PRACE POGLĄDOWE. Some Psychological Aspects of Communication Between a Doctor and a Patient

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRACE POGLĄDOWE. Some Psychological Aspects of Communication Between a Doctor and a Patient"

Transkrypt

1 PRACE POGLĄDOWE Adv Clin Exp Med 2006, 15, 1, ISSN X AGNIESZKA GAWOR 1, HANNA GERBER LESZCZYSZYN 2, MAGDALENA NAWRAT 1, RAFAŁ NOWAK 2 Some Psychological Aspects of Communication Between a Doctor and a Patient Wybrane psychologiczne aspekty komunikowania się między lekarzem a pacjentem 1 Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego 2 Katedra i Klinika Chirurgii Szczękowo Twarzowej AM we Wrocławiu Streszczenie W pracy przedstawiono wybrane informacje dotyczące psychologicznych aspektów komunikacji między lekarzem a pacjentem w procesie diagnostycznym i terapeutycznym. Autorzy opisują bariery komunikacyjne zakłócające przebieg komunikacji związane z pacjentem i lekarzem oraz praktyczne wskazówki ich eliminowania (Adv Clin Exp Med 2006, 15, 1, ). Słowa kluczowe: komunikacja lekarz pacjent, relacja lekarz pacjent, umiejętności społeczne. Abstract Authors give basic information about psychological aspects of communication between a doctor and a patient in diagnostic and during treatment process. The authors describe some communication barriers disturbing a course of communication focused on the patient and the doctor and practical advice on how to eliminate them in everyday practice (Adv Clin Exp Med 2006, 15, 1, ). Key words: patient doctor communication, patient doctor relationship, social skills. Obecnie coraz częściej uznaje się w procesie kształcenia lekarzy konieczność zwrócenia więk szej uwagi na zdobywanie przez nich umiejętności porozumiewania się z pacjentem. Ilość czasu po święcana temu zagadnieniu jednak wciąż nie wy daje się wystarczająca. Studia medyczne szczelnie wypełnione specjalistycznymi zajęciami z zakresu zagadnień medycznych nie są w stanie sprostać potrzebom przyszłych lekarzy w zakresie komuni kacji interpersonalnej z pacjentem. Interakcja między lekarzem a pacjentem może być nie tylko tłem samego procesu leczenia, lecz także stanowić jego sedno. Należy pamiętać, że czynniki psychologiczne, choć często pozostają przez lekarza nieuświadamiane, są podstawą jego pracy. Nie istnieje bowiem żadna interakcja nieu warunkowana psychologicznie czynniki psycho logiczne są w niej zawsze obecne [1]. Dobre umiejętności komunikacyjne pozwalają na uniknięcie błędów i nieporozumień w relacji między lekarzem a pacjentem. Coraz więcej uwa gi poświęca się z jednej strony problemowi udzie lania pacjentowi właściwych informacji, z drugiej zaś odpowiedzialności za uzyskanie jego, świado mej wszystkich następstw, zgody na leczenie po uprzednim dokładnym poinformowaniu o jego sy tuacji [2]. Po to, aby odpowiednio zareagować na porady lekarza, zrozumieć istotę choroby, zastosować się do zaleceń i form pomocy, odpowiednio stosować przepisane leki, wytrwać w tym działaniu między lekarzem a pacjentem musi dojść do porozumie nia. Nadal jednak, mimo że ten pogląd jest po wszechnie uznawany za prawdziwy, ogólne edu kowanie pacjenta, informowanie go o diagnozie, problemach leczenia i rokowaniach w szczególno ści jest najczęściej krytykowaną kwestią w opiece medycznej [3 5].

2 158 A. GAWOR et al. Czas pracy lekarzy jest wypełniony aktywnoś cią dwojakiego rodzaju: działaniem diagnostycz nym i terapeutycznym oraz równie istotną komu nikacją z pacjentem, na którą składa się mówienie do niego, słuchanie go i odpowiednie reagowanie na jego potrzeby. Właśnie ten bezpośredni kontakt oraz wzajemna wymiana informacji ma zasadni cze znaczenie dla skuteczności pracy lekarza. Wielu lekarzy odczuwa jednocześnie niedostatek kompetencji w zakresie komunikacji spowodowa ny brakiem wiedzy o niej. Można powiedzieć, że istnieje znaczna rozbieżność między techniczno medycznymi kompetencjami wielu lekarzy a ich umiejętnościami z zakresu radzenia sobie z emo cjonalnym aspektem choroby. Tymczasem komu nikacja jest takim samym narzędziem pracy jak każde inne, a więc którego sprawnej obsługi lekarz jest w stanie się nauczyć. Proces komunikacji interpersonalnej odbywa się w zasadzie nieustannie, tak długo jak lekarz pozostaje w kontakcie z pacjentem. W literaturze przedmiotu nacisk kładzie się na trzy cele komuni kacji medycznej. Są nimi: tworzenie dobrej relacji interpersonalnej, wymiana informacji oraz podej mowanie związanej z leczeniem decyzji [6]. Pro ces komunikacji jest uruchamiany w chwili, gdy pacjent informuje lekarza o wystąpieniu choroby i jej objawach. Zebranie wywiadu jest koniecznym warunkiem do tego, by lekarz wyciągnął pewne wnioski, zaplanował badania diagnostyczne, a w rezultacie postawił właściwą diagnozę, o któ rej musi poinformować pacjenta. Następnie propo nuje konkretne leczenie, omawia jego skuteczność i spodziewane działania uboczne zalecanej terapii. Podejście do relacji między pacjentem a lekarzem Aby opisać relację, jaka zachodzi między pac jentem a lekarzem, w literaturze przedmiotu uży wa się metafor paternalizmu i konsumeryzmu, odzwierciedlających przeciwne bieguny. Jeszcze do niedawna w medycynie dominowało bardziej tradycyjne podejście paternalistyczne [1, 7, 8]. Le karza traktowano w nim jako jedyny autorytet, eksperta mającego wyłączne prawo do tego, by za rządzać informacją, jakiej udziela pacjentowi i ja ko zobowiązanego do tego, by samodzielnie podejmować wszelkie decyzje dotyczące leczenia pacjenta [9]. W przeciwieństwie do paternalizmu konsumeryzm podkreśla partnerską relację między pacjentem a lekarzem. Metafora konsumeryzmu określa lekarza jako sprzedawcę specjalistycz nej wiedzy medycznej, a pacjenta jako konsu menta z równymi prawami we wzajemnej inte rakcji [7]. Lekarz używający tego stylu traktuje pacjenta jako partnera w leczeniu i chce, by pac jenta gruntownie poinformowano o swoim położe niu i potencjalnych sposobach leczenia. Lekarz ponadto zachęca pacjenta, by uczestniczył we wszelkich decyzjach [9]. To od lekarza, jego na stawienia do leczenia, indywidualnych preferencji i predyspozycji zależy, które z proponowanych podejść wybierze. Podkreśla się jednak, że ko rzystne z punktu widzenia procesu leczenia jest, aby pacjent aktywnie w nim uczestniczył i nie był tylko biernym obserwatorem przebiegu choroby [10]. Zgodnie zaleca się zatem postawę skupiającą się na pacjencie [11]. Rola lekarzy zmienia się w ostatnich latach, ponieważ zmieniła się również rola pacjenta. Obec nie, dzięki powszechnemu dostępowi do informa cji medycznych (np. za pomocą Internetu), pacjen ci przychodzą do lekarzy z większą wiedzą na te mat choroby niż było to możliwe w przeszłości. To, co można zaobserwować w nowym podejściu w medycynie, to nowy sposób odnoszenia się do pacjenta, na którego nie patrzy się wyłącznie jak na ciało do naprawy, lecz całościowo jak na osobę, która zasługuje zarówno na opiekę, jak i na to, by kształtować formę tej opieki [12]. Potrzeby pacjentów Badania intencji pacjentów ujawniły trzy ro dzaje pomocy poszukiwanej przez nich u lekarza: wsparcia emocjonalnego, informacji i potwierdze nia, badań medycznych i leczenia. Intencje te są od siebie niezależne, co oznacza, że np. poszuki wanie wsparcia nie jest związane z potrzebą prze chodzenia badań i leczenia [1]. Wielu pacjentów potrzebuje informacji typowo medycznych tak bardzo jak psychologicznego wsparcia [1, 11, 13]. Procesy psychologiczne są więc dość istotnie uwi kłane w proces leczenia. Pacjent, który nie otrzy muje odpowiedzi na swoje pytania przejawia skłonność do większego niezadowolenia i szuka nia opinii u innego lekarza [11]. Podstawowe bariery komunikacyjne Umiejętności komunikowania się lekarza nie mogą być rozpatrywane niezależnie od czynników obejmujących zachowanie pacjenta [14]. Ten pro ces słusznie należy traktować jako wzajemną za leżność, w której żadnego elementu nie można in terpretować w oderwaniu od drugiego. Ciężar od powiedzialności za przebieg interakcji nie

3 Psychologiczne aspekty komunikowania się lekarza i pacjenta 159 spoczywa jedynie na lekarzu, lecz pacjenci rów nież ponoszą pełną odpowiedzialność za kształto wanie tej relacji [12, 15, 16]. Spotkanie lekarza z pacjentem to spotkanie przeciwnych biegunów. Lekarze i ich pacjenci róż nią się znacznie w tym, co dla nich osobiście wy daje się istotne w opisywanym problemie. Pacjent i lekarz mają odmienne role (poszukiwanie opieki medycznej vs. dostarczanie opieki medycznej), posługują się różnym językiem (mowa potoczna vs. język medyczny), mają odmienne oczekiwania (czekanie i emocjonalne przeżywanie choroby vs. rozpatrywanie metod diagnostycznych i terapeu tycznych) i wreszcie patrzą na problem z innych perspektyw (psychospołecznej vs. biomedycznej). Te różnice mogą utrudniać symetryczną komuni kację, tj. taką, w której pacjent i lekarz przystępu ją do rozmowy jako partnerzy o równym statusie i prawach [11]. Bariery komunikowania związane z lekarzem Wśród barier komunikowania leżących po stronie lekarza wymienia się: presję czasu, unika nie pogłębionych kontaktów z pacjentem, własny lęk, niedostateczne umiejętności w komunikowa niu się interpersonalnym, brak odczuwanego lub realnego wsparcia ze strony innych lekarzy oraz aktualne problemy osobiste. Rutynowe kontakty z pacjentami są zbyt krót kie, aby umożliwić prawdziwą dyskusję [2, 3]. Le karze wydają się, zdaniem pacjentów, zbyt zajęci, aby odpowiedzieć na wszelkie wątpliwości zwią zane z chorobą. W poszukiwaniu informacji pac jenci wypróbowują alternatywne, paramedyczne źródła danych na temat choroby [3], takie jak np. Internet, popularnonaukowe pozycje książkowe, kierują też pytania do pielęgniarek. Nie zawsze za tem trafiają na informacje wiarygodne, oparte na rzetelnych, naukowych podstawach. Pytania zadawane pielęgniarkom bywają dla nich kłopotliwe, ponieważ nie są one wystarczają co przygotowane do tego, aby pokierować taką sy tuacją od strony psychologicznej bądź medycznej. Często same są niedoinformowane przez lekarza, co powinny i co mogą pacjentowi powiedzieć [3]. Pacjenci, którzy zmienili w czasie leczenia szpital lub lekarza mogą czasem otrzymywać sprzeczne informacje odnoszące się do ich choroby. Dzieje się tak, ponieważ między samymi lekarzami nie ma pełnego porozumienia dotyczacego tego, co i ile pacjentowi powiedzieć [3]. Lekarze zazwyczaj unikają pytania swoich pac jentów o to, co myślą i czują na temat diagnozy oraz sposobów leczenia. Podobnie unikają pytania o to, w jaki sposób choroba dotyka ich codzienne go życia, nastroju czy relacji interpersonalnych. W zamian wolą zadawać pytania mniej zobowią zujące, używając strategii przeprowadzania wy wiadu niedopuszczającej do ujawniania przez pac jentów lęku i innych trudnych emocji [17]. W kon sekwencji pacjenci uważają, że profesjonaliści nie są zainteresowani ich prawdziwymi przeżyciami [4]. Większość lekarzy potwierdza, że celowo stara się nie dopuścić do okazywania przez pacjentów reakcji emocjonalnych. Działają w ten sposób, po nieważ zadawanie pytań dotykających psycholo gicznej strony choroby może odblokować bardzo silne emocje pacjentów, z którymi nie będą w sta nie się uporać. Postrzegają pacjentów jako kru chych i wrażliwych, którym mogą raczej wyrzą dzić krzywdę niż udzielić wsparcia. Obawiają się, że jeżeli wdadzą się w dyskusję z pacjentem zosta ną zasypani trudnymi pytaniami typu: Czy będę wyleczony?, Jakie mam szanse?, na które nie będą w stanie odpowiedzieć. Obawiają się zbytnie go zbliżenia do pacjentów, zidentyfikowania z ich rodzinami, gdyż może to narazić ich na przeniesie nie własnych kosztów emocjonalnych. Z tego po wodu uważają, że lepiej jest utrzymywać medycz ne konsultacje w bezpiecznych granicach [3, 4]. Jedną z większych trudności, jaką ma personel medyczny jest niedostateczna umiejętność komu nikowania interpersonalnego. Lekarze nie zawsze wiedzą, co i ile należy powiedzieć pacjentowi o je go chorobie i jak szczegółowe powinny być to in formacje [3]. Szczególnie potrzebują pomocy w nauce praktycznego przekazywania pacjentom tzw. złych wiadomości (np. gdy pacjenci leczeni z powodu nowotworów ujawniają swoje psycho logiczne problemy, a także odczuwają niedostatek umiejętności radzenia sobie z trudnymi pytaniami pacjentów i ich negatywnymi emocjami [3, 4]. Podczas udzielania informacji lekarze często używają skomplikowanych dla laika terminów medycznych, których pacjenci nie rozumieją [5]. W badaniu przeprowadzonym na grupie 97 kobiet chorych na raka piersi okazało się, że prawie poło wa z nich (49,5%) donosiła o trudnościach ze zro zumieniem swoich lekarzy. Lekarze jednocześnie oceniali zbyt wysoko zrozumienie przez pacjentki podanych im informacji. Okazuje się, że, jak podaje Salmon [1], mają oni tendencję do podawania infor macji w sposób zrozumiały tylko dla ludzi o podob nym im poziomie inteligencji i wykształcenia. Istotnym problemem wpływającym na relacje lekarza z pacjentem jest odczuwanie przez profes jonalistów wsparcia ze strony współpracowników: kolegów czy przełożonych. Badania pokazują, że jeżeli lekarze czują, iż nie otrzymują wsparcia z ich strony, to są bardziej skłonni zniechęcać pa cjentów do wyrażania swoich obaw [4].

4 160 Bariery komunikowania związane z pacjentem Pacjenci niechętnie ujawniają występujące u nich psychologiczne trudności, ponieważ są głę boko przekonani, że wiążą się one nieuchronnie z ich chorobą [4]. W przekonaniu, że lęk i depre sja są nieodłączną reakcją nie widzą sensu w opo wiadaniu o nich, gdyż i tak nic nie można na to po radzić. Obawiają się, że jeżeli ujawnią swoje dyle maty, to będą uważani przez lekarzy opiekujących się nimi za neurotycznych i niewdzięcznych [4]. Na zasadzie sprzężenia zwrotnego uważają le karzy za bardzo zajętych i nie chcą dodatkowo ich obciążać, szczególnie gdy darzą lekarza szacun kiem i sympatią [4]. Słusznie ponadto zauważają, że lekarze niechętnie odnoszą się do sygnalizowa nych przez nich emocjonalnych trudności. Obser wują, że lekarze starają zajmować się wybiórczo fizycznymi stronami choroby lub stosować inne blokujące strategie, co odnosi rzeczywisty skutek pacjenci nie ujawniają tych trudności [4]. Komunikowanie się w praktyce codziennej Pacjent, który nie otrzymuje odpowiedzi na swoje pytania jest bardziej niezadowolony i chęt nie poszukuje alternatywnych źródeł informacji o swojej chorobie i nie przestrzega zaleceń [11]. Zaobserwowano, że leczenie pacjentów, którzy za dają pytania, dokonują wyborów, wyrażają opinie i określają swoje preferencje było skuteczniejsze niż pacjentów, którzy tego nie robią [15]. Dlatego lekarze, którzy w swojej praktyce wybierają podejście skoncentrowane na pacjencie, aby ulep szyć własne relacje z nim i zwiększyć skuteczność leczenia, powinni zwracać szczególną uwagę na: atmosferę, w jakiej przebiega medyczna konsulta cja, udzielanie pacjentowi informacji na temat choroby, diagnozy i proponowanego sposobu le czenia oraz proces podejmowania decyzji przez pacjenta. Istotne z punktu widzenia jakości relacji między pacjentem a lekarzem wydaje się stworze nie takiej atmosfery spotkania, w której pacjent czułby się bezpiecznie, otworzył się przed leka rzem [12] i w pełni ujawnił własne obawy, gdyż, jak już wspominano, na równi z pomocą medycz ną potrzebuje on duchowego wsparcia [4]. Lekarz powinien okazać pacjentowi szacunek w rozmo wie jako partnerowi [1]. Satysfakcję pacjentowi daje także zgodność wydawanych przez lekarza komunikatów niewerbalnych z komunikatami we rbalnymi [18]. Lekarz ponadto powinien być em patyczny, zapewniać pacjentowi warunki pełnej A. GAWOR et al. prywatności spotkania, poświęcać mu odpowie dnią ilość czasu oraz ośmielać go do wyrażania własnych odczuć [4]. Lekarz powinien gruntownie poinformować pacjenta o przyczynach choroby, podać mu swoją interpretację choroby i opisać jej ewentualny wpływ na życie codzienne. Podana informacja po winna być odpowiednia do potrzeb pacjentów w tym zakresie. U tych pacjentów, którzy otrzyma li zbyt wiele lub zbyt mało informacji stwierdzono gorsze psychologiczne przystosowanie do choroby. Okazuje się, iż informacyjne potrzeby pacjentów są odbiciem: ich predyspozycji osobowościowych, obecnego stanu zdrowia (pacjenci z cięższymi ob jawami chorobowymi stawiają więcej pytań), uprzednich doświadczeń związanych z chorobą (np. pacjenci, w których najbliższym otoczeniu by ły przypadki zachorowań na nowotwór są bardziej nieufni i podejrzliwi), sposobów radzenia sobie w trudnych sytuacjach (pacjenci zaprzeczający chorobie stawiają mniej pytań), ich wieku (młodsi pacjenci zadają mniej pytań) [4] oraz statusu socjo ekonomicznego (pacjenci o wyższym statusie socjo ekonomicznym zadają więcej pytań) [3]. Istotnym aspektem komunikowania się z pa cjentem jest aktywne słuchanie i nieprzerywanie mu. Daje to pacjentowi możliwość lepszego kon taktu i porozumienia z lekarzem, sprzyja atmosfe rze otwartości, a lekarzowi pomaga zrozumieć su biektywne przeżywanie choroby przez pacjenta. Pacjent powinien mieć możliwość zadawania py tań i uzyskiwania na nie odpowiedzi. Pacjenci, którzy zadają pytania, określają własne preferen cje są mniej skłonni do zasięgania innej opinii lub nieprzestrzegania zaleceń [11]. Lekarze powinni też dementować niebezpieczne, niepełne czy nie prawdziwe informacje pochodzące z innych, para medycznych źródeł [19]. Najistotniejsze jest jed nak, aby informacje były przekazywane w sposób całkowicie zrozumiały i przystępny dla odbiorcy, dostosowany do jego poziomu wykształcenia i wiedzy medycznej [19]. Biorąc pod uwagę współdziałanie w procesie podejmowania przez pacjenta decyzji o możliwym sposobie leczenia, trzeba zauważyć, iż pacjenci zdecydowanie różnią się zakresem, w jakim pra gną być zaangażowani w te decyzje, o czym świadczą np. wyniki jednego z badań [11], w którym wzięło udział 1012 pacjentek leczonych z powodu nowotworów, 22% badanych wolało sa modzielne podejmowanie decyzji, 34% chciało pozostawić decyzję wyłącznie lekarzowi, 44% na tomiast chciało podejmować decyzję wspólnie z lekarzem. Podejmowanie wspólnych decyzji, co do spo sobu leczenia, przez pacjentów może mieć także pewne negatywne konsekwencje. Jeżeli pacjent ma

5 Psychologiczne aspekty komunikowania się lekarza i pacjenta 161 możliwość wyboru, to może w nim powstać uczu cie ciężaru i nadmiernej odpowiedzialności. Gdyby leczenie ponadto nie przyniosło spodziewanych rezultatów, pacjenci mogliby obwiniać się za wybór sposobu leczenia, który nie jest skuteczny. Mogliby również stracić zaufanie do lekarza [4]. Pacjenci, którzy traktują lekarza jako wyłącz nego eksperta mogą oczekiwać, że to on powinien decydować o tym, jakie leczenie zastosować. Jeśli tego nie robi i zdaje się na decyzję pacjenta, to mo że sprawiać wrażenie niekompetentnego do podję cia decyzji, przez co pacjent może zacząć poszuki wać innego specjalisty [20]. Niezależnie jednak od ewentualnych negatyw nych konsekwencji włączenia pacjenta w proces decyzyjny lekarze powinni jasno informować pac jentów o możliwości odmówienia proponowanego sposobu leczenia [4] oraz o wszystkich konsek wencjach takiej decyzji. Piśmiennictwo [1] Salmon P: Psychologia w medycynie. GWP, Gdańsk 2002, [2] Mayerscough PR, Ford M: Jak rozmawiać z pacjentem. GWP, Gdańsk 2001, [3] De Valck C, Van De Woestijne KP: Communications problems on an oncology ward. Patient Educ Counseling 1996, 29, [4] Maguire P: Improving communication with cancer patient. Eur J Cancer 1999, 35 (10), [5] Kreps GL, Arora NK, Nelson DE: Consumer/provider communication research: directions for development. Patient Educ Counseling 2003, 50, 3 4. [6] Ong LML, De Haes JCJM, Hoos AM, Lammes FB: Doctor patient communication: a review of the literature. Soc Sci Med 1996, 40 (7), [7] Beisecker AE, Beisecker TD: Using metaphors to characterize doctor patient relationship: paternalism versus consumerism. Health Communication 1993, 5(1), [8] Haug M, Lavin B: Practitioner or patient who s in charge? J Health Soc Behav 1981, 22, [9] Humphrey GB, Littlewood JL, Kamps WA: Physician/patient communication a model considering the inter action of physicians therapeutic strategy and patients coping style. J Cancer Educ 1992, 7, [10] Lewicka M: Czy jesteśmy racjonalni? Złudzenia, które pozwalają żyć. Red.: Kofta M, Szustrowa T, PWN, War szawa 1991, [11] Dulmen AM: Different perspectives of doctor and patient in communication. Int Congress Series 2002, 1241, [12] Hall JA, Visser A: Health communication in the century of the patient. Patient Educ Counseling 2000, 41, [13] Rose JH: Social support and cancer. Adult patients desire for support from family, friend and health professio nals. Am J Community Psychol 1990, 18, [14] Arora NK: Interacting with cancer patients: the significance of physicians communication behavior. Soc Sci Med 2003, 57, [15] Cegala DJ: Patient communication skills training: a review with implications for cancer patient. Patient Educ Co unseling 2003, 50, [16] Street RL: Information giving in medical consultations: the influence of patients communicative styles and per sonal characteristics. Soc Sci Med 1991, 32, [17] Maguire P: Barriers to the care of the dying. Br Med J 1985, 291, [18] Dimatteo MR, Hays RD, Prince LM: Relationship of physicians nonverbal communication skill to patient sa tisfaction, appointment noncompliance and physician workload. Health Psychol 1986, 5, [19] Kubacka Jasiecka D: Perspektywy promocji zachowań zdrowotnych w zmaganiu się z ciężką chorobą somatycz ną. Przegląd Psychologiczny 1999, 42 (4), [20] Haliley BJ, Willoughby SG, Butler MN, Miller L: Effects of communication style on women s satisfaction with physician. Psychology, Health and Medicine 1998, 3 (4), Adres do korespondencji: Magdalena Nawrat Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego ul. Oleska Opole e mail: Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy psychologii lekarskiej

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy psychologii lekarskiej Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/16

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Szpital jako instytucja społeczna

Szpital jako instytucja społeczna Szpital jako instytucja społeczna dr n. hum. Jan Domaradzki Pracownia Socjologii Zdrowia i Patologii Społecznych Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu jandomar@ump.edu.pl MODELE OPIEKI

Bardziej szczegółowo

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży.

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. (Terapia Krótkoterminowa Skoncentrowana na Rozwiązaniu) Kontakt tel.: +48 600779294 e-mail: iwona@gabinetterapeutyczny.eu Iwona Czerwoniuk psychoterapeuta

Bardziej szczegółowo

Wypracowane rezultaty. Krajowa Konferencja OKRĄGŁY STÓŁ Łańcuch Zaufania

Wypracowane rezultaty. Krajowa Konferencja OKRĄGŁY STÓŁ Łańcuch Zaufania Wypracowane rezultaty Krajowa Konferencja OKRĄGŁY STÓŁ Łańcuch Zaufania Co użytkownicy wiedzą o TeleZdrowiu? Część I Pomimo iż, TeleZdrowie obecne jest na rynku już 20 lat, wciąż powszechny jest brak zrozumienia

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się 1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się Treść: to co chcemy przekazać musi być krótko i precyzyjnie określone. Wtedy łatwiej będzie to przedstawić, a dla naszego słuchacza zrozumieć. Zainteresowanie:

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA

BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA BARIERY W KOMUNIKACJI I SPOSOBY ICH PRZEŁAMYWANIA Sylwia Wrona Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław, 29.05.2015 KOMUNIKACJA - proces przekazywania (wymiany) informacji między jej uczestnikami -

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania PROCES GRUPOWY 19.0.2011, Łódź Iwona Kania Człowiek jest istotą nastawioną na bycie z innymi i jego życie w większości wiąże się z grupami. Pierwszą grupą, z jaką się styka, i w której się rozwija, jest

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNA SPRZEDAŻ. Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi?

AKTYWNA SPRZEDAŻ. Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi? AKTYWNA SPRZEDAŻ Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi? Potrzebna jest odpowiednia baza, polegająca na odpowiednim nastawieniu sprzedawcy do swojego zawodu, oraz nabyciu i skorygowaniu

Bardziej szczegółowo

Co może powiedzieć pacjent i jego rodzina? Komunikacja dr n. med. Mariola Kosowicz

Co może powiedzieć pacjent i jego rodzina? Komunikacja dr n. med. Mariola Kosowicz Ból nowotworowy. Co może powiedzieć pacjent i jego rodzina? Komunikacja dr n. med. Mariola Kosowicz Definicja profesjonalnej komunikacji lekarza z pacjentem Komunikację lekarza i pacjenta tradycyjnie określa

Bardziej szczegółowo

Proszę wypełnić całą ankietę (około 20 minut).

Proszę wypełnić całą ankietę (około 20 minut). Czerwiec 2016 r. Szanowni pacjenci! 1 Firma FOCUS PATIENT zajmuje się zbieraniem informacji zdrowotnych przy współpracy grup wsparcia, pacjentów, specjalistów z dziedziny medycyny, psychologów, farmaceutów

Bardziej szczegółowo

EBM w farmakoterapii

EBM w farmakoterapii EBM w farmakoterapii Dr Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM Wrocław EBM Evidence Based Medicine (EBM) "praktyka medyczna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Sztuka komunikacji z pacjentem. Czy umiemy efektywnie komunikować

Bardziej szczegółowo

Szkolenia jako strategiczny element inwestycji w kapitał ludzki Narzędzia rozwoju kompetencji interpersonalnych personelu medycznego

Szkolenia jako strategiczny element inwestycji w kapitał ludzki Narzędzia rozwoju kompetencji interpersonalnych personelu medycznego Szkolenia jako strategiczny element inwestycji w kapitał ludzki Narzędzia rozwoju kompetencji interpersonalnych personelu medycznego Anna Daria Nowicka socjolog NES Healthcare Szkolenia nie są kosztem

Bardziej szczegółowo

Komunikacja z chorym. Raport. Październik 2012

Komunikacja z chorym. Raport. Październik 2012 Komunikacja z chorym Raport Październik 2012 Informacje o badaniu 2 Inicjator badania Partnerzy Metoda Próba Czas badania Cel badania Fundacja Hospicyjna (www.fundacjahospicyjna.pl) PBS sp. z o.o. (www.pbs.pl)

Bardziej szczegółowo

Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR. Maciej Głogowski

Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR. Maciej Głogowski Jak badać kompetencje? Narzędzia badawcze nie tylko dla HR Maciej Głogowski Kompetencje, a kwalifikacje co tak naprawdę chcemy badać? Elementy składowe kompetencji: wiedza umiejętności postawy Celem badania

Bardziej szczegółowo

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia MIKOŁAJ MAJKOWICZ KATEDRA PSYCHOLOGII I ZAKŁAD BADAŃ NAD JAKOŚCIĄ ŻYCIA WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Użycie

Bardziej szczegółowo

Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych

Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych WYBRANE FORMY EGZAMINOWANIA JAKO NARZĘDZIA KONTROLI EFEKTÓW I JAKOŚCI KSZTAŁCENIA 14 MARCA 2014 dr n. farm. Mariusz Panczyk mariusz.panczyk@wum.edu.pl Zakład

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi W tej jednostce dydaktycznej dowiesz się jak się zachowywać z osobą niepełnosprawną, aby poprawić jej komunikację i kwestie relacji

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016 REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016 (opracowany na podst. Opisu Modułu Kształcenia oraz Regulaminu Studiów w Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach, stanowiący Załącznik

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Podstawy pomocy psychologicznej rozmowa i wywiad. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Basics of psychological interview. 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Pacjent z chorobą nowotworową zwykle NIE JEST pacjentem psychosomatycznym.

Pacjent z chorobą nowotworową zwykle NIE JEST pacjentem psychosomatycznym. Pacjent z chorobą nowotworową zwykle NIE JEST pacjentem psychosomatycznym. Problemy: 1. zagrożenie dla narcystycznej integralności 2. poczucie utraty kontroli 3. zależnośd 4. lęk przed opuszczeniem 5.

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Podstawy komunikacji interpersonalnej. Poznań 2013 Copyright by Danuta Anna Michałowska

Podstawy komunikacji interpersonalnej. Poznań 2013 Copyright by Danuta Anna Michałowska Podstawy komunikacji interpersonalnej 1 Podstawy komunikacji interpersonalnej Umiejętności interpersonalne: otwartość i zaufanie Informacje zwrotne kontakt 2 abc 3 Umiejętności interpersonalne zainicjowanie

Bardziej szczegółowo

Psychologia a wyzwania współczesnej medycyny - przedmiot fakultatywny

Psychologia a wyzwania współczesnej medycyny - przedmiot fakultatywny Psychologia a wyzwania współczesnej medycyny - przedmiot fakultatywny - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Psychologia a wyzwania współczesnej medycyny - przedmiot fakultatywny Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Informacja Prasowa Warszawa, 31 marca 2016 r. Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Ochrona zdrowia i problemy, z którymi jako pracownicy i pacjenci, obywatele, spotykamy się na co dzień,

Bardziej szczegółowo

Jak zbadać satysfakcję pacjenta?

Jak zbadać satysfakcję pacjenta? Jak zbadać satysfakcję pacjenta? IBRKiK dr hab. Dominika Maison, Prof. UW Konsument wobec nowych wyzwań Dom Badawczy Maison Uniwersytet Warszawski Warszawa, 17 października 2015 VI Forum Marketingu, Komunikacji

Bardziej szczegółowo

Trudne rozmowy z rodziną o stanie pacjenta z podejrzeniem śmierci pnia mózgu

Trudne rozmowy z rodziną o stanie pacjenta z podejrzeniem śmierci pnia mózgu Trudne rozmowy z rodziną o stanie pacjenta z podejrzeniem śmierci pnia mózgu Na sposobie rozmowy o krytycznym, nie rokującym żadnej poprawy stanie pacjenta z jego rodziną odciska swoje piętno nasz osobisty

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne S YL AB US MODUŁ U ( PRZDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod PDPK modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Psychodietetyka z elementami

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

Wychowanie bez porażek (na podstawie książki T. Gordona)

Wychowanie bez porażek (na podstawie książki T. Gordona) Wychowanie bez porażek (na podstawie książki T. Gordona) Wychowanie bez porażek Wychowanie jest szczególnym rodzajem działalności ludzkiej, polegającym na świadomym wywoływaniu zamierzonych zmian w osobowości

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Psychologiczne aspekty mediacji

Psychologiczne aspekty mediacji Psychologiczne aspekty mediacji dr Magdalena Błażek Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku Uniwersytet Gdański GDAŃSK, 10 grudnia 2015 R Mediacja rówieśnicza* Cztery

Bardziej szczegółowo

Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku

Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku 28-11-2011 Prof. dr hab. Tomasz Pasierski ZAkład Bioetyki i Humanistycznych Podstaw Medycyny Warszawski Uniwersytet Medyczny Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku Medycyna jest najbardziej

Bardziej szczegółowo

Efektem umiejętności zdobytych w trakcie warsztatów będzie:

Efektem umiejętności zdobytych w trakcie warsztatów będzie: W pracy z Pacjentami bardzo istotna jest komunikacja interpersonalna z elementami asertywności. Wzrost skuteczności obsługi Pacjenta jest ściśle związany z budowaniem dobrych relacji i efektywną komunikacją,

Bardziej szczegółowo

NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ. Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego

NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ. Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego PROMOCJA ZDROWIA I EDUKACJA ZDROWOTNA Leo Barić, Halina Osińska NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego Wydanie I Warszawa

Bardziej szczegółowo

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA: SZTUKA PREZENTACJI Działaj, jakby każda osoba, którą spotykasz miała na szyi napis 'Spraw, bym poczuł się ważny'. Nie tylko odniesiesz sukces w sprzedaży, ale także w życiu. Mary Kay Ash GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Komunikacja interpersonalna

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Komunikacja interpersonalna Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa

Bardziej szczegółowo

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej

Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej I Kryteria ogólne System oceniania wiedzy i umiejętności uczniów jest dwojaki: formalny i nieformalny: system formalny: na podstawie

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne Efekty kształcenia Kierunek Ratownictwo Medyczne Tabela odniesień efektów kształcenia dla kierunku studiów ratownictwo medyczne, studia pierwszego stopnia, profil praktyczny do obszarowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne?

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne? USTALANIE ZASAD PRACY W ZESPOLE 1. Kto będzie naszym liderem/przewodniczącym zespołu?... 2. Jak podzielimy odpowiedzialność za realizację zadań?... 3. jak będziemy podejmować decyzje?... 4. W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów z dysleksją prawa i obowiązki szkoły, nauczycieli, rodziców i uczniów

Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów z dysleksją prawa i obowiązki szkoły, nauczycieli, rodziców i uczniów Materiał szkoleniowy Gdynia, Gdańsk, marzec 2009 r. opracowany zespołowo i zredagowany przez Izabelę Mańkowską Lider Programu ORTOGRAFFITI Aleksandra Bućko Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA Komunikacja kliniczna z pacjentem. jednolite studia magisterskie. Stacjonarne i niestacjonarne

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA Komunikacja kliniczna z pacjentem. jednolite studia magisterskie. Stacjonarne i niestacjonarne SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Komunikacja kliniczna z pacjentem Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r.

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Kompetencje kluczowe Kompetencje kluczowe to te, których wszystkie osoby potrzebują

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

PSYCHOLOGIA KARTA PRZEDMIOTU. CPS01c. polski. obowiązkowy. nauki podstawowe. studia magisterskie. II rok/semestr 4.

PSYCHOLOGIA KARTA PRZEDMIOTU. CPS01c. polski. obowiązkowy. nauki podstawowe. studia magisterskie. II rok/semestr 4. Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Compliance w pracy lekarza rozmowa motywująca do zmiany

Compliance w pracy lekarza rozmowa motywująca do zmiany Compliance w pracy lekarza rozmowa motywująca do zmiany Compliance in medical practice motivational interviewing Anna Czelej, Małgorzata Kaczyńska FUTUREMD Problematyka compliance to według Światowej Organizacji

Bardziej szczegółowo

Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej

Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej WIELKOPOLSKA SZKOŁA BIZNESU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej 1. Metodyka szkolenia Celem szkoleń jest pogłębienie wiedzy, a także

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna Grupa

Bardziej szczegółowo

Przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

Przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii. Lista przedmiotów, które mogą być uznane za podstawie oceny efektów uczenia się zdobytych na drodze edukacji pozaformalnej i nieformalnej na rok akademicki 2015/2016 Wydział Nauk o Zdrowiu Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Sieć Szpitali Promujących Zdrowie

Sieć Szpitali Promujących Zdrowie Sieć Szpitali Promujących Zdrowie Struktura HPH Zgromadzenie Ogólne General Assembly of International HPH Network Zarząd -Governace Board (obserwator WHO Maria Haralanova, Koordynatorzy wybrani na okres

Bardziej szczegółowo

Recenzent: Prof. dr hab. Małgorzata Sulmicka. Copyright do wydania polskiego CeDeWu Sp. z o.o. Wszel kie prawa za strze żo ne.

Recenzent: Prof. dr hab. Małgorzata Sulmicka. Copyright do wydania polskiego CeDeWu Sp. z o.o. Wszel kie prawa za strze żo ne. Recenzent: Prof. dr hab. Małgorzata Sulmicka Copyright do wydania polskiego CeDeWu Sp. z o.o. Wszel kie prawa za strze żo ne. Za bro nio ne jest ko pio wa nie, prze twa rza nie i roz po wszech nia nie

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania pielęgniarek praktyk lekarzy rodzinnych w zakresie opieki nad pacjentami z zaburzeniami kognitywnymi

Nowe zadania pielęgniarek praktyk lekarzy rodzinnych w zakresie opieki nad pacjentami z zaburzeniami kognitywnymi Nowe zadania pielęgniarek praktyk lekarzy rodzinnych w zakresie opieki nad pacjentami z zaburzeniami kognitywnymi dr Piotr Karniej KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU Konferencja podsumowująca

Bardziej szczegółowo

Komunikacja z pacjentem - profesjonalna obsługa pacjenta

Komunikacja z pacjentem - profesjonalna obsługa pacjenta Komunikacja z pacjentem - profesjonalna obsługa pacjenta Pacjenci szpitali, klinik, Zakładów Opieki Zdrowotnej coraz częściej oczekują profesjonalnej obsługi ze strony personelu placówek medycznych. Aby

Bardziej szczegółowo

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich ONKONAWIGATOR Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich Grupa LUX MED sprawdzony wybór w leczeniu onkologicznym! Zdrowie to najcenniejszy skarb każdego z nas. Grupa LUX MED dzięki połączeniu

Bardziej szczegółowo

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego?

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? ŚCIEŻKA PACJENTA Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? Fundacja Onkologia 2025 Sierpień 2016 O badaniu

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r.

RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r. RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r. 1 ORGANIZATORZY, PARTNERZY, PATRONI 2 O KAMPANII Partnerstwo w leczeniu. Lekarz Pacjent Rodzina to ogólnopolska kampania edukacyjna

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line

Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line Jak menedżer funkcjonuje w firmie kompleksowa informacja zwrotna Oferta usługi dla menedżerów Badanie opinii o kompetencjach menedżerów a rozwój firmy

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Integracja społeczna Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Warszawa, 27.01.2016 Seminarium naukowe: Terapie przełomowe w onkologii i hematoonkologii a dostępność do leczenia w Polsce na tle Europy Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Dr n.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów / 11 Akty prawne / 11 Periodyki / 11 Inne / 12 Od redaktorów / 13 Rafał Morek Rozdział 1. Wprowadzenie / 15 1.1. Pojęcie mediacje / 15 1.2. Podstawy języka mediacji / 17 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania pielęgniarstwa

Wyzwania pielęgniarstwa Wyzwania pielęgniarstwa dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych Uniwersytet Medyczny w Lublinie Medyczny Uprawniający do udzielania świadczeń zdrowotnych Samodzielny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia poradnik skrócony Nowe prawo ulepszające usługi W październiku 2012r. weszły w życie nowe przepisy prawne, których celem jest usprawnienie działania

Bardziej szczegółowo

PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators

PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators International Association of Facilitators The Core Facilitator Competencies Framework PROFIL KLUCZOWYCH KOMPETENCJI FACYLITATORA International Association of Facilitators A1. Rozwijanie partnerskiego podejścia

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO EDUKACYJNO ZAWODOWEGO DLA MŁODZIEŻY SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH I LICEALNYCH

DORADZTWO EDUKACYJNO ZAWODOWEGO DLA MŁODZIEŻY SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH I LICEALNYCH DORADZTWO EDUKACYJNO ZAWODOWEGO DLA MŁODZIEŻY SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH I LICEALNYCH Warszawa, 2012 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU (1) We współczesnym świecie najwyższe kwalifikacje oraz poziom zaangażowania w coraz

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

dr Magdalena Gieras Kompetencje psychospołeczne kierowców i managerów w transporcie międzynarodowym

dr Magdalena Gieras Kompetencje psychospołeczne kierowców i managerów w transporcie międzynarodowym dr Magdalena Gieras Kompetencje psychospołeczne kierowców i managerów w transporcie międzynarodowym KOMPETENCJE KIEROWCÓW 2 Kompetencje Kompetencja (łac. competentia) najogólniej oznacza: uprawnienia do

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

Bycie asertywnym łączy się z przekazaniem komunikatu, że nie pozwolimy sobą manipulować, naruszyć własnych granic.

Bycie asertywnym łączy się z przekazaniem komunikatu, że nie pozwolimy sobą manipulować, naruszyć własnych granic. Asertywność takie działanie, które umożliwia człowiekowi działanie w jego własnym interesie, obronę swoich praw, bez odczuwania lęku, to także wyrażanie swoich myśli, uczuć, pragnień w sposób, który nie

Bardziej szczegółowo

Co to jest asertywność

Co to jest asertywność ASERTYWNOŚĆ Co to jest asertywność To umiejętność, dzięki której ludzie otwarcie wyrażają swoje myśli, preferencje, uczucia, przekonania, poglądy, wartości, bez odczuwania wewnętrznego dyskomfortu i nie

Bardziej szczegółowo

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów Warunki pracy lekarzy i lekarzy dentystów Badanie opinii środowiska Romuald Krajewski Teresa Perendyk Kinga Wojtaszczyk W numerze 9/2013 GL przedstawiliśmy opinie naszego środowiska o konflikcie interesów

Bardziej szczegółowo

Przychodzi pacjent do lekarza czyli psychologiczne aspekty komunikacji lekarza z pacjentem

Przychodzi pacjent do lekarza czyli psychologiczne aspekty komunikacji lekarza z pacjentem Małgorzata Kaczor, Alicja Michalak Małgorzata Kaczor, Alicja Michalak Przychodzi pacjent do lekarza czyli psychologiczne aspekty komunikacji lekarza z pacjentem Doctor-patient communication - psychological

Bardziej szczegółowo