BIULETYN KWARTALNIK 2013 CAPRI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIULETYN KWARTALNIK 2013 CAPRI"

Transkrypt

1 BIULETYN OKRÊGOWEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH Nr 2 KWARTALNIK 2013 ISSN LEOPOLD STAFF CAPRI Na morzu wyspa górska: miniatura Tatr, Jeno e Morskie Oko, miast w œrodku, jest wko³o I miast smreczków, tyrsami winnic wstrz¹sa wiatr, Jak niewidzialny tancerz, co pl¹sa weso³o. Musia³ spocz¹æ pod drzewem, bo wachlarze palm Ch³odz¹ go; snadÿ zarzuci³ za nimf¹ poœcigi. Pojednawcze oliwki w sen nuc¹ mu psalm, A nagoœæ swych owoców ods³ania liœæ figi. yskliwy, wonny cytryn i pomarañcz sad, Które siê przeplataj¹ z sob¹ na przemiany, W liœciach swych jednoczeœnie chowa œnie ny kwiat I owoc: cytryn z³oty, pomarañcz miedziany. Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 1

2 OKRÊGOWA IZBA PIELÊGNIAREK I PO O NYCH ul. 1-go Maja 27 (III piêtro) Jelenia Góra tel./fax (75) , KONTO Okrêgowa Izba Pielêgniarek i Po³o nych Numer konta bankowego, na który nale y przekazywaæ sk³adki cz³onkowskie: Bank Zachodni WBK S.A I/O Jelenia Góra BIURO Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych Sekretariat czynny poniedzia³ek wtorek-pi¹tek Przewodnicz¹ca ORPiP EL BIETA S OJEWSKA-POZNAÑSKA przyjmuje w poniedzia³ki od godziny Sekretarz ORPiP DOROTA FIEDOROWICZ Okrêgowy Rzecznik Odpowiedzialnoœci Zawodowej Pielêgniarek I Po³o nych DOROTA PATYÑSKA zastêpcy pe³ni¹ dy ur w pierwszy poniedzia³ek miesi¹ca Przewodnicz¹ca Okrêgowego S¹du Pielêgniarek i Po³o nych LARYSA MIAZGA Obs³uga prawna adwokat ILONA GRABAS Kontakt w sprawach wykonywania zawodu pielêgniarki i zawodu po³o nej poprzez Biuro OIPiP Redaktor BIULETYNU BARBARA BUCZKOWSKA Artyku³y, listy, uwagi i inna korespondencjê prosimy nadsy³aæ na adres redakcji: Okrêgowa Izba Pielêgniarek i Po³o nych Redakcja nie ponosi odpowiedzialnoœci za treœæ og³oszeñ i reklam. Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania nades³anych materia³ów. Nie przyjmujemy do publikacji tekstów przekazywanych telefonicznie! Wydawca: Okrêgowa Izba Pielêgniarek i Po³o nych Jelenia Góra, ul. 1-go Maja 27 tel./fax (75) , Nak³ad 500 egz. Sk³ad i druk: Zak³ad Poligraficzny, tel Publikacja czerwiec 2013 SPIS TREŒCI Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH STANOWISKA XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych STANOWISKO Nr 1 w sprawie apelu XXX Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych w Krakowie dotycz¹cego likwidacji ma³ych Okrêgowych Izb Pielêgniarek i Po³o nych 3 STANOWISKO Nr 2 w sprawie okreœlenia minimalnej p³acy dla pielêgniarek i po³o nych 3 STANOWISKO Nr 3 w sprawie nowelizacji zapisów w treœci rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami 3 STANDARDY postêpowania medycznego przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem (cz. II) 4 SK ADKA na 2013 rok dla osób prowadz¹cych indywidualn¹ praktykê pielêgniarki, po³o nej 6 UROCZYSTOœæ Miêdzynarodowego Dnia Pielêgniarki i Dnia Po³o nej 10 SEKCJA Pielêgniarek Œrodowiska Nauczania i Wychowania 10 XII SYMPOZJUM Polsko-Niemieckie 10 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH ZALECENIE Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Pielêgniarstwa w sprawie realizacji przepisów rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 roku w sprawie sposobu ustalenia minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych nie bêd¹cych przedsiêbiorcami 11 OG OSZENIE o kursach kwalifikacyjnych PIELÊGNIARSTWO RODZINNE w ramach projektu Nowe szanse niepublicznej s³u by zdrowia Dolnego Œl¹ska 12 OPINIA PRAWNA dotycz¹ca: obowi¹zku zwrotu do w³aœciwej okrêgowej rady pielêgniarek i po³o nych tzw. ksi¹ eczki prawa wykonywania zawodu przez pielêgniarkê lub po³o n¹ w przypadku zrzeczenia siê przez ni¹ prawa wykonywania zawodu 13 EKSPOZYCJA ZAWODOWA informacja 13 OŒWIADCZENIE Naczelnej Izby Pielêgniarek I Po³o nych i Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych wyra aj¹ce sprzeciw wobec kontynuowania przez Ministra Zdrowia prac, nad wdra aniem zapisów rozporz¹dzenia w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami 14 STANOWISKO nr 13 Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie usuniêcia delegacji zawartej w art. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielêgniarki i po³o nej 14 STANOWISKO nr 14 Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami 15 OPINIE, INFORMACJE, STANOWISKA, KOMUNIKATY OPINIA Konsultanta w sprawie wykonywania KTG przez po³o n¹ 16 OPINIA Konsultanta w sprawie podawania przez pielêgniarkê leków odczulaj¹cych w zak³adach podstawowej opieki zdrowotnej 16 OPINIA Konsultanta w sprawie podawania leku ME THOTREXAT o nazwie METEX drog¹ podskórn¹ przez pielêgniarki podstawowej opieki zdrowotnej 16 INFORMACJA Ministra Zdrowia o sk³adaniu wniosków wy³¹cznie w postaci elektronicznej 17 KOMUNIKAT w sprawie wejœcia w ycia rozporz¹dzenia ministra zdrowia z dnia 4 paÿdziernika 2012 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem 17 KOMUNIKAT w sprawie obowi¹zków personelu medycznego w zwi¹zku z aktami przemocy 18 KOMUNIKAT w sprawie udostêpniania dokumentacji medycznej dziecka jego rodzicom 18 ROZPORZ DZENIE Ministra Zdrowia zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie kwalifikacji cz³onków zespo³u kontroli zaka eñ szpitalnych 18 STANOWISKO Departamentu Matki i Dziecka w Ministerstwie Zdrowia w sprawie zapobiegania i zwalczania wszawicy u dzieci i m³odzie y 19 2 BIULETYN 2/2013

3 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH STANOWISKA XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych STANOWISKO NR 1 XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie apelu XXX Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o - nych w Krakowie dotycz¹cego likwidacji ma³ych Okrêgowych Izb Pielêgniarek i Po³o nych. Skierowane do: NRPiP Uzasadnienie: Likwidacja ma³ych izb os³abi si³ê samorz¹du zawodowego pielêgniarek i po³o nych. Jak pokazuje ponad 20-letnie doœwiadczenie ma³e izby dobrze radz¹ sobie z organizacj¹ pracy samorz¹dowej. Likwidacja ma³ych izb w oczywisty sposób utrudni a czêsto uniemo liwi kontakt pielêgniarek i po³o nych z organami Izb. Apel XXX Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych w Krakowie stanowi wyraz zupe³nej ignorancji œrodowiska skupionego wokó³ ma³ych izb a wrêcz jest sprzeczne z wol¹ tej czêœci pielêgniarek i po³o nych. Tego rodzaju propozycje uznaæ nale y za wysoce szkodliwe i os³abiaj¹ce si³ê samorz¹du zawodowego pielêgniarek i po³o nych. Barbara Ko³odziej Sekretarz XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych Barbara Kozomaricz Przewodnicz¹ca XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych STANOWISKO NR 2 XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie okreœlenia minimalnej p³acy dla pielêgniarek i po³o nych. Skierowane do: Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Finansów, NRPiP, Departament Pielêgniarek i Po³o nych, Parlamentarzyœci Delegaci XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych wnioskuj¹ o podjêcie dzia³añ maj¹cych na celu utworzenia aktu prawnego okreœlaj¹cego minimalna p³acê dla pielêgniarek i po³o nych zgodna z projektem samorz¹dowym, jaki powsta³ przy nowelizacji ustawy o zawodach pielêgniarek i po³o nych. Uzasadnienie: Utworzenie aktu prawnego okreœlaj¹cego minimaln¹ p³acê dla pielêgniarek i po³o nych stanowi podstawê do ujednolicenia minimalnej stawki wynagrodzenia niezale nie od miejsca wykonania œwiadczenia medycznego. Jest to tak e przejaw sprawiedliwoœci spo³ecznej. STANOWISKO NR 3 XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie nowelizacji zapisów w treœci rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami. Skierowane do: Ministerstwo Zdrowia, NRPiP, Parlamentarzyœci Delegaci XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych wyra aj¹ sprzeciw wobec zapisów treœci rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia r. w sprawie ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami, które nie uwzglêdniaj¹ czasów bezpoœrednich i poœrednich. Uniemo - liwiaj¹ tak e wyliczenie norm w oparciu o uznan¹ metodologiê. Uzasadnienie: Eliminacja powy szych zapisów, powoduje koniecznoœæ wprowadzania ci¹g³ego liczenia i monitorowania czasów w oparciu o rodzaj œwiadczeñ realizowanych przez pielêgniarki i po³o ne na rzecz pacjentów zakwalifikowanych do poszczególnych kategorii opieki, przez okres min. jednego roku. Realizacja powy szych dzia³añ, przy aktualnym obci¹ eniu prac¹ na zmianie i du ej liczbie pacjentów przypadaj¹cych na jedn¹ pielêgniarkê i na jedn¹ po³o n¹ jest w obecnej sytuacji niemo liwa ponadto wydaje siê nie zasadnym liczenie od podstaw czasów bezpoœrednich i poœrednich w przypadku, gdy zosta³y one opracowane metodologicznie przez Ministerialny Zespó³ ds. norm. Koniecznym jest bezwzglêdne okreœlenie w drodze rozporz¹dzenia Ministerstwa Zdrowia: 1) czasów pielêgniarskiej/po³o niczej opieki bezpoœredniej i poœredniej w oddziale lub innej jednostce organizacyjnej z uwzglêdnieniem specjalnoœci (zachowawcze, zabiegowe, psychiatryczne, poród si³ami natury, ciêcie cesarskie, po³o - niczo ginekologiczne, pediatryczne, dializoterapii), 2) wskaÿników oceny zapotrzebowania na opiekê pielêgniarsk¹, po³o nicz¹, w oddzia³ach nowotworzonych, w przypadku restrukturyzacji lub reorganizacji oddzia³u, 3) ustalenia minimalnych norm zatrudnienia w bloku operacyjnym dwie pielêgniarki lub po³o ne na jednego operowanego pacjenta (operacyjna i asystuacyjna), 4) wprowadzenie zapisu o treœci: jedna po³o na na jedn¹ rodz¹c¹, u której zastosowano farmakologicznie metody ³agodzenia bólu, 5) wprowadzenie obligatoryjnoœci obowi¹zywania norm we wszystkich podmiotach leczniczych bêd¹cych i nie bêd¹cych przedsiêbiorcami. Barbara Ko³odziej Sekretarz XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych Barbara Kozomaricz Przewodnicz¹ca XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych Barbara Ko³odziej Sekretarz XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych Barbara Kozomaricz Przewodnicz¹ca XXVII Okrêgowego Zjazdu Pielêgniarek i Po³o nych Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 3

4 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH STANDARDY POSTÊPOWANIA MEDYCZNEGO przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem (cz. II) Dokoñczenie z poprzedniego numeru 3. W ramach prowadzenia I okresu porodu osoba sprawuj¹ca opiekê jest obowi¹zana do: 1) okreœlania i aktualizowania oceny stanu po³o niczego w oparciu o badanie po³o nicze z uwzglêdnieniem bie ¹cej oceny czynników ryzyka po³o niczego przez: a) dokonywanie oceny postêpu porodu na podstawie badania po³o niczego wewnêtrznego (w czasie ka dego badania powinna zostaæ oceniona d³ugoœæ, pozycje, konsystencje szyjki macicy i dro noœæ jej kana³u lub stopieñ rozwarcia, zaawansowanie czêœci przoduj¹cej w kanale rodnym, po³o enie szwu strza³kowego i punktu prowadz¹cego, wydzielina z dróg rodnych ewentualne krwawienie, odp³ywanie i zabarwienie p³ynu owodniowego) nie czêœciej ni co 2 godziny, a w uzasadnionych przypadkach odpowiednio czêœciej, b) dokonywanie oceny czynnoœci skurczowej macicy (czêstotliwoœæ skurczów, ich natê enie i czas trwania); 2) nawi¹zania i utrzymania kontaktu z rodz¹c¹ i z osob¹ blisk¹, zapewniaj¹cego poczucie bezpieczeñstwa i godnoœci osobistej; 3) dokonywania oceny stanu rodz¹cej poprzez: a) ocenê œwiadomoœci (przytomnoœci) oraz identyfikacjê potrzeb i rodzaju wsparcia, b) prowadzenie obserwacji stanu ogólnego (ciep³ota cia³a, têtno, ciœnienie têtnicze krwi, zabarwienia pow³ok skórnych), stanu œluzówek oraz kontrola mikcji co 4 godziny, a w uzasadnionych przypadkach odpowiednio czêœciej, c) ocenê wydzieliny pochwowej, d) ocenê samopoczucia oraz stopnia reaktywnoœci rodz¹cej na skurcze macicy; 4) dokonywania oceny stanu p³odu przez os³uchiwanie i ocenê czynnoœci serca p³odu, co najmniej przez minutê, co minut, i odró nienie czynnoœci serca p³odu od innych zjawisk akustycznych, przy czym monitorowanie stanu p³odu za pomoc¹ kardiotokografu nale y prowadziæ jedynie w medycznie uzasadnionych przypadkach; 5) prowadzenia psychoprofilaktyki po³o niczej oraz ³agodzenia dolegliwoœci wystêpuj¹cych u rodz¹cej; 6) aktywizowania rodz¹cej do czynnego udzia³u w porodzie poprzez: a) informowanie o postêpie porodu, b) pomoc w wyborze sposobu prowadzenia porodu oraz zachêcanie do stosowania ró nych udogodnieñ i form aktywnoœci, c) zachêcanie do wyra ania swoich potrzeb zwi¹zanych z porodem, d) wspó³pracê z osob¹ blisk¹; 7) dokumentowania postêpu i przebiegu porodu, wyników obserwacji, wykonywanych badañ i zabiegów oraz dobrostanu rodz¹cej i p³odu, w tym prowadzenie partogramu; 8) przygotowania zestawu do porodu oraz miejsca do odbycia II okresu porodu. X. Postêpowanie w II okresie porodu. 1. Brak postêpu II okresu porodu w przypadku: 1) pierworódki stwierdza siê, gdy przez 2 godziny nie nastêpuje zstêpowanie czêœci przoduj¹cej p³odu, a stan rodz¹cej wskazuje na wyczerpanie lub silne, nie daj¹ce siê powstrzymaæ parcie trwa ponad godzinê i nie przynosi efektu; 2) wieloródki stwierdza siê, gdy przez 1 godzinê nie nastêpuje zstêpowanie czêœci przoduj¹cej p³odu, a stan rodz¹cej wskazuje na wyczerpanie lub silne, nie daj¹ce siê powstrzymaæ parcie trwa ponad godzinê i nie przynosi efektu. 2. W przypadku stwierdzenia braku postêpu II okresu porodu dalsz¹ opiekê nad rodz¹c¹ obejmuje lekarz specjalista w dziedzinie po³o nictwa i ginekologii. 3. W II okresie porodu nale y: 1) zachêcaæ rodz¹c¹ do przyjmowania pozycji, któr¹ uznaje za najwygodniejsz¹; 2) poinformowaæ rodz¹c¹, e w II okresie porodu powinna kierowaæ siê w³asn¹ potrzeb¹ parcia. 4. Osoba sprawuj¹ca opiekê rozpoznaje II okresu porodu, opieraj¹c siê na obserwacji zachowania rodz¹cej, jej odczuæ oraz wyniku badania po³o niczego wewnêtrznego. W tym okresie porodu osoba sprawuj¹ca opiekê jest obowi¹zana do podjêcia, realizacji oraz udokumentowania wykonania nastêpuj¹cych zadañ: 1) oceny stanu ogólnego rodz¹cej; 2) oceny czynnoœci serca p³odu po ka dym skurczu miêœnia macicy (jeœli jest to mo liwe pomiar powinien trwaæ co najmniej 1 minutê); 3) oceny czynnoœci skurczowej miêœnia macicy; 4) pozostawania w sta³ym kontakcie z rodz¹c¹, po przygotowaniu zestawu do porodu i miejsca do porodu; 5) przygotowania siê do przyjêcia porodu, zgodnie z zasadami aseptyki i antyseptyki; 6) wspó³pracy z rodz¹c¹ umo liwiaj¹cej przyjêcie dogodnej dla niej pozycji oraz sposobu parcia przyczyniaj¹cego siê do postêpu porodu, ze szczególnym uwzglêdnieniem pozycji wertykalnych; 7) ochrony krocza naciêcie krocza nale y stosowaæ tylko w medycznie uzasadnionych przypadkach; 8) kontroli odginania siê g³ówki p³odu, a po jej urodzeniu podjêcie czynnoœci zapewniaj¹cych prawid³owe wytaczanie siê barków; 9) po³o enia noworodka bezpoœrednio na brzuchu matki, jeœli stan ogólny noworodka i matki pozwalaj¹, oraz osuszenia i zabezpieczenia noworodka przed utrat¹ ciep³a. X. Postêpowanie w III okresie porodu. 1. Czas trwania III okresu porodu nie powinien przekroczyæ 1 godziny. Prawid³owa objêtoœæ fizjologicznego krwawienia w III okresie porodu nie powinna przekraczaæ 400 ml krwi. 2. Poród w III okresie mo e byæ prowadzony w sposób aktywny lub wyczekuj¹cy. 3. W ramach prowadzenia III okresu porodu osoba sprawuj¹ca opiekê jest obowi¹zana do podjêcia, realizacji i udokumentowania wykonania nastêpuj¹cych zadañ: 4 BIULETYN 2/2013

5 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH 1) oceny stanu ogólnego rodz¹cej na podstawie podstawowych parametrów stanu ogólnego oraz oceny zabarwienia pow³ok skórnych i b³on œluzowych; 2) oznakowania noworodka, przed jego odpêpnieniem, zgodnie z odrêbnymi przepisami oraz poinformowania matki o godzinie porodu i p³ci dziecka; 3) zaciœniêcia pêpowiny po ustaniu têtnienia; 4) przeciêcia pêpowiny ja³owymi narzêdziami; 5) oceny stanu noworodka w razie potrzeby podjêcie czynnoœci resuscytacyjnych, zgodnych ze standardem resuscytacji; 6) obserwacji przebiegu kontaktu matki i dziecka skóra do skóry i pomocy w przystawieniu noworodka do piersi, jeœli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalaj¹; 7) podania leków w uzasadnionych sytuacjach; 8) oceny stanu tkanek miêkkich kana³u rodnego, a w przypadku naciêcia krocza jego rozleg³oœci; 9) oceny krwawienia z dróg rodnych i stopnia jego nasilenia; 10) oceny obkurczenia miêœnia macicy; 11) rozpoznania objawów oddzielenia i wydalenia ³o yska2); 12) oceny kompletnoœci pop³odu; 13) oceny iloœci utraconej krwi podczas porodu. 4. Aktywne wydalenie ³o yska powinno mieæ miejsce po jego oddzieleniu siê. Niezalecane jest wykonywanie ucisku na dno macicy, masowanie macicy (poza przypadkami krwotoku) oraz poci¹ganie za pêpowinê. XI. Postêpowanie w IV okresie porodu. 1. W czasie IV okresu porodu zadania podejmowane s¹ adekwatnie do potrzeb rodz¹cej oraz noworodka. 2. Opieka nad rodz¹c¹ podczas IV okresu porodu obejmuje: 1) kontrolê i ocenê stanu ogólnego; 2) kontrolê i ocenê stanu obkurczenia miêœnia macicy i wielkoœæ krwawienia z dróg rodnych; 3) kontrolê stanu kana³u rodnego ze szczególnym uwzglêdnieniem kontroli szyjki macicy we wziernikach; 4) zaopatrzenie chirurgiczne ran w obrêbie kana³u rodnego i krocza; 5) instrukta w zakresie prawid³owego przystawienia dziecka do piersi i pomoc w karmieniu piersi¹ oraz przekazanie informacji na temat zasad postêpowania w laktacji w pierwszej dobie po³ogu; 6) udokumentowanie dokonanych obserwacji i wykonanych zadañ. XII. Opieka nad noworodkiem. 1. Bezpoœrednio po urodzeniu nale y umo liwiæ dziecku nieprzerwany kontakt z matk¹ skóra do skóry, który bêdzie trwa³ co najmniej dwie godziny po porodzie. W tym czasie nale y zachêcaæ matkê do rozpoznania momentu, kiedy dziecko jest gotowe do ssania piersi, a tak e obserwowaæ zarówno matkê jak i dziecko, kontroluj¹c cechy dobrego przystawienia i pozycji przy piersi, a w razie potrzeby zaoferowaæ pomoc. Kontakt ten mo e byæ przerwany w sytuacji wyst¹pienia zagro enia ycia lub zdrowia matki lub noworodka, odnotowanego w dokumentacji medycznej. 2. Nale y dokonaæ wstêpnej oceny stanu noworodka na podstawie skali Apgar. Ocena ta mo e byæ dokonana na brzuchu matki, je eli nie wystêpuj¹ przeciwwskazania zdrowotne. Wyniki tej oceny nale y odnotowaæ w dokumentacji medycznej. 3. Ocenê, o której mowa w ust. 2, nale y wykonywaæ: 1) dwukrotnie: w pierwszej i pi¹tej minucie ycia u noworodków urodzonych w stanie dobrym (8-10 pkt Apgar); 2) czterokrotnie: w pierwszej, trzeciej, pi¹tej i dziesi¹tej minucie ycia u noworodków urodzonych w stanie œrednim (4-7 pkt Apgar) i ciê kim (0-3 pkt Apgar). 4. Opieka pielêgnacyjna nad po³o nic¹ i zdrowym noworodkiem powinna byæ realizowana ka dorazowo przez jedn¹ osobê. 5. W miejscu, w którym rodzi siê noworodek musi znajdowaæ siê, co najmniej jedna osoba posiadaj¹ca umiejêtnoœæ resuscytacji i dysponuj¹ca niezbêdnym sprzêtem do resuscytacji. 6. Po pierwszym kontakcie z matk¹ noworodek jest oceniany, je eli to mo liwe w obecnoœci matki, z uwzglêdnieniem koniecznoœci zapewnienia w³aœciwej, ze wzglêdu na zdrowie noworodka, temperatury otoczenia. Ocena obejmuje: 1) stan ogólny oraz adaptacjê pourodzeniow¹ noworodka, ze szczególnym uwzglêdnieniem wydolnoœci uk³adu kr¹ enia i uk³adu oddechowego; 2) ewentualn¹ obecnoœæ wad rozwojowych kontrola dro noœci prze³yku, nozdrzy przednich i tylnych oraz odbytu; 3) ewentualn¹ obecnoœæ uszkodzeñ wynikaj¹cych z przebiegu porodu. 7. Po przeprowadzonej ocenie stanu noworodka nale y dokonaæ pomiarów antropometrycznych: 1) masy cia³a, 2) d³ugoœci cia³a (bez prostowania koñczyn dolnych w stawach biodrowych), 3) obwodu g³owy, 4) obwodu klatki piersiowej których wyniki s¹ odnotowywane w dokumentacji medycznej. 8. W okresie noworodkowym nale y zapewniæ warunki prawid³owej laktacji i od ywiania noworodka poprzez: 1) dostarczenie matce wyczerpuj¹cych informacji na temat korzyœci i metod karmienia piersi¹; 2) przeprowadzenie instrukta u matki w zakresie prawid³owego karmienia piersi¹, uwzglêdniaj¹cego informacjê, e za wyj¹tkiem pierwszych 12 godzin ycia dziecka, kiedy z powodu obni onej aktywnoœci dziecka, wybudzenie nie musi wystêpowaæ co 3 godziny, we wczesnym okresie karmienia piersi¹ nale y podejmowaæ próby przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dobê na przynajmniej 15 minut do ka dej piersi, a je eli noworodek nie budzi siê, nale y go budziæ do karmienia po 3-4 godzinach licz¹c od pocz¹tku ostatniego karmienia; 3) zachêcanie matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak g³odu (czuwanie i zwiêkszona aktywnoœæ, poruszanie ustami, odruch szukania); 4) dokonywanie, w okresie pierwszych dni po urodzeniu, podczas karmienia bie ¹cych obserwacji cech dobrego przystawienia i pozycji przy piersi oraz objawów skutecznego i nieskutecznego karmienia (w szczególnoœci liczba karmieñ, stolców i mikcji na dobê, czas odg³osu po³ykania podczas karmienia, przyrosty masy), których wyniki s¹ odnotowane w dokumentacji medycznej. W przypadku stwierdzenia nieskutecznego karmienia piersi¹, nale y zdiagnozowaæ problem i wdro yæ postêpowanie zgodne z aktualn¹ wiedz¹ na temat laktacji, w celu umo liwienia skutecznego nakarmienia noworodka mlekiem Matki z piersi, a je eli nie jest to mo liwe odci¹gniêtym mlekiem Matki. Nale y przy Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 5

6 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH tym uwzglêdniæ prawid³owy dobór metody dokarmiania. Diagnozê i przeprowadzone postêpowanie nale y odnotowaæ w dokumentacji medycznej; 5) nie podawanie noworodkom karmionym piersi¹ do picia wody, roztworu glukozy oraz nie dokarmianie ich sztucznym mlekiem pocz¹tkowym, jeœli nie wynika to ze wskazañ medycznych; 6) nie stosowanie, w okresie stabilizowania siê laktacji (pierwsze 4 tygodnie), smoczków w celu uspokajania noworodka. 9. W okresie pierwszych 12 godzin ycia noworodka lekarz specjalista w dziedzinie neonatologii lub lekarz specjalista w dziedzinie pediatrii, w obecnoœci Matki lub ojca, wykonuje poszerzone badanie kliniczne obejmuj¹ce w szczególnoœci: 1) ciep³otê cia³a; 2) zabarwienie pow³ok skórnych; 3) wydolnoœæ oddechow¹ (tor oddychania, czêstoœæ oddechów, zaburzenia oddychania); 4) stan œwiadomoœci; 5) napiêcie miêœni i aktywnoœæ ruchow¹. 10. Plan badania klinicznego noworodka: 1) wygl¹d dziecka: a) ocenê u³o enia cia³a, b) ocenê zabarwienia pow³ok skórnych (ró owe, czerwone, blade, sine, ó³te), c) badanie w kierunku wystêpowania ewentualnych nieprawid³owoœci uwarunkowanych chromosomalnie (w szczególnoœci: zespó³ Downa, zespó³ Turnera), d) ocenê adekwatnoœci masy cia³a do czasu trwania ci¹ y, a w przypadku w¹tpliwoœci ocenê dojrza³oœci wg skali Ballard; 2) skórê: ocenê w kierunku stwierdzenia ewentualnej obecnoœci znamion, odbarwieñ smó³k¹, wybroczyn, otaræ, naciêæ lub miejscowej sinicy; 3) g³owê: a) ocenê wielkoœci i napiêcia ciemi¹czek (przedniego i tylnego), b) ocenê obwodu g³owy, c) ocenê w kierunku ewentualnej obecnoœci krwiaka podokostnowego; 4) twarz: a) ocenê osadzenia ga³ek ocznych, UWAGA! SK ADKA dla osób prowadz¹cych indywidualn¹ praktykê pielêgniarki, po³o nej na rok 2013 wynosi 38,75 z³ miesiêcznie. Wp³aty tytu³em sk³adek nale y kierowaæ na konto bankowe: Bank Zachodni WBK S.A. I/O Jelenia Góra Nr lub poprzez wp³atê w kasie OIPiP Jelenia Góra ul. 1-go Maja 27, III p. W tytule przelewu proszê podaæ: imiê i nazwisko, okres za jaki p³acona jest sk³adka. Skarbnik ORPIP El bieta Gajowniczek b) badanie w kierunku stwierdzenia ewentualnej obecnoœci wylewów dospojówkowych, c) ocenê powiek, d) ocenê budowy uchwy i warg; 5) jamê ustn¹: a) symetriê, ruchomoœæ i wielkoœæ jêzyka, b) ocenê podniebienia, c) ocenê poprawnoœci odruchu ssania 6) koñczyny górne i dolne: a) ocenê proporcji budowy, b) liczbê palców, c) ocenê ruchomoœci biernej i czynnej, d) badanie w kierunku stwierdzenia ewentualnej obecnoœci objawów niedow³adu splotu barkowego (pora enie typu Erba lub Klumpkego), e) badanie w kierunku stwierdzenia ewentualnej obecnoœci obrzêków; 7) klatkê piersiow¹: a) ocenê proporcji budowy z uwzglêdnieniem grzbietowej powierzchni i krêgos³upa, b) ocenê toru oddechowego i czêstoœci oddechów, c) os³uchiwanie i ocenê prawid³owoœci szmerów oddechowych, d) ocenê gruczo³ów sutkowych; 8) uk³ad kr¹ enia: a) ocenê tonów i szmerów serca, b) ocenê uderzenia koniuszkowego, c) ocenê têtna na têtnicach ramiennych i udowych; 9) brzuch: a) ocenê w¹troby i œledziony, b) badanie palpacyjne w kierunku wykrycia oporów patologicznych w jamie brzusznej; 10) narz¹dy p³ciowe: ocenê prawid³owoœci i dojrza³oœci budowy narz¹dów p³ciowych zewnêtrznych; 11) oœrodkowy uk³ad nerwowy: a) ocenê zachowania (stan pobudzenia, ci¹g³y p³acz, charakter krzyku, sennoœæ i apatia), b) ocenê u³o enia koñczyn, c) ocenê symetrii odruchów Moro i chwytnych; 12) badanie stawów biodrowych w kierunku ewentualnej obecnoœci objawu przeskakiwania. 11. Noworodki ze stwierdzonymi podczas badania, o którym mowa w ust. 10, zaburzeniami, mog¹cymi stanowiæ zagro enie dla ich ycia i zdrowia, nale y niezw³ocznie przekazaæ do oddzia³u patologii noworodka o poziomie referencyjnym adekwatnym do potrzeb zdrowotnych noworodka. 12. W okresie pierwszych 48 godzin po urodzeniu nale y przeprowadzaæ regularn¹ ocenê stanu ogólnego noworodka, w tym zabarwienia skóry, stanu nawodnienia oraz wypró nieñ. 13. Noworodkowi nale y wykonaæ czynnoœci profilaktyczne obejmuj¹ce: 1) profilaktykê krwawienia wywo³anego niedoborem witaminy K poprzez jednorazowe podanie witaminy K, zgodnie z aktualnymi zaleceniami; 2) profilaktykê zaka enia przedniego odcinka oka, zgodnie z aktualnymi zaleceniami; 3) szczepienia ochronne, zgodnie z odrêbnymi przepisami; 6 BIULETYN 2/2013

7 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH 4) podanie dodatkowo immunoglobulin anty HBs dzieciom matek HBs dodatnim (uodpornienie czynno-bierne); 5) rozpoczêcie profilaktyki krzywicy, zgodnie z aktualnymi zaleceniami. 14. Noworodkowi nale y wykonaæ obowi¹zuj¹ce badania przesiewowe, w szczególnoœci w kierunku fenyloketonurii, mukowiscydozy, wrodzonej niedoczynnoœci tarczycy oraz badanie przesiewowe s³uchu. 15. U ka dego noworodka nale y wykonaæ przesiewowe badanie pulsoksymetryczne w celu wczesnego wykrycia bezobjawowych, krytycznych wad serca. Pomiar saturacji nale y przeprowadziæ na prawej koñczynie dolnej w ci¹gu 2-3 min w czasie miêdzy 2. a 24. godz. po urodzeniu. Saturacja mniejsza lub równa 95% jest wskazaniem do wykonania badania echokardiograficznego w trybie pilnym. 16. Noworodkowi nale y za³o yæ kartê uodpornienia. 17. Nale y sporz¹dziæ i wydaæ przedstawicielom ustawowym zewnêtrzn¹ dokumentacjê medyczn¹ noworodka, zawieraj¹c¹ w szczególnoœci informacje dotycz¹ce: 1) istotnych danych dotycz¹cych przebiegu ci¹ y i porodu; 2) wykonanych pomiarów antropometrycznych; 3) wykonanych szczepieñ ochronnych; 4) wykonanych badañ przesiewowych; 5) wykonanych czynnoœci profilaktycznych; 6) pobytu dziecka w szpitalu; 7) wydanych zaleceñ ywieniowych, pielêgnacyjnych oraz niezbêdnych konsultacji specjalistycznych. 18. Nale y sporz¹dziæ i wydaæ przedstawicielom ustawowym dokumentacjê noworodka okreœlon¹ przepisami o aktach stanu cywilnego. XIII. Podstawy zabiegów resuscytacyjnych u noworodków 1. Noworodka wymagaj¹cego podjêcia zabiegów resuscytacyjnych bezpoœrednio po urodzeniu nale y uj¹æ w czysty i ogrzany rêcznik, zacisn¹æ pêpowinê, osuszyæ i owin¹æ go czystym i ogrzanym rêcznikiem lub u³o yæ na p³askiej powierzchni pod promiennikiem ciep³a, zapewniæ utrzymanie odpowiedniej temperatury otoczenia. 2. U noworodków urodzonych o czasie z umiarkowan¹ lub ciê k¹ encefalopati¹ niedotlenieniowo-niedokrwienn¹ nale y (o ile to mo liwe) zastosowaæ hipotermiê lecznicz¹. Przed i w czasie transportu do oœrodka dysponuj¹cego mo liwoœci¹ przeprowadzenia leczniczej hipotermii nale y utrzymywaæ temperaturê 34 C (mierzon¹ w odbycie). 3. Przed zabiegiem resuscytacji nale y oceniæ stan noworodka na podstawie nastêpuj¹cych parametrów: 1) zabarwienia pow³ok na tu³owiu, wargach i na jêzyku; 2) napiêcia miêœniowego; 3) czêstoœci i toru oddychania; 4) czêstoœci rytmu serca sprawdzanej stetoskopem 4. Parametry wymienione w ust. 3 nale y wielokrotnie kontrolowaæ w trakcie zabiegów resuscytacyjnych. 5. Noworodek, który oddycha regularnie, ma czynnoœæ serca 100 lub wiêcej uderzeñ na minutê, wykazuje ró owe zabarwienie tu³owia i ma dobre napiêcie miêœniowe nie wymaga dalszych zabiegów resuscytacyjnych i powinien byæ przekazany matce. 6. Noworodek, który ma czynnoœæ serca poni ej 100 uderzeñ na minutê, oddycha nieregularnie lub wykazuje brak akcji oddechowej, ma sine lub blade zabarwienie pow³ok i obni one napiêcie miêœniowe wymaga podjêcia zabiegów resuscytacyjnych. Pierwszym etapem resuscytacji jest udro nienie dróg oddechowych. Nie zaleca siê rutynowego odsysania jamy ustnej, nosa, gard³a po urodzeniu siê g³ówki w przypadkach zanieczyszczenia p³ynu owodniowego smó³k¹. Nie zaleca siê natychmiastowej intubacji i odsysania treœci z tchawicy u ywych noworodków (wydolny oddech, prawid³owe napiêcie miêœniowe i czynnoœæ serca powy ej 100 uderzeñ na minutê). 7. Je eli udro nienie dróg oddechowych jest konieczne, nale y: 1) u³o yæ g³ówkê dziecka w pozycji neutralnej umieszczaj¹c pod barkami dziecka niewielki wa³ek; 2) unieœæ uchwê lub wykonaæ rêkoczyn wysuniêcia uchwy, wykazuj¹c ostro noœæ by nie uszkodziæ tkanek miêkkich dna jamy ustnej; 3) oczyœciæ drogi oddechowe poprzez: a) usuniêcie krwi, mazi p³odowej, smó³ki, œluzu lub wymiociny stosuj¹c odessanie przy u yciu laryngoskopu i miêkkiego cewnika, b) zaintubowanie i wykonanie odsysania, wprowadzaj¹c cewnik do rurki intubacyjnej na maksymalnie mo liw¹ g³êbokoœæ w przypadku zach³yœniêcia smó³k¹ noworodka z depresj¹ oddychania; w czasie wysuwania cewnika zastosowaæ ujemne ciœnienie ssania na poziomie cm H2O; zabieg odsysania nale y powtarzaæ do chwili stwierdzenia w cewniku treœci smó³kowej; ywotnego noworodka z podejrzeniem zach³yœniêcia smó³k¹ nie nale y odsysaæ z tchawicy; w czasie odsysania obowi¹zuje sta³a kontrola czêstoœci pracy serca (w przypadku zwolnienia akcji serca poni ej 100 uderzeñ na minutê nale y przerwaæ odsysanie do czasu przyspieszenia akcji serca powy ej 100 uderzeñ na minutê). 8. W przypadku podjêcia przez noworodka regularnego oddychania charakteryzuj¹cego siê prawid³owymi ruchami klatki piersiowej i ró owym zabarwieniem pow³ok skórnych, nale y noworodkowi zapewniæ komfort termiczny i regularnie oceniaæ jego stan kliniczny. Przy braku regularnej czynnoœci oddechowej lub sinego zabarwienia pow³ok noworodka nale y kontynuowaæ zabiegi resuscytacyjne przez wykonanie 5 oddechów, ka dy trwaj¹cy 2-3 sekund wdech powietrzem lub tlenem. U noworodków urodzonych o czasie podczas resuscytacji bezpoœrednio po urodzeniu nale y u ywaæ powietrza. Je eli pomimo efektywnej wentylacji oksygenacja oceniana za pomoc¹ puls oksymetru nie jest akceptowalna, nale y rozwa yæ u ycie wy szego ni w powietrzu atmosferycznym stê enia tlenu. Za prawid³owe wartoœci saturacji, uzyskiwanej po pod³¹czeniu puls oksymetru na prawej d³oni noworodka, przyjmuje siê w pierwszych minutach po urodzeniu: 60% po 2 minutach, 70% po 3 minutach, 85% po 5 minutach, 90% po 10 minutach. Zaleca siê stosowanie sztucznej wentylacji za pomoc¹ urz¹dzeñ pozwalaj¹cych na kontrolê parametrów ciœnienia i stê enia tlenu w mieszaninie oddechowej, w tym: 1) urz¹dzenia ograniczaj¹cego ciœnienie z zastawk¹ bezpieczeñstwa i mo liwoœci¹ wytworzenia wy szego ciœnienia, jeœli oka e siê to potrzebne; 2) zestawu sk³adaj¹cego siê z worka samorozprê alnego z mask¹, przy zapewnieniu objêcia mask¹ ust i nosa noworodka. Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 7

8 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH 9. W przypadku braku czynnoœci oddechowej nale y noworodka, zaintubowaæ, je eli nie by³ zaintubowany wczeœniej, i rozpocz¹æ stosowanie sztucznej wentylacji. 10. Sztuczn¹ wentylacjê z u yciem tlenu nale y stosowaæ pod ciœnieniem cm H 2 O, zwiêkszaj¹c stê enie tlenu w przypadku braku efektu, kontroluj¹c równoczeœnie czynnoœæ serca oraz zabarwienie skóry noworodka. W przypadku uzasadnionego zastosowania podwy szonego stê enia tlenu w czasie wentylacji noworodka po urodzeniu nale y jak najszybciej d¹ yæ do redukcji tego stê enia. 11. Wentylacjê z czêstoœci¹ oddechów na minutê nale y kontynuowaæ do momentu powrotu spontanicznej czynnoœci oddechowej lub pod³¹czenia noworodka do respiratora, kontroluj¹c równoczeœnie czêstoœæ akcji serca poprzez os³uchiwanie okolicy przedsercowej. W trakcie wentylacji klatka piersiowa noworodka powinna delikatnie unosiæ siê podczas wykonywanych wdechów. Je eli klatka piersiowa dziecka nie unosi siê podczas wykonywanych wdechów nale y poprawiæ dro noœæ dróg oddechowych i wykonaæ rêkoczyn wysuniêcia uchwy, je eli dot¹d tego nie zrobiono. Wskazane jest, aby utrzymywanie dro noœci dróg oddechowych i prowadzenie wentylacji wykonywa³y dwie osoby. 12. W przypadku, gdy czêstoœæ pracy serca noworodka wynosi mniej ni 60 uderzeñ na minutê, nale y podj¹æ poœredni masa serca. W prowadzeniu resuscytacji noworodka obejmuj¹cej poœredni masa serca niezbêdny jest udzia³ dwóch osób. Osoba wykonuj¹ca poœredni masa serca musi wykonaæ nastêpuj¹ce czynnoœci: 1) obj¹æ d³oñmi klatkê piersiow¹ noworodka i u³o yæ oba kciuki na powierzchni 1/3 dolnej czêœci mostka; 2) wykonywaæ kciukami regularne uciski dolnej czêœci mostka z czêstoœci¹ oko³o 90 ucisków na minutê, na g³êbokoœæ 1/3 wymiaru przednio-tylnego klatki piersiowej; 3) zwiêkszyæ stê enie tlenu w mieszaninie oddechowej, uzale niaj¹c wartoœæ stê enia tlenu od wskazañ pulsoksymetru. 13. Poœredni masa serca i wentylacjê nale y wykonywaæ z zachowaniem stosunku 3: 1 (90 uciœniêæ klatki piersiowej i 30 oddechów na minutê). 14. W przypadku, gdy po oko³o 30 sekundach poœredniego masa u serca i wentylacji p³uc: 1) samoistna czynnoœæ serca wzroœnie do ponad 60 uderzeñ na minutê i dalej przyspiesza, nale y przerwaæ masa serca i kontynuowaæ wentylacjê; 2) samoistna czynnoœæ serca nie ulega przyspieszeniu nale y: a) podaæ 0,1-0,3 ml/kg adrenaliny w roztworze 1:10000 (dawkê mo na powtórzyæ kilkakrotnie w odstêpach kilkuminutowych, nie przekraczaj¹c ³¹cznej dawki 0,3 ml/kg): przez kaniulê lub cewnik wprowadzony do y³y pêpowinowej, je eli wykorzystywany jest dostêp dotchawiczy nale y rozwa yæ odpowiednio wy sz¹ dawkê adrenaliny, b) kontynuowaæ poœredni masa serca i wentylacjê, planuj¹c kolejne dzia³ania obejmuj¹ce zapewnienie dostêpu do uk³adu kr¹ enia drog¹: y³y pêpowinowej, y³y obwodowej, jamy szpikowej (z tego dostêpu mo na skorzystaæ w przypadku trudnoœci z wykorzystaniem innych dróg dostêpu), c) podj¹æ dzia³ania dla skorygowania potencjalnie odwracalnych przyczyn zatrzymania kr¹ enia takich jak: hipowolemia (podaæ 10 ml/kg p³ynu krystaloidowego lub krwi), hipotermia, hipoglikemia, odma prê na. 15. Noworodkowi nie nale y podawaæ leków przed zapewnieniem dobrej wentylacji p³uc i poœredniego masa u serca. 16. Zabiegi resuscytacyjne nale y niezw³ocznie rozpocz¹æ od zaintubowania i odessania noworodka oraz wdro enia masa u poœredniego serca i wentylacji 40-60% tlenem w przypadku noworodka, który urodzi siê w stanie œmierci klinicznej (Apgar-0). 17. Jeœli mimo 10-minutowej ci¹g³ej i prawid³owej resuscytacji nie stwierdza siê czynnoœci serca (przy u yciu kardiomonitora), nale y zaprzestaæ resuscytacji. XIV. Po³óg 1. Po³o nicy i jej dziecku nale y zapewniæ ci¹g³¹ profesjonaln¹ opiekê w miejscu zamieszkania albo pobytu. 2. Opieka nad po³o nic¹ obejmuje w szczególnoœci ocenê: 1) stanu ogólnego po³o nicy; 2) stanu po³o niczego: inwolucji miêœnia macicy (badanie wysokoœci dna macicy), iloœci i jakoœci odchodów po³ogowych, gojenia siê rany krocza, stanu gruczo³ów piersiowych i brodawek; 3) laktacji; 4) czynnoœci pêcherza moczowego i jelit; 5) higieny cia³a; 6) stanu psychicznego po³o nicy; 7) relacji rodzinnych i wydolnoœci opiekuñczej rodziny. 3. Po³o nicy nale y zapewniæ pomoc psychologiczn¹ w sytuacji niepowodzeñ po³o niczych lub przypadku urodzenia noworodka o bardzo ma³ej masie urodzeniowej, skrajnie niedojrza³ego lub z wad¹ wrodzon¹ oraz poinformowaæ o mo liwych formach wsparcia rodziny i instytucjach ich udzielaj¹cych. 4. Opieka nad noworodkiem obejmuje w szczególnoœci ocenê: 1) stanu ogólnego noworodka (ciep³ota cia³a, masa cia³a, czynnoœæ serca, czynnoœæ oddechow¹, oddawanie moczu i stolca); 2) obecnoœci odruchów noworodkowych; 3) stanu skóry (w szczególnoœci: za ó³cenie pow³ok skórnych, zaczerwienienie rumieñ, odparzenia, wyprzenia, potówki, wysypka, ciemieniucha, zasinienie, otarcia, zadrapania, wybroczyny); 4) od ywiania okreœlenie rodzaju pokarmu (karmienie naturalne, sztuczne, mieszane), techniki i sposobu karmienia, dopajania oraz objawów zaburzeñ jelitowych (ulewanie pokarmu, kolka jelitowa); 5) oczu (obrzêk powiek, ³zawienie, obecnoœæ œluzu, ropy), nosa (wydzielina) i jamy ustnej (pleœniawki); 6) zachowania siê dziecka (sen, aktywnoœæ ruchowa, p³acz); 7) sposobu zapewniania higieny cia³a (k¹piel, toaleta, przewijanie i zmiana pieluszek, ubranie); 8) stanu kikuta pêpowiny (wilgotny, ropiej¹cy, suchy) i dna pêpka (suche, wilgotne, ropiej¹ce, ziarninuj¹ce, stan zapalny oko³opêpkowy, przepuklina); 9) higieny pomieszczenia, w którym przebywa noworodek; 10) wykonania badañ przesiewowych w ramach programów zdrowotnych wdro onych i œwiadczonych na podstawie art. 48 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o œwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze œrodków publicznych oraz szczepieñ zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwal- 8 BIULETYN 2/2013

9 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH czaniu zaka eñ i chorób zakaÿnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, z póÿn. zm.3)). 11) Zmiany wymienionej ustawy zosta³y og³oszone w Dz. U. z 2009 roku Nr 76, poz. 641, z 2010 r. Nr 107, poz. 679 i Nr 257, poz oraz z 2012 r. poz Wyniki ocen po³o nicy i noworodka okreœlonych w ust. 2 i 4 odnotowuje siê w dokumentacji medycznej. 6. Opieka nad po³o nic¹ w domu powinna byæ realizowana wed³ug indywidualnego planu opieki, modyfikowanego stanem po- ³o nicy i noworodka oraz sytuacj¹ w œrodowisku domowym. 7. Podmiot leczniczy wykonuj¹cy dzia³alnoœæ lecznicz¹ sprawuj¹cy opiekê nad kobiet¹ w czasie porodu przekazuje w dniu wypisu zg³oszenie o porodzie po³o nej rodzinnej, wskazanej przez przedstawicieli ustawowych noworodka; zg³oszenie zawiera imiê i nazwisko matki, numer PESEL matki lub seriê i numer dokumentu potwierdzaj¹cego to samoœæ Matki nieposiadaj¹cej numeru PESEL, godzinê i datê urodzenia dziecka, p³eæ dziecka oraz dok³adny adres, pod którym matka wraz z dzieckiem bêd¹ przebywaæ w okresie po- ³ogu. 8. Po³o na wykonuje nie mniej ni 4 wizyty (pierwsza wizyta odbywa siê nie póÿniej ni w ci¹gu 48 godzin od otrzymania przez po³o n¹ zg³oszenia urodzenia dziecka). 9. Planuj¹c i realizuj¹c indywidualny plan opieki po³o na kieruje siê dobrem po³o nicy i jej dziecka, poszanowaniem ich podmiotowoœci i godnoœci osobistej. 10. Podczas wizyt po³o na w szczególnoœci: 1) ocenia stan zdrowia po³o nicy i noworodka; 2) obserwuje i ocenia rozwój fizyczny dziecka, przyrost masy cia³a; 3) udziela rad i wskazówek na temat opieki i pielêgnacji noworodka; 4) ocenia, w jakim stopniu po³o nica stosuje siê do zaleceñ po- ³o nej dotycz¹cych opieki i pielêgnacji noworodka; 5) ocenia mo liwoœci udzielania pomocy i wsparcia dla po³o nicy ze strony osoby bliskiej; 6) ocenia relacje w rodzinie, interweniuje w przypadku zaobserwowania przemocy lub innych wystêpuj¹cych nieprawid³owoœci; 7) zachêca matkê do karmienia naturalnego noworodka, prowadzi instrukta i koryguje nieprawid³owoœci w przebiegu karmienia piersi¹, ocenia przebieg karmienia naturalnego i czynniki ryzyka niepowodzenia w laktacji oraz pomaga w rozwi¹zywaniu problemów zwi¹zanych z laktacj¹; 8) edukuje w zakresie profilaktyki przeciwkrzywiczej i przeciwkrwotocznej; 9) informuje o obowi¹zku zg³aszania siê z dzieckiem na szczepienia ochronne i badania profilaktyczne; 10) informuje o potrzebie odbycia wizyty u lekarza specjalisty w dziedzinie ginekologii w 6 tygodniu po³ogu; 11) udziela wskazówek na temat zdrowego stylu ycia; 12) udziela porad na temat minimalizowania stresu i radzenia sobie ze stresem; 13) prowadzi edukacjê zdrowotn¹, ze szczególnym uwzglêdnieniem: wp³ywu palenia tytoniu na zdrowie, profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy, metod planowania rodziny, higieny i trybu ycia w po³ogu, od ywiania matki karmi¹cej, korzyœci z karmienia piersi¹, rozwi¹zywania i zapobiegania problemom zwi¹zanym z laktacj¹, pielêgnacji rany krocza, pielêgnacji skóry dziecka; 14) realizuje samodzielnie œwiadczenia zapobiegawcze, diagnostyczne, lecznicze i ewentualnie rehabilitacyjne wynikaj¹ce z planu opieki nad po³o nic¹ i noworodkiem; 15) zdejmuje szwy z krocza; 16) realizuje dzia³ania pielêgnacyjno-opiekuñcze wynikaj¹ce z planu opieki; 17) wykonuje czynnoœci diagnostyczne, lecznicze i rehabilitacyjne zlecone przez lekarza; 18) wspó³pracuje w realizacji opieki z po³o nic¹ i zespo³em terapeutycznym; 19) motywuje do prowadzenia gimnastyki, udziela instrukta u odnoœnie kinezyterapii w po³ogu, jako metody zapobiegania nietrzymaniu moczu; 20) udziela instrukta u w zakresie mo liwych technik k¹pieli noworodka oraz pielêgnowania skóry, kikuta pêpowiny i dna pêpka; 21) udziela informacji na temat problemów okresu noworodkowego i okresu po³ogu, sposobów zapobiegania im oraz zasad postêpowania w przypadku ich wyst¹pienia; 22) udziela osobie bliskiej informacji na temat zmian fizycznych i reakcji emocjonalnych zachodz¹cych w po³ogu i przygotowuje do udzielenia pomocy i wsparcia po³o nicy oraz wskazuje instytucje, w których osoba bliska mo e uzyskaæ stosown¹ pomoc. 11. W przypadku wyst¹pienia problemów zdrowotnych, których rozwi¹zanie wykracza poza zakres kompetencji po³o nej, przekazuje ona po³o nicy informacje o potrzebie interwencji lekarskiej, równoczeœnie informuj¹c o tym fakcie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. 12. Po osi¹gniêciu przez dziecko 6 tygodnia ycia, po³o na przekazuje opiekê nad nim pielêgniarce podstawowej opieki zdrowotnej. GRATULACJE W imieniu Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych sk³adam gratulacje wy³onionym w drodze konkursu Pielêgniarkom Oddzia³owym zatrudnionym w Wojewódzkim Centrum Szpitalnym Kotliny Jeleniogórskiej. Marioli Gaj Oddzia³ Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej Barbarze Osiwa³a Oddzia³ Neonatologii Gra ynie Dyni Oddzia³ Okulistyczny Jolancie Bury Oddzia³ Otolaryngologii Magdalenie Tyc Oddzia³ Neurologii Annie Kobia³ce Oddzia³ GruŸlicy i Chorób P³uc Ewie Grabowskiej Blok Operacyjny El biecie Ostrowskiej Oddzia³ Medycyny Paliatywnej Przewodnicz¹ca Rady Pielêgniarek i Po³o nych EL BIETA S OJEWSKA-POZNAÑSKA Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 9

10 Informacje OKRÊGOWEJ RADY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH Uroczystoœæ Miêdzynarodowego Dnia Pielêgniarki i Dnia Po³o nej Aby pielêgniarki trzyma³y siê linii pielêgniarstwa i stanowi³y jedno. b³ogos³awiona HANNA CHRZANOWSKA testament W zwi¹zku z obchodami Miêdzynarodowego Dnia Pielêgniarki i Dnia Po³o nej 10 maja 2013 roku odby³a siê w hotelu Mercure uroczystoœæ zorganizowana przez Okrêgow¹ Radê Pielêgniarek i Po³o nych. W spotkaniu uczestniczy³y pielêgniarki i po³o ne OIPiP, cz³onkowie i organy ORPiP oraz zaproszeni goœcie, a wœród nich: Prezydent Miasta Jeleniej Góry Marcin Zawi³a, Wiceprezes Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych Tadeusz Wadas, Przewodnicz¹ca Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych w Opolu Sabina Wiatkowska, Sekretarz Dolnoœl¹skiej Izby Pielêgniarek i Po- ³o nych we Wroc³awiu Anna Szafran, Prorektor Wydzia³u Przyrodniczego Pañstwowej Szko³y Wy szej Wioletta Palczewska, a tak e dyrektorzy szpitali z terenu dzia³ania OIPiP. Uroczystoœæ rozpoczê³o wyst¹pienie Przewodnicz¹cej Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych, która podziêkowa³a za trud wk³adany w pe³n¹ poœwiêcenia pracê, za cierpliwoœæ i wytrwa³oœæ zwi¹zane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, podnios³a równie znaczenie wiedzy i doœwiadczenia, jakie otrzyma³yœmy na naszej drodze zawodowej od star- szych sta em kole anek i kolegów. Nastêpnie przekaza³a gratulacje i upominek od Marsza³ka Województwa Dolnoœl¹skiego Rafa³a Jurkowlañca dla zwyciê czyni konkursu Pielêgniarka Roku 2012 pani Alicji Czerepowickiej z u yckiego Centrum Medycznego w Lubaniu serdecznie GRATULUJEMY!!! Po czêœci oficjalnej wys³uchano wystêpu uczniów Pañstwowej Szko³y Muzycznej im. Stanis³awa Moniuszki w Jeleniej Górze. Wszyscy, z uœmiechem na ustach, podziwiali talent wspania³ej m³odzie y, by³a to prawdziwa uczta dla duszy. Po krótkiej przerwie Okrêgowy Rzecznik Odpowiedzialnoœci Zawodowej Dorota Patyñska zaprosi³a na interesuj¹cy wyk³ad dr Doroty Karkowskiej adiunkta w Katedrze Prawa Ubezpieczeñ Spo³ecznych i Polityki Spo³ecznej Uniwersytetu ódzkiego pt. Prawa pielêgniarki, po³o nej a prawa pacjenta, w którym to miêdzy innymi poruszone zosta³y problemy samodzielnoœci zawodu pielêgniarki i po³o nej i zwi¹zanej z tym odpowiedzialnoœci. Mimo pochmurnego i deszczowego dnia uroczystoœæ odby³a siê w bardzo przyjaznej i mi³ej atmosferze. By³a okazj¹ do rozmów oraz wymiany doœwiadczeñ i pogl¹dów zwi¹zanych a wykonywaniem jak e trudnego i odpowiedzialnego zawodu pielêgniarki i po³o nej. Larysa Miazga Przewodnicz¹ca Okrêgowego S¹du Pielêgniarek i Po³o nych XII SYMPOZJUM Polsko-Niemieckie Görlitz, wrzesieñ 2013 r. Zapraszamy serdecznie do wziêcia udzia³u w XII Sympozjum Polsko- Niemieckim, które w tym roku odbêdzie siê na terenie Niemiec. Karty zg³oszeñ i szczegó³owe informacje dostêpne bêd¹ u Pielêgniarek Naczelnych/Prze³o onych oraz w siedzibie OIPiP i na stronie internetowej w sierpniu 2013 r. Projekt Fundusz ma³ych projektów Polska Saksonia w Euroregionie Nysa jest wspó³finansowany ze œrodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Sekcja Pielêgniarek Œrodowiska Nauczania i Wychowania W marcu 2013 powsta³a Sekcja Pielêgniarek Œrodowiska Nauczania i Wychowania przy Okrêgowej Izbie Pielêgniarek i Po³o nych w Jeleniej Górze. Przewodnicz¹c¹ zosta³a Anna Kamecka, grupa liczy ok. 30 pielêgniarek. Sekcja Pielêgniarek Œrodowiska Nauczania i Wychowania bêdzie zajmowa³a siê: tematyk¹ szkoleñ dla pielêgniarek; omawianiem bie ¹cych problemów wynikaj¹cych z ycia zawodowego; promowaniem zawodu pielêgniarki. Spotkania Sekcji Pielêgniarek Œrodowiska Nauczania i Wychowania odbywaj¹ siê raz na kwarta³. 10 BIULETYN 2/2013

11 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH ZALECENIE Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Pielêgniarstwa w sprawie realizacji przepisów rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 roku w sprawie sposobu ustalenia minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych nie bêd¹cych przedsiêbiorcami. W zwi¹zku z wejœciem od 1 stycznia 2013 roku nowego rozporz¹dzenia o sposobach ustalenia minimalnych norm zatrudnienia przywo³anego powy ej oraz zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o dzia³alnoœci leczniczej normy zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych ustala kierownik podmiotu leczniczego po zasiêgniêciu opinii: 1. Przedstawicieli kieruj¹cych jednostkami i komórkami organizacyjnymi okreœlonymi w regulaminie organizacyjnym. 2. Przedstawicieli organów samorz¹du pielêgniarek i po³o nych oraz zwi¹zków zawodowych pielêgniarek i po³o nych na terenie dzia³ania podmiotu. Korzystaj¹c z tego ustawowego uprawnienia zaleca siê powo³anie w ka dym podmiocie leczniczym zespó³ pielêgniarek i po³o nych (najlepiej wspólnie z przedstawicielami samorz¹du i zwi¹zków zawodowych), który dokona oceny ustalonych przez kierownika norm zatrudnienia. Ocena powinna obejmowaæ obsady pielêgniarek i po³o nych na dy urach dziennych i nocnych w wybranych oddzia³ach. Podstawê do liczenia norm zatrudnienia stanowi¹ kryteria oraz poszczególne kategorie opieki w³aœciwe dla wybranych rodzajów dzia- ³alnoœci zamieszczone w za³¹cznikach do rozporz¹dzenia. Tzw. kategoryzacja pacjentów zamieszczona w tabelach umo liwia ocenê pacjentów w zakresie wskazanych kryteriów obejmuj¹cych miedzy innymi: aktywnoœæ fizyczn¹. higienê, od ywianie, wydalanie. Tabele te u³atwiaj¹ zakwalifikowanie pacjenta do odpowiedniej kategorii opieki w poszczególnych oddzia³ach szpitala. W przywo³anym akcie prawnym brak jednak okreœlenia czasu w³aœciwego dla wykonania œwiadczeñ pielêgniarskich bezpoœrednich w stosunku do pacjentów zakwalifikowanych odpowiednio do I, II lub III kategorii opieki. Maj¹c œwiadomoœæ ograniczeñ wynikaj¹cych z obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia oraz uwzglêdniaj¹c aktualny stan wiedzy w zakresie planowania obsad pielêgniarek i po³o nych w oddzia³ach szpitalnych dotycz¹cych uœrednienia czasów jakie nale y przeznaczyæ na wykonanie œwiadczeñ pielêgniarskich bezpoœrednich nale y przy obliczeniach minimalnej normy zatrudnienia skorzystaæ z zaproponowanych czasów: 1. Dla oddzia³ów o profilu zachowawczym i zabiegowym lub innej komórce organizacyjnej o tym profilu, w którym wykonywane s¹ stacjonarne ca³odobowe œwiadczenia zdrowotne nale y zaopiniowaæ pozytywnie zabezpieczenie opieki pielêgniarskiej, jeœli zosta³ przyjêty œredni czas œwiadczeñ pielêgniarskich bezpoœrednich wynosz¹cych odpowiednio do kategorii opieki (wymienionych w za³¹czniku nr 1 obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia): a) w przypadku I kategorii 38 minut na dobê na pacjenta, b) w przypadku II kategorii 95 minut na dobê na pacjenta, c) w przypadku III kategorii 159 minut na dobê na pacjenta. Dopuszcza siê zmniejszenie lub zwiêkszenie wskazanych czasów, w uzasadnionych przypadkach, które oceni zespó³ opiniuj¹c od 5-10%. 2. Na oddzia³ach o profilu psychiatrycznym lub innej komórce organizacyjnej o tym profilu, w którym wykonywane s¹ stacjonarne ca³odobowe œwiadczenia zdrowotne nale y opiniowaæ pozytywnie zabezpieczenie opieki pielêgniarskiej, jeœli zosta³ przyjêty œredni czas œwiadczeñ pielêgniarskich bezpoœrednich wynosz¹cy odpowiednio do kategorii opieki (wymienionych w za³¹czniku nr 2 obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia): a) w przypadku I kategorii 40 minut na dobê na pacjenta, b) w przypadku II kategorii 100 minut na dobê na pacjenta, c) w przypadku III kategorii 160 minut na dobê na pacjenta. Dopuszcza siê zmniejszenie lub zwiêkszenie wskazanych czasów, w uzasadnionych przypadkach, które oceni zespó³ opiniuj¹c od 5-10%. 3. Dla zespo³u porodowego lub innej komórki organizacyjnej o tym profilu, w którym wykonywane s¹ stacjonarne œwiadczenia zdrowotne w stosunku do rodz¹cych si³ami natury, nale y zaopiniowaæ pozytywnie zabezpieczenie opieki po³o nych, jeœli zosta³ przyjêty œredni czas œwiadczeñ bezpoœrednich wykonywanych przez po³o ne wynosz¹cy odpowiednio do kategorii opieki (wymienionych w za³¹czniku nr 3 obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia): a) w przypadku I kategorii 137 minut na dobê na rodz¹c¹ si³ami natury, b) w przypadku II kategorii 274 minut na dobê na rodz¹c¹ si³ami natury, c) w przypadku III kategorii 328 minut na dobê na rodz¹c¹ si³ami natury. Dopuszcza siê zmniejszenie lub zwiêkszenie wskazanych czasów, w uzasadnionych przypadkach, które oceni zespó³ opiniuj¹c od 5-10%. 4. Dla zespo³u porodowego lub innej komórki organizacyjnej o tym profilu ci¹ y powik³anej lub innej komórce organizacyjnej o tym profilu, w stosunku do pacjentek zakwalifikowanych do ciêcia cesarskiego, nale y zaopiniowaæ pozytywnie zabezpieczenie opieki po³o - nych, jeœli zosta³ przyjêty œredni czas œwiadczeñ bezpoœrednich wykonywanych przez po³o ne wynosz¹cy odpowiednio do kategorii opieki (wymienionych w za³¹czniku nr 4 obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia): a) w przypadku II kategorii 53 minuty na dobê na rodz¹c¹, d) w przypadku III kategorii 120 minut na dobê na rodz¹c¹. Dopuszcza siê zmniejszenie lub zwiêkszenie wskazanych czasów, w uzasadnionych przypadkach, które oceni zespó³ opiniuj¹c od 5-10%. 5. Dla oddzia³u o profilu po³o niczo-ginekologicznego w systemie matka z dzieckiem lub innej komórki organizacyjnej o tym profilu, nale y zaopiniowaæ pozytywnie zabezpieczenie opieki po³o nych, jeœli zosta³ przyjêty œredni czas œwiadczeñ bezpoœrednich wykonywanych przez po³o ne wynosz¹cy odpowiednio do kategorii opieki (wymienionych w za³¹czniku nr 5 obowi¹zuj¹cego rozporz¹dzenia): a) w przypadku I kategorii 72 minuty na dobê na po³o nicê i noworodka, b) w przypadku II kategorii 100 minut na dobê na po³o nicê i noworodka, c) w przypadku III kategorii 98 minut na dobê na po³o nicê i noworodka. Przy ocenie ustalonych przez kierownika jednostki normach zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych nale y równie wzi¹æ pod uwagê opiniê pielêgniarki epidemiologicznej zatrudnionej w danym zak³adzie. W przypadku wydania opinii negatywnej nale y j¹ merytorycznie uzasadniæ odnosz¹c do obowi¹zuj¹cych przepisów prawnych, zapewnienia pacjentom bezpiecznej opieki w danym oddziale szpitalnym i przes³aæ do organu za³o ycielskiego i Ministerstwa Zdrowia. Kraków, dnia r. dr hab. Maria Kózka Konsultant Krajowy w dz. pielêgniarstwa Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 11

12 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH ZAPRASZAMY NA KURSY KWALIFIKACYJNE: PIELÊGNIARSTWO RODZINNE w ramach projektu Nowe szanse niepublicznej s³u by zdrowia Dolnego Œl¹ska nr WND-POKL /12 Instytucja Wdra aj¹ca: Dolnoœl¹ski Wojewódzki Urz¹d Pracy w Wa³brzychu Realizator projektu: SIS-CO Artur Dêbiñski ul. Kluczborska 33/36, Kraków Organizatorzy kszta³cenia: Klinika ffx Rekrutacja do projektu: od 1 marca do 31 lipca 2013 r. Realizacja: od lipca do grudnia 2013 Planowane miejsca realizacji zajêæ: Jelenia Góra Koszt udzia³u w kursie: BEZP ATNY Projekt skierowany jest do 40 podmiotów gospodarczych i ich pracowników mikro, ma³e i œrednie Niepubliczne Zak³ady Opieki Zdrowotnej, indywidualne i grupowe praktyki pielêgniarek z obszaru województwa dolnoœl¹skiego. Beneficjentem Pomocy mo e byæ przedsiêbiorca, który: a) posiada status mikro, ma³ego lub œredniego przedsiêbiorstwa w rozumieniu rozporz¹dzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 oraz Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 6 maja 2003 r. dotycz¹cego definicji mikro, ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, b) prowadzi dzia³alnoœæ w bran y ochrony zdrowia zwi¹zanej z opiek¹ nad osobami starszymi i potrzebami osób starszych na obszarze województwa dolnoœl¹skiego, c) jest Niepublicznym Zak³adem Opieki Zdrowotnej lub indywidualn¹/grupow¹ praktyk¹ pielêgniarek, d) kwalifikuje siê do pomocy de minimis, e) posiada jednostkê organizacyjn¹ na obszarze województwa dolnoœl¹skiego, f) nie korzystaj¹cy dot¹d z pomocy Programu Operacyjnego Kapita³ Ludzki w ramach szkoleñ objêtych zasadami pomocy publicznej. Uczestnikiem projektu mo e byæ osoba, która: a) zosta³a oddelegowana na szkolenie przez Beneficjenta Pomocy (Przedsiêbiorcê), b) jest pracownikiem, c) jest zatrudniona na terenie województwa dolnoœl¹skiego, d) posiada prawo wykonywania zawodu pielêgniarki, e) posiada co najmniej 6-miesiêczny sta pracy. Zg³oszenia prosimy sk³adaæ poprzez wype³nienie ankiety rekrutacyjnej, zaœwiadczenia o zatrudnieniu zamieszczonych na naszej stronie internetowej oraz ksero Prawa Wykonywania Zawodu i przes³anie ich faxem, mailem lub poczt¹ na nasz krakowski adres. Wiêcej informacji o projekcie oraz regulamin na stronie Kontakt pod nr tel lub drog¹ fax: Kursy prowadzone bêd¹ na podstawie ramowych programów opracowanych przez Centrum Kszta³cenia Podyplomowego Pielêgniarek i Po³o nych w porozumieniu z Naczeln¹ Rad¹ Pielêgniarek i po³o nych, zgodnie z ustaw¹ z dn. 15 lipca 2011 roku o zawodach pielêgniarki i po³o nej. Zgodnie z t¹ ustaw¹ kursy zakoñcz¹ siê egzaminem, daj¹cym uprawnienia do wykonywania czynnoœci zawodowych przy udzielaniu œwiadczeñ pielêgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych zgodnie z dziedzin¹ kursu. Projekt wspó³finansowany ze œrodków Europejskiego Funduszu Spo³ecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapita³ Ludzki 12 BIULETYN 2/2013

13 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH Warszawa, dnia 30 stycznia 2013 r. OPINIA PRAWNA Dotycz¹ca: obowi¹zku zwrotu do w³aœciwej okrêgowej rady pielêgniarek i po³o nych tzw. ksi¹ eczki prawa wykonywania zawodu przez pielêgniarkê lub po³o n¹ w przypadku zrzeczenia siê przez ni¹ prawa wykonywania zawodu. DLA: Sekretarz Naczelnej Izby Pielêgniarek i Po³o nych w Warszawie SPORZ DZONA PRZEZ: r.pr. Piotra Si³akiewicza Wniosek: W obecnym stanie prawnym istnieje obowi¹zek zwrotu tzw. ksi¹ eczki prawo wykonywania zawodu przez pielêgniarkê lub po³o n¹., która zrzek³a siê prawa wykonywania zawodu, jednak- e ustawodawca nie przewiduje adnych konsekwencji lub sankcji w razie jego niedochowania i zatrzymania tego dokumentu przez pielêgniarkê lub po³o n¹. Uzasadnienie: Stan faktyczny: Przedmiotem zapytania jest istnienie obowi¹zku dokonania zwrotu tzw. ksi¹ eczki prawo wykonywania zawodu przez pielêgniarkê b¹dÿ po³o n¹, która zrzek³a siê prawa do wykonywania zawodu. Ocena prawna: Stosownie do postanowienia art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielêgniarki i po³o nej (Dz. U. Nr 174, poz. 1039, dalej: ustawa) Na podstawie uchwa³ o stwierdzeniu lub przyznaniu prawa wykonywania zawodu okrêgowa rada pielêgniarek i po³o nych dokonuje wpisu do okrêgowego rejestru pielêgniarek i po³o nych i wydaje dokument Prawo wykonywania zawodu pielêgniarki, Prawo wykonywania zawodu po³o - nej, Ograniczone prawo wykonywania zawodu pielêgniarki albo Ograniczone prawo wykonywania zawodu po³o nej. Po myœli zaœ art. 42 ust. 1 Prawo wykonywania zawodu albo ograniczone prawo wykonywania zawodu wygasa w przypadku: 1) œmierci; 2) zrzeczenia siê prawa wykonywania zawodu; 3) utraty prawa wykonywania zawodu w wyniku prawomocnego orzeczenia przez s¹d pielêgniarek i po³o nych lub orzeczonego przez s¹d œrodka karnego polegaj¹cego na zakazie wykonywania zawodu; 4) utraty obywatelstwa polskiego, obywatelstwa pañstwa cz³onkowskiego Unii Europejskiej albo cofniêcia zezwolenia na osiedlenie siê; 5) cofniêcia statusu rezydenta d³ugoterminowego WE w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach; 6) utraty pe³nej zdolnoœci do czynnoœci prawnych; 7) up³ywu czasu, na jaki zosta³o przyznane. Z przywo³anego brzmienia przepisu wywieœæ trzeba, e zgodnie z wol¹ ustawodawcy prawo wykonywania zawodu wygasa w razie zaistnienia enumeratywnie wyliczonych przyczyn, bez koniecznoœci dokonywania zwrotu dokumentu je potwierdzaj¹cego. Wobec powy szego wypada w tym miejscu skonstatowaæ, i nieoddania przez pielêgniarkê lub po³o n¹ zrzekaj¹c¹ siê prawa do wykonywania zawodu tzw. ksi¹ eczki nie wp³ynie w aden sposób na skutecznoœæ dokonanego zrzeczenia. Kolejn¹ kwesti¹ wymagaj¹c¹ równie rozwa ania w przedmiotowej sprawie jest zapis art. 102 ust. 1 ustawy. Stosownie do jego treœci Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 6, art. 8b, art. 8c ust. 3 i 10, art. 10e ust. 3, art. 10h ust. 5, art. 10s ust. 2, art. 10u, art. 11 ust. 4 i 5, art. 12 ust. 3, art. 16 ust. 10 i art. 20 ust. 8 ustawy, o której mowa w art. 103, zachowuj¹ moc do dnia wejœcia w ycie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 6, art. 27 ust. 10, art. 34, art. 41 ust. 2, art. 54 ust. 5, art. 60 i art. 74. Uwzglêdniaj¹c delegacjê wyra- on¹ w art. 41 ust. 2 Minister w³aœciwy do spraw zdrowia, po zasiêgniêciu opinii Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych, okreœli, w drodze rozporz¹dzenia, wzory dokumentów, o których mowa w ust. 1, maj¹c na wzglêdzie treœæ informacji, jakie maj¹ znajdowaæ siê w tych dokumentach. Póki jednak to nie nast¹pi, zastosowanie znajdowaæ bêd¹ akty wykonawcze wydane w oparciu o art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielêgniarki i po³o nej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1217: dalej: poprzednia ustawa). W oparciu bowiem o wymieniony przepis Minister zdrowia wyda³ w dniu 3 listopada 1999 r. rozporz¹dzenie w sprawie wzoru zaœwiadczenia o prawie wykonywania zawodu pielêgniarki lub po³o nej i wzoru zaœwiadczenia o ograniczonym prawie wykonywania zawodu pielêgniarki lub po³o nej (Dz. U. Nr 97, poz. 1137, dalej: rozporz¹dzenia). W za³¹czniku nr 1 do rozporz¹dzenia ustalone zosta³y wzory poszczególnych kart dokumentu potwierdzaj¹cego prawo wykonywania zawodu tzw. ksi¹ eczki, w tym treœæ pouczenia. Uwzglêdniaj¹c pkt. 4 pouczenia nale y wskazaæ, i wol¹ prawodawcy by³a, a eby pielêgniarka zwróci³a bezzw³ocznie w³aœciwej okrêgowej radzie pielêgniarek i po³o nych dokument uprawniaj¹cy do wykonywania zawodu w przypadku pozbawiania jej prawa wykonywania zawodu, jego zawieszenia lub utraty tego prawa. Konkluduj¹c wydaje siê celowe, aby przez okolicznoœæ polegaj¹c¹ na zrzeczenia siê przez pielêgniarkê lub po³o n¹ prawa wykonywania zawodu uto samiaæ równie zrzeczenie siê tego prawa. Na skutek zrzeczenia siê prawa do wykonywania zawodu pielêgniarka traci bowiem swoje uprawnienia zawodowe. Jednak e brak jest sformu³owanych w obowi¹zuj¹cych przepisach prawa jakichkolwiek sankcji zwi¹zanych z niedope³nieniem obowi¹zku zwrotu dokumentu potwierdzaj¹cego prawo wykonywania zawodu. EKSPOZYCJA ZAWODOWA Z dniem 11 marca 2013 roku wesz³a w ycie nowa procedura zwi¹zana z nara eniem na zranienie ostrymi narzêdziami oraz kontakt ze ska onym materia³em biologicznym przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych ma_struktura/docs/narzranienie_ _proj.pdf Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 13

14 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH NACZELNA IZBA PIELÊGNIAREK I PO O NYCH Naczelna Rada Pielêgniarek i Po³o nych Szanowni Pañstwo, Warszawa, dnia 22 marca 2013 r. Podczas VII posiedzenia Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po- ³o nych w dniu 20 marca 2013 r. zosta³o podpisane oœwiadczenie Ogólnopolskiego Zwi¹zku Zawodowego Pielêgniarek i Po³o nych oraz Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych wyra aj¹ce sprzeciw wobec kontynuowania przez Ministra Zdrowia prac, nad wdra aniem zapisów rozporz¹dzenia w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami w jego treœci z dnia 28 grudnia 2012 roku, które przesy³am w za³¹czeniu. Z wyrazami szacunku Prezes Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych dr n. med. Gra yna Rogala-Pawelczyk OŒWIADCZENIE W dniu 11 marca 2013 r. w Warszawie, odby³o siê wspólne posiedzenie Prezydium Zarz¹du Krajowego Ogólnopolskiego Zwi¹zku Zawodowego Pielêgniarek i Po³o nych z Przedstawicielami Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych. Spotkanie poœwiêcone by³o ocenie aktualnej sytuacji, dotycz¹cej spe³nienia przez Ministra Zdrowia zobowi¹zañ w zakresie wprowadzenia wypracowanego przez œrodowisko zawodowe pielêgniarek i po³o nych projektu rozporz¹dzenia w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami. W trakcie lat pracy, opieraj¹c siê na wynikach badañ naukowych, wypracowano optymalny w treœci projekt rozporz¹dzenia. Projekt ten, jako za³o enie przyj¹³ bezpieczeñstwo pacjenta i jego prawo do œwiadczeñ medycznych, jednak nie zosta³ on wziêty pod uwagê w trakcie procesu maj¹cego na celu wydanie nowych przepisów wykonawczych. W tej sytuacji, Ogólnopolski Zwi¹zek Zawodowy Pielêgniarek i Po³o nych oraz Naczelna Rada Pielêgniarek i Po³o nych po raz kolejny oœwiadczaj¹, e wyra aj¹ swój sprzeciw wobec kontynuowania przez Ministra Zdrowia prac, nad wdra aniem zapisów rozporz¹dzenia w jego treœci z dnia 28 grudnia 2012 roku. Wspólnie oœwiadczamy, i oczekujemy dotrzymania zobowi¹zania Ministra Zdrowia w sprawie zmian w treœci rozporz¹dzenia do uzgodnionego przez stronê spo³eczn¹ OZZ- PiP oraz NRPiP w wersji z dnia 18 paÿdziernika 2012 roku. STANOWISKO nr 13 Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie usuniêcia delegacji zawartej w art. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielêgniarki i po³o nej (Dz. U. z 2011 r., Nr 174, poz z póÿn zm.) Naczelna Rada Pielêgniarek i Po³o nych wyra a stanowczy sprzeciw wobec propozycji usuniêcia delegacji zawartej w art. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielêgniarki po³o nej (Dz. U. z 2011 r., Nr 174, poz z póÿn. zm.). Cytowana ustawa okreœla zawód pielêgniarki i po³o nej jako samodzielne zawody medyczne. Jest to zapis ogólny nie wskazuj¹cy w sposób jednoznaczny zakresu uprawnieñ do wykonywania poszczególnych œwiadczeñ zawodowych. St¹d konieczne jest, z punktu widzenia praktyki sporz¹dzenie katalogu przedmiotowych œwiadczeñ wprowadzonych w drodze rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia. Absolwenci poszczególnych form kszta³cenia podyplomowego (specjalizacji, kursu kwalifikacyjnego i kursu specjalistycznego) uzyskuj¹ kwalifikacje okreœlone programami tych szkoleñ. Same kwalifikacje nie skutkuj¹ uprawnieniami do ich realizacji. Dopiero poszerzenie o uprawnienia tj. kwalifikacje i uprawnienia, daj¹ sumaryczne kompetencje do realizacji œwiadczeñ. Próba usuniêcia delegacji zawartej w art. 6 ustawy o zawodach pielêgniarki i po³o nej, w naszej ocenie, zmierza do ograniczenia samodzielnoœci zawodowej pielêgniarki, po³o nej. Nale y tutaj uwzglêdniæ oczekiwania œrodowiska pielêgniarek i po³o nych, które oczekuj¹ wskazania dok³adnych regulacji co do podejmowanych czynnoœci. Sekretarz NRPiP Joanna Walewander Prezes NRPiP Gra yna Rogala-Pawelczyk Prezes Przewodnicz¹ca Naczelnej Rady Ogólnopolskiego Zwi¹zku Zawodowego Pielêgniarek i Po³o nych Pielêgniarek i Po³o nych dr n.med. Gra yna Rogala-Pawelczyk Iwona Borchulska 14 BIULETYN 2/2013

15 Informacje NACZELNEJ IZBY PIELÊGNIAREK I PO O NYCH STANOWISKO nr 14 Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1545) Naczelna Rada Pielêgniarek i Po³o nych wyra a stanowczy protest wobec wyra onego w piœmie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia r., znak: MZ-PP /KW/13, stanowiska w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami, uznaj¹c je za niezgodne z dotychczasowymi deklaracjami Ministra Zdrowia, sk³adanymi na licznych spotkaniach z przedstawicielami samorz¹du pielêgniarek i po³o nych. Wobec powy szego, Naczelna Rada Pielêgniarek i Po³o nych niniejszym wzywa Ministra Zdrowia do zajêcia jednoznacznego stanowiska, czy zamierza On wywi¹zaæ siê z przyjêtych w wyniku publicznego przyrzeczenia zobowi¹zañ i podj¹æ prace nad nowym aktem prawnym, reguluj¹cym sprawê norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych. Sekretarz NRPiP Joanna Walewander MINISTERSTWO ZDROWIA Podsekretarz Stanu Aleksander Sopliñski MZ-PP /KW/13 Prezes NRPiP Gra yna Rogala-Pawelczyk Warszawa, r. Pani Gra yna Rogala-Pawelczyk Prezes Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych Szanowna Pani Przewodnicz¹ca Pani Prezes W odpowiedzi na pismo z dnia 26 marca br., znak ZK-546/VII/ 2013 skierowane do Prezesa Rady Ministrów dotycz¹ce wspólnego Oœwiadczenia Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o nych oraz Ogólnopolskiego Zwi¹zku Zawodowego Pielêgniarek i Po³o nych, odnosz¹cego siê do rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorstwami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1545), proszê o przyjêcie poni szych wyjaœnieñ. Odnosz¹c siê do kwestii dotycz¹cych zmian w treœci rozporz¹dzenia, uprzejmie informujê, i Minister Zdrowia zrealizowa³ zadanie wynikaj¹ce z delegacji art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia³alnoœci leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z póÿn. zm.), okreœlaj¹c w drodze rozporz¹dzenia sposób ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w podmiotach leczniczych niebêd¹cych przedsiêbiorcami. Rozporz¹dzenie to wesz³o w ycie z dniem 1 stycznia 2013 roku, a jego przepisy zapewniaj¹ podmiotom leczniczym wystarczaj¹c¹ iloœæ czasu na ustalenie nowych norm, zgodnie ze wskazanym w rozporz¹dzeniu sposobem (ostateczny termin na ich okreœlenie up³ywa 31 marca 2014 r.). Po zakoñczeniu procesu wprowadzania przedmiotowego rozporz¹dzenia bêdzie mo na oceniæ skutki oraz funkcjonowanie nowego sposobu ustalania norm i w rezultacie wprowadziæ ewentualne zmiany w tym zakresie. Jednoczeœnie odnosz¹c siê do stanowiska nr 1 podjêtego na XII posiedzeniu prezydium Naczelnej Rady Pielêgniarek i Po³o - nych w sprawie koniecznoœci wprowadzenia norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych w oparciu o ocenê zapotrzebowania pacjentów na opiek¹ we wszystkich podmiotach leczniczych realizuj¹cych œwiadczenia zdrowotne finansowane ze œrodków publicznych, uprzejmie informujê, i ka dy œwiadczeniodawca, który realizuje œwiadczenia zdrowotne na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, czyli finansowane ze œrodków publicznych, zobowi¹zany jest obliczaæ i stosowaæ minimalne normy zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych. Nale y podkreœliæ, e Minister Zdrowia w przedmiotowym rozporz¹dzeniu nie wskazuje norm, a sposób ich ustalania w podmiotach leczniczych, pozostawiaj¹c tym samym kierownikom podmiotów leczniczych pewn¹ autonomiê w tym zakresie. Ponadto nale y wskazaæ, e oprócz zastosowania sposobu ustalania minimalnych norm z rozporz¹dzenia, wa nymi czynnikami, które maj¹ wp³yw na zabezpieczenie opieki pielêgniarskiej pacjentom jest organizacja pracy w danym podmiocie, poziom zatrudnienia, wyposa enie w sprzêt do opieki i pielêgnacji, zapewnienie profesjonalnego wykonania innych pomocniczych czynnoœci s³u ¹cych realizacji bezpoœredniej opieki nad chorymi przez w³aœciwe osoby czy jednostki organizacyjne podmiotu leczniczego. Zatem ustalanie i przestrzeganie norm zatrudnienia pielêgniarek i po³o nych, jak te organizacja pracy podmiotu leczniczego nale y do kierownika, który powinien respektowaæ regulacje w tym zakresie. Z powa aniem Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Aleksander Sopliñski Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 15

16 OPINIE WYTYCZNE STANOWISKA OPINIA w sprawie wykonywania KTG przez po³o n¹ Wroc³aw, dnia 05 marca 2013 r. Po³o na zgodnie z art. 5 ust. 1, pkt 1 i 3 ustawy o zawodach pielêgniarki i po³o nej (Dz. U. nr 174 poz. 1039), jest upowa niona do udzielania œwiadczeñ zdrowotnych wobec kobiety ciê arnej i rodz¹cej w przebiegu ci¹ y i porodu fizjologicznego polegaj¹cych m.in. na rozpoznawaniu ci¹ y, sprawowaniu opieki nad kobiet¹ w przebiegu ci¹ y fizjologicznej, a tak e prowadzeniu w okreœlonym zakresie zadañ niezbêdnych w monitorowaniu ci¹ y fizjologicznej, prowadzeniu porodu fizjologicznego oraz monitorowaniu p³odu z wykorzystaniem aparatury medycznej. Uwzglêdniaj¹c posiadane kwalifikacje i kompetencje zawodowe po³o nej, mo e ona wykonywaæ samodzielnie, zgodnie z 4 pkt. 2f rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu œwiadczeñ zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielêgniarkê albo po³o n¹ samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) œwiadczenia diagnostyczne w opiece oko³oporodowej, w tym wykonywanie i interpretacje zadañ s³u ¹cych ocenie stanu zdrowia p³odu i ciê arnej, polegaj¹cych na: * badaniu po³o niczym zewnêtrznym, * badaniu po³o niczym wewnêtrznym, * kardiotokografii. Prawodawca nie uzale nia samodzielnego wykonywania ww. œwiadczeñ przez po³o n¹, od ukoñczenia kursu specjalistycznego czy szkolenia specjalizacyjnego. Konsultant Krajowy w Dziedzinie Pielêgniarstwa Ginekologicznego i Po³o niczego mgr Leokadia Jêdrzejewska Kraków, sierpieñ 2012 r. OPINIA w sprawie podawania przez pielêgniarkê leków odczulaj¹cych w zak³adach podstawowej opieki zdrowotnej Leczenie odczulaj¹ce wykonuje siê preparatami do alergenowej immunoterapii swoistej, które s¹ lekami silnie dzia³aj¹cym, bowiem istnieje mo liwoœæ wystêpowania po ich podaniu powik³añ takich jak wstrz¹s anafilaktyczny i zgon. Wskazaniem do ich podawania s¹ wybrane choroby alergiczne. Do podawania alergenowej immunoterapii swoistej uprawnieni s¹ lekarze z kwalifikacjami w dziedzinie alergologii, wiedz¹ i doœwiadczeniem w prowadzeniu tego typu leczenia. Przy podawaniu leków obowi¹zuje zasada przestrzegania zaleceñ producenta, zasad kwalifikacji do leczenia, wyboru preparatu i monitorowania leczenia. Bior¹c pod uwagê zagro enia zwi¹zane z leczeniem Zarz¹d G³ówny Polskiego Towarzystwa Alergologicznego opracowa³ szczegó³owe warunki prowadzenia alergenowej immunoterapii swoistej, które zosta³y zamieszczone w czêœci I Standardów w Alergologii. Zgodnie z zasadami kontraktowania œwiadczeñ zdrowotnych podawanie alergenowej immunoterapii wchodzi w zakres badania lekarskiego i nale y do uprawnieñ lekarza. Pielêgniarka bez wzglêdu na poziom i rodzaj ukoñczonego kszta³cenia nie jest uprawniona do podawania wy ej wymienionych leków. Przedstawione stanowisko jest zgodne ze stanowiskiem konsultanta krajowego oraz województwa ma³opolskiego w dziedzinie alergolgii. Konsultant Krajowy w Dziedzinie Pielêgniarstwa dr hab. Maria Kózka Olsztyn, 18 luty 2013 r. OPINIA w sprawie podawania leku ME THOTREXAT o nazwie METEX drog¹ podskórn¹ przez pielêgniarki podstawowej opieki zdrowotnej. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 roku w sprawie wykazu refundowanych leków, œrodków spo ywczych specjalnego prze znaczenia ywieniowego oraz wyrobów medycznych wprowadzi- ³o na listê refundacyjn¹ lek Methotrexat o nazwie Metex do stosowania podskórne go roztwór do wstrzykiwañ w ampu³kostrzykawce 50 mg/ml. Decyzja Ministra Zdrowia wesz³a w ycie z dniem 01 lipca 2012 roku. Decyzja refundacyjn¹ dotyczy lecznictwa otwartego i umo liwia pacjentowi zakup leku na receptê w aptece. Dotychczas Methotrexat by³ refundowany w ramach programów terapeutycznych i na zasadach okreœlonych w Rozporz¹dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2011 roku zmieniaj¹cym rozporz¹dzenie w sprawie œwiadczeñ gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych w za³¹czniku w czêœci I Wykaz œwiadczeñ gwarantowanych z zakresu terapeutycznych programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji. Obecnie po wprowadzeniu decyzji Ministra Zdrowia od 1 lipca 2012 roku preparat Methrotrexat o nazwie Metex jest dostêpny zarówno w programach terapeutycznych i jako produkt leczniczy dostêpny w aptece na receptê w ca³ym zakresie zarejestrowanych wskazañ i przeznaczeñ lub we wskazaniu okreœlonym stanem klinicznym. Dostêpnoœæ leku w ampu³kostrzykawce stworzy³a nowe mo liwoœci leczenia, a przede wszystkim jest nowoczesnym rozwi¹zaniem technologicznym zarówno dla pacjenta jak i personelu medycznego. Jednoczeœnie jak ka dy lek, równie i preparat Metex mo e wywo³aæ powa ne dzia³ania niepo ¹dane. Równie w przypadku podawania niewielkich jego dawek. Jednak o leczeniu danej jednostki chorobowej preparatem Metex decyduje niew¹tpliwie lekarz. Decyzj¹ lekarza o zastosowanym leczeniu jest równie wydanie pisemnego zlecenia dla pielêgniarki na iniekcje zarówno w gabinecie pielêgniarki POZ jak i w do mu chorego z dopisaniem klauzuli bez obecnoœci lekarza. Producent leku w ulotce informacyjnej podaje, e lek Metex powinien byæ podawany przez lekarza lub pracownika ochrony zdrowia lub pod je go nadzorem. Podawanie leku Metex w lecznictwie otwartym a obwieszczonym w wykazie leków refundowanych, œrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego oraz wyrobów medycznych w czêœci A l na dzieñ 01 listopada 2012 jest wy raÿnie zaznaczone, e lek jest przeznaczony do podawania podskórnego. Maj¹c na uwadze powy sze i obowi¹zuj¹ce przepisy lek Methotrexat o nazwie Metex w dawce 50 mg/ml podskórnie na pisemne zlecenie lekarza specjalisty z zakresu reumatologii mog¹ podawaæ pielêgniarki podstawowej opieki zdrowotnej. Konsultant Krajowy w Dziedzinie Pielêgniarstwa Rodzinnego Beata Ostrzycka 16 BIULETYN 2/2013

17 OPINIE KOMUNIKATY INFORMACJE Minister Zdrowia informuje o sk³adaniu wniosków wy³¹cznie w postaci elektronicznej Szanowni Pañstwo, Informujemy, e zgodnie z 18 ust. 1 rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 wrzeœnia 2011 r. w sprawie szczegó³owego zakresu danych objêtych wpisem do rejestru podmiotów wykonuj¹cych dzia³alnoœæ lecznicz¹ oraz szczegó³owego trybu postêpowania w sprawach dokonywania wpisów, zmian w rejestrze oraz wykreœleñ z tego rejestru od 1 kwietnia 2013 r. wnioski o wpis do rejestru, zmianê wpisu do rejestru i wykreœlenie z rejestru mog¹ byæ sk³adane wy³¹cznie w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem bezpiecznego podpisu elektronicznego w rozumieniu ustawy z dnia 18 wrzeœnia 2001 r. o podpisie elektronicznym lub profilu zaufanego epuap, na zasadach okreœlonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji dzia³alnoœci podmiotów realizuj¹cych zadania publiczne Przypominamy, i obie metody podpisywania i wysy³ania wniosków w postaci elektronicznej s¹ udostêpnione u ytkownikom Aplikacji dla Podmiotów Leczniczych oraz Aplikacji dla Praktyk Zawodowych. Na stronie internetowej Rejestru Podmiotów Wykonuj¹cych Dzia³alnoœæ Lecznicz¹ Ponadto informujemy, e na stronie w czêœci czêste pytania Podmiotów Leczniczych i Praktyk Zawodowych umieszczony zosta³ odnoœnik do instrukcji u ytkowania dla Petentów. Czym jest Rejestr Podmiotów Wykonuj¹cych Dzia³alnoœæ Lecznicz¹? RPWDL jest elektronicznym rejestrem prowadzonym zgodnie z ustaw¹ z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia³alnoœci leczniczej umo liwiaj¹cym miêdzy innymi w ramach posiadanych funkcjonalnoœci: 1) tworzenie wniosków, 2) wpis podmiotu do rejestru wpis zmian w rejestrze wykreœlenie podmiotu z rejestru, 3) wysy³anie drog¹ elektroniczn¹ podpisanego wniosku elektronicznego pobieranie zaœwiadczeñ, 4) przechowywanie i póÿniejszy dostêp do wniosków roboczych oraz wniosków podpisanych i wys³anych drog¹ elektroniczn¹. Aby skorzystaæ z systemu, u ytkownik musi posiadaæ konto u ytkownika i zalogowaæ siê. Ponadto system umo liwia wyszukiwanie i przegl¹danie wpisów podmiotów (i ich przedsiêbiorstw) do rejestru wed³ug ró nych kryteriów oraz przegl¹danie ksi¹g rejestrowych. W przypadku w¹tpliwoœci lub pytañ dotycz¹cych technicznej obs³ugi systemu prosimy o kontakt z administratorem technicznym systemu (w godzinach od 9:00 do 16:00) pod numerem telefonu: lub na adres W przypadku pytañ dot. systemu SSRMZ prosimy o sprawdzenie w³aœciwego numeru na stronie: KOMUNIKAT W SPRAWIE WEJŒCIA W YCIA ROZPORZ DZENIA MINISTRA ZDROWIA Z DNIA 4 PA DZIERNIKA 2012 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem. Ministerstwo Zdrowia informuje, e z dniem 19 paÿdziernika 2012 r. wesz³y w ycie postanowienia rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 paÿdziernika 2012 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem, opublikowanego w Dzienniku Ustaw z dnia 4 paÿdziernika 2012 r. Rozporz¹dzenie to zosta³o wydane na podstawie upowa nienia wynikaj¹cego z art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia³alnoœci leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654, z póÿn. zm). W zwi¹zku z faktem wejœcia w ycie ww. rozporz¹dzenia, na podstawie art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia³alnoœci leczniczej utraci³o moc wczeœniej obowi¹zuj¹ce rozporz¹dzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 wrzeœnia 2010 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. Nr 187, poz. 1259). Aktualnie obowi¹zuj¹ce rozporz¹dzenie, analogicznie jak wczeœniej obowi¹zuj¹ce, okreœla standardy postêpowania medycznego przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem. Standardy uwzglêdniaj¹ wytyczne Œwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), osi¹gniêcia medycyny opartej na dowodach naukowych oraz doœwiadczenia polskie w zakresie opieki nad matk¹ i dzieckiem. Postanowienia standardów zosta³y dostosowane do systemu ochrony zdrowia funkcjonuj¹cego w Rzeczypospolitej Polskiej i prawodawstwa polskiego, ze szczególnym uwzglêdnieniem praw pacjenta. Zgodnie z delegacj¹ ustawow¹, w nowym rozporz¹dzeniu zmienia siê zakres podmiotów zobowi¹zanych do jego stosowania. Postanowienia rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 paÿdziernika 2012 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹ y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2012 r. poz. 1100) obowi¹zuj¹ we wszystkich podmiotach wykonuj¹cych dzia³alnoœæ lecznicz¹. W myœl art. 2 pkt 5) ustawy o dzia³alnoœci leczniczej za podmiot wykonuj¹cy dzia³alnoœæ lecznicz¹ uznaje siê podmiot leczniczy oraz praktyki zawodowe. (-) Aleksander Sopliñski Podsekretarz Stanu Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 17

18 OPINIE KOMUNIKATY INFORMACJE KOMUNIKAT w sprawie obowi¹zków personelu medycznego w zwi¹zku z aktami przemocy W zwi¹zku z powtarzaj¹cymi siê doniesieniami dotycz¹cymi braku zg³aszania przypadków przemocy w rodzinie przez personel medyczny, przypominam, e jest to obowi¹zek ustawowy. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdzia³aniu przemocy w rodzinie (Dz. U. 2005, Nr 180, poz. 1493) stanowi, i osoby, które w zwi¹zku z wykonywaniem swoich obowi¹zków s³u bowych lub zawodowych powziê³y podejrzenie o pope³nianiu œci¹ganego z urzêdu przestêpstwa z u yciem przemocy w rodzinie niezw³ocznie zawiadamiaj¹ o tym Policjê lub prokuratora. Ponadto, w dniu 18 paÿdziernika 2011 r. wesz³o w ycie rozporz¹dzenie Rady Ministrów w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy Niebieska Karta (Dz. U. Nr 209, poz. 1245). W wy ej wymienionym rozporz¹dzeniu okreœlono procedurê oraz wzory formularzy, maj¹c na uwadze skutecznoœæ dzia³añ wobec osób dotkniêtych przemoc¹ w rodzinie i dobro tych osób. Brak podejmowania dzia³añ w ramach procedury Niebieskie Karty przez pracowników ochrony zdrowia oznacza utrzymanie siê zagro enia dla zdrowia b¹dÿ ycia pokrzywdzonych oraz zwiêkszone ryzyko powrotu pacjenta do podmiotu leczniczego z kolejnymi urazami. Pozorna oszczêdnoœæ czasu wynikaj¹ca z unikania zak³adania (jedno z padaj¹cych t³umaczeñ to brak czasu i zbyt obszerny formularz) Niebieskich Kart, w istocie jest nie tylko ze szkod¹ dla ofiar, ale tak e obci¹ y personel medyczny podmiotu do którego trafi w przysz³oœci osoba pokrzywdzona. Powy - sze dzia³anie nie ma charakteru obdukcji, ale jest elementem udzielanego œwiadczenia, w trakcie którego lekarz b¹dÿ inny pracownik medyczny mo e dostrzec objawy œwiadcz¹ce o stosowaniu przemocy. Dlatego zwracam siê do wszystkich pracowników ochrony zdrowia o zapoznanie siê z rozporz¹dzeniem i stosowanie procedury w celu zapobiegania aktom przemocy w rodzinie, szczególnie wobec dzieci jako grupy najbardziej bezbronnej. (-)Aleksander Sopliñski Podsekretarz Stanu KOMUNIKAT w sprawie udostêpniania dokumentacji medycznej dziecka jego rodzicom Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 z póÿn. zm.) podmiot udzielaj¹cy œwiadczeñ zdrowotnych udostêpnia dokumentacjê medyczn¹ pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, b¹dÿ osobie upowa nionej przez pacjenta. W wypadku gdy rodzice niepe³noletniego dziecka chc¹ mieæ dostêp do dokumentacji medycznej dotycz¹cej stanu zdrowia dziecka oraz udzielonych mu œwiadczeñ zdrowotnych, jako jego przedstawiciele ustawowi, to podmiot udzielaj¹cy œwiadczeñ zdrowotnych nie mo e wymagaæ od nich sporz¹dzenia upowa nienia dla samych siebie, które uprawnia³oby do wgl¹du w dokumentacjê medyczn¹ dziecka. Dagmara Korbasiñska Dyrektor Departamentu Matki i Dziecka Rozporz¹dzenie Ministra Zdrowia zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie kwalifikacji cz³onków zespo³u kontroli zaka eñ szpitalnych ROZPORZ DZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 marca 2013 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie kwalifikacji cz³onków zespo³u kontroli zaka eñ szpitalnych. Na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka eñ i chorób zakaÿnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, z póÿn. zm. 2)) zarz¹dza siê, co nastêpuje: 1. W rozporz¹dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 maja 2010 roku w sprawie kwalifikacji cz³onków zespo³u kontroli zaka eñ szpitalnych (Dz. U. Nr 108, poz. 706) wprowadza siê nastêpuj¹ce zmiany: 1) w 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie: 1) posiada specjalizacjê w dziedzinie pielêgniarstwa epidemiologicznego, epidemiologii lub higieny i epidemiologii; ; 2) 4 otrzymuje brzmienie: 4. Specjalista do spraw mikrobiologii: 1) posiada specjalizacjê w dziedzinie mikrobiologii, mikrobiologii medycznej lub mikrobiologii lekarskiej; 2) posiada co najmniej 2-letnie doœwiadczenie w zawodzie diagnosty laboratoryjnego w szpitalnym laboratorium mikrobiologicznym albo innym laboratorium mikrobiologicznym wykonuj¹cym badania na rzecz szpitali.. 2. Rozporz¹dzenie wchodzi w ycie po up³ywie 14 dni od dnia og³oszenia. Poprzednie brzmienie rozporz¹dzenia: 3. Specjalista do spraw epidemiologii lub higieny i epidemiologii: 1) posiada specjalizacjê w dziedzinie pielêgniarstwa epidemiologicznego lub higieny i epidemiologii; 2) posiada œrednie medyczne lub wy sze wykszta³cenie w dziedzinie pielêgniarstwa; 3) posiada co najmniej 3-letnie doœwiadczenie w zawodzie pielêgniarki lub w zawodzie po³o nej wykonywanym w szpitalu. 4. Specjalista do spraw mikrobiologii: 1) posiada wy sze wykszta³cenie w dziedzinie medycyny, biologii, chemii lub biotechnologii albo dziedzinach pokrewnych; 2) posiada specjalizacjê w dziedzinie mikrobiologii; 3) posiada co najmniej 2-letnie doœwiadczenie w zawodzie diagnosty laboratoryjnego w szpitalnym laboratorium mikrobiologicznym albo innym laboratorium mikrobiologicznym wykonuj¹cym badania na rzecz szpitali. 18 BIULETYN 2/2013

19 OPINIE WYTYCZNE STANOWISKA STANOWISKO Departamentu Matki i Dziecka w Ministerstwie Zdrowia w sprawie zapobiegania i zwalczania wszawicy u dzieci i m³odzie y Wszawica zaliczana jest do grupy inwazji paso ytami zewnêtrznymi i nie znajduje siê w wykazie chorób zakaÿnych stanowi¹cym za³¹cznik do obowi¹zuj¹cej ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka eñ i chorób zakaÿnych u ludzi (Dz. U. nr 234, poz z póÿn. zm.). Wynika to z faktu, e na terenie Polski od lat nie wystêpuj¹ ju niebezpieczne choroby zakaÿne przenoszone przez wszy (np.: dur wysypkowy). Tym samym, przypadki wszawicy nie s¹ objête zakresem dzia³ania organów Pañstwowej Inspekcji Sanitarnej i brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej nakazuj¹cej dziecku z wszawic¹ wstrzymanie siê od uczêszczania do placówki oœwiatowej lub w trybie okreœlonym ustaw¹. Decyzja o pozostaniu dziecka w domu do czasu usuniêcia wszy nie wymaga interwencji organów w³adzy publicznej w trybie przewidzianym przepisami rangi ustawowej, lecz znajduje siê ca³kowicie w gestii jego rodziców lub opiekunów. Zaleca siê, aby dzia³ania higieniczne przeciw wszawicy by³y podjête przez rodziców lub opiekunów niezw³ocznie, a czas nieobecnoœci dziecka w placówce by³ mo liwie najkrótszy. Wszawica pozostaje istotnym problemem higienicznym i mo e w pewnych przypadkach byæ sygna³em zaniedbañ opiekuñczych rodziców lub opiekunów w stosunku do dziecka, co nie mo e byæ lekcewa one. Poniewa ciê ar zwalczania wszawicy zosta³ przesuniêty z dzia³añ o charakterze przeciwepidemicznym realizowanych przez inspekcjê sanitarn¹, obecnie, dzia³ania w tym zakresie w sytuacjach stwierdzonych zaniedbañ opiekuñczych wobec dziecka pozostaj¹ w kompetencji placówek, w których przebywaj¹ dzieci i oœrodków pomocy spo³ecznej. Istniej¹ce w tym zakresie regulacje prawne s¹ wystarczaj¹ce dla skutecznej walki z wszawic¹. Dzia³ania profilaktyczne w szko³ach, placówkach oœwiatowo-wychowawczych musz¹ byæ realizowane systematycznie i w sposób skoordynowany. Niezbêdna do tego jest wspó³praca pomiêdzy rodzicami, dyrekcj¹ placówki, nauczycielami i wychowawcami/opiekunami oraz pielêgniark¹ lub higienistk¹ szkoln¹. Obejmuj¹ one systematyczn¹ akcjê oœwiatow¹ (pogadanki, materia³y informacyjne w formie ulotek) skierowan¹ do dzieci i m³odzie y oraz rodziców. Zapewnienie warunków organizacyjnych do bezpiecznego i higienicznego pobytu dzieci w placówkach oœwiatowych i opiekuñczych jest obowi¹zkiem dyrektora placówki zgodnie z art.39 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 7 wrzeœnia 1991 r. o systemie oœwiaty ( Dz. U z 2004 r. Nr 256, poz z póÿn. zm.). Nale y przyj¹æ, e zgoda rodziców na objêcie dziecka opiek¹ (w tym równie opiek¹ zdrowotn¹ przez pielêgniarkê lub higienistkê szkoln¹ w szkole lub placówce) jest równoznaczna z wyra eniem zgody na dokonanie w przypadku uzasadnionym przegl¹du czystoœci skóry g³owy dziecka. Nie ma zatem koniecznoœci uzyskiwania od rodziców lub opiekunów ka dorazowo pisemnej zgody na przeprowadzenie kontroli czystoœci g³owy u dziecka. O terminie planowanej kontroli higienicznej nale y powiadomiæ rodziców lub opiekunów dziecka. Kontrola musi byæ prowadzona w sposób indywidualny, w wydzielonym pomieszczeniu. Osoba, która przeprowadza kontrolê powiadamia o jej wynikach dyrektora placówki. Informacja dla dyrektora (zgodnie ze standardem poufnoœci) obejmuje: fakt wyst¹pienia wszawicy oraz skalê zjawiska w danej grupie dzieci, nie mo e obejmowaæ danych personalnych dziecka. Równoczeœnie, indywidualnie, pielêgniarka (lub w sytuacji braku pielêgniarki lub higienistki szkolnej w placówce opiekun dziecka) zawiadamia rodziców lub opiekunów prawnych dziecka o koniecznoœci podjêcia niezw³ocznych zabiegów higienicznych skóry g³owy. W razie potrzeby instruuje rodziców o sposobie dzia³ania i monitoruje skutecznoœæ ich dzia- ³añ. Istnieje mo liwoœæ, e niektórzy rodzice wyra ¹ sprzeciw wobec informacji o kontroli higienicznej swojego dziecka, b¹dÿ nie podejm¹ niezbêdnych dzia³añ higienicznych. W takim przypadku, nale y zawiadomiæ dyrektora placówki, o obawach co do w³aœciwego wykonywania obowi¹zków rodzicielskich wobec dziecka. W przypadku uporczywego uchylania siê rodziców lub opiekunów dziecka od dzia- ³añ maj¹cych na celu ochronê jego zdrowia i dba³oœci o higienê, dyrektor szko³y zawiadamia pomoc spo³eczn¹. Brak dzia³añ rodziców mo e bowiem rodziæ podejrzenie o zaniedbywanie przez nich dziecka, a w pewnych przypadkach, podejrzenie o nadu ycia pope³niane wobec dziecka w jego œrodowisku domowym. Z tego wzglêdu, brak wspó³pracy z rodzicami nie mo e byæ przez w³adze szkolne lekcewa- ony. W sytuacji, kiedy rodzice lub opiekunowie nie mog¹ lub nie s¹ w stanie sprostaæ zadaniu sprawowania opieki nad dzieckiem w sposób, który chroni jego dobro niezbêdne jest udzielenie tej rodzinie pomocy opiekuñczo-wychowawczej w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo³ecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z póÿn. zm.) Postêpowanie w przypadku stwierdzenia wszawicy w placówce: 1. Dyrektor placówki zarz¹dza dokonanie przez pielêgniarkê lub osobê upowa nion¹ kontroli czystoœci skóry g³owy wszystkich dzieci grupie lub klasie oraz wszystkich pracowników szko³y lub placówki, z zachowaniem zasady intymnoœci (kontrola indywidualna w wydzielonym pomieszczeniu). Kontrola mo e równie zostaæ przeprowadzona z inicjatywy pielêgniarki lub higienistki szkolnej; 2. Pielêgniarka (lub w sytuacji braku pielêgniarki lub higienistki szkolnej w placówce opiekun dziecka) zawiadamia rodziców dzieci, u których stwierdzono wszawicê o koniecznoœci podjêcia niezw³ocznie zabiegów higienicznych skóry g³owy. W razie potrzeby instruuje rodziców o sposobie dzia³añ, informuje te o koniecznoœci poddania siê kuracji wszystkich domowników i monitoruje skutecznoœæ dzia³añ; jednoczeœnie informuje dyrektora placówki o wynikach kontroli i skali zjawiska; 3. Dyrektor lub upowa niona osoba (nauczyciel lub opiekun) informuje wszystkich rodziców o stwierdzeniu wszawicy w grupie dzieci, z zaleceniem codziennej kontroli czystoœci g³owy dziecka oraz czystoœci g³ów domowników; 4. W przypadku, gdy rodzice zg³osz¹ trudnoœci w przeprowadzeniu kuracji (np. brak œrodków na zakup preparatu), dyrektor szko³y lub placówki we wspó³pracy z oœrodkiem pomocy spo³ecznej, udzielaj¹ rodzicom lub opiekunom niezbêdnej pomocy; 5. Pielêgniarka lub higienistka szkolna po up³ywie 7-10 dni kontroluje stan czystoœci skóry g³owy dzieci po przeprowadzonych zabiegach higienicznych przez rodziców; 6. W sytuacji stwierdzenia nieskutecznoœci zalecanych dzia³añ, pielêgniarka zawiadamia o tym dyrektora placówki w celu podjêcia bardziej radykalnych kroków (zawiadomienie oœrodka pomocy spo- ³ecznej o koniecznoœci wzmo enia nadzoru nad realizacj¹ funkcji opiekuñczych przez rodziców dziecka oraz udzielenia potrzebnego wsparcia). Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych 19

20 WSZAWICA Etiopatogeneza Wszawica to przede wszystkim wszy paso ytuj¹ce na ciele cz³owieka i zmiany skórne przez nie wywo³ywane. Wszy paso ytuj¹ce na skórze cz³owieka powoduj¹ uk¹szenia i nastêpuj¹ce zwykle po nich niewielkie grudki obrzêkowe. W miejscach uk¹szenia cz³owiek odczuwa znaczny œwi¹d. Wskutek drapania powstaj¹ liczne przeczosy, nad erki pokryte strupami, czêsto dochodzi te do wtórnego nadka enia chorobowo zmienionej skóry. Wszawica jest rozpowszechniona we wszystkich krajach œwiata. Wszawica g³owowa to powszechny problem, który nie jest wy³¹cznie oznak¹ braku higieny. Ka dy mo e nabawiæ siê wszawicy, a szczególnie podatne s¹ dzieci i m³odzie, które przebywaj¹ w skupiskach ( ³obek, przedszkole, szko³a). W zale noœci od czynnika wywo³uj¹cego zmiany, wszawicê dzielimy na: g³owow¹, odzie ow¹, ³onow¹. Wszawica g³owowa Wesz g³owowa ma d³ugoœæ 2-3 mm, kolor brudno-bia³y lub szary, który mo e staæ siê jaœniejszy lub ciemniejszy zale nie od koloru w³osów cz³owieka. yje oko³o miesi¹ca, jednak poza g³ow¹ cz³owieka mo e prze yæ 1-2 dni Samiczka sk³ada od 100 do 300 jajeczek dziennie nazywanych gnidami, które przylegaj¹ mocno do w³osów dziêki substancji klej¹cej. W ci¹gu 6 do 10 dni rodzi siê larwa, która przeradza siê w doros³ego paso yta w ci¹gu nastêpnych 10 dni. Wesz g³owowa umiejscawia siê najczêœciej w okolicy potylicznej i skroniowej. W tych okolicach zmiany s¹ najbardziej nasilone. W wyniku drapania wytwarzaj¹ siê powierzchnie s¹cz¹ce, pokryte strupami, z tendencj¹ do wtórnych infekcji zmienionej skóry. Wszawica odzie owa Wywo³ana jest przez wesz odzie ow¹ (3-4,5 mm), która rozmna- a siê znacznie szybciej i yje oko³o 10 dni. Paso yty przytwierdzaj¹ siê wy³¹cznie do ubrañ, najczêœciej w szwach ubraniowych, przy zak³adkach i innych za³amaniach tkaniny. W przewlek³ej wszawicy odzie owej dochodzi do powstawania charakterystycznych brunatnych przebarwieñ, niewielkich blizn po przeczosach oraz wtórnych zaka eñ ropnych. Wesz odzie owa mo e przenosiæ pa³eczki duru brzusznego. Wszawica ³onowa Wywo³ywana jest przez niewielk¹ wesz o d³ugoœci 1,5-2mm, która przytwierdza siê do w³osa tu przy powierzchni skóry. Cech¹ charakterystyczn¹ jest znaczny œwi¹d okolic ³onowych i podbrzusza, a w czêœci przypadków stwierdza siê tzw. Plamy b³êkitne w miejscach po uk³uciach wszy. Jak manifestuje siê wszawica? Zazwyczaj zauwa a siê wszy gdy pojawia siê dokuczliwy œwi¹d skóry g³owy. W wyniku drapania swêdzenia dochodzi do uszkodzenia skóry i w efekcie wyst¹pienia strupów. Czasem swêdzenie nie wystêpuje, a wszy odkrywa siê przypadkowo, czesz¹c siê lub myj¹c w³osy. Na w³osach mog¹ byæ te obecne tylko jajeczka (gnidy), które wygl¹daj¹ jak malutkie (oko³o 1mm.) bia³e lub szare skorupki, przyklejone tak silnie do w³osów, trudno je oderwaæ; bia³e p³atki, które ³atwo spadaj¹ z w³osów to martwa skóra lub ³upie. W tym wypadku osoba zaka ona mo e nie czuæ swêdzenia. Miejsca, w których najczêœciej gnie d ¹ siê wszy to kark, skronie i za uszami. Aby je zobaczyæ, trzeba podnieœæ w³osy ruchem pod pr¹d i pozwoliæ im bardzo powoli opadaæ obserwuj¹c jednoczeœnie bardzo dok³adnie. Profilaktyka i zwalczanie wszawicy Wystêpowanie wszawicy wœród dzieci i m³odzie y nasila siê w okresie wakacyjnym, szczególnie wœród dzieci m³odszych, które nie posiadaj¹ jeszcze umiejêtnoœci samodzielnego dbania o higienê osobist¹. Przebywanie dzieci w skupiskach podczas wyjazdów, wspólna zabawa i wypoczynek sprzyjaj¹ rozprzestrzenianiu siê wszawicy. Wskazania profilaktyczne dla rodziców i dzieci przed wyjazdem na zorganizowane formy wypoczynku (kolonie, obozy, zielone szko³y, itp.) lub internatu, sanatorium itp.: zwi¹zywanie d³ugich w³osów lub krótkie w³osy u³atwiaj¹ce pielêgnacjê skóry g³owy i w³osów, u ywanie wy³¹cznie osobistych przyborów higienicznych do pielêgnacji skóry i w³osów, codzienne czesanie i szczotkowanie w³osów, mycie skóry g³owy i w³osów w miarê potrzeb, nie rzadziej, ni raz w tygodniu, wyposa enie dzieci w œrodki higieniczne takie jak szampony z od ywk¹ u³atwiaj¹ce rozczesywanie i wyczesywanie w³osów, po powrocie do domu systematyczne sprawdzanie czystoœci skóry g³owy i w³osów oraz systematyczne kontrole w okresie uczêszczania dziecka do przedszkola, szko³y lub innej placówki. W sytuacji zauwa enia gnid lub wszy we w³osach nale y zastosowaæ dostêpne w aptekach preparaty, które skutecznie likwiduj¹ paso yty i ich jaja. W sytuacji wyst¹pienia wszawicy u dziecka, kuracji powinni siê poddaæ wszyscy domownicy. Codzienne, czêste czesanie gêstym grzebieniem lub szczotk¹, zwi¹zywanie w³osów w sytuacjach nara ania siê na bliski kontakt z innymi osobami (treningi sportowe, zajêcia edukacyjne lub rekreacja grupowa), czêste mycie w³osów, przestrzeganie zasad higieny (w³asne szczotki, grzebienie, spinki) utrudniaj¹ zagnie d enie siê paso ytów. Czêste mycie i kontrolowanie g³owy dziecka (2 razy w tygodniu) z jednej strony jest w³aœciwym nawykiem higienicznym, a z drugiej strony pozwala szybko zauwa yæ zaka enie. Szampony i inne produkty przeciwko wszom nie zabezpieczaj¹ przed zaka eniem i nie powinny byæ u ywane jako œrodek zapobiegawczy. Zgodnie z instrukcj¹ zamieszczon¹ na opakowaniach tych produktów, zaleca siê powtarzanie kuracji w odstêpie kilku dni (mniej wiêcej 7 czy 10), w celu zabicia larw Do kuracji trzeba u yæ grzebienia o bardzo gêstych zêbach. Usuniêcie gnid jest trudne, st¹d poleca siê ich œci¹ganie lub obciêcie w³osów. Grzebienie i szczotki nale y myæ w ciep³ej wodzie z dodatkiem szamponu przeciwko wszom i moczyæ w wodzie oko³o godzinê. W przypadku stwierdzenia wszy odzie owej, ubrania praæ w pralce w temperaturze 60 (temperatura powy ej 53,5 C zabija wszy i ich jajka). Przeœcierad³a, poszewki na poduszki, rêczniki i odzie, nale y wyprasowaæ gor¹cym elazkiem. Podstawow¹ zasad¹ profilaktyki wszawicy jest sta³a systematyczna kontrola czystoœci skóry i w³osów dokonywana przez RODZICÓW lub OPIEKUNÓW i natychmiastowa likwidacja gnid i wszy w przypadku ich zauwa enia. W takiej sytuacji rodzice powinni równie uczciwie poinformowaæ rodziców wszystkich dzieci, z którymi mia³o ono kontakt. Pomo e to w likwidacji ogniska wszawicy i w efekcie zapobiegnie siê nawracaj¹cemu wzajemnemu zaka aniu siê dzieci. 20 BIULETYN 2/2013

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016

Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016 Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Województwie Lubuskim 2014-2016 Współczynnik umieralności okołoporodowej na terenie województwa lubuskiego w roku 2013 wg GUS wyniósł 7,3 i uplasował województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO Niniejszym kieruję : Imię i nazwisko świadczeniobiorcy Adres zamieszkania świadczeniobiorcy Numer pesel, w przypadku braku numeru pesel numer dokumentu potwierdzającego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

PRO VOBIS Niepubliczna Poradnia

PRO VOBIS Niepubliczna Poradnia ", ul. Rynek 19, Starogard Gdañski `www.provobis.com.pl Niepubliczna Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna INFORMATOR ", ul. Rynek 19, Starogard Gdañski `www.provobis.com.pl 1.HISTORIA PORADNI. Poradnia

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA I PORÓD W ŚWIETLE ZAŁOŻEŃ POLSKIEGO STANDARDU OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ

CIĄŻA I PORÓD W ŚWIETLE ZAŁOŻEŃ POLSKIEGO STANDARDU OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ CIĄŻA I PORÓD W ŚWIETLE ZAŁOŻEŃ POLSKIEGO STANDARDU OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ Dr n. med. GRAŻYNA IWANOWICZ-PALUS 1 Samodzielna Pracownia Umiejętności Położniczych WPiNoZ Uniwersytet Medyczny w Lublinie 2013

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. i prowadzonych na terenie Gminy Krobia przez inne podmioty ni jednostki samorz¹du terytorialnego i ministrów

Dziennik Urzêdowy. i prowadzonych na terenie Gminy Krobia przez inne podmioty ni jednostki samorz¹du terytorialnego i ministrów 19405 Poz. 3189, 3190 Za³¹cznik Nr 3 WSKAZANIE OBSZARÓW I MIEJSC UDOSTÊPNIANYCH DLA CELÓW NAUKOWYCH, EDUKACYJNYCH I TURYSTYCZNYCH ORAZ OKREŒLENIE SPOSOBÓW ICH UDOSTÊPNIANIA / & Ã 2 Ã Ã Ã 6 Ã % Ã Ã & Ã

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu wiedzy o podatkach. Podatkowy zawrót głowy

Regulamin Konkursu wiedzy o podatkach. Podatkowy zawrót głowy Regulamin Konkursu wiedzy o podatkach Podatkowy zawrót głowy 1 Postanowienia ogólne 1. Konkurs przeprowadzony zostanie pod nazwą Podatkowy zawrót głowy (dalej: Konkurs). 2. Współorganizatorami Konkursu

Bardziej szczegółowo

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Dz. U. 2009 nr 213. Data publikacji: 16 grudnia 2009 r.poz. 1656 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO ŚWIETLICY SZKOLNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. M. SKŁODOWSKIEJ-CURIE W SOBÓTCE W ROKU SZKOLNYM 2015/16

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO ŚWIETLICY SZKOLNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. M. SKŁODOWSKIEJ-CURIE W SOBÓTCE W ROKU SZKOLNYM 2015/16 Szkoła Podstawowa nr 2 im. Marii Skłodowskiej Curie w Sobótce ul. Marii Skłodowskiej Curie 19 55-050 Sobótka tel.: 71/333 03 12; fax: 71/333 03 18 www.sp2.sobotka.pl e-mail: sp2sobotka@gazeta.pl KARTA

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy LexPolonica nr 2618806. Stan prawny 2011-12-20 Dz.U.2011.209.1245 (R) Procedura Niebieskie Karty oraz wzory formularzy Niebieska Karta. ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta

REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta REGULAMIN KONKURSU UTWÓR DLA GDAŃSKA. Symfonia Gdańska Dźwięki Miasta Stowarzyszenie Artystyczne Lustra z siedzibą w Gdyni zwane dalej Organizatorem, ogłasza otwarty Konkurs na utwór muzyczny, który będzie

Bardziej szczegółowo

Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży (KOC) Instrukcja dotycząca złożenia oferty w postępowaniu konkursowym

Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży (KOC) Instrukcja dotycząca złożenia oferty w postępowaniu konkursowym 9.05.2016 r. Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży (KOC) Instrukcja dotycząca złożenia oferty w postępowaniu konkursowym Poniżej zawarte są informacje dotyczące złożenia oferty w postępowaniu konkursowym

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Regulaminu uczestnictwa w projekcie. Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce. Beneficjent: Województwo Małopolskie,

Regulaminu uczestnictwa w projekcie. Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce. Beneficjent: Województwo Małopolskie, Regulaminu uczestnictwa w projekcie Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce Beneficjent:,, Biuro ds. Realizacji Projektu Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce Partner: Powiat Wadowicki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 stycznia 2012 r. Pozycja 104

Warszawa, dnia 27 stycznia 2012 r. Pozycja 104 Warszawa, dnia 27 stycznia 2012 r. Pozycja 104 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 16 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile

PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile Załącznik do Zarządzenia Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy nr 8.2015 z dnia 09.03.2015r. PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pile I. Procedury udzielania zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu

Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu Zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w Szkole Podstawowej Nr 108 im. Juliana Tuwima we Wrocławiu Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013r. w

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.15.2015 Łódź, dnia 17 czerwca 2015 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego

Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego Warszawa, dnia 8 kwietnia 2011 r. KNO-4101-05-15/2010 P/10/074 Pan Krzysztof Milczarek Dyrektor Zespołu Szkół nr 1 - I Liceum

Bardziej szczegółowo

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami 8. PODSTAWA WYMIARU ŒWIADCZEÑ DLA UBEZPIECZONYCH NIEBÊD CYCH PRACOWNIKAMI 563 ŒWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYÑSTWA wyr. SN z 14 lipca 2005 r., II UK 314/04 ( Niewyp³acenie

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r.

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie Informacja dotycząca opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za rolnika, pobierającego świadczenie pielęgnacyjne, w związku z nowelizacją ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Składki

Bardziej szczegółowo

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1)

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Rozdz. 7 Kodeksu pracy; ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.); rozporządzenie RM z

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Badania dla przyszłych matek i małych dzieci

Badania dla przyszłych matek i małych dzieci Badania dla przyszłych matek i małych dzieci W ramach realizacji projektu Poprawa opieki perinatalnej gwarancją zdrowia społeczności subregionu olsztyńskiego Miejski Szpital Zespolony organizuje bezpłatne

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie:

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie: Powiatowy Urząd Pracy w Jarocinie ul. Zaciszna2,63-200 Jarocin Tel. 062 747 35 79, fax 062 747 73 88 e-mail:sekretariat@pup.jarocin.pl ZASADY OKRESLAJACE PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA WYNAGRODZENIA, NAGRODY

Bardziej szczegółowo

woli rodziców w 2010 roku. 1. W roku szkolnym 2016/2017 obowiązek szkolny spełniają dzieci urodzone w 2009 roku oraz z

woli rodziców w 2010 roku. 1. W roku szkolnym 2016/2017 obowiązek szkolny spełniają dzieci urodzone w 2009 roku oraz z Zasady rekrutacji dzieci do oddziału przedszkolnego (rok urodzenia 2010 i 2011) i pierwszej klasy Szkoły Podstawowej w Pogórzu im kontradmirała Xawerego Czernickiego w roku szkolnym 2016/2017 I. Zasady

Bardziej szczegółowo

Szczegółowa organizacja i zakres zadań poszczególnych jednostek oraz komórek organizacyjnych II Szpitala Miejskiego im. dr Ludwika Rydygiera w Łodzi

Szczegółowa organizacja i zakres zadań poszczególnych jednostek oraz komórek organizacyjnych II Szpitala Miejskiego im. dr Ludwika Rydygiera w Łodzi Załącznik nr 1 do Regulaminu Organizacyjnego II Szpitala Miejskiego im. dr Ludwika Rydygiera w Łodzi z dnia 17.12.2012r Szczegółowa organizacja i zakres zadań poszczególnych jednostek oraz komórek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić Umowa nr.. /. zawarta dnia w, pomiędzy: Piotr Kubala prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Piotr Kubala JSK Edukacja, 41-219 Sosnowiec, ul. Kielecka 31/6, wpisanym do CEIDG, NIP: 644 273 13 18,

Bardziej szczegółowo

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006 Turniej Piłkarski Regulamin Turnieju Piłkarskiego 1. Organizator, Termin, Miejsce 1. Głównym Organizatorem Turnieju Piłkarskiego Copa Manufaktura (zwanego dalej Turniejem) jest: 03-111 Warszawa, ul.podróŝnicza

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl

POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl POWIATOWY URZĄD PRACY W NIDZICY ul. Traugutta 23, 13 100 NIDZICA, 89 6250 130, fax. 89 6250 139, e-mail: olni@up.gov.pl Projekt umowy szkoleniowej UMOWA SZKOLENIOWA NR. zawarta pomiędzy: Starostą Nidzickim,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA I OGRANICZENIA NARKOMANII ORAZ PRZESTĘPCZOŚCI I DEMORALIZACJI NIELETNICH. SZKOŁA WOLNA OD NARKOTYKÓW I PRZEMOCY Z analizy zjawiska przestępczości, demoralizacji nieletnich oraz

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm); 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie.

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie. Załącznik do zarządzenia Nr 96 /2009 Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia 23 września 2009 r. REGULAMIN przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium

Bardziej szczegółowo

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Data publikacji : 10.01.2011 Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny KNO-4101-02-04/2010 P/10/071 Warszawa, dnia 18 luty 2011 r. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 163/VI/2012 ORPiP RP z dnia 5 września 2012 r. w sprawie powołania Zespołu Wizytującego oraz określenia procedury przeprowadzania wizytacji pielęgniarek lub położnych wykonujących

Bardziej szczegółowo

7) osoba sprawująca opiekę - lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarza ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie położnictwa

7) osoba sprawująca opiekę - lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarza ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie położnictwa Dz.U.2012.1100 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej

Bardziej szczegółowo

4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych

4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych 4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych 4.1. Ochrona pracy kobiet 4.2. Zatrudnianie młodocianych Informacja: Rozwinięcie powyższej tematyki m.in. na Serwis PEN-Asystent BHP i Prawo pracy pendrive żółty.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU NA PROJEKT LOGO KTO? NGO! POZARZĄDOWY SZCZECIN

REGULAMIN KONKURSU NA PROJEKT LOGO KTO? NGO! POZARZĄDOWY SZCZECIN REGULAMIN KONKURSU NA PROJEKT LOGO KTO? NGO! POZARZĄDOWY SZCZECIN 1 Fundacja Sektor3, z siedzibą w Szczecinie (zwana dalej Organizatorem) ogłasza Konkurs na zaprojektowanie znaku identyfikacji wizualnej

Bardziej szczegółowo

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok ... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzieñ miesi¹c rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiê i nazwisko Data urodzenia Dzieñ Miesi¹c Rok P³eæ

Bardziej szczegółowo

P R O C E D U R Y - ZASADY

P R O C E D U R Y - ZASADY ZASADY REKRUTACJI DO PUBLICZNYCH PRZEDSZKOLI, ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH PRZY SZKOŁACH PODSTAWOWYCH DLA KTÓRYCH ORGANEM PROWADZĄCYM JEST MIASTO I GMINA POŁANIEC NA ROK SZKOLNY 2016/2017 P R O C E D U R Y

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Załącznik Nr do Regulaminu Pracy Urzędu Gminy Stromiec PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY. Szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzone jest jako: / szkolenie

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia... 2010 r. projekt z dnia 19.05.2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia... 2010 r. w sprawie przekazywania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe funkcjonariuszy Służby Więziennej zwolnionych

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016

KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016 Łódź, dnia 23 września 2015r. KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016 Treść: I. Rozgrywki wojewódzkie JUNIORÓW II. Sprawy regulaminowe i organizacyjne I Rozgrywki wojewódzkie JUNIORÓW a/ System

Bardziej szczegółowo

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê)

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê) Pieczêæ szpitala Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY L. ks. g³. oddz. Nazwisko Imiê Adres Miejsce i data urodzenia P³eæ M.. *) stan cywilny Nazwa i rodzaj zak³adu pracy Adres rodziny chorego lub osoby

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczniów do działań projektu Za rękę z Einsteinem edycja II

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczniów do działań projektu Za rękę z Einsteinem edycja II Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczniów do działań projektu Za rękę z Einsteinem edycja II 1 Wstęp 1. Regulamin określa warunki udziału beneficjentów ostatecznych (uczestników projektu) w projekcie

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA EPIDEMIOLOGICZNA PE - 04

PROCEDURA EPIDEMIOLOGICZNA PE - 04 Strona: 1 z 7 Cel: Godne postępowanie ze szczątkami ludzkimi. Przedmiot: Zapobieganie zakażeniom szpitalnym. Zakres stosowania: Dotyczy wszystkich oddziałów szpitala, w których powstają szczątki ludzkie,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r. UCHWAŁA Nr IV/22/2015 Rady Miejskiej w Tyszowcach z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015 Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina Pieczątka Wnioskodawcy Nr sprawy: ROPS.II. (pieczątka Wnioskodawcy) (pieczątka instytucji przyjmującej wniosek) W N I O S E K o dofinansowanie robót budowlanych dotyczących ze środków Państwowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia października 2012 r.

Rzeszów, dnia października 2012 r. Rzeszów, dnia października 2012 r. Pan Artur Bożek Przewodniczący Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim LRZ-4101-06-03/2012 P/12/105 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 9 marca 2015 r. Poz. 473 UCHWAŁA NR VII/30/2015 RADY MIEJSKIEJ W WITNICY. z dnia 26 lutego 2015 r.

Gorzów Wielkopolski, dnia 9 marca 2015 r. Poz. 473 UCHWAŁA NR VII/30/2015 RADY MIEJSKIEJ W WITNICY. z dnia 26 lutego 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 9 marca 2015 r. Poz. 473 UCHWAŁA NR VII/30/2015 RADY MIEJSKIEJ W WITNICY z dnia 26 lutego 2015 r. w sprawie określenia kryteriów rekrutacji

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na logo programu Start In Poland

Regulamin konkursu na logo programu Start In Poland Regulamin konkursu na logo programu Start In Poland 1. Organizator konkursu Organizatorem konkursu jest: Ministerstwo Rozwoju Plac Trzech Krzyży 3/5 00-507 Warszawa 2. Przedmiot konkursu Przedmiotem konkursu

Bardziej szczegółowo

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję?

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Opracowanie Grażyna Cybula Konsultant Regionalnego Ośrodka Metodyczno-Edukacyjnego Metis Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Procedury czyli zasady i kroki podejmowanych działań oparte

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli POZIOMY PRACY WYCHOWAWCZEJ I. PRACA WYCHOWAWCZA WYCHOWAWCY KLASY 1. Zapoznanie rodziców z obowiązującymi

Bardziej szczegółowo

Wniosek. O dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier technicznych

Wniosek. O dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier technicznych Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Łukowie ul. Broniewskiego 20/26, 21 400 Łuków tel.( 025 ) 798 99 13 NIP 825 17 43 027, Regon 711586834 Nr wniosku...... Data wpływu wniosku Wniosek O dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Na podstawie art. 95a ustawy

Bardziej szczegółowo

Zakres i rodzaj świadczeń stomatologicznych oraz warunki realizacji świadczeń

Zakres i rodzaj świadczeń stomatologicznych oraz warunki realizacji świadczeń w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu ofert na wybór realizatorów programu profilaktyki próchnicy zębów dla uczniów uczęszczających do placówek oświatowo-wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DODATKOWE. Prawo akcjonariusza do żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad Walnego Zgromadzenia.

INFORMACJE DODATKOWE. Prawo akcjonariusza do żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad Walnego Zgromadzenia. AQUA Spółka Akcyjna w Bielsku-Białej, adres: Bielsko-Biała ul.1 Maja 23. Zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Bielsku-Białej Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod Nr KRS 0000030779. Data

Bardziej szczegółowo

2 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

2 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Zarządzenie nr 10/2014 z dnia 25 lutego 2014 roku Dyrektora Zespołu Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie Tartak w sprawie wprowadzenia zasad rekrutacji do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Lotników

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZGONU MATKI W OKRESIE CIĄŻY, PORODU I POŁOGU

ANALIZA ZGONU MATKI W OKRESIE CIĄŻY, PORODU I POŁOGU Pieczęć oddziału/kliniki adres, tel./fax Miejscowość, dnia. ANALIZA ZGONU MATKI W OKRESIE CIĄŻY, PORODU I POŁOGU I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko m atki:... 2. Data urodzenia:...w iek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Nazwa zadania: Zapobieganie grypie i jej powikłaniom Rodzaj zadania: konkurs ofert Termin składania ofert: 2008/11/17 Ogłoszenie konkursu ofert

Nazwa zadania: Zapobieganie grypie i jej powikłaniom Rodzaj zadania: konkurs ofert Termin składania ofert: 2008/11/17 Ogłoszenie konkursu ofert Nr konkursu: WZiPS -IV/4/2008 Nazwa zadania: Zapobieganie grypie i jej powikłaniom Rodzaj zadania: konkurs ofert Termin składania ofert: 2008/11/17 Ogłoszenie konkursu ofert Prezydent Miasta Szczecin na

Bardziej szczegółowo

Mamo Tato jesteście gotowi na to - Konstantynowska szkoła rodzenia

Mamo Tato jesteście gotowi na to - Konstantynowska szkoła rodzenia Mamo Tato jesteście gotowi na to - Konstantynowska szkoła rodzenia Mamo Tato jesteście gotowi na to Konstantynowska szkoła rodzenia Konstantynów Łódzki, 2011 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 14 maja 2003 r.

Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 14 maja 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 89 5994 Poz. 827 i 828 827 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 14 maja 2003 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie okreêlenia wzoru bankowego dokumentu p atniczego sk adek, do których

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 21 lipca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 21 lipca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 82/15 WÓJTA GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA w sprawie wprowadzenia regulaminu korzystania z systemu e-podatki w Urzędzie Gminy Wola Krzysztoporska Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo