Zeszyty PRASOZNAWCZE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty PRASOZNAWCZE"

Transkrypt

1 KWARTALNIK OŚRODKA BADAN PRASOZNAWCZYCH Zeszyty PRASOZNAWCZE (ROCZNIK XXIV JAKO KONTYNUACJA PRASY WSPÓŁCZESNEJ I DAWNEJ Z LAT ) NR 2 (88) R. XXII KRAKÓW 1981 INTERNATIONAL STANDARD SERIAL NUMBER (ISSN)

2 RADA REDAKCYJNA Kazimierz Kąkol (Warszawa), Ignacy Krasicki (Warszawa), Tadeusz Kupis (Warszawa), Władysław Loranc (Warszawa), Henryk Markiewicz (Kraków), Kazimierz Romaniuk (Warszawa), Paweł Rybicki (Kraków), Zbigniew Tempski (Warszawa), Marian Tyrowicz (Kraków) KOLEGIUM REDAKCYJNE Franciszek Adamski, Paweł Dubiel, Bolesław Garlicki, Tomasz GobanKlas, Jan Kalkowski, Edmund Król, Zofia Lewartowska, Teresa Lisicka, Władysław Masłowski, Julian Maślanka, Bogdan Michalski, Jerzy Mikułowski Pomorski, Walery Pisarek, Henryk Siwek ZESPÓŁ REDAKCYJNY Paweł Dubiel (redaktor naczelny), Józef Kozak (p. o. sekretarza redakcji), Maria Russ (dział artykułów), Maria Gaworowa (korekta) WSPÓŁPRACOWNICY ZAGRANICZNI Aleksander F. Bierieżnoj prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Zdanowa (Leningrad); Roger Clausse prof, dziennikarstwa (Belgia); Shelton A. Gunaratne dr, Capricornia Institute of Advanced Education, Rockhampton (Australia); James Halloran prof., dyr. Centre for Communication Research, Uniwersytet w Leicester (W. Brytania); Władimir W. К i e 1 n i к doc, Wydział Dziennikarski Uniwersytetu Uralskiego (Swierdłowsk); Vladimir К li meś prof, dziennikarstwa (Praga); William H. Melody prof., Dept. of Communication, Simon Fraser University, Burnaby (Kanada); Dmytro P r y 1 u к prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Szewczenki (Kijów); Jewgienij P. Prochorow prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Łomonosowa (Moskwa); Karl-Heinz Röhr doc, Sekcja Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Karola Marksa (Lipsk); Karl Erik Rosengren doc, Instytut Socjologii Uniwersytetu w Lund (Szwecja); Herbert J. Schiller prof, komunikowania, University of California, La Jolla (USA); Benno Signitzer dr, Instytut Wiedzy o Publicystyce i Komunikowaniu, Uniwersytet Salzburski (Austria); Stefan B. Stanczew prof, dziennikarstwa, Uniwersytet Kliment Ochrydzki" (Sofia); Frank Okwu Ugboajah dr, Dept. of Mass Communication, Uniwersytet w Lagos (Nigeria); Tapio V а г i s dr, Tampere Peace Research Institute (Finlandia) PROJEKT OKŁADKI: Zygmunt Strychalski Zeszyty prasoznawcze, Kraków 1981 ADRES REDAKCJI: Kraków, Rynek Kleparski 4, I piętro, tel Wydawca: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW Prasa-Książka-Ruch" Kraków, ul. Wlślna 2. Nakład 1110 egz. Ark. wyd. 17. Ark. druk. 12,5. Papier offsetowy 70X100, III kl. 80 g z Fabryki Papieru we Włocławku. Numer został redakcyjnie zamknięty i i oddany do składu w lutym Podpisano do druku i druk ukończono w maju Zam. 392/81. F-3 NUMER INDEKSU ISSN Cena 50, zł. Pismo rozprowadzane jest wyłącznie w prenumeracie Prasowe Zakłady Graficzne RSW Prasa-Książka-Ruch" w Krakowie, ul. Wielopole 1.

3 SPIS TREŚCI Z PROBLEMÓW AKTUALNYCH Edmund O s m a ń c z y k: Wystąpienie w Sejmie P R L 10 IV 1981 (fragment). 5 ROZPRAWY I ARTYKUŁY Walery Pisarek, Tomasz Goban-Klas: Prasa a nastroje społeczne lat siedemdziesiątych 9 Jerzy Mikułowski Pomorski: Cele społeczne nowego międzynarodowego porządku informacyjnego 21 Jolanta Antas: Projekt metodologii badań relacji obraz słowo w przekazie telewizyjnym. 33 Izabela Wesołowska-Jarema: Poprawność językowa prasy lokalnej 43 PROBLEMY DZIENNIKARSTWA Bolesław Garlicki: Zawodowcy i amatorzy w dziennikarstwie.. 59 Obyczaje: O efekcie lawinowym (Pawel Dubiel) 69 MATERIAŁY Waldemar Piętka: Fluktuacja zespołów dziennikarskich w redakcjach RSW Prasa-Książka-Ruch" 73 Józef Mądry: Zawartość gazet zakładowych a opinie czytelników 87 Sondaże OBP: Wybrane państwa na skali wrogości przyjaźni (Jerzy Pomorski).. 93 Dziennikarze sportowi a kreacyjne oddziaływanie mediów (Andrzej Skowroński) 94 PRASOZNAWSTWO ZA GRANICĄ Ulrich Pätzold: Problemy kształcenia dziennikarzy w RFN RECENZJE, OMÓWIENIA, NOTY Jerzy Mikułowski Pomorski: Badanie masowego komunikowania (Walery Pisarek) s. 107; Oskar С żarnik: Bibliografia powieści odcinkowych (Sylwester Dziki) s. 109; Janina S a-../ ;' rato wicz-stolarze wieżowa: Echa powstań śląskich i ple-

4 biscytu w wybranych czasopismach polsko-amerykańskich (Andrzej S. Nartowski) s. 112; Polska prasa konspiracyjna lat i początki prasy w Polsce Ludowej (Jan Kucia) s. 114; Czesław Dejnarowicz: Czasopisma naukowe (Józef S. Waluś) s. 117; Maria Jarnuszkiewicz: Bibliografia radia i telewizji (Sylwester Dziki) s. 119; Reklama w dużych aglomeracjach miejskich (Adam Swida) s. 120; Miles A. Tinker: Podstawy efektywnego czytania (Roman Tomaszewski) s. 121; Mietody issledowanija żurnalistiki (red. J. R. S im к in) (Marian Kowalski) s. 122, Josyp D. Łoś: Tribuna Ljudu gazeta polskich komunistiw (Tadeusz Dubicki, Karol Józef Stryjski) s. 125; Ałła W. S zwie c: Publicysticzeskij stil sowriemiennogo russkogo litieraturnogo jazyka (Marian Kowalski) s. 127; Samuel Brećka: Zmeny v sposobe kaźdodenneho zivota dneśneho cloveka vyvolane absenciou televizie (Teresa Lisicka) s. 128; Frankfurter Allgemeine Zeitung: ein Büchertagebuch (Ryszard Dyoniziak) s Noty o nowościach wydawniczych 130 W CZASOPISMACH Przekazy i Opinie, lipiec wrzesień 1980 (Teresa Lisicka) s. 133; Prasa Polska, sierpień grudzień 1980 (Bolesław Garlicki) s. 136; Nasze Problemy, rocznik 1980 (Grażyna Starzak) s. 138; Prasa Techniczna, I półrocze 1980 (Lesław Peters) s. 140; Theorie und Praxis des sozialistischen Journalismus, II półrocze 1980 (Czesław Biel) s. 142; Publizistik, 1980, zeszyty 1, 2/3 (Pawel Dubiel) s Artykuły z czasopism krajowych 149 Artykuły z czasopism zagranicznych 152 KRONIKA NAUKOWA, SPRAWOZDANIA Pamięci Bolesława Garlickiego 155 Sesja o nowomowie (Teresa Lisicka) 157 Rocznice prasy węgierskiej (Danuta Jakubiec) 159 INFORMACJE Z KRAJU I ZE S WIATA Kronika prasy polskiej (1 października 31 grudnia 1980) (oprać. Sylwester Dziki) 162 Korespondenci zagraniczni prasy polskiej (stan z 1 I 1981) Informacje 179 Резюме 187 Summary 193 Spis treści Zeszytów Prasoznawczych za rok 1980 i Kronika Ośrodka Badań Prasoznawczych za rok 1980 na osobnych wkładkach ERRATA do nr u 1(87) ZP : s. 44, w. 16 od dołu powinien brzmieć: (ilość egz. na 1 gosp. dom.) s. 44, w. 15 od dołu powinien brzmieć: Przeciętne jednorazowe nakłady (liczba egz. na 100 gosp. domowych). Kolejne słupki liczb w tabeli dotyczą kolejno lat: 1961, 1970, 1973, 1976, 1979.

5 Z P R O B L E M Ó W A K T U A L N Y C H Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1981 R. XXII, nr 2(88) EDMUND OSMANCZYK WYSTĄPIENIE W SEJMIE PRL 10 KWIETNIA 1981 R. (fragment) S ejm winien jak najszybciej stworzyć pierwszą gwarancję ustawą o cenzurze, że szczery dialog społeczeństwa z rządem pozostanie trwałą zdobyczą gdańskiej odnowy. Rząd natomiast powinien przystąpić niezwłocznie do likwidacji głównego źródła trwającego już zbyt długo zamętu. Jest nim ciągle niedoinformowanie społeczeństwa. Nie może być obywatel skazany na gazetki ścienne oraz na słuchanie zagranicznych audycji w języku polskim, jeśli chce się dowiedzieć dokładnie, co się dzieje w jego mieście czy kraju, ani na wprowadzenie nakazu słuchania zagranicznych radiostacji. Chodzi po prostu o uwiarygodnienie trzech głównych środków przekazu: Polskiej Agencji Prasowej, Polskiego Radia i Telewizji, poprzez danie im możliwości zarówno maksymalnie wiarygodnych informacji, jak też maksymalnie szybko. Są to instytucje podległe rządowi. Rząd za nie jest odpowiedzialny. Rząd zatem winien nimi kierować. Tak, jak byłoby też naturalnym, aby jeden z dzienników, albo nowy dziennik, stał się organem rządowym prezentującym codziennie nasze racje stanu. W przypadku nowego dziennika proponuję wrócić do mającego dobre tradycje rządowe w Polsce Ludowej tytułu Rzeczpospolita. Nieporozumieniem jest chyba maksymalnie minimalistyczna koncepcja monitora rządowego, rządowej telewizji, raz na tydzień, bodaj w piątek. Jako jeden już, niestety, z seniorów polskiego dziennikarstwa w przyszłym roku upłynie 50 lat, kiedy rozpocząłem odpowiedzialną pracę redaktora i publicysty w Berlinie i w Opolu mam podstawę do wydawania fachowej oceny o naszych głównych środkach przekazu. Otóż ta ocena, wierzcie mi, Obywatelu Premierze, nie wypada dobrze. Za dużo informacji niepełnych, zdeformowanych, ufryzowanych, opóźnionych i przez to jątrzących, denerwujących, rozgoryczających czytelników, słuchaczy, telewidzów. Te same przymiotniki odnoszą się, niestety, do części publicystyki i re-

6 portaży. Przyczyna jest ta sama, która gnębi nasze dziennikarstwo od końca lat czterdziestych i trwa po dziś dzień. Oto ten najważniejszy i najwrażliwszy instrument dialogu rządu ze społeczeństwem był i jest kierowany z reguły przez te wszystkie dekady przez polityków nie mających żadnego stażu dziennikarskiego, a zatem i żadnych umiejętności dziennikarskich, a mimo to żyjących w zdumiewającym przez tyle dekad zadufaniu, że oni tylko znają najlepiej kurs marszu wyznaczonego przez partię i twardo, pryncypialnie decydują za swych towarzyszy partyjnych dziennikarzy, nie mówiąc już o nas, bezpartyjnych, co, kiedy i w jakiej formie ma być przekazane w ich przekonaniu wciąż niedojrzałej politycznie masie czytelników, słuchaczy i telewidzów, budujących już 35 lat socjalizm w tym kraju. Otóż w Polsce, kraju o wspaniałych wiekowych tradycjach odpowiedzialnej obywatelsko publicystyki i informacji dziennikarskiej, ta metoda zarządzania środkami masowego przekazu jest po prostu głęboko szkodliwa dla narodu, dla państwa, dla partii. Uparte powracanie po każdej odnowie do starej szkodliwej metody tłumaczę sobie tym, że niestety, w Polsce Ludowej są ciągle w przewadze politycy i urzędnicy głęboko nieufni wobec dziennikarzy, bo to dziennikarze obserwują ich na co dzień z bliska i orientują się zatem najszybciej w słabościach, niedomogach, niedołęstwie czy manipulacjach, które tyle nam szkody wyrządziły. Toteż ci politycy i ci urzędnicy świadomie deprecjonują zawód dziennikarza. Przypomnę, że przy każdym kolejnym naszym wewnętrznym kryzysie, od Poznania począwszy, grożenie dziennikarzom gazrurką miałem zaszczyt być wymieniony imiennie wśród tych ludzi pióra wtedy zawsze ze strony polityków i urzędników padały ostre słowa krytyki w stosunku do dziennikarzy. I po każdej wywalczonej odnowie, dialogu społeczeństwa z rządem, następowało kolejne przykręcenie śruby. A że dialog przy tym zmieniał się szybko z powrotem w monolog coraz drętwiejszej mowy, przydawało to politykom i urzędnikom coraz więcej sobiepaństwa i samodurzącej pewności kroczenia właściwą drogą. Wybaczcie tak ostrą ocenę, ale całe życie walczę o dobre imię zawodu, który całe życie uprawiam. Wiem, oczywiście, jakie ten system wyrządził szkody naszemu dziennikarstwu, ilu tym systemem wyhodowano dziennikarzy bez charakteru, gotowych przykroić każdą informację, każdy artykuł czy reportaż prasowy czy telewizyjny według instrukcji swych szefów polityków czy urzędników, nie licząc się ani z prawdą, ani z uczciwością zawodową, uważających, że każdy chwyt jest dozwolony. Mieliśmy tego dowody przez bardzo długie lata, niestety również przez ostatnie miesiące, co bardzo pogłębiało zamęt i napięcie. Ale wierzcie mi, Obywatelu Premierze, nie ci dziennikarze i publicyści, których nie warto wymieniać z nazwiska, bo nawet na to nie zasługują, przeważają w naszym Stowarzyszeniu. Zapewniam was, że jest dziś w Polsce Ludowej dostateczna ilość dziennikarzy, członków partii, stronnictw politycznych, różnych ugrupowań i bezpartyjnych

7 WYSTĄPIENIE W SEJMIE PRL 7 z charakterem, rzetelnych w swojej pracy, mogących pogłębiać dialog i ułatwiać wyciszanie emocji i rozgoryczenia, mogących wprowadzić do naszego życia ton konstruktywny krytyk, poszukiwań, przemyśleń, koniecznych dla samowychowania obywatelskiego. Niestety, w niedzielę 29 marca, byliśmy świadkami, jak na IX Plenum, tak jak przy poprzednich wszystkich odnowach, kiedy bardzo niewiele mówiono o istotnych dla kraju problemach gospodarczych, tak i teraz nagle głównym przedmiotem kontrowersji stało się znów dziennikarstwo. Osobą kontrowersyjną i to jedyną nadającą się w najwyższym organie partii w tak dramatycznym momencie do gwałtownych oskarżeń był jeden z najrzetelniejszych i najbardziej twórczych publicystów polskich, o wysokim autorytecie moralnym, wybrany niedawno przewodniczącym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, szeregowy członek PZPR, Stefan Bratkowski, oskarżony o sprawę nieznaną i niezrozumiałą dla większości społeczeństwa. Natomiast tegoż dnia telewizja zaprezentowała nam absolutną impotencję politycznego i urzędniczego kierownictwa. Oto w dniu największego napięcia w kraju dziennik telewizyjny nie miał nic do powiedzenia społeczeństwu o tym, co je interesowało tego dnia najbardziej, o przebiegu IX Plenum. W moim poselskim okręgu partyjna gazeta Trybuna Opolska następnego dnia zareagowała gniewnie na pierwszej stronie notatką pod takim tytułem: IX Plenum i 10-ty odcinek". Cytuję: Niedziela, godz Trwa IX Plenum КС PZPR. Oczy całego świata zwrócone są na Polskę. A dziennik telewizyjny kieruje oczy Polaków w świat, żeby to jeszcze w główne jego regiony! Dla dziennika TV istotniejszy był stary angielski napad stulecia, i fakt, że syn pana Bernarda Margarit z Le Figaro ma właśnie półtora roku. Czy jest dzisiaj w niedzielę 29 marca 1981 roku dla Polaków coś ważniejszego niż obrady IX Plenum КС PZPR? Telewizja nasza uznała, że owszem: 10-ty odcinek Anny Kareniny." Koniec cytatu z Trybuny Opolskiej. Obywatelu Premierze! Czas odnowy to czas korygowania starych i nowych błędów. Podlegające Panu instytucje państwowe, mające służyć dialogowi z rządem i ze społeczeństwem, a wśród nich przede wszystkim telewizja, nie może być dalej kierowana przez polityków nie znających rzemiosła dziennikarskiego ani przez urzędników nawet ongi dziennikarzy, ale nie mających wyczucia politycznego dla czasów, w których żyć nam przyszło. Prezentując swój rząd poinformował Pan naszą Izbę, że sprawy środków masowego przekazu będą w gestii wicepremiera Mieczysława Rakowskiego. Wydaje się, że czas po temu nagli, aby to nastąpiło. Mój szanowny kolega, poseł ziemi sieradzkiej, Mieczysław Rakowski, swą 30-letnią służbą dziennikarską dowódł, że potrafi prowadzić dialog ze społeczeństwem i nie było chyba w tym przypadku, że gdy stanęła przed Pańskim rządem potrzeba zaangażowania wicepremiera do najtrudniejszego dziś dialogu rządu ze związkami zawodowymi i całym społeczeństwem, sięgnął Pan właśnie do środowiska dziennikarskiego. I nie omylił się Pan.

8 8 EDMUND OSMAŃCZYK Ten ostrzelany w partnerskim dialogu odpowiedzialny dziennikarz i publicysta okazał się również roztropnym politykiem. Myślę, że po tej ogniowej próbie czas, aby telewizja, radio i PAP znalazły się jak najszybciej całkowicie w gestii rządu. Przynależność zaś Pana, panie premierze i mojego kolegi posła Mieczysława Rakowskiego do PZPR nie pozostawia u nikogo wątpliwości ani nie wywołuje zastrzeżeń, że słowa w gestii rządu" będą oznaczać dalej w gestii partii. Tu postawimy zresztą kropkę nad i". Żaden rozsądny Polak nie chce osłabiać partii. To od 36 już lat los partii oznacza Polski...

9 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1981 R. XXII, nr 2(8«) WALERY PISAREK TOMASZ GOBAN-KLAS PRASA A NASTROJE SPOŁECZNE LAT SIEDEMDZIESIĄTYCH Przedstawiamy fragment obszerniejszego opracowania napisanego w czerwcu 1979 i opublikowanego w skrócie w nrze 1 z 1980 roku w naszym kwartalniku. Przygotowanie redakcyjne ograniczyło się do zmiany czasu teraźniejszego na przeszły. Należy umieć bezbłędnie określić, jakie są w odniesieniu do danej kwestii, w danej chwili nastroje mas, jakie są ich rzeczywiste dążenia, potrzeby i myśli." (Włodzimierz Lenin) D oświadczenia 35-lecia, rzutujące na rolę prasy w kształowaniu postaw i nastrojów społecznych, charakteryzuje w odpowiedzi na ankietę OBP w 1979 roku publicysta stołecznej gazety w ten sposób: Żyjące obecnie pokolenie dorosłych Polaków było świadkiem kilku zakrętów historycznych, na których dokonywano gruntownych przewartościowań obowiązujących uprzednio prawd. Czasami przewartościowania następowały z godziny na godzinę. Nigdy nie zapomnę wieczoru grudniowego w redakcji, gdy do druku przygotowane były komentarze o chuligańskich ekscesach na Wybrzeżu. W pewnym momencie przyszło polecenie wstrzymania druku wszelkich materiałów na ten temat i obejrzenia dziennika telewizyjnego. (...) Chociaż przez wszystkie te zakręty zachowana została tożsamość ideowa i klasowa Partii, to prasa nie wyrażała tego co było i pozostało tożsame, ale to, co podlegało przewartościowaniom. (...) Te zakręty naszej polityki i propagandy miały moim zdaniem bardzo ważne znaczenie dla ukształtowania się stanu świadomości społecznej, w której przychodzi teraz działać masowym środkom przekazu. Powszechne jest zdanie, że prasa nie wyraża nadrzędnych interesów społecznych, tylko interesy i poglądy aktualnej administracji" *.

10 Ten w ostrych słowach sformułowany sąd dziennikarza potwierdzają wyniki badań z lat *. Na ich podstawie dochodzimy do wniosku, że mniej więcej co trzeci Polak nie całkiem wierzył lub zupełnie nie wierzył krajowym źródłom informacji i był przekonany, że rzeczywistość w Polsce i innych krajach socjalistycznych była gorsza, a rzeczywistość w krajach kapitalistycznych lepsza niż ich odbicie w prasie. Przekonanie takie najczęściej wyrażali ludzie bardziej wykształceni, w wieku lat, mieszkający w dużych miastach. Oni najczęściej zarzucali prasie niekompletność informacji i celowe przemilczanie niewygodnych informacji. Słuszność tych zarzutów motywowana była tym, że o wielu sprawach dziejących się za granicą nie pisze się lub pisze ogólnikowo, z opóźnieniem i w wielkim skrócie", że nie pisze się lub pisze mało o istotnych sprawach wewnątrzkrajowych", że wiele informacji retuszuje się i ujmuje jednostronnie w konwencji naszej propagandy", że prasa nadzorowana przez cenzurę nie może pisać wszystkiego", że prasa komentuje, a nie informuje rzetelnie", że informacje podawane w naszej prasie różnią się od tych, które podają zagraniczne środki przekazu". Wśród osób krytycznie oceniających wiarygodność prasy znajduje się wielu przedstawicieli kadry inżynieryjno-technicznej, zwłaszcza pełniących funkcje kierownicze różnego szczebla, którzy w swoich zakładach ostrzej widzą pewne trudności niż w skali kraju 8. Porównując wyniki różnych badań i obserwacji z lat , dostrzec można wyraźny spadek zaufania do naszej prasy oraz towarzyszący mu wzrost deklaracji słuchania radia zagranicznego. Liczba osób składających takie deklaracje w badaniach ankietowych wzrosła w latach kilkakrotnie (do 30% dorosłej ludności). Krytyczny stosunek do prasy nie kierował się bezpośrednio do dziennikarzy i publicystów. Tylko co dziesiąty Polak (i to raczej młody i mniej wykształcony) uważał, że sam dziennikarz wedle własnego uznania decyduje o tym, co zostanie opublikowane w gazecie. Sceptycyzm wobec autentyczności prasy jako źródła informacji podzielała też część działaczy partyjnych. Typowa postawa streszczała się w deklaracji: Jeśli chodzi o sprawy regionu to nie gazeta dla mnie, ale ja dla gazety jestem źródłem informacji". Nastrój braku zaufania do prasy, radia i telewizji jak sugerował jeden z dziennikarzy w odpowiedzi na ankietę pogłębia jeszcze nieświadomie aktyw partyjny domagający się stale poszerzenia wewnętrznej informacji, lektoratów i spotkań, gdzie mogliby się towarzysze dowiedzieć tego, czego z gazet i telewizji się nie dowiedzą" 4. 8 Z. Bajka: Działalność prasy w opinii społecznej. (Badania OBP z roku 1977.) * Z. Bajka: j.w. " Odpowiedź na ankietę OBP z roku 1979.

11 Taki klimat w kręgach, z którymi prasa jest szczególnie silnie związana, nie mógł nie rzutować na nastroje w środowisku dziennikarskim. Dawał im wyraz jeden z publicystów: Młodzi dziennikarze są jakby coraz mniej odpowiedzialni za jakość tekstów, nawet za ich stronę techniczną. Teksty są jakby wyplute z maszyny. I w gruncie rzeczy coraz gorzej sądzę o możliwościach ekspresji własnej osobowości w tym zawodzie. Zazdroszczę tym, którzy jeszcze marzą np. o wielkim reportażu, a z drugiej strony jakby wiem, że to nikomu nie jest potrzebne. Może to osobiste, że jest we mnie dużo goryczy, a znowuż słyszę, że fotoreporterzy w redakcji nie mają kolorowych filmów, widzę, że papier jest coraz gorszy, że trzeba oszczędzać na delegacjach choćby. Ludzie te szare gazety kupią, wydawnictwa cieszyć się będą z zysku, dysponenci prasę chwalić, ale czyż naprawdę to, co robimy, jest na miarę potrzeb propagandowych, politycznych?" 5. Pisał inny dziennikarz: Mógłbym wymienić długą listę nazwisk reporterów i publicystów (...) nie korzystających z pełni swych uzdolnień i talentów. Zatem znowu jakowaś tajemnica? Nie: idzie najzwyczajniej o podstawowe założenia programowe (...). Nasza prasa, radio i telewizja są rzeczywiście środkami masowego przekazu, a nie jak być powinny i mogą tylko w naszym ustroju medium wzajemnego porozumienia, instrumentem wymiany myśli o sprawach kraju, dyskusji nad jego autentycznymi problemami, forum dyskusyjnym, płaszczyzną spotkań ludzi za sprawy kraju odpowiedzialnych z milionami obywateli". Obie cytowane wypowiedzi dziennikarzy są ilustracją nastrojów rozczarowania i tęsknoty do autentyczności, które obejmowały bynajmniej nie margines tego środowiska. Fakt, że tego typu nastrojom ulegali właśnie dziennikarze, nie powinien dziwić. Z racji swoich zawodowych predyspozycji psychicznych są oni szczególnie uwrażliwieni na opinię społeczną o własnej pracy, a jednocześnie mają na ogół lepszy dostęp do informacji nie rozpowszechnianych w formalnym układzie komunikowania masowego. Poczucie nieautentyczności własnej pracy pogłębiały niektóre sytuacje. Oto jedna z nich: wśród dziennikarzy akredytowanych w charakterze sprawozdawców z wizyty papieża w Polsce znalazła się spora grupa przedstawicieli naszej prasy. Bezczynnie obserwując krzątających się dziennikarzy zagranicznych, wiedzieli, że ich macierzyste redakcje nie oczekują od nich materiałów, bo sprawozdania będą publikowane za PAP-em. Źródłem niezadowolenia w prasowym środowisku dziennikarskim były też skutki braku papieru (skąpa objętość gazet i limitowane, sztywne nakłady) i jego jakość oraz stan wyposażenia technicznego. Badania prasoznawcze tylko potwierdzały tę oczywistą prawdę, że nigdy wcześniej nie występowała w Polsce tak wielka s Odpowiedź na ankietę w badaniach OBP z roku 1978 (Z. Sobiecki: Wizerunek własny dziennikarza).

12 rozpiętość między popytem na prasę a jej podażą 7. To prawda, że zarówno nakłady gazet, jak i czasopism były wyższe niż na początku dekady lat siedemdziesiątych, ale ich wzrost nie nadążał za wzrostem liczby osób, dla których lektura prasy stała się rzeczywistą potrzebą kulturalną. Dysproporcja między podażą a popytem na nią była zrozumiała, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w porównaniu z rokiem 1938 niemal wszystkie podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego i społecznego wzrosły kilkunasto- lub nawet kilkudziesięciokrotnie, a nakłady prasy mniej niż czterokrotnie. Tymczasem w latach nastąpił zarówno względny jak i bezwzględny spadek globalnych nakładów prasy. P isząc o nastrojach społecznych, koncentrowaliśmy się z natury rzeczy na imponderabiliach i to raczej na ich aspektach niepomyślnych. Nie sposób jednak w tym miejscu nie wspomnieć, że wzrost zapotrzebowania na prasę, zainteresowania sprawami kraju i świata, a także wymagań i krytyczności wobec niej był niepodważalnym osiągnięciem polityki społecznej, kulturalnej i oświatowej całego minionego 35-lecia, a w tym także i samej prasy. Z drugiej strony spadek zaufania do naszej prasy pod względem jej prawdziwości, kompletności i autentyczności, łącznie z niedostateczną jej podażą, zaczął po roku 1975 ograniczać w istotny sposób jej zdolność kształtowania pożądanych nastrojów społecznych. Jednym z ich najważniejszych wskaźników jest tzw. wskaźnik optymizmu społecznego. W postaci najbardziej prymitywnej wyraża się nim procent członków danej społeczności deklarujących, że najbliższa przyszłość rysuje się im w różowych (lub czarnych) barwach. Od przeszło 30 lat posługuje się tym wskaźnikiem znany zachodnioniemiecki Instytut Demoskopu w Allensbachu w ocenie nastrojów społecznych mieszkańców RFN. W badaniach OBP posługujemy się wskaźnikiem bardziej skomplikowanym, potocznie nazywanym drabinką pomyślności 8. Badani oceniają najpierw swoją i całego kraju aktualną sytuację, a następnie szacują w porównaniu z nią własną i całego kraju sytuację sprzed 5 lat oraz przewidywaną sytuację, w jakiej oni sami (i cały kraj) znajdą się za 5 lat. Z badań tego typu przeprowadzonych na początku r. 1976, na jesieni r oraz w czerwcu 1979 wynikało, że u progu 1976 roku dominowały w społeczeństwie nastroje optymistyczne. Niemal wszyscy badani (z wyjątkiem niewielkiej grupy osób starych) dawali wyraz poczuciu, że powodzi się im znacznie lepiej niż przed pięciu laty oraz deklarowali, że oczekują jeszcze większej poprawy warunków życia. Po kilku miesiącach, podczas których społeczeństwo przeżyło szok wydarzeń czerwco- H. Siwek: Niedobór nakładów prasy w odczuciu czytelników (Raporty 7 OBP, 1978). 8 Z. Bajka: Jakość pracy i jakość życia w opinii społecznej i na łamach prasy. Materiały OBP, 1976.

13 wych, optymizm osłabł, ale w skali całego kraju nie tak bardzo, jak by się można było spodziewać, biorąc pod uwagę ocenę nie dorobku, ale aktualnej sytuacji gospodarczej kraju, zawartą w przemówieniu sejmowym Piotra Jaroszewicza. Rzecz charakterystyczna, w niewielkim stopniu pogorszył się szacunek poprawy warunków życia w ciągu minionego pięciolecia, wyraźniej natomiast uległy redukcji oczekiwania wobec przyszłości, ale raczej przyszłości kraju niż w r łasnej. Znacznie krytyczniej patrzyli ludzie na osiągnięcia ostatnich lat i z większą rezerwą spoglądali w przyszłość. Z jednej strony wzrósł odsetek osób, które widziały przyszłość w ciemnych barwach, z drugiej zaś optymiści wyrażali oczekiwania znacznie skromniejsze. Faktu, że od roku 1976 występowała tendencja do szerzenia się i pogłębiania negatywnych nastrojów społecznych, nie sposób w świetle wyników badań ankietowych zakwestionować. Jakie są tego przyczyny i w jakim stopniu współodpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosiły środki komunikowania masowego? Na początek lat siedemdziesiątych przypada ogromne rozbudzenie aspiracji i oczekiwań społecznych, wyrażających się bardzo często co sygnalizowały już wyniki badań z lat rozprzestrzenianiem się postaw konsumpcyjnych 9. Hasło wyższej jakości życia" w świadomości znacznej części społeczeństwa sprowadzone zostało do ogólnego podniesienia stopy życiowej, której miernikiem stało się posiadanie określonych przedmiotów. Ideał życia pełniejszego, bogatszego kulturalnie, bardziej świadomego, piękniejszego i ciekawszego zdegradował się nie bez udziału prasy, radia i telewizji do marzenia o posiadaniu kolejno pralki automatycznej, odbiornika telewizji kolorowej, samochodu, a wreszcie domku jednorodzinnego. Rozbudzenie aspiracji materialnych społeczeństwa było zapewne niezbędne dla zwiększenia jego aktywności produkcyjnej, ale skuteczność propagandy prasowej w tej dziedzinie okazała się zbyt wielka. W roku 1974 niemal połowa dorosłych Polaków 10 otwarcie zgadzała się z poglądem, że zapewnienie sobie dobrych warunków materialnych jest jedną z naczelnych spraw w życiu". Rzecz charakterystyczna, że taki pogląd silniej akceptowały osoby najlepiej sytuowane. W tym samym czasie niemal powszechnie odrzucali ludzie myśl, że warto się wyrzec w chwili obecnej wielu rzeczy dla osiągnięcia korzyści w przyszłości". Niemal 2 /з Polaków deklarowało jednocześnie aprobatę dla tezy, że lepiej drogo zapłacić a otrzymać coś wartościowego, niż tanio kupić rzecz gorszą", a niewiele mniej opowiadało się za wyraźnym zróżnicowaniem zarobków w zależności od kwalifikacji, odpowiedzialności i wydajności pracowników". Krótko mówiąc, wyniki badań z lat wskazują, że postawa konsumować luksusowe rzeczy tu i teraz" charakteryzowała znaczną część społeczeństwa. J. Mikułowski pomorski: Wybrane problemy skuteczności oddziaływania prasy i innych środków masowego komunikowania w Polsce. Materiały OBP T. T u r 1 i k-m а г e с к a: Rola prasy w kształtowaniu kierunków konsumpcji. (Badania OBP. 1974, maszynopis.)

14 Istotną cechą gospodarki socjalistycznej jest rozziew między popytem na towary a ich podażą. Szybsze tempo wzrostu potrzeb społecznych niż możliwości ich zaspokojenia jest wobec tego w kraju socjalistycznym zjawiskiem normalnym i pozytywnym. Presja nie zaspokojonych potrzeb społecznych intensyfikuje produkcję. Istnieje wszakże prawdopodobnie dopuszczalna granica pożądanej rozpiętości między popytem a podażą. Jeśli granica ta zostanie przekroczona, powstaje sytuacja grożąca nastrojem społecznego rozczarowania i frustracji. Ludzie muszą wierzyć, że rozbudzone aspiracje mają szansę urzeczywistnienia. Niestety, początek lat siedemdziesiątych wzbudził (głównie materialne) aspiracje społeczne grubo wyższe niż w dodatku stopniowo malejące możliwości ich usatysfakcjonowania. W funkcjonującym ogólnie stereotypie dobrego życia podsumował swe badania w roku 1976 Z. Bajka dominują wyznaczniki konkretne i wymierne. Powodzi się dobrze temu, kto ma samochód, dobrze zarabia, ma dobre stanowisko, posiada dom lub willę, w ostateczności własne mieszkanie dobrze i dostatnio urządzone. Dodajmy do tego możliwość częstych wyjazdów zagranicznych, wskazujący na zamożność sposób ubierania się oraz uzewnętrzniający się w wielu formach dostatek, a zestaw cech tworzących główny plan omawianego obrazu będzie wyczerpany u. Oto w r znaczna część osób na pytanie: Co to znaczy dobrze żyć?" odpowiadała jednoznacznie: mieć samochód i podróżować po świecie. Z tych samych badań wynikało, że co trzeci dorosły Polak planował kupno samochodu w stosunkowo nieodległej przyszłości, a co czwarty wejście w posiadanie własnego domu. Jeśli te deklaracje odpowiadały rzeczywistym planom, to znaczna większość owych niedoszłych posiadaczy samochodu mogła bardzo łatwo ulec nastrojom depresji Wprowadzona w życie idea taniego samochodu dla świata pracy ujawniła z całą ostrością pisze w ankiecie jeden z publicystów że samochodów tych jest za mało i że w porównaniu z realnymi zarobkami nie są one wcale takie tanie. Równolegle rozwijał się wolny rynek samochodowy i system talonów." Podobnie możliwość zakupu dewiz na wyjazdy turystyczne ujawniła znacznie większe potrzeby społeczne w tej dziedzinie i otworzyła pole dla kumoterstwa i protekcji. Rozrastający się Pewex i czarny rynek dewizowy budziły coraz większe niezadowolenie wśród pracowników nie mających dostępu do tego świata." Wystąpiło nowe zjawisko bogacenia się i korzystania z równych trudno dostępnych dóbr przez kierowniczą grupę warstwy urzędniczej średniego szczebla, obserwowanej z bliska i bacznie przez wielu ludzi." Masowe środki przekazu jakby nie dostrzegały tych problemów, a nawet podtrzymywały mit niedalekiego powszechnego dostatku. Nieliczne artykuły w prasie społeczno-politycznej przestrzegające przed niezdrowymi tendencjami (np. wypowiedź J. Szczepańskiego w Nowych Drogach krytykująca nadmierną konsumpcję) nie mogły im zapobiec" 1S ). Z. Bajka: op. cit. Odpowiedzi na ankietę OBP z roku

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH OCENA REFORM SPOŁECZNYCH Warszawa, lipiec 1999 Prawie trzy czwarte Polaków (71%) uważa, że rząd źle zrobił wprowadzając wszystkie cztery reformy w tym samym czasie. Przeciwnego zdania jest tylko jedna

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia

SYLABUS. politologia studia I stopnia Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok i semestr studiów

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE?

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE? Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE? Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.) Początek tygodnia na rynku walutowym okazał się w miarę ciekawy. Patrząc tylko na kalendarz danych makro, można się było spodziewać, że niewiele będzie się

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ.

Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ. Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ (program własny) I. Wstęp Program koła dziennikarskiego jest propozycją zajęć pozalekcyjnych

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM Cele oceniania w przedmiocie: diagnozowanie umiejętności ucznia, dostarczanie informacji o wynikach nauczania rodzicom, motywowanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Służba zdrowia wczoraj i dziś

Służba zdrowia wczoraj i dziś Informacja o badaniu W 2007 roku TNS OBOP, a 7 lat później w 2014 TNS Polska zapytali Polaków o ich poglądy na temat stanu służby zdrowia oraz płac lekarzy w naszym kraju. Raport przedstawia omówienie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PODATKACH I ULGACH PODATKOWYCH BS/179/179/98 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 98

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PODATKACH I ULGACH PODATKOWYCH BS/179/179/98 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 98 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/88/2013

Warszawa, czerwiec 2013 BS/88/2013 Warszawa, czerwiec 2013 BS/88/2013 ROK PO EURO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń:

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń: Wymagania na poszczególne oceny z języka angielskiego dla uczniów Technikum Zawodowego, Zasadniczej Szkoły Zawodowej i Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014 Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014 POLSKA SZKOŁA AD 2014 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 78/2015 ROZLICZENIA PODATKOWE I KWOTA WOLNA OD PODATKU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest?

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest? Dziennikarstwo obywatelskie Czym jest? Dziennikarze obywatelscy Kim są? Dziennikarstwo obywatelskie......to rodzaj dziennikarstwa uprawianego przez nieprofesjonalnych dziennikarzy w interesie społecznym.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013 POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia konsumenta Mgr Beata Skowrońska psycholog, coach Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2012 BS/145/2012 ZAUFANIE DO BANKÓW

Warszawa, październik 2012 BS/145/2012 ZAUFANIE DO BANKÓW Warszawa, październik 2012 BS/145/2012 ZAUFANIE DO BANKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych J. T. Hryniewicz Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych Geneza współczesnych organizacji gospodarczych powstanie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem o to ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby poprzez

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO 1. PSO obejmuje ocenę wiadomości, umiejętności i postaw uczniów; 2. Ocenianiu podlegać mogą: Wypowiedzi ustne : Kilkuzdaniowa wypowiedź Dialog Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.) Wczorajszy dzień na rynku walutowym przebiegał stosunkowo spokojnie. Przez większość dnia niewiele się działo. Dolar wciąż na głównych parach zachowywał się

Bardziej szczegółowo

Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak

Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak poziom dochodów autonomia w zakresie gospodarowania finansami Warunki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 5/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO

Bardziej szczegółowo

Wielce Szanowna Pani Premier

Wielce Szanowna Pani Premier Warszawa, 28/02/2007 RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz KOCHANOWSKI RPO-551982-VI/07/AB 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Prof.

Bardziej szczegółowo

Polacy o wierze i Kościele

Polacy o wierze i Kościele IMAS International Polacy o wierze i Kościele Wrocław, luty/marzec 2009 Doceniamy ważność Kościoła katolickiego i darzymy go zaufaniem. Widzimy działania charytatywne Kościoła a niemalże połowa z nas chce

Bardziej szczegółowo