KARTA PRAW MATEK 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KARTA PRAW MATEK 2012"

Transkrypt

1 KARTA PRAW MATEK

2 Approved by: Matercare International Council February 18, 2012 Endorsed by: Endorsed by: World Federation of Catholic Medical Associations February 20,

3 Rozdział 1 PREAMBUŁA KARTA PRAW MATEK JEST POTRZEBNA Matki i ich dzieci są wśród najbardziej biednych i bezbronnych grup w społeczeństwach. Setki tysięcy matek ginie w krajach rozwijających się, kiedy rodząc dają nowe życie. Najbardziej też cierpią w czasach kryzysu ekonomicznego. W bogatych krajach matki doznają bólu duchowego, fizycznego, emocjonalnego, kiedy nie widzą innego rozwiązania jak tylko unicestwienie swoich nienarodzonych dzieci. 1.A PRAWA CZŁOWIEKA W ODNIESIENIU DO MATEK 1.1 Istota ludzka Człowiek, ponieważ został stworzony na obraz Boży, posiada godność osoby: nie jest tylko czymś, ale kimś. 1 stanowiący jedność ciała i duszy 2 (3) Dusza duchowa i nieśmiertelna jest zasadą jedności człowieka, jest tym, dzięki czemu istnieje on jako całość «corpore et anima unus» jako osoba 3. Człowiek istnieje jako byt jedyny i niepowtarzalny, istnieje jako ja zdolne do zrozumienia siebie, do władania sobą, do decydowania o sobie. 4 Jest zdolny tworzyć wspólnotę z innymi osobami; przez łaskę jest powołany do przymierza ze swoim Stwórcą, do dania Mu odpowiedzi wiary i miłości, jakiej nikt inny nie może za niego dać. 5 Rozumność, świadomość i wolność nie definiują jednak osoby, ale to osoba stoi u podstaw aktów rozumu, świadomości i wolności. Może się bowiem zdarzyć, że takie akty się nie dokonują, co nie oznacza, że przez to człowiek przestaje być osobą. 6 Podstawową zasadą jest świętość każdego życia ludzkiego, jest to najważniejszy element moralnej wizji społeczeństwa. Ludzie są powołani do tego, by żyć razem, w sposób wolny składając w darze siebie samego i wchodząc w duchową jedność z innymi osobami. Należy więc położyć nacisk na fundamentalne prawa każdego człowieka - prawo do życia, do małżeństwa i założenia rodziny, do wolności religijnej, do pracy i zrzeszania się. Wszystkie one są niezbędne dla rozkwitu ludzkiej istoty. Oznacza to dostępność pożywienia, czystej wody, schronienia, opieki zdrowotnej oraz edukacji. Jan Paweł II pisał 7 : Powszechne, skądinąd słuszne, wystąpienia w obronie ludzkich praw, takich jak na przykład prawo do opieki lekarskiej, do dachu nad głową, do pracy, do założenia rodziny i do kultury, są fałszywe i złudne, jeśli nie staje się z największą determinacją w obronie prawa do życia, będącego pierwszym i podstawowym prawem osoby ludzkiej, oraz warunkiem wszystkich innych jej praw. 3

4 1.2 Godność Macierzyństwa Macierzyństwo ma szczególne znaczenie w każdej kulturze jako najpełniejszy wyraz wyjątkowego powołania kobiet. W niektórych krajach rozwijających się macierzyństwo jest traktowane bardzo poważnie, a matki są czczone i uważane za najważniejsze osoby w rodzinie. W Mulieris dignitatem Jan Paweł II mówi, że kobieta czyni bezinteresowny dar z samej siebie 8 dla innych, co jest oczywiste w odniesieniu do macierzyństwa. Kobiecie jako matce powierza się odpowiedzialność za donoszenie i urodzenie istot ludzkich. Kobieta ma swój własny sposób istnienia dla innych, czynienia z siebie daru dla innych i opierania się męskiej dominacji; nie tracąc przy tym swojej niezwykłej kobiecości. Jednak może też zlekceważyć i umniejszyć ów bezinteresowny dar z siebie samej. Macierzyństwo zakłada szczególne otwarcie na nową osobę. Godność kobiety wiąże się ściśle z miłością, jakiej ona doznaje ze względu na samą kobiecość i równocześnie z miłością, którą ona ze swej strony obdarza 9. To jest jej szczególna godność. Rodzicielstwo chociaż należy do obojga urzeczywistnia się o wiele bardziej w kobiecie, zwłaszcza w okresie prenatalnym. Kobieta też bezpośrednio płaci za to wspólne rodzicielstwo, które o wiele dosłowniej pochłania energie jej ciała i duszy. 10 Powszechnie się przyjmuje, że kobieta jest bardziej od mężczyzny zwrócona do konkretnego człowieka, macierzyństwo zaś jeszcze bardziej tę dyspozycję rozwija 11 Oto Bóg w Niej, w Jej macierzyńskim fiat ( niech mi się stanie ) daje początek Nowego Przymierza z ludzkością. 12. Macierzyństwo jest więc darem dla całego człowieczeństwa o tak fundamentalnym znaczeniu że powinniśmy je czcić i wspierać, w szczególny sposób doceniać jego godność, jego kluczowe znaczenie dla zdrowych rodzin i społeczeństw. 1B OPIEKA NAD ZDROWIEM MATEK: PILNE POTRZEBY 1.3 Umieralność i zachorowalność Każdego roku mniej więcej 200 milionów kobiet na całym świecie zachodzi w ciążę, a Organizacja Narodów Zjednoczonych ocenia, że liczba wykonywanych każdego roku aborcji wynosi milionów. Liczba zgonów kobiet spowodowanych powikłaniami podczas ciąży i porodu oraz w ciągu 6 tygodni po porodzie (umieralność matek) szacowana jest na 300,000 (Lancet 2009 r.). Zgony matek zdarzają się szczególnie często w krajach rozwijających się. Różnica ryzyka zgonu matki podczas ciąży i porodu pomiędzy krajami bogatymi i biednymi jest ogromna np. w Kanadzie ryzyko to wynosi 1:7300, natomiast w Afryce Subsaharyjskiej 1:7. Żaden inny wskaźnik rozwoju nie wskazuje na tak duży dystans pomiędzy krajami biednymi i bogatymi, a ta różnica nie zmniejsza się z czasem. Spośród Milenijnych Celów Rozwoju Narodów Zjednoczonych cel 5 (zmniejszyć umieralność matek o 75% do 2015 roku) jest najbardziej pomijany. To zaniedbanie nie wynika z braku funduszy, raczej z nieprawidłowej ich allokacji, bo przeznacza się je na zmniejszanie liczby rodzących się dzieci, zamiast na działania, które uczynią bezpieczniejszymi ciążę i poród. Przyczyny zgonów matek są dobrze znane, można im zapobiegać, ich przyczyny mogą być skutecznie leczone przy zaangażowaniu dość niskich kosztów. Odpowiednie środki, 4

5 dostępność wykwalifikowanego personelu w trakcie porodu oraz odpowiednia opieka w nagłych przypadkach położniczych, kiedy sprawy idą w niewłaściwym kierunku mogą ocalić życie nawet 90% matek. Częstość zgonów matek jest największa w regionach wiejskich, podczas trzeciego trymestru ciąży, w czasie porodu i przede wszystkim podczas pierwszego tygodnia po porodzie. Matki giną z powodu krwotoku (25%), infekcji (12%), braku postępu porodu (8%), nadciśnienia (12%), malarii, HIV, ciężkiej anemii (12%) oraz powikłań po poronieniu samoistnym i aborcji (13%). Kończy się przedwcześnie nie tylko życie tych kobiet, ale również ich nienarodzonych dzieci, a szansa na przeżycie już urodzonych dzieci dramatycznie spada. Każdego roku około 1 milion dzieci zostaje osieroconych przez umierające matki. Zachorowalność matek po porodzie jest częsta, jednak nasza wiedza o tych przypadkach jest niewielka. Ocenia się, że na każdy zgon matki 30 innych matek cierpi z powodu przewlekłych problemów zdrowotnych, poważnych, długotrwałych chorób i niepełnosprawności spowodowanych przez powikłania ciąży i porodu. Są to np. niepłodność, przewlekłe infekcje, wypadanie macicy oraz przetoki położnicze. Przetoki zdarzają się głównie u młodych matek i są konsekwencją nierozpoznanego zahamowania postępu porodu (brak dostępności cięcia cesarskiego), którego skutkiem są urazy pęcherza moczowego i odbytnicy i w rezultacie nietrzymanie moczu i/lub kału. Światowe dane mówią, że 2 miliony młodych, zapomnianych przez wszystkich matek żyje z tym problemem, głównie w Afryce Subsacharyjskiej, cierpią one również z powodu depresji i odrzucenia społecznego. Przetokom można zapobiec poprzez zapewnienie dostępu do podstawowej opieki położniczej. Można też leczyć przetoki przy pomocy operacji chirurgicznych oraz właściwej opieki pielęgniarskiej. 1.4 Przemoc wobec matek i ich dzieci Przemoc może dokonywać się poprzez działanie. Przykłady to aborcja, okaleczenie narządów płciowych (obrzezanie kobiet), wykorzystanie seksualne, handel kobietami oraz przemoc domowa. Na tym skupiona jest przede wszystkim uwaga władz oraz opinii społecznej. Wiele innych matek jest w równym stopniu ofiarami przemocy, ale spowodowanej przez zaniedbanie, na przykład w przypadkach braku odpowiedniej opieki podczas ciąży i porodu. 1.5 Opcja na rzecz ubogich i bezbronnych Ludzie znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, z których matki i ich dzieci stanowią grupę najbardziej wrażliwą, mają prawo uciekać się do naszych sumień, liczyć na fundusze i innego rodzaju wsparcie rządów państw i organizacji światowych. Ta opcja na rzecz ubogich nie oznacza, że mieć oni powinni prawa, którymi nie cieszą się inni, ale oznacza raczej, że ich pilne i wielkie potrzeby wymagają skierowania na nich uwagi w pierwszej kolejności, przed skierowaniem się ku innym, mniej pilnym potrzebom (por. Jan Paweł II) 13. W oparciu o to rządy oraz inne publiczne i prywatne instytucje powinny rozważyć swoją politykę, swoje 5

6 wysiłki lub ich brak, by odpowiedzieć na potrzeby zdrowotne tej bardzo zmarginalizowanej grupy osób. 1.6 Ochrona zdrowia matek jako prawo człowieka Artykuł 25 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka 1. Każdy człowiek ma prawo do standardu życia zapewniającego zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne, prawo do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, choroby, niezdolności do pracy, wdowieństwa, starości lub utraty środków do życia w okolicznościach od niego/niej niezależnych. 2. Matki i dzieci mają prawo do specjalnej opieki i pomocy. Wszystkie dzieci, zarówno małżeńskie jak i pozamałżeńskie powinny korzystać z jednakowej ochrony społecznej. Były Dyrektor Generalny Światowej Organizacji Zdrowia, dr Halfdan Mahler powiedział w Nairobi w 1987r.: Wiemy wystarczająco dużo, by działać już teraz, to można zrobić, to powinno być zrobione, i w imię sprawiedliwości społecznej i ludzkiej solidarności to musi być zrobione. Obecna polityka rządów oraz innych publicznych i prywatnych instytucji nie wystarcza, by odpowiedzieć na potrzeby najbardziej marginalizowanych. Mimo że przez wiele lat dyskutowano nad problemem zdrowia kobiet oraz potrzebą zwiększenia jego ochrony, często brakuje praktycznych i efektywnych działań. Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz ogólnie środowisko międzynarodowe przyznają, że wśród ośmiu Celów Milenijnych cel piąty, dotyczący zdrowia matek, jest najbardziej zaniedbany. To niepowodzenie jest następstwem z jednej strony braku woli politycznej, by zająć się tymi kwestiami oraz z drugiej - z przekazywaniem środków przeznaczonych na podstawową opiekę położniczą na aborcję oraz kontrolę urodzeń pod egidą programów zdrowia matek. Dotyczy to także programów Organizacji Narodów Zjednoczonych. Kościół katolicki ma długą historię sprawowania opieki położniczej w wielu krajach, ale kontynuowanie tej misji jest zagrożone, przez wewnętrzną różnicę zdań oraz przez strategie rządów i organizacji zajmujących się zdrowiem oraz problemami ludnościowymi, które odrzucają nauczanie Kościoła dotyczące ludzkiego życia, prokreacji oraz macierzyństwa. Polityka dyskryminacyjna, dotycząca też sposobu finansowania, praktykowana przez rządy i inne organizacje narusza prawa katolików, w tym pracowników ochrony zdrowia do wykonywania zawodu zgodnie z sumieniem oraz ogranicza możliwości katolickich szpitali i organizacji pozarządowych w zapewnianiu ochrony zdrowia matek opartej na wierze i uczciwej moralnie. W świetle tych rozważań o implikacjach praw człowieka w odniesieniu do matek jak i palącej potrzeby rozwiązania sprzeczności i systemowych niedomagań w opiece zdrowotnej nad matkami, sformułowanie Karty Praw Matek jest od dawna potrzebne. Wdrożona w 6

7 skuteczny sposób powinna służyć poprawie życia i zdrowia matek i dzieci oraz wzmacniać ich godność. ROZDZIAŁ 2 PRAWA MATEK Artykuł 1 Należy pozwolić i ułatwić każdej matce przyjęcie daru jej dziecka. Każde dziecko powinno być doceniane jako dar a jego wartość nie może być umniejszana poprzez traktowanie go jak przedmiotu domniemanych praw kogoś innego. Artykuł 2 Każda matka ma prawo do szacunku dla swojej godności, dla swoich religijnych, moralnych, społecznych oraz kulturalnych wartości, ma prawo do bycia wolną od wszelkich form niesprawiedliwej dyskryminacji lub zniewolenia, szczególnie w czasie ciąży, porodu i po porodzie. Artykuł 3 Każda matka i każde dziecko mają prawo do leczenia i opieki zdrowotnej potrzebnej do zachowania życia i zdrowia podczas ciąży i porodu. Nie można zrobić rozmyślnie i bezpośrednio niczego, co spowoduje lub w intencji ma spowodować śmierć matki i/lub dziecka. Nie można rozmyślnie pominąć niczego, co jest moralnie słuszne w celu zapobieżenia śmierci jednego lub obojga z nich. Podczas ciąży, porodu oraz później należy zawsze zapewnić podstawową opiekę położniczą. Artykuł 4 Każda matka ma prawo do pełnej opieki prenatalnej, włącznie ze skuteczną edukacją zdrowotną i przygotowaniem do bezpiecznego porodu. Artykuł 5 Każda matka ma prawo odmówić wykonania diagnostyki prenatalnej, której celem i kierunkiem nie jest przeżycie i dobry stan zdrowia dziecka, które nosi w swoim łonie. W każdej sytuacji ma prawo odrzucić przymus i inne formy nacisku, by wykonać aborcję. Artykuł 6 Każda matka ma prawo do bezpiecznych, czystych i odpowiednich warunków, w których urodzi swoje dziecko. Artykuł 7 Każda matka ma prawo do opieki wykwalifikowanej położnej podczas porodu. 7

8 Artykuł 8 Każda matka ma prawo do specjalistycznej opieki położniczej w przypadku wystąpienia powikłań. Artykuł 9 Każda matka ma prawo do opieki po porodzie, włącznie z poradnictwem i wsparciem laktacyjnym oraz do informacji i poradnictwa w zakresie moralnie uczciwych metod rozpoznawania płodności Artykuł 10 Każda matka ma prawo do utrzymania swojej płodności oraz nie może być poddawana naciskom w celu farmakologicznego lub chirurgicznego ubezpłodnienia. ROZDZIAŁ 3. SZCZEGÓLNE OBOWIĄZKI KATOLICKICH LEKARZY POŁOŻNIKÓW ORAZ POŁOŻNYCH By lepiej zdawać sobie sprawę z wagi macierzyństwa we współczesnym świecie, osoby, na których profesjonalnym doświadczeniu opiera się odpowiedzialność za udane macierzyństwo, muszą brać pod uwagę cztery wzajemnie uzupełniające się sposoby podejścia. 3.1 Po pierwsze, katoliccy lekarze położnicy oraz położne muszą być w pełni zawodowo kompetentni (ang. competent) w zakresie wszystkich umiejętności związanych z opieką położniczą. Przestrzeganie prawnych i społecznych aspektów położnictwa jest podstawą posłannictwa lekarza i położnej. Tego bezpośrednio wymaga od nich prawo, społeczeństwo oraz Kościół. 3.2 Po drugie, muszą być przekonani (ang. conviction), że nauczanie Magisterium Kościoła na temat moralności jest nie tylko prawdziwe, ale bez wyjątków korzystne dla pacjentów wymagających opieki medycznej w ramach jego lub jej kompetencji. 3.3 Po trzecie, należy docenić naturę społeczeństwa jako całości i w obrębie niego każdej lokalnej społeczności (ang. community). Macierzyństwo jest podstawą rozwoju każdego społeczeństwa oraz każdej lokalnej społeczności. 3.4 Po czwarte, katoliccy położnicy i położne muszą docenić macierzyństwo jako podstawową wartość dla egzystencji rodzaju ludzkiego, uznać potrzebę głębokiego współczucia (ang. compassion) dla wszystkich matek i ich rodzin, wierzących czy nie, które doznają cierpień podczas rodzenia i wychowywania dzieci. 8

9 ROZDZIAŁ 4. KARTA PRAW MATEK W PRAKTYCE Dla właściwego stosowania Karty istotne wydaje się zwrócenie uwagi na kilka dodatkowych zagadnień. Chodzi mianowicie o: prawo do życia, pomocniczość, solidarność oraz dobro wspólne. 4.1 Prawo do życia, pomocniczość, solidarność i dobro wspólne. Prawo do życia Życie cielesne należy uznać za podstawowe dobro - warunek wszystkich pozostałych dóbr na ziemi. 14 Przykazanie nie zabijaj ma absolutną wartość kiedy odnosi się do niewinnych osób, szczególnie w przypadku słabych i bezbronnych istot ludzkich. Jeśli chodzi o prawo do życia, każda osoba ludzka jest równa w stosunku do innych. Przed normą moralną, która zabrania bezpośredniego zabierania życia niewinnej osobie ludzkiej osoby trzeba podkreślić, że nie ma przywilejów ani wyjątków dla nikogo 15. Pomocniczość A chociaż prawdą to jest i rzeczą przez dzieje stwierdzoną, że dla zmienionych warunków wiele zadań, które dawniej mniejsze spełniały jednostki społeczne, obecnie już tylko związki wielkie mogą dokonać, niewzruszoną przecież pozostanie najwyższa zasada filozofii społecznej, której ani podważać, ani osłabiać nie wolno: jak jednostkom ludzkim nie wolno odejmować i przekazywać społeczności tego, co jednostki te z własnej inicjatywy i własną mogą wytworzyć pracą 16 Solidarność Nie jest więc ona tylko nieokreślonym współczuciem czy powierzchownym rozrzewnieniem wobec zła dotykającego wielu osób, bliskich czy dalekich. Przeciwnie, jest to mocna i trwała wola angażowania się na rzecz dobra wspólnego, czyli dobra wszystkich i każdego, wszyscy bowiem jesteśmy naprawdę odpowiedzialni za wszystkich 17 Dobro wspólne Z coraz ściślejszej zależności wzajemnej, z każdym dniem ogarniającej powoli cały świat wynika, że dobro wspólne - czyli suma warunków życia społecznego, jakie bądź zrzeszeniom, bądź poszczególnym członkom społeczeństwa pozwalają osiągać pełniej i łatwiej własną doskonałość - staje się dziś coraz bardziej powszechne i pociąga za sobą prawa i obowiązki, dotyczące całego rodzaju ludzkiego. Każda grupa społeczna musi uwzględnić potrzeby i słuszne dążenia innych grup, co więcej, dobro wspólne całej rodziny ludzkiej Prawa matek w praktyce Organizacja MaterCare International rozwinęła model podstawowej opieki położniczej przeznaczony w szczególności dla krajów rozwijających się, by przybliżyć opiekę 9

10 zdrowotną społecznościom wiejskim. Ten model uwzględnia prawa matek, w szczególny sposób odnosi się do położniczych przyczyn zachorowalności i umieralności, ale uwzględnia również inne okoliczności: brak odpowiednich warunków, wykształconego personelu, transportu, komunikacji i fatalny stan dróg. W tym modelu harmonijnie zapewnia się: opiekę medyczną, szkolenie, badania naukowe oraz wsparcie. Członkowie miejscowej społeczności, szczególnie kobiety będą bezpośrednio współuczestniczyć w procedurach opieki położniczej. Nasz model może być stosowany w każdym kraju, gdzie występują podobne okoliczności. 4.3 Plan Marshalla dla matek Plan Marshalla powstał w 1947 roku jako odpowiedź na zniszczenie Europy po II Wojnie Światowej i jako zabezpieczenie przed tyranią sowieckiego komunizmu. W XXI wieku zdrowie matek w większości krajów rozwijających się jest w katastrofalnym stanie, macierzyństwo jest tam zagrożone nową formą tyranii, kulturą śmierci. Potrzebna jest nowatorska,, aktywna i odważna odpowiedź. Proponujemy innego rodzaju Plan Marshalla. Mógłby on być skierowany do matek, by zapewnić im opiekę medyczną, do której mają prawo. Taki plan wymagałby funduszy, organizacji oraz przede wszystkim zaangażowania. Kierujemy swój apel do wszystkich, Kościoła i ludzi dobrej woli, prosimy o upowszechnienie tej Karty i o współpracę, by zapewnić przełożenie zawartych w niej słów na praktykę w służbie matkom, ich dzieciom i rodzinom. 1 KKK Gaudium et Spes, 14; Jan Paweł II, Veritatis splendor, Kompendium nauki społecznej Kościoła, Kompendium nauki społecznej Kościoła, KKK Kompendium nauki społecznej Kościoła, Jan Paweł II, Christifideles Laici, Jan Paweł II, Mulieris Dignitatem, Ibid., Ibid., Ibid. 12 Ibid Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, Kongregacja Nauki Wiary, De abortu procurato, 9 15 Jan Paweł II, Ewangelium Vitae, 57; Veritatis splendor, Pius XI, Quadragesimo Anno 17 Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, Gaudium et Spes, 26;

11 MaterCare International (MCI) is an organization of Catholic obstetricians and gynaecologists dedicated to the care of mothers and babies, both born and unborn, through new initiatives of service, training, research, and advocacy, which are designed to reduce the tragically high rates of maternal mortality, morbidity, and abortion. MCI s mission is to serve the Culture of Life where it is most at risk- in those crisis areas and hotspots where mothers and their children, born and unborn, are neglected or abandoned outright. MaterCare International is registered in Canada, the United States, Poland, and Australia MaterCare International is the Obstetrical Division of the World Federation of Catholic Medical Associations (FIAMC) MaterCare International is an NGO in Special Consultative Status with the Economic and Social Council of the United Nations (ECOSOC) MaterCare International 8 Riverview Avenue St. John s, Newfoundland Canada A1C 2S5 Telephone: (709) Fax: (709) Website: Copyright 2012 Permission granted for unlimited use. Credit required. 11

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt

Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt Cel 3: Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt Zapewnienie wszystkim w każdym wieku zdrowego życia oraz promowanie dobrostanu stanowi podstawę zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka

Artykuł 25 MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SOCJALNYCH I KULTURALNYCH. Oto prawa człowieka Oto prawa człowieka w dokumentach ratyfikowanych przez Polskę (patrz Art. 91 Konstytucji R.P.) POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA (Paryż, 10 grudnia 1948 r.) Artykuł 25 1. Każda osoba ma prawo do poziomu

Bardziej szczegółowo

1a. Osobą sprawującą opiekę był/była:?

1a. Osobą sprawującą opiekę był/była:? 1. Czy miała Pani wyznaczoną osobę sprawującą opiekę? osoba sprawująca opiekę lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarz ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

Bardziej szczegółowo

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Dodać życia do lat, które zostały dodane do życia Zgromadzenie Ogólne ONZ: Doceniając wkład, jaki wnoszą osoby starsze w życie społeczeństw, Uwzględniając fakt,

Bardziej szczegółowo

Działania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na rzecz ochrony praw seksualnych i reprodukcyjnych oraz praw człowieka

Działania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na rzecz ochrony praw seksualnych i reprodukcyjnych oraz praw człowieka Działania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na rzecz ochrony praw seksualnych i reprodukcyjnych oraz praw człowieka Eszter Kismodi Department of Reproductive Health and Research World Health Organization

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ

EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ 1. Filozofia zawodu położnej a misja opieki położniczej. 2. Wpływ wybranych koncepcji filozoficznych na kształtowanie współczesnego

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

5) realizacji zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji;

5) realizacji zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji; ZASADY WYKONYWANIA ZAWODÓW PIELĘGNIARKI / POŁOŻNEJ Wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w szczególności na (Art. 4. Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA

POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA (przyjęta i proklamowana rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 217 A (III) w dniu 10 grudnia 1948 r.) Wstęp Zważywszy, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej

Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej Załącznik nr 2 Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej Część I. 1. Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej i położna podstawowej opieki zdrowotnej, zwane dalej pielęgniarką

Bardziej szczegółowo

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii,

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, 1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, e) Izolacyjny (poł. gin), 2) Izba Przyjęć Położniczo-Ginekologiczna 1

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

VI PRZYKAZANIE. Nie cudzołóż

VI PRZYKAZANIE. Nie cudzołóż Nie cudzołóż źródła YK 400-415, 424-425 KKK 2331-2359, 2380-2391 seksualność a miłość (YK 400-403) Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, by byli dla siebie nawzajem i dla miłości. Stworzył ich, uzdalniając

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia w rodzinie - 4 zadania. Tematyka

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki..................................... 1 1.2. Pojęcia dobra

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r.

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. XVI Światowy i Dzień Chorego Rzecznik Praw Obywatelskich a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. Idea Został ł ustanowiony przez Jana Pawła ł II, Święto jest obchodzone od 1993 roku w dniu

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 10

Bioetyka teologiczna cz. 10 Bioetyka teologiczna cz. 10 Transplantacje Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Transplantacja zastąpienie chorego (zniszczonego lub wadliwie działającego) organu przez Organ lub

Bardziej szczegółowo

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit Maria Kłopocka Bydgoszcz Płodność Przebieg ciąży i poród Bezpieczeństwo leczenia w okresie ciąży i karmienia Sytuacje szczególne Edukacja

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301

TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301 TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301 CO TO TAKIEGO? (ang. organ transplantation) zabiegi medyczne polegające na przeniesieniu organu lub tkanki z jednego osobnika na drugiego albo w ramach jednego organizmu

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 4 Poz ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I

Dziennik Ustaw 4 Poz ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I Dziennik Ustaw 4 Poz. 1567 ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I Załącznik nr 2 1. Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA

POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa. Art.

Bardziej szczegółowo

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość

Bardziej szczegółowo

SpiS treści. Osoba ludzka

SpiS treści. Osoba ludzka SpiS treści Sło wo Bi sku pa Płoc kie go... 5 Sło wo Prze wod ni czą ce go Ze spo łu Re dak cyj ne go... 7 Od re dak cji... 9 Osoba ludzka Godność osoby ludzkiej... 13 Powołanie do szczęścia... 16 Wolność

Bardziej szczegółowo

Adoracja na I niedzielę Adwentu. Pieśń na wystawienie Najświętszego Sakramentu. Modlitwa wynagradzająca za odrzucony dar życia: Panie Jezu, Chryste!

Adoracja na I niedzielę Adwentu. Pieśń na wystawienie Najświętszego Sakramentu. Modlitwa wynagradzająca za odrzucony dar życia: Panie Jezu, Chryste! Adoracja na I niedzielę Adwentu Pieśń na wystawienie Najświętszego Sakramentu Modlitwa wynagradzająca za odrzucony dar życia: Panie Jezu, Chryste! Gromadzimy się u stóp Twoich na początku Adwentu, który

Bardziej szczegółowo

Czas Cele Temat Metody Materiały

Czas Cele Temat Metody Materiały Aleksandra Kalisz, Instytut Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Konspekt dnia studyjnego w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau "Dyskryminacja, prześladowanie,

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r.

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r. Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak Warszawa, marzec 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata Załącznik do Uchwały Nr XXXIX/430/10 Rady Miejskiej w Busku-Zdroju z dnia29 kwietnia 2010 roku Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2015 WSTĘP Rodzina jest najważniejszym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

UMOWA PORÓD W CENTRUM NARODZIN MAMMA

UMOWA PORÓD W CENTRUM NARODZIN MAMMA W dniu roku, w Szczecinie pomiędzy: Panią zamieszkałą w legitymującą się numer PESEL, zwaną w dalszej części Umowy Pacjentką, a Centrum Narodzin MAMMA Sp. z o.o., z siedzibą w Szczecinie, ul. Sowia 38,

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem

Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem Wybór zapisów prawnych dotyczących ochrony dziecka przed biernym paleniem mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE Krapkowice 18.10.2011 r. USTAWA z dnia 9 listopada 1995

Bardziej szczegółowo

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży, brzmienie od 2002-01-01 Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 78) zmiany: Dz.U. 2001 Nr 154, poz.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.) Dz.U.05.214.1816 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015. Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach

Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015. Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015 Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1 Zakres zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej. Dz.U.2016.1567 z dnia 2016.09.28 Status: Akt obowiązujący Wersja

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa :

Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa : Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa : Zasiłek okresowy gwarantowany - przysługuje osobom, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a wychowują samotnie przynajmniej

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie

Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie Samodzielny Zespół ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Podstawowe akty

Bardziej szczegółowo

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. Podstawa prawna: Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 - dokument ratyfikacyjny podpisany przez Prezydenta RP w dniu

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do usamodzielnienia ciężarnych wychowanek placówki resocjalizacyjno rewalidacyjnej na przykładzie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w

Przygotowanie do usamodzielnienia ciężarnych wychowanek placówki resocjalizacyjno rewalidacyjnej na przykładzie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Przygotowanie do usamodzielnienia ciężarnych wychowanek placówki resocjalizacyjno rewalidacyjnej na przykładzie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Kwidzynie Analizą badawczą objęto 27 wychowanek ciężarnych

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka?

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Prace nad utworzeniem instytucji Rzecznika Praw Dziecka w Polsce zainicjowane zostały przez organizacje pozarządowe i środowiska działające na rzecz praw dzieci. W rezultacie

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 6

Bioetyka teologiczna cz. 6 Bioetyka teologiczna cz. 6 Sterylizacja Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Sterylizacja, czyli inaczej obezpłodnienie, należy do tych manipulacji medycznych, które mają na celu

Bardziej szczegółowo

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ Konwencja Stambulska BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD PRZEMOCY JAKI JEST CEL KONWENCJI? Konwencja Rady Europy

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE

WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS Rola i znaczenie edukacji kadr wspomagających rodzinę Ks. dr Wiesław Matyskiewicz STUDENCI NAUK O RODZINIE ZDOBYWAJĄ

Bardziej szczegółowo

Prawna ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym nietykalności cielesnej, a zwyczaje szkolne

Prawna ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym nietykalności cielesnej, a zwyczaje szkolne Prawna ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym nietykalności cielesnej, a zwyczaje szkolne Konstytucja RP Art. 30. Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka

Bardziej szczegółowo

Gmina Lubichowo. Prawo do pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom o dochodach nie przekraczających miesięcznie:

Gmina Lubichowo. Prawo do pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom o dochodach nie przekraczających miesięcznie: Czym jest pomoc społeczna? Wnioski o przyznanie pomocy społecznej i zasiłku rodzinnego. POMOC SPOŁECZNA Czym jest Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa. Nadrzędnym celem pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiPoł Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY KOMITET MINISTRÓW

RADA EUROPY KOMITET MINISTRÓW RADA EUROPY KOMITET MINISTRÓW Zalecenie Rec(2005)5 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie praw dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych (Przyjęte przez Komitet Ministrów

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej ( Dz. U. Z 2007 r. nr 65, poz. 437 z pózn. zm.) określa zadania i kompetencje właściwych ministrów, m.in.

Bardziej szczegółowo

Polityka w zakresie biznesu i praw człowieka

Polityka w zakresie biznesu i praw człowieka Polityka w zakresie biznesu i praw człowieka 1 Wprowadzenie 2 Zaangażowanie 3 Realizacja 4 Zarządzanie BP 2013 r. Polityka w zakresie biznesu i praw człowieka 1. Wprowadzenie Zaopatrujemy świat w energię.

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 7

Gimnazjum kl. I, Temat 7 Kartki żółte: Kto czci ojca, zyskuje odpuszczenie grzechów, a kto szanuje matkę, jakby skarby gromadził (Syr 3,3-4). Synu, wspomagaj swego ojca w starości, nie zasmucaj go w jego życiu (Syr 3,12). Miłosierdzie

Bardziej szczegółowo

Zakres zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej

Zakres zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz ). Załącznik nr 1 Zakres zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej 1. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, zwany dalej lekarzem POZ, wybrany

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa przedmiotu Przygotowanie do rodzicielstwa (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE Krystyna Alagor MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE (wydanie drugie, poprawione i połączone) Copyright by Wydawnictwo Autorskie ALAGOR Krystyna Krawczyk 2007 Skład i łamanie: Rafał Celej Wydawnictwo: W.A. ALAGOR

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski

Uniwersytet Rzeszowski Rekrutacja 2014/2015 - Studia I i II stopnia POŁOŻNICTWO Studia stacjonarne I stopnia Liczba miejsc na kierunek zostanie podzielona proporcjonalnie do liczby kandydatów legitymujących się Kwalifikacja

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 września 2016 r. Poz. 1567

Warszawa, dnia 28 września 2016 r. Poz. 1567 Warszawa, dnia 28 września 2016 r. Poz. 1567 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 września 2016 r. w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w celu przejścia od opieki instytucjonalnej do opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności

wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w celu przejścia od opieki instytucjonalnej do opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w celu przejścia od opieki instytucjonalnej do opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności Co rozumiemy przez deinstytucjonalizację Deinstytucjonalizacja

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjna Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA CZŁONKOWSKA

DEKLARACJA CZŁONKOWSKA 100-PL 4/11 PROSIMY WYPEŁNIĆ LITERAMI DRUKOWANYMI I PODAĆ NUMER RADY DEKLARACJA CZŁONKOWSKA 1 2 1 COLUMBUS PLAZA, NEW HAVEN, CT 06510 STANY ZJEDNOCZONE KATOLICKA PRO-RODZINNA ORGANIZACJA BRATNIA NR RADY

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA GENEWSKA. Rodzina i Społeczeństwo

DEKLARACJA GENEWSKA. Rodzina i Społeczeństwo DEKLARACJA GENEWSKA Nasz Cel Zebraliśmy się na Światowym Kongresie, z wielu narodowych, etnicznych, kulturowych, społecznych i religijnych wspólnot, by potwierdzić, że naturalna rodzina ludzka została

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

-Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo co aborcja płodu np 6 miesięcznego, do jakiego wieku płodu powinna być dozwolona?

-Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo co aborcja płodu np 6 miesięcznego, do jakiego wieku płodu powinna być dozwolona? Pod moim i Kai programem o aborcji pojawiły się pytania. Dziękuję za jedne z nich użytkownikowi Filipowi, oczywiście odpowiedzi będą wyrazem moich przekonań: -Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo

Bardziej szczegółowo

Zdrowa Społeczność Olimpiad Specjalnych STWORZENIE RÓWNEGO DOSTĘPU DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ DO WYSOKIEJ JAKOŚCI OPIEKI MEDYCZNEJ,

Zdrowa Społeczność Olimpiad Specjalnych STWORZENIE RÓWNEGO DOSTĘPU DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ DO WYSOKIEJ JAKOŚCI OPIEKI MEDYCZNEJ, Zdrowa Społeczność Olimpiad Specjalnych STWORZENIE RÓWNEGO DOSTĘPU DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ DO WYSOKIEJ JAKOŚCI OPIEKI MEDYCZNEJ, Misja Olimpiad Specjalnych Olimpiady Specjalne zapewniają

Bardziej szczegółowo

Temat: Nasze państwo nasze prawa.

Temat: Nasze państwo nasze prawa. Konspekt zajęć Edukacja dla bezpieczeństwa Dane informacyjne: Data: Miejsce zajęć: Czas trwania: 2x45min Prowadząca: mgr Marta Romanowska Klasa: 2a ZSZ Temat: Nasze państwo nasze prawa. Cele ogólne; Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9 Spis treści Od Autorów 9 I c:~łc)1ftiie!it 11 1. Kim jestem? 12 1.1. Konieczność czy wolność? 13 1.2. Samotność czy wspólnota? 17 1.3. Sprawa płci 18 2. Rozwój człowieka 21 2.1. Na czym polega rozwój człowieka

Bardziej szczegółowo

SEMINARIA. Fizjoterapia w położnictwie 5. Fizjoterapia w ginekologii 5. Odniesienie do efektów kształcenia dla przedmiotu

SEMINARIA. Fizjoterapia w położnictwie 5. Fizjoterapia w ginekologii 5. Odniesienie do efektów kształcenia dla przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w chorobach narządów wewnętrznych: Ginekologia i Położnictwo dla studentów III ROKU Kierunku: Fizjoterapia- studia I stopnia licencjackie semestry VI, rok akad. 2013-2014 l.p. SEMINARIA

Bardziej szczegółowo

In hora mortis meae voca me, et iube me venire ad te. w godzinę śmierci wezwij mnie i każ mi przyjść do Siebie. wieku,17)

In hora mortis meae voca me, et iube me venire ad te. w godzinę śmierci wezwij mnie i każ mi przyjść do Siebie. wieku,17) In hora mortis meae voca me, et iube me venire ad te w godzinę śmierci wezwij mnie i każ mi przyjść do Siebie. (Jan Paweł II, List do ludzi w podeszłym wieku,17) W GODZINĘ ŚMIERCI WEZWIJ MNIE UPORCZYWA

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

III ŚWIATOWY KONGRES RODZIN DEKLARACJA Z MEKSYKU

III ŚWIATOWY KONGRES RODZIN DEKLARACJA Z MEKSYKU III ŚWIATOWY KONGRES RODZIN DEKLARACJA Z MEKSYKU My, uczestnicy III Światowego Kongresu Rodzin, zebrani w Mexico City, z wielu narodowych, etnicznych, kulturowych, uniwersyteckich, społecznych i religijnych

Bardziej szczegółowo