Zeszyty PRASOZNAWCZE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty PRASOZNAWCZE"

Transkrypt

1 KWARTALNIK OŚRODKA BADAN PRASOZNAWCZYCH Zeszyty PRASOZNAWCZE (ROCZNIK XXIV JAKO KONTYNUACJA PRASY WSPÓŁCZESNEJ I DAWNEJ Z LAT ) NR 2 (88) R. XXII KRAKÓW 1981 INTERNATIONAL STANDARD SERIAL NUMBER (ISSN)

2 RADA REDAKCYJNA Kazimierz Kąkol (Warszawa), Ignacy Krasicki (Warszawa), Tadeusz Kupis (Warszawa), Władysław Loranc (Warszawa), Henryk Markiewicz (Kraków), Kazimierz Romaniuk (Warszawa), Paweł Rybicki (Kraków), Zbigniew Tempski (Warszawa), Marian Tyrowicz (Kraków) KOLEGIUM REDAKCYJNE Franciszek Adamski, Paweł Dubiel, Bolesław Garlicki, Tomasz GobanKlas, Jan Kalkowski, Edmund Król, Zofia Lewartowska, Teresa Lisicka, Władysław Masłowski, Julian Maślanka, Bogdan Michalski, Jerzy Mikułowski Pomorski, Walery Pisarek, Henryk Siwek ZESPÓŁ REDAKCYJNY Paweł Dubiel (redaktor naczelny), Józef Kozak (p. o. sekretarza redakcji), Maria Russ (dział artykułów), Maria Gaworowa (korekta) WSPÓŁPRACOWNICY ZAGRANICZNI Aleksander F. Bierieżnoj prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Zdanowa (Leningrad); Roger Clausse prof, dziennikarstwa (Belgia); Shelton A. Gunaratne dr, Capricornia Institute of Advanced Education, Rockhampton (Australia); James Halloran prof., dyr. Centre for Communication Research, Uniwersytet w Leicester (W. Brytania); Władimir W. К i e 1 n i к doc, Wydział Dziennikarski Uniwersytetu Uralskiego (Swierdłowsk); Vladimir К li meś prof, dziennikarstwa (Praga); William H. Melody prof., Dept. of Communication, Simon Fraser University, Burnaby (Kanada); Dmytro P r y 1 u к prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Szewczenki (Kijów); Jewgienij P. Prochorow prof, dziennikarstwa, Uniwersytet im. Łomonosowa (Moskwa); Karl-Heinz Röhr doc, Sekcja Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Karola Marksa (Lipsk); Karl Erik Rosengren doc, Instytut Socjologii Uniwersytetu w Lund (Szwecja); Herbert J. Schiller prof, komunikowania, University of California, La Jolla (USA); Benno Signitzer dr, Instytut Wiedzy o Publicystyce i Komunikowaniu, Uniwersytet Salzburski (Austria); Stefan B. Stanczew prof, dziennikarstwa, Uniwersytet Kliment Ochrydzki" (Sofia); Frank Okwu Ugboajah dr, Dept. of Mass Communication, Uniwersytet w Lagos (Nigeria); Tapio V а г i s dr, Tampere Peace Research Institute (Finlandia) PROJEKT OKŁADKI: Zygmunt Strychalski Zeszyty prasoznawcze, Kraków 1981 ADRES REDAKCJI: Kraków, Rynek Kleparski 4, I piętro, tel Wydawca: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW Prasa-Książka-Ruch" Kraków, ul. Wlślna 2. Nakład 1110 egz. Ark. wyd. 17. Ark. druk. 12,5. Papier offsetowy 70X100, III kl. 80 g z Fabryki Papieru we Włocławku. Numer został redakcyjnie zamknięty i i oddany do składu w lutym Podpisano do druku i druk ukończono w maju Zam. 392/81. F-3 NUMER INDEKSU ISSN Cena 50, zł. Pismo rozprowadzane jest wyłącznie w prenumeracie Prasowe Zakłady Graficzne RSW Prasa-Książka-Ruch" w Krakowie, ul. Wielopole 1.

3 SPIS TREŚCI Z PROBLEMÓW AKTUALNYCH Edmund O s m a ń c z y k: Wystąpienie w Sejmie P R L 10 IV 1981 (fragment). 5 ROZPRAWY I ARTYKUŁY Walery Pisarek, Tomasz Goban-Klas: Prasa a nastroje społeczne lat siedemdziesiątych 9 Jerzy Mikułowski Pomorski: Cele społeczne nowego międzynarodowego porządku informacyjnego 21 Jolanta Antas: Projekt metodologii badań relacji obraz słowo w przekazie telewizyjnym. 33 Izabela Wesołowska-Jarema: Poprawność językowa prasy lokalnej 43 PROBLEMY DZIENNIKARSTWA Bolesław Garlicki: Zawodowcy i amatorzy w dziennikarstwie.. 59 Obyczaje: O efekcie lawinowym (Pawel Dubiel) 69 MATERIAŁY Waldemar Piętka: Fluktuacja zespołów dziennikarskich w redakcjach RSW Prasa-Książka-Ruch" 73 Józef Mądry: Zawartość gazet zakładowych a opinie czytelników 87 Sondaże OBP: Wybrane państwa na skali wrogości przyjaźni (Jerzy Pomorski).. 93 Dziennikarze sportowi a kreacyjne oddziaływanie mediów (Andrzej Skowroński) 94 PRASOZNAWSTWO ZA GRANICĄ Ulrich Pätzold: Problemy kształcenia dziennikarzy w RFN RECENZJE, OMÓWIENIA, NOTY Jerzy Mikułowski Pomorski: Badanie masowego komunikowania (Walery Pisarek) s. 107; Oskar С żarnik: Bibliografia powieści odcinkowych (Sylwester Dziki) s. 109; Janina S a-../ ;' rato wicz-stolarze wieżowa: Echa powstań śląskich i ple-

4 biscytu w wybranych czasopismach polsko-amerykańskich (Andrzej S. Nartowski) s. 112; Polska prasa konspiracyjna lat i początki prasy w Polsce Ludowej (Jan Kucia) s. 114; Czesław Dejnarowicz: Czasopisma naukowe (Józef S. Waluś) s. 117; Maria Jarnuszkiewicz: Bibliografia radia i telewizji (Sylwester Dziki) s. 119; Reklama w dużych aglomeracjach miejskich (Adam Swida) s. 120; Miles A. Tinker: Podstawy efektywnego czytania (Roman Tomaszewski) s. 121; Mietody issledowanija żurnalistiki (red. J. R. S im к in) (Marian Kowalski) s. 122, Josyp D. Łoś: Tribuna Ljudu gazeta polskich komunistiw (Tadeusz Dubicki, Karol Józef Stryjski) s. 125; Ałła W. S zwie c: Publicysticzeskij stil sowriemiennogo russkogo litieraturnogo jazyka (Marian Kowalski) s. 127; Samuel Brećka: Zmeny v sposobe kaźdodenneho zivota dneśneho cloveka vyvolane absenciou televizie (Teresa Lisicka) s. 128; Frankfurter Allgemeine Zeitung: ein Büchertagebuch (Ryszard Dyoniziak) s Noty o nowościach wydawniczych 130 W CZASOPISMACH Przekazy i Opinie, lipiec wrzesień 1980 (Teresa Lisicka) s. 133; Prasa Polska, sierpień grudzień 1980 (Bolesław Garlicki) s. 136; Nasze Problemy, rocznik 1980 (Grażyna Starzak) s. 138; Prasa Techniczna, I półrocze 1980 (Lesław Peters) s. 140; Theorie und Praxis des sozialistischen Journalismus, II półrocze 1980 (Czesław Biel) s. 142; Publizistik, 1980, zeszyty 1, 2/3 (Pawel Dubiel) s Artykuły z czasopism krajowych 149 Artykuły z czasopism zagranicznych 152 KRONIKA NAUKOWA, SPRAWOZDANIA Pamięci Bolesława Garlickiego 155 Sesja o nowomowie (Teresa Lisicka) 157 Rocznice prasy węgierskiej (Danuta Jakubiec) 159 INFORMACJE Z KRAJU I ZE S WIATA Kronika prasy polskiej (1 października 31 grudnia 1980) (oprać. Sylwester Dziki) 162 Korespondenci zagraniczni prasy polskiej (stan z 1 I 1981) Informacje 179 Резюме 187 Summary 193 Spis treści Zeszytów Prasoznawczych za rok 1980 i Kronika Ośrodka Badań Prasoznawczych za rok 1980 na osobnych wkładkach ERRATA do nr u 1(87) ZP : s. 44, w. 16 od dołu powinien brzmieć: (ilość egz. na 1 gosp. dom.) s. 44, w. 15 od dołu powinien brzmieć: Przeciętne jednorazowe nakłady (liczba egz. na 100 gosp. domowych). Kolejne słupki liczb w tabeli dotyczą kolejno lat: 1961, 1970, 1973, 1976, 1979.

5 Z P R O B L E M Ó W A K T U A L N Y C H Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1981 R. XXII, nr 2(88) EDMUND OSMANCZYK WYSTĄPIENIE W SEJMIE PRL 10 KWIETNIA 1981 R. (fragment) S ejm winien jak najszybciej stworzyć pierwszą gwarancję ustawą o cenzurze, że szczery dialog społeczeństwa z rządem pozostanie trwałą zdobyczą gdańskiej odnowy. Rząd natomiast powinien przystąpić niezwłocznie do likwidacji głównego źródła trwającego już zbyt długo zamętu. Jest nim ciągle niedoinformowanie społeczeństwa. Nie może być obywatel skazany na gazetki ścienne oraz na słuchanie zagranicznych audycji w języku polskim, jeśli chce się dowiedzieć dokładnie, co się dzieje w jego mieście czy kraju, ani na wprowadzenie nakazu słuchania zagranicznych radiostacji. Chodzi po prostu o uwiarygodnienie trzech głównych środków przekazu: Polskiej Agencji Prasowej, Polskiego Radia i Telewizji, poprzez danie im możliwości zarówno maksymalnie wiarygodnych informacji, jak też maksymalnie szybko. Są to instytucje podległe rządowi. Rząd za nie jest odpowiedzialny. Rząd zatem winien nimi kierować. Tak, jak byłoby też naturalnym, aby jeden z dzienników, albo nowy dziennik, stał się organem rządowym prezentującym codziennie nasze racje stanu. W przypadku nowego dziennika proponuję wrócić do mającego dobre tradycje rządowe w Polsce Ludowej tytułu Rzeczpospolita. Nieporozumieniem jest chyba maksymalnie minimalistyczna koncepcja monitora rządowego, rządowej telewizji, raz na tydzień, bodaj w piątek. Jako jeden już, niestety, z seniorów polskiego dziennikarstwa w przyszłym roku upłynie 50 lat, kiedy rozpocząłem odpowiedzialną pracę redaktora i publicysty w Berlinie i w Opolu mam podstawę do wydawania fachowej oceny o naszych głównych środkach przekazu. Otóż ta ocena, wierzcie mi, Obywatelu Premierze, nie wypada dobrze. Za dużo informacji niepełnych, zdeformowanych, ufryzowanych, opóźnionych i przez to jątrzących, denerwujących, rozgoryczających czytelników, słuchaczy, telewidzów. Te same przymiotniki odnoszą się, niestety, do części publicystyki i re-

6 portaży. Przyczyna jest ta sama, która gnębi nasze dziennikarstwo od końca lat czterdziestych i trwa po dziś dzień. Oto ten najważniejszy i najwrażliwszy instrument dialogu rządu ze społeczeństwem był i jest kierowany z reguły przez te wszystkie dekady przez polityków nie mających żadnego stażu dziennikarskiego, a zatem i żadnych umiejętności dziennikarskich, a mimo to żyjących w zdumiewającym przez tyle dekad zadufaniu, że oni tylko znają najlepiej kurs marszu wyznaczonego przez partię i twardo, pryncypialnie decydują za swych towarzyszy partyjnych dziennikarzy, nie mówiąc już o nas, bezpartyjnych, co, kiedy i w jakiej formie ma być przekazane w ich przekonaniu wciąż niedojrzałej politycznie masie czytelników, słuchaczy i telewidzów, budujących już 35 lat socjalizm w tym kraju. Otóż w Polsce, kraju o wspaniałych wiekowych tradycjach odpowiedzialnej obywatelsko publicystyki i informacji dziennikarskiej, ta metoda zarządzania środkami masowego przekazu jest po prostu głęboko szkodliwa dla narodu, dla państwa, dla partii. Uparte powracanie po każdej odnowie do starej szkodliwej metody tłumaczę sobie tym, że niestety, w Polsce Ludowej są ciągle w przewadze politycy i urzędnicy głęboko nieufni wobec dziennikarzy, bo to dziennikarze obserwują ich na co dzień z bliska i orientują się zatem najszybciej w słabościach, niedomogach, niedołęstwie czy manipulacjach, które tyle nam szkody wyrządziły. Toteż ci politycy i ci urzędnicy świadomie deprecjonują zawód dziennikarza. Przypomnę, że przy każdym kolejnym naszym wewnętrznym kryzysie, od Poznania począwszy, grożenie dziennikarzom gazrurką miałem zaszczyt być wymieniony imiennie wśród tych ludzi pióra wtedy zawsze ze strony polityków i urzędników padały ostre słowa krytyki w stosunku do dziennikarzy. I po każdej wywalczonej odnowie, dialogu społeczeństwa z rządem, następowało kolejne przykręcenie śruby. A że dialog przy tym zmieniał się szybko z powrotem w monolog coraz drętwiejszej mowy, przydawało to politykom i urzędnikom coraz więcej sobiepaństwa i samodurzącej pewności kroczenia właściwą drogą. Wybaczcie tak ostrą ocenę, ale całe życie walczę o dobre imię zawodu, który całe życie uprawiam. Wiem, oczywiście, jakie ten system wyrządził szkody naszemu dziennikarstwu, ilu tym systemem wyhodowano dziennikarzy bez charakteru, gotowych przykroić każdą informację, każdy artykuł czy reportaż prasowy czy telewizyjny według instrukcji swych szefów polityków czy urzędników, nie licząc się ani z prawdą, ani z uczciwością zawodową, uważających, że każdy chwyt jest dozwolony. Mieliśmy tego dowody przez bardzo długie lata, niestety również przez ostatnie miesiące, co bardzo pogłębiało zamęt i napięcie. Ale wierzcie mi, Obywatelu Premierze, nie ci dziennikarze i publicyści, których nie warto wymieniać z nazwiska, bo nawet na to nie zasługują, przeważają w naszym Stowarzyszeniu. Zapewniam was, że jest dziś w Polsce Ludowej dostateczna ilość dziennikarzy, członków partii, stronnictw politycznych, różnych ugrupowań i bezpartyjnych

7 WYSTĄPIENIE W SEJMIE PRL 7 z charakterem, rzetelnych w swojej pracy, mogących pogłębiać dialog i ułatwiać wyciszanie emocji i rozgoryczenia, mogących wprowadzić do naszego życia ton konstruktywny krytyk, poszukiwań, przemyśleń, koniecznych dla samowychowania obywatelskiego. Niestety, w niedzielę 29 marca, byliśmy świadkami, jak na IX Plenum, tak jak przy poprzednich wszystkich odnowach, kiedy bardzo niewiele mówiono o istotnych dla kraju problemach gospodarczych, tak i teraz nagle głównym przedmiotem kontrowersji stało się znów dziennikarstwo. Osobą kontrowersyjną i to jedyną nadającą się w najwyższym organie partii w tak dramatycznym momencie do gwałtownych oskarżeń był jeden z najrzetelniejszych i najbardziej twórczych publicystów polskich, o wysokim autorytecie moralnym, wybrany niedawno przewodniczącym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, szeregowy członek PZPR, Stefan Bratkowski, oskarżony o sprawę nieznaną i niezrozumiałą dla większości społeczeństwa. Natomiast tegoż dnia telewizja zaprezentowała nam absolutną impotencję politycznego i urzędniczego kierownictwa. Oto w dniu największego napięcia w kraju dziennik telewizyjny nie miał nic do powiedzenia społeczeństwu o tym, co je interesowało tego dnia najbardziej, o przebiegu IX Plenum. W moim poselskim okręgu partyjna gazeta Trybuna Opolska następnego dnia zareagowała gniewnie na pierwszej stronie notatką pod takim tytułem: IX Plenum i 10-ty odcinek". Cytuję: Niedziela, godz Trwa IX Plenum КС PZPR. Oczy całego świata zwrócone są na Polskę. A dziennik telewizyjny kieruje oczy Polaków w świat, żeby to jeszcze w główne jego regiony! Dla dziennika TV istotniejszy był stary angielski napad stulecia, i fakt, że syn pana Bernarda Margarit z Le Figaro ma właśnie półtora roku. Czy jest dzisiaj w niedzielę 29 marca 1981 roku dla Polaków coś ważniejszego niż obrady IX Plenum КС PZPR? Telewizja nasza uznała, że owszem: 10-ty odcinek Anny Kareniny." Koniec cytatu z Trybuny Opolskiej. Obywatelu Premierze! Czas odnowy to czas korygowania starych i nowych błędów. Podlegające Panu instytucje państwowe, mające służyć dialogowi z rządem i ze społeczeństwem, a wśród nich przede wszystkim telewizja, nie może być dalej kierowana przez polityków nie znających rzemiosła dziennikarskiego ani przez urzędników nawet ongi dziennikarzy, ale nie mających wyczucia politycznego dla czasów, w których żyć nam przyszło. Prezentując swój rząd poinformował Pan naszą Izbę, że sprawy środków masowego przekazu będą w gestii wicepremiera Mieczysława Rakowskiego. Wydaje się, że czas po temu nagli, aby to nastąpiło. Mój szanowny kolega, poseł ziemi sieradzkiej, Mieczysław Rakowski, swą 30-letnią służbą dziennikarską dowódł, że potrafi prowadzić dialog ze społeczeństwem i nie było chyba w tym przypadku, że gdy stanęła przed Pańskim rządem potrzeba zaangażowania wicepremiera do najtrudniejszego dziś dialogu rządu ze związkami zawodowymi i całym społeczeństwem, sięgnął Pan właśnie do środowiska dziennikarskiego. I nie omylił się Pan.

8 8 EDMUND OSMAŃCZYK Ten ostrzelany w partnerskim dialogu odpowiedzialny dziennikarz i publicysta okazał się również roztropnym politykiem. Myślę, że po tej ogniowej próbie czas, aby telewizja, radio i PAP znalazły się jak najszybciej całkowicie w gestii rządu. Przynależność zaś Pana, panie premierze i mojego kolegi posła Mieczysława Rakowskiego do PZPR nie pozostawia u nikogo wątpliwości ani nie wywołuje zastrzeżeń, że słowa w gestii rządu" będą oznaczać dalej w gestii partii. Tu postawimy zresztą kropkę nad i". Żaden rozsądny Polak nie chce osłabiać partii. To od 36 już lat los partii oznacza Polski...

9 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1981 R. XXII, nr 2(8«) WALERY PISAREK TOMASZ GOBAN-KLAS PRASA A NASTROJE SPOŁECZNE LAT SIEDEMDZIESIĄTYCH Przedstawiamy fragment obszerniejszego opracowania napisanego w czerwcu 1979 i opublikowanego w skrócie w nrze 1 z 1980 roku w naszym kwartalniku. Przygotowanie redakcyjne ograniczyło się do zmiany czasu teraźniejszego na przeszły. Należy umieć bezbłędnie określić, jakie są w odniesieniu do danej kwestii, w danej chwili nastroje mas, jakie są ich rzeczywiste dążenia, potrzeby i myśli." (Włodzimierz Lenin) D oświadczenia 35-lecia, rzutujące na rolę prasy w kształowaniu postaw i nastrojów społecznych, charakteryzuje w odpowiedzi na ankietę OBP w 1979 roku publicysta stołecznej gazety w ten sposób: Żyjące obecnie pokolenie dorosłych Polaków było świadkiem kilku zakrętów historycznych, na których dokonywano gruntownych przewartościowań obowiązujących uprzednio prawd. Czasami przewartościowania następowały z godziny na godzinę. Nigdy nie zapomnę wieczoru grudniowego w redakcji, gdy do druku przygotowane były komentarze o chuligańskich ekscesach na Wybrzeżu. W pewnym momencie przyszło polecenie wstrzymania druku wszelkich materiałów na ten temat i obejrzenia dziennika telewizyjnego. (...) Chociaż przez wszystkie te zakręty zachowana została tożsamość ideowa i klasowa Partii, to prasa nie wyrażała tego co było i pozostało tożsame, ale to, co podlegało przewartościowaniom. (...) Te zakręty naszej polityki i propagandy miały moim zdaniem bardzo ważne znaczenie dla ukształtowania się stanu świadomości społecznej, w której przychodzi teraz działać masowym środkom przekazu. Powszechne jest zdanie, że prasa nie wyraża nadrzędnych interesów społecznych, tylko interesy i poglądy aktualnej administracji" *.

10 Ten w ostrych słowach sformułowany sąd dziennikarza potwierdzają wyniki badań z lat *. Na ich podstawie dochodzimy do wniosku, że mniej więcej co trzeci Polak nie całkiem wierzył lub zupełnie nie wierzył krajowym źródłom informacji i był przekonany, że rzeczywistość w Polsce i innych krajach socjalistycznych była gorsza, a rzeczywistość w krajach kapitalistycznych lepsza niż ich odbicie w prasie. Przekonanie takie najczęściej wyrażali ludzie bardziej wykształceni, w wieku lat, mieszkający w dużych miastach. Oni najczęściej zarzucali prasie niekompletność informacji i celowe przemilczanie niewygodnych informacji. Słuszność tych zarzutów motywowana była tym, że o wielu sprawach dziejących się za granicą nie pisze się lub pisze ogólnikowo, z opóźnieniem i w wielkim skrócie", że nie pisze się lub pisze mało o istotnych sprawach wewnątrzkrajowych", że wiele informacji retuszuje się i ujmuje jednostronnie w konwencji naszej propagandy", że prasa nadzorowana przez cenzurę nie może pisać wszystkiego", że prasa komentuje, a nie informuje rzetelnie", że informacje podawane w naszej prasie różnią się od tych, które podają zagraniczne środki przekazu". Wśród osób krytycznie oceniających wiarygodność prasy znajduje się wielu przedstawicieli kadry inżynieryjno-technicznej, zwłaszcza pełniących funkcje kierownicze różnego szczebla, którzy w swoich zakładach ostrzej widzą pewne trudności niż w skali kraju 8. Porównując wyniki różnych badań i obserwacji z lat , dostrzec można wyraźny spadek zaufania do naszej prasy oraz towarzyszący mu wzrost deklaracji słuchania radia zagranicznego. Liczba osób składających takie deklaracje w badaniach ankietowych wzrosła w latach kilkakrotnie (do 30% dorosłej ludności). Krytyczny stosunek do prasy nie kierował się bezpośrednio do dziennikarzy i publicystów. Tylko co dziesiąty Polak (i to raczej młody i mniej wykształcony) uważał, że sam dziennikarz wedle własnego uznania decyduje o tym, co zostanie opublikowane w gazecie. Sceptycyzm wobec autentyczności prasy jako źródła informacji podzielała też część działaczy partyjnych. Typowa postawa streszczała się w deklaracji: Jeśli chodzi o sprawy regionu to nie gazeta dla mnie, ale ja dla gazety jestem źródłem informacji". Nastrój braku zaufania do prasy, radia i telewizji jak sugerował jeden z dziennikarzy w odpowiedzi na ankietę pogłębia jeszcze nieświadomie aktyw partyjny domagający się stale poszerzenia wewnętrznej informacji, lektoratów i spotkań, gdzie mogliby się towarzysze dowiedzieć tego, czego z gazet i telewizji się nie dowiedzą" 4. 8 Z. Bajka: Działalność prasy w opinii społecznej. (Badania OBP z roku 1977.) * Z. Bajka: j.w. " Odpowiedź na ankietę OBP z roku 1979.

11 Taki klimat w kręgach, z którymi prasa jest szczególnie silnie związana, nie mógł nie rzutować na nastroje w środowisku dziennikarskim. Dawał im wyraz jeden z publicystów: Młodzi dziennikarze są jakby coraz mniej odpowiedzialni za jakość tekstów, nawet za ich stronę techniczną. Teksty są jakby wyplute z maszyny. I w gruncie rzeczy coraz gorzej sądzę o możliwościach ekspresji własnej osobowości w tym zawodzie. Zazdroszczę tym, którzy jeszcze marzą np. o wielkim reportażu, a z drugiej strony jakby wiem, że to nikomu nie jest potrzebne. Może to osobiste, że jest we mnie dużo goryczy, a znowuż słyszę, że fotoreporterzy w redakcji nie mają kolorowych filmów, widzę, że papier jest coraz gorszy, że trzeba oszczędzać na delegacjach choćby. Ludzie te szare gazety kupią, wydawnictwa cieszyć się będą z zysku, dysponenci prasę chwalić, ale czyż naprawdę to, co robimy, jest na miarę potrzeb propagandowych, politycznych?" 5. Pisał inny dziennikarz: Mógłbym wymienić długą listę nazwisk reporterów i publicystów (...) nie korzystających z pełni swych uzdolnień i talentów. Zatem znowu jakowaś tajemnica? Nie: idzie najzwyczajniej o podstawowe założenia programowe (...). Nasza prasa, radio i telewizja są rzeczywiście środkami masowego przekazu, a nie jak być powinny i mogą tylko w naszym ustroju medium wzajemnego porozumienia, instrumentem wymiany myśli o sprawach kraju, dyskusji nad jego autentycznymi problemami, forum dyskusyjnym, płaszczyzną spotkań ludzi za sprawy kraju odpowiedzialnych z milionami obywateli". Obie cytowane wypowiedzi dziennikarzy są ilustracją nastrojów rozczarowania i tęsknoty do autentyczności, które obejmowały bynajmniej nie margines tego środowiska. Fakt, że tego typu nastrojom ulegali właśnie dziennikarze, nie powinien dziwić. Z racji swoich zawodowych predyspozycji psychicznych są oni szczególnie uwrażliwieni na opinię społeczną o własnej pracy, a jednocześnie mają na ogół lepszy dostęp do informacji nie rozpowszechnianych w formalnym układzie komunikowania masowego. Poczucie nieautentyczności własnej pracy pogłębiały niektóre sytuacje. Oto jedna z nich: wśród dziennikarzy akredytowanych w charakterze sprawozdawców z wizyty papieża w Polsce znalazła się spora grupa przedstawicieli naszej prasy. Bezczynnie obserwując krzątających się dziennikarzy zagranicznych, wiedzieli, że ich macierzyste redakcje nie oczekują od nich materiałów, bo sprawozdania będą publikowane za PAP-em. Źródłem niezadowolenia w prasowym środowisku dziennikarskim były też skutki braku papieru (skąpa objętość gazet i limitowane, sztywne nakłady) i jego jakość oraz stan wyposażenia technicznego. Badania prasoznawcze tylko potwierdzały tę oczywistą prawdę, że nigdy wcześniej nie występowała w Polsce tak wielka s Odpowiedź na ankietę w badaniach OBP z roku 1978 (Z. Sobiecki: Wizerunek własny dziennikarza).

12 rozpiętość między popytem na prasę a jej podażą 7. To prawda, że zarówno nakłady gazet, jak i czasopism były wyższe niż na początku dekady lat siedemdziesiątych, ale ich wzrost nie nadążał za wzrostem liczby osób, dla których lektura prasy stała się rzeczywistą potrzebą kulturalną. Dysproporcja między podażą a popytem na nią była zrozumiała, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w porównaniu z rokiem 1938 niemal wszystkie podstawowe wskaźniki rozwoju gospodarczego i społecznego wzrosły kilkunasto- lub nawet kilkudziesięciokrotnie, a nakłady prasy mniej niż czterokrotnie. Tymczasem w latach nastąpił zarówno względny jak i bezwzględny spadek globalnych nakładów prasy. P isząc o nastrojach społecznych, koncentrowaliśmy się z natury rzeczy na imponderabiliach i to raczej na ich aspektach niepomyślnych. Nie sposób jednak w tym miejscu nie wspomnieć, że wzrost zapotrzebowania na prasę, zainteresowania sprawami kraju i świata, a także wymagań i krytyczności wobec niej był niepodważalnym osiągnięciem polityki społecznej, kulturalnej i oświatowej całego minionego 35-lecia, a w tym także i samej prasy. Z drugiej strony spadek zaufania do naszej prasy pod względem jej prawdziwości, kompletności i autentyczności, łącznie z niedostateczną jej podażą, zaczął po roku 1975 ograniczać w istotny sposób jej zdolność kształtowania pożądanych nastrojów społecznych. Jednym z ich najważniejszych wskaźników jest tzw. wskaźnik optymizmu społecznego. W postaci najbardziej prymitywnej wyraża się nim procent członków danej społeczności deklarujących, że najbliższa przyszłość rysuje się im w różowych (lub czarnych) barwach. Od przeszło 30 lat posługuje się tym wskaźnikiem znany zachodnioniemiecki Instytut Demoskopu w Allensbachu w ocenie nastrojów społecznych mieszkańców RFN. W badaniach OBP posługujemy się wskaźnikiem bardziej skomplikowanym, potocznie nazywanym drabinką pomyślności 8. Badani oceniają najpierw swoją i całego kraju aktualną sytuację, a następnie szacują w porównaniu z nią własną i całego kraju sytuację sprzed 5 lat oraz przewidywaną sytuację, w jakiej oni sami (i cały kraj) znajdą się za 5 lat. Z badań tego typu przeprowadzonych na początku r. 1976, na jesieni r oraz w czerwcu 1979 wynikało, że u progu 1976 roku dominowały w społeczeństwie nastroje optymistyczne. Niemal wszyscy badani (z wyjątkiem niewielkiej grupy osób starych) dawali wyraz poczuciu, że powodzi się im znacznie lepiej niż przed pięciu laty oraz deklarowali, że oczekują jeszcze większej poprawy warunków życia. Po kilku miesiącach, podczas których społeczeństwo przeżyło szok wydarzeń czerwco- H. Siwek: Niedobór nakładów prasy w odczuciu czytelników (Raporty 7 OBP, 1978). 8 Z. Bajka: Jakość pracy i jakość życia w opinii społecznej i na łamach prasy. Materiały OBP, 1976.

13 wych, optymizm osłabł, ale w skali całego kraju nie tak bardzo, jak by się można było spodziewać, biorąc pod uwagę ocenę nie dorobku, ale aktualnej sytuacji gospodarczej kraju, zawartą w przemówieniu sejmowym Piotra Jaroszewicza. Rzecz charakterystyczna, w niewielkim stopniu pogorszył się szacunek poprawy warunków życia w ciągu minionego pięciolecia, wyraźniej natomiast uległy redukcji oczekiwania wobec przyszłości, ale raczej przyszłości kraju niż w r łasnej. Znacznie krytyczniej patrzyli ludzie na osiągnięcia ostatnich lat i z większą rezerwą spoglądali w przyszłość. Z jednej strony wzrósł odsetek osób, które widziały przyszłość w ciemnych barwach, z drugiej zaś optymiści wyrażali oczekiwania znacznie skromniejsze. Faktu, że od roku 1976 występowała tendencja do szerzenia się i pogłębiania negatywnych nastrojów społecznych, nie sposób w świetle wyników badań ankietowych zakwestionować. Jakie są tego przyczyny i w jakim stopniu współodpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosiły środki komunikowania masowego? Na początek lat siedemdziesiątych przypada ogromne rozbudzenie aspiracji i oczekiwań społecznych, wyrażających się bardzo często co sygnalizowały już wyniki badań z lat rozprzestrzenianiem się postaw konsumpcyjnych 9. Hasło wyższej jakości życia" w świadomości znacznej części społeczeństwa sprowadzone zostało do ogólnego podniesienia stopy życiowej, której miernikiem stało się posiadanie określonych przedmiotów. Ideał życia pełniejszego, bogatszego kulturalnie, bardziej świadomego, piękniejszego i ciekawszego zdegradował się nie bez udziału prasy, radia i telewizji do marzenia o posiadaniu kolejno pralki automatycznej, odbiornika telewizji kolorowej, samochodu, a wreszcie domku jednorodzinnego. Rozbudzenie aspiracji materialnych społeczeństwa było zapewne niezbędne dla zwiększenia jego aktywności produkcyjnej, ale skuteczność propagandy prasowej w tej dziedzinie okazała się zbyt wielka. W roku 1974 niemal połowa dorosłych Polaków 10 otwarcie zgadzała się z poglądem, że zapewnienie sobie dobrych warunków materialnych jest jedną z naczelnych spraw w życiu". Rzecz charakterystyczna, że taki pogląd silniej akceptowały osoby najlepiej sytuowane. W tym samym czasie niemal powszechnie odrzucali ludzie myśl, że warto się wyrzec w chwili obecnej wielu rzeczy dla osiągnięcia korzyści w przyszłości". Niemal 2 /з Polaków deklarowało jednocześnie aprobatę dla tezy, że lepiej drogo zapłacić a otrzymać coś wartościowego, niż tanio kupić rzecz gorszą", a niewiele mniej opowiadało się za wyraźnym zróżnicowaniem zarobków w zależności od kwalifikacji, odpowiedzialności i wydajności pracowników". Krótko mówiąc, wyniki badań z lat wskazują, że postawa konsumować luksusowe rzeczy tu i teraz" charakteryzowała znaczną część społeczeństwa. J. Mikułowski pomorski: Wybrane problemy skuteczności oddziaływania prasy i innych środków masowego komunikowania w Polsce. Materiały OBP T. T u r 1 i k-m а г e с к a: Rola prasy w kształtowaniu kierunków konsumpcji. (Badania OBP. 1974, maszynopis.)

14 Istotną cechą gospodarki socjalistycznej jest rozziew między popytem na towary a ich podażą. Szybsze tempo wzrostu potrzeb społecznych niż możliwości ich zaspokojenia jest wobec tego w kraju socjalistycznym zjawiskiem normalnym i pozytywnym. Presja nie zaspokojonych potrzeb społecznych intensyfikuje produkcję. Istnieje wszakże prawdopodobnie dopuszczalna granica pożądanej rozpiętości między popytem a podażą. Jeśli granica ta zostanie przekroczona, powstaje sytuacja grożąca nastrojem społecznego rozczarowania i frustracji. Ludzie muszą wierzyć, że rozbudzone aspiracje mają szansę urzeczywistnienia. Niestety, początek lat siedemdziesiątych wzbudził (głównie materialne) aspiracje społeczne grubo wyższe niż w dodatku stopniowo malejące możliwości ich usatysfakcjonowania. W funkcjonującym ogólnie stereotypie dobrego życia podsumował swe badania w roku 1976 Z. Bajka dominują wyznaczniki konkretne i wymierne. Powodzi się dobrze temu, kto ma samochód, dobrze zarabia, ma dobre stanowisko, posiada dom lub willę, w ostateczności własne mieszkanie dobrze i dostatnio urządzone. Dodajmy do tego możliwość częstych wyjazdów zagranicznych, wskazujący na zamożność sposób ubierania się oraz uzewnętrzniający się w wielu formach dostatek, a zestaw cech tworzących główny plan omawianego obrazu będzie wyczerpany u. Oto w r znaczna część osób na pytanie: Co to znaczy dobrze żyć?" odpowiadała jednoznacznie: mieć samochód i podróżować po świecie. Z tych samych badań wynikało, że co trzeci dorosły Polak planował kupno samochodu w stosunkowo nieodległej przyszłości, a co czwarty wejście w posiadanie własnego domu. Jeśli te deklaracje odpowiadały rzeczywistym planom, to znaczna większość owych niedoszłych posiadaczy samochodu mogła bardzo łatwo ulec nastrojom depresji Wprowadzona w życie idea taniego samochodu dla świata pracy ujawniła z całą ostrością pisze w ankiecie jeden z publicystów że samochodów tych jest za mało i że w porównaniu z realnymi zarobkami nie są one wcale takie tanie. Równolegle rozwijał się wolny rynek samochodowy i system talonów." Podobnie możliwość zakupu dewiz na wyjazdy turystyczne ujawniła znacznie większe potrzeby społeczne w tej dziedzinie i otworzyła pole dla kumoterstwa i protekcji. Rozrastający się Pewex i czarny rynek dewizowy budziły coraz większe niezadowolenie wśród pracowników nie mających dostępu do tego świata." Wystąpiło nowe zjawisko bogacenia się i korzystania z równych trudno dostępnych dóbr przez kierowniczą grupę warstwy urzędniczej średniego szczebla, obserwowanej z bliska i bacznie przez wielu ludzi." Masowe środki przekazu jakby nie dostrzegały tych problemów, a nawet podtrzymywały mit niedalekiego powszechnego dostatku. Nieliczne artykuły w prasie społeczno-politycznej przestrzegające przed niezdrowymi tendencjami (np. wypowiedź J. Szczepańskiego w Nowych Drogach krytykująca nadmierną konsumpcję) nie mogły im zapobiec" 1S ). Z. Bajka: op. cit. Odpowiedzi na ankietę OBP z roku

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

, , INTERNET: POLACY O LUSTRACJI

, , INTERNET:    POLACY O LUSTRACJI CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH OCENA REFORM SPOŁECZNYCH Warszawa, lipiec 1999 Prawie trzy czwarte Polaków (71%) uważa, że rząd źle zrobił wprowadzając wszystkie cztery reformy w tym samym czasie. Przeciwnego zdania jest tylko jedna

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia

SYLABUS. politologia studia I stopnia Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok i semestr studiów

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2010 BS/80/2010 OPINIE O POCZUCIU BEZPIECZEŃSTWA I ZAGROŻENIU PRZESTĘPCZOŚCIĄ

Warszawa, czerwiec 2010 BS/80/2010 OPINIE O POCZUCIU BEZPIECZEŃSTWA I ZAGROŻENIU PRZESTĘPCZOŚCIĄ Warszawa, czerwiec 2010 BS/80/2010 OPINIE O POCZUCIU BEZPIECZEŃSTWA I ZAGROŻENIU PRZESTĘPCZOŚCIĄ - 2 - Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Opinie Polaków o wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku

Opinie Polaków o wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku K.072/12 Opinie Polaków o wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku Warszawa, grudzień 2012 Ponad dwie piąte Polaków (43%) uważa, że wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku było uzasadnione,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW

DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Prof. dr hab. Paweł Ruszkowski Collegium Civitas, Warszawa DYNAMIKA NASTROJÓW POLITYCZNYCH POLAKÓW Wprowadzenie Badania CBOS są powtarzane co miesiąc, przeprowadzane na losowej próbie ogólnopolskiej, przez

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFA 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Nie da się sformułować gotowej recepty, jak pomagać dziecku. Do każdego należy podchodzić indywidualnie. Rodzice i nauczyciele

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROGRAMIE OSZCZĘDNOŚCI BUDŻETOWYCH, TZW. PLANIE HAUSNERA BS/178/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROGRAMIE OSZCZĘDNOŚCI BUDŻETOWYCH, TZW. PLANIE HAUSNERA BS/178/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PRAWACH PACJENTA BS/70/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PRAWACH PACJENTA BS/70/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE?

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE? Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 90/2014 CZY WARTO POZOSTAĆ W OFE? Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Polacy o planowanej zmianie napięcia z 220V na 230V

Polacy o planowanej zmianie napięcia z 220V na 230V Polacy o planowanej zmianie napięcia z 220V na 230V Warszawa, październik 2002 r. Zdecydowana większość badanych (65%) potwierdza, że zetknęła się z informacją o tym, iż w najbliższej przyszłości zostanie

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność NR 114/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność NR 114/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 114/2015 ISSN 2353-5822 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2012 BS/90/2012 ZAUFANIE DO DZIAŁACZY PIŁKARSKICH ORAZ OCENY PZPN I UEFA

Warszawa, lipiec 2012 BS/90/2012 ZAUFANIE DO DZIAŁACZY PIŁKARSKICH ORAZ OCENY PZPN I UEFA Warszawa, lipiec 2012 BS/90/2012 ZAUFANIE DO DZIAŁACZY PIŁKARSKICH ORAZ OCENY PZPN I UEFA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEJM, SENAT I PREZYDENT W OPINIACH SPOŁECZEŃSTWA BS/3/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEJM, SENAT I PREZYDENT W OPINIACH SPOŁECZEŃSTWA BS/3/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM STOPIEŃ CELUJĄCY Rozumienie ze słuchu: bezbłędne rozumienie tekstu, uczeń potrafi zrozumieć ogólny sens i kluczowe informacje różnorodnych

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PODATKACH I ULGACH PODATKOWYCH BS/179/179/98 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 98

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PODATKACH I ULGACH PODATKOWYCH BS/179/179/98 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 98 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Odpowiedzi ustne, prace klasowe i sprawdziany są oceniane punktowo, a punkty są przeliczane następująco zgodnie z Szkolnym

Bardziej szczegółowo

Ocenę dostateczną. który:

Ocenę dostateczną. który: Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie II gimnazjum Ocenę niedostateczną w zakresie swych kompetencji polonistycznych nie spełnia wymagań na ocenę dopuszczającą; - nie jest w stanie wykonać z

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA - JĘZYK POLSKI KLASY I - III GIMNAZJUM Cele oceniania w przedmiocie: diagnozowanie umiejętności ucznia, dostarczanie informacji o wynikach nauczania rodzicom, motywowanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 79/2014 STOSUNKI POLSKO-AMERYKAŃSKIE I WPŁYW POLITYKI STANÓW ZJEDNOCZONYCH NA SYTUACJĘ NA ŚWIECIE

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 79/2014 STOSUNKI POLSKO-AMERYKAŃSKIE I WPŁYW POLITYKI STANÓW ZJEDNOCZONYCH NA SYTUACJĘ NA ŚWIECIE Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 79/2014 STOSUNKI POLSKO-AMERYKAŃSKIE I WPŁYW POLITYKI STANÓW ZJEDNOCZONYCH NA SYTUACJĘ NA ŚWIECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

, , TELEWIZJA PUBLICZNA W OPINII SPOŁECZNEJ WARSZAWA, MARZEC 96

, , TELEWIZJA PUBLICZNA W OPINII SPOŁECZNEJ WARSZAWA, MARZEC 96 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (06-06-2006r.) Początek tygodnia na rynku walutowym okazał się w miarę ciekawy. Patrząc tylko na kalendarz danych makro, można się było spodziewać, że niewiele będzie się

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Wady i zalety starego i nowego systemu

Wady i zalety starego i nowego systemu TNS 014 K.08/14 Informacja o badaniu Jedni twierdzą, że za komuny było lepiej", inni wręcz przeciwnie mówią, że nigdy nie było tak dobrze, jak teraz. Co denerwowało nas w poprzednim systemie, a co denerwuje

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Martyniak INSTYTUT SOCJOLOGII UW. IV Kongres Mobilności Aktywnej września 2013, GDAŃSK. Rola mediów w kreowaniu rzeczywistości

Krzysztof Martyniak INSTYTUT SOCJOLOGII UW. IV Kongres Mobilności Aktywnej września 2013, GDAŃSK. Rola mediów w kreowaniu rzeczywistości INSTYTUT SOCJOLOGII UW IV Kongres Mobilności Aktywnej 12-13 września 2013, GDAŃSK Rola mediów w kreowaniu rzeczywistości Plan prezentacji. 1. ROLA- OCZEKIWANIA ODBIORCÓW 2. OCENA ROLI 3. ROLA DLA INTERNAUCI

Bardziej szczegółowo

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów Warunki pracy lekarzy i lekarzy dentystów Badanie opinii środowiska Romuald Krajewski Teresa Perendyk Kinga Wojtaszczyk W numerze 9/2013 GL przedstawiliśmy opinie naszego środowiska o konflikcie interesów

Bardziej szczegółowo

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1.

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Małgorzata Fuszara Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Poparcie dla projektu Przede wszystkim interesowało nas, jaki jest stosunek badanych do samego projektu ustawy,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak

Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak Sytuacja materialno-bytowa osób z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzin. Natalia Marciniak-Madejska Stowarzyszenie Na Tak poziom dochodów autonomia w zakresie gospodarowania finansami Warunki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2013 BS/127/2013 POLACY O ZAROBKACH RÓŻNYCH GRUP ZAWODOWYCH

Warszawa, wrzesień 2013 BS/127/2013 POLACY O ZAROBKACH RÓŻNYCH GRUP ZAWODOWYCH Warszawa, wrzesień 2013 BS/127/2013 POLACY O ZAROBKACH RÓŻNYCH GRUP ZAWODOWYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Służba zdrowia wczoraj i dziś

Służba zdrowia wczoraj i dziś Informacja o badaniu W 2007 roku TNS OBOP, a 7 lat później w 2014 TNS Polska zapytali Polaków o ich poglądy na temat stanu służby zdrowia oraz płac lekarzy w naszym kraju. Raport przedstawia omówienie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O RZĄDOWYM PROJEKCIE USTAWY O PIT BS/157/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ.

Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ. Opracowanie: mgr Agnieszka Ratajczyk wychowawca świetlicy szkolnej. PROGRAM KOŁA DZIENNIKARSKIEGO MŁODY DZIENNIKARZ (program własny) I. Wstęp Program koła dziennikarskiego jest propozycją zajęć pozalekcyjnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem)

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem) WOS - KLASA I Ocena dopuszczający wskazać chociaż jeden przykład cech, które mogą świadczyć o tym, że osoba jest dobrym obywatelem wymienić chociaż jeden przykład osób, które są dobrymi obywatelami podać

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

opracowany przez : mgr Joannę Ejsmont

opracowany przez : mgr Joannę Ejsmont Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 10 im. Sługi Bożego księdza Michała Sopoćki w Białymstoku Publiczne Gimnazjum nr 16 ul. Sokólska 1 15-865 Białystok tel.(085)66-47-407 PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH W

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo