Wstęp Re-Wizje i Re-Orient-acje: myśl pozaeuropejska w nauce o stosunkach międzynarodowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wstęp Re-Wizje i Re-Orient-acje: myśl pozaeuropejska w nauce o stosunkach międzynarodowych"

Transkrypt

1 Wstęp Re-Wizje i Re-Orient-acje: myśl pozaeuropejska w nauce o stosunkach międzynarodowych Sukcesom gospodarczym państw Południa towarzyszy dążenie do emancypacji w sferze kultury i nauki. Państwa te, niwelując powoli dystans w sferze materialnej wobec Zachodu, starają się także podkreślić swoje osiągnięcia w sferze niematerialnej, gdyż wiele z nich to państwa o bogatej tradycji kulturowo-cywilizacyjnej i historycznej. Sprzyja to kształtowaniu się nowej jakościowo relacji Północ Południe, która przejawia się w sferze nauki i badań stosunków międzynarodowych. Każda ze stron oferuje własne przemyślenia, koncepcje odnoszące się do tego zagadnienia. Wydaje się zatem, że problem ten jest ważny i inicjatywa zbadania jego wydaje się uzasadniona. Dotąd wkład koncepcji pozaeuropejskich do nauki o stosunkach międzynarodowych był marginalizowany. Zakończenie zimnej wojny, a jednocześnie wzrost atrybutów mocarstwowych państw pozaeuropejskich spowodował, że problematyka dotycząca porządku międzynarodowego jest jednym z głównych tematów, poruszanych przez badaczy stosunków międzynarodowych z tych państw. Decydują o tym względy poznawcze, a także polityczne, związane z uzasadnieniem ich aspiracji do odgrywania większej roli w stosunkach międzynarodowych. Ważnym motywem rozwijania w tych państwach badań stosunków międzynarodowych jest kontestacja zachodniej, głównie amerykańskiej, wizji porządku międzynarodowego. Należy je zatem traktować jako część przełamania amerykańskiego monopolu na wyjaśnianie obrazu świata. Przykładem prac badaczy pozaeuropejskich na temat teoretycznych aspektów stosunków międzynarodowych były publikacje: Navnity Chadhy Behery (red.), International Relations in South Asia. Search for an Alternative

2 8 Wstęp Paradigm (Sage, New Delhi 2008); Kanti Bajpai, Siddharth Mallavarapu (red.), International Relations in India. Bringing Theory Back Home (Orient Longman, New Delhi 2005), Geeta Chowdhry, Sheili Nair (red.), Power, Postcolonialism and International Relations (Routledge, New York 2002), Ranabira Samaddara (red.), Space, Territory and the State. New Readings in International Relations (Orient Longman, New Delhi 2002). W publikacjach tych autorzy zwracali uwagę, że rozważając zagadnienia porządku międzynarodowego, bezpieczeństwa, współpracy gospodarczej państw pozaeuropejskich należy brać pod uwagę ich specyfikę i wynikające z tego ograniczenia i wyzwania dla badaczy europejskich. O znaczeniu niezachodnich wizji i koncepcji stosunków międzynarodowych może świadczyć wzrost publikacji na ten temat wydanych przez zachodnich autorów, którzy pełnią rolę promotorów tej problematyki. Należy w tym kontekście wymienić opublikowaną w 2010 roku, pod redakcją Barry ego Buzana i Amitava Acharyi książkę Non-Western International Relations Theory: Perspectives on and beyond Asia (Routledge, London). Ponadto, trzeba wskazać publikacje: Arlene B. Tickner, Olego Wævera (red.), International Relations Scholarship Around the World (Routledge, London 2009); Robbiego Shillima (red.), International Relations and Non-Western Thought. Imperialism, Colonialism and Investigations of Global Modernity (Routledge, London 2010), a w 2011 roku ukazała się książka Pierre a P. Lizée, A Whole New World: Reinventing International Studies for the Post-Western World (Palgrave Macmillan, Basingstoke). Giorgio Shani w artykule Toward a Post-Western IR: The Umma, Khalsa Panth, and Critical International Relations Theory zamieszczonym w International Studies Review (2008) podkreśla, że uwzględnienie tradycji pozaeuropejskiej, takiej jak islamskiej koncepcji umma czy sikhijskiej khalsa panth, w nauce o stosunkach międzynarodowych przyczyni się do jej wzbogacenia, zmniejszenia monopolu myśli zachodniej 1. Problematyka koncepcji i myśli pozaeuropejskiej została także podjęta przez badaczy Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW (ISM UW). W tym miejscu warto podkreślić fakt, że już w pracy Porządek międzynarodowy u progu XXI wieku, opublikowanej w 2005 roku (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa) pod redakcją Romana Kuźniara, będącej pokłosiem konferencji zorganizowanej przez ISM UW, zwrócono uwagę na znaczenie pozaeuropejskich wizji stosunków międzynarodowych dla rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych. Znalazły się tam bowiem opracowania poświęcone wybranym państwom pozaeuropejskim, takie jak: Marcina 1 G. Shani, Toward a Post-Western IR: The Umma, Khalsa Panth, and Critical International Relations Theory, International Studies Review 2008, nr 10, s. 722.

3 Wstęp 9 Floriana Gawryckiego (Latynoamerykańska wizja pozimnowojennego porządku międzynarodowego i jej funkcje polityczne), Aleksandry Kołodziejczyk (Chińskie wizje rzeczywistości międzynarodowej), Jakuba Zajączkowskiego (Indyjska wizja porządku międzynarodowego po zakończeniu zimnej wojny). Świadczy to o tym, że warszawskie środowisko badaczy stosunków międzynarodowych od wielu lat dostrzega wzrost znaczenia państw niezachodnich dla rozwoju badań nad stosunkami międzynarodowymi i widzi konieczność pogłębienia wiedzy w tym zakresie, jednocześnie wpisując się w podobne trendy występujące w Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych oraz w państwach pozaeuropejskich. Dowodem na to są także publikacje: Marcina Floriana Gawryckiego, Andrzeja Szeptyckiego, Podporządkowanie niedorozwój wyobcowanie. Postkolonializm a stosunki międzynarodowe (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011) oraz Państwo w teorii i praktyce stosunków międzynarodowych, pod redakcją Mirosława Sułka i Janusza Symonidesa (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009), w której znajdują się również artykuły poświęcone refleksji o państwie i o pozimnowojennym porządku międzynarodowym, próby jego teoretycznego wyjaśnienia z perspektywy pozaeuropejskiej. Niniejsza publikacja jest kontynuacją badań, prowadzonych przez pracowników ISM UW oraz przedstawianych przez badaczy zachodnich i z państw pozaeuropejskich. Jest ona efektem projektu badawczego, realizowanego w ramach Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW pod kierownictwem naukowym dra hab. Marcina Floriana Gawryckiego, dr Agnieszki Bógdał-Brzezińskiej i dra Jakuba Zajączkowskiego. Problematyce projektu poświęcona była coroczna konferencja ISM UW (współorganizowana przez Centrum Badań nad Współczesnymi Indiami ISM UW), która odbyła się w październiku 2011 roku. Konferencja i publikacja powstały dzięki współpracy ISM UW z prestiżowym europejskim konsorcjum badawczym (Standing Group on International Relations of the European Consortium for Political Research ECPR) oraz z renomowanymi uczelniami europejskimi, a także indyjskimi, takimi jak: University of Oxford, Aarhus University, Indian Institute of Management-Lucknow (Noida Campus), Jawaharlal Nehru University. Wzięli w niej udział autorzy z ISM UW oraz zaproszeni badacze z ośrodków krajowych i wspomnianych wyżej placówek zagranicznych. Udział tych ostatnich w konferencji i publikacji dowodzi innowacyjności i umiędzynarodowienia projektu. Ponadto, jest dowodem uznania przez nich dorobku polskiej nauki o stosunkach międzynarodowych i prowadzonych przez badaczy ISM UW nowych kierunków badań, takich jak studia regionalne, problematyka państw pozaeuropejskich. Główną przesłanką podjęcia przez redaktorów tomu problemu badawczego dotyczącego wkładu myśli pozaeuropejskiej w rozwój nauki o stosun-

4 10 Wstęp kach międzynarodowych jest próba poszukiwania nowych inspiracji, które mogą przyczynić się do postępu naukowego. Autorzy uważają, że europocentryzm uniemożliwia pełne wyjaśnianie stosunków międzynarodowych. Książka ta nie jest jednak próbą zanegowania zachodniej nauki o stosunkach międzynarodowych i jej głównych nurtów badawczych. Stawia ona na otwarcie się na dialog z innymi koncepcjami pozaeuropejskimi. Autorzy publikacji próbują odpowiedzieć na następujące pytania badawcze: na ile pozaeuropejskie koncepcje stosunków międzynarodowych mają charakter wtórny (sięgają korzeniami do nauki zachodniej), a na ile są autentycznym, nowatorskim wkładem w badanie stosunków międzynarodowych? jakie są propozycje rozwiązań najważniejszych problemów współczesne- go świata przedstawiane w pozaeuropejskiej myśli politycznej? czy koncepcje formułowane w niektórych państwach pozaeuropejskich mogą zostać zaakceptowane i zinternalizowane na poziomie danego regionu? Odpowiedź na te pytania pozwoli na realizację głównych celów książki, jakimi są: rekonstrukcja głównych nurtów myśli pozaeuropejskiej; przeanalizowanie wzajemnego oddziaływania zachodniej i pozaeuropejskiej nauki o stosunkach międzynarodowych. W związku z tym przyjęto następujące założenia: zachodnia nauka o stosunkach międzynarodowych nie ma charakteru uniwersalnego. W wielu krajach pozaeuropejskich poszukuje się alternatyw dla dotychczasowego rozumienia stosunków międzynarodowych, co ze wzrostem znaczenia takich państw, jak Chiny czy Indie, będzie oznaczać pluralizm odnośnie do wizji i koncepcji stosunków międzynarodowych; zachodnia nauka o stosunkach międzynarodowych ma charakter do- minujący i wywiera duży wpływ na badania, prowadzone w państwach pozaeuropejskich; zachodnie modele są adaptowane do specyfiki kulturowo-cywilizacyjnej tych państw. W badaniu problematyki wkładu myśli pozaeuropejskiej w rozwój stosunków międzynarodowych zwrócono uwagę na trzy wymiary, które potraktowane łącznie umożliwią lepsze zrozumienie i uchwycenie specyfiki oraz charakteru koncepcji, wizji pozaeuropejskich. Po pierwsze, jest to wymiar regionalny i narodowy, gdzie przedstawiane są tezy i założenia poszczególnych szkół pozaeuropejskich oraz trendy i charakterystyka myśli pozaeuropejskiej w poszczególnych regionach. Druga płaszczyzna ma charakter funkcjonalny. Obejmuje bowiem analizę myśli pozaeuropejskiej w kontekście problemów i wyzwań współczesnego świata. Trzeci wymiar ukazuje zagadnienia myśli

5 Wstęp 11 pozaeuropejskiej w szerszym kontekście badań stosunków międzynarodowych, głównie rozwoju i postępu naukowego w nauce o stosunkach międzynarodowych. Struktura publikacji przedstawia się następująco: Artykuły prof. Andrew Hurrella (University of Oxford) The Study of International Relations in a Global Age: Beyond the Western/Non-Western Divide oraz prof. Knuda Erika Jørgensena (Aarhus University, przewodniczącego Standing Group on International Relations of the European Consortium for Political Research ECPR), After Hegemony: Varieties of International Relations Discipline ukazują znaczenie wizji i koncepcji pozaeuropejskich w nauce o stosunkach międzynarodowych. Autorzy analizują problematykę w kontekście dyskursu naukowego, prowadzonego zarówno na Zachodzie, jak i na Wschodzie, a dotyczącego transformacji porządku międzynarodowego i związanych z tym wyzwań dla badaczy nauki o stosunkach międzynarodowych. Tezy przedstawiane przez badaczy zachodnich stanowią wstęp do dalszych rozważań nad istotą myśli pozaeuropejskiej i jej wkładu w rozwój teorii stosunków międzynarodowych. Dr Agnieszka Bógdał-Brzezińska (ISM UW) próbuje określić, jak doświadczenia kolonialne państw pozaeuropejskich rzutują na rozwój postkolonialnej myśli teoretycznej i postkolonialnej tożsamości badacza stosunków międzynarodowych. Ukazuje genezę tradycji postkolonialnej, podkreślając, że narodziła się ona w obrębie antropologii, nauki o kulturze, studiów językowych w latach siedemdziesiątych XX wieku. Autorka przedstawia założenia postkolonializmu i omawia tezy głównych przedstawicieli tego nurtu (m.in. Gayatri Chakravorty Spivak, Homi C. Bhabha). Zaznacza, że postkolonialna świadomość zdominowała twórczość krytyków relacji między Europą i jej dawnymi posiadłościami zamorskimi, aby zaistnieć w dyskursie naukowym jako synonim wykluczenia, nieprzerwanej opresji i nienaprawionej krzywdy. Następnie dr Bógdał-Brzezińska próbuje ukazać znaczenie dziedzictwa postkolonialnego w teorii stosunków międzynarodowych. W tym kontekście koncentruje się na omówieniu tez grupy badaczy o postkolonialnych poglądach, którzy są Europejczykami, Amerykanami oraz obywatelami dawnych kolonii brytyjskich, których drogi życiowe, korzenie etniczne czy tradycja rodzinna połączyły z krajami postkolonialnymi. W tej grupie dominują politolodzy i antropolodzy, którzy akceptują dorobek nauki o stosunkach międzynarodowych, ale pragną poszerzać go i przeobrażać w duchu studiów postkolonialnych. Autorka zwraca jednak uwagę, że mimo wzrostu zainteresowania studiami postkolonialnymi po 1989 roku oraz pomimo faktu, że tradycja realistyczna i liberalna stały się niewystarczające dla wyjaśnienia wielowątkowych, coraz mniej hierarchicznych, zależności międzynarodowych, to wizje niezachodnie odgrywają marginalne znaczenie w nauce o stosunkach

6 12 Wstęp międzynarodowych. Wciąż występuje deficyt myśli niezachodniej w badaniach głównego nurtu teorii stosunków międzynarodowych. Mgr Paweł Sokala (ISM UW) koncentruje się na omówieniu głównych trendów i specyfiki chińskiej szkoły badań stosunków międzynarodowych. Przedstawia źródła i uwarunkowania jej zaistnienia, jak również ewolucję od etapu poszukiwania chińskich cech charakterystycznych w latach osiemdziesiątych XX wieku, po przepełnione pewnością siebie zapowiedzi stworzenia całkowicie oryginalnej teorii dyscypliny w okresie współczesnym. Autor dokonuje też prezentacji wybranych, specyficznych dla chińskiej akademii komponentów dyskursu o stosunkach międzynarodowych. Dr Anita Oberda-Monkiewicz (ISM UW) omawia koncepcje i nurty badawcze w latynoamerykańskiej nauce o stosunkach międzynarodowych. Autorka zaznacza, że Ameryka Łacińska w dużej mierze pozostaje w strefie wpływów północnoamerykańskiej szkoły stosunków międzynarodowych, aczkolwiek można zauważyć próby tworzenia własnej wizji świata i rządzących nim relacji na bazie kategorii zaczerpniętych z klasycznych teorii. Łatwość łączenia zróżnicowanych percepcji i dostosowywania ich do lokalnych realiów sprawia, że pojawiają się głosy, mówiące o hybrydowych, latynoamerykańskich teoriach stosunków międzynarodowych, stanowiących fuzję koncepcji zaczerpniętych z teorii zależności, realizmu czy kompleksowej współzależności. Autorka przedstawia również uwarunkowania rozwoju badań nad stosunkami międzynarodowymi w Ameryce Łacińskiej. Podkreśla, że doświadczenia kolonizacji są nieodłącznym elementem latynoamerykańskiej tożsamości, która przekłada się na nie zawsze uświadamiane poczucie niższości w południowoamerykańskim dyskursie intelektualnym. Realistycznej ocenie zajmowanego miejsca na politycznej i gospodarczej mapie świata towarzyszy coraz częściej swoisty optymizm i przekonanie, że jest to sytuacja, którą można przezwyciężyć. Prof. dr hab. Jerzy Zdanowski (ISM UW, PAN) odnosi się do wizji stosunków i ładu międzynarodowego w myśli arabsko-muzułmańskiej. Myśl ta jest głęboko zakorzeniona w świadomości mieszkańców Bliskiego i Środkowego Wschodu i wywodzi się z interpretacji dogmatów przez jurystów w pierwszych wiekach islamu. Interpretacje te przedstawiają świat jako dwubiegunowy, w którym świat islamu, określany jako dom islamu, zderza się ze światem niemuzułmańskim, nazywanym domem wojny. Dynamika stosunków międzynarodowych sprowadza się w tych interpretacjach do przesuwania granic między dwoma światami, a więc do islamizacji domu wojny w drodze bądź pokojowego nawracania niemuzułmanów na islam, bądź też rewolucyjnego eksportu islamu. Jednocześnie prof. J. Zdanowski zwraca uwagę, że od lat osiemdziesiątych XX wieku obserwować można istotne zmiany w widzeniu stosunków międzynarodowych przez kolejne po-

7 Wstęp 13 kolenia ideologów społeczno-politycznej myśli islamu. Zmiany te wyrażają się w przechodzeniu od wizji świata dwubiegunowego do wielobiegunowego i łagodzeniu stanowiska o nieuchronnej konfrontacji między domem islamu a domem wojny ; postrzegane są pozytywne elementy w rozwoju tego drugiego, np. przedstawicielski system sprawowania władzy, a także istotny wkład Zachodu w tworzenie cywilizacji globalnej. Dr Wiesław Lizak (ISM UW) i dr Anna M. Solarz (ISM UW) omawiają zaś rolę czynnika religijnego i świeckiego w rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych w Izraelu. Zdaniem badaczy, od lat siedemdziesiątych XX wieku obserwuje się wzrost znaczenia czynnika religijnego wśród Żydów, zarówno w Izraelu, jak i w diasporze. Przekłada się to m.in. na izraelskie życie polityczne i społeczne, ale także znajduje wyraz w filozofii i naukach społecznych, rozwijanych w tym państwie. Dotyczy to również badań nad stosunkami międzynarodowymi, które w Izraelu najczęściej mają charakter nauki zaangażowanej. Służą bowiem usprawiedliwieniu i realizacji określonej, od lat dominującej, opcji izraelskiej polityki zagranicznej, którą niektórzy obserwatorzy z pewną przesadą utożsamiają z polityką bezpieczeństwa. Izraelscy naukowcy są znani ze swojego przywiązania do paradygmatu realistycznego, w którym niewiele jest miejsca na miękką siłę religii w stosunkach międzynarodowych. Ostatnio jednak na gruncie izraelskim (choć trzeba podkreślić, że w szerszym kontekście nowego trendu, obserwowanego w zachodniej nauce o stosunkach międzynarodowych), podejmowane są próby włączenia religii do badań nad tą sferą relacji społecznych. Dr Krzysztof Trzciński (Instytut Studiów Regionalnych i Globalnych UW) omawia wybrane zagadnienia w afrykańskiej myśli o stosunkach międzynarodowych na przykładzie analizy poglądów George a M. Carewa, sierraleońskiego filozofa, będącego autorem tez, składających się na jedną z szerszych współczesnych wizji politycznej przyszłości Afryki. W opinii myśliciela, dla budowy i utrwalenia demokracji w afrykańskim państwie niezbędna jest jednak demokratyzacja istniejącego obecnie porządku światowego. W konsekwencji postuluje daleko idącą demokratyzację międzynarodowych stosunków gospodarczych i politycznych. Powinna ona polegać na ich reformowaniu w zgodzie z trzema podstawowymi ideałami demokracji deliberacyjnej: rozumnej deliberacji, polityki uczestnictwa oraz rządów obywatelskich. Zdaniem G.M. Carewa, dla państw afrykańskich, które obecnie nie posiadają efektywnych instrumentów działania w środowisku globalnym, koncepcja demokracji deliberacyjnej pozwala zabezpieczyć im własne interesy. Dr Anna Wojciuk (ISM UW) dokonuje analizy pojęcia power w myśli i praktyce politycznej państw pozaeuropejskich na przykładzie Chin i Indii. Analiza pokazuje, że w obydwu przypadkach pojęcie to jest negocjowane między trzema obszarami: tradycją strategiczną, teorią stosunków międzyna-

8 14 Wstęp rodowych oraz bieżącą debatą polityczną i jej doraźnymi zapotrzebowaniami. Autorka podkreśla, że zapotrzebowania współczesnej debaty politycznej wyraźnie warunkują rozwój teorii stosunków międzynarodowych w obydwu państwach. W tym kontekście najistotniejszym czynnikiem jest tu oczywiście dynamiczny wzrost ich znaczenia i potrzeba naukowego opisu tego zjawiska. Zwiększyło to zainteresowanie zachodnim dorobkiem naukowym i znacząco przyspieszyło tempo recepcji po zimnej wojnie, a zwłaszcza w ostatniej dekadzie. Przy tym szczególnym zainteresowaniem cieszą się te wątki bogatej myśli zachodniej, które mogą opisać bieżącą sytuację Chin i Indii. Dr hab. Marcin Florian Gawrycki (ISM UW) analizuje poglądy latynoamerykańskich badaczy dotyczące problematyki rozwoju (m.in. Arturo Escobara i Gustavo Estevy, Aníbala Quijano, Orlando Fals Bordy, Waltera Mignolo, Enrique Dussela). Autor zwraca uwagę na najważniejsze argumenty wskazywane przez zwolenników odrzucenia dotychczasowego modelu rozwoju. Przedstawia również założenia szkoły zależnościowej. Podkreśla, że nie odrzucała ona rozwoju jako takiego, a jedynie krytykowała teorię modernizacji. Współcześnie latynoamerykańscy badacze są bardziej radykalni w ocenie koncepcji rozwoju i szans jego powodzenia (czyli rozwinięcia nierozwiniętego świata). Dr Jakub Zajączkowski (ISM UW) podejmuje problematykę demokracji nieliberalnej w regionie Azji i Pacyfiku. Autor próbuje dokonać kompleksowej i wielowymiarowej rekonstrukcji wartości, konstytuujących model demokracji nieliberalnej i przedstawić funkcję, jaką pełni ten model w stosunkach międzynarodowych. W tym kontekście, odwołuje się do paradygmatu liberalnego w nauce o stosunkach międzynarodowych. Dzięki temu próbuje zidentyfikować, w jakim stopniu model demokracji nieliberalnej odwołuje się do klasycznych teorii stosunków międzynarodowych, a w jakim zakresie model ten ma charakter innowacyjny, stanowi istotny wkład w rozwój nauki o stosunkach międzynarodowych. Autor podkreśla, że paradygmat demokracji nieliberalnej ożywił debatę w nauce o stosunkach międzynarodowych, wskazał na niedoskonałości tradycyjnych podejść badawczych. Jednocześnie model demokracji nieliberalnej nie dokonał rewolucji w nauce o stosunkach międzynarodowych. Był on raczej syntezą i zarazem modyfikacją podejścia liberalnego, ale także realizmu z pewnymi innowacyjnymi elementami. Dr Agnieszka Bieńczyk-Missala (ISM UW) omawia problematykę praw człowieka w koncepcjach pozaeuropejskich. Zaznacza jednak, że podział na europejskie i pozaeuropejskie koncepcje praw człowieka jest uzasadniony tylko częściowo. Może być badany z perspektywy prawa międzynarodowego, dyskusji międzyrządowej, filozofii, religii itd. i dotyczyć kwestii: pochodzenia praw człowieka, katalogu praw i ich realizacji i innych. Analizując najważniejsze w latach dziewięćdziesiątych XX wieku idee, wizje praw człowieka

9 Wstęp 15 w kontekście pozaeuropejskim zwraca uwagę na koncepcję wartości azjatyckich (propagowaną przez Malezję i Singapur sprzyjały jej Chiny). Pod wpływem koncepcji wartości azjatyckich pojawiły się próby formułowania odrębnych koncepcji w Afryce (pojęcie afrykańska etno-filozofia praw człowieka ). Wskazywano, że koncepcja praw człowieka, która odnosi się do relacji jednostka państwo, nie istniała w tradycyjnych społeczeństwach afrykańskich. Nie wykształciła się zatem w Afryce koncepcja jednostki ludzkiej, której przynależą niezbywalne prawa. Jednostka była definiowana przez status społeczny i przynależność do grupy. Zabezpieczenie egzystencji w społeczeństwie odbywa się przez obowiązki, a nie przez prawa. Prawo nie stanowi zabezpieczenia dla pozycji społecznej jednostki. Prof. dr hab. Edward Haliżak (ISM UW) porusza problematykę postępu naukowego w badaniach stosunków międzynarodowych. Dokonuje próby definicji pojęcia postępu naukowego i jego główne determinanty. Problem postępu w nauce o stosunkach międzynarodowych ujawniał swoje znaczenie w miarę rozwoju i nabywania tożsamości teoretyczno-metodologicznej tej dyscypliny. Po raz pierwszy z całą swoją mocą dał o sobie znać na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia w postaci tzw. rewolucji behawioralnej w rodzącej się nowej dyscyplinie stosunków międzynarodowych. Autor przytacza definicje postępu naukowego i jego istotę przedstawiane przez takich badaczy, jak: Sławomira Sałajczyka, Michaela Brechera, Patricka Jamesa. Omawiając formy postępu naukowego, podkreśla, że o postępie badań stosunków międzynarodowych zasadniczo decydują parametry jakościowo związane z: (a) konceptualizacją nowych pojęć i tworzeniem siatki kategorii pojęciowych; (b) debatami teoretycznymi i metodologicznymi, czyli organiczny rozwój teorii dyscypliny; (c) dostępem do adekwatnych danych ich mierzenia, szacowania i ewaluacji, czyli to, co określa się mianem operacjonalizacji zmiennych. Autor wskazuje, że istota postępu w nauce o stosunkach międzynarodowych polega także na uwolnieniu jej od sądów wartościujących. W tym kontekście należy odwołać się do trzech uniwersalnych, właściwych naukom społecznym, metodologicznych modeli, tj. logiki odkrycia naukowego Karla Poppera, koncepcji paradygmatu Thomasa Kuhna i programów naukowych Imre Lakatosa. Omawia następnie procedury i kryteria postępu naukowego. Podkreśla przy tym, że badanie wpływu niezachodniej myśli na naukę o stosunkach międzynarodowych, wpisuje się w logikę międzycywilizacyjnego dialogu, a nie konfrontacji i starcia, i w tym kontekście ujawnia się wyjątkowe znaczenie procedury badawczej, jaką jest kontekstualizacja. Autor opisuje debatę dotyczącą znaczenia konfucjanizmu w rozwoju gospodarczo- -społecznym Azji Wschodniej. Podkreśla, że kontekstualizacja zachodnich paradygmatów teoretycznych jest niezbędnym warunkiem ich użyteczności w badaniu stosunków międzynarodowych w regionie Azji Wschodniej. Taka

10 16 Wstęp kontekstualizacja polega na uwzględnieniu wartości konstytuujących konfucjanizm, takich jak: ustalenie prawdy na podstawie faktów, pierwszeństwo dla życia ludzkiego, holistyczne myślenie, moralny rząd, dobre rządzenie lepsze niż demokratyzacja, legitymizacja z tytułu dobrego rządzenia, selektywna adaptacja, harmonia w różnorodności. Podsumowaniem rozważań poruszanych w książce jest rozdział zakończenie autorstwa dr Agnieszki Bógdał-Brzezińskiej i dra hab. Marcina Floriana Gawryckiego. Autorzy przedstawiają uwarunkowania oraz dokonują próby oceny znaczenia myśli pozaeuropejskiej dla rozwoju nauki o stosunkach międzynarodowych. Problematyka objęta tematem pracy nie znalazła dotychczas pełnego naświetlenia w literaturze przedmiotu, zwłaszcza polskiej. Brak jest jednej, całościowej publikacji, która przedstawiałaby zagadnienia pozaeuropejskie koncepcji i wizji stosunków międzynarodowych. Wciąż występuje deficyt niezachodniej refleksji teoretycznej w książkach dotyczących teorii stosunków międzynarodowych. Dorobek naukowy państw Południa jest pomijany, albo przedstawiany w świetle politycznego zimnowojennego układu sił (np. teoria zależności) jako niedoskonały, pod względem warsztatu naukowego, doktryny. Mimo że od 2001 roku obserwuje się wzrost zainteresowania myślą pozaeuropejską, to wciąż w obecnym kształcie teoria stosunków międzynarodowych pomija dzieje, opinie i doświadczenia świata niezachodniego. Niniejsza publikacja jest próbą uzupełnienia tej luki. Wyrazy podziękowania pragniemy złożyć Koleżankom i Kolegom z ISM UW za aktywny udział w projekcie i konferencji naukowej, która odbyła się w październiku 2011 roku, oraz dyrektorowi ISM UW, prof. dr hab. Edwardowi Haliżakowi, za wsparcie naszej inicjatywy. Chcielibyśmy podziękować także recenzentom, prof. dr hab. Grażynie Michałowskiej i prof. dr. hab. Arkadiuszowi Żukowskiemu. Jakub Zajączkowski

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty:

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Józef M. Fiszer 1) Zadania i perspektywy Unii Europejskiej w wielobiegunowym świecie; The Future of European Union New forms of internal

Bardziej szczegółowo

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH i mim III i u III mii mu mu mu mu im im A/521476 Jacek Czaputowicz TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH Krytyka i systematyzacja WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 2008 lis treści irowadzenie 11 Teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Wybrane problemy

Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Wybrane problemy Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Wybrane problemy NR 3224 Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Wybrane problemy pod redakcją Marka

Bardziej szczegółowo

(1)I Rok (sem. 01) Biznes i Polityka Indii korekta 25.01.2014 Przedmiot Egzaminator Termin egzaminu Termin. Dr dr B. Zaleski. Doc. B.

(1)I Rok (sem. 01) Biznes i Polityka Indii korekta 25.01.2014 Przedmiot Egzaminator Termin egzaminu Termin. Dr dr B. Zaleski. Doc. B. Studia stacjonarne(dzienne) II stopnia ISM I rok Zimowa SESJA EGZMINACYJNA 2013-2014 Sesja trwa od 28. I. 2014 do 10.II.2014r. Sesja potrawkowa trwa od.03.-09. III.2014 r. (1)I Rok (sem. 01) Biznes i Polityka

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe studia społeczne, kierunek: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Prawo 30 h Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 1.1. Podejście komplementarne do interpretacji efektywności i skuteczności... 14 1.2. Efektywność jako

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny Studia niestacjonarne: Europeistyka Przedmiot: Socjologia 1. Poznanie socjologii w czasie jako dyscypliny naukowej. 2. Przedmiot nauczania socjologii i korelacje z innymi naukami. 3. NajwaŜniejsi przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 9

Spis treści. Wykaz skrótów... 9 Spis treści Wykaz skrótów................................................ 9 Normatywna potęga Unii Europejskiej: struktura teoretyczno-metodologiczna badania (Anna Skolimowska)............................

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH dr Katarzyna Metelska-Szaniawska Wydział Nauk Ekonomicznych UW Seminarium PSEAP 25/10/2007 PLAN WYSTĄPIENIA I II III IV Ekonomia konstytucyjna jako program badawczy

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

Teoria potencjalności (capabilities approach)

Teoria potencjalności (capabilities approach) Teoria potencjalności (capabilities approach) 1987-1993: współpraca z Amartyą Senem w WIDER w Helsinkach Zdolności wewnętrzne własności człowieka, które przy odpowiednim jego funkcjonowaniu w ramach właściwych

Bardziej szczegółowo

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO RAPORT ROCZNY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO PT. ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO NARODOWE CENTRUM NAUKI RAPORT ZA ROK 2012

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Małgorzata Joanna Adamczyk Kolegium MISH UW Collegium Invisibile m.adamczyk@ci.edu.pl Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Ewolucja czy rewolucja? Zdobywanie przez osoby

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej 3 Grzegorz Łuszczak Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM Kraków 2012 5 Spis treści Wprowadzenie 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia Zagadnienia kierunkowe: 1. Indywidualizm a idea wspólnego dobra (w świetle etyki społecznej) 2. Pojęcie ponowoczesności we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA

PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA wykład 1 dr Marta Herzberg Instytut Nauk Społecznych WSG Plan wykładu 1. Definicja pedagogiki opiekuoczej 2. Geneza pedagogiki opiekuoczej 3. 4. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Marek Pietraś prof. dr hab. Michał Chorośnicki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska, Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

w nauce prawa brak jest przekonywającego stanowiska w tej kwestii. Celem

w nauce prawa brak jest przekonywającego stanowiska w tej kwestii. Celem Wydarzenia polityczno społeczne ostatnich lat spowodowały, że w Polsce coraz uważniej zaczęto przyglądać się konstrukcjom prawnym z zakresu prawa własności intelektualnej. Nastąpił znaczący rozwój techniczny,

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Edward Haliżak Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo narodowe II stopnia. Rok akademicki 2015/2016. Semestr I

Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo narodowe II stopnia. Rok akademicki 2015/2016. Semestr I Dr hab. Andrzej Podraza, prof. KUL Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa Bezpieczeństwo narodowe II stopnia Rok akademicki 2015/2016 Semestr I 1. Realizm w stosunkach międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO (według Mieczysława Gogacza) Plan i cel prezentacji PLAN 1. Odróżnianie pytań badawczych od odpowiedzi 2. Analiza pytań badawczych 3. Analiza odpowiedzi 4. Precyzowanie

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne 1. Struktura społeczna współczesnego polskiego społeczeństwa - główne kierunki zmian. 2. Religijność Polaków dynamika i uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo,

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo, E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y Szanowni Państwo, utworzenie w Europie nowego ośrodka łączącego edukację, badania naukowe i innowacje Europejskiego Instytutu Technologicznego

Bardziej szczegółowo

Monografie: Artykuły opublikowane:

Monografie: Artykuły opublikowane: Monografie: 1. Emigracja polska w Australii w latach 1980 2000, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004, ss. 276, ISBN 83-7322-865-9 2. Zarys historii gospodarczej Australii w XX wieku, Wydawnictwo Adam

Bardziej szczegółowo

Numer 1/kwiecień 2013

Numer 1/kwiecień 2013 Numer 1/kwiecień 2013 partnerstwo publiczno-prywatne/ odpowiedzialność za delikt władzy publicznej/mediacja w sferze publicznej/problemy dyskryminacji Numer 1/kwiecień 2013 partnerstwo publiczno-prywatne/

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział I Teoretyczne aspekty procesów instytucjonalizacji stosunków międzynarodowych... 21 1. Pojęcie regionalnych stosunków międzynarodowych i ich istota........

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Film współczesny. 03.45/s,1,V. Wydział Humanistyczny. Instytut Filologii Polskiej. kulturoznawstwo. studia pierwszego stopnia

OPIS PRZEDMIOTU. Film współczesny. 03.45/s,1,V. Wydział Humanistyczny. Instytut Filologii Polskiej. kulturoznawstwo. studia pierwszego stopnia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod Film współczesny 03.45/s,1,V Wydział Wydział Humanistyczny Instytut/Katedra Instytut Filologii Polskiej Kierunek kulturoznawstwo Specjalizacja/specjalność filmoznawczo-teatrologiczna

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 1. Ekonomizacja bezpieczeństwa państw... 13 2. Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego państw... 27 3. Typologia zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia

1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia 1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia 2. Obszar kształcenia Stosunki międzynarodowe jako kierunek studiów lokuje się w obszarze kształcenia w zakresie nauk społecznych. 3.

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 30 listopada 2011 r. Dr Kamil Zajączkowski WYKAZ PUBLIKACJI. Książki:

Warszawa, 30 listopada 2011 r. Dr Kamil Zajączkowski WYKAZ PUBLIKACJI. Książki: Dr Kamil Zajączkowski Warszawa, 30 listopada 2011 r. WYKAZ PUBLIKACJI Książki: 1. Współredakcja (z Arturem Adamczykiem) Poland in the European Union: adjustment and modernisation. Lessons for Ukraine,

Bardziej szczegółowo

Część I Funkcjonowanie szkół wyższych w otoczeniu społeczno-gospodarczym. Relacje i zależności

Część I Funkcjonowanie szkół wyższych w otoczeniu społeczno-gospodarczym. Relacje i zależności Wprowadzenie 11 Część I Funkcjonowanie szkół wyższych w otoczeniu społeczno-gospodarczym. Relacje i zależności 1. Rola szkół wyższych w realizacji strategii rozwoju regionu - Anna Berezka 15 1.1. Strategia

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Informator ETS na rok akademicki 2009/2010 STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE www.ka.edu.pl Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania Red.: Joachim Osiński Wprowadzenie Administracja publiczna na tle ewolucji instytucji państwa w XX i XXI wieku (Joachim Osiński) 1. Instytucja

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Szkoła Główna Handlowa Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN W ramach konferencji Katedr Finansowych Nauka finansów dla rozwoju gospodarczego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2015

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2015 Recenzenci: prof. dr hab. Jarosław Górniak prof. dr hab. Jerzy Wilkin Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar,

Bardziej szczegółowo

Wstęp Człowiek żyje w określonym środowisku, które dostarcza mu wciąż nowych wrażeń, a nierzadko również problemów. Niekiedy środowisko jest dla niego nowym wyzwaniem, z jednej strony niesie wsparcie,

Bardziej szczegółowo

Barbara Pogonowska, Paranauka, Studium z filozofii nauki, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań, 1995, ss. 116

Barbara Pogonowska, Paranauka, Studium z filozofii nauki, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań, 1995, ss. 116 Barbara Pogonowska, Paranauka, Studium z filozofii nauki, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań, 1995, ss. 116 Historię nauki można uprawiać na trzy sposoby: 1. Jako poszukiwanie korzeni współczesnego paradygmatu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r.

Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r. Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r. UCHWAŁA NR 71 SENATU UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie zatwierdzenia zmiany efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia

6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia 6. Jakość, kontrola, pomiar i ocena wyników kształcenia 1. Monitoring, ewaluacja jakości kształcenia (systemy zarządzania jakością) 2. Elementy pomiaru dydaktycznego 3. Zadania testowe, konstruowanie,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Łódź 2014r. Skład, redakcja i korekta techniczna: Wydawnicto Locuples Projekt okładki: Wydawnictwo Locuples

Bardziej szczegółowo