Tom 8, nr 4, 2012 Volume 8, no 4, Agnieszka Osmólska Bogucka 1 Dorota Maciejak 2 B E F

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tom 8, nr 4, 2012 Volume 8, no 4, 2012. Agnieszka Osmólska Bogucka 1 Dorota Maciejak 2 B E F"

Transkrypt

1 Porównanie szerokości łuków zębowych u pacjentów zakwalifikowanych do leczenia ortodontycznego sześćdziesiąt lat temu i obecnie Comparison of dental arch widths in patients qualified for orthodontic treatment sixty years ago and present Agnieszka Osmólska Bogucka 1 Dorota Maciejak 2 B E F Ewa Sobieska 3 B E F Andrzej Miskiewicz 4 C D Ewa Czochrowska 5 A D E F A B D E F Wkład autorów: A Plan badań; B Zbieranie danych; C Analiza statystyczna; D Interpretacja danych; E Redagowanie pracy; F Wyszukiwanie piśmiennictwa Authors Contribution: A Study design; B Data Collection; C Statistical Analysis; D Data Interpretation; E Manuscript Preparation; F Literature Search 1,2,3,5 Zakład Ortodoncji, Warszawski Uniwersytet Medyczny Department of s, Medical University of Warsaw 4 Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia, Warszawski Uniwersytet Medyczny Department of Periodontology, Medical University of Warsaw 1 lek. dent., asystent, DDS, specialist in orthodontics 2 dr n. med., adiunkt, DDS, PhD, specialist in orthodontics 3 lek.dent., lek. med., asystent, DDS, PhD, specialist in orthodontics 4 doktorant, DDS 5 dr n. med., adiunkt, DDS, PhD, specialist in orthodontics Adres do korespondencji; correspondence adress: Zakład Ortodoncji Warszawski Uniwersytet Medyczny ul. Nowogrodzka 59, Warszawa tel

2 Streszczenie Ludzkie uzębienie podlega zmianom morfologicznoczynnościowym przez całe życie. Długoczasowy wpływ czynników środowiskowych na szerokość łuków zębowych, a także budowę części twarzowej czaszki od dawna wywołuje liczne kontrowersje. Cel: Celem pracy było porównanie szerokości łuków zębowych pacjentów kwalifikowanych do leczenia ortodontycznego w Zakładzie Ortodoncji w Warszawie sześćdziesiąt lat temu i obecnie. Materiał i metody: Materiał stanowiły początkowe modele gipsowe 98 pacjentów w wieku 9-11 lat, wśród których 55 było wykonanych w latach i 43 były wykonane w latach Na modelach gipsowych zastosowano następujące pomiary: szerokość przednią dolnego łuku zębowego wg Kahl-Nieke oraz szerokość tylną górnego łuku zębowego wg McNamary. Wyniki: Wykazano istotne statystycznie zmniejszenie wymiaru tylnej szerokości górnego łuku zębowego współczesnych pacjentów w porównaniu do wymiarów luków zębowych pacjentów zgłaszających się do leczenia ortodontycznego 62 lata temu. Nie wykazano istotnej statystycznie różnicy przedniej szerokości dolnego łuku zębowego w porównywanych grupach. Wnioski: Wyniki pracy mogą świadczyć o większej podatności na czynniki zewnętrzne, w tym środowiskowe, poprzecznego wymiaru górnego łuku zębowego, w przeciwieństwie do przedniej szerokości dolnego łuku zębowego. Potrzeba jednak kolejnych badań na większych grupach modeli (n>100) aby udowodnić opisaną hipotezę, a tym samym obserwowany trend populacyjny, na wymaganych poziomach istotności statystycznej (p<0,05). (Forum Ortod. 2012; 8: ). Nadesłano: Przyjęto do druku: Słowa kluczowe: czynniki środowiskowe, modele ortodontyczne, szerokość międzykłowa, szerokość łuków zębowych Abstract Introduction. The human dentition undergoes morphological and functional changes throughout each person s life. Environmental factors on the width of dental arches, as well as the facial morphology is still a cause of numerous controversies. Aim: To compare the width of dental arches in patients qualified for orthodontic treatment at the Department of s, Medical University of Warsaw sixty years ago and at present. Material and methods: The material comprised 98 plaster models of patients aged 9-11 years; 55 models were taken between 1950 and 1952 and 43 models were taken between 2011 and The plaster models were used to measure the anterior width of the lower dental arch according to Kahl-Nieke and posterior width of the upper dental arch according to McNamara. Results: Statistically significant decrease of the posterior width of the upper dental arch was has found in contemporary patients in comparison with the posterior widths of upper dental arches of patients 62 years ago. No statistically significant difference was found in the anterior width of the lower dental arches between the groups. Conclusions: The results may indicate the higher susceptibility to external factors, including environmental factors, on the transversal dimensions of the upper dental arches, in contrast to the anterior widths of the lower dental arch, which has remained unchanged for 62 years. However the further studies on this matter are required on numerous models (n>100) to confirm research hypothesis at significant level (p<0,05). (Orthod. Forum 2012; 8: ). Received: Accepted: Key words: environmental factors, intercanine distance, intermolar distance, orthodontic models, interarch distance Wstęp Kształt łuków zębowych zależy od budowy czaszki, struktury kości szczęki i żuchwy, czynności narządu żucia a także czynników środowiskowych. Czynniki środowiskowe mogą być zdefiniowane jako zespół fizycznych, chemicznych i biologicznych czynników środowiska, które w istotny sposób oddziałują na organizm. Wpływ czynników środowiskowych na szerokość łuków zębowych, a także budowę części twarzowej czaszki cały czas wywołuje liczne kontrowersje. W piśmiennictwie najczęściej wymienianą przyczyną środowiskową modyfikującą kształt łuków zębowych jest zmiana i up- Introduction The shapes of dental arches depend on the facial morphology, especially maxillary and mandibular structures, the functions of the masticatory complex and environmental factors. Environmental factors may be defined as a complex of physical, chemical and biological environmental factors, which affect the body in an important manner. The effect of environmental factors on the width of dental arches and the facial morphology was causing numerous controversies for a long time. The change and impairment of the masticatory function (1), resulting mainly from the consumption of processed 174

3 ośledzenie funkcji żucia (1), między innymi głównie z powodu spożywania przetworzonej żywności. Liczne doświadczenia przeprowadzane na zwierzętach wykazały istotny wpływ konsystencji pokarmów na apozycję i resorpcję kości w miejscach wzrostu podniebienia. Yamamoto (2) w swoich badaniach wykazał zwężenie szczęki u zwierząt karmionych dietą płynną w porównaniu ze zwierzętami karmionymi pokarmem o twardej konsystencji. Potwierdza to również eksperyment Ciochona i wsp. (3), w którym u świnek Yukatan karmionych miękką dietą nastąpiła redukcja wymiarów łuków zębowych w porównaniu z karmionymi dietą o twardej konsystencji. Natomiast badania na zwierzętach przeprowadzone przez Larssona i Ogaarda (4) dotyczące szerokości łuków zębowych nie potwierdziły zwiększenia szerokości łuków zębowych u zwierząt karmionych twardą dietą. Zwiększoną szerokość łuków zębowych stwierdzono u zwierząt karmionych miękką dietą. Według tych autorów zmiany te wystąpiły na skutek niefizjologicznego układania i funkcji języka podczas spożywania płynnej diety. Tak więc, układ języka może mieć znacznie większy wpływ na kształt łuków zębowych niż konsystencja pożywienia. Innymi czynnikami etiologicznymi, mającymi wpływ na szerokość łuków zębowych są: zmiana sposobu oddychania z nosowego na ustny, w tym alergie (5) oraz przedłużające się ssanie i inne nawyki (6). Badania Zicari i wsp. wykazały, iż zmiana toru oddychania z nosowego na ustny prowadzi do istotnych statystycznie zmian w budowie kompleksu twarzowo-szczękowego (7). Harari i wsp. (8) wykazali znaczny wzrost występowania wad z grypy zgryzów krzyżowych u dzieci z ustnym torem oddychania w porównaniu z dziećmi z nosowym torem oddychania. Badane dzieci również wykazywały zmniejszenie parametrów szczęk we wszystkich trzech płaszczyznach. food was the most commonly cited environmental factor in the literature. The results from the animal studies shown, that the food consistency affects apposition and resorption of palatal bones during growth. Yamamoto (2) proved, that animals fed with a soft diet had narrower maxillas compared with those fed with a hard diet. This was also confirmed by Ciochon et al. (3) in their study on Yucatán minipigs. Animals fed with a soft diet had reduced dimenstions of their dental arches compared with those fed with a hard diet. However, the width of the dental arches was not influenced by the consistency of food in the animal study by Larsson and Ogaard (4). On contrary, an increase in the width of dental arches was reported in animals fed with a soft diet. According to those authors, those changes took place as a result of a non-physiological position and function of the tongue during consumption of the soft diet. Therefore, the posture of a tongue may have a greater impact on the shape of dental arches than food consistency. Other etiological factors affecting the width of dental arches are: change in the mode of breathing from a nasal to mouth breating, including allergies (5), a prolonged sucking habit and other habits (6). The study by Zicari et al. (7) indicated, that the change in the mode of breathing results in significant changes in the maxillofacial development. Harari et al. (8) shown a significant increase in the incidence of crossbites in children, who were mouthbreathers compared with those with nasal breathing. Examined children had also reduced dimensions of their jaw in three planes. Cel pracy Celem pracy było porównanie szerokości łuków zębowych pacjentów zakwalifikowanych do leczenia ortodontycznego w Zakładzie Ortodoncji WUM sześćdziesiąt lat temu i obecnie. Aim of the study The purpose of the study was to compare the width of dental arches in patients qualified for the orthodontic treatment at the Department of s, Institute of Stomatology, Medical University of Warsaw sixty years ago and contemporarily. Materiał Materiał stanowiły początkowe gipsowe modele orientacyjne 98 pacjentów w wieku 9-11 lat, którzy zostali zakwalifikowani do leczenia ortodontycznego w Zakładzie Ortodoncji WUM. Grupy porównawcze stanowiły: modele 55 pacjentów z lat oraz modele 43 pacjentów z lat Pomiary na modelach były wykonywane przy użyciu suwmiarki elektronicznej z dokładnością Material The material comprised 98 plaster models of patients aged 9-11 years, who were qualified for orthodontic treatment at the Department of s, Medical University of Warsaw. The comparisons were performed between two sets of plaster models, that included 55 models taken between 1950 and 1952 and 43 models taken between 2011 and The measurements were 175

4 do 0,01 mm (Ryc. 1 i 2). W kwalifikowaniu modeli do badania przyjęto następujące kryteria: pacjenci nie byli wcześniej leczeni ortodontycznie, nie posiadali uzupełnień protetycznych, wykorzystano modele pełnych łuków zębowych (uzębienie późne mieszane i wczesne stałe) z wyraźnie zarysowanym guzkiem zębowym dolnych stałych kłów oraz ostro odwzorowanym punktem kontaktu pomiędzy brzegiem dziąsła i pierwszym stałym górnym zębem trzonowym. using an electronic calliper with the accuracy of 0.01 mm (Figs. 1 and 2). The inclusion criteria included patients, who were not previously treated orthodontically and who were not wearing any prosthodontic restorations; models of full dental arches were used in the late mixed and early permanent dentition with clearly defined cusps of the lower canines and contact points between the gingival margin and the first permanent maxillary molar. Ryc. 1. Pomiar szerokości tylnej górnego łuku zębowego wg McNamary (SzT) - odległość pomiędzy bruzdą międzyguzkową a brzegiem dziąsła zębów pierwszych trzonowych górnych stałych. Fig.1. The upper posterior arch width measurement according to McNamara: the distance between the central grooves at the gingival margin between the first permanent upper molars. Ryc. 2. Pomiar szerokości przedniej dolnego łuku zębowego (SzP) - odległość miedzy guzkami dolnych stałych kłów. Fig. 2. The lower anterior arch width measurement according to Kahl-Nieke (AW): the distance between the cusps of the lower permanent canines. Metoda Na modelach gipsowych oceniano szerokość przednią dolnego łuku zębowego oraz szerokość tylną górnego łuku zębowego, wykonując następujące pomiary: szerokości tylnej (SzT) górnego łuku wg McNamary (9), którą stanowiła odległość pomiędzy bruzdą międzyguzkową a brzegiem dziąsła zębów pierwszych trzonowych górnych stałych (Ryc. 1). szerokości przedniej (SzP) dolnego łuku wg Kahl- Nieke (10), którą stanowiła odległość pomiędzy guzkami dolnych stałych kłów (Ryc. 2) Method The anterior width of the mandibular dental arch and the posterior width of the maxillary dental arch were measured on the plaster models, using following measurements: the posterior width of the maxillary arch (PW) according to McNamara (9), which represented the distance between the intercuspal ridge and the gingival marginal of the first permanent maxillary molar (Fig. 1). the anterior width of the mandibular arch (AW) according to Kahl-Nieke (10), which represented the distance between the cuspids of the permanent mandibular canines (Fig. 2). 176

5 Analiza statystyczna Porównanie pomiędzy badanymi modelami było wykonane przy użyciu następujących testów: Shapiro Wilk s i Kolmogorow Smirnov ( w celu oceny, czy zmienne tworzą wzór rozkładu normalnego) gdzie p>0,05 potwierdza hipotezę zerową oraz testem Levena (oceniono jednorodność wariancji), gdzie p>0,05 potwierdza hipotezę zerową. Do oceny uzyskanych zmiennych liczbowych zastosowano t-test i/lub t-test z niezależną estymacją wariancji. Za istotne statystycznie uznano dane gdzie p<0,05 a tym samym odrzucono hipotezę zerową. Wszystkie dane uzyskane w badaniu były porównywane przy użyciu wielokrotnej regresji liniowej i współczynnika korelacji rang wg Spearmana. Analizę statystyczną przeprowadzono przy użyciu programu Statistica 10 (StatSoft, USA). Statistical analysis Comparisons between two sets of plaster models were performed using the Shapiro Wilk`s and Kolmogorov Smirnov tests (in order to assess whether the variables represent a normal distribution pattern), with p-value>0,05, that confirms null hypothesis and the Leven`s test to evaluate homogenity of the variance, with p-value>0,05 that confirms null hypothesis. The association between numerical variables was assessed using t-tests and/or t-tests with separate variance estimates. Therefore, to reject the null hypothesis values p<0,05 were regarded statistically significant. The data obtained from the study were compared using multilinear regression model and Spearman`s rank correlation coefficient. The statistical analysis was performed using the Statistica 9,0 (StatSoft, USA) software. Wyniki Wszystkie zmienne określające przednią i tylną szerokość łuków zębowych wykazały wzorzec rozkładu normalnego opisany poniżej: Modele współczesne: szerokość przednia K-S d=,10384, p>.20; Lilliefors p>.20, szerokość tylna: K-S d=,11368, p>.20; Lilliefors p<,20; Shapiro-Wilk W=,97609, p=,50037 Modele dawne: szerokość przednia: K-S d=,09776, p>.20; Lilliefors p>.20, szerokość tylna: K-S d=,07745, p>.20; Lilliefors p>.20; Shapiro-Wilk W=,97814, p=,41267 Test Levena we wszystkich pomiarach był na poziomie istotności p>0,05 umożliwiając użycie testu T-(student) w celu analizy porównawczej szerokości łuków zębowych współczesnych i dawnych modeli. Nie wykazano różnicy istotnej statystycznie w porównaniu przedniej i tylnej szerokości łuku zębowego (odpowiednio t= 0,387984; p=0,71 t= 1,566523; p=0,12) w modelach współczesnych i dawnych. Za pomocą współczynnika korelacji rang wg Spermana wykazano że dla każdej wartości szerokości przedniej we współczesnych modelach wartości szerokości tylnej są niższe niż w modelach sprzed lat. W Tabeli 1 przedstawiono minimalne, maksymalne i średnie wartości szerokości przedniej i tylnej łuków zębowych oraz odchylenie standardowe. Pomiary wykazały statystycznie istotną różnicę pomiędzy pomiarami szerokości tylnej górnego łuku zębowego na modelach dawnych i współczesnych (Ryc. 4, 5). Mediana szerokości tylnej modeli dawnych i współczesnych pozostaje na różnym poziomie (Ryc. 3). Porównanie pomiarów szerokości przedniej (SzP) na dawnych i współczesnych modelach wykazało większe Results All variables for the anterior and posterior widths demonstrated a normal distribution pattern, as described below: Contemporary models: mandibular anterior width K-S d=,10384, p>.20; Lilliefors p>.20, maxillary posterior width K-S d=,11368, p>.20; Lilliefors p<,20; Shapiro-Wilk W=,97609, p=,50037 Old models: mandibular anterior width K-S d=,09776, p>.20; Lilliefors p>.20, maxillary posterior width K-S d=,07745, p>.20; Lilliefors p>.20; Shapiro-Wilk W=,97814, p=,41267 The Leven`s tests was at p>0.05 significance level for all measurements allowing to use t-student tests for comparative analysis of arch widths concerning old and contemporary models. No statistically significant differences were found for mandibular anterior arch widths (t=-0,387984; p=0.71) and maxillary posterior arch widths (t= 1,566523; p=0.12) comparisons between the old and contemporary models. Spearman`s rank correlation coefficient confirmed the observed shift for contemporary models, that each value for the mandibular anterior width is smaller than each value for the maxillary posterior width for the old models. In Table 1 are shown the minimum, the maximum and the mean values of anterior and posterior widths of dental arches and the standard deviation. There was a statistically significant difference between the measurements of the posterior maxillary dental arch in the old and contemporary models (Figs. 4 and 5). The median of the posterior widths of the old and contemporary models was on a different level (Fig. 3). Table 1. Minimum, maximum and mean values as well as 177

6 zróżnicowanie wartości szerokości dolnego łuku zębowego u pacjentów, którzy zgłosili się do leczenia ortodontycznego w latach (Ryc. 6). U większości pacjentów dawnych i współczesnych wartość szerokości międzykłowej w dolnym łuku zębowym wynosiła mm (Ryc. 7, 8). Wykazana linia trendu w modelach współczesnych dla każdej szerokości przedniej dolnego łuku zębowego (SzP) przyjmuje zawsze mniejszą szerokość tylną górnego łuku zębowego (SzT) (Ryc. 9). a standard deviation of the anterior width of the mandibular dental arch and of the posterior width of the maxillary dental arch. Comparison of the anterior widths (AW) on the old and contemporary models demonstrated a greater diversity in the mandibular arch width values of patients who were qualified for the orthodontic treatment between 2011 and 2012 (Fig. 6). The mandibular intercanine widths in most of old and contemporary models was mm (Figs. 7 and 8). The demonstrated trend line in the contemporary models for each anterior width of the mandibular dental arch (AW) always adopts the lower posterior width of the maxillary dental arch (PW) (Fig. 9). Tabela 1. Minimalne, maksymalne i średnie wartości oraz odchylenie standardowe przedniej szerokości łuku zębowego dolnego i szerokości tylnej łuku zębowego górnego Table 1. The minimum, the maximum, the mean and the standard deviation of the lower anterior and the upper posterior arch widths Dawne modele Old models Współczesne modele Contemporary models Szerokość Width Mean (mm) SD (mm) Przednia dolnego łuku zębowego Anterior width of the mandibular dental arch 25,76 1,31 22,56 28,10 Tylna górnego łuku zębowego Posterior width of the maxillary dental arch 35,43 1,97 31,58 38,73 Przednia dolnego łuku zębowego Anterior width of the mandibular dental arch 25,88 1,82 21,2 29,50 Tylna górnego łuku zębowego Posterior width of the maxillary dental arch 34,79 2,06 30,05 39,58 Min Max Dyskusja Discussion W przeprowadzonym badaniu do porównania wymiarów szerokościowych wybrano dwa pomiary, które na podstawie literatury (5,9) wykazują różną zmienność, tj. szerokość międzykłową dolnego łuku zębowego oraz szerokość tylną łuku górnego. Zmieniające się warunki środowiska mogą mieć wpływ na rozwój narządu żucia, a etiologia obserwowanych zmian może być wieloczynnikowa. W piśmiennictwie są opisywane wyniki badań porównujące wpływ czynników egzogennych na kształt łuków zębowych oraz budowę części twarzowej czaszki w obrębie jednej populacji na przestrzeni tego samego okresu (9,11 ), ale zmiany występujące na przestrzeni kilkudziesięciu lat są trudniejsze do prześledzenia. Wpływ środowiska wywiera prawdopodobny skutek na budowę łuków zębowych, co In the present study two measurements, that were showing the greatest diversity described in the literature, i.e. the intercanine width of the mandibular dental arch and the posterior width of the maxillary arch, were selected. Changing environmental conditions may affect the development of the masticatory complex and the etiology of the observed changes may be multifactorial. In the literature are described results comparing the effect of exogenous factors on the shape of dental arches and the craniofacial morphology in one population during the same time period (9, 11), but changes during decades are more difficult to follow. The environment has a probable impact on the morphology of dental arches, which was shown in the present study. The study by Lindsten (12) demonstrated a higher frequency of posterior crossbite 178

7 potwierdzają wyżej przedstawione badania szerokości łuków zębowych na przestrzeni lat. Badania Lindsten (12) wykazały większą częstość występowania zgryzu krzyżowego w obrębie zębów bocznych oraz bardziej wysklepione podniebienie na czaszkach z lat 80-tych w porównaniu z latami 60-dziesiątymi. Chociaż w literaturze dostępne są badania opisujące wymiary łuków zębowych w populacji średniowiecznej i obecnie (13), brak jest badań dotyczących porównania populacji współczesnej na przestrzeni kilkudziesięciu lat w Polsce. Szerokość tylna w badaniach Harari i wsp. (8) zmniejszyła się u 59% przypadków u dzieci z ustnym torem oddychania w porównaniu z 26% dzieci oddychającymi przez nos. Również Luzzi i wsp. (14) w swoich badaniach potwierdzają wpływ alergicznego nieżytu nosa jako potencjalnego czynnika wpływającego na zmniejszenie się szerokości międzytrzonowcowej i w efekcie powstania zgryzu krzyżowego w odcinkach bocznych. Linder-Aronson (15) wykazała iż u dzieci z przerostem migdałka gardłowego występuje tendencja do zwężania szczęki w porównaniu z dziećmi po zabiegu usunięcia migdałka gardłowego. Szerokość międzykłowa wg Sinclair (16) i Bishara (17) pozostaje na stałym poziomie po 8 roku życia, natomiast zmniejsza się po 12 roku życia według Sillman (18). W naszym badaniu u pacjentów w wieku 8-11 lat zakwalifikowanych w latach pięćdziesiątych i współcześnie do leczenia szerokość międzykłowa nie wykazała zmian istotnych statystycznie pomiędzy badanymi grupami. Pacjenci zgłaszający się obecnie do leczenia ortodontycznego mają zmniejszoną tylną szerokość górnego łuku zębowego w porównaniu z pacjentami zgłaszającymi się do leczenia kilkadziesiąt lat temu. Może to prowadzić do zwiększenia liczby pacjentów leczonych ortodontycznie, u których istnieje konieczność rozbudowy górnego łuku zębowego w odcinku bocznym, co oznacza częstsze prawdopodobieństwo stosowanie aparatów do powolnego lub szybkiego poszerzania szczęki. W przeprowadzonym badaniu nie wykazano zmian w szerokości przedniej dolnego łuku zębowego na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Uzyskane wyniki mogą sugerować długoterminową stabilność tego pomiaru w odniesieniu do szerokości czaszki, ale wymaga to przeprowadzenia dalszych badań. and an increased palatal height in human skulls studied in the 1980-ties as compared with those from the ties. Although in the literature there are available studies comparing morphology of dental arches between the medieval and contemporary populations (13), but there were no studies performed in the contemporary population during the last decades in Poland. In study by Harari et al. (8), the posterior width decreased in 59% of children, who were mouthbreathers as compared to 26% of children with nasal breathing. Also Luzzi et al. (14) in their studies supported the effect of allergic rhinitis as a potential factor influencing the decrease in the intramolar width and, in effect, the formation of posterior crossbite. Linder-Aronson (15) demonstrated, that in children with an enlarged pharyngeal tonsil there is a tendency for narrower maxillas as compared with children after tonsillectomy. The intercanine width according to Sinclair (16) and Bishara (17) remains at the same level from the age of 8 years, but according to Sillman (18) it decreases from the age of 12 years. In the present study on patients aged between 8 and 11 years qualified for treatment in the 1950-ties and contemporarily, the intercanine width has not demonstrated any statistically significant changes. Patients, who are contemporarily seeking orthodontic treatment are characterized by the decreased posterior width of the maxillary arch as compared with patients requesting such treatment several decades ago. This may result in an increase number of orthodontic patients who will require widening of the posterior arch width, and therefore a higher probability of using appliances for the fast and slow maxillary expansion. The present study did not demonstrate any significant changes in the anterior width of the lower arch during the last decades. The obtained results may suggest a long-term stability of this measurement in relation to the width of the skull, but it requires further studies. Wnioski Na przestrzeni sześćdziesięciu lat szerokość tylna łuków zębowych u pacjentów kwalifikowanych do leczenia ortodontycznego zmniejszyła się, podczas gdy szerokość przednia nie wykazała zmian istotnych statystycznie. Ze względu na użycie wysoce dyskryminujących testów w analizie statystycznej (parametryczne testy t) można przyjąć, że uzyskany poziom (p=0,12) w porównaniu szerokości modeli jest Conclusions During the last decades the posterior maxillary width of dental arches in patients qualified for orthodontic treatment had decreased, while the anterior mandibular width has not demonstrated any significant changes. Despite performing statistical analysis with highly discriminant tests (parametric t-tests) we can assume that obtained p results (p=0,12) in posterior width analysis, are regarded as significant. However the further studies on 179

8 zbliżony do oczekiwanego poziomu istotności. Potrzeba jednak kolejnych badań na większych grupach modeli (n>100) aby udowodnić opisaną hipotezę, a tym samym obserwowany trend populacyjny, na wymaganych poziomach istotności statystycznej (p<0,05). this matter are required on numerous models (n>100) to confirm research hypothesis at significant level (p<0,05). Ryc. 3. Wartości mediany szerokości tylnej górnego łuku zębowego SzT na modelach dawnych i współczesnych. Fig. 3. The mean values of the upper posterior arch widths (PW) for the old and contemporary plaster models. Ryc. 4. Histogram szerokości tylnej górnego łuku zębowego (SzT) dawnych modeli. Fig. 4. Histogram of the upper posterior arch widths (PW) for the old plaster model. Ryc. 5. Histogram szerokości tylnej górnego łuku zębowego (SzT) współczesnych modeli. Fig. 5. Histogram of the upper posterior arch widths (PW) for the contemporary plaster model. Ryc. 6. Porównanie szerokości przedniej dolnego łuku zębowego na modelach dawnych i współczesnych. Fig. 6. The differences between the old and contemporary plaster models in lower anterior arch widths. 180 ORTHODONTIC

9 Ryc. 7. Histogram szerokości przedniej dolnego łuku zębowego (SzP) dawnych modeli. Fig. 7. Histogram of the lower anterior arch widths (AW) for the old plaster models. Ryc. 8. Histogram szerokości przedniej dolnego łuku zębowego (SzP) współczesnych modeli. Fig. 8. Histogram of the lower anterior arch widths (AW) for the contemporary plaster models. Ryc. 9. Linie trendu szerokości łuków zębowych modeli dawnych i współczesnych. Fig. 9. Trends of the arch widths for the old and contemporary plaster models. 181 ORTHODONTIC

10 Piśmiennictwo / References 1. Kiliaridis S. Masticatory muscle influence on craniofacial growth. Acta Odontol Scand 1995; 53: Yamamoto S. The effects of food consistency on maxillary growth in rats. Eur J Orthod 1996; 18: Ciochon RL, Nisbett RA, Corrucini RS. Dietary consistency and craniofacial development related to masticatory function in minipigs. J Craniofac Genet Dev Biol 1997; 17: Larsson E, Ogaar B. Craniofacial and dentofacial development in pigs fed soft and hard diets. Am J Orthod Dentofac Orthop 2005; 128: Proffit WR. Etiologia zaburzeń ortodontycznych. Red. Proffit WR, HW Fields. Red. Wyd. Pol. Anna Komorowska: Ortodoncja Współczesna. Urban&Partner Wrocław 2009; Garattini G, Crozzoli P, Valsasina A. Role of prolonged sucking in the development of dento-skeletal changes in the face. Mondo Ortod 1990; 15: Zicari AM, Albani F, Ntrekou P, Rugiano A, Duse M, Mattei A, Marzo G. Oral breathing and dental malocclusions. Eur J Paediatr Dent 2009; 10: Harari D. The effect of mouth breathing versus nasal breathing on dentofacial and craniofacial development in orthodontic patients. The Laryngoscope 2010; 120: Brust EW and JA McNamara Jr. Arch dimensional changes concurrent with expansion in mixed dentition patients. In: Trotman CA, McNamara JA Jr, eds. Treatment: Outcome and Effectiveness. Monograph Dager MM, McNamara JA, Baccetti T, Franchi L: Aging in the craniofacial complex. Angle Orthod 2008; 78(3): Lindsten R, Ogaard B, Larsson E, Bjerklin K. Transverse Dental and Dental Arch Depth Dimensions in the Mixed Dentition in a Skeletal Sample from the 14th to the 19th Century and Norwegian Children and Norwegian Sami Children of Today. Angle Orthod 2002; 72: Gawlikowska-Sroka Aleksandra. Ontogenetyczny i filogenetyczny rozwój czaszki. Roczniki Pomorskiej Akademii w Szczecinie 2010; 56: Luzzi V, Ierardo G, Viscogliosi A, Fabbrizi M, Consoli G, Vozza I, Vestri A, Polimeni A. Allergic rhinitis as a possible risk factor for malocclusion: a case-control study in children. Int J Paediatr Dent Linder-Aronson S. Adenoids. Their effect on mode of breathing and nasal airflow and their relationship to characteristics of the facial skeleton and the denition. Acta Otolaryngol Suppl 1970; 265: Sinclair PM, Little RM. Maturation of untreated normal occlusions. Am J Orthod 1983; 83: Bishara SE, Jakobsen JR, Treder J, Nowak A. Archwidth changes from 6 weeks to 45 years of age. Am J Orthod Dentofac Orthop 1997; 111: Sillman J. Dimensional changes of the dental arches: longitudinal study from birth to 25 years. Am J Orthod Dentofac Orthop 1964; 50: Huck L, Kahl-Nieke B, Schwarze CW, Schüssele B Postretention changes in canine position. J Orofac Orthop 2000; 61:

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski S t a t y s t y k a, część 3 Michał Żmihorski Porównanie średnich -test T Założenia: Zmienne ciągłe (masa, temperatura) Dwie grupy (populacje) Rozkład normalny* Równe wariancje (homoscedasticity) w grupach

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS wersja 9.2 i 9.3 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Spis treści Wprowadzenie... 6 1. Podstawowe informacje o systemie SAS... 9 1.1. Informacje ogólne... 9 1.2. Analityka...

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne*

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Czas. Stomatol., 2010, 63, 12, 779-786 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Treatment of skeletal

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO FOLTYN WIOLETA Praca dyplomowa napisana w Katedrze Techniki Dentystycznej pod kierunkiem naukowym prof. Václav Bednář WSTĘP ZwęŜenie szczęki

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając Etiologia wybranych grup rozszczepów szczęki, objawy i sposoby ich zespołowego leczenia. Natalia Zając Promotor: dr n. med., prof. Vaclav Bednar Wstęp Wśród wad rozwojowych występujących u noworodków w

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Borgis STOMATOLOGIA WIEKU ROZWOJOWEGO Prace oryginalne Original papers Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Halszka Boguszewska-Gutenbaum, *Jadwiga Janicha, Dorota Gajdzik-Plutecka,

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Prace oryginalne. Gipsowe a wirtualne modele ortodontyczne. Orthodontic Plaster Casts Versus Digital Models

Prace oryginalne. Gipsowe a wirtualne modele ortodontyczne. Orthodontic Plaster Casts Versus Digital Models Prace oryginalne Dent. Med. Probl. 0, 48, 4, 59 54 ISSN 644-87X opyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Izabella Dunin-Wilczyńska, Marcin Rudzki, Łukasz Sidorowicz ipsowe a wirtualne

Bardziej szczegółowo

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku The dental status of permanent first molars in students of Dental

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

The presence and degree of development of third molar buds in patients aged 8 18 years...

The presence and degree of development of third molar buds in patients aged 8 18 years... The presence and degree of development of third molar buds in patients aged 8 18 years... Obecność i stopień rozwoju zawiązków trzecich zębów trzonowych u dzieci i młodzieży w wieku 8 18 lat, ocenianych

Bardziej szczegółowo

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w STRESZCZENIE Wady zgryzu klasy III wg Angle'a uwarunkowane są niedorozwojem szczęki lub nadmiernym wzrostem żuchwy, a często połączeniem obu nieprawidłowości. Pacjenci z przodożuchwiem morfologicznym ze

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Joanna Abramczyk 1 C E Paulina Kresa 2 Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska 5 B

Joanna Abramczyk 1 C E Paulina Kresa 2 Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska 5 B Anomalie towarzyszące zatrzymanym kłom Anomalies associated with impacted canines Joanna Abramczyk 1 C E B C D E F Paulina Kresa 2 A B D E F Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning Dawid Bodusz, Wojciech Leszczyński, Wioletta Miśta, Leszek Miszczyk Application of fiducial gold markers:

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi. Bibliografia Publikacji UM w Poznaniu Zapytanie: FLIEGER RAFAŁ Lista publikacji Autorzy: Rafał Flieger, Paweł Lewandowski. Tytuł: Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE POŁOŻENIA ZATRZYMANEGO KŁA GÓRNEGO PRZY UŻYCIU WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW KĄTOWYCH I LINIOWYCH

OKREŚLENIE POŁOŻENIA ZATRZYMANEGO KŁA GÓRNEGO PRZY UŻYCIU WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW KĄTOWYCH I LINIOWYCH ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2008, 54, 1, 136 141 MARIA SYRYŃSKA, AGATA BUDZYŃSKA OKREŚLENIE POŁOŻENIA ZATRZYMANEGO KŁA GÓRNEGO PRZY UŻYCIU

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Klinika Ortodoncji Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Danuta Limanówka ZMIENNOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH WYBRANYCH MIAST POLSKI CHANGES OF THE THERMAL CONDmONS IN THE SELECTED POLISH CITIES Opracowanie

Bardziej szczegółowo

SATISFACTION WITH LIFE OF PEOPLE PARTICIPATING IN CLASSES OF THE UNIVERSITY OF THE THIRD AGE FUNCTIONING IN KUJAWSKO-POMORSKIE PROVINCE

SATISFACTION WITH LIFE OF PEOPLE PARTICIPATING IN CLASSES OF THE UNIVERSITY OF THE THIRD AGE FUNCTIONING IN KUJAWSKO-POMORSKIE PROVINCE DOI: http://dx.doi.org/10.12775/mbs.2014.030 Medical and Biological Sciences, 2014, 28/4, 25-29 ORIGINAL ARTICLE / PRACA ORYGINALNA Anna Grzanka-Tykwińska 1, Małgorzata Chudzińska 2, Kornelia Kędziora-Kornatowska

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Jacek Wilczyñski Zak³ad Patobiomechaniki Instytut Fizjoterapii Wydzia³ Nauko o Zdrowiu Akademii Œwiêtokrzyskiej w Kielcach Kierownik Zak³adu:

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 4(5) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zmiany w narządzie żucia u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki Changes in the organ of mastication in children with

Bardziej szczegółowo

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE Teobald Kupkaa, Klaudia Radula-Janika, Krzysztof Ejsmonta, Zdzisław Daszkiewicza, Stephan P. A. Sauerb a Faculty of Chemistry,

Bardziej szczegółowo

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children *

Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Przegląd Antropologiczny Anthropological Review Vol 62, pp. 49 55 (1999) Densitometric test in differential diagnosis of short stature children * Grażyna Łysoń-Wojciechowska 1, Tomasz Romer 1, Waldemar

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ

WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI PROCESU WYTWARZANIA MASY FORMIERSKIEJ 168/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKÓW ZDOLNOŚCI DO OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Morfometryczna ocena wieku kostnego, sekwencja zmian wzrostowych kręgów szyjnych

Morfometryczna ocena wieku kostnego, sekwencja zmian wzrostowych kręgów szyjnych prace oryginalne Dent. Med. Probl. 2011, 48, 3, 335 341 ISSN 1644-387X Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Agnieszka Machorowska-Pieniążek Morfometryczna ocena u kostnego,

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Jan Cetner Kazimierz Dyguś Marta Ogonowska Jerzy Wojtatowicz METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział:

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: SYLABUS Część A- Opis przedmiotu Nazwa Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: Lekarsko-Stomatologiczny Kierunek studiów: Lekarsko-Stomatologiczny Specjalności: Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Etiologia zgryzu otwartego

Etiologia zgryzu otwartego Etiologia zgryzu otwartego The etiology of open bite Katedra i Zakład Ortodoncji i Ortopedii Szczękowej Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Streszczenie Zgryz otwarty jest wadą, w której

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Mateusz Kurzawski Effectiveness of Clark s appliance in the management of

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003*

Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003* Czas. Stomat., 2006, LIX, 1 Zachorowalność na próchnicę zębów dzieci 12-letnich w województwie łódzkim w latach 1978-2003* Prevalence of caries in 12-year-old children in the region of Łódź between 1978-2003

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław

Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław XX JUBILEUSZOWA JESIENNA SZKOŁA GEODEZJI im. Jacka Rejmana WSPÓŁCZESNE METODY POZYSKIWANIA I MODELOWANIA GEODANYCH Analiza wpływu zmian poziomu wody gruntowej na stabilność anteny stacji permanentnej Wrocław

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ. Efektywność przejść dla zwierząt w aspekcie bezpieczeństwa ruchu drogowego na przykładzie autostrady A2

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ. Efektywność przejść dla zwierząt w aspekcie bezpieczeństwa ruchu drogowego na przykładzie autostrady A2 STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Efektywność przejść dla zwierząt w aspekcie bezpieczeństwa ruchu drogowego na przykładzie autostrady A2 mgr Ewa Patalas Promotor: dr hab. inż. Adam Wysokowski, prof. UZ

Bardziej szczegółowo

Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne

Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne Ocena rozkładu kontaktów okluzyjnych u pacjentów z pojedynczymi brakami uzębienia doniesienie wstępne Evaluation of occlusal contacts in patients with single tooth loss preliminary report Katedra Protetyki

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 4, 276-280 Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku Combined Orthodontic and Prosthetic Treatment in Severe Oligodontia:

Bardziej szczegółowo

Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza

Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza Borgis Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza Teresa Matthews-Brzozowska 1, Małgorzata Pobol-Aidi 1, 2, Maja Matthews-Kozanecka 3, *Dorota Cudziło 4 1 Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Wpływ wieku badanych na przebieg i czas sprowadzania zatrzymanych kłów w szczęce do łuku zębowego

Wpływ wieku badanych na przebieg i czas sprowadzania zatrzymanych kłów w szczęce do łuku zębowego Czas. Stomat., 2006, LIX, 2 Wpływ wieku badanych na przebieg i czas sprowadzania zatrzymanych kłów w szczęce do łuku zębowego The influence of the patients age on the course and time of bringing the impacted

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - ARTYKU ORYGINALNY / ORIGINAL ARTICLE Zaanga owanie Autorów A Przygotowanie projektu badawczego B Zbieranie danych C Analiza statystyczna D Interpretacja danych E Przygotowanie manuskryptu F Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze.

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze. Mgr Urszula Borawska-Kowalczyk Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze Streszczenie Wprowadzenie Mukowiscydoza

Bardziej szczegółowo

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów Wykonanie pomiarów sygnałów wibroakustycznych przy stałych oraz zmiennych warunkach eksploatacyjnych na stanowisku testowym. Część II: Analiza poprawności pomiarów. Autorzy: Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Janusz Wojtyna, Joanna Rodziewicz-Gruhn Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym*

Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym* Czas. Stomat., 2006, LIX, 1 Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym* Malocclusion and orthodontic treatment needs of children with mental retardation Grażyna

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Wisdom teeth role in etiology of late lower arch crowding review of literature

Wisdom teeth role in etiology of late lower arch crowding review of literature Rola zębów mądrości w etiologii stłoczenia trzeciorzędowego przegląd literatury Wisdom teeth role in etiology of late lower arch crowding review of literature Katarzyna Lubińska* ABDEF Wkład autorów A

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW InŜynieria Rolnicza 6/2006 Beata Ślaska-Grzywna Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW Streszczenie W niniejszej

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network

Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Statystyczna analiza zmienności obciążeń w sieciach rozdzielczych Statistical Analysis of the Load Variability in Distribution Network Wojciech Zalewski Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, Katedra

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PORÓWNAWCZA POMIARÓW LINIOWYCH MODELI GIPSOWYCH I WIRTUALNYCH MODELI ORTODONTYCZNYCH 3D*

ANALIZA PORÓWNAWCZA POMIARÓW LINIOWYCH MODELI GIPSOWYCH I WIRTUALNYCH MODELI ORTODONTYCZNYCH 3D* ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2008, 54, 2, 106 113 ANNA JEDLIŃSKA ANALIZA PORÓWNAWCZA POMIARÓW LINIOWYCH MODELI GIPSOWYCH I WIRTUALNYCH MODELI

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

NZOZ Padomed, ul. Pułaskiego 1 B, Rzeszów 2. Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Rzeszowski

NZOZ Padomed, ul. Pułaskiego 1 B, Rzeszów 2. Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Rzeszowski 30.05.2014 232 Prz. Med. Uniw. Rzesz. Inst. Leków, 2014, 3, 232 237 Wydawnictwo UR 2014 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2014,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Małgorzata Szerszunowicz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Wprowadzenie Statystyczna kontrola jakości ma na celu doskonalenie procesu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku _estetyka Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku Interdisciplinar management of adult patient with hipodontia a case report Autorzy_ Maciej

Bardziej szczegółowo

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2006, LVI, 4, 295-299 Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku Prosthetic treatment of the patient with hipodontia. A case report Jacek Kasperski 1, Przemysław Rosak

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego

Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego Selected dental disorders in patients with complete unilateral cleft of the primary and secondary

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej.

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Temat: WYKRYWANIE ODCHYLEO W DANYCH Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Przykładem Box Plot wygodną metodą

Bardziej szczegółowo

Comparison of the height of jump and maximal power of the lower limbs using coaching and laboratory tests in volleyball players

Comparison of the height of jump and maximal power of the lower limbs using coaching and laboratory tests in volleyball players Buśko Krzysztof, Szulc Adam, Kołodziejczyk Michał. Comparison of the height of jump and maximal power of the lower limbs using coaching and laboratory tests in volleyball. Journal of Health Sciences. 2014;4(13):201-206.

Bardziej szczegółowo

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (137) 2006 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (137) 2006 Zbigniew Owczarek* Robert Geryło** OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA

Bardziej szczegółowo

The significance of the family factor in supplementing the diet with magnesium among Lublin university students

The significance of the family factor in supplementing the diet with magnesium among Lublin university students The significance of the family factor in supplementing the diet with among Lublin university students dr hab. n. med. Marta Makara-Studzińska, mgr Danuta Podstawka, dr Agnieszka Grzywa-Bilkiewicz Department

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia wybranych chorób alergicznych u dzieci w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2007 2010

Epidemiologia wybranych chorób alergicznych u dzieci w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2007 2010 378 Hygeia Public Health 212, 47(3): 378-382 Epidemiologia wybranych chorób alergicznych u dzieci w województwie warmińsko-mazurskim w latach 27 21 Epidemiology of selected allergic diseases in children

Bardziej szczegółowo

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF)

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Gliwice, Poland, 28th February 2014 Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Krzysztof A. Cyran The project has received Community research funding under the 7th Framework

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

http://www.rcin.org.pl

http://www.rcin.org.pl Archeologia Polski, t. XXXVIII : 1993, z. I PL ISSN 0003-8180 MAŁGORZATA WINIARSKA-KABACIŃSKA ANALIZA FUNKCJONALNA OSTRZA KOŚCIANEGO ZBROJONEGO KRZEMIENNYMI WKŁADKAMI Z TŁOKOWA, WOJ. OLSZTYŃSKIE 1 Analizę

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Inżynieria Rolnicza 4(122)/2010 WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Aleksander Krzyś, Józef Szlachta,

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo