Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych"

Transkrypt

1 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych Fundacja im. Stefana Batorego Fundacja Edukacja dla Demokracji Grupa Zagranica Warszawa, wrzesieñ 2003

2

3

4 Fundacja im. Stefana Batorego ul. Sapie yñska 10a Warszawa tel fax Autorzy tekstów: Gra yna Czubek, Piotr Kosiewski, Piotr Tyszko, Anna Wróbel Konsultacja: Krzysztof Stanowski Zdjêcie na ok³adce: Wies³aw Huk Mecz siatkówki miêdzy samorz¹dowcami z Ukrainy i Polski na przejœciu granicznym Budomierz-Hruszew Zdjêcia: Urszula Doroszewska (s. 32), Wies³aw Huk (s. 38), Pawe³ Juszczuk (s. 30), Rostys³aw Kramar (s. 40), O³esia Sanocka (s. 27, 28), Krzysztof Stanowski (s. 33), Marija Wan a (s. 29), archiwum Lwowskiego Oddzia³u Asocjacji Miast Ukrainy (s. 36, 37), archiwum Centrum Szkoleniowego FRDL w Szczecinie (s. 34, 35). Copyright for texts by Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2003 Copyright for text Wspólne problemy, wspólne dzia³ania by Fundacja Edukacja dla Demokracji, Warszawa 2003 Copyright for photos by authors. Opieka artystyczna nad publikacjami Fundacji im. Stefana Batorego: Marta Kusztra Opracowanie graficzne i sk³ad: Micha³ Poloñski ISBN Publikacja jest rozpowszechniana bezp³atnie. Warszawa, wrzesieñ 2003

5 Spis treœci Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska 7 Wspólne problemy, wspólne dzia³ania 16 Przyk³ady dzia³añ Historia dzieli nas czy zbli a? 25 Pomoc potrzebuj¹cym 27 Berdiañsk: miasto otwarte 29 Tatarzy krymscy witamy w Europie 31 Wsparcie reformy samorz¹dowej 33 Akcja Czysta Ukrajina czysta Ziemlia 36 Rozwój gospodarczy 38 Niezale na prasa 40 Razem do Europy 41 Noty o polskich organizacjach 45 Grupa Zagranica 95 Indeks instytucji 98

6

7 Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska Piotr Kosiewski Na prze³omie 2000 i 2001 roku w polskiej prasie ukaza³y siê dwa wa ne teksty dotycz¹ce polskiej polityki wschodniej: Bart³omieja Sienkiewicza og³oszony w Tygodniku Powszechnym i Wojciecha Maziarskiego opublikowany przez Gazetê Wyborcz¹ 1. Zw³aszcza ten pierwszy wywo³a³ liczne polemiki i oskar enia, ³¹cznie z podejrzeniami o kwestionowanie dotychczasowej polityki wobec naszych wschodnich s¹siadów 2. Jednak temperatura tego sporu i liczba polemik mog¹ œwiadczyæ, e poruszono kwestie powa ne, a sprawa naszych relacji ze wschodnimi s¹siadami uwa ana jest za jeden z istotnych tematów w dyskusji publicznej. Jak podkreœla³ Sienkiewicz, jego tak krytykowany g³os by³ jedynie prób¹ podsumowania osi¹gniêæ i wypunktowania niepowodzeñ, a tak e namys³em nad realnymi mo liwoœciami pañstwa polskiego (i posiadanymi narzêdziami). Nie wnikaj¹c jednak w zasadnoœæ stawianych przez niego zarzutów wobec dotychczasowych dzia³añ, ani te nie oceniaj¹c proponowanej przez niego strategii, trudno nie zauwa yæ, e w swej analizie Sienkiewicz pomin¹³ istotny element wspó³pracy miêdzy Polsk¹ a jej wschodnimi s¹siadami, jakim s¹ kontakty 1 Bart³omiej Sienkiewicz, Pochwa³a minimalizmu, Tygodnik Powszechny, grudnia 2000; Wojciech Maziarski, Gdzie jest Twój s¹siad?, Gazeta Wyborcza, 6-7 stycznia Wybór g³osów z tej dyskusji mo na znaleÿæ na stronie internetowej tam te opublikowano pe³ny zapis debaty O polskiej polityce wschodniej, zorganizowanej przez Fundacjê im. Stefana Batorego i redakcjê Tygodnika Powszechnego (skrót zosta³ zamieszczony w Tygodniku Powszechnym, 22 kwietnia 2001). Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 7

8 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych spo³eczne, a zw³aszcza dzia³alnoœæ organizacji pozarz¹dowych po 1989 roku (nawet je eli uznamy, e w porównaniu z wymian¹ gospodarcz¹ ten typ wspó³pracy to drobny element relacji miêdzy pañstwami). Szczególne znaczenie ta dzia³alnoœæ ma w stosunkach polsko-ukraiñskich, jednak czêsto siê o niej zapomina. Przygl¹daj¹c siê zatem wspó³pracy polsko-ukraiñskich organizacji pozarz¹dowych po roku 1989, mo na podzieliæ j¹ za Krzysztofem Stanowskim 3 na trzy etapy. Pierwszy obejmuj¹cy lata to nawi¹zywanie kontaktów z partnerami na Ukrainie. Podjê³y siê tego organizacje maj¹ce swe korzenie w dzia- ³alnoœci opozycyjnej. Wœród nich by³y miêdzy innymi: Fundacja Edukacja dla Demokracji, Helsiñska Fundacja Praw Cz³owieka, Fundacja Oœrodka KARTA, Fundacja Solidarnoœci Polsko-Czesko-S³owackiej czy te Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej IDEE. W 1991 roku powo³ane zostaje Centrum Analiz Spo- ³eczno-Ekonomicznych (CASE) pierwszy niezale ny oœrodek badawczy. W tym te czasie w Fundacji im. Stefana Batorego powstaje Forum Europy Œrodkowo- Wschodniej, prowadz¹ce w imieniu Fundacji projekty miêdzynarodowe oraz program Wschód-Wschód, wspieraj¹cy finansowo dzia³ania innych organizacji. Dotacje na wspó³pracê polsko-ukraiñsk¹ by³y udzielane tak e przez fundacje zagraniczne, przede wszystkim amerykañskie: National Endowment for Democracy, Fundacjê Forda i Fundacjê Motta. Drugi etap obejmuje lata W tym czasie wiele organizacji pozarz¹dowych, maj¹cych du e osi¹gniêcia w dzia³aniach krajowych, otwiera swoje programy miêdzynarodowe by wymieniæ tylko Fundacjê Rozwoju Demokracji Lokalnej i Fundacjê Wspomagania Wsi. Natomiast Domy Pojednania i Spotkañ, które zosta³y powo³ane do prowadzenia dzia³añ sprzyjaj¹cych porozumieniu polsko-niemieckiemu, poszerzy³y swoje programy o uczestników ze Wschodu przede wszystkim z Ukrainy (ale tak e Bia³orusi). Kolejny etap wspó³pracy rozpocz¹³ siê w 1999 roku. Zauwa yæ mo na znacz¹cy wzrost liczby organizacji wspó³pracuj¹cych z partnerami z Ukrainy. W ró ne formy dzia³ania zaanga owa³y s¹ niemal e wszystkie licz¹ce siê polskie organizacje po- 3 Patrz wyst¹pienie na spotkaniu przedstawicieli organizacji pozarz¹dowych z Wiktorem Juszczenk¹, premierem Ukrainy, w paÿdzierniku 2000 roku. Dziêkujê Autorowi za udostêpnienie tekstu tego wyst¹pienia. 8

9 Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska zarz¹dowe. Jednoczeœnie partnerów do wspó³pracy znajduj¹ dziesi¹tki organizacji lokalnych, szczególnie pochodz¹cych z terenu Polski wschodniej i po³udniowej. Do zwiêkszenia zainteresowania wspó³prac¹ z partnerami na Wschodzie niew¹tpliwie przyczyni³y siê nowe instytucje wspieraj¹ce finansowo dzia³alnoœæ polskich organizacji pozarz¹dowych. Polsko-Amerykañska Fundacja Wolnoœci stworzy³a program stypendialny im. Lane a Kirklanda oraz program wspó³pracy regionalnej RITA (realizowany przez Fundacjê Edukacja dla Demokracji). Dziêki wspó³pracy rz¹dów Stanów Zjednoczonych, Polski i Ukrainy powsta³a Inicjatywa Wspó³pracy Polsko-Amerykañsko-Ukraiñskiej PAUCI. Dzia³ania polskich organizacji pozarz¹dowych na Ukrainie wspiera tak e powo³ana przez polski rz¹d Fundacja Wiedzieæ Jak. Dziêki tym nowym œrodkom uda³o siê zaanga owaæ we wspó³pracê liczne organizacje dotychczas ograniczaj¹ce siê do dzia³añ dotycz¹cych wy³¹cznie spraw krajowych, a prowadz¹cych cenne, czêsto specjalistyczne projekty. Fundacja SY- NAPSIS pomaga³a w budowaniu wspó³pracy miêdzy lekarzami a rodzicami dzieci i doros³ych z autyzmem, Towarzystwo Przyjació³ Tworek Amici di Tworki upowszechnia³o na Ukrainie nowoczesne metody pracy z osobami chorymi psychicznie, zaœ Monar prezentowa³ metody profilaktyki i leczenia uzale nieñ w zak³adach karnych. Uruchamiane s¹ tak e konkursy grantowe, wspieraj¹ce podejmowanie trudnych spo³ecznie zagadnieñ, czego przyk³adem jest og³oszony w 2003 roku przez PAUCI konkurs na projekty poœwiêcone problemowi HIV/AIDS, jednemu z najwa niejszych wyzwañ na Ukrainie. Przygl¹daj¹c siê g³ównym obszarom wspó³pracy, nale y zauwa yæ, e wiêkszoœæ wspólnych programów dotyczy wymiany i przekazywania polskich doœwiadczeñ we wprowadzaniu reform po 1989 roku. Chodzi o takie zagadnienia, jak: transformacja ustrojowa, przemiany polityczne i ekonomiczne, demokracja lokalna i funkcjonowanie samorz¹du terytorialnego, media (w tym prasa lokalna). Spoœród wielu polskich organizacji zaanga owanych w podobne dzia³ania wymieniæ nale y Centrum Analiz Spo³eczno-Ekonomicznych (CASE), Federacjê Domów Spotkañ, Fundacjê Edukacja dla Demokracji, Fundacjê Inicjatyw Spo³eczno-Ekonomicznych (FISE), Fundacjê Nowy Staw, Fundacjê Partnerstwo dla Œrodowiska, Fundacjê Rozwoju Demokracji Lokalnej, Fundacjê Solidarnoœci Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 9

10 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych Polsko-Czesko-S³owackiej, Fundacjê im. Stefana Batorego, Fundacjê Wspomagania Wsi, Helsiñsk¹ Fundacjê Praw Cz³owieka, Instytut Studiów Wschodnich, Wschodnioeuropejskie Centrum Demokracji. Szczególne miejsce zajmuje te wspieranie rozwoju organizacji pozarz¹dowych i wolontariatu na Ukrainie. Drugi obszar wspó³pracy to uspo³ecznienie oœwiaty i reforma systemu edukacji, ró ne formy pracy z dzieæmi, a tak e wymiana m³odzie owa i studencka (m.in. Dom Pojednania i Spotkañ im. Œw. Maksymiliana Kolbego, Fundacja Edukacja dla Demokracji, Fundacja Nowy Staw, Ma³opolskie Towarzystwo Oœwiatowe, Stowarzyszenie Parlament M³odzie y, Stowarzyszenie Szko³a Liderów, Zwi¹zek Harcerstwa Polskiego, Zwi¹zek Harcerstwa Rzeczypospolitej). Wiele organizacji podejmuje wa kie problemy spo³eczne, takie jak sytuacja osób niepe³nosprawnych, chorych, przeciwdzia³anie i leczenie uzale nieñ, ochrona praw grup wykluczonych, wspieranie bezrobotnych i przeciwdzia³anie bezdomnoœci (m.in. Fundacja Pomocy Wzajemnej Barka, Fundacja SYNAPSIS, Stowarzyszenie Jeden Œwiat, Stowarzyszenie Wolontariuszy Wobec AIDS, Towarzystwo Amici di Tworki, Komisja Edukacji w Dziedzinie Uzale nieñ Fundacji Batorego). Wreszcie, rozwija siê wspó³praca organizacji ekologicznych (Ekologiczny Klub UNESCO Pracownia na rzecz Bioró norodnoœci, Fundacja Nasza Ziemia). Nie wolno zapominaæ o wspó³pracy kulturalnej i naukowej (m.in. Fundacja Oœrodka KARTA, Fundacja Pogranicze, Fundacja œw. W³odzimierza, Instytut Europy Œrodkowo-Wschodniej, Instytut Po³udniowo-Wschodni, Kasa im. Józefa Mianowskiego, Kolegium Europy Wschodniej, Polski PEN Club). Szczególne znaczenie mia³o podjêcie tematów dotycz¹cych wspólnej polsko-ukraiñskiej historii, zw³aszcza tragicznych wydarzeñ pierwszej po³owy XX wieku. Warto wspomnieæ tu o cyklu seminariów Trudne pytania wspólnej inicjatywie Oœrodka KARTA, Œwiatowego Zwi¹zku o³nierzy AK i Zwi¹zku Ukraiñców w Polsce 4 bêd¹cych prób¹ stworzenia swoistego katalogu wspólnych ocen wydarzeñ w latach w polskiej i ukraiñskiej historiografii i protoko³u rozbie noœci. Materia³ów dostarczaj¹ tak e prace ukraiñskich historyków, przybli aj¹ce Polakom tamtej- 4 Oœrodek KARTA opublikowa³ dziewiêæ tomów zawieraj¹cych referaty i zapisy dyskusji. 10

11 Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska szy obraz historii, a wydane przez organizacje pozarz¹dowe 5. Mówi¹c zaœ o wspó³pracy kulturalnej, nale y pamiêtaæ tak e o rozlicznych inicjatywach instytucji kulturalnych o ró nym statusie (instytucje publiczne, fundacje, stowarzyszenia, etc.) finansowanych ze œrodków pozarz¹dowych. Wymieniê tu tylko warszawskie Centrum Sztuki Wspó³czesnej Zamek Ujazdowski (organizatora najpe³niejszego dot¹d przegl¹du wspó³czesnej sztuki ukraiñskiej Stepy Europy w roku 1993), redakcje Krasnogrudy, Kresów, Literatury na Œwiecie i Przegl¹du Politycznego, pism zamieszczaj¹cych obszerne wybory przek³adów literatury i eseistyki ukraiñskiej, a tak e materia³y poœwiêcone historii i wspó³czesnoœci naszego wschodniego s¹siada, oraz wydawnictwa Czarne, Œwiat Literacki, UNIVERSITAS publikuj¹ce ksi¹ ki m.in. Jurija Andruchowycza i Myko³y Riabczuka. W katalogu podsumowuj¹cym wspó³pracê organizacji pozarz¹dowych nie mo e zabrakn¹æ pomocy Polakom obywatelom Ukrainy (Fundacja Pomocy Polakom na Wschodzie, Stowarzyszenie Wspólnota Polska, Zwi¹zek Harcerstwa Rzeczypospolitej). Wymienione obszary obejmuj¹ niemal e wszystkie najistotniejsze pola klasycznej wspó³pracy miêdzynarodowej, podejmowanej przez organizacje pozarz¹dowe. Patrz¹c na dzisiejszy stan wspó³pracy polskich i ukraiñskich organizacji pozarz¹dowych, nale y podkreœliæ, e spoœród 2500 du ych organizacji oko³o 550 jest zaanga owanych we wspó³pracê miêdzynarodow¹, zaœ dla 90 z nich jest ona priorytetem 6. Wspó³praca ze Wschodem sta³a siê jednym ze podstawowych pól dzia³añ polskich organizacji. Warto te wspomnieæ o finansowaniu tej dzia³alnoœci. Podajê dane za 2002 rok, które dotycz¹ projektów polsko-ukraiñskich, a tak e inicjatyw wielostronnych z udzia³em goœci z Ukrainy (przy czym ze œrodków tych wspierano nie tylko 5 M.in. Jaros³aw Hrycak, Historia Ukrainy Narodziny nowoczesnego narodu, prze³. Katarzyna Kotyñska, Lublin 2000 (wydana przez Instytut Europy Œrodkowo-Wschodniej), Historycy polscy i ukraiñscy wobec problemów XX wieku, pod red. Piotra Kosiewskiego i Grzegorza Motyki, Kraków 2000 (wydana przez Fundacjê im. Stefana Batorego i Wydawnictwo UNIVERSITAS). 6 Patrz baza danych na temat dzia³alnoœci polskich NGO poza granicami kraju, prowadzona przez Klon/ Jawor. Miêdzynarodowej dzia³alnoœci polskich organizacji pozarz¹dowych poœwiêcone jest strona internetowa a tak e publikacje Miêdzynarodowa dzia³alnoœæ polskich organizacji pozarz¹dowych, pod red. Gra yny Czubek, Warszawa 2002, Social Diplomacy. The Case of Poland. International Activity of Polish NGO s and Their Dialogue with Government, ed. Gra yna Czubek, Warsaw Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 11

12 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych organizacje pozarz¹dowe, ale tak e projekty realizowane przez inne podmioty: samorz¹d, szko³y i uczelnie wy sze). Fundacja im. Stefana Batorego dofinansowa³a 29 projektów kwot¹ z³otych (oraz przeznaczy³a z³otych na kontynuowanie w latach przez Fundacjê Popierania Nauki Kasê im. Józefa Mianowskiego programu Stypendia Wschodnie ). Inicjatywa Wspó³pracy Polsko-Amerykañsko-Ukraiñskiej PAUCI wspar³a 41 projektów kwot¹ z³otych. Program Polsko-Amerykañskiej Fundacji Wolnoœci Przemiany w Regionie RITA dotowa³ 40 projektów kwot¹ z³otych. Poza tym wspó³praca polsko-ukraiñska by³a wspierana przez inne fundacje zagraniczne, przede wszystkich amerykañskie, a tak e finansowana ze Ÿróde³ Unii Europejskiej. Jednak i to nale y podkreœliæ nie mo na powiedzieæ, e nie istniej¹ zagro enia dla dalszego rozwoju wspó³pracy polskich i ukraiñskich organizacji. Osi¹gniête przez Polskê i inne kraje regionu sukcesy w procesach transformacyjnych czego wyrazem jest zaproszenie tych krajów do negocjacji w sprawie cz³onkostwa w Unii Europejskiej, a wreszcie podpisanie traktatu akcesyjnego w kwietniu 2003 w Atenach sk³oni³y wielu dotychczasowych sponsorów zagranicznych do wycofywania swych œrodków finansowych z Europy Œrodkowej i przenoszenia ich do krajów, którym ta pomoc jest bardziej potrzebna. Dotyczy to przede wszystkim funduszy amerykañskich (poszczególne tamtejsze fundacje albo zamykaj¹ programy adresowane do tej czêœci Europy, albo te znacz¹co ograniczaj¹ œrodki przeznaczane na wsparcie polskich organizacji, w tym na wspó³pracê miêdzynarodow¹). Niestety, w to miejsce nie pojawiaj¹ siê w podobnej skali œrodki pochodz¹ce z polskich Ÿróde³ prywatnych lub pañstwowych. Powa nym utrudnieniem jest tak- e dowolnoœæ i niejasnoœæ procedur przyznawania funduszy bêd¹cych w gestii instytucji pañstwowych lub samorz¹dowych, a tak e rozproszenie œrodków. Innym problemem, przed którym staj¹ polskie organizacje pozarz¹dowe, jest postêpuj¹ca ucieczka Polaków od zaanga owania w sferê publiczn¹ i zamykanie siê w sferze prywatnej o czym ostatnio wiele pisano. Proces ten, chocia objawia siê przede wszystkim w niechêci do udzia³u w rozmaitych procedurach 12

13 Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska pañstwa demokratycznego (jak wybory), mo e prowadziæ tak e do obumierania lokalnych inicjatyw pozarz¹dowych, zw³aszcza mniejszych, opieraj¹cych swe dzia³ania na pracy wolontariackiej. Szansê na poprawienie tej sytuacji daje uchwalenie ustawy o instytucjach pou ytku publicznego, uregulowanie kwestii wolontariatu i wprowadzenie mo liwoœci przekazywania przez obywateli jednego procenta swoich podatków organizacjom pozarz¹dowym (dziêki staraniom Ministerstwa Pracy), a tak e zapowiadana przez Ministerstwo Kultury ustawa o instytucjach kultury. Zmiany te mog¹ przyczyniæ siê do instytucjonalnego i finansowego wzmocnienia organizacji pozarz¹dowych, a tak e do usuniêcia przynajmniej czêœci patologii. Nie mniejsze znaczenie ma dostrze enie przez instytucje pañstwowe i samorz¹dowe wa nego partnera spo³ecznego w organizacjach pozarz¹dowych, czego znacz¹cym przejawem jest powo³anie Rady ds. Wspó³pracy z Organizacjami Pozarz¹dowymi przy Ministrze Spraw Zagranicznych RP. Wreszcie du ¹ szans¹ s¹ œrodki z Unii Europejskiej, które w przysz³oœci mog¹ zostaæ wykorzystane na wspó³pracê polskich i ukraiñskich organizacji pozarz¹dowych. Wymieniê tylko niektóre: TACIS Institution Building Partnership Programme (IBPP) kontynuacja programów TACIS LIEN i TACIS City Twinning Programme. IBPP jest programem uzupe³niaj¹cym do programów TACIS adresowanych do poszczególnych krajów Wspólnoty Niepodleg³ych Pañstw oraz Mongolii. TACIS Cross-Border Co-operation Small Projects Facility program dotycz¹cy obszarów na zachodniej granicy Rosji, Bia³orusi, Ukrainy i Mo³dowy, otwarty dla samorz¹dów lokalnych i regionalnych. INTERREG program dostêpny dla pañstw cz³onkowskich Unii Europejskiej. Finansuje on projekty wspó³pracy regionalnej. Rozszerzenie Unii Europejskiej mo e przyczyniæ siê do zwiêkszenia mo liwoœci miêdzynarodowych dzia³añ organizacji pozarz¹dowych, zw³aszcza wspó³pracy transgranicznej. Nie s¹ to zreszt¹ jedyne fundusze, z których bêdzie mo na skorzystaæ. Korzystanie ze œrodków unijnych wymusza na organizacjach pozarz¹dowych wprowadzenie wysokich standardów organizacyjnych i finansowych, a tak e nabycie umiejêtnoœci wspó³pracy z innymi instytucjami, równie reprezentuj¹- Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 13

14 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych cymi odmienne sektory. Jest to konieczne ze wzglêdu na wymogi proceduralne, ale tak e ze wzglêdu na skalê dostêpnych œrodków. Proces ten mo e byæ tak e pomocny w korzystaniu w przysz³oœci z innych œrodków europejskich ni pieni¹dze unijne (europejskie fundacje, programy rz¹dowe). Nie od dzisiaj jednak wiadomo, e Ÿród³a finansowania w pewnym stopniu wyznaczaj¹ obszary dzia³alnoœci organizacji pozarz¹dowych. Liczenie na to, e œrodki europejskie w pe³ni zast¹pi¹ dotychczasowe fundusze, zw³aszcza na wspó³pracê miêdzynarodow¹, jest z³udzeniem. Nale y pamiêtaæ, e poza polem zainteresowania programów europejskich mog¹ pozostaæ pewne obszary, takie jak wymiana kulturalna (zw³aszcza promocja poprzez kulturê), wymiana naukowa (np. badanie wspólnej przesz³oœci polsko-ukraiñskiej), czy wreszcie wymiana m³odzie- owa. To tylko kilka przyk³adów. W tych obszarach ale nie tylko konieczne jest wiêksze zaanga owanie œrodków zarówno polskich, jak i zagranicznych. Dlatego tak wa na jest przeprowadzana w³aœnie reforma zasad dzia³ania Fundacji Wiedzieæ Jak, a tak e powo³anie w dalszej perspektywie Polskiego Funduszu Demokracji 7 lub te innej instytucji wspieraj¹cej dzia³alnoœæ pomocow¹. Wa ne jest tak e ponowne rozwa enie zasad dzia³ania takich instytucji, jak Instytut Adama Mickiewicza, Polska Agencja Inwestycji Zagranicznych (PAIZ) czy Polska Agencja Informacyjna (PAI). Du e znaczenie bêdzie mia³ równie sposób wprowadzenia w ycie nowych zasad przekraczania granicy polsko-ukraiñskiej i udzielania wiz obywatelom Ukrainy. I wreszcie ostatnie zagro enie. Wspomniany na wstêpie artyku³ Bart³omieja Sienkiewicza uznano nies³usznie za zachêtê do ucieczki od Wschodu. Czy jednak nie jest to powa na groÿba? Nie wolno zapominaæ o skali zadañ stoj¹cych przed Polsk¹, a tak e o postêpuj¹cym rozczarowaniu jakoœci¹ demokracji u naszych wschodnich s¹siadów w tym tak e na Ukrainie. Nasze elity czêsto deklaruj¹, e Polska, wchodz¹c do Unii, widzi mo liwoœæ nadania nowej jakoœci w³asnej, ale i unijnej polityce wschodniej. Próby zdefiniowania tej polityki s¹ podejmowane przez polskie organizacje pozarz¹dowe, prezentuj¹ce g³os niezale nych ekspertów, by wspomnieæ dzia³ania Centrum Spraw 7 Patrz Partnerstwo dla polskiej polityki zagranicznej, pod red. Gra yny Czubek, Warszawa

15 Lata doœwiadczeñ i perspektywa europejska Miêdzynarodowych, Fundacji Polska w Europie, Instytutu Spraw Publicznych czy Fundacji im. Stefana Batorego 8. Jest to g³os istotny, czego przyk³adem mo e byæ wk³ad organizacji pozarz¹dowych w przygotowanie dokumentu non paper, poœwiêconego wymiarowi wschodniemu wspólnej europejskiej polityki zagranicznej, a przedstawionego w tym roku krajom Unii przez polskie w³adze 9. Aby przeciwdzia³aæ wspomnianym tu niebezpieczeñstwo, ten g³os powinien byæ coraz czêœciej g³osem wspólnym: polsko-ukraiñskim. 8 Patrz bibliografia: Overview of Polish Publication About the New Eastern Dimension of the EU, Warszawa 2003, 9 Non-paper z polskimi propozycjami w sprawie przysz³ego kszta³tu polityki rozszerzonej UE wobec nowych wschodnich s¹siadów, Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 15

16 Wspólne problemy, wspólne dzia³ania Anna Wróbel Wed³ug badañ polskiego trzeciego sektora, w ci¹gu ostatnich trzech lat 16% polskich organizacji pozarz¹dowych prowadzi³o dzia³ania na rzecz osób, organizacji i instytucji spoza Polski, z czego najwiêcej 4,1% na rzecz Ukrainy. Na drugim miejscu znalaz³y siê Niemcy, z którymi wspó³pracowa³o 2,5% organizacji*. Analizuj¹c dane mówi¹ce o oko³o setce polskich organizacji pozarz¹dowych, dla których wspó³praca zagraniczna jest g³ównym kierunkiem dzia³ania, widzimy, e niemal wszystkie z nich wspó³pracuj¹ z Ukrain¹. Wspó³praca ta trwa od pocz¹tku lat 90. i przybiera du ¹ skalê do dziœ s¹ to setki projektów i dziesi¹tki tysiêcy osób objêtymi ró norodnymi dzia³aniami. Jako najwa niejsze obszary wspó³pracy polskich i ukraiñskich organizacji pozarz¹dowych wymienia siê najczêœciej, za Krzysztofem Stanowskim, trzy sfery: doœwiadczenia polskich reform (w tym: transformacjê ustrojow¹, demokracjê lokaln¹ i samorz¹d, prasê lokaln¹, prawa cz³owieka), oœwiatê i edukacjê oraz naukê i kulturê. Przygl¹daj¹c siê projektom polsko-ukraiñskim podejmowanym w ostatnich latach, mo na stwierdziæ, e te kierunki pozostaj¹ aktualne czêœciowo dlatego, e s¹ preferowane przez programy grantodawcze, czêœciowo zaœ bo nadal jest w tych sferach wiele do zrobienia. * Justyna D¹browska, Marta Gumkowska, Jakub Wygnañski, Podstawowe fakty o organizacjach pozarz¹dowych raport z badania 2002, dostêpny na stronach 16

17 Wspólne problemy, wspólne dzia³ania Projekty z dziedziny transformacji spo³eczno-ustrojowej rozpoczê³y siê na pocz¹tku lat 90. spotkaniami elit politycznych i gospodarczych, na których dyskutowano o polskich przemianach demokratycznych i rynkowych. Do inicjatorów tych kontaktów nale a³o Forum Europy Œrodkowo-Wschodniej Fundacji im. Stefana Batorego. PóŸniej coraz wiêksze znaczenie mia³a dzia³alnoœæ doradcza. Od 1993 roku szerok¹ i systematyczn¹ dzia³alnoœæ doradcz¹ prowadzi na Ukrainie Centrum Analiz Spo³eczno-Ekonomicznych CASE. Ekspertyzy dotycz¹ce przemian politycznych i gospodarczych w Europie Wschodniej, w tym na Ukrainie, przygotowuje Instytut Studiów Strategicznych z Krakowa (uruchomi³ on m.in. program badawczy dotycz¹cy polityki makroekonomicznej, maj¹cy na celu wypracowanie rekomendacji dla rz¹du ukraiñskiego). W ostatnich latach wspó³praca w sferze transformacji przybiera formê specjalistycznych eksperckich projektów, prowadzonych przez think-tanki z obu krajów. Wraz z wstêpowaniem Polski do struktur euroatlantyckich ich przedmiotem sta³y siê polskie doœwiadczenia zwi¹zane z integracj¹ europejsk¹ i wnioski p³yn¹ce z nich dla Ukrainy. Przyk³adem mo e byæ m.in. projekt Instytutu Spraw Publicznych dotycz¹cy konsekwencji rozszerzenia Unii Europejskiej i wprowadzenia Uk³adu z Schengen (partnerem z Ukrainy jest Miêdzynarodowe Centrum Studiów Politycznych); inny przyk³ad stanowi wspólny projekt Fundacji Odrodzenia z Kijowa i Fundacji im. Stefana Batorego Nowa Unia Europejska i Ukraina. W ramach obu projektów prowadzone s¹ prace badawcze nad ekonomicznymi i spo³ecznymi skutkami rozszerzenia Unii dla Ukrainy. Propagowanie na Ukrainie polskiej drogi do Unii jest celem projektu Fundacji Edukacja dla Demokracji Paszport Europejski, w ramach którego odby³a siê wizyta studyjna dziennikarzy ukraiñskich w Polsce podczas referendum europejskiego i monitoring procesu referendalnego. Doœwiadczenia polskiej reformy administracyjnej, decentralizacji i dzia³alnoœci samorz¹dów lokalnych by³y przedmiotem polsko-ukraiñskich projektów od pocz¹tku minionej dekady. Wizyty studyjne i sta e w Polsce dla przedstawicieli samorz¹du lokalnego z Ukrainy organizowa³y m.in. Forum Europy Œrodkowo- Wschodniej Fundacji Batorego, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej (FRDL) i jej terenowe oddzia³y, Fundacja Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschod- Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 17

18 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych niej IDEE i Fundacja Instytut Studiów Wschodnich. Szczególn¹ rolê we wzmacnianiu samorz¹dów lokalnych na Ukrainie odgrywaj¹ programy realizowane w ostatnich latach przez FRDL, obejmuj¹ce szkolenia z zakresu samorz¹dnoœci i administracji publicznej oraz pomoc w tworzeniu na Ukrainie regionalnych centrów szkoleniowych. Polskie doœwiadczenia wykorzystane zosta³y w programach rozwoju spo³ecznoœci lokalnych wprowadzanych na Ukrainie jak Akademia Rozwoju Lokalnego, prowadzona przez Fundacjê Inicjatyw Spo³eczno-Ekonomicznych FISE w latach , czy projekt upowszechnienia na Ukrainie metody CAL, podjêty w roku 2002 przez Stowarzyszenie Centrum Aktywnoœci Lokalnej. Rozpoczête na pocz¹tku lat 90. projekty przeznaczone dla ukraiñskich mediów s³u y³y przede wszystkim dostarczeniu œrodowiskom opiniotwórczym wiarygodnej informacji na temat wspó³czesnej Polski i Ukrainy. Z czasem pojawi³y siê projekty bardziej specjalistyczne i techniczne, których celem by³a pomoc w rozwoju profesjonalnych i niezale nych mediów na Ukrainie. Spoœród projektów dotycz¹cych ró nych aspektów funkcjonowania mediów (zarz¹dzania, promocji, reklamy, technik edytorskich, kolporta u, jak równie etyki dziennikarskiej i dziennikarstwa œledczego) nale y wymieniæ sta e i szkolenia organizowane przez Fundacjê Solidarnoœci Polsko-Czesko-S³owackiej oraz przez nieistniej¹cy ju Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej IDEE. Dziœ projekty medialne rozwijaj¹ siê w dwóch kierunkach. Programy szkoleniowe nabieraj¹ form instytucjonalnych piêcioletni program stypendialny dla m³odych dziennikarzy z Europy Wschodniej, w tym z Ukrainy, otwiera Fundacja Centrum Prasowe dla krajów Europy Œrodkowej i Wschodniej. Z drugiej strony, coraz wiêcej uwagi poœwiêca siê gazetom lokalnym i roli, jak¹ odgrywaj¹ w integracji i aktywizacji spo³ecznoœci lokalnych. Projekty dla ukraiñskich gazet lokalnych prowadzi Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne we wspó³pracy ze Stowarzyszeniem Gazet Lokalnych. Organizatorem warsztatów dziennikarskich z udzia³em m³odzie y z Ukrainy by³y te Dom Pojednania i Spotkañ im. Œw. Maksymiliana Kolbego z Gdañska i Fundacja Nowy Staw z Lublina. Wa nym obszarem wspó³pracy pozostaje oœwiata i edukacja. Doœwiadczenia polskiej reformy oœwiaty zaczê³y docieraæ na Ukrainê w po³owie lat 90. za po- 18

19 Wspólne problemy, wspólne dzia³ania œrednictwem Fundacji Edukacja dla Demokracji i Fundacji IDEE. W ci¹gu dziesiêciu lat w warsztatach, seminariach i sta ach uczestniczy³o kilka tysiêcy nauczycieli, doradców metodycznych, dyrektorów szkó³. Wydano kilkanaœcie broszur i poradników metodycznych dla nauczycieli. Program Ma³a Szko³a, obejmuj¹cy szkolenia i sta e dla ma³ych szkó³ wiejskich z Ukrainy, rozpoczê³o w 2001 roku Centrum Inicjatyw Oœwiatowych. Ideê wykorzystania na Ukrainie stosowanych w Polsce procedur mierzenia jakoœci pracy szkó³ podjê³o Stowarzyszenie Edukatorów. Pojawiaj¹ siê nowe inicjatywy, dotycz¹ce jakoœci kszta³cenia i nowoczesnych metod edukacyjnych, jak: warsztaty metodyczne dla nauczycieli prezentuj¹ce metody nakierowane na rozwój uczniów (organizowane przez Centrum Kszta³cenia Liderów i Wychowawców im. Pedro Arrupe), sta e dla nauczycieli ze Lwowa (prowadzone przez Fundacjê Solidarna pomoc szkole ) czy szkolenia dotycz¹ce wykorzystania nowych technologii (multimediów), których organizatorem jest Katolickie Centrum Edukacji M³odzie y KANA. Nauczyciele z Ukrainy byli równie uczestnikami warsztatów poœwiêconych stosunkom polsko-ukraiñskim, organizowanych przez Wspólnotê Kulturow¹ Borussia. Jednoczeœnie coraz czêœciej kontakty szkó³ i nauczycieli nawi¹zywane s¹ bez poœrednictwa organizacji pozarz¹dowych: szko³y z Polski same przygotowuj¹ programy edukacyjne (np. konspekty zajêæ na temat historii Polski i Ukrainy czy edukacji obywatelskiej), do których realizacji zapraszaj¹ placówki z Ukrainy. Samodzielnie znajduj¹ te partnerów do wspó³pracy, w³¹czaj¹c szko³y z Ukrainy do wymiany ze szko³ami z Europy Zachodniej. Wœród inicjatyw dotycz¹cych oœwiaty wci¹ niewiele jest projektów dotycz¹cych samorz¹dnoœci uczniowskiej. Wspó³praca naukowa z Ukrain¹ jest prowadzona przez organizacje pozarz¹dowe maj¹ce programy stypendialne, a tak e przez oœrodki naukowo-badawcze o statusie organizacji pozarz¹dowych. Od 1994 roku stypendia dla naukowców z Europy Œrodkowo-Wschodniej przyznaje Kasa im. Józefa Mianowskiego przy wsparciu Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Fundacji im. Stefana Batorego oraz Programu Przemiany w Regionie RITA Polsko-Amerykañskiej Fundacji Wolnoœci. Stypendyœci odbywaj¹ w polskich oœrodkach i instytucjach badawczych sta e, trwaj¹ce od miesi¹ca do roku. Odsetek stypendystów z Ukrainy jest stale wysoki i waha Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych 19

20 Polska Ukraina. Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych siê pomiêdzy 40 a 50% liczby przyznanych stypendiów. Obywatele Ukrainy mog¹ równie ubiegaæ siê o stypendia programu im. Lane a Kirklanda Polsko-Amerykañskiej Fundacji Wolnoœci. Program prowadzony od 2001 roku jest wzorowany na amerykañskim Programie Fulbrighta i s³u y przekazaniu polskich doœwiadczeñ transformacji m³odym liderom ze œrodowisk akademickich, jak równie z administracji publicznej, polityki, gospodarki i mediów. Pobyt w Polsce trwa od dwóch do trzech semestrów. Równie i tu stypendyœci z Ukrainy stanowi¹ najliczniejsz¹ grupê (ponad 1/3), a najwiêcej zg³oszeñ nap³ywa w³aœnie z Ukrainy. Jako specyficzny dla kontaktów polsko-ukraiñskich obszar mo na wskazaæ wspó³pracê naukowo-badawcz¹, podejmowan¹ przez organizacje pozarz¹dowe. Dotyczy ona przede wszystkim wspólnej historii i trudnych pytañ z dziedziny stosunków polsko-ukraiñskich w XX wieku. Dzia³alnoœæ badawcza, wydawnicza i edukacyjna takich organizacji pozarz¹dowych, jak Po³udniowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyœlu czy Fundacja Oœrodka KARTA, odegra³a ogromn¹ rolê w dialogu polsko-ukraiñskim. W tym obszarze mieszcz¹ siê równie badania i publikacje Instytutu Europy Œrodkowo-Wschodniej w Lublinie, który by³ tak e jednym z inicjatorów Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraiñskich Uniwersytetów, pomyœlanego jako zal¹ ek uniwersytetu polsko-ukraiñskiego. Jednak, mimo ogromnego dorobku, ten rodzaj pracy organizacji pozarz¹dowych, zak³adaj¹cy d³ugoterminowe dzia³ania o trudno mierzalnych efektach, nie znajduje wystarczaj¹cego finansowego zabezpieczenia. Coraz trudniej znaleÿæ dla niej miejsce w specjalizuj¹cym siê trzecim sektorze. Wspó³praca kulturalna to przede wszystkim promocja wspó³czesnej sztuki i literatury ukraiñskiej w Polsce, prowadzona nie tyle przez organizacje pozarz¹dowe, ile przez instytucje kultury (teatry, galerie, wydawnictwa), które korzystaj¹ ze œrodków pozarz¹dowych. Dla propagowania kultury ukraiñskiej istotne znaczenie maj¹ przedsiêwziêcia organizowane przez Zwi¹zek Ukraiñców w Polsce i jego terenowe oddzia³y; najwiêksze z tych wydarzeñ, Festiwal Kultury Ukraiñskiej, przyci¹ga obok goœci z Ukrainy i ukraiñskiej spo³ecznoœci w Polsce coraz liczniejsz¹ nie-ukraiñsk¹ publicznoœæ. Uczestnicy z Ukrainy, wœród innych goœci z Europy Œrodkowo-Wschodniej, bior¹ udzia³ w projektach i przedsiêwziêciach Fundacji Pogranicze z Sejn czy Fundacji Muzyka Kresów. Spoœród siedmiu osób z 20

Polska Ukraina Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych

Polska Ukraina Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych Polska Ukraina Wspó³praca organizacji pozarz¹dowych Fundacja im. Stefana Batorego Fundacja Edukacja dla Demokracji Grupa Zagranica Warszawa, wrzesieñ 2003 Fundacja im. Stefana Batorego ul. Sapie yñska

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu współpracy miasta stołecznego Warszawy w roku 2004 z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Wizyta studyjna w Wielkopolsce

Wizyta studyjna w Wielkopolsce Wizyta studyjna w Wielkopolsce W dniach 2-4 września 2014 r. zorganizowano trzydniową wizytę studyjną w podmiotach ekonomii społecznej na terenie woj. wielkopolskiego. W wizycie uczestniczyło 18 osób -

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013 POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013 Diagnoza: Pomoc społeczna jest zespołem działań mających na celu wspomaganie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których

Bardziej szczegółowo

Raport z badania organizacji członkowskich Federacji MAZOWIA 2009

Raport z badania organizacji członkowskich Federacji MAZOWIA 2009 Badanie przeprowadzono w 2 etapach w I kwartale 2009 roku: rozesłano ankietę do organizacji członkowskich (4 zwroty) i przeprowadzono wywiady z organizacjami członkowskimi ( 14 wywiadów w siedzibach organizacji).

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

s t o w a r z y s z e n i e Dobra praktyka

s t o w a r z y s z e n i e Dobra praktyka s t o w a r z y s z e n i e Dobra praktyka Prelekcja została przygotowana na Seminarium podsumowujące projekt: "Diagnoza funkcjonowania organizacji pozarządowych działających w obszarze pomocy i integracji

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Lubelskiego z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami w zakresie działalności pożytku publicznego na 2015 rok.

Program współpracy Powiatu Lubelskiego z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami w zakresie działalności pożytku publicznego na 2015 rok. Załącznik do uchwały Nr Rady Powiatu w Lublinie z dnia.. 2014 r. Program współpracy Powiatu Lubelskiego z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami w zakresie działalności pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 27.10.2015 godz. 14:46:36 Numer KRS: 0000277202

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 27.10.2015 godz. 14:46:36 Numer KRS: 0000277202 Strona 1 z 5 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 27.10.2015 godz. 14:46:36 Numer KRS: 0000277202 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r. UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015 Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia...

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... projekt UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... w sprawie przyjęcia programu współpracy Gminy Grodzisk Wlkp. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art.

Bardziej szczegółowo

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci ORUM LIDERÓW Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci orum Programy liderów realizowane przez Polsk¹ Agencjê

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie 16 maja 2014 r. Sytuacja demograficzna Liczba ludności 2 160 513

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXXVII/270/2009 Rady Powiatu w Olkuszu z dnia 21.12.2009 r.

Uchwała nr XXXVII/270/2009 Rady Powiatu w Olkuszu z dnia 21.12.2009 r. Uchwała nr XXXVII/270/2009 Rady Powiatu w Olkuszu z dnia 21.12.2009 r. w sprawie: przyjęcia Programu współpracy Powiatu Olkuskiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku

U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku U C H W A Ł A Nr IX/27/2015 Rady Miejskiej w Koprzywnicy z dnia 12 marca 2015 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/25/2015 RADY GMINY ROZPRZA z dnia 31 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2015

UCHWAŁA NR VI/25/2015 RADY GMINY ROZPRZA z dnia 31 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 UCHWAŁA NR VI/25/2015 RADY GMINY ROZPRZA z dnia 31 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 Na podstawie art.18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM WARSZAWA PRZYJAZNA SENIOROM

SEMINARIUM WARSZAWA PRZYJAZNA SENIOROM SEMINARIUM WARSZAWA PRZYJAZNA SENIOROM Działania Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz seniorów Warszawa, 3 sierpnia 2007r. Liczba seniorów w Warszawie 1800000 1600000 1 700 536 Stan na 30.06.2006r. 1400000

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

3. Ogólny opis zaplanowanych usług społecznych (ok. 500 znaków)

3. Ogólny opis zaplanowanych usług społecznych (ok. 500 znaków) PLAN DZIAŁANIA 1. Adres gminy Województwo Kujawsko-Pomorskie Miejscowość Baruchowo Ulica ----------- Nr domu 54 Nr lokalu ----------- Kod pocztowy 87-821 Baruchowo 2. Osoba do kontaktów roboczych z Regionalnym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Anna Tyrała Anna Siemek-Filuś PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Gabriela Woźnica-Bańka Kierownik Centrum Metodycznego Poradnictwa Zawodowego Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach Obecnie karierę zawodową wyznacza trend całoŝyciowego uczenia

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Priorytet I: Rynek pracy Cel strategiczny I: Wzrost zatrudnienia w powiecie ostródzkim. Nr działania. Działania Wskaźniki Uwagi

Priorytet I: Rynek pracy Cel strategiczny I: Wzrost zatrudnienia w powiecie ostródzkim. Nr działania. Działania Wskaźniki Uwagi Priorytet I: Rynek pracy Cel strategiczny I: Wzrost zatrudnienia w powiecie ostródzkim Stosowanie instrumentów rynku pracy: skorzystały z instrumentów rynku pracy staże I.1.1 roboty publiczne prace społecznie-użyteczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Wstęp I. Podstawy prawne II. Diagnoza problemu III. Cel i zadania

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów 45 min Wolontariat w Polsce Autorka scenariusza: Małgorzata Wojnarowska Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

STATUT Fundacji Wojciecha Pszoniaka Kurtyna w Górę. Postanowienia ogólne

STATUT Fundacji Wojciecha Pszoniaka Kurtyna w Górę. Postanowienia ogólne STATUT Fundacji Wojciecha Pszoniaka Kurtyna w Górę Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Wojciecha Pszoniaka Kurtyna w Górę, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Wojciecha Pszoniaka

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej Program szkolenia Standardy współpracy międzysektorowej przygotowany w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim współfinansowanego ze środków Unii Priorytet V Dobre Rządzenie,

Bardziej szczegółowo

Gminny. Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Na rok 2009 1. Postanowienia ogólne

Gminny. Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Na rok 2009 1. Postanowienia ogólne Gminny Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXIX/206/2008 z dnia 30 grudnia 2008r. Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Na rok 2009 1. Postanowienia ogólne 1. Gminny Program Profilaktyki

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NA RZECZ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ. 15 maja 2014 roku, Zgierz

DZIAŁANIA NA RZECZ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ. 15 maja 2014 roku, Zgierz DZIAŁANIA NA RZECZ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ 15 maja 2014 roku, Zgierz Samorząd Województwa Łódzkiego Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi Jednostka Organizacyjna Samorządu Województwa

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne

Spotkanie informacyjne Spotkanie informacyjne w ramach projektu Funkcjonowanie LGD i nabywanie umiejętności 8 października 2009 roku Elbląg Projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego o Funduszu Rolnego

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA INFORMACJE DODATKOWE

AKTUALIZACJA INFORMACJE DODATKOWE Dodatek do numeru 2(77)/2014 Poznań, luty 2014 AKTUALIZACJA INFORMACJE DODATKOWE Wielkopolski Ośrodek Kształcenia i Studiów Samorządowych ul. Wawrzyniaka 37, 60-504 Poznań tel. 61 847 54 22, fax 61 624

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY SĘDZISZÓW NA ROK 2012

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY SĘDZISZÓW NA ROK 2012 PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY SĘDZISZÓW NA ROK 2012 I. Wstęp Narkomania jest zjawiskiem ogólnoświatowym. Powstaje na podłożu przeobrażeń zachodzących we współczesnym cywilizowanym świecie i

Bardziej szczegółowo

Osoby, do których skierowany jest powyższy projekt opisane zostały w zakładce Beneficjenci.

Osoby, do których skierowany jest powyższy projekt opisane zostały w zakładce Beneficjenci. O projekcie Fundacja Ekspert-Kujawy, w partnerstwie z Powiatowym Urzędem Pracy w Inowrocławiu, rozpoczyna realizację projektu Wsparcie dla zwalnianych pracowników przedsiębiorstwa Poczta Polska. Celem

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK MEDIACJI, KSZTAŁCENIA I PORAD PRAWNYCH w Olsztynie

OŚRODEK MEDIACJI, KSZTAŁCENIA I PORAD PRAWNYCH w Olsztynie OŚRODEK MEDIACJI, KSZTAŁCENIA I PORAD PRAWNYCH w Olsztynie Celem działania STOWARZYSZENIA jest: - promowanie idei mediacji; - podejmowanie działań o charakterze edukacyjnym lub wychowawczym; -kształcenie

Bardziej szczegółowo

Lp. Nr oferty Nazwa oferenta Nazwa zadania Koszt ogólny Wnioskowana kwota 1 2 3 4 5 6. Szkolne Kluby Zdrowego Nastolatka - II edycja

Lp. Nr oferty Nazwa oferenta Nazwa zadania Koszt ogólny Wnioskowana kwota 1 2 3 4 5 6. Szkolne Kluby Zdrowego Nastolatka - II edycja Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 15/165/09 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 24 lutego r. Wykaz ofert, złożonych w ramach otwartego konkursu ofert nr 10 pn. Przeciwdziałanie narkomanii w województwie

Bardziej szczegółowo

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Metody wspierania

Bardziej szczegółowo

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ)

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) Do zadań podstawowych Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) należy realizacja zadań w zakresie usług rynku pracy oraz instrumentów rynku pracy. W skład CAZ wchodzą następujące komórki organizacyjne: 1. Dział

Bardziej szczegółowo

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 Załącznik Propozycje poprawek do projektu ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 I. Poprawki do: Rozdział 1. Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi PROJEKT Załącznik do uchwały nr.. Rady Gminy Garbów z dnia. Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WNIOSEK DO KONKURSU GRANTOWEGO W RAMACH PROJEKTU FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH MAŁOPOLSKA LOKALNIE edycja 2015 Wnioskodawca: Młoda organizacja pozarządowa lub inny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

P R O G R A M PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 ROK

P R O G R A M PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 ROK P R O G R A M PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 ROK strona 1 Zjawisko narkomanii w Polsce staje się jednym z najpoważniejszych problemów społecznych i wykazuje tendencję wzrostową. Zagrożenie to dotyczy

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

STATUT Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Nr VIII/ 92 /11 Rady Powiatu w Kielcach z dnia 29 grudnia 2011 r. STATUT Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Powiatowe Centrum Pomocy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY. Artykuł 1

PROGRAM WSPÓŁPRACY. Artykuł 1 Str. 1 PROGRAM WSPÓŁPRACY między Ministerstwem Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwem Oświaty i Nauki Republiki Litewskiej na lata 1998 2001 Ministerstwo Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU

PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU CEL PROGRAMU Włączenie aktywnych mieszkańców Wrocławia do współtworzenia programu Wrocław Europejska Stolica

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O OTWARTYM KONKURSIE OFERT NA REALIZACJĘ PROJEKTÓW W RAMACH PROGRAMU OSŁONOWEGO

OGŁOSZENIE O OTWARTYM KONKURSIE OFERT NA REALIZACJĘ PROJEKTÓW W RAMACH PROGRAMU OSŁONOWEGO OGŁOSZENIE O OTWARTYM KONKURSIE OFERT NA REALIZACJĘ PROJEKTÓW W RAMACH PROGRAMU OSŁONOWEGO WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE EDYCJA

Bardziej szczegółowo

Kulturalnie i obywatelsko w bibliotece. Centrum Edukacji Obywatelskiej

Kulturalnie i obywatelsko w bibliotece. Centrum Edukacji Obywatelskiej Kulturalnie i obywatelsko w bibliotece Centrum Edukacji Obywatelskiej Centrum Edukacji Obywatelskiej Instytucja pożytku publicznego Niepubliczna placówka doskonalenia nauczycieli Promuje wiedzę, praktyczne

Bardziej szczegółowo

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia pracuje w oparciu o Regulamin Rzecznika Praw Ucznia oraz o własny plan pracy. Regulamin działalności Rzecznika Praw Ucznia: 1. Rzecznik

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2007 W GMINIE WYSZKÓW

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2007 W GMINIE WYSZKÓW Załącznik Nr 1 do uchwały Nr III/4/2007 Rady Miejskiej w Wyszkowie z dnia 4 stycznia 2007r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2007 W GMINIE WYSZKÓW I. WSTĘP Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Newsletter Inkubatora Organizacji Pozarządowych przy Opolskim Centrum Demokracji Lokalnej

Newsletter Inkubatora Organizacji Pozarządowych przy Opolskim Centrum Demokracji Lokalnej SZKOLENIA w INKUBATORZE Przedstawiamy Państwu nowy harmonogram szkoleń w Inkubatorze Organizacji Pozarządowych na rok 2007. L.p. Termin Temat Miejsce Trener/ka 1. 13.01 Budowanie relacji z partnerem społecznym

Bardziej szczegółowo

zywania Problemów Alkoholowych

zywania Problemów Alkoholowych Państwowa Agencja Rozwiązywania zywania Problemów Alkoholowych Konferencja Koszty przemocy wobec kobiet w Polsce 2013 Warszawa, 27 maja 2013 r. www.parpa.pl 1 Podstawy prawne Ustawa o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego

Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego 1 Podsumowanie PO FIO 2009 Liczba wniosków zarejestrowanych: 3087 (w

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

Program Europa dla obywateli. Poznań 19 listopada 2015

Program Europa dla obywateli. Poznań 19 listopada 2015 Program Europa dla obywateli Poznań 19 listopada 2015 Plan prezentacji 1. Podstawowe informacje, cele i charakterystyka programu 2. Zasady finansowania i cykl życia projektu 3. Gdzie szukać informacji

Bardziej szczegółowo

Lubuska Akademia Sportu

Lubuska Akademia Sportu Człowiek najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Lubuska Akademia Sportu Zespół projektu Patrycja Górniak p.o. Dyrektora

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach w roku szkolnym 2013/2014 WYMAGANIE PLACÓWKA REALIZUJE KONCEPCJĘ PRACY Bełżyce 2014 SPIS TREŚCI: I Cele i zakres ewaluacji

Bardziej szczegółowo

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W samorządzie jest prowadzony dialog społeczny, samorząd wspiera organizowanie się mieszkańców by uczestniczyli w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej Zadanie 2.:

Bardziej szczegółowo

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja (dawny program stypendialny SOLIDARNI) wrzesień 2014 1 Niniejsza prezentacja w założeniu ma stanowićpomoc dla Państwa przy organizacji

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE. zawierają

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE. zawierają POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE zawierają Gmina Sadowie z siedzibą w Sadowiu reprezentowana przez: Pana Stanisława Olszańskiego Wójta Gminy Sadowie Zespół Szkół

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Polsko-Kanadyjski Program Wsparcia Demokracji konkurs grantowy 2014/2015 wyniki oceny wniosków wstępnych ścieżka Demokracja lokalna

Polsko-Kanadyjski Program Wsparcia Demokracji konkurs grantowy 2014/2015 wyniki oceny wniosków wstępnych ścieżka Demokracja lokalna PROJEKTY MODUŁOWE Projekty modułowe zakwalifikowane do II etapu konkursu Wnioski oceniane indywidualnie przez dwóch członków Grantowej oraz na plenarnym posiedzeniu (max. ilość punktów do uzyskania: 200)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich Art. 1. 1. Należy zachęcić posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej do uchwalenia

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ Rozdział I ZałoŜenia wstępne 1. Narkomania jest jednym z najpowaŝniejszych problemów społecznych w Polsce. Stanowi wyzwanie cywilizacyjne

Bardziej szczegółowo

Program opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobieganie bezdomności zwierząt na terenie Miasta Kalety w 2015 roku.

Program opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobieganie bezdomności zwierząt na terenie Miasta Kalety w 2015 roku. -projekt- zał. do uchwały Nr... 2015 Rady Miejskiej w Kaletach z dnia...2015 roku Program opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobieganie bezdomności zwierząt na terenie Miasta Kalety w 2015 roku.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03.

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03. Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej mgr Marzena Kruk Katedra Polityki Społecznej i Etyki Politycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski

Bardziej szczegółowo

Miejski O rodek Pomocy Spo ecznej w Szklarskiej Por bie - wyzwania zwi zane z zarz dzaniem i organizacj pracy w rodku pomocy El bieta Paw owska Niezadowolenie z istniej cego stanu rzeczy, mi dzy innymi

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Profilaktyki. Alkoholowych oraz. Przeciwdziałania Narkomanii

Gminny Program Profilaktyki. Alkoholowych oraz. Przeciwdziałania Narkomanii Załącznik do Uchwały Nr 17/III/10 Rady Gminy w Przyłęku z dnia 30 grudnia 2010 r. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Przyłęk na

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

drugiej strony do osób oraz podmiotów świadczących usługi lub potrzebujących określonych usług.

drugiej strony do osób oraz podmiotów świadczących usługi lub potrzebujących określonych usług. Fundacja Jeden Drugiemu i Portal KtoPomoze.pl pod Patronatem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej zapraszają do udziału w Programie Pomoc Wzajemna. Inicjatywa

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Programu Współpracy Miasta Olsztyna z Organizacjami Pozarządowymi na rok 2014

Sprawozdanie z realizacji Programu Współpracy Miasta Olsztyna z Organizacjami Pozarządowymi na rok 2014 Sprawozdanie z realizacji Programu Współpracy Miasta Olsztyna z Organizacjami Pozarządowymi na rok 2014 Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com 20 lat na rzecz przedsiębiorczości Działamy od 1994 roku Skupiamy przedsiębiorców i menedżerów Działamy w województwie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

PNP ORGANIZACJA POśYTKU PUBLICZNEGO

PNP ORGANIZACJA POśYTKU PUBLICZNEGO PNP ORGANIZACJA POśYTKU PUBLICZNEGO F U N D A C J A P o m ó Ŝ m y N a s z y m P a c j e n t o m u l. L e ś n a 2 7-2 9, P L 5 8-1 0 0 Ś w i d n i c a tel. (+48) 74 851-71- 09 www.fundacja.szpital.swidnica.pl

Bardziej szczegółowo