Równe Szanse raport z badań dotyczących zjawiska biedy i ubóstwa wśród rybnickich uczniów.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Równe Szanse raport z badań dotyczących zjawiska biedy i ubóstwa wśród rybnickich uczniów."

Transkrypt

1 Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS Równe Szanse raport z badań dotyczących zjawiska biedy i ubóstwa wśród rybnickich uczniów. Raport z badania przeprowadzonego w ramach programu 2010 Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym dzięki finansowaniu Unii Europejskiej oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

2 2 Spis treści Wstęp...3 Zjawisko ubóstwa wśród dzieci w Rybniku...9 Metodologia Wyniki badań przeprowadzonych wśród rodziców Ochrona zdrowia Odżywianie Odzież Potrzeby edukacyjne Aspiracje edukacyjne Wyniki badań przeprowadzonych wśród nauczycieli Zakończenie Aneksy i spisy Spis tabel i wykresów.. 51 Niniejszy dokument został przygotowany przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. Wyrażone w nim opinie w żaden sposób nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.

3 3 Wstęp Niniejszy raport z badania został przygotowany i opracowany dzięki finansowaniu Unii Europejskiej i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach programu 2010 Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. Projekt pod tytułem Równe szanse jest realizowany przez Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS. Grupą najbardziej narażoną na zjawisko wykluczenia społecznego są dzieci i młodzież. To właśnie je dotyka dziedziczenie wzorców zachowań, one są najbardziej narażone na pozostanie w gettach biedy. Problemy z jakimi muszą się zmierzyć to przede wszystkim: bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, wykluczenie społeczne, migracje zarobkowe, rozwody i separacje rodziców, przemoc rówieśnicza i domowa, zaniedbanie, bariery edukacyjne, wczesna inicjacja seksualna, uzależnienia oraz przestępczość. Obserwowany jest znaczny wzrost zjawisk przyczyniających się do zwiększenia liczby rodzin dysfunkcyjnych. Stąd też narodziła się potrzeba przeprowadzenia badania i zanalizowania skali ubóstwa oraz wykluczenia społecznego wśród dzieci mieszkających w Rybniku. Edukacja jest jedną z podstawowych funkcji, jaką pełni szkoła. W ustawie o systemie oświaty znajduje się zapis dotyczący m.in. wspierania wychowawczej roli rodziny oraz opieki nad uczniami pozostającymi w trudnej sytuacji materialnej i życiowej 1. Zadaniem placówek oświatowych oprócz podstawowego celu edukacji, jest również diagnoza problemów uczniów oraz wsparcie szkoły. Jednocześnie rola tej instytucji w przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży ze środowisk zaniedbanych jest zapisana w wielu dokumentach strategicznych, jak chociażby w Narodowej Strategii Integracji Społecznej dla Polski (MPIPS, 2004), czy Strategii Państwa dla Młodzieży na lata (MENiS, 2003). 1 Art. 1 ust. 2, 12, Ustawa o systemie oświaty z dnia r. (tekst jednolity).

4 4 W rybnickich szkołach realizowane są różne programy, które mają na celu minimalizowanie skutków ubóstwa i wykluczenia społecznego dzieci, ale wydaje się, że wciąż zbyt mało jest kompleksowych działań, które w pełni wyeliminują te zjawiska. Każda szkoła w inny sposób próbuje rozwiązywać problemy uczniów z rodzin uboższych oraz przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu, ale efekty realizacji tych zadań są różne. Badania, które zostały przeprowadzone w szkołach podstawowych miały na celu określenie skutków ubóstwa wśród uczniów i rozpoznania skali problemów z tym związanych oraz rozmiaru form ukrytej segregacji dzieci. Jednym z podstawowych skutków ubóstwa wśród uczniów jest zmniejszenie szans dzieci z uboższych rodzin na dobre wyniki w nauce, co wzmacnia efekt dziedziczenia ubóstwa. Zjawisko to jest wynikiem braku dochodów z pracy rodziców, spowodowanego bezrobociem lub ich biernością zawodową. Przyczyny ubóstwa można rozpatrywać w dwóch aspektach. Pierwszy z nich to teoria obniżonych inwestycji, która wskazuje na bezpośredni wpływ wysokości dochodu rodziców na osiągnięcia życiowe ich dziecka. W myśl tego ujęcia rodziny gorzej uposażone nie mają wystarczających środków, aby móc zainwestować w edukację swych dzieci (nie tylko w przedszkola i odpowiednie szkoły, ale też w książki, zabawki edukacyjne), zdrowie (odpowiednie odżywianie i opiekę medyczną) i środowisko życia swoich dzieci (dobre warunki mieszkaniowe, ale i bezpieczne sąsiedztwo). Efekt jest taki, że dzieci bez dostępu do książek i zabawek edukacyjnych, nie uczęszczające do przedszkoli i dobrych szkół, źle odżywione i pozbawione dobrej opieki lekarskiej, żyjące w złych warunkach mieszkaniowych i w niebezpiecznym sąsiedztwie, gorzej się rozwijają od swoich zamożniejszych rówieśników. Dzieci te charakteryzuje gorszy stan zdrowia i obniżone zdolności językowe. Są gorzej przygotowane do nauki i w efekcie słabiej radzą sobie w szkole, często przedwcześnie ją porzucając. W konsekwencji, ich szanse na osiągnięcie w przyszłości podobnego statusu społecznego jak ich lepiej sytuowani rówieśnicy, jest w znacznym stopniu utrudnione, czasem wręcz niemożliwe. Druga teoria odnosi się do samych rodziców, a problemy ubogich dzieci tłumaczy się słabą jakością opieki, jaką oferują im dorośli. Poziom dochodów poniżej minimum krajowego wiąże się z większym stresem rodziców, który ma negatywny wpływ na jakość ich opieki.

5 5 I to stres, związany z brakiem pieniędzy raczej, niż niski dochód sam w sobie, niszczy społeczny i emocjonalny rozwój dzieci, a w konsekwencji niszczy ich szanse na sukces w przyszłości. Tacy rodzice przejawiają wyższy poziom frustracji i irytacji wobec dzieci, brak chęci poświęcania im swojego czasu i chęci do zajmowania się nimi, nie oferują im wystarczającego wsparcia poznawczego, częściej surowo każą. Zjawiska te niewątpliwie przekładają się na osiągnięcia edukacyjne dzieci, ale wywołują także szereg problemów związanych z zachowaniem np. większą skłonność do agresji. Niejednokrotnie dzieci z uboższych rodzin są wyszydzane i piętnowane, ponieważ są gorzej ubrane czy też chodzą na dotowane posiłki. Ważny staje się fakt, czy szkoła przeciwdziała tego typu zachowaniom, czy podejmowane są jakiekolwiek wysiłki, aby nie dopuszczać do segregacji uczniów. Dzieci z uboższych rodzin mają utrudniony dostęp do odpłatnej oferty edukacyjnej, a ich rodzice mają często problem z zaspokojeniem podstawowych potrzeb. Nie stać ich na odpłatne lekcje nauki języka, korepetycje, czy sfinansowanie wyjazdu swego dziecka na klasową wycieczkę. Niski status materialny, który w znacznym stopniu decyduje o dostępie do edukacji, jest jednym z największych problemów, jakie stają przed wieloma rodzicami dzieci w wieku szkolnym. A jak zauważa Anna Szukiełojć Bieńkuńska, Naczelnik Wydziału Warunków Życia w Departamencie Statystyki Społecznej Głównego Urzędu Statystycznego ubóstwo w Polsce przybiera głównie twarz dziecka. Segregacja uczniów bardzo rzadko ma postać jawną. Przeważnie objawia się pośrednio, przez takie praktyki jak: wymaganie od rodziców oświadczeń o dochodach, łączenie uczniów w klasy według kryterium zamieszkania (co często oznacza skupienie dzieci z biedniejszych ulic czy osiedli w jednej grupie tzw. gettyzacja), różnicowanie dzieci według posiłku, jaki otrzymują w szkole. Klasy stworzone z dzieci mieszkających w biedniejszej okolicy są zwykle trudniejsze, tzn. dzieci są mniej chętne i zdolne do nauki oraz sprawiają większe problemy wychowawcze. Doświadczeni nauczyciele unikają nauki w takich klasach, jako pracy znacznie cięższej i mniej satysfakcjonującej. Klasy te są z reguły przydzielane nauczycielom mało doświadczonym, często dopiero zaczynającym karierę w zawodzie. W efekcie, z grupą dzieci, które powinny być otoczone szczególną opieką doświadczonych nauczycieli i wychowawców, pracują osoby z krótkim stażem zawodowym.

6 6 Skutkuje to tym, że od początku dzieci te są traktowane jako mniej zdolne i nie warte wysiłku edukacyjnego. Obecnie podejmowane są różne przedsięwzięcia mające na celu pomoc środowiskom zagrożonym wykluczeniem społecznym. W Ustawie o systemie oświaty jest zapis o zmniejszaniu różnic w dostępie do edukacji oraz umożliwianiu pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudniej sytuacji materialnej ucznia 2. W myśl tej ustawy uczeń ma prawo do korzystania z pomocy materialnej ze środków budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Pomoc ta ma charakter socjalny (stypendia i zasiłki szkolne) i motywacyjny (stypendia za wyniki w nauce lub osiągnięcia sportowe). Pomoc materialna o charakterze motywacyjnym jest przyznawana przez dyrektorów szkół w ramach środków przyznawanych na ten cel z budżetu danej placówki. Kierowana jest do uczniów, którzy uzyskali wysoką średnią ocen w semestrze poprzedzającym okres przyznawania stypendium lub którzy uzyskali wysokie wyniki we współzawodnictwie sportowym na szczeblu co najmniej międzyszkolnym. Pomoc o charakterze socjalnym przyznaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta z dotacji celowych z budżetu państwa. Jest ona przeznaczona dla uczniów, którzy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów w rodzinie. W ramach pomocy materialnej należy wymienić także organizowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej programy mające na celu przynajmniej częściowe pokrycie kosztów nauki. Ministerstwo zapewnia tu przede wszystkim komplet podręczników szkolnych potrzebnych rozpoczynającym naukę dzieciom z ubogich rodzin. Warto zwrócić tutaj uwagę na kilka faktów, które dodatkowo pogłębiają niekorzystną sytuację dzieci. Po pierwsze: system opiekuńczo-wychowawczy, do którego zaliczone są żłobki i przedszkola, obejmuje przede wszystkim dzieci, którymi z jakichś powodów nie mogą zajmować się rodzice. W przypadku żłobków i przedszkoli powodem tym jest najczęściej praca zawodowa rodziców. To właśnie dzieci tych rodziców którzy mając pracę są w stanie 2 Art. 90b ust. 1 Ustawa o systemie oświaty z dnia r. (tekst jednolity)

7 7 zapewnić swoim pociechom lepszy byt materialny mają pierwszeństwo podczas naborów. Z jednej strony jest to zrozumiałe, jednak z drugiej dodatkową opieką i wychowaniem objęte są dzieci, które zwykle mają zapewnione dobre możliwości rozwoju, natomiast te dzieci, których rodzice są niewydolni wychowawczo czy których po prostu nie stać na inwestowanie w rozwój dziecka, pozostają nadal w wyjątkowo niekorzystnej sytuacji. Biorąc pod uwagę to, że w Rybniku funkcjonuje 36 przedszkoli, w których są 3622 miejsca, a wg danych Urzędu Miasta Rybnik zamieszkuje 5206 dzieci w wieku od 3 do 6 lat, to z tej formy opieki nie może korzystać aż 1584 dzieci. Podkreślmy: dzieci, które mają zapewnioną opiekę rodziców, czyli - najmniejsze szanse mają te, których obydwoje rodziców nie pracuje! Właśnie w ten sposób generuje się różnice w rozwoju i umiejętnościach dzieci już na etapie zerówki i pierwszych klas szkoły podstawowej. Po drugie: biedne dzieci staną się najprawdopodobniej biednymi dorosłymi, gdyż polski system edukacji nadal nie przewiduje rozwijania inteligencji finansowej i nie kształci z zakresu umiejętności finansowych ani małych, ani dużych obywateli. Być może ktoś powie: przecież w szkołach są lekcje przedsiębiorczości. Są, i owszem. Jednak uczenie dzieci pisania CV czy listu motywacyjnego nie przyczyni się do poprawy ich przyszłej sytuacji materialnej. Tego typu informacje można znaleźć na każdej stronie internetowej poświęconej pracy. Jednak wiedza z zakresu tego, jak i w co inwestować, czym różni się samo zatrudnienie od posiadania biznesu i kiedy czas na zmianę pracy nie są zwykle znane nauczycielom, a uczniowie nawet kończący szkoły ponadgimnazjalne, również nie mają o nich pojęcia. Jak więc przeciwdziałać biedzie, skoro edukowani do zamożności nie są ani dzieci, ani młodzież, ani dorośli? Jak powszechnie wiadomo, czym skorupka nasiąknie za młodu, tym na starość trąci. Nie jest także tajemnicą, że bierność i bieda są zjawiskami społecznie dziedziczonymi. I aż chce się zapytać: skoro tak jest, to dlaczego nie uczy się, że można inaczej i że są inne możliwości? Dlaczego nie przekazuje się tej wiedzy najważniejszej, nie motywuje i nie daje nadziei na poprawę? To właśnie dzieci, które mają najbardziej chłonne umysły i kodują w nich tysiące informacji, mogą zmienić swoją przyszłość pod warunkiem, iż będą wiedziały, że i jak można to zrobić. Można zarzucić temu podejściu, że przecież dziecko samo na siebie nie zarobi. Jednak w perspektywie kolejnych 15, 20 czy 30 lat te dzieci będą przekazywały swoją wiedzę, postawę

8 8 i umiejętności swoim dzieciom. A wtedy te elementarne umiejętności będą miały kluczowe znaczenie dla kolejnych pokoleń ich statusu materialnego, a co za tym idzie statusu materialnego całego Państwa. Po trzecie: ubóstwo w Polsce przybiera głównie twarz dziecka, gdyż system świadczeń opieki społecznej jest po prostu niewydolny. Mówią o tym nie tylko media i obywatele, ale także sami jej pracownicy socjalni. Bardzo dokładnie nakreślają oni, że największy problem jest w rodzinach, których dochody przekraczają progi potrzebne do uzyskania darmowych obiadów czy książek, jednak niemal wszystkie one są przepijane. Pracownicy opieki społecznej mówią tutaj jednym głosem, że praktycznie są wobec tego problemu bezsilni. I nie mają żadnych oficjalnych możliwości pomagania tym dzieciom, chyba, że rodzice prawnie utracą zdolność sprawowania opieki nad potomstwem. Ten proces nie jest jednak łatwy. Problemem jest także brak zaradności życiowej: ojciec czy matka, tuż po odebraniu zasiłku robią olbrzymie zakupy, kupując nierzadko luksusowe produkty, które zużywają w ciągu tygodnia i przez następne 3 czy 4 tygodnie nie są w stanie zapewnić dzieciom nawet minimalnego wyżywienia. Dlaczego więc nie pomyśleć o wprowadzeniu systemu od dawna stosowanego na zachodzie Europy: wypłata świadczeń odbywa się w trybie tygodniowym, a nie miesięcznym, co z kolei powoduje, że łatwiej rozplanować wydatki. Po przeanalizowaniu tego raportu wydaje się, że dzieci z mniej zamożnych rodzin są objęte różnymi formami wsparcia, a ich podstawowe potrzeby powinny być zawsze zaspokojone, lecz dane tego raportu przedstawiają sytuacje nieco bardziej skomplikowanie. Ubóstwo w mieście przybiera różne formy: od ograniczeń finansowych rodziny niepozwalających zapewnić dodatkowych potrzeb dziecka, jak na przykład wycieczki, wyjścia do kina - do skrajnych form ubóstwa, które objawia się brakiem jedzenia czy odzieży. Skrajne ubóstwo - choć jego odsetek jest bardzo niski - występuje w Rybniku i objawia się głównie niedożywieniem, a czasem nawet głodem dzieci.

9 9 Zjawisko ubóstwa wśród dzieci w Rybniku Według obowiązującej w Unii Europejskiej definicji, ubóstwo odnosi się do osób, rodzin lub grup osób, których zasoby (materialne, kulturowe i społeczne) są ograniczone w takim stopniu, że wyklucza to je z minimalnego sposobu życia w kraju, w którym mieszkają 3. Szacowane przez Instytut Polityki i Spraw Socjalnych minimum socjalne uwzględnia taki koszyk dóbr i usług, aby rodzina określonego typu mogła zaspokoić potrzeby biologiczne, kulturalne i społeczne, na poziomie uznanym za niezbędny. Z tego powodu minimum socjalne powinno być traktowane nie jako próg ubóstwa, lecz jako granica wyznaczająca sferę niedostatku, poniżej której następuje deprywacja integracyjnych potrzeb człowieka i narasta zagrożenie wchodzenia w proces wykluczenia społecznego. Minimum egzystencji uwzględnia natomiast jedynie te potrzeby, których zaspokojenie nie może być odłożone w czasie, a konsumpcja niższa od poziomu wyznaczonego tą granicą prowadzi w dłuższym okresie do biologicznego wyniszczenia. W związku z tym wartość minimum egzystencji pozwala zorientować się w rozmiarach ubóstwa skrajnego w Polsce oraz wskazać na te grupy ludności, które znajdują się w najtrudniejszej sytuacji materialnej i powinny być przedmiotem szczególnego zainteresowania polityki społecznej. Przez ubóstwo można rozumieć również stan, w którym jednostce lub grupie społecznej brakuje środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb uznawanych w danej społeczności za niezbędne do normalnego życia (Frieske 2004). Ubóstwem zagrożeni są przede wszystkim młodzi ludzie, w tym dzieci. W 2009 roku w Polsce poniżej granicy ubóstwa relatywnego żyło 22% dzieci. Tym samym należymy do krajów o najwyższym stopniu zagrożenia ubóstwem wśród dzieci i młodzieży. Z badań GUS dotyczących warunków życia gospodarstw domowych wynika, iż w 2009 roku podobnie jak w latach poprzednich dzieci i młodzież do 18 lat stanowiły ok. 34% 3 Narodowa Strategia Integracji Społecznej dla Polski. Ministerstwo Polityki Społecznej. Warszawa 2004r. s. 24.

10 10 populacji żyjącej poniżej minimum egzystencji (GUS, 2009). Jak pokazują badania, utrzymuje się zjawisko relatywnie częstszego zagrożenia ubóstwem rodzin wielodzietnych. Poniżej minimum egzystencji w 2009 roku żyło 49,2% osób z rodzin z licznym potomstwem (posiadających czworo lub więcej dzieci na utrzymaniu), podczas gdy odsetek dla całej populacji wynosił 17,3%. Problem jest tym większy, że stopa ubóstwa skrajnego tych rodzin ponad trzykrotnie przekraczała wówczas wskaźnik ogólny (GUS, 2009). Stan ten nie ulega poprawie - w 2008 roku poniżej minimum egzystencji żyło ok. 44% osób w rodzinach małżeństw z czworgiem i więcej dzieci na utrzymaniu, około 17,9 % osób - w rodzinach małżeństw z trojgiem dzieci na utrzymaniu. W Rybniku mieszka ludzi, w tym osób do 15 roku życia. Ze świadczeń pomocy społecznej korzysta rodzin, w tym osób do 15 roku życia. W wyniku rozpoznania znacznego stopnia ubóstwa świadczenia przyznano rodzinom (3 670 osób w rodzinach). Z ciepłych posiłków dotowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rybniku, wydawanych w szkołach korzysta dzieci, czyli ponad 17% uczniów z rybnickich podstawówek. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest wysokie bezrobocie. W mieście liczba osób zarejestrowanych jako bezrobotne wynosi 4 501, stopa bezrobocia w maju 2010 roku wynosiła 7,5%. W roku szkolnym 2009/2010 do szkół podstawowych uczęszczało 7873 uczniów. Z danych Ośrodka Pomocy Społecznej zawartych w Strategii Polityki Społecznej dla Miasta Rybnika na lata (Załącznik Nr 1: Statystyka problemów społecznych występujących w dzielnicach Rybnika w latach ) wynika, że w mieście jest około 1100 dzieci (w wieku 7 14 lat) dotkniętych problemem ubóstwa. Zjawisko to jest najpowszechniejsze w południowych dzielnicach miasta, odróżniających się od pozostałych dzielnic rozległością, poprzemysłowym charakterem i stosunkowo dużą gęstością zaludnienia (tzw. blokowiska). Spośród wcześniej wymienionych 1100 rybnickich dzieci, aż 650 żyje właśnie w tych dzielnicach. Szczegółowe dane przedstawione został w tabeli nr 1.

11 11 Boguszowice Osiedle Chwałowice Maroko- Nowiny Niedobczyce Niewiadom Paruszowiec - Piaski Smolna Liczba mieszkańców Liczba rodzin wiek dzieci Źródło: Strategia Polityki Społecznej dla Miasta Rybnika na lata (Załącznik Nr 1: Statystyka problemów społecznych występujących w dzielnicach Rybnika w latach ). Z tabeli wyraźnie widać, które dzielnice są najbardziej dotknięte ubóstwem. Obszary te zostały objęte Lokalnym programem rewitalizacji na lata , którego celem jest nie tylko poprawa infrastruktury, ale także przeciwdziałanie problemom społecznym. Wskazane dzielnice cechuje również najwyższy odsetek rodzin korzystających ze wsparcia finansowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Szczegółowe dane przedstawia wykres nr 1. Wykres nr 1. Liczba osób korzystających z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Źródło: Lokalny Program Rewitalizacji na lata

12 12 Jak można zauważyć na wykresie, dzielnice w których jest największy odsetek korzystających z pomocy MOPS korelują z liczbą dzieci dotkniętych ubóstwem. Wyznaczone obszary są terenami tzw. blokowisk oraz miejsc, w których mieszczą lub mieściły się duże zakłady pracy. Natomiast Boguszowice Osiedle i Paruszowiec - Piaski, to dzielnice w których mieszkańcy najczęściej korzystają z pomocy MOPS-u. Metodologia Zjawisko badań ubóstwa może być analizowane na podstawie trzech różnych narzędzi badawczych: - metodologii obiektywnej, która bada dochody i wydatki określonych gospodarstw rodzinnych; jest to najpopularniejszy sposób, który wykorzystywany jest przez instytucje badające poziom zamożności obywateli, czy określające minimum socjalne; - metodologii subiektywnej, która bada stopień zaspokojenia określonych potrzeb wszystkich członków gospodarstwa rodzinnego, dysponującego określonym poziomem dochodów; - stosując poza pieniężne kryteria określające zamożność danego gospodarstwa rodzinnego - badania marketingowe oparte na podstawie dokonywanych zakupów. Metodologia, która została zastosowana w naszym raporcie oparta jest na subiektywnych opiniach, deklaracjach rodziców i nauczycieli, którzy opisywali stopień zaspokojenia podstawowych potrzeb dzieci. W raporcie nie znalazły się informacje o dochodach rodziców. Badanie zostało wzbogacone o dane statystyczne Opieki Pomocy Społecznych, które pozwoliły określić skalę ubóstwa w konkretnych liczbach oraz o obszary dzielnice, w których mieszkańcy najczęściej korzystają z pomocy finansowej OPS. Badanie w ramach projektu Równe szanse zostało przeprowadzone w okresie od 1 marca do 30 kwietnia 2010 w 15 rybnickich placówkach oświatowych szkołach podstawowych. Opracowano je w oparciu o anonimowe ankiety przeprowadzone wśród nauczycieli i wychowawców rybnickich podstawówek oraz na reprezentatywnej grupie

13 13 rodziców z tychże szkół. W sumie przeprowadzono 300 ankiet (150 wśród nauczycieli i 150 wśród rodziców). Badanie zostało wzbogacone wywiadem pogłębionym z pedagogami pracującymi w szkołach. Badanie ankietowe zostało przeprowadzone w 3 dobranych lokalizacjach: z centrum miasta, z południowych dzielnic szczególnie dotkniętych zjawiskiem ubóstwa i z pozostałych dzielnic o charakterze podmiejskiej zabudowy. Ankiety do szkół były dystrybuowane osobiście przez ankietera. Badania wśród rodziców zostały przeprowadzone w trakcie wywiadówek. Zwrot ankiet wynosił 100%, ponieważ ankieter sam docierał bezpośrednio do respondentów. Wyniki badań przeprowadzonych wśród rodziców Jednym z podstawowych narzędzi pomiaru standardu życia użytym podczas badań był współczynnik deprywacji. Składał się on z szeregu pytań, w których pytaliśmy czy dane dziecko ma, nie ma, bo nie potrzebuje lub też nie ma, bo nie ma na to pieniędzy, całego szeregu dóbr i aktywności, które zostały uznane za niezbędne składniki zaspokajania potrzeb dzieci. Do owych podstawowych dóbr zostały zaliczone: sprzęt rekreacyjny (rower, piłka); własne książki, wszystkie potrzebne podręczniki; ciepła kurtka lub płaszcz na zimę; dobrze dopasowane buty na każdą porę roku; trzy posiłki dziennie; posiłek z mięsem lub rybą, przynajmniej co drugi dzień; świeże owoce lub warzywa, przynajmniej raz dziennie. Jako aktywności sklasyfikowane zostały: wyjścia do kina, teatru, na koncerty; obchodzenie urodzin, imienin, itp.; wyjazd na wakacje z dala od domu, przynajmniej na 1 tydzień w roku; wyjazd na wycieczkę szkolną przynajmniej 1 raz do roku; spotkania w domu z przyjaciółmi. Współczynnik został skonstruowany na podstawie pytań, na które padła odpowiedź: nie ma, bo nie ma na to pieniędzy. Trafność indeksu została sprawdzona poprzez analizę związku indeksu z innymi pytaniami wskazującymi na brak zaspokojenia ważnych potrzeb tj. z pytaniem o doświadczenie głodu oraz sytuację braku pieniędzy na wykupienie lekarstw potrzebnych dziecku.

14 14 W pierwszej części tego rozdziału zajmiemy się oszacowaniem skali niezaspokojenia potrzeb badanych dzieci. Wykorzystamy w tym celu odpowiedzi na pytania dotyczące wyżywienia, ochrony zdrowia, dostępu do edukacji i rekreacji. Dane jakie uzyskaliśmy pokazują, że standard życia wśród badanej populacji jest dość dobry. Zapewne można założyć, że większość rodziców dokłada starań, by w pierwszej kolejności zaspokoić potrzeby swoich dzieci. Najwyraźniej brak im jednak środków, żeby skutecznie chronić je przed niedostatkiem. Tabela nr 2. Ilość osób w rodzinie. Ilość osób w gospodarstwie domowym Częstość Procent 1 1,6% 2 2 1,3% ,3% ,3% ,2% 6 8 5,2% 7 2 1,3% Suma ,8% (Źródło: badania własne) Wśród badanych rodzin dominowały te składające się z 4 osób, w przypadku 25% ankietowanych były to rodziny 5 - osobowe. Liczba gospodarstw domowych utrzymujących się z ze źródeł niezarobkowych w Rybniku wynosi aż 44%. Ponad 29% gospodarstw domowych utrzymuje się z różnego rodzaju zasiłków (zasiłki dla bezrobotnych, renty socjalne, zasiłki z pomocy społecznej). Osoby korzystające ze świadczeń MOPS to głównie osoby długotrwale bezrobotne oraz niezaradne życiowo. Wiele rodzin to rodziny dysfunkcyjne. Z pomocy MOPS w 2009 roku skorzystało 609 takich rodzin (w tym 2356 osób w rodzinach). Przyczyną tego stanu rzeczy jest głównie bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i nieumiejętność prowadzenia gospodarstwa domowego.

15 15 Dziecku w rodzinie dysfunkcyjnej grozi stres, brak poczucia bezpieczeństwa i zaniedbanie. Konsekwencje tego ponosi przez całe życie. Dziecko, aby przetrwać w takiej rodzinie musi przystosować się do sposobu jej życia, gdyż jest zbyt słabe, aby samemu zmienić swą sytuację. Niedostatecznie wspomaga go w pokonywaniu zadań rozwojowych, dostarczając mu natomiast wielu negatywnych doświadczeń. Wykres nr 2. Ilość osób w rodzinie Ilość osób w rodzinie ,6 1,3 12,3 50,3 1 25,2 5,2 1,3 1 osoba 2 osoby 3 osoby 4 osoby 5 osób 6 osób 7 osób Ochrona zdrowia 2 % badanych dzieci w ciągu ostatniego roku przynajmniej raz nie otrzymało pomocy lekarza, wtedy kiedy było to potrzebne. W większości przypadków było to spowodowane zbyt dużymi kosztami. 20% rodziców wskazało, że przyczyną nie otrzymania pomocy była jej niedostępność. Możliwości korzystania z pomocy lekarskiej w Rybniku jest bardzo dużo, jednakże w uwagi na fakt, że w większości są to placówki niepubliczne, świadczone przez nie usługi są odpłatne. Przyczyną nie otrzymania pomocy w momencie, w którym ta pomoc była niezbędna, jest bardzo długi okres oczekiwania na wizytę u specjalisty. A na wizytę w prywatnym gabinecie nie wszyscy rodzice mogą sobie pozwolić. Najczęściej z prywatnych wizyt u lekarza rezygnują rodziny, w których jest troje lub więcej dzieci. Rodziców oceniających stan zdrowia swoich dzieci jako dobry było wśród badanych 59,3%; jako bardzo dobry 33,3% badanych. Natomiast rodziców wskazujących na zły stan

16 16 zdrowia dzieci było jedynie 0,7%. Dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej w Rybniku jest porównywalny w sali kraju. Jednakże z uwagi na fakt długiego oczekiwania na wizytę u specjalisty, rodzice często zmuszeni są udać się na wizytę w prywatnym gabinecie. Z uwagi na koszty takiej wizyty rodziny w gorszej sytuacji materialnej, nie decydują się na prywatne wizyty lub zwlekają z pójściem do lekarza. Wielu rodziców rezygnuje z wykupienia leków zalecanych przez lekarza lub kupuje tylko część przepisanych lekarstw. Rodzice deklarują także, że starają się kupować tańsze, polskie zamienniki lekarstw zagranicznych. Tabela nr 3. Ocena stanu zdrowia dziecka. Częstość Procent Bardzo dobre 50 33,3 % Dobre 89 59,3 % Ani dobre ani złe 6 4 % Złe 1 0,7 % Brak danych 4 2,7 % Suma % (Źródło: badania własne) Wykres nr 3. Ocena stanu zdrowia dziecka. Ocena stanu zdrowia dziecka 60 59, ,3 Bardzo dobre Dobre ,7 2,7 Ani dobre ani złe Złe Brak danych 0 1

17 17 Odżywianie Około 10 % badanej grupy nie odżywia się właściwie. Są to te wszystkie dzieci, które nie mają zapewnionego przynajmniej jednego ciepłego posiłku. Z tego 2 % dzieci cierpi na poważne niedożywienie. To dzieci, które nie mają zapewnionych 3 posiłków dziennie, czy posiłków z mięsem lub rybą. Około 2% badanych rodziców przyznało również, że nie kupują owoców z powodu braku pieniędzy. Jedną z istotniejszych form pomocy jest organizowanie bezpłatnych posiłków w szkołach. Najważniejszym źródłem pomocy tego typu jest rządowy program: Pomoc państwa w zakresie dożywiania. Skorzystać z niego mogą wszystkie ubogie dzieci, pod warunkiem, że dochód na osobę w ich rodzinie nie przekracza 474 zł. Pomoc w ramach programu na ogół organizowana jest przez szkoły, a także przedszkola dysponujące odpowiednią infrastrukturą i zapleczem gastronomicznym. W Rybniku z pomocy tej korzysta 1580 dzieci. Często zdarza się, że szkolne obiady to jedyny ciepły posiłek, jaki jedzą w ciągu dnia. Tabela nr 4. Problemy z zakupieniem jedzenia Częstość Procent Nie % Tak 7 4,7 % Nie wiem 2 1,3 % Brak danych 5 3,3 % Suma % (Źródło: badania własne) Około 5% badanych rodziców wskazało, że nie było w stanie zakupić dziecku jedzenia, jednakże rodzice nie wskazali jak często zdarza się taka sytuacja. Zdecydowana większość rodziców stara się zaspokoić potrzeby dzieci. Oprócz obiadów szkolnych dzieci z dzielnicy Boguszowice mogą skorzystać również z pomocy świadczonej przez Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom 17-tka. W ramach akcji dożywiania, stowarzyszenie realizuje program Starszy brat, starsza siostra, gdzie starsi podopieczni oraz wolontariusze przygotowują posiłki dla młodszych dzieci. Z wywiadu przeprowadzonego

18 18 z przedstawicielami stowarzyszenia wynika, że w okresie wakacyjnym możliwości dożywania dzieci są bardzo ograniczone. Podczas wakacji posiłki dla dzieci nie są wydawane, a możliwości stowarzyszenia są dość ograniczone. Dlatego znaczna ilość dzieci w okresie wakacyjnym nie ma możliwości zjedzenia ciepłego i pełnowartościowego posiłku. 4% spośród badanych rodziców wskazało, że dziecko nie jadło ciepłego posiłku w ciągu tygodnia. Jest to niepokojące zjawisko, ponieważ wiele dzieci korzysta z posiłków dotowanych przez MOPS. Głównymi symptomami niedożywienia u dzieci są m.in. zaburzenia rozwoju, zaburzenia społeczne i emocjonalne, zmniejszenie masy ciała, obniżenie sprawności fizycznej. Wykres nr 4. Problemy z zakupieniem jedzenia dziecku. Problemy z zakupieniem jedzenia dziecku Nie ,7 1,3 3,3 Tak Nie wiem Brak danych 0 1 Tabela nr 5. Ciepły posiłek Częstość Procent Nie ,7 % Tak 6 4 % Trudno powiedzieć 2 1,3 % Brak danych 14 9,3 % Suma % (Źródło: badania własne)

19 19 Wykres nr 5. Ciepły posiłek raz dziennie. Ciepły posiłek raz dziennie ,7 80 Nie 60 Tak ,3 9,3 Trudno powiedzieć Brak danych 0 1 Odzież Około 2 % badanych dzieci nie ma odpowiedniego ubrania, tj. nie ma przynajmniej jednej z wymienionych rzeczy: ciepłej kurtki lub płaszcza na zimę, dobrze dopasowanych butów na każdą porę roku. Większości dzieci ma zapewnione ubrania na każdą porę roku, obuwie oraz bieliznę. Jednanie 2% spośród badanych rodziców wskazało na brak takich ubrań. Potrzeby edukacyjne 2 % dzieci objętych badaniem nie ma wszystkich potrzebnych podręczników lub też książek na swój użytek; prawie 7 % nie ma komputera, natomiast 8% nie ma dostępu do Internetu. Około 20% dzieci nie korzysta z żadnej formy zajęć pozalekcyjnych, nawet darmowych. Dostęp do tych usług w poważnym stopniu ograniczają: brak odpowiedniej oferty i brak pieniędzy, ale też jak widać w poniższej tabeli - niska motywacja. Szkoły w ramach zajęć pozalekcyjnych prowadzą różnorodne koła zainteresowań (komputerowe, fotograficzne); dzieci dodatkowo mogą brać udział w zajęciach sportowych. Świetlica szkolna, jako wewnątrzszkolna instytucja wychowania, wspomaga i uzupełnia pracę szkoły we wszystkich jej zakresach: opieki, oddziaływań wychowawczych i dydaktycznych, jak i

20 20 zabiegów terapeutycznych. W swych celach i zadaniach uwzględnia podstawowe funkcje czasu wolnego: odpoczynek (tj. regenerację sił fizycznych i psychicznych) rozrywkę oraz rozwijanie indywidualnych zdolności i zainteresowań. W Rybniku funkcjonuje tylko jedno Ognisko Pracy Pozaszkolnej - Przygoda. Głównym zadaniem tej placówki jest organizacja zajęć pozalekcyjnych dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. W ramach ogniska prowadzone są zajęcia mające na celu kultywowanie tradycji poprzez naukę pieśni i tańców ludowych, zwyczajów i obrzędów, zarówno regionalnych jak i narodowych. Dzieci mają też możliwość brania udziału w dodatkowych zajęciach pozalekcyjnych realizowanych przez szkoły w ramach projektów współfinansowanych przez Unię Europejską. Potrzeby edukacji 2% z badanych rodziców wskazało, że ich dziecko nie posiada książek i podręczników szkolnych z powodu braku pieniędzy. Część rodziców uznała posiadania książek i podręczników szkolnych za niepotrzebne. Około 7% dzieci nie posiada komputera z przyczyn finansowych, prawie 3% ankietowanych rodziców uznało posiadania komputera za zbędne. Dorosłych, którzy wskazali brak dostępu do Internetu z przyczyn finansowych było 8%. Prawie 5% uważa posiadanie dostępu przez dziecko do Internetu za niepotrzebne. Tabela nr 6. Odsetek dzieci posiadających własne podręczniki, komputer, dostęp do Internetu. Odsetek dzieci posiadających własne podręczniki, komputer i dostęp do Internetu Powód: Nie ma - to Brak pieniędzy niepotrzebne Własne podręczniki Posiadanie komputera Dostęp do Internetu 0,7 % 2,7 % 4,7 % 2 % 6,7 % 8 % (Źródło: badania własne)

Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku

Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku Budujmy społeczeństwo dla wszystkich Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka, Warszawa, 26 lutego 2010 roku Badania problemu biedy prowadzone są wyłącznie z perspektywy osób dorosłych. Dzieci

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA I. WSTĘP Program Wspierania Rodzin Gminy Wilczyn na lata zwany dalej Programem

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice z dnia sierpnia 2012 r w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Zebrzydowice na lata 2012-2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, art. 179 ust 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 UCHWAŁA Nr XXIX/208/2013 RADY GMINY MACIEJOWICE z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia programu wspierania rodziny

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r.

STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci. Warszawa, 1 czerwca 2013 r. STOP BIEDZIE DZIECI! Strategia SLD walki z ubóstwem wśród dzieci Warszawa, 1 czerwca 2013 r. Kryzys najbardziej dotknął biednych. W 2012 roku dochody na osobę wyniosły 1270 zł i były niższe o 0,2% niż

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

- 1 - Opracowano na podstawie: UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2010-2013 I. Wstęp II. Założenia ogólne III.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014,

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Na podstawie art.18. ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024. UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024. UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW. z dnia 10 grudnia 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1024 UCHWAŁA Nr 221 RADY MINISTRÓW z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Szczutowo ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Szczutowo i ma na celu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 21 sierpnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 21 sierpnia 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2015 r. Poz. 821 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r. UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH z dnia 24 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Sośnicowice na lata 2012-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Edyta Kuracińska Program Operacyjny Kapitał Ludzki Edyta Kuracińska Cel prezentacji Istotą niniejszej prezentacji jest przedstawienie założeń oraz ich realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w aspekcie zwalczania

Bardziej szczegółowo

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice Załącznik do uchwały Nr XXVI/229/2013 Rady Gminy Zębowice z dnia 10 września 2013r. Lokalny program pomocy społecznej obejmujący problematykę dożywiania oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice na lata

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku.

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku. Załącznik do Uchwały Nr X/48/11 Rady Miasta Bielsk Podlaski z dnia 28 czerwca 2011 r. 3.2.1 Harmonogram wdrażania strategii Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w mieście Bielsk Podlaski została

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Rola tzw. wydatków drobnych na edukację dzieci w wieku 7-18 lat

Rola tzw. wydatków drobnych na edukację dzieci w wieku 7-18 lat Rola tzw. wydatków drobnych na edukację dzieci w wieku 7-18 lat Sierpień/ Wrzesień 2015 2015 Ipsos - Wszystkie prawa zastrzeżone. Niniejszy dokument zawiera Poufne i Zastrzeżone informacje Ipsos, które

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Rodzina jest pierwszym i głównym środowiskiem wychowawczym. To właśnie w niej tworzą się określone normy regulujące zachowania jej członków, a także

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM.J. DĄBROWSKIEGO W KOŃCZYCACH MAŁYCH Na lata 2011 2016 Motto: SZKOŁA PRZYJAZNA I BEZPIECZNA DLA KAŻDEGO UCZNIA Misja szkoły Wspomaganie, w miarę posiadanych zasobów,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI W BODZANOWIE 2013-2015

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI W BODZANOWIE 2013-2015 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI W BODZANOWIE 2013-2015 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W PRAWIE OŚWIATOWYM Podstawa prawna : 1. Ustawa o Systemie Oświaty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 1 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I

Bardziej szczegółowo

Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS. Rzeszów, 25 czerwca 2014 r.

Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS. Rzeszów, 25 czerwca 2014 r. Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS Rzeszów, 25 czerwca 2014 r. PO KL wspiera podkarpacką rodzinę Na przestrzeni lat 2007-2013 w ramach Programu Kapitał Ludzki realizowane były m.in. takie formy

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 IM. JANA PAWŁA II W PACZKOWIE RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ ROK SZKOLNY 2013 / 2014 1 PROBLEM BADAWCZY: Organizacja

Bardziej szczegółowo

Głód i niedożywienie dzieci w Polsce

Głód i niedożywienie dzieci w Polsce Głód i niedożywienie dzieci w Polsce - raport z badania ilościowego, luty 2013 r. Spis treści: Polska Fundacja Pomocy Dzieciom Maciuś 2 Kluczowe wnioski.. 3 Cel badao i pytania badawcze......5 Metodologia

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie?

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie? ANKIETA Szanowni Państwo, Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce przystąpiła do opracowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych, która ma na celu zdiagnozowanie najważniejszych problemów i

Bardziej szczegółowo

Pieczątka placówki WNIOSEK O DOFINANSOWANIE DOŻYWIANIA

Pieczątka placówki WNIOSEK O DOFINANSOWANIE DOŻYWIANIA Pieczątka placówki data: WNIOSEK O DOFINANSOWANIE DOŻYWIANIA CZĘŚĆ A: DANE WNIOSKODAWCY Pełna nazwa placówki: Dokładny adres: Gmina: Powiat: Województwo: Telefon kontaktowy: E-mail: Organ prowadzący: Numer

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013 Problem 1: Problemy Kierunki działania Sposób realizacji Właściwa ocena możliwości lokalnego systemu pomocy społecznej i jego rozwój zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami społecznymi. ANALIZA Strategii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie Program ten sporządzono w oparciu o: Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie Program ten sporządzono w oparciu o: Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011)

Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Źródło informacji - Stan Zdrowia Ludności Polski w 2009 r. (GUS 2011) Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo! Zapraszamy do udziału w badaniu ankietowym dotyczącym sytuacji społeczno-zawodowej mieszkańców wybranych gmin z województwa warmińsko-mazurskiego. Ankieta jest anonimowa, a udział w badaniu

Bardziej szczegółowo

Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025

Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025 Ankieta jest anonimowa! Ankieta Wypracowanie Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Solina na lata 2015-2025 Mieszkańcy Gminy Solina Urząd Gminy Solina przystąpił do wypracowania Strategii

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Mława przystępuje do opracowania Programu Rewitalizacji. Aby program ten był w pełni dostosowany do potrzeb i aspiracji mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie problemu niedożywienia dzieci w Polsce przez pracowników szkół i ośrodków pomocy społecznej raport z badania ilościowego

Postrzeganie problemu niedożywienia dzieci w Polsce przez pracowników szkół i ośrodków pomocy społecznej raport z badania ilościowego Postrzeganie problemu niedożywienia dzieci w Polsce przez pracowników szkół i ośrodków pomocy społecznej raport z badania ilościowego dla Warszawa, 23.01.2013 Cele i metodologia Cele badania GŁÓWNY CEL

Bardziej szczegółowo

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych.

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych. WYMAGANIE 3. Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej. Przedmiot ewaluacji: Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej Cel ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Praga Południe, Praga Północ, Targówek

Praga Południe, Praga Północ, Targówek Sytuacja demograficzno-społeczna wybranych dzielnic m.st. Warszawy: Praga Południe, Praga Północ, Targówek w latach 2005-2009 Opracowała Barbara Czerwińska-Jędrusiak Spis treści o SYTUACJA Praga SPOŁECZNA

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA

Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Celem programu jest zapewnienie kompleksowej opieki oraz wsparcia dzieciom i rodzinom z terenu Powiatu Limanowskiego

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Uczniowie klas I-III pracują z podręcznikami Elementarz XXI wieku opracowanych na podstawie programu nauczania Szkoła na miarę. Program dostosowany

Uczniowie klas I-III pracują z podręcznikami Elementarz XXI wieku opracowanych na podstawie programu nauczania Szkoła na miarę. Program dostosowany Uczniowie klas I-III pracują z podręcznikami Elementarz XXI wieku opracowanych na podstawie programu nauczania Szkoła na miarę. Program dostosowany jest do potrzeb i umiejętności dzieci sześcioletnich.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POMOCY SOCJALNEJ I MATERIALNEJ DLA UCZNIÓW ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU

PROGRAM POMOCY SOCJALNEJ I MATERIALNEJ DLA UCZNIÓW ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU do Statutu ZSTiO PROGRAM POMOCY SOCJALNEJ I MATERIALNEJ DLA UCZNIÓW ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU 2 WSTĘP Program pomocy socjalnej i materialnej

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE

ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE ŚWIETLICA ŚRODOWISKOWO-TERAPEUTYCZNA CEGIEŁKA W SZKLARSKIEJ PORĘBIE PODSTAWY PRAWNE DZIAŁANIA 1. Świetlica środowiskowa Plus działa na podstawie regulaminu oraz w oparciu o następujące akty prawne: - ustawa

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW. z dnia 26 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW. z dnia 26 czerwca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży z terenu gminy Mełgiew" Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r.

UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r. UCHWAŁA NR VII/37/11 RADY GMINY DŁUTÓW z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Systemu Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2011-2017 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r.

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Załącznik do Uchwały Nr XI/75/2012 Rady Gminy Grabica z dnia 29 lutego 2012 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół w Mycielewie. na rok szkolny 2014/2015

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół w Mycielewie. na rok szkolny 2014/2015 PROGRAM PROFILAKTYKI Zespołu Szkół w Mycielewie na rok szkolny 2014/2015 Program Profilaktyczny Zespołu Szkół w Mycielewie uzupełnia program wychowawczy. Celem jest wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego

Bardziej szczegółowo

umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia. 2. Pomoc materialna przysługuje:

umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia. 2. Pomoc materialna przysługuje: Informacja dotycząca przysługującej uczniom zamieszkałym na terenie Gminy Dobra pomocy materialnej o charakterze socjalnym ( stypendium szkolne, zasiłek szkolny) Zgodnie z ustawą z dnia 16 grudnia 2004r.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół w Wysokiem

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół w Wysokiem SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa im. Papieża Jana Pawła II z naniesionymi zmianami z dnia 26 listopada 2009 roku i z dn. 13 września 2011 r. z naniesionymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych dr Grzegorz Kula, gkula@wne.uw.edu.pl Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 5. Standardy socjalne i warunki życia Bukowska i in. (2011) GUS (2015), Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. GUS (2014), Budżety

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA

EWALUACJA WEWNĘTRZNA EWALUACJA WEWNĘTRZNA W ROKU SZKOLNYM 13/14 W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W GOLENIOWIE ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ CEL BADAŃ EWALUACYJNYCH: Większość nauczycieli potrafi trafnie

Bardziej szczegółowo

Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r.

Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r. Poziom i struktura minimum egzystencji w 2014 r. (dane średnioroczne) Warszawa, 16 kwietnia 2015 r. Wprowadzenie Do znanych już od lat miar ubóstwa, do których należy minimum egzystencji, statystyka publiczna

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku

Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku Uchwała Nr XXVI/178/08 Rady Miejskiej w Drezdenku z dnia 28 sierpnia 2008 roku w sprawie: uchwalenia Programu Wspierania Działań Pomocy Społecznej na Rzecz Wyrównywania Poziomu Życia Mieszkańców Miasta

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU W okresie sprawozdawczym Ośrodek realizował zadania zlecone i własne, w ramach których udzielana była pomoc pieniężna,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. H. SIENKIEWICZA W ŁOWICZU Program został uchwalony przez Radę Rodziców w porozumieniu z Radą Pedagogiczną w dn. 22. 09. 2015 roku Spis treści I. Podstawa

Bardziej szczegółowo

2. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów.

2. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów. Str. Spis treści. Wprowadzenie.... Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów..... Poradnictwo i pomoc psychologiczna..... Zapewnienie uczniom doradztwa w zakresie wyboru kierunku

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 Dąbie 2013 r.

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 Dąbie 2013 r. Załącznik do Uchwały Nr./2013 Rady Gminy Dąbie z dnia 28.03.2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 Dąbie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 1 I. WPROWADZENIE Rodzina stanowi dla dziecka najlepsze

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski

Przewodniczący Rady Jerzy Orłowski Uchwała Nr XI/115/12 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia14 czerwca 2012r. w sprawie przyjęcia 3 letniego Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Kowalewo Pomorskie na lata 2012-2014 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Legnicy

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Legnicy Środa, 09 kwietnia 2014 Dział Świadczeń Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Legnicy Dział Świadczeń 59-220 Legnica ul. Chojnowska 112 telefon: (76) 722 18 09 godziny pracy 7 30 15 30 pracownicy socjalni

Bardziej szczegółowo

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej Wydział ds. Mniejszości Romskiej Działania podejmowane na rzecz przekraczania barier z doświadczeń Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce Romowie w Polsce Romowie to mniejszość etniczna, do której

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XXXVII/219/2013 Rady Gminy Lipusz z dn. 30 grudnia 2013 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 WSTĘP Narkomania jest poważnym problemem społecznym. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli LESZEK JAWORSKI Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli Spis treści Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli 1. Pomoc materialna dla uczniów... 5 1.1.

Bardziej szczegółowo

Fundacja Edukacji Europejskiej

Fundacja Edukacji Europejskiej Scenariusz Indywidualnego Wywiadu Pogłębionego (IDI) ankieta badawcza na potrzeby innowacyjnego projektu pn. młodzieży wykluczonej lub zagrożonej wykluczeniem społecznym współfinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku.

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku. Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2013 roku. Cele ankiety : - Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola; - Zwiększenie udziału rodziców w planowaniu pracy i

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Gierałtowice uprzejmie prosimy o wypełnienie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 w Gminie Sandomierz Na podstawie art. 18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

(\j. Marek Michalak. Warszawa, września 2013 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Dziecka

(\j. Marek Michalak. Warszawa, września 2013 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Dziecka Wyprawka mogą RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak Warszawa, i września 2013 roku ZEW/500/30.- 1/201 3/MP Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej (\j ł\jq_j respektując

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg

Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg Ubóstwo dzieci w Polsce Dr Hab. Ryszard Szarfenberg EAPN PL www.eapn.org.pl IPS UW www.ips.uw.edu.pl Prezentacja przygotowana na konferencję prasową UNICEF Polska z okazji wydania raportu Dzieci recesji.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia.. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

USTAWA. z dnia.. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Projekt USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r poz. 361, z późn.zm 1).)

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIÓW DOTKNIĘTYCH PROBLEMEM EUROSIEROCTWA

PROCEDURY POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIÓW DOTKNIĘTYCH PROBLEMEM EUROSIEROCTWA PROCEDURY POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIÓW DOTKNIĘTYCH PROBLEMEM EUROSIEROCTWA Opracowanie: Małgorzata Kiluk Anetta Żebrowska Eurosieroctwo Przez pojęcie eurosieroctwa należy rozumieć sytuację, w której emigracja

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r.

UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r. PROJEKT WNIOSKODAWCA WÓJT GMINY WODZIERADY UCHWAŁA NR /2013 RADY GMINY WODZIERADY z dnia. 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013 2015. Na podstawie art. 176 pkt 1

Bardziej szczegółowo

KURATORIUM OŚWIATY JAKO INSTYTUCJA REALIZUJĄCA PROGRAMY RZĄDOWE I INNE DZIAŁANIA W OBSZARZE OŚWIATY W 2009 R.

KURATORIUM OŚWIATY JAKO INSTYTUCJA REALIZUJĄCA PROGRAMY RZĄDOWE I INNE DZIAŁANIA W OBSZARZE OŚWIATY W 2009 R. KURATORIUM OŚWIATY JAKO INSTYTUCJA REALIZUJĄCA PROGRAMY RZĄDOWE I INNE DZIAŁANIA W OBSZARZE OŚWIATY W 2009 R. Spis treści 1. Monitoring w szkołach i placówkach oświatowych 2. Sfinansowanie zakupu pomocy

Bardziej szczegółowo

Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego

Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego Czy prowadząc inną formę wychowania przedszkolnego mogę otrzymać dotacje z gminy? Osoba prowadząca wychowanie przedszkolne w niepublicznych innych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/122/2012 Rady Gminy w Czernikowie z dnia 22 sierpnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XVI/122/2012 Rady Gminy w Czernikowie z dnia 22 sierpnia 2012 r. UCHWAŁA NR XVI/122/2012 Rady Gminy w Czernikowie z dnia 22 sierpnia 2012 r. w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo