Przewodnik po zakażeniach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przewodnik po zakażeniach"

Transkrypt

1 Przewodnik po zakażeniach wrodzonych Cytomegalia Toksoplazmoza Różyczka

2 O przewodniku Niniejsza publikacja zawiera aktualne informacje o diagnostyce, leczeniu i zapobieganiu zakażeniom ludzkim wirusem cytomegalii (CMV), pierwotniakiem Toxoplasma gondii i wirusem różyczki. Zadaniem przewodnika jest skierowanie uwagi osób profesjonalnie zajmujących się opieką zdrowotną na źródło tych zakażeń, drogi przenoszenia i możliwości prewencji. W uzupełnieniu informacji o biologii, patologii, epidemiologii, leczeniu i zapobieganiu przewodnik prezentuje faktyczne przypadki chorych, dotkniętych tymi zakażeniami oraz wskazuje, jak należy stosować właściwą diagnostykę w praktyce klinicznej. W miarę przechodzenia do kolejnych podrozdziałów przejrzyj cele nauczania i rozwiąż testy. W przewodniku jest sześć testów, po dwa na każdy stan chorobowy.

3 Spis treści strona Ludzki cytomegalowirus 4 Toxoplasma gondii 32 Matczyna i wrodzona różyczka 54 3

4 Ludzki cytomegalowirus (CMV) Spis treści strona Biologia i patologia CMV 6 Przypadki cytomegalii 17 4

5 Wstęp Ludzki wirus cytomegalii (HCMV) jest powszechnie występującym herpeswirusem i wiodącą przyczyną wirusowych zakażeń wrodzonych w USA i w Europie. W samych Stanach Zjednoczonych na 4 miliony urodzeń rocznie, ok (1%) noworodków dotkniętych jest infekcją CMV. Ciężkie uszkodzenia płodu zdarzają się w ok przypadków. Wewnątrzmaciczna transmisja pierwotnego zakażenia CMV, zwłaszcza podczas pierwszego trymestru ciąży, wiąże się z potencjalnie największym ryzykiem ciężkiego uszkodzenia płodu. Pierwotne wewnątrzmaciczne zakażenia CMV są drugą po zespole Downa znaną przyczyną opóźnienia umysłowego. Ponadto wrodzona cytomegalia jest wiodącą przyczyną czuciowonerwowej utraty słuchu i ważną przyczyną porażenia mózgowego. Jako że zakażenia CMV są albo bezobjawowe, albo przebiegają z nieswoistymi dla CMV objawami, większość matczynych i wrodzonych infekcji cytomegalowirusowych jest niejawna klinicznie i pozostaje niezdiagnozowana. Opinia publiczna nie jest należycie poinformowana o tym zagrożeniu zdrowotnym, a wielu lekarzy nie ma pewności jak najlepiej diagnozować matczyną i wrodzoną cytomegalię. Właściwa kontrola i diagnostyka matczynej i wrodzonej cytomegalii wymaga, aby kobiety planujące ciążę, ciężarne, personel żłobków i przedszkoli, lekarze, laboranci i inni pracownicy służby zdrowia byli świadomi: 1. środków zapobiegawczych, które pozwalają uniknąć zakażenia CMV w czasie ciąży, 2. istnienia testów i algorytmów diagnostycznych, umożliwiających wykrycie matczynej i wrodzonej infekcji CMV, 3. prognozy i ryzyka następstw lub uszkodzeń, 4. właściwego nadzoru nad pacjentką i możliwości terapeutycznych objawowej i bezobjawowej wrodzonej cytomegalii. Przewodnik zawiera przegląd kluczowych wiadomości o klinice i diagnostyce matczynej i wrodzonej cytomegalii, a także informacje o profilaktyce i możliwościach terapeutycznych. 5

6 Część 1: Biologia i patologia CMV W tej części Co to jest CMV? Biologia i patologia Drogi zakażenia Występowanie i grupy ryzyka zakażenia Diagram skutków zakażenia Objawy matczynej i wrodzonej cytomegalii Serologia CMV Metody diagnostyczne Cele nauczania Ta część przewodnika umożliwi ci zdobycie wiedzy na temat: Cech fizycznych wirusa. Dróg przenoszenia CMV. Różnic pomiędzy pierwotnym i nie-pierwotnym zakażeniem CMV. Grup ryzyka zakażenia CMV. Różnic pomiędzy zapadalnością a występowaniem zakażeń CMV. Objawów zakażenia CMV. Zastosowania różnych testów do wykrywania zakażenia CMV. Pytania testowe 6

7 Co to jest CMV? CMV jest wirusem DNA i należy do wirusów z rodziny herpes. W organizmie gospodarza osiedla się w postaci utajonej i przez całe jego życie okresowo powoduje zakażenia wtórne (reaktywacja). CMV posiada otoczkę: Pomiędzy otoczką a kapsydem w kształcie icosahedralnym znajduję się amorficzny, wypełniony białkiem, obszar zwany tegumentem. Genom wirusa składa się z liniowego, dwuniciowego DNA. Replikacja wirusa i kompletowanie wirionów potomnych zachodzi w jądrze komórkowym. CMV ma długi cykl replikacyjny (72 94 godziny). Kapsyd wirusowy Glikoproteina Tegument Podwójna nić DNA (ds DNA) Otoczka Ludzki cytomegalowirus 7

8 Biologia i patologia CMV jest w stanie zakażać i niszczyć wiele różnych rodzajów komórek organizmu, między innymi komórki ślinianek, nerek, trzustki, nadnerczy, płuc, wątroby, oka, ucha, łożyska, przewodu pokarmowego, serca, jajników, skóry, naczyń krwionośnych oraz komórki różnych struktur centralnego układu nerwowego, na przykład mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych i naczyń mózgowych. Upośledzenie funkcji narządu wynika z lizy zakażonych komórek i niedokrwienia wskutek zajęcia komórek śródbłonka naczyniowego. Zdolność CMV do zakażania leukocytów i komórek śródbłonka naczyniowego ułatwia rozsiew wirusa w organizmie. Infekcja pierwotna Do zakażenia pierwotnego dochodzi u osoby seronegatywnej, nigdy nie eksponowanej na antygeny CMV. Można to wykazać poprzez uchwycenie serokonwersji, czyli stwierdzenie przeciwciał anty-cmv w klasie IgM i IgG u osoby, która wcześniej tych przeciwciał nie posiadała. Jeżeli nie udało się uchwycić serokonwersji, na zakażenie pierwotne wskazuje obecność przeciwciał anty-cmv w klasie IgM oraz przeciwciał o niskiej awidności w klasie IgG. Zakażenie utajone W następstwie zakażenia pierwotnego CMV przechodzi w organizmie gospodarza w postać utajoną (latentną). Istotą latencji jest fakt nieskończonego bytowania wirusa w organizmie z możliwością reaktywacji (wywoływania aktywnego zakażenia) pod wpływem immunosupresji lub innych bodźców. Niewielka część krążących monocytów u osób seropozytywnych jest źródłem latentnej formy CMV. Z chwilą aktywacji tych komórek i różnicowania do makrofagów tkankowych, zakażenie CMV z formy utajonej przechodzi w postać produktywną z uwalnianiem zakaźnych wirionów do otaczającej tkanki. Zakażenie wtórne (nie-pierwotne) Wtórna infekcja CMV ma miejsce u osoby seropozytywnej, już zakażonej wirusem, i polega na reaktywacji zakażenia utajonego lub na nadkażeniu innym szczepem wirusa. Zakażenie wtórne na ogół charakteryzuje się obecnością przeciwciał anty-cmv w klasie IgG o wysokiej awidności. 8

9 Drogi przenoszenia CMV przenosi się z człowieka na człowieka wskutek bliskiego kontaktu z płynami biologicznymi, zawierającymi cząstki wirusa. Ważną rolę w transmisji CMV odgrywają małe dzieci, ponieważ w czasie czynności pielęgnacyjnych kontakt z płynami biologicznymi jest zwykle nieuchronny. Ponadto zakażenie CMV może przenosić się za pośrednictwem krwi i produktów krwiopochodnych, a także przeszczepianych narządów. Sytuacje, w których często dochodzi do transmisji CMV, są następujące: Żłobek i przedszkole Dzieci w wieku przedszkolnym w czasie bliskich codziennych kontaktów często przenoszą między sobą zakażenie CMV, co powoduje wzrost w społeczeństwie liczby zakażonych dzieci i eksponowanych na infekcję rodziców. Wychowywanie dzieci Niemowlęta i małe dzieci, zakażone CMV, wydalają cząsteczki wirusa ze śliną i z moczem przez wiele miesięcy, a nawet lat. W ten sposób przenoszą zakażenie na podatnych na infekcję opiekunów rodziców oraz personel instytucji opiekuńczych. Transmisja wewnątrzmaciczna CMV może przenosić się wewnątrzmacicznie z matki na płód, powodując zakażenie wrodzone. Jeżeli w czasie ciąży matka ulega zakażeniu pierwotnemu, w jednym przypadku na trzy dochodzi do zakażenia płodu. Kontakty intymne CMV występuje w ślinie i wydzielinach dróg rodnych mężczyzny i kobiety, i może być przenoszony z człowieka na człowieka w czasie kontaktów seksualnych. Karmienie piersią CMV często przenosi się z matki na dziecko w czasie karmienia piersią. Aby do tego doszło, matka musi być już zakażona. Z rzadkimi wyjątkami, niemowlęta, które zakażają się w ten sposób, nie prezentują żadnych objawów klinicznych. Podczas porodu Jeżeli CMV obecny jest w kanale rodnym, może dojść do zakażenia dziecka od matki w czasie porodu (zakażenie okołoporodowe). Zakażenia te zwykle nie są chorobotwórcze, chyba, że dziecko jest bardzo małe i przedwcześnie urodzone, albo ma uszkodzony układ odpornościowy. 9

10 Rozpowszechnienie choroby i grupy ryzyka Ryzyko poważnych następstw zakażenia CMV Od około 13 do 28% zakażonych dzieci będzie miało objawy przy urodzeniu albo rozwinie kalectwo w postaci opóźnienia umysłowego, małogłowia, utraty słuchu czy opóźnienia w rozwoju. Zarówno dzieci jak i dorośli przebywający w żłobkach i przedszkolach, mimo znacznie większego ryzyka zakażenie CMV, nie są bardziej podatni na infekcję wirusem cytomegalii niż osoby spoza tej grupy. Grupy ryzyka CMV-seronegatywne kobiety w ciąży, zwłaszcza mające dzieci w żłobku lub w przedszkolu. Osoby aktywne seksualnie. Rodzice dzieci wydalających CMV. Ryzyko infekcji pierwotnej jest bardzo wysokie u nastoletnich matek, podobnie jak ryzyko zakażenia wrodzonego u ich dzieci. Osoby wcześniej nie zakażone i nie posiadające przeciwciał anty-cmv. Występowanie poważnych powikłań i kalectw w następstwie matczynej infekcji pierwotnej Tydzień ciąży Zakażenia wrodzone 51% 60% 44% Objawy przy urodzeniu 12% 16% 0% Ciężkie upośledzenie 29% 0% 0% Źródło: Stagno i wsp., JAMA,

11 Rozpowszechnienie CMV Miejsce Kraj % Freiburg Niemcy 42 St. Gallena Szwajcaria 45 Paryż Francja 47 Turku Finlandia 54 Sztokholm Szwecja 59 Bolonia Włochy 70 Madryd Hiszpania 63 Monza Włochy 68 Parma Włochy 71 Ateny Grecja 78 Neapol Włochy 83 Cosenza Włochy 85 Albany USA 45 Ohio USA 65 Miejsce Kraj % Houston USA 79 Buenos Aires Argentyna 81 Espírito Santo Brazylia 98 Jerozolima Izrael 85 Pendżab Indie 87 Chengdu Chiny 92 Khon Kaen Tajlandia 93 Hong Kong Chiny 94 Sendai Japonia 96 Manila Filipiny 100 Melbourne Australia 54 Harare Zimbabwe 82 Sfax Tunezja 97 Entebbe Uganda 100 Stwierdza się duże różnice w geograficznych wskaźnikach rozmieszczenia choroby. Powyższa tabela wskazuje na podkreśla potrzebę edukacji i profilaktyki zakażenia CMV na skalę światową. Najcięższe upośledzenia są wynikiem zakażenia nabytego pomiędzy 4. a 22. tygodniem ciąży 11

12 Diagram skutków zakażenia Schemat ten przedstawia typową zakaźność CMV i możliwe następstwa zakażenia Następstwa zakażenia CMV w ciąży Kobiety w ciąży 55% immunizowane 45% wrażliwe 0.15% zakażenie wrodzone (wtórna infekcja matczyna) 1 4% zakażenie pierwotne 0 1% zakażonych noworodków może mieć klinicznie jawną chorobę lub następstwa 40% przenosi zakażenie na płód 10 15% zakażonych noworodków może mieć klinicznie jawną chorobę (łagodną do ciężkiej) 85 90% zakażonych noworodków nie ma objawów klinicznych 10% Rozwija się prawidłowo 90% rozwija następstwa 5 15% rozwija następstwa 85 95% rozwija się prawidłowo Na zielono zaznaczono szczególnie ciężkie następstwa. Źródło: Stagno i Whitley, NEJM,

13 Objawy zakażenia matczynego i wrodzonego Początek choroby Choć transmisja CMV z matki na płód może nastąpić w każdym momencie ciąży, poważne powikłania neurologiczne u płodu opisano tylko w przypadku, gdy zakażenie pierwotne u matki zdiagnozowano w pierwszej połowie ciąży. Objawy matczyne Większość zakażeń CMV u matki jest bezobjawowa. Jeżeli pojawiają się jakieś objawy kliniczne, nie są swoiste dla cytomegalii i są to: gorączka, ból głowy, ból gardła, zmęczenie, bóle mięśni. Objawy wrodzonej cytomegalii wybroczyny zapalenie naczyniówki i siatkówki oka utrata słuchu niska masa urodzeniowa małogłowie (mikrocefalia) powiększenie wątroby i śledziony powodujące rozciągnięcie powłok brzusznych zaburzenia ze strony centralnego ukadu nerwowego przepuklina pachwinowa zbieranie się płynu wokół płuc i serca Małogłowie z wybroczynami Niepożądane następstwa Opóźnienie umysłowe Czuciowonerwowa utrata słuchu Porażenie mózgowe Upośledzone widzenie z powodu zapalenia naczyniówki i siatkówki oka lub zaniku nerwu wzrokowego Odchylenia w neurologicznych badaniach obrazowych zwapnienia wewnątrzczaszkowe poszerzenie komór zanik mózgu nieprawidłowowści w istocie białej Odchylenia w badaniach laboratoryjnych wzrost enzymów wątrobowych niedokrwistość żółtaczka z przewagą bilirubiny związanej małopłytkowość 13

14 Serologia CMV AI wysoki* Zjawiska serologiczne w czasie Awidność IgG Odpowiedź AI umiarkowany* AI niski* Wiremia IgM IgG Stabilne miano p/ciał IgG Zakażenie powyżej 2 miesięcy od pierwszej pobrania próbki dni miesiące lata * AI: Indeks awidności przeciwciał anty-cmv IgG IgG Swoiste przeciwciała anty-cmv w klasie IgG są znacznikiem przebytego zakażenia CMV IgM Swoiste przeciwciała anty-cmv w klasie IgM są znacznikiem aktywnego lub świeżego (niedawno nabytego) zakażenia CMV Przeciwciała IgM są produkowane w czasie ostrej i późnej fazy pierwotnego zakażenia CMV i mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy, a nawet lat. Stwierdzenie samych przeciwciał anty-cmv IgM nie pozwala na ustalenie ryzyka zakażenia wrodzonego u płodu. Dodatni test powinien być zatem traktowany jako wstęp do dalszej diagnostyki w celu oceny zagrożenia wrodzonym zakażeniem CMV. Awidność IgG Test na awidność przeciwciał IgG mierzy funkcjonalne powinowactwo wiązania tych przeciwciał w odpowiedzi na zakażenie. Podczas pierwszych kilku tygodni od momentu ataku wirusa na organizm gospodarza w czasie infekcji pierwotnej wytwarzane są przeciwciała klasy IgG o niewielkim powinowactwie (niskiej awidności). Awidność tych przeciwciał wzrasta w czasie. Dojrzewanie powinowactwa przeciwciał do określonego poziomu diagnostycznego wykorzystywane jest do różnicowania zakażenia pierwotnego od zakażenia nie-pierwotnego (wtórnego). Przeciwciała anty-cmv IgG o wysokiej awidności stwierdzane są u osób z dawno przebytą infekcją cytomegalowirusową albo z wtórnym zakażeniem CMV. Testowanie na awidność przeciwciał powinno być wykonane we wczesnej ciąży, to znaczy w I trymestrze. Wynik badania, wykonanego w późnym okresie ciąży, świadczący o wysokiej awidności przeciwciał IgG, nie pozwala na wykluczenie zakażenia pierwotnego w pierwszych miesiącach ciąży, kiedy to przeciwciała mogły mieć jeszcze niską awidność. 14

15 Badania diagnostyczne Tabela testów serologicznych i rodzajów próbek Następujące pytania mają zasadnicze znaczenie przy wyborze laboratorium diagnostycznego: Czy osoba badana przebyła kiedykolwiek zakażenie CMV? Czy jest to świeża infekcja pierwotna? Czy są cechy zakażenia płodu? Czy u noworodka stwierdza się objawy wrodzonej cytomegalii? Skorzystaj z poniższych tabel i wybierz test, który ułatwi ci odpowiedź na postawione pytania Materiał do badania Matczyny Płodowy Nie krew Krew Inny Ślina, mocz, wydzielina z szyjki macicy wykorzystywane do badania wydalania wirusa Krew matczyna na antygen, DNA i obecność p/ciał Płyn owodniowy wykorzystywany do badania wydalania wirusa metodami: PCR i izolacji; największa wartość diagnostyczna przy podejrzeniu zakażenia płodu Krew pępowinowa na antygen, DNA i obecność p/ciał Rozpoznawanie odchyleń rozwojowych na podstawie usg Rodzaje testów serologicznych P/ciała IgG Zwykle badane w matczynej lub płodowej próbce krwi Ograniczenia testu: nie różnicuje zakażenia utajonego od aktywnego P/ciała IgM Znacznik zarówno pierwotnego jak i wtórnego zakażenia CMV Awidność IgG Mierzy funkcjonalne powinowactwo wiązania przeciwciał tej klasy w odpowiedzi na zakażenie Pomaga zróżnicować zakażenie pierwotne od wtórnego U matki Dodatni wynik wskazuje na przebyte, ale nie na aktywne, zakażenie Test powinien być wykonywany w okresie przed ciążą jako wyjściowy; jeżeli staje się dodatni (serokonwersja), wskazuje na zakażenie Mogą utrzymywać się przez 9 miesięcy od pierwotnego zakażenia Wskaźnik ostrej fazy (< 4 m-cy): niska awidność Indeks awidności (AI): 1 40% Wskaźnik przewlekłej fazy (> 4 m-cy): wysoka awidność AI: 60 90% U płodu Dodatni wynik nie wskazuje na zakażenie Dodatni wynik na obecność anty- CMV IgM wskazuje na duże ryzyko zakażenia płodu Nie bada się 15

16 Pytania testowe 1. W czasie którego trymestru ciąży wewnątrzmaciczna transmisja CMV w czasie zakażenia pierwotnego u matki wiąże się z potencjalnie największym ryzykiem uszkodzenia płodu? A. Pierwszy trymestr B. Drugi trymestr C. Trzeci trymestr Wtórne zakażenie CMV zwykle charakteryzuje się obecnością? A. Przeciwciał anty-cmv w klasie IgM? B. Wysoką awidnością przeciwciał anty-cmv w klasie IgG? C. Niską awidnością przeciwciał anty-cmv w klasie IgG? Jakie środowisko wiąże się z największym ryzykiem nabycia infekcji CMV? A. Izolowane B. Sterylne C. Przedszkola i żłobki Czy obecność p/ciał anty-cmv w klasie IgM u noworodka wskazuje na wysokie ryzyko zakażenia? A. Tak B. Nie 5. Czy sam dodatni wynik testu na obecność p/ciał anty-cmv w klasie IgM pozwoli na zróżnicowanie zakażenia pierwotnego od zakażenia wtórnego u ciężarnej? 6. A. Tak B. Nie C. Badanie to nie jest wykonywane Latencja oznacza, że wirus. A. Bytuje w organizmie nieskończenie długo B. Może ulec reaktywacji (dawać objawy zakażenia) pod wpływem immunosupresji lub innych bodźców C. Odpowiedź A i B są prawidłowe 1. A 2. B 3. C 4. A 5. B 6. C 16

17 Część 2: Przypadki W tej części: Przypadek 1: Wtórne zakażenie CMV Przypadek 2: Pierwotne zakażenie CMV Przypadek 3: Pierwotne zakażenie CMV Zapobieganie i leczenie Pytania testowe Cele nauczania Ta część przewodnika umożliwi zapoznanie się z: Różnymi testami do diagnostyki matczynej i wrodzonej cytomegalii. Algorytmami diagnostycznymi, ułatwiających rozpoznanie cytomegalii. Przebiegiem klinicznym choroby. Działaniami profilaktycznymi, podejmowanymi dla ochrony matki i dziecka przed zakażeniem CMV. Możliwościami leczenia wrodzonej cytomegalii.

18 Przypadek 1: Wtórne zakażenie CMV 38-letnia pierwiastka została skierowana do laboratorium wirusologicznego w 16. tygodniu ciąży. Surowica pobrana w 10. tygodniu ciąży wykazywała obecność przeciwciał anty-cmv w klasie IgG i IgM. Próbek tych nie zachowano do dalszych badań. Na podstawie wywiadu ustalono, że na początku ciąży kobieta przeszła infekcję grypopodobną. Jej status immunologiczny odnośnie cytomegalii przed ciążą nie był znany. Dalsze badania serologiczne, przeprowadzone w laboratorium wirusologicznym, dały następujące rezultaty: Matczyny panel CMV Test Anty-CMV IgG Anty-CMV IgM Awidność anty-cmv IgG Wynik + + Wysoka Rozpoznanie Obecność przeciwciał anty-cmv w klasie IgM i wysoka awidność przeciwciał anty-cmv w klasie IgG wskazują na wtórne zakażenie CMV u ciężarnej. Wysoka awidność IgG wyklucza zakażenie pierwotne pomimo obecności przeciwciał w klasie IgM. Postępowanie prenatalne Kobieta z wtórnym zakażeniem CMV jest informowana o niskim ryzyku transmisji wertykalnej (od 0.5 do 2%) oraz o niewielkim ryzyku uszkodzenia płodu. Z tego względu nie proponowano amniopunkcji i badania płynu owodniowego, ale co cztery tygodnie do końca ciąży wykonywano badanie ultrasonograficzne w celu wykluczenia jakichkolwiek zmian morfologicznych oraz nieprawidłwości we wzroście płodu, mogących mieć związek z wrodzonym zakażeniem CMV. Kobiecie zaproponowano przeprowadzenie u dziecka w pierwszych dwóch tygodniach po urodzeniu badania na obecność CMV w moczu lub w ślinie. Wynik obserwacji u noworodka Po urodzeniu nie stwierdzono u noworodka żadnych klinicznych objawów wrodzonej cytomegalii, a wynik hodowli CMV z moczu i śliny dziecka był ujemny. 18

19 Przypadek 1: Protokół postępowania Poniższy schemat przedstawia typową zakaźność CMV i następstwa zakażenia. Algorytm skrinigu serologicznego w kierunku zakażenia CMV u kobiet w ciąży Czuły test skriningowy na obecność p/ciał anty-cmv w klasie IgG i IgM G M G+ M G+ M+ G M+ Obserwacja edukacja w zakresie zasad higieny Koniec testowania Ponowne testowanie za 3 tygodnie 20 tyg. ciąży > 20 tyg. ciąży Awidność CMV IgG Awidność CMV IgG Wysoka awidność Niska awidność Wysoka awidność Dalsze testowanie niekonieczne Wysokie ryzyko zakażenia Retrospektywne testowanie krwi pobranej w I trymestrze Ocena matczynej wiremii PCR z moczu/izolacja wirusa PCR z krwi Wysokie ryzyko zakażenia G M i G M+ Ocena płodu USG NMR Możliwe dodatkowe testowanie Zakażenie wtórne niskie ryzyko transmisji G+ M Diagnostyka inwazyjna amniopunkcja pobranie krwi pępowinowej Wysokie ryzyko zakażenia Koniec testowania G+ M+ niska awidność G+ M+ wysoka awidność Źródło: Munro i wsp., J. Clin. Microbiol.,

20 Przypadek 2: Pierwotne zakażenie CMV 35-letnia kobieta, będąca w 18. tygodniu trzeciej ciąży, miała następujący wywiad chorobowy: W czwartym tygodniu ciąży pojawiła się senność, a następnie choroba grypopodobna z niewysoką gorączką i ogólnym złym samopoczuciem. W 10. tygodniu ciąży przeprowadzono badanie w kierunku cytomegalii, stwierdzając dodatnie miano p/ciał w klasie IgG i granicznie dodatnie miano w klasie IgM. Badanie serologiczne w 16. tygodniu potwierdziło poprzednie wyniki. Podczas pierwszej ciąży kobieta była seronegatywna w zakresie CMV, a w drugiej ciąży nie była badana. W 18. tygodniu aktualnej ciąży została skierowana przez swojego lekarza do specjalisty chorób zakaźnych celem przeprowadzenia dalszych badań. Zlecono panel badań serologicznych na obecność p/ciał anty-cmv u matki i uzyskano następujące wyniki: Matczyny panel p/ciał anty-cmv Test Anty-CMV IgG Anty-CMV IgM Awidność anty-cmv IgG Wynik + Graniczny +/ Graniczny Rozpoznanie u matki Graniczne wyniki na obecność przeciwciał w klasie IgM i awidności przeciwciał IgG w świetle danych klinicznych sugerują możliwość świeżo przebytej infekcji pierwotnej. Matczyny panel badań metodą PCR Test Krew Mocz Płyn owodniowy Wynik nie badana nie badany + (badanie ilościowe) Następne kroki Następną rzeczą jest ustalenie potencjalnego ryzyka przeniesienia zakażenia na płód i uszkodzenia płodu. W tym celu rekomendowana jest diagnostyka prenatalna. W 21. tygodniu ciąży kobieta przeszła przezbrzuszną amniopunkcję pod kontrolą USG i ultrasonograficzne badania płodu. Diagnostyka prenatalna Badania wirusologiczne płynu owodniowego wypadły dodatnio. Badanie ultrasonograficzne wykazało nieprawidłową strukturę wewnątrzczaszkową i wzmożoną echogeniczność jelita.

21 Przypadek 2: Protokół postępowania Algorytm skrinigu serologicznego w kierunku zakażenia CMV u kobiet w ciąży Czuły test skriningowyna obecność p/ciał anty-cmv w klasie IgG i IgM G M G+ M G+ M+ G M+ Obserwacja edukacja w zakresie zasad higieny No Koniec further testing testowania Ponowne testowanie za 3 tygodnie 20 tyg. ciąży > 20 tyg. ciąży Awidność CMV IgG Awidność CMV IgG Wysoka awidność Graniczna awidność Wysoka awidność Dalsze No further testowanie niekonieczne testing required Wysokie ryzyko zakażenia Retrospektywne testowanie krwi z I trymestru Ocena matczynej wiremii PCR z moczu/izolacja wirusa PCR z krwi Wysokie ryzyko zakażenia G M i G M+ Ocena płodu USG NMR Możliwe dodatkowe testowanie Zakażenie wtórne niskie ryzyko transmisji G+ M Diagnostyka inwazyjna amniopunkcja pobranie krwi pępowinowej Wysokie ryzyko zakażenia Koniec testowania G+ M+ niska awidność G+ M+ wysoka awidność Źródło: Munro i wsp., J. Clin. Microbiol., 2005 Matka zadecydowała o kontynuowaniu ciąży 21

22 Poród Noworodek płci męskiej urodził się w 39. tygodniu ciąży. W badaniu fizykalnym przedstawiał się prawidłowo. Nie stwierdzono cech dysmorficznych ani zaburzeń oddychania. Na skórze całego ciała stwierdzono natomiast liczne wybroczyny. Badania laboratoryjne wykazały małopłytkowość. Badanie okulistyczne było prawidłowe. Z moczu i śliny, pobranych w drugiej dobie po urodzeniu, dokonano izolacji CMV. Badanie krwi metodą PCR było dodatnie, a badanie ultrasonograficzne oraz tomografia komputerowa mózgu wykazały nieprawidłowości. Badanie słuchu przedstawiało się prawidłowo. Wrodzona objawowa cytomegalia Noworodek miał obniżoną liczbę płytek krwi, znaczne poszerzenie komór mózgu (wentrikulomegalia) i rozsiane ogniska zwapnień w mózgowiu. Postępowanie terapeutyczne Po przedyskutowaniu z rodzicami możliwych opcji terapeutycznych zdecydowano się na leczenie dziecka dożylnym gancyklowirem przez sześć tygodni. W czasie terapii nie obserwowano poważniejszych powikłań. Inne metody postępowania Dziecko będzie w obserwacji do wieku szkolnego. Badania kontrolne zostaną przeprowadzone w 3., 6., 12. i 18. miesiącu życia, a następnie raz w roku, i będą obejmowały: ocenę stanu fizykalnego, badania laboratoryjne, ocenę neurologiczną i badanie rozwoju psychointelektualnego, badanie dna oka i ocenę słuchu. 22

23 Przypadek 3: Pierwotna infekcja CMV 30-letnia kobieta, będąc w 31. tygodniu czwartej ciąży, zgodziła się na badania w kierunku cytomegalii przy okazji testu tolerancji glukozy. Poniżej przedstawiono wyniki: Matczyny panel przeciwciał anty-cmv Test Anty-CMV IgG Anty-CMV IgM Awidność anty-cmv IgG Wynik + + Niska Wstępne rozpoznanie U kobiety wstępnie zdiagnozowano pierwotne zakażenie CMV. Lekarz zlecił badanie przeciwciał anty-cmv z wcześniej pobranej próbki krwi. Uzyskano następujące wyniki: Matczyny panel przeciwciał anty-cmv (wczesna ciąża) Test Anty-CMV IgG Anty-CMV IgM Awidność anty-cmv IgG Wynik Nie badano Potwierdzenie zakażenia pierwotnego Wyniki dokumentują serokonwersję CMV w czasie ciąży, co jednoznacznie wskazuje na pierwotne zakażenie cytomegalią u ciężarnej. 23

24 Następne kroki Lekarz zlecił u kobiety dodatkowe badania metodą PCR w celu ustalenie obecności wirusa w organizmie. Uzyskano następujące wyniki: Nie pobrano płynu owodniowego z uwagi na zaawansowany wiek ciążowy w czasie przeprowadzania badań. Matczyny panel badań metodą PCR Test Krew Mocz Płyn owodniowy Wynik + + Nie badano Potwierdzenie ryzyka zakażenia wrodzonego Powyższe wyniki badań metodą PCR potwierdziły obecność wirusa u matki, a tym samym duże ryzyko wrodzonej cytomegalii u rozwijającego się płodu. 24

25 Przypadek 3: Protokół postępowania Algorytm skrinigu serologicznego w kierunku zakażenia CMV u kobiet w ciąży Czuły test skriningowy na obecność p/ciał anty-cmv w klasie IgG i IgM G M G+ M G+ M+ G M+ Obserwacja edukacja w zakresie zasad higieny Koniec testowania Ponowne testowanie za 3 tygodnie 20 tyg. ciąży > 20 tyg. ciąży Awidność CMV IgG Awidność CMV IgG Wysoka awidność Niska awidność Wysoka awidność Dalsze testowanie niekonieczne Wysokie ryzyko zakażenia Retrospektywne testowanie krwi z I trymestru Ocena matczynej wiremii PCR z moczu/izolacja wirusa PCR z krwi Wysokie ryzyko zakażenia G M i G M+ Ocena płodu USG NMR Możliwe dodatkowe testowanie Zakażenie wtórne niskie ryzyko transmisji G+ M Diagnostyka inwazyjna amniopunkcja pobranie krwi pępowinowej Wysokie ryzyko zakażenia Koniec testowania G+ M+ niska awidność G+ M+ wysoka awidność Przy urodzeniu noworodek nie prezentował żadnych objawów wrodzonej choroby cytomegalowirusowej. 25

26 Następne kroki Ponieważ matka miała pierwotne zakażenie CMV w czasie ciąży, lekarz zlecił następujące testy u noworodka dla stwierdzenia, czy nastąpiła wewnątrzmaciczna transmisja wirusa. Oto wyniki badań: Noworodkowy panel CMV Test CMV PCR krew CMV PCR mocz CMV hodowla mocz Wynik Rozpoznanie u noworodka Z uwagi na dodatnie wyniki badań na obecność CMV, u noworodka rozpoznano wrodzoną cytomegalię. Przy wypisie ze szpitala noworodek miał prawidłowy wynik badania słuchu i został zapisany na kontrolne testy audiologiczne w celu monitorowania nerwowoczuciowej utraty słuchu. 26

27 Zapobieganie i leczenie Zapobieganie Chociaż żadne z działań nie eliminuje całkowicie ryzyka zakażenia CMV, pewne środki ostrożności, zabezpieczające przed szerzeniem się zakażenia, mogą być podjęte w środowisku domowym i w innych miejscach. Profilaktyka zakażeń wrodzonych jest głównym motywem pracy nad szczepionką przeciwko cytomegalii. Kroki, które należy podjąć Zawsze myj ręce po zmianie pieluch. Unikaj całowania małych dzieci w usta. Myj i dezynfekuj zabawki dziecięce, i zachowaj ostrożność przy dotykaniu niemytych zabawek. Nie dziel się jedzeniem i piciem z małymi dziećmi, nie korzystaj z tych samych naczyń. Fotografia dzięki uprzejmości Buzztone Interwencja i leczenie W chwili obecnej jedyną dostępną metodą ingerencji w przebieg wewnątrzmacicznej transmisji CMV jest przerwanie ciąży. Staranna diagnostyka prenatalna matki i płodu powinna ograniczyć do minimum decyzje o przerwaniu ciąży, kiedy nie ma danych wskazujących na uszkodzenie płodu. Są pierwsze dowody na to, że podanie hiperimmunizowanej surowicy anty-cmv może zredukować ryzyko zakażenia płodu, ale wymaga to dalszych badań. Ponadto niedawno przedstawiono przypadek zakończonego sukcesem doustego stosowania gancyklowiru w leczeniu wewnątrzmacicznego zakażenia CMV u ciężarnej po przeszczepie nerki. Tylko gancyklowir został przebadany w leczeniu noworodków i niemowląt z objawami choroby. Gancyklowir poprawia słuch i/lub przeciwdziała utracie słuchu do 6. miesiąca życia w porównaniu z nieleczeniem Gancyklowir obniża ryzyko pogorszenia słyszenia do i powyżej jednego roku życia. Gancyklowir nie zmienia przebiegu klinicznego i laboratoryjnego ostrej choroby cytomegalowirusowej u noworodków z objawową cytomegalią. Neutropenię obserwowano u dwojga na troje leczonych dzieci, co wymagało redukcji dawki leku u około połowy leczonych. 27

28 Pytania testowe 1. Ryzyko przeniesienia zakażenia CMV można obniżyć przez staranne mycie rąk. A. Tak B. Nie 2. Dziecięce zabawki mogą być skażone CMV. A. Tak B. Nie 3. Gancyklowir może być stosowany w leczeniu noworodków i niemowląt. A. Prawda B. Fałsz 1. A 2. A 3. A 28

29 Piśmiennictwo Lazzarotto T. et al. (2004) Congenital cytomegalovirus infection: recent advances in the diagnosis of maternal infection. Human Immunol. 65: Munro S.C. et al. (2005) Diagnosis of and screening for cytomegalovirus infection in pregnant women. J. Clin. Microbiol. 43: National Congenital CMV Disease Registry. Baylor College of Medicine, Texas Children s Hospital. Nigro, G. et al. (2005) Passive immunization during pregnancy for congenital cytomegalovirus infection. N. Eng. J. Med. 353: Puliyanda, D.P. et al. (2005) Successful use of oral ganciclovir for the treatment of intrauterine cytomegalovirus infection in a renal allograft recipient. Transpl. Infect. Dis. 7: Stagno S. and Whitley RJ. (1985) Herpesvirus infections of pregnancy. Part I: Cytomegalovirus and Epstein-Barr virus infections. New Eng. J. Med. 313: Stagno S. et al. (1986) Primary Cytomegalovirus infection in pregnancy. Incidence, transmission to fetus, and clinical outcome. J. Amer. Med. Assoc. 256: U.S. Census Bureau, Population Division, Fertility & Family Statistics Branch, Who s Minding the Kids? Child Care Arrangements: Spring 1999 (PPL-168) www/socdemo/child/ppl-168.html 29

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ AZOOSPERMIA badanie wykrywa delecje w regionie długiego ramienia chromosomu Y w fragmencie zwanym AZF, będące często przyczyną azoospermii lub oligospermii o podłożu

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

VI. 2.2. Streszczenie korzyści wynikających z leczenia

VI. 2.2. Streszczenie korzyści wynikających z leczenia VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valdamin przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Cytomegalowirusowe (CMV) zapalenie siatkówki

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO

CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO CMV ZAGROŻENIE DLA NOWORODKA PRZEDWCZEŚNIE URODZONEGO M.Katarzyna Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM Różyczka Opryszczka Grypa WIRUSY Ospa Cytomegalia Parwowirosa B19 ZAKAŻENIA

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia

Program profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców powiatu piskiego po 70 roku życia UCHWAŁA Nr XLVI/300/14 Rady Powiatu Pisz z dnia 30 października 2014r. w sprawie przyjęcia do realizacji w 2014 roku powiatowego programu profilaktyki szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom. PROJEKTUCHWALY Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. BIURO RADY MIASTA KATOWICE Wpl. 2012-09-., 2 BRM...... w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom". przeciwko pneumokokom

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Dobrostan ciężarnych i noworodków leczonych z powodu toksoplazmozy w ciąży

Dobrostan ciężarnych i noworodków leczonych z powodu toksoplazmozy w ciąży ROZDZIAŁ II ZDROWIE I DOBROSTAN 3/2014 DOBROSTAN I RODZINA Klinika Położnictwa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Department of Obstetrics Medical University of Gdansk *Katedra Mikrobiologii Politechniki

Bardziej szczegółowo

Universitäts-Frauenklinik Essen

Universitäts-Frauenklinik Essen Universitäts-Frauenklinik Essen Badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży Co to jest z badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży? W badaniu przesiewowym w pierwszym trymestrze ciąży okreslane

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r.

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r. UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zatwierdzenia: Programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na terenie Gminy Bogoria Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PROGRAM WHO REALIZACJA W POLSCE - ZASADY - INSTRUKCJE ZAKŁAD WIRUSOLOGII UL. CHOCIMSKA 24 00-791 WARSZAWA PROGRAM ELIMINACJI

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO

PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO PRZYCZYNY MÓZGOWEGO PORAŻENIA DZIECIĘCEGO Układ nerwowy dzięki swoim specyficznym właściwościom pobudliwości i przewodnictwu ma możliwość przyjmowania bodźców ze środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie Czym są rotawirusy? Rotawirusy(łac.rota = koło) grupawirusównależących do rodziny

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzmaciczne zakażenie wirusem cytomegalii epidemiologia, diagnostyka, leczenie i zapobieganie

Wewnątrzmaciczne zakażenie wirusem cytomegalii epidemiologia, diagnostyka, leczenie i zapobieganie Powszechnoœæ patogenów odpowiedzialnych za wywo³anie zaka- eñ wewn¹trzmacicznych i ich wp³yw teratogenny stanowi¹ powa ny problem kliniczny i spo- ³eczny. Celem pracy by³o wielokierunkowe ukazanie problemu

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH 07.06.2010r MENINGOKOKI INFORMACJE OGÓLNE Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowych. Wyodrębniono kilka

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006 W Ŝyciu jak w tańcu kaŝdy krok ma znaczenie. HIV? AIDS? J.Kadowska 2006 HIV? To ludzki wirus upośledzenia odporności AIDS? To zespół nabytego upośledzenia odporności to końcowy etap zakażenia wirusem HIV

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU Wysoce zjadliwa grypa ptaków (Highly pathogenic avian influenza, HPAI) jest wirusową chorobą układu oddechowego i pokarmowego ptaków. Objawy mogą także dotyczyć

Bardziej szczegółowo

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Podczas ciąży przeprowadzane są badania mające na celu rozpoznanie grupy krwi oraz wykrycie istnienia przeciwciał na czerwone krwinki. Badania

Bardziej szczegółowo

Zapytaj swojego lekarza.

Zapytaj swojego lekarza. Proste, bezpieczne badanie krwi, zapewniające wysoką czułość diagnostyczną Nieinwazyjne badanie oceniające ryzyko wystąpienia zaburzeń chromosomalnych, takich jak zespół Downa; opcjonalnie umożliwia również

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia ciąży

Standardy prowadzenia ciąży Standardy prowadzenia ciąży Gdańsk 2015 Redaktor prowadzący: Olga Strzelec Redakcja: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Korekta: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Projekt okładki: Andrzej Owsiany Skład: Iwona Łytkowska

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 67/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Autor programu:

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Universitäts-Frauenklinik Essen Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Chorionzottenbiospie (Biopsja kosmówki) oraz amniopunkcja (pobranie płynu owodniowego) Odpowiedzi na pytania Biopsja kosmówki Co to jest

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Przypada w dniu 17 maja każdego roku Warszawa, 2013 HIV- ludzki wirus niedoboru odporności powoduje AIDS- zespół nabytego niedoboru odporności Z kart historii

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia u pracownika ekspozycji

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą

Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Opieka laboratoryjna nad przyszłą mamą Diagnostyka laboratoryjna u kobiet ciężarnych wykonywana jest w celu wykrycia stanów potencjalnie patologicznych w fizjologicznej badania profilaktyczne, oraz w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań, dnia 09.09.2015 r. Ocena rozprawy doktorskiej lek. med. Doroty

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Działania niepożądane radioterapii

Działania niepożądane radioterapii Działania niepożądane radioterapii Powikłania po radioterapii dzielimy na wczesne i późne. Powikłania wczesne ostre występują w trakcie leczenia i do 3 miesięcy po jego zakończeniu. Ostry odczyn popromienny

Bardziej szczegółowo

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus)

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus) H I V - Human (ludzki) - Immunodeficenc (upośledzenie odporności immunologicznej) - Virus (wirus) Drogi zakaŝenia HIV Kontakt zakaŝonej krwi z krwią lub błoną śluzową osoby niezakaŝonej, np. uŝywanie tej

Bardziej szczegółowo

ukąszenie komara używanie tych samych sztućców, co nosiciel wirusa

ukąszenie komara używanie tych samych sztućców, co nosiciel wirusa NIE DAJ SZANSY! AIDS AIDS (AcquiredImmune DeficiencySyndrome) to zespół nabytego niedoboru odporności -nieuleczalna choroba, która niszczy siły samoobronne organizmu. HIV HIV (HumanImmunodeficiencyVirus)

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014

Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 2010 2014 PSSE RACIBÓRZ Analiza sytuacji epidemiologicznej zachorowań na ospę wietrzną na terenie powiatu raciborskiego w latach 21 214 CEL OPRACOWANIA: Celem niniejszego opracowania była ocena sytuacji epidemiologicznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.: Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który atakuje, osłabia i niszczy system

Bardziej szczegółowo

Neisseria meningitidis

Neisseria meningitidis Neisseria meningitidis Wyłączny rezerwuar: : człowiek Źródło zakażenia: : nosiciel lub chory Kolonizacja: : jama nosowo-gardłowa Przenoszenie: : droga kropelkowa, bezpośredni kontakt Okres wylęgania: :

Bardziej szczegółowo

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV?

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV? Wirus HPV w ciąży Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że rak szyjki macicy jest drugą, najczęstszą chorobą nowotworową u kobiet na świecie a piąta wśród kobiet i mężczyzn łącznie? W samej Polsce, jak donosi

Bardziej szczegółowo

Universitäts-Frauenklinik Essen. Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia

Universitäts-Frauenklinik Essen. Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia Universitäts-Frauenklinik Essen Medycyna prenatalna i medycyna płodowa Centrum perinatologiczne I. Stopnia Szanowni Państwo, Drodzy Rodzice, Nasze Centrum medycyny prenatalnej oferuje Państwu pełne spektrum

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

Dobrostan pacjentek leczonych spiramycyną z powodu toksoplazmozy w ciąży

Dobrostan pacjentek leczonych spiramycyną z powodu toksoplazmozy w ciąży ROZDZIAŁ XVII DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO 1 Klinika Położnictwa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Department of Obstetrics Medical University of Gdansk 2 Katedra Mikrobiologii Politechniki Gdańskiej Gdansk

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie 24-30 kwietnia 2016 r. ph DOMKNIJMY LUKĘ W SZCZEPIENIACH! Główny cel inicjatywy: zwiększenie liczby osób zaszczepionych poprzez podniesienie wiedzy i świadomości społeczeństwa na temat znaczenia szczepień

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Magdalena Rosińska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Jak powstają statystyki dotyczące HIV? Osoby,

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo