EKONOMIA KULTURY Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) Kolaps przy lampie, archiwum Domu Aukcyjnego Polswiss Art

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKONOMIA KULTURY Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) Kolaps przy lampie, archiwum Domu Aukcyjnego Polswiss Art"

Transkrypt

1 RYNEK SZTUKI EKONOMIA KULTURY Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) Kolaps przy lampie, archiwum Domu Aukcyjnego Polswiss Art

2 56 EKONOMIA KULTURY Fotografia po raz pierwszy... Dziś fotografia na stałe gości już na wielu aukcjach w domach aukcyjnych. Stałym projektem są organizowane od kliku lat aukcje Fotografia Kolekcjonerska, oferujące przekrojowo zarówno prace pionierów polskiej fotografii jak Jan Bułhak czy Edwarda Hartwiga, jak i młodych twórców nagradzanych na konkursach fotografii prasowej i artystycznej jak Kacper Kowalski czy Filip Ćwik. Jednak jeszcze parę lat temu takie aukcje należały do rzadkości. Dziś możemy mówić o coraz większym zainteresowaniu kolekcjonerów polską fotografią. Marzena Karpińska Jedną z ostatnich aukcji była zorganizowana w grudniu 2014 roku aukcja Domu Aukcyjnego Polswiss Art. Można było na niej zakupić zmysłowe zdjęcia Marilyn Monroe, Paryż lat 30. w obiektywie Roberta Doisneau i jedno z najsławniejszych zdjęć historii fotografii Gorset Mainbochera Horsta. Wśród propozycji cykl barwnych zdjęć Marilyn Monroe, który przyniósł Bertowi Sternowi światową sławę. Sesja znana jako The Last Sitting to zbiór 2500 zdjęć wykonanych dla magazynu Vogue w 1962 r., w czasie trzydniowej sesji w Hotelu Bel-Air w Los Angeles. Zdjęcia stały się słynne nie tylko z uwagi na mistrzowskie oddanie urody gwiazdy, lecz także dlatego, że Stern sportretował Monroe, jak się okazało, tylko kilka tygodni przed jej przedwczesną śmiercią. Album Sterna The Last Sitting, został opublikowany w 1982 roku, a jego wznowienie miało miejsce w roku Stern cieszył się opinią jednego z najlepszych amerykańskich fotografów komercyjnych lat 60. i 70. XX wieku. Perłą aukcji było jedno z najsłynniejszych zdjęć, uznawane jednocześnie za jedną z najważniejszych fotografii świata Gorset Mainbochera Horst P. Horsta, wykonany w przededniu wybuchu II wojny światowej, w sierpniu 1939 roku w paryskim studiu fotografa. Zdjęcie jest reprezentatywnym przykładem jego zainteresowań z obszaru kultury i sztuki, wśród których wymieniał surrealizm i sztukę starożytnej Grecji, a także dowodem prawdziwego mistrzostwa w posługiwaniu się światłem na planie fotograficznym oraz aranżowania nieoczywistej, wyszukanej kompozycji zdjęcia, z użyciem minimalnej ilości elementów. Na aukcji nie brakowało też prac znanych polskich artystów reprezentowanych, np. przez: nowojorskie widoki Tomka Sikory, zdjęcie z sesji paryskiego Elle Tadeusza Rolke, portrety Lidii Popiel czy zdjęcia z sesji mody dla japońskiego projektanta Matsudy wykonane w 1990 roku przez Wojciecha Prażmowskiego. Podstawy pod polski rynek fotografii kolekcjonerskiej położyła pierwsza tego typu, profesjonalna aukcja zorganizowana przez warszawski dom aukcyjny Polswiss Art w 2003 r. To pionierskie wydarzenie było szeroko komentowane. Na aukcji można było kupić ikoniczną pracę Chrisa Niedenthala wykonaną przed kinem Moskwa w czasie premiery Czasu Apokalipsy, prace Tomasza Gudzowatego, Ryszarda Horowitza czy Evy Rubinstein. Rekordem aukcji okazała się praca Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) Kolaps przy lampie, licytowana od 80 tys. zł aż do 135 tys. zł. Jest to najdroższa fotografia sprzedana do tej pory na aukcji w Polsce, jej rekord jest niepobity od 12 lat. Autorka jest dyrektorem sprzedaży w Domu Aukcyjnym Polswiss Art Horst P. Horst Mainbocher Corset, archiwum Domu Aukcyjnego Polswiss Art Perłą aukcji było jedno z najsłynniejszych zdjęć, uznawane jednocześnie za jedną z najważniejszych fotografii i świata Gorset Mainbochera Horst P. Horsta, wykonany w przede dniu wybuchu II wojny światowej, w sierpniu 1939 roku w paryskim studiu fotografa. Zdjęcie jest dowodem prawdziwego mistrzostwa w posługiwaniu się światłem na planie fotograficznym oraz aranżowania nieoczywistej, wyszukanej kompozycji zdjęcia, z użyciem minimalnej ilości elementów

3 EKONOMIA KULTURY 57 FOTOBIZNES XXI WIEKU Fotografia jest niezwykłą sztuką z jednej strony gromadzi stosunkowo niewielką grupę profesjonalistów, którzy potrafią nią operować jak malarze farbami, tworząc wyjątkowe obrazy lub uwieczniając przemijające chwile, z drugiej strony fascynują się nią miliony ludzi na całym świecie, którzy po prostu lubią robić i oglądać zdjęcia. Mateusz Chłodnicki To, że w branży fotografii są duże pieniądze wiadomo nie od dziś. Najbardziej rozchwytywani fotografowie na świecie zarabiają za pojedyncze sesje często olbrzymie kwoty. Fotografia w biznesie wykorzystywana jest właściwie odkąd tylko powstała. W dzisiejszym świecie sieci społecznościowych i kultury obrazkowej, do internetu trafiają dziennie miliony zdjęć. To właśnie tutaj tak naprawdę znajdują się największe pieniądze. Żeby je zdobyć, potrzebna jest zmiana podejścia do fotografii jako takiej. Do tej pory była to sztuka elitarna (wyżej wspomniana grupa profesjonalistów) i to właśnie ta elita zarabiała pieniądze łącząc swoje zamiłowanie z biznesem. Amatorzy nie mieli tutaj żadnego wstępu i to niekoniecznie z powodu słabszych zdjęć. Potencjał internetu Odkąd internet pozwala na pokazanie się całemu światu ze swoimi zdjęciami, możemy znaleźć w sieci niezwykłe prace stworzone przez anonimowych fotoamatorów. Często są to prace, które spokojnie mogłyby konkurować ze zdjęciami profesjonalistów, a na serwisach społecznościowych zbierają setki lajków, czy innych wyróżnień. Profesjonalni fotografowie biorą udział w znaczących konkursach, z prestiżowym jury. To często bariera wejścia do tego elitarnego klubu dla amatorów fotografii. Profesjonaliści zdają się jednak nie dostrzegać, że siła społecznościowych lajków i zasięg, jaki w ten sposób może mieć dana fotografia jest równie potężny (a prawdopodobnie będzie niebawem znacznie silniejszy), co wyróżnienie w prestiżowym konkursie. tzw. stockach, możliwości monetyzacji dla amatorów fotografii są bardzo ograniczone. Przyszłość leży w rozwiązaniach dających korzyści społecznościom. Te z kolei umożliwiają rozwój i przy okazji szybką monetyzację. Fotografia już teraz zmienia swój charakter z elitarnego na bardziej egalitarny i ten, kto pierwszy zauważy i wykorzysta potencjał w stworzeniu rozwiązania, które da korzyści fotoamatorom, będzie mieć możliwość wpływania na ten proces zmian. Prawdziwa przyszłość fotografii może być taka, że będziemy się otaczać zdjęciami ludzi takich jak my, dekorując przestrzenie w domach i biurach zdjęciami, ludzi, których kiedyś nazwalibyśmy fotoamatorami. Ale czy można nazwać fotoamatorem osobę, której zdjęcia wygrywają w konkursach, w których na zdjęcie głosują setki tysięcy ludzi? Nowe rozwiązania Na zapotrzebowanie nowego, kształtującego się rynku odpowiada projekt shuttout.com. To miejsce dla wszystkich, którzy kochają robić zdjęcia, ale konkursy fotograficzne nie są dla nich dostępne ze względu na wysokie wpisowe, profesjonalną konkurencję lub jury złożone z zawodowców. Ideą, która przyświecała twórcom shuttout.com było sprawienie, by amatorzy fotografii mogli rozwijać swoje umiejętności oraz dotrzeć ze swoimi pracami do szerokiego grona odbiorców. Każdy, kto zarejestruje się w serwisie, będzie mógł stworzyć konkurs fotograficzny, w którym do zdobycia będą nagrody pieniężne uzależnione od wysokości wpisowego lub wziąć udział w już trwającym. W ramach takich konkursów nagradzane będą nie tylko najlepsze prace, lecz także najbardziej aktywni użytkownicy dzielący się swoją wiedzą i użytecznymi wskazówkami. Na organizacji zarobi także pomysłodawca. Autor jest twórcą pierwszej na świecie platformy do tworzenia społecznościowych konkursów fotograficznych Shuttout.com Biznes a fotografia Cóż bowiem będzie bardziej cenne w przyszłości wyróżnienie zdjęcia przez niewielkie jury profesjonalistów, czy wygrana w konkursie społecznościowym, w którym na dane zdjęcie zagłosuje kilkadziesiąt tysięcy ludzi z całego świata? Aplikacje typu Instagram czy Pinterest mimo iż bazują na zdjęciach, tak naprawdę od strony biznesowej skupiają się na dawaniu wartości potencjalnym reklamodawcom, którzy dzięki sponsorowanym reklamom, będą mogli w precyzyjny sposób docierać do swoich odbiorców z trafiającym komunikatem. Z jednej strony jest to dowód na to, że obraz jest warty, więcej niż 1000 słów. Nic dziwnego też, że zdjęcia i grafika wykorzystywane są także w płatnej promocji na Facebooku. Z drugiej strony jednak we wszystkich tych serwisach brakuje rozwiązań, które dawałyby możliwość zarabiania samym autorom zdjęć. Zarabiać na pasji Jeśli pójdziemy w tę stronę, okaże się, że jest olbrzymia liczba amatorów fotografii, którzy wrzucają do sieci wysokiej jakości zdjęcia, ale brakuje narzędzi i sposobów, które umożliwiłyby im zarabianie na swojej pasji, a przy okazji rozwój. Pomijając możliwości sprzedawania swoich zdjęć na

4 58 EKONOMIA KULTURY NAJDROŻSZE ZDJĘCIA SPRZEDANE PODCZAS AUKCJI Untitled (Cowboy) Richard Prince (2005)

5 EKONOMIA KULTURY 59 Dead Troops Talk Jeff Wall (1992) Zdjęcie jest w stanie uchwycić teraźniejszość, która w chwili uwolnienia migawki jest utrwaleniem przeszłości, a zarazem informacją dla przyszłości. Kolekcjonerzy ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii już kilka lat temu zorientowali się, że zdjęcia nie są robione przez aparat, lecz przez fotografa. Ludzie stojący za obiektywem uważani są przez nich za takich samych artystów jak malarze czy rzeźbiarze, a rynek fotografii kolekcjonerskiej kwitnie. Przemysław Wojtysiak Coraz częściej podczas aukcji obok obrazów, antyków, biżuterii, kamieni szlachetnych, instrumentów muzycznych, samochodów, nieruchomości i różnych nietypowych przedmiotów, mających wartość kolekcjonerską, rekordowe ceny osiągają fotografie. Zapewne dlatego wielu inwestorów zdecyduje się na dywersyfikację prowadzonych inwestycji i staną się one alternatywną formą pomnażania kapitału charakteryzującą się wysoką stopą zwrotu. Przekonanie, że aby kupować fotografię kolekcjonerską należy mieć dużo pieniędzy, to nieporozumienie. Na rynku fotografii kolekcjonerskiej znajdzie się coś dla każdego. Dobrą polską fotografię można kupić w przedziale od 500 do złotych. Inwestować należy w to, co naprawdę się lubi, a nie w to, co teoretycznie się opłaca. Najtrudniejsze jest ustalenie wartości pracy oferowanej do sprzedaży podczas aukcji. Zależy między innymi od tego, jak wyceniano podobne dzieła, jakie ceny osiągnęły dotychczas fotografie tego samego autora, jak wyjątkowe jest zdjęcie i, przede wszystkim, numeru edycji, czyli numeru wykonanej odbitki im wyższy, tym niższa wartość pracy wyjaśnia Norbert Pyffel z Galerii Bagno 2. Najdrożej sprzedane fotografie. Kto je wykonał? Ile kosztowały? Odpowiedzi na te pytania poniżej. Miejsce 5 Untitled (Cowboy) Richard Prince (2005) Ponad 3,4 mln dolarów USA (około 12,5 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego) zdecydował się zapłacić zwycięzca aukcji przeprowadzonej w listopadzie 2007 roku w Nowym Jorku przez Sotheby s za pochodzące z cyklu Cowboy zdjęcie przypominające reklamę znanej marki papierosów autorstwa Richarda Prince a. 99 Cent II Diptychon Andreas Gursky (2001) Niewiele mniej, ponad 3,3 mln dolarów (około 12,1 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego) kosztowały nabywcę sprzedane podczas aukcji przeprowadzonej w lutym 2007 roku w Londynie przez ten sam dom aukcyjny na pozór zwyczajne zdjęcia jednego z wielu supermarketów tworzące dyptyk autorstwa Andreasa Gursky ego pod tytułem 99 cent Diptychon. Co ciekawe, kolejne dwie kopie tego samego dzieła kosztowały nabywców 2,5 mln i 2,25 mln dolarów północnoamerykańskich (odpowiednio około 9,2 i 8,3 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego). Miejsce 4 Dead Troops Talk Jeff Wall (1992) Ponad 3,65 mln dolarów USA (około 13,4 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego) zaoferował nabywca podczas aukcji przeprowadzonej w maju 2012 roku w Nowym Jorku przez Christie s za wielkoformatową, inscenizowaną fotografię wzorowaną na scenach z wojny radziecko-afgańskiej autorstwa Jeffa Walla. Miejsce 3 Untitled #96 Cindy Sherman (1981) Przekonanie, że aby kupować fotografię kolekcjonerską należy mieć dużo pieniędzy, to nieporozumienie. Na rynku fotografii kolekcjonerskiej znajdzie się coś dla każdego. Dobrą polską fotografię można kupić w przedziale od 500 do złotych 99 Cent II Diptychon Andreas Gursky (2001)

6 60 EKONOMIA KULTURY Untitled #96 Cindy Sherman (1981) Inwestować należy w to, co naprawdę się lubi, a nie w to, co teoretycznie się opłaca. Najtrudniejsze jest ustalenie wartości pracy oferowanej do sprzedaży podczas aukcji Prawie 3,9 mln dolarów USA (prawie 14,3 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego) zapłacono podczas aukcji przeprowadzonej w maju 2011 roku przez nowojorski oddział Christie s za jedno ze zdjęć z serii Untitled autorstwa bardzo cenionej przez kolekcjonerów Cindy Sherman, na którą składa się 69 autoportretów, na których autorka wciela się w różne stereotypowe role. Rhein II Andreas Gursky (1999) Miejsce 2 Rhein II Andreas Gursky (1999) Potrzeba było tylko pół roku, aby dotychczasowego rekordzistę pracę autorstwa Cindy Sherman pod tytułem Untitled #96 wyprzedziła inna fotografia. Niewiele mniej niż 4,5 mln dolarów północnoamerykańskich (około 16,5 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego) kosztowała praca autorstwa Andreasa Gursky ego podczas aukcji przeprowadzonej w listopadzie 2011 roku w Nowym Jorku przez Christie s przedstawiająca zdjęcie brzegu jednej z najdłuższych rzek Europy Renu starannie opracowana cyfrowo przez artystę, który podczas wielu miesięcy pracy usunął wszystkie uciążliwe elementy rośliny, rowerzystów, budynki i fabryki w tle pozostawiając ponury krajobraz pod szarym niebem. Miejsce 1 Phantom Peter Lik (1999) Podczas aukcji pracy autorstwa australijskiego fotografa Petera Lika przeprowadzonej w listopadzie 2014 roku w Las Vegas trzecie uderzenie młotka padło przy kwocie 6,5 mln dolarów USA (około 23,9 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego). Tyle właśnie musiał zapłacić prywatny, anonimowy kolekcjoner z Las Vegas za monochromatyczny, centralny kadr pod tytułem Phantom przedstawiający struktury skalne podziemną jaskinię szczelinową kształtowaną przez miliony lat przez wodę z centralnie umiejscowionym strumieniem światła zaznaczającym pył unoszący się pośród skał piaskowca w Kanonie Antylopy w stanie Arizona w Stanach Zjednoczonych. Phantom Peter Lik (1999) Ten nabywca kupił również inne prace tego samego artysty Illusions i Eternal Moods płacąc odpowiednio 2,4 mln i 1,1 mln dolarów północnoamerykańskich (odpowiednio około 8,8 mln i 4,0 mln złotych według kursu z dnia dzisiejszego). Tym samym w chwili obecnej prace Petera Lika wraz ze zdjęciem pod tytułem One zajmują cztery pozycje na liście dwudziestu najdroższych fotografii na świecie. Autor reprezentuje Dom Aukcyjny EMMERSON. Źródło:

7 EKONOMIA KULTURY 61 UTRWALAJĄC PAMIĘĆ ROLAND BARTHES Czy można wyobrazić sobie czytanie o fotografii bez znajomości obrazu, który przedstawia? Czytelnik ma jedynie snuć wyobrażenia na temat tego o czym pisze autor. Nie zna wielkości, koloru, tekstury, sytuacji. Może jedynie domyślać się kształtów, kompozycji, ewentualnie zagiętych rogów czy lekko spłowiałych barw. To zadanie niezwykle trudne, zwłaszcza dziś, kiedy naoczność jest potwierdzaniem rzeczywistości, istnienia, potwierdzeniem życia. W kulturze zdominowanej przez prymat oka, które podgląda, udowadnia, a jednocześnie potwierdza faktyczność wydarzenia, wyobrażanie wydaje się niewystarczające. Dr Agnieszka Kaczmarek Jak to zatem możliwe, aby książka, w której autor jedynie sugeruje istnienie pewnego zdjęcia, stała się jedną z najważniejszych książek o fotografii? Bez Światła obrazu Rolanda Barthes a wydanej po raz pierwszy we Francji w 1980 roku, ostatniej książki opublikowanej jeszcze za życia tego wielkiego myśliciela, trudno dziś podejmować się jakichkolwiek analiz i interpretacji fotograficznych. Uwodliwość Światło obrazu jest pozycją ze wszech miar osobliwą, a jej czytanie powinno odbywać się zawsze w odniesieniu do biografii Barthes a, a zwłaszcza szczególnego momentu jego życia, w której powstawała. Uznawana przez wielu interpretatorów i znawców myśli Francuza za książkę o śmierci, właśnie w nią jest uwikłana i przez nią naznaczona. Jesienią 1977 roku umarła matka Rolanda Henriette, z którą, jako jedyne dziecko, osierocone we wczesnym dzieciństwie przez ojca, pozostawał przez całe życie w szczególnej, bliskiej relacji. Matka podobnie jak u Marcela Prousta, autora cyklu W poszukiwaniu straconego czasu, którego Barthes darzył wielką estymą stanowiła tak egzystencjalny, jak i intelektualny punkt odniesienia. To niedługo po jej odejściu Barthes zaczął pisać książkę o fotografii, która, jak się okazało, jest jego ostatnią. Przemijanie Druga część Światła obrazu zbudowana jest wokół refleksji nad przemijaniem, czasem, odtwarzaniem minionego. Czy fotografia jest zatem narzędziem utrwalającym przeszłość? Tym, co ożywia wspomnienie? A może jedynie ponownym rozdrapywaniem niegojącej się rany minionego? Barthes wikłając swoją myśl w relację fotografia-czas zaczyna pisać w tej części książki o fotografii swojej matki, o zdjęciu znalezionym przypadkowo, niedługo po jej śmierci. Przedstawia ona jak pisze Barthes małą dziewczynkę, pięcioletnie dziecko, w którym dopiero po dłuższej chwili wpatrywania rozpoznaje matkę. Staranność opisu dokonana przez francuskiego semiotyka, umożliwia wyobrażenie sobie kompozycji, tła, padającego światła Czytelnik jednak nie może zdjęcia zobaczyć. Pomimo obecności w tomie innych zdjęć, akurat tego tam nikt nie znajdzie. Barthes świadomy prowadzonej gry, narracyjnego zabiegu, tłumaczy swoją decyzję dwojako. Po pierwsze, jedynie dla niego samego opisywane zdjęcie nie jest anonimowe: to jego matka, ukochana osoba, która odeszła na zawsze. Ono istnieje jak sam pisze tylko dla niego, natomiast dla każdego innego to tylko jedna z wielu anonimowych fotografii, z którymi nie wiążą się żadne emocje. Dla Barthes a pozostaje depozytariuszem wspomnień, emocji, jest niczym smak proustowskiej magdalenki, przywołującym to, co minione i niemożliwe do powtórzenia. Jednocześnie Barthes, chroniąc znalezioną fotografię, chroni ją od odarcia z intymności. Dba o zachowanie tej jednostkowej, trudnej do zrozumienia przez innych tajemnicy bliskości, którą chce zachować jedynie dla siebie, chroniąc przed banalizacją, uproszczeniem, brakiem poszanowania. Tym samym Barthes wskazuje na szczególny fotograficzny ekshibicjonizm tak charakterystyczny dla kultury współczesnej, która zdziera wszelkie zasłony, odważnie i bez wstydu eksponuje wszystko to, co najbardziej osobiste. Tym samym fotografia traci na swej naturze, jednostkowości, zachowania tego, co subiektywne. Studium i punctum Rozważania Barthes a nad relacją obiektywne subiektywne najpełniej wyrażają dwie kategorie, które w jego myśli, a także na obszarze analiz fotograficznych zajmują istotne miejsce. Studium i punctum zdefiniowane w Świetle obrazu odzwierciedlają związek pomiędzy tym co uniwersalne, a tym co subiektywne (o ważności i aktualności tych kategorii można było przekonać się na konferencji naukowej Imperium Rolanda Barthes a, która z okazji setnej rocznicy urodzin Rolanda Barthes a odbyła się w maju 2015 r. w Instytucie Kulturoznawstwa UAM). Studium dla Barthes a pomimo pewnej, aczkolwiek niepełnej zbieżności ze studium malarskim jak sam pisze jest samą kompozycją fotografii. To kulturowe dziedzictwo, u którego uczestnikami są wszyscy oglądający. Studium obejmuje to wszystko, co czyni z fotografii świadectwo, potwierdzenie. To kompozycja uwzględniająca realne istnienie: twarzy, przedmiotu, pejzażu Jest uznawane za publiczną dokumentację świata, z którą można się zgadzać lub ją odrzucać. Stanowić może antropologiczny dokument, umowę pomiędzy fotografem a oglądającym. W nim zdeponowane są nawyki, przyzwyczajenia, praktyki społeczne. Są kulturowo usankcjonowane i czytelne informują, wzbudzają emocje; społecznie zrozumiałe mogą wywoływać skrajne uczucia, lecz są uwikłane w określony, komunikatywny porządek. Punctum natomiast pozostaje zawsze zindywidualizowane, własne. Jest tym fragmentem, szczegółem fotografii, który przyciąga wzrok. Jak pisze Barthes to użądlenie, dziurka, plamka, małe przecięcie ale także rzut kości. Roland Barthes, twórca kategorii studium i punctum Punctum jest tym szczegółem fotografii, który wzywa, celuje w oglądającego, zawsze skrajnie indywidualne, własne, intymne, dla każdego przypadkowe i niezaplanowane. Egzystencjalnie naznaczone punctum nie podlega negocjacji, umowie, jest trudne do przewidzenia to jak w przypadku Barthes a złożone ręce marynarza, opatrunek na palcu, pantofle zapinane na pasek. Punctum wypływa z samego spojrzenia, tego co uwodzi oko, każe my skupić się na danym wycinku tak trudnym i zaskakującym. Punctum intryguje niczym erotyczne pęknięcie, szczelina, która pobudza wyobraźnię. Uwodzi, ale też demaskuje pragnienie, uczucia oparte na napięciu odkryte zakryte. Jest rezultatem pracy zmysłu wzroku i pracy wspomnienia. Fotografia matki Barthes a dla niego samego w całości stanowiła punctum to, co niepodzielne, a nawet niedefiniowalne. Nie da się podzielić punctum, gdyż w swej subiektywności jest nieprzetłumaczalne, niewyrażalne, bez możliwości odpowiedzi na pytanie dlaczego?. Nadar Ernestine ok Zdjęcia, niczym powieść Marcela Prousta, opowiadają zawsze o tym, co było, co jest przeszłością, a zostało przez przemijający czas uśmiercone. Ta chwila, ten dzień, to światło należą do minionego, być może nawet zapomnianego. Fotografia zatem pozostaje świadectwem ulotności, przemijania, a w konsekwencji śmierci To, co było Światło obrazu książka o fotografii, książka o śmierci definiuje zdjęcie jako to, które zawsze opowiada o przeszłości, o momencie, który już był. Wikła fotografie nie tylko w cykl sprawozdawczości, lecz także w porządek metafizyki. Zdjęcia, niczym powieść Marcela Prousta, opowiadają zawsze o tym, co było, co jest przeszłością, a zostało przez przemijający czas uśmiercone. Ta chwila, ten dzień, to światło należą do minionego, być może nawet zapomnianego. Fotografia zatem pozostaje świadectwem ulotności, przemijania, a w konsekwencji śmierci. Barthes równolegle z pisaniem Światła obrazu prowadzi równocześnie intymny dziennik, pamiętnik żałoby, który powstawał na luźnych fiszkach, referując stan swojej melancholii po zmarłej matce. To właśnie w Dzienniku żałobnym wydany dopiero w 2009 roku we Francji (w Polsce książka wyszła w roku 2013 w tłumaczeniu Kajetana Marii Jaksendera) pojawiają się pierwsze wzmianki o fotografii matki w ogrodzie zimowym, o której pisze, że to w nim umiejscowione jest to coś z jej istoty, co jest trudne do opisania. Fotografia zatem pozostaje dla Barthes a opowieścią, w którą kulturowo każdy jest uwikłany. Jednak jest też obszarem intymności, niewyrażalnego, co pozostaje areną osobistych uwikłań, mentalnych gier, znaków, których rozszyfrowanie pozostawia się jedynie nielicznym. Literatura: Barthes R., Światło obrazu. Uwagi o fotografii, przeł. J. Trznadel, KR, Warszawa Barthes R., Dziennik żałobny, przeł. K.M. Jaksender, Teatr Polski, Wrocław Barthes R., Roland Barthes, przeł. T. Swoboda, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk Autorka jest antropologiem i kulturoznawcą. Pracuje w Zakładzie Semiotyki Kultury Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

8 62 EKONOMIA KULTURY Jak zabezpieczyć oprawą i zaczarować nią codzienność? Są doświadczeni rzemieślnicy, poprawni pod wieloma względami, zapewniający satysfakcjonujące zdjęcia. Jest też sprzęt, bez którego nie może być mowy o wysokiej jakości. Prawdziwe obrazy jednak mogą tworzyć tylko nieliczni, posiadający dużą wrażliwość, inteligencję artystyczną i oryginalne spojrzenie. Ci, którzy malują światłem, rzeźbią kadrem i grają kolorami... Magdalena Sosnowska-Szymańska Wkraczanie fotografii na arenę sztuki zaczęło się na przełomie XIX i XX wieku w Anglii, w czasach, kiedy królował piktorializm nurt, który starał się nadać fotografii rangę sztuki, nawiązując do konwencji malarstwa impresjonistycznego. Początki kolekcjonowania fotografii Idea kolekcjonowania fotografii artystycznej narodziła się około 1900 roku i choć już wcześniej powstawały kolekcje takie jak zbiory paryskiej Biblioteki Narodowej czy zbiory królowej Wiktorii i księcia Alberta, to początek XX w. jest również początkiem powstawania ważnych prywatnych kolekcji. Jednak na moment, gdy fotografia zdecydowanie zdobyła rynek kolekcjonerski trzeba było jeszcze poczekać. Przełomowa okazała się zorganizowana w Nowym Jorku w 1970 r. aukcja Strobera. Od tej chwili aukcje fotografii na stałe wpisały się w kalendarz takich gigantów jak Sotheby s, Christie s, Philips i Drouot. W Ameryce i Europie zachodniej, w latach 70. i 80. ustalone zostały ścisłe kryteria postrzegania i oceniania wartości fotografii. Odbitki fotograficzne zaczęły być traktowane jako autonomiczne dzieła sztuki i bić aukcyjne rekordy. Najdrożej sprzedane zdjęcie w 2014 r. należy do Petera Lika autora zdjęcia o nazwie Phantom. Prywatny kolekcjoner zapłacił za to zdjęcie aż 6,5 miliona dolarów. Pierwsze aukcje Sytuacja na polskim rynku długo odstawała od światowych wyników i do tamtejszych rekordów pewnie prędko nie dobije. Pierwsze aukcje fotografii w Polsce odbyły się w 1996 i 1997 roku. Jednak w ostatnim czasie i u nas można zauważyć tendencję do wzrostu zainteresowania fotografią autorską. Choć piękna i intrygująca, niestety powoli nabiera wartości, ale inwestycja w nią może z biegiem czasu, tak jak w zachodnim świecie, okazać się bardzo opłacalna. Więcej niż zwykłe zdjęcia Fotografia artystyczna to z pewnością bardzo płynne pojęcie, które ciężko ująć w ramy precyzyjnej definicji. To ponadczasowe, unikalne obrazy, będące wynikiem głębokiej wrażliwości autora, chęci wyrażenia uczuć poprzez obraz, unikalnym spojrzeniem na otaczającą nas rzeczywistość. Bywa spontaniczna, ale może też być świadomym i przemyślanym manifestem. Nie podlega żadnym wytycznym, regułom, ograniczeniom, co do tematu, czasu, miejsca, techniki czy formatu. Jest to forma, która musi wyrażać treść, stanowiącą istotę dzieła. Artyzm na wyciągnięcie ręki Oryginalna sztuka jest dziś na wyciągnięcie ręki wystarczy wejść na stronę internetowągalerii sztuki, by w kilka sekund zapoznać się z setkami propozycji i stać się posiadaczem, jeśli nie własnej kolekcji, to co najmniej jednej lub kilku fotografii o uznanej wartości artystycznej. Zagrożenie dla fotografii Specyfika materiałów wykorzystywanych do wykonania odbitki fotograficznej, zarówno tej współczesnej, jak i tej wykonanej metodami tradycyjnymi, sprawia, że pozostaje ona dziełemniezmiernie delikatnym i wrażliwym. Niewłaściwe postępowanie może doprowadzić do uszkodzeń: mechanicznych (przedarć, zagięć), biologicznych (rozwój grzybów i bakterii), fizykochemicznych (rozwarstwienie, zmiana zabarwienia obrazu i podłoża z możliwością zaniku części lub całości obrazu). Uszkodzenia fizykochemiczne mogą być spowodowane zarówno czynnikami wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi. Do czynników wewnętrznych możemy zaliczyć wzajemne oddziaływanie materiałów, z jakich wykonano odbitki, natomiast do czynników zewnętrznych należy wpływ warunków klimatycznych (temperatura, wilgotność i zanieczyszczenie powietrza, oddziaływanie światła), czy też materiałów użytych do oprawy. Najlepsza ochrona Według specjalistów zdjęcia najlepiej przechowywać w ciemności zamknięte w albumie, pudełku i szafie. Zalecenia to jedno, a duma i satysfakcja z posiadania dzieła sztuki to drugie. Dzięki nowoczesnym technologiom i staraniom producentów możliwe jest atrakcyjne oprawienie fotografii jednocześnie z odpowiednio dobranym zabezpieczeniem. Wysokiej jakości materiały, stosowane przez konserwatorów i muzealników są już ogólnie dostępne. Warto zatem udać się do specjalistów w dziedzinie oprawy i przy ich pomocy właściwie się o swoje fotografie zatroszczyć, aby przetrwały dziesiątki a może setki lat. Bezkwasowe papiery podstawą Pierwszym zabiegiem przy oprawie fotografii jest zastosowanie wysokiej klasy bezkwasowych papierów: passe-partout oraz tylnej tektury, które mają wyjątkowy potencjał ochronny, działając niczym filtry. Tworzone z najwyższej jakości materiałów i przy zastosowaniu skomplikowanych technologii; zapewniają trwałość kolorów, wyłapują i pochłaniają szkodliwe zanieczyszczenia, hamują i neutralizują kwasy z powietrza. Passe-partout nałożone na awers fotografii zabezpiecza jej krawędzie przed odkształceniem, zapewnia przestrzeń pomiędzy odbitką a taflą szkła, oraz izoluje od bezpośredniego kontaktu z ramą. Do mocowania zdjęcia powinny zostać użyte wyłącznie bezkwasowe narożniki fotograficzne lub miejscowo, bezkwasowa taśma. Absolutnie nie należy używać kleju. Przed szkodliwym działaniem światła zarówno naturalnego, jak i sztucznego, wywołującego proces starzenia się fotografii, ochronimy nasze dzieło za pomocą szkła wyposażonego w filtr promieniowania UV o wydajności do 90 proc. Zapewnia ono również niezwykły komfort podziwiania oprawionej pracy, dzięki bardzo niskiemu poziomowi odbicia światła (poniżej 1 proc.) oraz bardzo wysokiemu poziomowi transmisji światła widzialnego (ponad 98 proc.). Rama idealna Spełniwszy ochronne wymagania, pozostanie nam dopieszczenie kompozycji i wybranie ostatniego elementu, jakim jest rama. Truizmem jest, że do fotografii pasuje tylko białe lub czarne passe-partout i czarna, prosta rama. Profesjonalne zakłady ramiarskie oferują szeroki wachlarz atrakcyjnych wzorów ram i interesujących rozwiązań technicznych oprawy, podążających za najnowszymi trendami. Odważne zestawienia mogą przynieść zaskakujące efekty i uczynić z naszej fotografii unikalne dzieło sztuki tej samej rangi, co malarstwo czy grafika. Celem jest osiągnięcie zamierzonego efektu plastycznego poprzez umiejętne dobranie kolorów, wzorów, stylów, faktur, proporcji, czasem na drodze porządkowania podobnych do siebie składników, a kiedy indziej poprzez zestawienie ich na zasadzie kontrastu. Odpowiednie operowanie tymi narzędziami poskutkuje różnorodnością nastrojów, uczuć, przeżyć, jakich doświadczy odbiorca. Można uzyskać zarówno doznanie statyczności, porządku, równowagi, harmonii, jak i dynamiki czy chaosu. W historii sztuki występowały epoki, w których mody określały zasady poprawnej oprawy. Dzisiejsze trendy, przyjęły pewne ogólne założenia z wcześniejszych epok, ale pozostawiają więcej swobody i nie narzucają gotowych rozwiązań. Sposób na atrakcyjne wnętrze Jeżeli projektowanie domu jest fundamentem spokojnego życia, to aranżacja jest jego smakiem Le Corbusier. Coraz więcej osób zaczyna poszukiwać bardziej wysublimowanych dróg wyróżnienia wnętrza, nadania mu szlachetnego tonu i przełamania koloru. Kryteria te doskonale zaspokaja sztuka, która postrzegana jako miara prestiżu, obecna jest zarówno w luksusowych apartamentach najbogatszych ludzi świata, jak i w biurach, domach prywatnych i przestrzeniach publicznych. Ciekawa autorska fotografia tak jak obraz, musi być dobrze wyeksponowana, stanie się wówczas pointą, harmonijnie współgrającą z wnętrzem, nada mu znaczenia, indywidualnego charakteru, bez względu na to, czy we wnętrzu panuje minimalizm, surowość, czy przepych. Poszukując właściwych dzieł dobierajmy je zgodnie z własnymi odczuciami i potrzebami. Zastanówmy się, co chcemy w naszym wnętrzu opowiedzieć, jaki nastrój do niego wprowadzić. Niech rzeczywistość zamknięta w klatce czasu zaczaruje ściany. Autorka reprezentuje salon ramiarski MECH-art

9 EKONOMIA KULTURY 63 0 Jak tworzone są najbardziej efektywne zdjęcia reklamowe? Tajniki fotografii reklamowej Fotografia reklamowa jest jedną z najtrudniejszych form fotografii, bo zawiera w sobie wszystkie możliwe techniki fotografowania - obecne od lat na rynku oraz te najnowocześniejsze. Cofając się kilkanaście lat wstecz, o aparacie cyfrowym nie ćwierkały jeszcze wróble na dachu. Dawniej sesja to był majstersztyk oświetleniowo twórczy, zużywało się kilka rolek filmu i postprodukcja nie polegała na tak zwanej teraz ciemni cyfrowej, a dziś nawet najgorsze zdjęcie zrobi się w Photoshopie, który sam ma już ponad 20 lat. Marek Cyprian Gawle Często spotykam się ze stwierdzeniem, że: przecież mamy informatyka i on ma bardzo dobry aparat to pstryknie parę zdjęć do ulotki Trzeba też zaznaczyć, że od czasu kiedy fotografia cyfrowa zawitała powszechnie pod nasze strzechy, każdy jest fotografem (!!!) i nie ważne ile wydał na aparat, szkolenie i czy przeczytał instrukcję obsługi sprzętu. Dzwonią do mnie ludzie, którzy często pytają jaki kupić aparat, żeby robił ładne zdjęcia i tu pojawia się pytanie: co to jest ładne zdjęcie? Czasami parze narzeczeńskiej na spotkaniu przedstawiającym moją ofertę mówię, że jak ich mogę na szklaną górę zabrać i nie widzę z tym problemu, zdjęcia będą super artystyczne, ale jak im się nie będą podobać, to co dalej? To im zdjęcia mają przypaść do gustu a mi muszą opisać co im się podoba w najprostszy z możliwych sposobów. Czy modelka może mieć kolczyki nie tylko w uszach? Pewnie, o tym też nie pomyślałem! Jaki kolor włosów? Hmmm, żeby ładnie było Gdzie mają być wykorzystane zdjęcia: internet, ulotki, prasa, reklama w telewizji, na jaki okres? Hmmm a to ważne? Tak ważne, bo to są prawa do wykorzystywania wizerunku. To jednak bez twarzy ta modelka. Podsumowałem rozmowę w mailu, wstępnie wyceniłem i na tym się skończyło Brak kontaktu. Jak pisałem wcześniej przy sesji pracuje sztab ludzi i każdy chce na tym zarobić, nawet jeśli jest to fotografia produktowa w studio, to potrzebny jest asystent, który pomaga przy sesji. Dlatego jeśli słyszę tekst w słuchawce na szczęście w słuchawce że to będzie pięknie wyglądało w moim portfolio to mam ochotę rozłączyć się natychmiast. Portfolio nie zapłacę swoich rachunków i nie zjem go z rodziną na obiad :) Więcej niż robienie zdjęć Fotograf reklamowy jest jak wizjoner, który widzi sesję już jako wynik swojej pracy, najchętniej na wielkim billboardzie w wielkim mieście i to niekoniecznie w Polsce. Takich fotografów jest coraz więcej i są doceniani na świecie. Mamy dużo osób specjalizujących się tylko w określonej branży czy rodzaju fotografii. Osobiście chyba za wyjątkiem fotografii podwodnej próbowałem wszystkich możliwych odmian fotografii reklamowej między innymi wykonywałem fajną sesję dla producenta łóżek dla psów, sesje kulinarne dla restauratorów, fotografi e produktowe studyjne i plenerowe, produkty od biżuterii po rowery, motocykle oraz wielkie ciężarówki, fotografie z lotu ptaka również jako reklamowe. Ceny w zależności od W naszym kraju dominuje spostrzeżenie, że fotograf to człowiek orkiestra, sam pomaluje modelkę, uczesze, dobierze odpowiedni strój, cyknie zdjęcie, obrobi, przygotuje do publikacji i jeszcze nie będzie chciał za to pieniędzy. Byłem na szkoleniu i jeden z prowadzących mieszkający w Wielkiej Brytanii pokazał nam swój aparat, był to mały kompakt. Do sesji, które wykonuje na okładki magazynów modowych na całym świecie wynajmuje sprzęt od firm obsługujących fotografów i filmowców. Firma wynajmuje sprzęt wraz z obsługą i oczywiście jest to płatna usługa, dlatego ceny sesji tak bardzo się różnią i wpływa na to bardzo dużo czynników. Ciekawostką jest na przykład opłata dla tamtejszego urzędu miasta jeśli chcemy zrobić fotografię komercyjną w Dubaju i jak to ktoś słyszy to się dziwi, dla mnie jest to jak najbardziej normalna sprawa. Tak samo jest w niektórych Polskich miastach, jedyna różnica to kwoty. Odpowiem przekornie na postawione pytanie: Jak tworzone są najbardziej efektywne zdjęcia reklamowe? a to zależy Autor jest właścicielem Studio Gawle, znajdującego się w Dębicy. Od prawie 10 lat zajmuje się fotografią komercyjną oraz okolicznościową. Tworzył sesje m.in. dla firm: Romet, Hispano Suiza Polska, Sokołów, Arkus, T.C. Dębica, Ad Polska, Tikkurila, Suret, Hilton Garden In, Śnieżka, Weldon, Goralpoleca.Pl, Górecki, Urzęd Miasta Dębica, Gmina Dębica, Krystian Herba, New Mebel, Erthem, Sieć Sklepów Jubilatka, Dębicki Klub Biznesu, Przytulny Dom, Wagner, Titan, Agro Bis, Degum, Quickside, Tabsol, WSiZ Rzeszów. Pierwsze kroki Wracając do fotografii reklamowej, zaczynamy od spotkania z klientem i wysłuchania czego naprawdę potrzebuje. Jeśli przez telefon słyszymy pytanie: ile mnie będzie kosztować zdjęcie do katalogu? to można założyć z góry, że nic z tego nie będzie, a zdjęcia będzie wykonywał ktoś z firmy lub zaprzyjaźniony fotograf. Zaczynamy od briefu, w którym klient pisze co chce i czego oczekuje. Dlaczego pisze? Brief ten trafia do sztabu ludzi potrzebnych do wykonania sesji: scenografa, wizażystki, fryzjera, stylistki, modelki lub modela i na końcu do retuszera. Do tego dochodzi wybranie odpowiedniego miejsca do zrealizowania sesji i otrzymania jak najbardziej odpowiadającego klientowi materiału. W pamięci mam rozmowę telefoniczną z osobą zainteresowaną fotografią reklamową t-shirtów. Ile mnie to będzie kosztować? I zaczęły się pytania: Damskie czy Męskie? Damskie. Na jednolitym tle czy jakaś scenografia? Na białym tle. Z modelką czy bez? Z modelką. Modelka pokazuje twarz czy nie? Pokazuje. Rozmiar biustu? Średnie. Naturalne czy silikon? Naturalne. Czy ma mieć bieliznę pod spodem czy nie? Hmmm klient (pan) się rozmarzył Jak charakter mają t-shirty? To dla słuchających cięższej odmiany muzyki. Czy modelka może mieć tatuaże? Może, a nawet o tym nie pomyślałem, tatuaże są bardzo dobre. Fotograf reklamowy jest jak wizjoner, który widzi sesję już jako wynik swojej pracy, najchętniej na wielkim billboardzie w wielkim mieście i to niekoniecznie w Polsce. Takich fotografów jest coraz więcej i są doceniani na świecie. Mamy dużo osób specjalizujących się tylko w określonej branży czy rodzaju fotografii. Osobiście chyba za wyjątkiem fotografii podwodnej próbowałem wszystkich możliwych odmian Marek Cyprian Gawle

10 64 EKONOMIA KULTURY Anna Stępska, bez tytułu, fotografia barwna, 24x40 cm, 2010 r. źródło: artpower.pl JAK PRZEDŁUŻYĆ ŻYWOT ZDJĘĆ? Fotografie wiszą właściwie w każdym domu to jedna z najpopularniejszych dekoracji. Dobrze sprawdzają się zarówno we wnętrzu prywatnym, jak i biurowym. Pewnie najczęściej są to wizerunki najbliższej rodziny, wspomnienia z wakacyjnych wypadów, ale zdarzają się też stare pamiątki rodzinne, czy też prace profesjonalnych artystów fotografików nabywane w galeriach sztuki lub na aukcjach. Każda z tych opcji dodaje przestrzeni charakteru i indywidualności. Jednak ze względu na wartość sentymentalną w przypadku fotografii rodzinnej oraz artystyczną i inwestycyjną w przypadku fotografii kolekcjonerskiej warto zainteresować się zasadami właściwej oprawy i ekspozycji zdjęć, by nie uległy one zniszczeniu, nie straciły na wartości i jakości wraz z upływem czasu. Gabriela Gancarz-Stasiak Punktem wyjścia jest właściwa oprawa fotografii to sposób na jej zabezpieczenie. Chodzi nie tylko o ochronę delikatnej powierzchni zadruku, lecz także zapewnienie odporności na działanie czynników zewnętrznych, tj. kurz, światło, wilgoć. Prace muszą znaleźć się w ramie, za szkłem i najlepiej w passe-partout. Dobór tych elementów to w zasadzie kwestia indywidualna zależy i od charakteru zdjęcia, i od wnętrza, w którym ma zawisnąć. Bezpieczeństwo i styl Passe-partout nie jest absolutnie konieczne bywa, że większe zdjęcia, kolorowe, rodzinne lepiej wyglądają bez tej dodatkowej ramki to pozostaje do decyzji właściciela, ale trzeba mieć na uwadze, że passe-partout stanowi zabezpieczenie zdjęcia i przedłuża jego żywot. Z pewnością ma to znaczenie w przypadku starych fotografii, czy fotografii artystycznej, które są unikalne i wartościowe pod kątem inwestycyjnym. Passe-partout dystansuje zdjęcie od szkła oprawy, więc powierzchnia zdjęcia nie dotyka bezpośrednio szyby i nie jest narażona, np. na przyklejenie się do niej pod wpływem różnych czynników zewnętrznych. Passe-partout nie powinno być zbyt wąskie, może mieć jednakową szerokość z każdej strony, ale może też być szersze w poziomie wówczas na dole będzie miejsce na sygnatury podpis, numeracja, rok powstania. Passe-partout nie tylko zabezpiecza zdjęcia przed uszkodzeniem, ale jego odpowiedni dobór może dodatkowo podkreślić piękno oprawianego obiektu. Jasna oprawa biała, w szarościach, a najlepiej o ton jaśniejsza od zdjęcia, optycznie je powiększy i automatycznie przyciągnie uwagę, wyostrzy kadr. Natomiast czarna oprawa spowoduje wrażenie głębi i optycznie pomniejszy nasz obiekt. W przypadku fotografii z jednolitym ciemnym tłem, passe-partout w tej samej tonacji kolorystycznej będzie stanowić niejako przedłużenie zdjęcia. Do fotografii rodzinnej można użyć jednego passe-partout, w którym wycięto kompozycje kilku okien w jednym lub różnych rozmiarach. Czym mocować zdjęcia? Passe-partout mogą być wykonane z popularnej tekturki, tzw. kartonu piwnego to jest najtańsza opcja i powszechna w domowym użytku. Występuje w wielu opcjach kolorystycznych, jednak nie spełnia wymagań dotyczących oprawy fotografii o wartości kolekcjonerskiej, muzealnej. Tego typu obiekty mogą mieć kontakt jedynie z oprawą z tektury bezkwasowej, najlepiej z atestem PAT (Photography Archival Test). Również mocowanie do passe-partout nie powinno odbywać się w tym przypadku za pomocą kleju, a jedynie z użyciem bezkwasowych narożników fotograficznych, czy specjalistycznej taśmy. Dobór ramy Rama zamykająca całość również jest kwestią indywidualnego doboru, jednak najlepiej, gdy oprawa jest dość neutralna, by nie przytłaczać zdjęcia, więc sprawdzą się tu wąskie, ciemne profile z metalu. Ramy drewniane dodadzą naturalnego ciepła, natomiast ramy aluminiowe są proste, eleganckie i pasują praktycznie do każdego wnętrza. Ważne, by rama eksponowała walory zdjęcia, ale też pasowała do jego stylu i tematu. Jednak fotografie o wysokiej wartości ze względów bezpieczeństwa nie powinny mieć żadnego kontaktu z drewnem, ani wyrobami drewnopochodnymi zwłaszcza chodzi tu o płyty pilśniowe stanowiące usztywnienie do oprawianego zdjęcia. Istotny wybór szkła Zwykła szyba, która jest najpopularniejsza, chroni zdjęcie przed kurzem, wilgocią, nie przekłamuje kolorów dzieła, a nawet je wyostrza. Jednak taka szyba odbija światło i może spowodować efekt lustra, a sama fotografia przez to nie będzie dobrze widoczna. Zwykła szyba nie chroni zdjęcia przed blaknięciem, zwłaszcza jeśli jest wystawione na bezpośrednie działanie słońca. Jeśli posiadamy wartościowe fotografie lub nasze mieszkanie czy biuro jest bardzo nasłonecznione, warto oprawić zdjęcia w specjalne szkło antyrefleksyjne, które ochroni dzieło przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych oraz nie powoduje odbijania się w szkle otoczenia, dzięki czemu praca jest zawsze dobrze widoczna. Poza tym tego typu oprawa ochroni obiekt przed blaknięciem, jednak niestety oprawiona w nią praca nie wygląda tak ostro, jak w przypadku szkła zwykłego. Wybierając szkło do oprawy fotografii trzeba po prostu wziąć pod uwagę jej wartość oraz warunki w jakich ma wisieć w ciemniejszych pomieszczeniach możemy pozostać przy tradycyjnej szybie. Wybierając oprawę należy wziąć pod uwagę jasność samej fotografii, by zbyt szerokie passe-partout lub zbyt ciężka rama nie spowodowały, że zdjęcie zostanie zdominowane i wizualnie nam się zagubi. Fotografie na piance Dobór passe-partout i ramy zdecydują, czy zawieszona fotografia będzie stanowić ozdobę wnętrza chodzi przecież o to, by wydobyć jej atuty. Całkowicie inną opcją prezentacji fotografii jest naklejanie jej na specjalną piankę. Pianka jest lekka, sztywna, przydatna zwłaszcza do ekspozycji zdjęć na wystawach. Fotografie na piance mogą być wieszane bez ram, a w przypadku pianki o większym rozmiarze niż fotografia uzyskamy efekt estetycznego passe-partout. Korzystajmy z rad specjalistów Decydując się na wieszanie fotografii w swoim najbliższym otoczeniu warto zadbać o jej właściwą oprawę, by jak najdłużej cieszyła nasze oczy zwłaszcza jeśli posiadamy obiekty artystyczne i kolekcjonerskie. Oczywiście możemy sobie radzić samodzielnie w sklepach jest ogromna dostępność ram, passe-partout, jednak gdy zależy nam na profesjonalnym podejściu do dzieła, które stanowi dla nas dużą wartość, to zawsze lepiej korzystać z firm zajmujących się oprawą fotografii i dzieł sztuki. Autorka jest właścicielką internetowej galerii sztuki artpower.pl oraz autorką bloga o sztuce w domu sztukaniegryzie.pl

11 EKONOMIA KULTURY 65 Anna Stępska, Peel me a grape..., fotografia, 45x30 cm, 2010 r. artpower.pl

Trochę informacji Na początek

Trochę informacji Na początek Betty Book Foto Rozdział 1 Wstęp Fotografia jest sztuką, która nie ustępuje niczym malarstwu i innym dziedzinom sztuk pięknych. Tak jak malarz ma nieskończone możliwości używania barw i technik malarskich,

Bardziej szczegółowo

P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o t o g r a f o w a n i e 1 www.e-bookowo.pl

P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o t o g r a f o w a n i e 1 www.e-bookowo.pl P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o t o g r a f o w a n i e 1 Piotr Ślaski ŁATWE FOTOGRAFOWANIE Jedyny tak prosty poradnik dla początkujących amatorów fotografii P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o

Bardziej szczegółowo

Zajęcia fotograficzne plan wynikowy

Zajęcia fotograficzne plan wynikowy Zajęcia fotograficzne plan wynikowy GIMNAZJUM Dział zeszytu tematycznego Temat lekcji Liczba godzin Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Podstawy 1. Lekcja organizacyjna kryteria

Bardziej szczegółowo

Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI

Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI Warsztaty fotograficzne dla seniorów i seniorek MILANÓWEK 2013 Sylwia Nikko Biernacka SKRÓT TECHNIKI TROCHĘ TECHNIKI Przysłona (źrenica) regulowany otwór w obiektywie pozwalający na kontrolę ilości padającego

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie dzieł sztuki.

Magazynowanie dzieł sztuki. Magazynowanie dzieł sztuki. Zapewniamy Kolekcjonerowi bezpieczny transport oraz przechowywanie zbiorów w prywatnym, w pełni dostosowanym do tych celów magazynie. Powierzając nam swoje prace, właściciel

Bardziej szczegółowo

profile aluminiowe i drewniane

profile aluminiowe i drewniane i drewniane »» Jesteśmy wyłącznym przedstawicielem amerykańskiej firmy NielsenBainbridge, lidera na rynku wyrobów ramiarskich,»» W 1971 roku Helmar Nielsen założył jej pierwszą siedzibę w miasteczku Townsend,»»

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH. (na podstawie Zeszytu tematycznego Zajęcia fotograficzne wyd.

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH. (na podstawie Zeszytu tematycznego Zajęcia fotograficzne wyd. WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH (na podstawie Zeszytu tematycznego Zajęcia fotograficzne wyd. Operon) Wymagania na poszczególne stopnie szkolne - zajęcia techniczne fotograficzne

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o t o g r a f o w a n i e 1 Piotr Ślaski ŁATWE FOTOGRAFOWANIE Jedyny tak prosty poradnik dla początkujących amatorów fotografii P i o t r Ś l a s k i : Ł a t w e f o

Bardziej szczegółowo

34 WIELKIE RODY. czerwca 2015 r. Bill Gates

34 WIELKIE RODY. czerwca 2015 r. Bill Gates 34 WIELKIE RODY HISTORIA 19 25 czerwca 2015 r. Bill Gates Bill Gates urodził się w Seattle jako syn bardzo bogatego prawnika Williama H. Gatesa oraz Mary Maxwell Gates członka zarządu First Interstate

Bardziej szczegółowo

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA II GRUPA I I PÓŁROCZE Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną przedstawia - potrafi w praktyce zastosować

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy na rok: 2015

Oferta współpracy na rok: 2015 Oferta współpracy na rok: 2015 02. / Ogólna oferta sklepu. 03. / Oferta dla dystrybutorów. 04. / Oferta dla architektów. 05. / Oferta dla inwestorów. 06. / Oferta indywidualna. 07. / Podstawowe formaty

Bardziej szczegółowo

Simp-Q. Porady i wskazówki

Simp-Q. Porady i wskazówki Simp-Q Porady i wskazówki ROZWÓJ ZESTAWÓW BEZCIENIOWYCH Pierwsza generacja Najnowsza generacja Profesjonalne studio idealne dla zawodowych fotografów. Zestawy bezcieniowe Simp-Q to rewolucyjne i kompletne

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014 Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski dla szkół podstawowych na rok szkolny 2013/2014 Działania warsztatowe w CSW są nie tylko pretekstem do poznawania różnych dyscyplin

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE DLA GIMNAZJUM SZKOLNA PRACOWNIA ARTYSTYCZNA -OBLICZA PLASTYKI PLAN WYNIKOWY PODSTAWA PROGRAMOWA- ROZPORZADZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ Z DNIA 23 GRUDNIA 2008R. W SPRAWIE PODSTAWY

Bardziej szczegółowo

STUDIO. castudio.pl. usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film

STUDIO. castudio.pl. usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film studio.pl usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film piękne filmy zrobione przez twórców, którzy z pasją i wielkim zaangażowaniem realizują profesjonalne filmy na wysokim poziomie artystycznym

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Krajobraz przemysłowy Eustachy Kossakowski, lata 50. i 60.

Krajobraz przemysłowy Eustachy Kossakowski, lata 50. i 60. wymiary: 38.5 x 28.5 cm technika: 12 odbitek kolorowych czarno-białych z oryginalnych negatywów na papierze barytowym edycja: 6 cena: 12 000 PLN Każde portfolio jest numerowane i sygnowane przez właścicielkę

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo

Fotografia cyfrowa... 9

Fotografia cyfrowa... 9 Fotografia cyfrowa... 9 Zanim zaczniemy... 10 O czym nie wolno zapomnieć... 10 Kalibracja systemu... 10 Zapisywanie zdjęć, kopia zapasowa... 11 MoŜliwości i ograniczenia fotografii cyfrowej... 12 Zakres

Bardziej szczegółowo

Wygraj pojedynki na Arenie Mody!

Wygraj pojedynki na Arenie Mody! Jeśli pragniesz emocjonującego życia jako najpopularniejsza dziewczyna; jeśli pragniesz zaprezentować światu swoje umiejętności i pomysły; jeśli chcesz poczuć wspaniałą atmosferę podczas współzawodnictwa

Bardziej szczegółowo

fale kolorów, mix i coś jeszcze

fale kolorów, mix i coś jeszcze Kuba Ryniewicz RGB fale kolorów, mix i coś jeszcze Czasami wybieramy zakład fotograficzny, gdzie wywołujemy negatywy, ze względu na jakość. Nie raz zderzyliśmy się ze stwierdzeniem - że dany lab robi lepsze,

Bardziej szczegółowo

Kurs Fotografii Od Podstaw

Kurs Fotografii Od Podstaw Portret cz.1 Rodzaje portretów: portret klasyczny portret psychologiczny autoportret grupowy (wieloosobowy) artystyczny plenerowy naturalny pozowany Portret klasyczny - ma jak najdokładniej pokazać nam

Bardziej szczegółowo

Dlaczego fotografia czarno-biała?

Dlaczego fotografia czarno-biała? Dlaczego fotografia czarno-biała? W trzeciej części cyklu "Jak lepiej fotografować" Izabela Jaroszewska tym razem broni fotografii czarno-białej. Wiemy juŝ, w jakich sytuacjach najlepiej spisuje się fotografii

Bardziej szczegółowo

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o.

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Kraków 2015 Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Gdybym dostawała choć jeden złoty za każdym razem, kiedy ludzie kupują fałszywkę twierdząc, że to złoto; albo kiedy przepłacają dużo za dużo za złoto, byłabym

Bardziej szczegółowo

Inspiracje dla branży. Moda

Inspiracje dla branży. Moda Inspiracje dla branży Moda BodenUSA.com hm.com Przymierzalnia wirtualna Pozwól klientowi wykreować własne zestawienie na modelce... Funkcja przymierzalni - klient ma możliwość stworzenia własnej kompozycji

Bardziej szczegółowo

OGRÓD JAK Z BAJKI PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW

OGRÓD JAK Z BAJKI PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW PROJEKTOWANIE I ZAKŁADANIE OGRODÓW OGRÓD JAK Z BAJKI Zaniedbany ogród, który jest przecież wizytówką domu, to problem niejednego właściciela nieruchomości. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka może

Bardziej szczegółowo

POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE

POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE POLSKIE MEBLE NA ŚWIATOWYM POZIOMIE DZIAŁ PRODUKCJI, SPRZEDAŻY, OBSŁUGI KLIENTA: UL. CYBIŃSKA 6A 62-020 SWARZĘDZ RADOSŁAW DURLIK / TEL. 601 868 994 BIURO I DZIAŁ KSIĘGOWOŚCI: UL. WARPIŃSKA 14 61-058 POZNAŃ

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Struktura sprzedaży na Allegro.pl

Struktura sprzedaży na Allegro.pl Raport: Struktura sprzedaży na Allegro.pl Wstęp: Ten krótki raport prezentuje zestaw interesujących faktów i danych na temat sprzedaży w ramach serwisu Allegro. Wartość sprzedaży na Allegro w ciągu całego

Bardziej szczegółowo

Sklepy Jubilerskie. Jesteśmy dla Ciebie

Sklepy Jubilerskie. Jesteśmy dla Ciebie Istnieją marki, które ciągle starają się zaskakiwać i kolekcje, których styl nieustannie podąża za najnowszymi trendami mody. Marki, które nie muszą i nie chcą niczego naśladować. Prezentujemy wyszukany

Bardziej szczegółowo

Skuteczna prezentacja PowerPoint. Opracowanie: Anna Walkowiak

Skuteczna prezentacja PowerPoint. Opracowanie: Anna Walkowiak Skuteczna prezentacja PowerPoint Opracowanie: Anna Walkowiak Pomoce wizualne Pomoc wizualna jest dobra gdy: treść i obraz pomocy wizualnej są łatwo zrozumiałe, jest ona czytelna, przekazuje pojedynczą

Bardziej szczegółowo

Światła Chartes Eustachy Kossakowski, 1983-1989

Światła Chartes Eustachy Kossakowski, 1983-1989 Eustachy Kossakowski, 1983-1989 wymiary: 40 x 29 cm technika: 12 odbitek kolorowych na papierze Hahnemuhle Photo Rag 308 g edycja: 6 cena: 12 000 PLN Każde portfolio jest numerowane i sygnowane przez właścicielkę

Bardziej szczegółowo

Wymiary Rozkładówki Netto w mm

Wymiary Rozkładówki Netto w mm STANDARD STANDARD druk cyfrowy laminowana oprawa 6 formatów Fotoksiążka standard kwadratowa mała 15x15 Fotoksiążka standard kwadratowa 20x20 Fotoksiążka standard kwadratowa duża 30x30 Fotoksiążka standard

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA Temat lekcji Światło i cień. 1. Światłocień w malarstwie ćwiczenie rysunkowe. 2. Budowa bryły światłem i cieniem. Wymagania programowe podstawowe

Bardziej szczegółowo

Zasady projektowania plakatów outdoorowych

Zasady projektowania plakatów outdoorowych Zasady projektowania plakatów outdoorowych Dlaczego projektowanie plakatu jest ważne Wyzwania dla kreacji Przekazać pożądane treści za pomocą przekazu, z którym odbiorca ma kontakt przeciętnie przez ok.

Bardziej szczegółowo

STUDIO. castudio.pl. usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film

STUDIO. castudio.pl. usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film castudio.pl usiądźcie wygodnie i zobaczcie, jak może wyglądać Wasz film piękne filmy zrobione przez twórców, którzy z pasją i wielkim zaangażowaniem realizują profesjonalne filmy na wysokim poziomie artystycznym

Bardziej szczegółowo

Internauci a kultura obrazków. Warszawa, 24. lipca 2008

Internauci a kultura obrazków. Warszawa, 24. lipca 2008 Internauci a kultura obrazków Warszawa, 24. lipca 2008 źródło: http://en.wikipedia.org/wiki/the_medium_is_the_message Nie możemy rozpatrywać komunikacji w oderwaniu od medium, które ją przekazuje. Medium

Bardziej szczegółowo

Biznes zaczyna się od domeny Michał Pleban, AfterMarket.pl

Biznes zaczyna się od domeny Michał Pleban, AfterMarket.pl Biznes zaczyna się od domeny Michał Pleban, AfterMarket.pl Plan prezentacji Co to są domeny internetowe? Ile warte są domeny? Jak inwestować w domeny? Jak zarabiać na domenach? Jak podnieść wartość domeny?

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia ucznia na ocenę dostateczną. Zna najważniejszych wynalazców z dziedziny fotografii.

Osiągnięcia ucznia na ocenę dostateczną. Zna najważniejszych wynalazców z dziedziny fotografii. L.p. Zadanie h Tematy zajęć ocenę dopuszczającą I Planowanie pracy II Wstęp do 1 Planowanie pracy na rok szkolny. 2 Krótka historia. Plan wynikowy z przedmiotu zajęcia artystyczne fotografia (klasy III).

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami fototechnik 313[01]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami fototechnik 313[01] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami fototechnik 313[01] Zadanie egzaminacyjne 1 i 2 Opracuj projekt realizacji prac związanych z wykonaniem barwnego zdjęcia katalogowego

Bardziej szczegółowo

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

E-450. Jak wybrać aparat cyfrowy? 20 lat fotografii Gazety Wyborczej OLYMPUS. lustrzanka na miarę GUY GANGON WADEMEKUM KUPUJĄCEGO miesięcznik wszystkich fotografujących numer 6/2009 INDEX 250597 CENA 14,90z³ (w tym 7% VAT) 20 lat fotografii Gazety Wyborczej PREZENTACJE GUY GANGON OLYMPUS E-450 lustrzanka na miarę WADEMEKUM KUPUJĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Moje pasje. Jakie są wasze pasje? Jakie są wasze zainteresowania? Czy umiecie o nich opowiedzieć przez fotografię?

Moje pasje. Jakie są wasze pasje? Jakie są wasze zainteresowania? Czy umiecie o nich opowiedzieć przez fotografię? Po raz drugi Szkoła Podstawowa nr 343 im. Matki Teresy z Kalkuty zaprasza uczniów klas 3-6 szkoły podstawowej do wzięcia udziału w Warszawskim Konkursie Fotograficznym pod patronatem Burmistrza Dzielnicy

Bardziej szczegółowo

Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik

Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik Niniejszy plik PDF jest skróconym przewodnikiem po książce Reklama w Internecie praktyczny poradnik autorstwa Artura Kosińskiego. Z pełną wersją książki możesz zapoznać się na tej stronie: http://reklamawinternecie.org/poradnik

Bardziej szczegółowo

Wiosna 2012. Promocje ważne do 25.04.2012. Zdjęcia 10x15. Foto Atrakcje. zł/szt. Wiosenne pomysły na prezent

Wiosna 2012. Promocje ważne do 25.04.2012. Zdjęcia 10x15. Foto Atrakcje. zł/szt. Wiosenne pomysły na prezent Wiosna 2012 Promocje ważne do 25.04.2012 Foto Atrakcje Wiosenne pomysły na prezent 0 Zdjęcia 10x15 0 39 33 Bezpłatny Magazyn FOTO USŁUG Wydanie wiosenne Wiosna 2012 Ciesz się zdjęciami i wysyłaj je znajomym.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia grafiki komputerowej 30 h

Zajęcia grafiki komputerowej 30 h Zajęcia grafiki komputerowej 30 h Poniższe tematy do wyboru. Właściwa tematyka zajęć zostanie ustalona z uczestnikami zajęć GRAFIKA Klonowanie i korygowanie elementów obrazu Retusz portretów usuwanie znamion,

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

BRIEF DLA TWÓRCÓW. O nas słów kilka

BRIEF DLA TWÓRCÓW. O nas słów kilka BRIEF DLA TWÓRCÓW Zapraszamy Cię do konkursu, w którym możesz wygrać 1 400 złotych oraz wypromować swoje prace! Zaprojektuj grafikę do dekoracji wnętrz dla marki WALLERS. O nas słów kilka WALLERS to marka

Bardziej szczegółowo

Kupując teraz zapłacisz mniej!

Kupując teraz zapłacisz mniej! WAŻNE DO 15. 11. 2013 Kupując zapłacisz mniej! wykorzystaj swoje zdjęcia takich produktów nie znajdziesz w sklepie zamówisz je łatwo i szybko TERAZ 29,99 20,99 zł OZDOBNY KALENDARZ BIURKOWY 12 kartek kalendarza

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze

W duchu. art déco. wnętrze. wnętrze W duchu art déco Tekst: Alicja Kurlenda, zdjęcia: Robert Łupiński Harmonijnie przenikające się elementy nowoczesności i stylu art déco, podparte oryginalną kolorystyką tworzą magiczny klimat. Inspiracją

Bardziej szczegółowo

O FIRMIE MISJA I WIZJA TECHNOLOGIA. www.wow-24.pl

O FIRMIE MISJA I WIZJA TECHNOLOGIA. www.wow-24.pl Katalog Produktów O FIRMIE Nasza firma od wielu lat specjalizuje się w projektowaniu oraz produkcji łóżek, lamp i obrazów ledowych o formach klasycznych i nowoczesnych. W procesach wytwórczych bazujemy

Bardziej szczegółowo

Przywrócić dawny blask FASADY DETALE ARCHITEKTONICZNE DEKORACJE

Przywrócić dawny blask FASADY DETALE ARCHITEKTONICZNE DEKORACJE Przywrócić dawny blask FASADY DETALE ARCHITEKTONICZNE DEKORACJE Najwyższa jakość usług Prawdziwą reputację można zdobyć dzięki trwałości oraz najwyższej jakości oferowanych produktów i usług. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

O warsztatach. Obejrzyj the chapel

O warsztatach. Obejrzyj the chapel O warsztatach Rewolucja, jaką mamy okazję obserwować w ciągu ostatnich kilku lat w branży filmowej, a która zapoczątkowana została wprowadzeniem lustrzanek cyfrowych wyposażonych w funkcję filmowania,

Bardziej szczegółowo

WNĘTRZA UBRANE FOTELAMI

WNĘTRZA UBRANE FOTELAMI WNĘTRZA UBRANE FOTELAMI SITAG to formy siedzenia, które sprawiają, że biuro staje się miejscem o własnym stylu. Dzięki niemu nasi klienci każdego dnia cieszą się ze swoich foteli, które wyrażają ich indywidualność

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka dla klasy 4 szkoły podstawowej

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka dla klasy 4 szkoły podstawowej Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka dla klasy 4 szkoły podstawowej Temat Ocena dopuszczająca 1. Co to jest sztuka? wymienia miejsca, w których można zobaczyć dzieła wskazane ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu -

Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Szczegółowy program - Szkoła Planowania Biznesu - Przed seminarium otrzymasz bonusowe narzędzia w mailu: Przegląd najbardziej zyskownych branż i generatorów pomysłów na biznes dzięki temu otrzymasz inspirację

Bardziej szczegółowo

--------------------------------- Zacznij Zarabiać

--------------------------------- Zacznij Zarabiać NetWork Dostarcza GoDealla.pl GoDealla NetWork --------------------------------- Zacznij Zarabiać na zakupach grupowych Czym jest GoDealla Network? GoDealla.pl to największy polski agregator zakupów grupowych.

Bardziej szczegółowo

Co jest celem Twojego projektu - podsumuj jego założenia jednym zdaniem.

Co jest celem Twojego projektu - podsumuj jego założenia jednym zdaniem. INFORMACJE O PROJEKCIE Wypisz podstawowe informacje na temat Twojego projektu - dzięki nim łatwiej będzie Ci decydować o tym, jaki charakter powinna mieć Twoja strona i jakie informacje powinny mieć na

Bardziej szczegółowo

swiat przestrzenny plastyka - zajęcia manualne piątek godz. 18.30-20.00 GRUPA WIEKOWA 7-12 CENA KURSU: 170,- Zajęcia manualne skupiają się na rozwijaniu percepcji wzrokowej i kontroli ręki a także na stymulowaniu

Bardziej szczegółowo

AUKCJE LIVE! PRZEWODNIK! licytowanie na żywo przez Internet razem z salą! AGRAART.ONEBID.PL! Agra-Art SA 2015

AUKCJE LIVE! PRZEWODNIK! licytowanie na żywo przez Internet razem z salą! AGRAART.ONEBID.PL! Agra-Art SA 2015 AUKCJE LIVE licytowanie na żywo przez Internet razem z salą PRZEWODNIK AGRAART.ONEBID.PL Agra-Art SA 2015 Przewodnik Aukcji Live 2 z 10 Agra-Art SA i Onebid.pl, 2015 JAK TO DZIAŁA Licytacja Live razem

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

"Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych

Obrazy, które mnie hipnotyzują - rozmowa z Anną Wypych "Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych JUSTYNA NAPIÓRKOWSKA Więcej zdjęć (2) Przedstawiam Państwu młodą malarkę, absolwentkę Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Świeszewskiego.

Bardziej szczegółowo

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012 Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki Kraków, listopad 2012 JĘZYK FUNDUSZY EUROPEJSKICH dlaczego bywa niezrozumiały? SPECJALISTYCZNY Cechy charakterystyczne języka FE SKOMPLIKOWANY

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY:

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY: Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu PRACOWNIA RYSUNKU I TECHNIK REKLAMY: Podstawowe kryteria oceny osiągnięć ucznia: 1. Opanowanie podstawowego warsztatu plastycznego. 2. Znajomość

Bardziej szczegółowo

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach?

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach? Inwestycje alternatywne w Polsce do niedawna nie były szczególnie popularne, a wiedza na ich temat była znikoma. Jednak od paru lat ta sytuacja się zmienia, a nasze portfele inwestycyjne coraz częściej

Bardziej szczegółowo

Dla wielu obecnych fotografów brzmi to, jak czarna magia, ale tak było i każdy tę wiedzę musiał posiadać.

Dla wielu obecnych fotografów brzmi to, jak czarna magia, ale tak było i każdy tę wiedzę musiał posiadać. Kiedy rozpoczynałem swoją przygodę z fotografią, a było to kilkadziesiąt lat temu, dysponowałem aparatem Rolleicord (lustrzanka dwuobiektywowa), umożliwiającym wykonanie aż 12 zdjęć na filmie 6 x 6 cm.

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Obrazy High-Key W fotografiach high-key dominują jasne, delikatnie wyróżnione tony, a oświetlenie sceny jest miękkie.

Obrazy High-Key W fotografiach high-key dominują jasne, delikatnie wyróżnione tony, a oświetlenie sceny jest miękkie. Oryginalna wersja tekstu na stronie www.minoltaphotoworld.com Zone Matching - dopasowanie stref Na atmosferę, charakter i przesłanie zdjęcia znacząco wpływa rozkład jasnych i ciemnych obszarów w kolorystyce

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Instrukcja dla ucznia Zestaw matematyczny Fotografia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj zadania i

Bardziej szczegółowo

Mam nadzieję, że nasza prezentacja spotka się z dużym zainteresowaniem. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony internetowej: wwwi-see.com.

Mam nadzieję, że nasza prezentacja spotka się z dużym zainteresowaniem. Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony internetowej: wwwi-see.com. PORTFOLIO NASZA DEWIZA - WIEMY, WIDZIMY, ROZUMIEMY I-SEE DESIGN oferuje zintegrowane działania w zakresie kreowania wizerunku firmy i realizacji produktów takich jak: publikacje, katalogi produktowe, foldery

Bardziej szczegółowo

Powierz projekt swojego albumu grafikom i edytorom DPS24, którzy nadadzą

Powierz projekt swojego albumu grafikom i edytorom DPS24, którzy nadadzą Fachowa edycja, dobór i odpowiednia kompozycja publikowanych fotografii sprawi, że kolekcja zdjęć - w piękny i spójny sposób - opowie historię Twojego ślubu, dalekiej podróży, cudownych wakacji lub narodzin

Bardziej szczegółowo

Q-Inspirations by Q-railing

Q-Inspirations by Q-railing Q-Inspirations by Q-railing Jakość, prostota Pozwól się zainspirować i styl Zastanawiasz się, jak urządzić otaczające Cię wnętrza. Masz pomysły, co zmienić w swoim domu lub miejscu pracy. Ważną rolę odgrywają

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAFIA WIELKOFORMATOWA

FOTOGRAFIA WIELKOFORMATOWA FOTOGRAFIA WIELKOFORMATOWA Powiększenia na papierze barwnym Powiększenia cyfrowe z powierzonego pliku wykonane przy wykorzystaniu naświetlarki fotograficznej Océ Light Jet 430 na papierze Kodak Professional

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić...

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić... Witaj, Istnieje pewnie kilka(naście) albo i więcej powodów, dla których teraz czytasz te słowa. Niezależnie więc od tego, dlaczego teraz je czytasz, chcę Ci podziękować za to, że inwestujesz swój czas

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH (na podstawie Zeszytu tematycznego Zajęcia fotograficzne wyd. Operon) Ogólne kryteria ocen: Stopień celujący otrzymuje uczeń, który: posiadł

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENYZ ZAJĘĆ TECHNICZNYCH (na podstawie Zeszytu tematycznego Zajęcia fotograficzne wyd. Operon) Ogólne kryteria ocen: Stopień celujący otrzymuje uczeń, który: posiadł

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNE WIZUALIZACJE. Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości.

WIRTUALNE WIZUALIZACJE. Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości. WIRTUALNE WIZUALIZACJE Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości. Potencjał wirtualnej rzeczywistości jest ogromy. Załóż gogle i nie ruszając Załóż gogle i przenieś nigdzie nie się

Bardziej szczegółowo

Zdjęcie do dowodu lub paszportu. Informacja o usłudze OBYWATEL.GOV.PL BETA. Ogólne informacje

Zdjęcie do dowodu lub paszportu. Informacja o usłudze OBYWATEL.GOV.PL BETA. Ogólne informacje 1 z 8 2015-12-04 12:06 OBYWATEL.GOV.PL BETA Zdjęcie do dowodu lub paszportu Chcesz wyrobić dowód osobisty lub paszport i potrzebujesz zdjęcie? Poniżej dowiesz się, jak powinno wyglądać. Informacja o usłudze

Bardziej szczegółowo

Wzór wstępnego Business Planu

Wzór wstępnego Business Planu Wzór wstępnego Business Planu Informacje niżej zawarte należy traktować jako przykładowe. Podobieństwo informacji zawartych w złożonych pracach nie będzie świadczyła za zasadnością wyboru business planu.

Bardziej szczegółowo

Naśladować Rynek Użytkownik Pomysł Koncepcja Ocena. Czy określiliśmy potrzeby użytkownika, tak samo jak on by określił?

Naśladować Rynek Użytkownik Pomysł Koncepcja Ocena. Czy określiliśmy potrzeby użytkownika, tak samo jak on by określił? Potrzeba Czy określiliśmy potrzeby użytkownika, tak samo jak on by określił? Użytkownicy nie sądzą, że tego potrzebują, czekają aż inni użytkownicy ich do tego przekonają. Użytkownicy nie czują potrzeby,

Bardziej szczegółowo

INSPIRE DESIGN 80 & 60

INSPIRE DESIGN 80 & 60 INSPIRE DESIGN 80 & 60 www.veliro.com - WYKOŃCZENIE W KAMIENIU Unikalne wykończenie inspirowane naturą. Kamień to naturalny, piękny i przyjazny człowiekowi materiał do wykańczania wnętrz. Doskonale komponuje

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM IM. ŚW. FRANCISZKA Z ASYŻU W TERESINIE AL. XX LECIA 2, 96 515 TERESIN

GIMNAZJUM IM. ŚW. FRANCISZKA Z ASYŻU W TERESINIE AL. XX LECIA 2, 96 515 TERESIN GIMNAZJUM IM. ŚW. FRANCISZKA Z ASYŻU W TERESINIE AL. XX LECIA 2, 96 515 TERESIN Rozkład materiału dla klas II gimnazjum w oparciu o autorski program nauczania zajęć artystycznych zajęcia plastyczne Robert

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

Black&White Najlepsza szkoła edycji zdjęć w Adobe Photoshop

Black&White Najlepsza szkoła edycji zdjęć w Adobe Photoshop WARSZTATY MISTRZÓW PONAD 200 STRON PORAD EKSPERTÓW Fotografia PŁYTA GRATIS 10 WIDEO-TUTORIALI NA DARMOWYM CD Black&White Najlepsza szkoła edycji zdjęć w Adobe Photoshop 4 Kiedy i jak robić efektowne zdjęcia

Bardziej szczegółowo

OBIEKTYWY. Podstawy fotografii

OBIEKTYWY. Podstawy fotografii OBIEKTYWY Pamiętaj, gdy będziesz miał kupić drogi super aparat ze słabym obiektywem, lub słabszy aparat z super obiektywem zawsze wybierz drugą opcję. To właśnie obiektyw będzie okiem przez które patrzy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych w klasie V. Ocenę dostateczną. który:

Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych w klasie V. Ocenę dostateczną. który: Wymagania edukacyjne z zajęć technicznych w klasie V Dział podręcznika Temat lekcji Ocenę dopuszczającą Ocenę dostateczną Ocenę dobrą Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, Ocenę celującą Lekcja organizacyjna.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie Program indywidualizacji nauczania i wychowania uczniów klas I III szkół podstawowych Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Temat: Podział aparatów fotograficznych

Temat: Podział aparatów fotograficznych Temat: Podział aparatów fotograficznych 1. Podział ze względu na technologię Klasyczny aparat fotograficzny jest urządzeniem przystosowanym do naświetlania materiału światłoczułego. Materiał ten umieszcza

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Odkryj rozrywkowy potencjał rabatów Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie oka do dziewczyny po ciemku. Prowadzenie biznesu bez reklamy

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Każdy ma prawo do rabatu Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie oka do dziewczyny po ciemku. Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie

Bardziej szczegółowo

Wyróżnij się. Z właściwym znakiem.

Wyróżnij się. Z właściwym znakiem. Wyróżnij się. Z właściwym znakiem. Znaki certyfikacji TÜV SÜD Management Service GmbH- informacje dotyczące sposobu użycia i ich zastosowania. TÜV SÜD Polska Sp. z o.o. Nasz znak jakości znakiem przyszłości

Bardziej szczegółowo