GIEŁDA ENERGII ELEKTRYCZNEJ NORD POOL. Struktura giełdy Nord Pool

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GIEŁDA ENERGII ELEKTRYCZNEJ NORD POOL. Struktura giełdy Nord Pool"

Transkrypt

1 GIEŁDA ENERGII ELEKTRYCZNEJ NORD POOL Nord Pool jest pierwszą międzynarodową giełdą energii elektrycznej. Założona została w 1993 roku. Jej właścicielami są norweska firma Statnett SF oraz szwedzka firma Kraftnat. Uczestniczą w niej kraje skandynawskie. Jest to najbardziej otwarty rynek energii elektrycznej, charakteryzuje się dużą płynnością i pełni rolę cenotwórczą. Giełda jest kontrpartnerem każdej transakcji i pełni funkcję rozliczeniową. Posiada serwis informacyjny, rozprowadzający oficjalne dane. Na rynku spotyka się około 180 uczestników, wśród nich są wytwórcy energii, dystrybutorzy, przedsiębiorstwa przemysłowe, więksi odbiorcy, brokerzy i traderzy. Uczestnicy mają zapewnioną anonimowość, rozliczenie finansowe, zapewnienie dostawy mocy, poufność dostarczanych przez uczestników informacji i dostęp do oficjalnych informacji o rynku. Prowadzone są transakcje na parkiecie natychmiastowym i terminowym. Handluje się kontraktami na energię/moc dla 24 godzin następnej doby, kontraktami futures i opcjami. Najdalszy zasięg kontraktów to okres 3 lat. Wprowadza się również kontrakty forward. Struktura giełdy Nord Pool Elspot - parkiet natychmiastowy Nord Pool w danym tygodniu przekazuje informacje dotyczące obrotu giełdowego w następnym tygodniu i określa przedziały cenowe, w jakich powinny się mieścić oferty kupna i sprzedaży. Przedmiotem handlu na tym parkiecie są kontrakty dzienne na fizyczną dostawę energii w następnym dniu w poszczególnych godzinach. Można składać oferty na dany tydzień, jednak większość ofert dotyczy najbliższego dnia. Oferty należy przesyłać do godziny12:00 danego dnia. Uczestnik giełdy składa ofertę dla wszystkich godzin, w których będzie brał udział w transakcjach, może też składać nowe oferty w ciągu dnia. Uczestnicy giełdy nie znają ceny ani wielkości transakcji przed nadesłaniem wszystkich ofert i kalkulacji cen. Po 12:00 giełda jest zamknięta i następuje przetwarzanie danych. Obliczanie ceny jest oparte na bilansie między ofertami kupna i sprzedaży, poprzez wyznaczenie punktu równowagi. O godzinie 14:00 publikuje się ceny na następny dzień, po czym uczestnicy mają 30 minut na sprawdzenie zgodności otrzymanych danych z własnymi ofertami i ewentualne zgłoszenie zastrzeżeń. Godzina 14:30 to czas upublicznienia informacji o cenach systemowych poprzez serwis informacyjny. Z chwilą ustalenia cen uczestnicy informowani są o ilościach energii zakwalifikowanych do transakcji giełdowych. Kontrakty dotyczą każdej godziny osobno i zawierają dane o wielkości mocy i cenie. Rozliczenie następuje bezpośrednio po zawarciu kontraktu bez względu na późniejsze rzeczywiste ilości energii kupionej lub sprzedanej. Rozliczenie finansowe dokonywane jest bezpośrednio między poolem a uczestnikiem giełdy. Faktura wysyłana jest do uczestników giełdy w każdy poniedziałek i obejmuje wyniki transakcji za ubiegły tydzień. W razie zaistnienia ograniczeń sieciowych operator systemu wyznacza obszary ofertowe dla uczestników giełdy. Mechanizm ceny na rynku bieżącym jest używany do regulacji przepływu energii w sytuacjach ograniczonej wielkości w centralnym systemie. Rozwiązywanie problemu wąskich gardeł jest różne w Norwegii i Szwecji. W

2 Szwecji Svenska Kraftnat płaci za regulacje w dół na terenach z nadmiarem energii i za regulacje w górę na terenach z deficytem. Koszty te odzyskuje poprzez taryfy za przesyłanie energii. W systemie norweskim używany jest inny mechanizm. Cena jest obniżana na terenach z nadwyżką energii i podnoszona na terenach z deficytem energii. Na terenach leżących we wspólnym systemie szwedzko-norweskim, uczestnicy szwedzcy płacą cenę ustalaną dla terenów Szwecji, natomiast norwescy płacą cenę ustalaną dla terenów Norwegii. Na rynku bieżącym uczestnicy mogą wybrać walutę, w jakiej chcą przeprowadzić transakcję spośród: korona norweska, korona szwedzka, marka fińska i euro. Pozwala to uczestnikom zredukować ryzyko walutowe. Eltermin - parkiet terminowy Parkiet terminowy jest czysto finansowy i służy do zarządzania ryzykiem portfeli kontraktów uczestników giełdy. Zapewnia on gwarancję wykonania transakcji w przyszłości po ustalonej cenie, dotyczącej z góry określonej mocy jednakowej we wszystkich godzinach okresu objętego kontraktem. Nord Pool rozwinął elektroniczny parkiet terminowy, aby spełniał rosnące wymagania graczy. Jest to rynek finansowy charakteryzujący się dużą płynnością i wysokim stopniem bezpieczeństwa wykonania transakcji. Kontrakty handlowane na Eltermin dzielimy na: futures, forwards oraz opcje europejskie i azjatyckie. Kontrakty dotyczące dostawy na okres dłuższy niż 8 tygodni są grupowane w bloki po 4 tygodnie. Kontrakty obejmujące więcej niż rok, są grupowane w pakiety sezonowe, składające się z 3-6 bloków. Podział kontraktów: Kontrakty tygodniowe: w poszczególnych dniach obrotu na giełdzie można handlowac kontraktami 4-7 tygodniowymi. Bloki: pakiet sezonowy dzieli się na bloki 1, 17, 41 tygodnia handlowego. Sezony: sezon 1 roku: tygodnie 1-16 sezon 2 roku: tygodnie sezon 3 roku: tygodnie 41-52/53. Kontrakty terminowe są przedmiotem obrotu w sposób ciągły w godzinach od 10:00 do 15:00 w dniach roboczych od poniedziałku do piątku. W tym czasie uczestnicy mogą swobodnie handlować. Można używać bezpośrednio własnych łączy elektronicznych np. z własnego biura (komputer PC z programem POWER CLICK) albo połączeń telefonicznych poprzez punkt łączności giełdy. Wszystkie nie wycofane oferty są ważne do końca dnia. Korzystający z systemu elektronicznego mogą dodatkowo korzystać w dodatkowych aktualnych informacji dostępnych w miejscach ich przebywania, np. emitowanego automatycznie przeglądu zgłoszonych ofert wraz z ich cenami, mogą zmieniać zgłoszone oferty lub je anulować. Po zamknięciu giełdy o godzinie 15:00 określa się ceny końcowe, tzn. ostatnią cenę kupna lub sprzedaży zrealizowaną w transakcjach. Cena kontraktów nie będących przedmiotem obrotu to średnia ceny najlepszej i ostatniej ceny sprzedaży. Czas pomiędzy 15:30 a 16:00 przeznaczony jest na przekazanie uczestnikom informacji o obrotach za pomocą faksu. Również możliwe jest teraz dodatkowe przeprowadzanie transakcji na życzenie. W ciągu kolejnych 30 minut uczestnicy sprawdzają zgodność operacji z własnymi danymi i ewentualnie zgłaszają nieprawidłowości. Następnego dnia do 8:30 uczestnicy giełdy otrzymują wykaz transakcji z rozliczeniem finansowym, a zobowiązania należy uregulować do godziny 11:00. Rozliczeń takich dokonuje się codziennie i obejmują one

3 rozliczenia oparte na zmianach wartości rynkowej portfela kontraktów i wymaganych zabezpieczeń. Uczestnicy otrzymują codziennie zestawienia zawierające wykaz dokonanych transakcje, wynik i ceny transakcji, zmiany wartości kontraktowej za dzień poprzedni, wymagane zabezpieczenia, opłaty handlowe. Wartość portfela każdego uczestnika jest obliczana codziennie ze względu na zachodzące zmiany na rynku - codzienne fluktuacje cen. Rozlicza się pozycje kupujących i sprzedających poprzez przelewy pieniężne pomiędzy ich kontami, w ten sposób straty i zyski na kontraktach są natychmiast widoczne i realizowane w tym samym czasie. Parkiet bilansujący W systemie energetycznym konieczna jest równowaga pomiędzy produkcją i zużyciem energii w tym samym czasie. Zapewnia ona zrównoważenie przewidywanej różnicy pomiędzy ilością dostarczonej energii a zaistniałymi potrzebami. Rynek bilansujący umożliwia uczestnikom osiągnięcie równowagi pomiędzy popytem a podażą w momencie dostarczenia energii. Działają na nim producenci energii chcący zbilansować swoją pozycję uzyskaną na parkiecie natychmiastowym. Uczestnicy przedstawiają oferty kupna i sprzedaży najpóźniej na 2 godziny przed rozpoczęciem godziny dostawy. Następnie OS oblicza i publikuje cenę równowagi dla danej godziny. Gracze mogący w krótkim czasie regulować pracę swoich sieci energetycznych, podają swoje oferty regulacji w dół lub w górę. Uczestnicy regulują swoje dostawy i zużycie w czasie nie dłuższym niż 15 minut. Tylko producenci składają swoje oferty. Wszyscy inni uczestnicy pozostają bierni. Oferty dla każdej godziny są układane ze względu na cenę. Następnie na ich podstawie obliczana jest cena dla każdej godziny. Parkiet bilansujący służy jako narzędzie operatora sieci do niwelowania wszystkich nieprzewidzianych różnic pomiędzy rzeczywistym a planowanym przesłaniem energii w krótkim czasie. Ten segment rynku energii nie jest wspólny dla Norwegii i Szwecji. W Szwecji Svenska Kraftnat jest odpowiedzialna za równowagę pomiędzy wartością produkcji i zużycia energii na terenie całego kraju, za główną sieć i połączenia zagraniczne, krótkoterminowe bilanse mocy krajowego systemu elektroenergetycznego (regulacja częstotliwości) oraz niwelowanie zatorów w przesyłaniu energii. W Norwegii taką funkcję pełni firma Statnett. Dla Szwecji i Finlandii został zorganizowany w tym celu Elbas, który zaczął działać w marcu Handel dotyczy każdej godziny doby, najpóźniej na dwie godziny przed rozpoczęciem godziny dostawy. Uczestnicy mogą handlować w dwóch walutach: marce fińskiej i koronie szwedzkiej. Wspólny rynek nordycki Norwegia produkuje prawie wyłącznie energię wodną, Szwecja i Finlandia zarówno wodną, nuklearną jak i cieplną, Dania natomiast cieplną (węgiel i gaz naturalny) oraz wiatrową.

4 Współpraca pomiędzy krajami nordyckimi w obrocie energią zaczęła się w 1915 roku. Współpraca rozwija się w celu optymalnego obrotu wspólnymi zasobami energii. W 1991 wprowadzono prawo regulujące rynek energii i ustanowiono tam wspólny rynek energii. Nie ma ograniczeń co do importu czy eksportu pomiędzy krajami. Dominująca rola poszczególnych firm działających na krajowych rynkach została drastycznie zredukowana, a rynek nordycki stal się silniejszy wobec sił zewnętrznych, co jest rezultatem wspólnego rynku. Dzisiejszy rynek nordycki składa się z bezpośredniego handlu między uczestnikami (bilateralny handel) i kontraktów handlowanych na giełdzie Nord Pool. Ciągle powiększa się udział giełdy w całkowitym obrocie energią. Norwegia dominuje na rynku bieżącym i terminowym, jej udziel to 63.4% i 68.2% odpowiednio. Szwecja odpowiadała za 33.2% obrotów na rynku bieżącym i 25.6% obrotów na rynku terminowym. Finlandia zaś odpowiadała za 3.4% i 2.5% obrotów na obu rynkach. Uczestnicy z innych krajów stanowili 3.7% handlu na rynku terminowym na Nord Pool. Nastąpił 14% spadek cen na rynku bieżącym w Ceny na rynku terminowym reagowały na ceny z rynku spot. Integracja z Europą Istnieje kilka połączeń czterech krajów nordyckich z sąsiadami. Kilka projektów jest w fazie przygotowywania, które zbliżą nordycki przemysł energetyczny do kontynentu w następnych paru latach. 19 lutego 1999 weszła w życie Dyrektywa Unii Europejskiej, zgodnie z którą energia elektryczna jest uważana jako zwykły towar mogący być handlowanym bez ograniczeń w obszarze Unii. Zgodnie z Dyrektywą Kraje unijne zaczęły procesy deregulacji rynków energii. Niektóre kraje rozważają użycie nordyckiego modelu jako punkt startu przemian. W 1998 roku Nord Pool poczynił wielki krok naprzód notując wzrost we wszystkich dziedzinach. Usunięto taryfy graniczne pomiędzy Szwecją i Finlandią. W Danii kontynuuje się proces zmiany prawa dla rynku energii. Celem pozostaje dalsze ulepszenie współpracy pomiędzy krajami, jak regulacja usług energetycznych, dostosowanie balansu, przepływ informacji, itp. W 1998 system rozliczania przeszedł restrukturyzację. Usługi rozliczania bilateralnego, zaoferowane po raz pierwszy w 1997, odniosły wielki sukces. Zgonie ze statystykami, około 80% kontraktów dwustronnych jest rozliczanych przez giełdę. Opłaty za usługi rozliczeniowe zostały znacznie zredukowane na jesieni 1998 roku, częściowo jako rezultat renegocjacji porozumień z dostawcami usług rozliczeniowych. Opłaty za rozliczenia kontraktów handlowanych na giełdzie i kontraktów dwustronnych są identyczne. System rozliczania powinien działać w ten sposób, aby minimalizować ryzyko i być w pełni bezpiecznym systemem. Uczestnicy (Market Council i Board of Directors) oceniają, czy ceny i wielkości transakcji bilateralnych mają być publikowane w celu umocnienia obrazu całości rynku. Ważne jest mieć niezależną i obiektywną giełdę energii,w celu dostarczania wiarygodnych sygnałów o cenach dla rynku energii elektrycznej oraz zdobywa akceptację jako cena referencyjna dla handlu energią. Warunki rynku

5 Nord Pool odniósł sukces w powiększaniu swego udziału na rynku bieżącym i terminowym. Udział Nord Pool na rynku kontraktów standaryzowanych jest szacowany na ponad 20%.Jednak udział w rynku różni się w zależności od terminu wygaśnięcia. Nord Pool ma udział około 70% w kontraktach tygodniowych i blokowych, podczas gdy udział w kontraktach sezonowych czy rocznych stanowi 15%. Na rynku bieżącym giełda ma udział 20%, jednak udział jej różni się w okresie 24-godzinnym i w każdej porze roku. W okresach z dużymi odchyleniami od prognozowanej konsumpcji lub warunków dostaw, Nord Pool ma relatywnie większy udział w rynku niż w normalnych warunkach. Dochody Nord Pool to głównie stałe lub zmienne opłaty, około 82% jego dochodów zależy od wielkości obrotów. Celem jest oferowanie takich cen, aby odzwierciedlały one koszt usług i promowały zachęcały do obrotu energią na giełdzie. W związku z tym system opłat podlega ciągłym zmianom. W 1998 na rynku terminowym opłaty zależne od wielkości transakcji zostały znacznie zmniejszone. Nord Pool Consulting W pażdzierniku 1998 założono oddzielną firmę Nord Pool Consulting, firmę będącą własnością Nord Pool, Statnett SF i Svenska Kraftnat, każda ma jedną trzecią udziału. Celem firmy jest oferowanie usług doradczych dla międzynarodowych odbiorców w dziedzinach planowania, rozpoczynania działalności i operacji wymiany energii. Firma oferuje usługi w zakresie: 1. projektowanie i rozwój infrastruktury dla rynku energii 2. strategie rozwoju dla uczestników na rynku regulowanym 3. specyfikacja i selekcja systemów informacyjnych 4. przegląd i ocena wybranych infrastruktur Firma jest związana z kilkoma projektami w Europie i poza nią. APX - specyfikacja funkcji giełdy energii, wzór rynku bieżącego i rozwój modelu dla handlu międzynarodowego. CalPX - konsultacje w zakresie zarządzania giełdą i odpowiedzialności operatora systemu za rozwój nowych rynków handlu kontraktami na energię. Sachsen, Germany - Analiza powołania giełdy handlu energią na dostawę fizyczną, ma być ulokowana w Lipsku. Rozwój w Europie Deregulacja rynków energii w Europie już się rozpoczęła. W Holandii powstała giełda energii, Niemcy planują utworzyć taką u siebie. W Wielkiej Brytanii reorganizuje się rynek energii elektrycznej. Proponowane rozwiązania są zbliżone do modelu nordyckiego. Hiszpania już założyła giełdę oferującą handel kontraktami na energię z dostawą fizyczną. Ambicją Nord Pool jest służenie jako model handlu energią, w tym celu chce brać

6 udział w projektach europejskich. Nord Pool zamierza nawiązać współpracę z innymi giełdami energii. Taka współpraca istnieje z International Petroleum Exchange w Londynie w celu generowania korzyści zarówno dla uczestników IPE jak i Nord Pool. Nordic Electricity Clearing (NEC) Oferuje on rozliczanie kontraktów handlowanych na rynku terminowym i bieżącym oraz na rynku kontraktów dwustronnych. Najważniejsze zadania NEC to: zarządzanie portfelem każdego uczestnika i prowadzenie dokumentacji, minimalizacja ryzyka kontrpartnera transakcji poprzez wyznaczanie odpowiednich wymagań zapewniających bezpieczeństwo, monitorowanie warunków mogących zmienić sytuację uczestnika rynku i uniemożliwić mu rozliczenie transakcji. W listopadzie 1998 zostały wprowadzone nowe ceny za rozliczanie kontraktów finansowych. W związku ze zmianami obowiązywały takie same opłaty za rozliczanie kontraktów bilateralnych i tych handlowanych na Eltermin. W ten sposób Nord Pool zaznacza, że usługi rozliczania kontraktów są oddzielną częścią jego działalności, oferowaną uczestnikom działającym na rynku umów dwustronnych na takich samych warunkach, jakie obowiązują na Eltermin. Zarządzanie ryzykiem Poprzez funkcję kontrpartnera każdej transakcji, Nord Pool gwarantuje fizyczną dostawę i rozliczenie pieniężne. Uczestnicy pozostają anonimowi. Analiza ryzyka taje się coraz bardziej ważnym narzędziem w przemyśle energetycznym. Ryzyko w krajach nordyckich jest tradycyjnie wiązane ze zmianami pogodowymi, mogącymi spowodować fluktuacje w wielkości produkowanej energii i zapotrzebowaniu na nią. Ostatnio zarządzanie ryzykiem finansowym stało się ważnym tematem w przemyśle energetycznym. Nord Pool gra kluczową rolę w redukowaniu ryzyka. Podczas kupowania i sprzedawania kontraktów na energię należy rozważyć kilka typów ryzyka: ryzyko niedotrzymania warunków umowy przez kontrpartnera, ryzyko administracyjne, ryzyko walutowe, ryzyko ceny, ryzyko płynności. Rola Nord Pool polega na oferowaniu produktów i usług dostarczających uczestnikom efektywne narzędzie przeciwko ryzyku. Jednym z nich jest funkcja rozliczania, gwarantująca rozliczenie pieniężne i dostawę energii. Obecnie giełda rozlicza 20% wszystkich transakcji w krajach nordyckich oraz oferuje rozliczanie także partnerom transakcji dwustronnych. Produkty finansowe są używane jako instrumenty służące zabezpieczaniu cen. Uczestnicy mają możliwość zabezpieczania i bilansowania swoich pozycji z horyzontem czasowym do trzech lat. Ryzyko ceny oznacza zmiany cen kontraktów, najlepszym zabezpieczeniem przeciwko niemu jest płynność rynku, przejrzystość cen i wiarygodna cena referencyjna oparta o możliwie największym udziale całości rynku.

7 Na zmienność cen na rynku mają wpływ warunki meteorologiczne (wiatr, temperatura) oraz ceny energii wymienianej pomiędzy różnymi obszarami krajów nordyckich i z innymi krajami.

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię)

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Opis rynku skandynawskiego Rynek skandynawski grupujący Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy

Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Sławomir Horbaczewski Janusz Nowak Krzysztof Sobieraj Bank Energetyki SA Giełda Energii Elektrycznej Kto pierwszy ten lepszy Zgodnie z dokumentami przyjętymi w lipcu 1998 roku przez Komitet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Aukcje powiązane z kontraktem (aukcje implicit 1 ) przykład Nord Pool

Aukcje powiązane z kontraktem (aukcje implicit 1 ) przykład Nord Pool Aukcje powiązane z kontraktem (aukcje implicit 1 ) przykład Nord Pool Kristian Svensson Dyrektor ds. sprzedaży Nord Pool Spot Szwecja 1. Aukcje typu explicit uczestnicy w trybie przetargowym nabywają prawo

Bardziej szczegółowo

Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych

Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych Rynki prowadzone przez TGE, nowe produkty Leszek Prachniak Dyrektor Departamentu Notowao Towarowa Giełda Energii S.A. Leszek.prachniak@polpx.pl TGE prowadzone

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24 materiał informacyjny 1 Kontrakty typu FUTURES Ogólne informacje: Notowane kontrakty: kontrakty terminowe na indeks IRDN24 Wykonanie kontraktu poprzez rozliczenie pieniężne

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ. PODSTAWOWE REGULACJE DOTYCZĄCE WSPÓŁPRACY DOMU MAKLERSKIEGO I JEGO KLIENTÓW Ustawa z 29.07.2005 o obrocie instrumentami finansowymi Ustawa z 29.07.2005

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r.

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Towarowa Giełda Energii TGE powstała pod koniec 1999 roku z inicjatywy Ministra Skarbu Państwa jako niezbędny element liberalizacji

Bardziej szczegółowo

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warsaw Commodity Clearing House Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warszawa, 25 października 2011r. Dane o IRGiT Kapitał: Akcjonariat: 13 050 000 zł, 100% akcji posiada Towarowa Giełda Energii

Bardziej szczegółowo

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Forum Obrotu, 1 czerwca 2010 pierwsza Izba typu CCP w Europie Wschodniej! pierwsza licencjonowana Izba w Polsce! w dniu 19 kwietnia 2010 roku IRGiT

Bardziej szczegółowo

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe?

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A. POWER RING 2007 w stronę europejskiej energetycznej platformy handlowej

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Główne podobieństwa i różnice Futures i Forward Zarówno Futures jak i Forward to kontrakty terminowe. Forward zawsze wiąże się z fizyczną

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Rynek Uprawnieo do emisji CO2

Rynek Uprawnieo do emisji CO2 Rynek Uprawnieo do emisji CO2 Zasady obrotu i rozliczeń na giełdowym rynku uprawnień do emisji CO 2 Leszek Prachniak Dyrektor Departamentu Notowao Towarowa Giełda Energii S.A. Leszek.prachniak@polpx.pl

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM

TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM Konferencja COS ZMPD Czy transport na wschód jest bezpieczny Dubiecko 2. września 2014 r. Narzędzia eliminacji ryzyka transakcje

Bardziej szczegółowo

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce 13.06. 2012 Warszawa Członkostwo w GIR Członkami Izby mogą być wyłącznie: Spółki prowadzące Giełdy, Towarowe domy maklerskie, Domy maklerskie, inne

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE www.tge.pl Rynek forward na prawa majątkowe OZE 1. Przedmiot obrotu: kontrakty terminowe typu forward na prawa majątkowe z OZE (PMOZE_A) 2. Nominał kontraktu:

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna Rynek Dnia Bieżącego linia biznesowa energia elektryczna TGE kim jesteśmy? Nowy rynek na TGE - Rynek Dnia Bieżącego I slide 2 Pełna liberalizacja rynku energii elektrycznej - przed którą nie ma w Polsce

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Wyróżniamy trzy rodzaje kontraktów terminowych: Forwards Futures Opcje

Wyróżniamy trzy rodzaje kontraktów terminowych: Forwards Futures Opcje Echo ćwiczeń... Transakcje terminowe (kontrakty terminowe) Transakcja terminowa polega na zawarciu umowy zobowiązującej sprzedającego do dostarczenia określonego co do ilości i jakości dobra, będącego

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Taryfa dla obrotu energii elektrycznej Zatwierdzona uchwałą nr 1/2015 Zarządu Miejskiej Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 02.02.2015 Taryfa dla obrotu energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu:

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu: 3.8.1. Godziny notowań. Notowania odbywają się dwa dni w tygodniu: wtorek Pierwszy Dzień i czwartek Drugi Dzień (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) w godzinach 11:00 13:30, o ile Zarząd Giełdy

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze

Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze Leszek Prachniak Dyrektor Pionu Operacji Giełdowych e-mail:leszek.prachniak@tge.pl 1 Kto może zostać Członkiem Giełdy? Członkami Giełdy mogą być podmioty określone

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21

TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Kopalnia Węgla Kamiennego Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu TARYFA DLA ENERGII ELEKTRYCZNEJ dla odbiorców grup taryfowych B21, C11, C21 Zatwierdzona Uchwałą nr 842/2008 Zarządu Kopalni Węgla Kamiennego

Bardziej szczegółowo

Nowe warunki kontraktowania gazu ziemnego

Nowe warunki kontraktowania gazu ziemnego Doradztwo energetyczne Nowe warunki kontraktowania gazu ziemnego Daniel Borkowski Radca Prawny Kancelaria LEGAL PARTNER Czeladź, dn. 15 marca 2013 r. ul. Nowogrodzka 18/5 I 00-511 Warszawa tel/fax: +48

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

TGE SA w 2012. Grzegorz Onichimowski. Giżycko, 25 czerwca 2012

TGE SA w 2012. Grzegorz Onichimowski. Giżycko, 25 czerwca 2012 FORUM OBROTU 2012: TGE SA w 2012 Grzegorz Onichimowski Giżycko, 25 czerwca 2012 TGE SA ZMIENIŁA WŁAŚCICIELA, ALE NIE ZMIENIŁA FILOZOFII SWEGO DZIAŁANIA Podtrzymujemy nasz stały dialog z Członkami TGE (Rada

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Materiały do broszury informacyjnej o RTEE Strona 1 z 10 Kontrakty typu FORWARD Ogólne informacje: Notowane kontrakty: całodobowe (BASE) oraz szczytowe

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Leszek Prachniak Dyrektor Działu Notowań leszek.prachniak@tge.pl Warszawa 26.06.2013 Rynek giełdowy - rynkiem konkurencyjnym www.tge.pl Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2011 r. w sprawie sposobu przeprowadzania aukcji uprawnień do emisji

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2011 r. w sprawie sposobu przeprowadzania aukcji uprawnień do emisji ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...................... 2011 r. w sprawie sposobu przeprowadzania aukcji uprawnień do emisji Na podstawie art. 39 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Nr 96/21/16 z dnia 04 kwietnia 2016 roku wchodzi w życie z dniem 12 kwietnia 2016 roku. Strona 1 z 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim

Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim 1.DM Consus S.A. Dom Maklerski Consus S.A. Doświadczenie Grupy Consus dot. rynku carbon, Licencja Domu Maklerskiego efekt zmian regulacji,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI Kontrakty terminowe i forex Grzegorz Zalewski SPIS TREŚCI Część I Teoria Rozdział pierwszy: Zasady działania rynków terminowych Otwieranie i zamykanie pozycji Pozycje długie i krótkie Równanie do rynku

Bardziej szczegółowo

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Biuro Maklerskie Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za świadczenie usług maklerskich A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM I. Prowizje od transakcji akcjami,

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Rozwiązanie KDT a rozwój konkurencji na rynku energii elektrycznej Halina Bownik - Trymucha Departament Promowania

Bardziej szczegółowo

Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee. Warszawa, 18-19 października 2007

Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee. Warszawa, 18-19 października 2007 Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee Warszawa, 18-19 października 2007 Pozycja rynkowa Internetowej Platformy Obrotu Energią Elektryczną - poee sty-04 lut-04 mar-04 kwi-04 maj-04 cze-04 lip-04 sie-04

Bardziej szczegółowo

Kolumny 9 16 W kolumnie 17 Dział 5. Wynik finansowy na działalności energetycznej, w tys. zł W wierszu 03 Wiersz 17 Wiersz 19 Wiersz 22 Wiersz 23

Kolumny 9 16 W kolumnie 17 Dział 5. Wynik finansowy na działalności energetycznej, w tys. zł W wierszu 03 Wiersz 17 Wiersz 19 Wiersz 22 Wiersz 23 Objaśnienia do formularza G-10.4(P)k Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za poszczególne kwartały 2014 r. i za 2014 rok. Do sporządzania sprawozdania zobowiązany jest operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego.

Bardziej szczegółowo

Co to jest FORWARD? Do czego służy FORWARD?

Co to jest FORWARD? Do czego służy FORWARD? Co to jest FORWARD? Forward daje Klientowi możliwość kupna lub sprzedaży dewiz w ilości określonej przez Klienta, przy kursie ustalonym przy zawarciu transakcji, ale z dniem rozliczenia w przyszłości (za

Bardziej szczegółowo

Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014. Towarowa Giełda Energii S.A.

Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014. Towarowa Giełda Energii S.A. Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014 Towarowa Giełda Energii S.A. Czym są gwarancje pochodzenia? Gwarancja Pochodzenia jest instrumentem, mającym na celu ujawnienie odbiorcy końcowemu

Bardziej szczegółowo

R NKI K I F I F N N NSOW OPCJE

R NKI K I F I F N N NSOW OPCJE RYNKI FINANSOWE OPCJE Wymagania dotyczące opcji Standard opcji Interpretacja nazw Sposoby ustalania ostatecznej ceny rozliczeniowej dla opcji na GPW OPCJE - definicja Kontrakt finansowy, w którym kupujący

Bardziej szczegółowo

Zasady fakturowania dla rynku towarowego w IRGiT SA

Zasady fakturowania dla rynku towarowego w IRGiT SA Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. Nr 229/81/10/2015 z dnia 29 października 2015 roku Zasady fakturowania dla rynku towarowego w SA Spis treści 1. Faktury transakcyjne...

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Regulamin Kontraktowe transakcje terminowe (KTT)

Regulamin Kontraktowe transakcje terminowe (KTT) Regulamin Kontraktowe transakcje terminowe (KTT) Warszawa, Listopad 2013 mbank.pl Spis Treści: Rozdział I Postanowienia ogólne...3 Rozdział II Warunki oraz zasady zawierania transakcji...3 Rozdział III

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH NEGOCJOWANE POŻYCZKI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych Październik 2013 Wstęp System negocjowanych pożyczek papierów wartościowych jest organizowany przez KDPW we współpracy

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

oferty kupujących oferty wytwórców

oferty kupujących oferty wytwórców Adam Bober Rybnik, styczeń Autor jest pracownikiem Wydziału Rozwoju Elektrowni Rybnik S.A. Artykuł stanowi wyłącznie własne poglądy autora. Jak praktycznie zwiększyć obrót na giełdzie? Giełda jako jedna

Bardziej szczegółowo

Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT

Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT Sylwester Biało Dyrektor Działu Rynku Towarowego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 27 października 2015 Rynek gazu planowane zmiany w Instrukcjach Operatora

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Strategie inwestowania w opcje Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Opcje giełdowe Zabezpieczenie portfela Spekulacja Strategie opcyjne 2 Opcje giełdowe 3 Co to jest opcja? OPCJA JAK POLISA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM OPCJE WALUTOWE Opcja walutowa jako instrument finansowy zdobył ogromną popularność dzięki wielu możliwości jego wykorzystania. Minimalizacja ryzyka walutowego gdziekolwiek pojawiają się waluty to niewątpliwie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Rodzaje i stawki opłat Zasady naliczania i pobierania opłat 1. Opłata za uczestnictwo Opłata roczna pobierana

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji.

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Możesz być pewien, że będziemy się starać by Twoja inwestycja była zyskowna. Dlaczego? Bo zyskujemy tylko wtedy, kiedy Ty zyskujesz. Twój

Bardziej szczegółowo

Rynki hurtowe energii elektrycznej

Rynki hurtowe energii elektrycznej Zeszyty Naukowe nr 844 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Katedra Mikroekonomii Rynki hurtowe energii elektrycznej 1. Wstęp Pojęcie rynku w elektroenergetyce jest nierozerwalnie związane z całym

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A.

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. W ZAKRESIE PROWADZENIA RACHUNKÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ RACHUNKÓW UPRAWNIEŃ I POCHODNYCH NA EMISJE CO2 (obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.) Tytuł

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Jarosław Piechotka. Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA. Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A.

Jarosław Piechotka. Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA. Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A. Jarosław Piechotka Zastępca Dyrektora Finansowego Polimex-Mostostal SA Ocena rynków zagranicznych Polimex-Mostostal S.A. Główne zagadnienia prezentacji Prezentacja Spółki Polimex-Mostostal S.A. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Streszczenie zasad realizacji zleceń

Streszczenie zasad realizacji zleceń 1 Streszczenie zasad realizacji zleceń 1. Wstęp Zgodnie z wytycznymi dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID) i zasadami Urzędu Nadzoru Finansowego (Financial Conduct Authority) dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku

Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku Departament Promowania Konkurencji Rola Regulatora na konkurencyjnym rynku Warszawa, 18 października 2007 r. Adres: ul. Chłodna 64, 00-872 Warszawa e mail: dpk@ure.gov.pl tel. (+48 22) 661 62 33, fax (+48

Bardziej szczegółowo

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Systemy rozliczeń dla rynku gazu Model prowadzenia rozliczeń rynku gazu Andrzej Kalinowski Dyrektor Działu Rozliczeń i Rozrachunku Rynek Gazu - Członkostwo

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu

Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu ZACZNIJMY OD PODSTAW... CZYM JEST GIEŁDA? Giełda jest miejscem, gdzie odbywają się regularnie,

Bardziej szczegółowo

MC na połączeniu z Litwą (LITPOL)

MC na połączeniu z Litwą (LITPOL) Sylwester Biało Dyrektor Działu Rynku Towarowego VIII FORUM OBROTU Lidzbark Warmiński, 8-10 czerwca 2015 20 kwietnia 2015 zostało podpisane Memorandum of Understanding (MoU) w sprawie wspólnych zasad handlu

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania działalności odbiorcy końcowego na rynku energii elektrycznej po wejściu w życie styczniowej nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne

Uwarunkowania działalności odbiorcy końcowego na rynku energii elektrycznej po wejściu w życie styczniowej nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne Uwarunkowania działalności odbiorcy końcowego na rynku energii elektrycznej po wejściu w życie styczniowej nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne dr Filip M. Elżanowski Uniwersytet Warszawski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA W listopadzie 2011 roku wolumen obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi wyniósł 1,27 mln sztuk, wobec

Bardziej szczegółowo

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 16 marca 2015 Agenda Dlaczego futures na energie

Bardziej szczegółowo

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r.

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r. Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW Warszawa, 28 maja 2014 r. STANDARD USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Standard kontraktu: Wielkość kontraktu: 1.000 jednostek waluty Kwotowanie: za 100 jednostek Godziny

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej

Rynek energii elektrycznej Rynek energii elektrycznej -model a polska rzeczywistość Jacek Brandt Towarowa Giełda Energii SA Rynek energii w Polsce Debata Nagroda czy kara czyli jak regulować, Lis_2008 2 Cechy prawidłowo funkcjonującego

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo