013 Zygmunt Krasiński Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych Problemów Techniki

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE

PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE PLANUJEMY FUNDUSZE EUROPEJSKIE Druga połowa 2013 r. to czas intensywnej pracy instytucji zaangażowanych w przygotowanie systemu wdrażania funduszy europejskich w latach 2014 2020. Podczas wakacji opracowano

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

SubregionalnyProgram Rozwoju do roku 2020. Anna Mlost Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej UMWM

SubregionalnyProgram Rozwoju do roku 2020. Anna Mlost Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej UMWM SubregionalnyProgram Rozwoju do roku 2020 Anna Mlost Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej UMWM SPR wprowadzenie Subregionalny Program Rozwoju do roku 2020: Jest instrumentem służącym wdrożeniu

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 15 W s t p... 23

Wykaz skrótów... 15 W s t p... 23 SPIS TREÂCI Wykaz skrótów................................................. 15 W s t p........................................................ 23 Rozdzia I. Organizacja mi dzynarodowa jako podmiot stosunków

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MODELE KSZTAŁCENIA I DOSKONALENIA NA ODLEGŁOŚĆ ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Warszawa, 12-13.10.2010 r. Józef Bednarek ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE ANALIZ 1. ZłoŜoność

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

Norweski Mechanizm Finansowy na lata 2009-14 Memorandum of Understanding Rzeczpospolita Polska. Ramy Wdrażania

Norweski Mechanizm Finansowy na lata 2009-14 Memorandum of Understanding Rzeczpospolita Polska. Ramy Wdrażania Ramy Wdrażania ZAŁĄCZNIK B Zgodnie z Artykułem 2.1 Regulacji strony niniejszego Memorandum of Understanding uzgodniły następujące ramy wdrażania zawarte w niniejszym Załączniku: 1. Finansowe aspekty Ram

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z II warsztatów

Sprawozdanie z II warsztatów Sprawozdanie z II warsztatów 28 lutego 2015 roku odbyły się drugie warsztaty w ramach projektu realizowanego przez Stowarzyszenie Warnija w partnerstwie z Gminą Olsztyn, Forum Rozwoju Olsztyna OLCAMP,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej

Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej Maj 2006 Biuro Elektronicznych Kana ów Dystrybucji str 1 Szanowni Paƒstwo, Uprzejmie informujemy, e zgodnie z pkt. 7.9 Ogólnych

Bardziej szczegółowo

współfinansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

współfinansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego U M O W A nr RP -.. o dofinansowanie bezrobotnemu podjęcia działalności gospodarczej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Program Europa dla obywateli. Poznań 19 listopada 2015

Program Europa dla obywateli. Poznań 19 listopada 2015 Program Europa dla obywateli Poznań 19 listopada 2015 Plan prezentacji 1. Podstawowe informacje, cele i charakterystyka programu 2. Zasady finansowania i cykl życia projektu 3. Gdzie szukać informacji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora nauki i innowacyjnych przedsiębiorstw w latach 2014-2020 - załoŝenia krajowego programu operacyjnego Marcin Łata Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji

Konferencja pt.: Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji 1 Wdrażanie zrównoważonego rozwoju wymaga integracji procesu

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu współpracy miasta stołecznego Warszawy w roku 2004 z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Przekaż swoją opinię Unii Europejskiej! Projekt dofinansowany w ramach programu Europa dla Obywateli Unii Europejskiej POWITANIE Dlaczego dobrze, że tu jestem?

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI

DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 im. A. Mickiewicza 45 720 Opole ul. Sz. Koszyka 21 tel./fax.: (077) 4743191 DZISIAJ PRZEDSZKOLAKI JUTRO JUŻ PIERWSZAKI program współpracy szkolno - przedszkolnej Magdalena

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

Forum Społeczne CASE

Forum Społeczne CASE Forum Społeczne CASE Europejska Strategia Zatrudnienia (ESZ) w Polsce. Próba postawienia pytań. Mateusz Walewski, CASE, 14 marca 2003 roku. LICZBOWE CELE HORYZONTALNE ESZ 2005 2010 Ogólna stopa 67% 70%

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Rady Seniorów Miasta Konina

Regulamin Pracy Rady Seniorów Miasta Konina Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2011 Prezydenta Miasta Konina z dnia 3 listopada2011 r. Regulamin Pracy Rady Seniorów Miasta Konina Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 1. Rada Seniorów Miasta Konina, zwaną

Bardziej szczegółowo

społeczna odpowiedzialność biznesu?

społeczna odpowiedzialność biznesu? SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 1. WPROWADZENIE Z czym kojarzy się Państwu

Bardziej szczegółowo

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Anna Tyrała Anna Siemek-Filuś PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Jak wdrażanie innowacji w przedsiębiorstwach wpływa na ich bieżącą działalność oraz pozycję rynkową? - przykład FAKRO -

Jak wdrażanie innowacji w przedsiębiorstwach wpływa na ich bieżącą działalność oraz pozycję rynkową? - przykład FAKRO - Jak wdrażanie innowacji w przedsiębiorstwach wpływa na ich bieżącą działalność oraz pozycję rynkową? - przykład FAKRO - Firma FAKRO FAKRO jest prywatna firmą rodzinną powstałą w 1991 r. Właścicielem oraz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 81/2015 POLACY WOBEC PROBLEMU UCHODŹSTWA

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 81/2015 POLACY WOBEC PROBLEMU UCHODŹSTWA Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 81/2015 POLACY WOBEC PROBLEMU UCHODŹSTWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku.

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku. REGULAMIN PROGRAMU OPCJI MENEDŻERSKICH W SPÓŁCE POD FIRMĄ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE W LATACH 2016-2018 1. Ilekroć w niniejszym Regulaminie mowa o: 1) Akcjach rozumie się przez to

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 6. Płacenie podatków i ich aspekt międzynarodowy Owsiak S., Finanse Publiczne, PWN, Warszawa 2005 http://ec.europa.eu/taxation_customs/index_en.htm Taxation trends in the European

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Artyku 12. Prawo do wyra ania swoich poglàdów Artyku 13. Swoboda wypowiedzi i informacji Artyku 16. PrywatnoÊç, honor, reputacja Artyku 17. Dost p do informacji i mediów

Bardziej szczegółowo

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015.

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. Nowe podejście Punktem wyjścia - samodzielność życiowa stan niezależności

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r.

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r. Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych Warszawa, 10 maja 2016 r. Główne cele i misja PLK Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jest administratorem infrastruktury kolejowej.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie 16 maja 2014 r. Sytuacja demograficzna Liczba ludności 2 160 513

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 140 9442 Poz. 1342 POPRAWKI. przyj te w Londynie dnia 16 paêdziernika 1985 r.

Dziennik Ustaw Nr 140 9442 Poz. 1342 POPRAWKI. przyj te w Londynie dnia 16 paêdziernika 1985 r. Dziennik Ustaw Nr 140 9442 Poz. 1342 1342 POPRAWKI przyj te w Londynie dnia 16 paêdziernika 1985 r. do Konwencji o utworzeniu Mi dzynarodowej Organizacji Morskiej àcznoêci Satelitarnej (INMARSAT) oraz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich.

Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich. Strona1 Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ (fragment statutu) Celem Fundacji jest: a) tworzenie efektu synergii pomiędzy projektami realizowanymi na poziomie krajowym i w innych regionach; b)

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

ASYSTENT OSOBISTY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ URZĄD MIASTA SZCZECIN

ASYSTENT OSOBISTY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ URZĄD MIASTA SZCZECIN ASYSTENT OSOBISTY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ URZĄD MIASTA SZCZECIN Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej Realizator projektu: Urząd Miasta Szczecin Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej Pl. Armii Krajowej

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny 2. Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6. Cel operacyjny 2.

Cel strategiczny 2. Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6. Cel operacyjny 2. strategiczny 2 Rozwój systemu innowacji i nowoczesnej infrastruktury innowacyjnej w regionie KARTA ZADAŃ NR 6 2.1 Rozwój społeczeństwa informacyjnego w regionie. szkolenia kadry e instytucji, budowa regionalnych

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach w roku szkolnym 2013/2014 WYMAGANIE PLACÓWKA REALIZUJE KONCEPCJĘ PRACY Bełżyce 2014 SPIS TREŚCI: I Cele i zakres ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo