Diagnostyka laboratoryjna Wykład Dobór badań laboratoryjnych w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej Copyright by dziku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Diagnostyka laboratoryjna Wykład Dobór badań laboratoryjnych w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej Copyright by dziku"

Transkrypt

1 Diagnostyka laboratoryjna Wykład Dobór badań laboratoryjnych w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej Copyright by dziku Glikemia obecnośd glukozy we krwi Glukozuria obecnośd glukozy w moczu Glikemia prawidłowa prawidłowy poziom glukozy we krwi na czczo (3,5 5,5 mmol/l) Glikemia - zakres wartości prawidłowych wg WHO: 1. Krew żylna: 3,30 5,00 mmol/l mg/dl 2. Krew włośniczkowa: 3,60 5,50 mmol/l mg/dl 3. Surowica lub osocze: 3,85 6,00 mmol/l mg/dl Jednostki glikemii: 1. mg/dl 2. mg/100 ml 3. mg% 4. mmol/l Hipoglikemia obniżony poziom glukozy we krwi < 40 mg/dl (< 2,2 mmol/l) Hiperglikemia podwyższony poziom glukozy we krwi > 110 mg/dl (> 6,0 mmol/l) Przyczyny hipoglikemii: 1. Wrodzony hiperinsulinizm 2. Insulinoma nowotwory wywodzące się z wysp trzustkowych 3. Przedawkowanie insuliny 4. Glikogenozy (niewydolnośd wątroby) 5. W zatruciach (wymioty) 6. W chorobach nerek (glikozuria kanalikowa) 7. W niedoczynności kory nadnerczy 8. W niedoczynności tarczycy (także zespoły poresekcyjne) 9. W błędnym pobraniu próbek do badania i zbyt długim transporcie do laboratorium (NaF zapobiega glikolizie) Przyczyny hiperglikemii: 1. Nietolerancja glukozy 2. Cukrzyca Nazewnictwo i kryteria rozpoznania stanów hiperglikemicznych: 1. Nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG Impaired Fasting Glycaemia) - stan przedcukrzycowy, w przedziale mg/dl, wskazanie do wykonania doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT) krzywa cukrowa 2. Upośledzona tolerancja glukozy (IGT Impaired Glucose Tolerance) glikemia w 120 min. OGTT w przedziale mg/dl Nietolerancja glukozy - gdy stężenie glukozy we krwi na czczo jest prawidłowe, ale w dwie godziny po posiłku (lub po podaniu 75 g glukozy doustnie) jest podwyższone > 140 mg/dl (7,8 mmol/l) Badania laboratoryjne stosowane do wykrywania nietolerancji glukozy: 1. Poziom cukru (glukozy) we krwi na czczo 2. Poziom cukru (glukozy) we krwi 2 godz. po posiłku 3. Cukier w moczu 4. Ciała ketonowe w moczu 5. Poliuria 6. Mikroalbuminuria 7. Doustny test tolerancji glukozy (d.t.t.g.) tzw. krzywa cukrowa 8. Insulina i peptyd C 9. Próba głodowa 10. Profil dobowy 11. Kwasica ketonowa 12. Hemoglobina glikowana 13. Fruktozamina 14. Hiperlipidemia 15. Autoprzeciwciała antyinsulinowe Cukrzyca (Diabetes mellitus) - jest przewlekłą chorobą spowodowaną brakiem lub nieprawidłowym działaniem hormonu nazywanego insuliną. Cukrzyca jest chorobą, która dotyczy wszystkich ras ludzi, na wszystkich kontynentach. Może ujawnid się w każdym wieku, występuje także w świecie zwierząt. Przyczyny cukrzycy: 1. Skutek braku insuliny 2. Występowanie czynników działających przeciwstawnie do insuliny Czynniki predysponujące do rozwoju cukrzycy: 1. Genetyczne defekty działania insuliny 2. Genetyczne defekty komórek β 3. Choroby części zewnątrzwydzielniczej trzustki 4. Zaburzenia endokrynne tarczycy i przysadki 5. Niektóre leki i związki chemiczne

2 Objawy kliniczne cukrzycy: 1. Wzmożone pragnienie 2. Zapach acetonu z ust 3. Poliuria 4. Osłabienie, sennośd (z powodu odwodnienia) 5. Zmniejszenie masy ciała (w cukrzycy typu 1) 6. Otyłośd (w typie 2) 7. Zmiany ropne na skórze 8. Stany zapalne narządów moczopłciowych Objawy laboratoryjne cukrzycy: 1. Ewidentne hiperglikemia na czczo i glukozuria 2. Utajone hiperglikemia i glukozuria tylko po posiłkach oraz po doustnym obciążeniu glukozą 2. Cukrzyca insulino-niezależna (typ 2) nabyta 3. Cukrzyca ciężarnych 4. Cukrzyca idiopatyczna Cukrzyca typu 1 (zwana także cukrzycą młodzieoczą, bądź insulinozależną) wywołana jest zniszczeniem komórek β trzustki, odpowiedzialnych za produkcje i wydzielanie insuliny i występuje częściej u ludzi młodych i dzieci Wskaźnikiem destrukcji komórek są autoprzeciwciała: - skierowane przeciwko komórkom wysepek β trzustki (ICAs) - skierowane przeciwko insulinie (IAAs) - skierowane przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GAD65) - skierowanie przeciwko fosfatazom tyrozynowym (IA-2 i IA-2β) Laboratoryjna diagnostyka cukrzycy (rozpoznanie cukrzycy bez wskazania na typ): 1. Hiperglikemia na czczo > 120 mg/dl 2. Hiperglikemia 2 godz. po posiłku > 200 mg/dl 3. Profil dobowy nieprawidłowy 4. Krzywa cukrowa co najmniej dwa punkty nieprawidłowe 5. Glukoza i ciała ketonowe w moczu 6. Mikroalbuminuria (+) 7. Wskaźnik albuminowo kreatyninowy podwyższony 8. Hemoglobina glikowana > 7% 9. Fruktozamina podwyższona 10. Insulina i C-peptyd obniżone 11. Cholesterol całkowity podwyższony 12. TG podwyższone 13. Ch-LDL podwyższony Badania przesiewowe w cukrzycy: - poziom glukozy na czczo - badanie ogólne moczu - glukoza z DZM - białkomocz z DZM - hemoglobina glikowana - mikroalbuminuria - klirens endogennej kreatyniny - gospodarka lipidowa: - cholesterol całkowity > 175 mg/dl (> 4,5 mmol/l) - cholesterol LDL (podwyższony) - HDL (obniżony) Typy cukrzycy: 1. Cukrzyca insulino-zależna (typ 1) wrodzona lub nabyta: - o podłożu immunologicznym - o podłożu genetycznym Objawy cukrzycy typu 1: 1. Hiperglikemia 2. Glukozuria z poliurią 3. Kwasica metaboliczna 4. Kwasica ketonowa 5. Ciała ketonowe w moczu obecne 6. Autoprzeciwciała p/insulinie we krwi 7. Hb A1, Hb A1c podwyższona 8. Fruktozamina podwyższona 9. Insulina brak 10. C-peptyd brak Cukrzyca typu 2 (cukrzyca insulinozależna dorosłych) - w tym rodzaju cukrzycy przyczyną podwyższonego poziomu glukozy we krwi nie jest brak insuliny, ale jej nieprawidłowe działanie lub opornośd na insulinę - najczęściej cukrzycy typu 2 towarzyszy otyłośd oraz nadciśnienie tętnicze - ten rodzaj cukrzycy występuje najczęściej u ludzi starszych Objawy cukrzycy typu 2: 1. Długi okres utajenia 2. Otyłośd 3. Poliuria 4. Hiperglikemia nieznacznego stopnia 5. Insulinopornośd (opornośd na insulinę może ulec zmianie po redukcji masy ciała i w trakcie leczenia) 6. Względny niedobór insuliny 7. Kwasica ketonowa 8. Hiperlipidemia

3 Zespół metaboliczny: - jest to występowanie otyłości brzusznej, definiowanej jako obwód talii 80 cm u Europejek i 94 cm u Europejczyków oraz 2 z 4 następujących czynników: 1. Zwiększone stężenie triglicerydów > 150 mg/dl lub leczenie hipertriglicerydemii 2. Zmniejszone stężenie HDL < 40 mg/dl u mężczyzn i < 50 mg/dl u kobiet lub leczenie tego zaburzenia 3. Ciśnienie tętnicze 130/85 mmhg 4. Glikemia na czczo > 100 mg/dl lub cukrzyca typu 2 Cukrzyca ciężarnych - po raz pierwszy rozpoznana w ciąży i występuje do momentu urodzenia dziecka Objawy cukrzycy ciężarnych: 1. Wzmożone pragnienie 2. Poliuria z glukozurią 3. Wzmożony apetyt 4. Szybkie przybieranie na wadze (otyłośd) 5. Obrzęki 6. Duża ciąża (duży płód) 7. Zmiany skórne 8. Swędzenie narządów moczopłciowych Laboratoryjna diagnostyka cukrzycy ciężarnych: Test przesiewowy pomiar glukozy w surowicy krwi na czczo wykonuje się u wszystkich kobiet w ciąży przy okazji pierwszej wizyty u ginekologa. Test może byd wykonany o każdej porze dnia zarówno u kobiet będących na czczo jak i po posiłku. Wykonanie testu polega na doustnym podaniu 50 g glukozy rozpuszczonej w 250 ml wody i wypiciu w ciągu 5 min. Pomiar stężenia glukozy wykonany po 1 godz. Test diagnostyczny test diagnostyczny stosujemy kiedy test przesiewowy jest dodatni Wykonanie testu - przez 3 dni stosowad nieograniczoną dietę zawierającą minimum 150 g węglowodanów na dobę przy normalnej aktywności fizycznej. Test wykonad na czczo: 75 g glukozy rozpuścid w 300 ml wody i wypid w ciągu 5 min. Rozpoznanie cukrzycy ciężarnej: Test przesiewowy dodatni tzn. > 180 mg% w pierwszej godzinie po doustnym obciążeniu 50 g glukozy Test diagnostyczny dodatni tzn. gdy przynajmniej jedna wartośd glikemii przekracza podane normy: mg/dl na czczo mg/dl po 1 godz mg/dl po 2 godz. Cukrzyca idiopatyczna: - charakteryzuje się niskim poziomem insuliny oraz skłonnością do kwasicy ketonowej (przy braku dowodów na obecnośd podłoża autoimmunologicznego) - często występuje jako choroba dziedziczna - nie stwierdzono powiązao z układem HLA Doustny test tolerancji glukozy (OGTT) pomiar glikemii na czczo, a następnie po 1 godz. i po 2 godz. po spożyciu 75 g glukozy Norma: do 140 mg/dl po 2 godz. Test dożylnego obciążenia glukoza pomiar glikemii na czczo, podanie 0,33 g glukozy/kg m.c., a następnie oznaczenie glikemii po 3, 5, 10, 15 i 30 min. Wskazanie do wykonania OGTT: - graniczne wartości glikemii na czczo - cechy zespołu metabolicznego - glikozuria bez hiperglikemii - podejrzenie poposiłkowej hipoglikemii reaktywnej - przewlekłe zakażenie skórne - powikłania ciąży o niejasnej etiologii (poronienie, masa urodzeniowa powyżej 4,5 kg) - niewyjaśniona neuropatia, retinopatia Przeciwwskazania do wykonania OGTT: - objawowa cukrzyca - ketonuria bez glukozurii - zaburzenia jelitowe: zespół złego wchłania, biegunka, wrzód żołądka i dwunastnicy, marskośd wątroby - zaburzenia pozajelitowe: hipokaliemia, hipomagnezemia, nadczynnośd tarczycy, mocznica, gorączka, ciąża Przygotowanie pacjenta do d.t.t.g. (krzywej cukrowej): - nie zmieniad diety - normalna aktywnośd fizyczna - odstawid leki - badanie wykonad rano na czczo (po 12h przerwie od ostatniego posiłku oraz przespanej nocy) - w przeddzieo nie należy pid alkoholu Wykonanie krzywej cukrowej: - pobrad krew żylną na czczo - rozpuścid glukozę w 300 ml wody (75 g - dorośli, dzieci - 1,75 g/kg m.c., ale nie więcej niż 75g) - roztwór glukozy należy wypid w ciągu 5 min. - po wypiciu glukozy pacjent pozostaje w spoczynku w pozycji siedzącej - pobrad krew po 1 godz. i po 2 godz. - oznaczyd stężenie glukozy we wszystkich 3 próbkach - wykreślid krzywą cukrową

4 Interpretacja wyników 2 godz. po obciążeniu glukozą: 1. Normalna tolerancja glukozy: < 140 mg/dl (< 7,8 mmol/l) 2. Obniżona tolerancja glukozy: mg/dl (7,8 11 mmol/l) 3. Cukrzyca: > 200 mg/dl (> 11 mmol/l) Insulina i peptyd C: - proinsulina jest rozszczepiana na insulinę i peptyd C - wydzielanie insuliny jest stymulowane przez glukozę, a hamowane przez głodzenie - w wyspiakach trzustki występuje autonomiczne wydzielenie insuliny, utrzymujące się również w okresie głodzenia oraz najczęściej prowadzące do objawowej hipoglikemii - wskazania do oznaczenia: podejrzenie insulinoma i hipoglikemii pozornej - materiał do badania: surowica (krew pobrad po 12 godz. na czczo) - zakres normy insuliny i peptydu C: w zależności od stosowanej metody Insulina, peptyd C interpretacja wyników: - stężenia insuliny i peptydu C zachowują się biologicznie tak samo, a różnice w stężeniu zależą od różnych czasów ich półtrwania - ocena stężenia obu parametrów może byd prowadzona tylko w odniesieniu do stężenia glukozy we krwi - chorzy z cukrzycą typu 2 mają najczęściej opornośd na insulinę z hiperglikemią Próba głodowa: - w stanie zdrowia spadek stężenia glukozy we krwi wywołany głodzeniem prowadzi do zahamowania wydzielania insuliny - przy autonomicznym (ekotopowym) wydzielaniu insuliny jej stężenie pozostaje nieadekwatnie wysokie mimo niskiej glikemii - na wynik badania ma wpływ opróżnianie żołądkowe, jelitowe, wchłanianie glukozy i funkcja wątroby Wskazania: - samoistna glikemia (gdy wartości glikemii na czczo, insuliny i peptydu C są graniczne) - podejrzenie insulinoma - podejrzenie hipoglikemii pozornej Profile dobowe: 1.Fizjologiczny: - rano na czczo - w ciągu dnia przed każdym głównym posiłkiem min. po każdym głównym posiłku - przed snem - 24:00-3:30 2. Regularny: - 6:00, 10:00, 14:00, 18:00, 22:00, 2:00 Cukrzyca niewyrównana - objawy: - apatia - sennośd - odwodnienie - hiperwentylacja płuc - niskie ciśnienie tętnicze krwi - bóle brzucha - kwasica ketonowa - oddech o zapachu acetonu Rozpoznanie kwasicy ketonowej: - hiperglikemia - wysokie stężenia Na + i K + - równowaga kwasowo-zasadowa, z niskim stęż. HCO podwyższony poziom mocznika - kreatynina nieznacznie podwyższona - ciała ketonowe obecne w moczu - morfologia krwi leukocytoza Hemoglobina glikowana retrospektywny wskaźnik glikemii ponieważ błona komórkowa erytrocytu jest przepuszczalna dla glukozy, to stężenie Hb A1 odzwierciedla stężenie glukozy we krwi w ciągu poprzednich 120 dni (czas życia erytrocytów) Hemoglobina glikowana Hb A1 połączenie glukozy z wolnymi grupami aminowymi globiny (norma: 5-7 %) Hemoglobina glikowana Hb A1c powstająca przez połączenie glukozy do N-koocowej grupy aminowej łaocucha β globiny, posiada wyższą wartośd diagnostyczną (norma: 4-6 %) Hb A1 oznaczenie: Materiał do badao: - krew żylna pobrana na EDTA lub heparynę - krew włośniczkowa kapilary lub próbówki zawierające odczynnik hemolizujący - badanie wykonad w świeżo pobranej próbce krwi lub przechowad w + 4⁰C (nie dłużej niż tydzieo), pacjent nie wymaga specjalnego przygotowania Zakres normy: 5-7 % Wskazania do oznaczania: cukrzyca niewyrównana Interpretacja wyników Hb A1 : Norma: 5-7 % - norma/cukrzyca wyrównania: 6-8 % - cukrzyca dobrze wyrównana: 8-10 % - częściowo wyrównana: % - niewyrównana > 12 %

5 Hb A1 czynniki interferujące: - obecnośd we krwi tzw. pre-hb A1 - niedokrwistośd hemolityczna, hemoglobinopatie - niewydolnośd nerek, mocznica - niektóre leki, alkohol - hiperbilirubinemia Fruktozamina białka glikozylowane osocza (albumina: T 1/2 = 2 tygodnie, IgG) Materiał do badao: surowica Zakres normy: µmol/l Wskazania do oznaczania: - u kobiet ciężarnych z cukrzycą - u pacjentów z niestabilnym przebiegiem cukrzycy - u pacjentów z zółtaczką hemolityczną Śpiączka cukrzycowa: - hiperglikemiczna - skutek kwasicy i ketonemii - wysokiego poziomu ciał ketonowych we krwi, jest to zatrucie zagrażające życiu - hipoglikemiczna - następstwo znacznego spadku stężenia glukozy we krwi, np. po przedawkowaniu insuliny Osoby z grupy wysokiego ryzyka: - pacjenci z nadwagą (BMI > 25) - osoby z cukrzycą występującą w rodzinie - u osób mało aktywnych fizycznie - z epizodem glikemii na czczo - u osób z przebytą cukrzycą w czasie ciąży - z nadciśnieniem tętniczym > 140/90 mmhg - z hiperlipidemią TG > 250 mg/dl

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Kardiologii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Kardiologii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Akademia Medycyny ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Wpłynęło: 19.02.2009 Poprawiono: 04.03.2009 Zaakceptowano: 05.03.2009 Cukrzyca (Część II) Diabetes (Part II) Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska Powikłania ostre w cukrzycy typu 1 Anna Noczyńska Cukrzycowa kwasica ketonowa Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy jest ciężkim powikłaniem powodującym stan zagrożenia życia. Śmiertelność związana z

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY Marlena Rożen CO TO JEST CUKRZYCA? Cukrzyca łacińska nazwa: Diabetes mellitus, ma związek z metabolizmem organizmu to choroba związana z odżywianiem, trawieniem i

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

SAMOKONTROLA CUKRZYCY

SAMOKONTROLA CUKRZYCY SAMOKONTROLA CUKRZYCY Alicja Szewczyk Klinika Endokrynologii i Diabetologii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Uniwersytet Zdrowia 2015r. Problem 1 Jak

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia CUKRZYCA ZAGROŻENIA W CHOROBIE Cukrzyca to poważna choroba. Ponieważ występuje dość często,

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med.

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. Edyta Horosz CUKRZYCA U KOBIET W CIĄŻY 90% CUKRZYCA CIĘŻARNYCH (GDM) 10%

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Istota choroby... 23. Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17

Spis treści. Część I. Istota choroby... 23. Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17 Spis treści Do Czytelników Pacjentów i Innych Użytkowników Poradnika... 17 Część I Istota choroby... 23 Spotkanie 1. Przemiana materii i rola insuliny w jej regulacji... 25 Składniki organizmu i pożywienia...

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Mielec, 12.04.2014 1. Cukry w ludzkim organizmie: niezbędny składnik diety cukry złożone trawione są do cukrów prostych i wchłaniane do krwi poziom głównego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza lek. Jacek Bujko 17 października 2014 Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza W diagnostyce laboratoryjnej uszkodzenia podwzgórza można stwierdzić cechy niedoczynności

Bardziej szczegółowo

2 Leczenie żywieniowe

2 Leczenie żywieniowe 2 Leczenie żywieniowe Określenie planowe podawanie odpowiednio dobranych składników pożywienia. Składniki pożywienia podaje się przez przewód pokarmowy (żywienie dojelitowe) lub drogą pozajelitową (żywienie

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA EPIDEMIA XXI WIEKU. mgr Małgorzata RZESZUT

CUKRZYCA EPIDEMIA XXI WIEKU. mgr Małgorzata RZESZUT CUKRZYCA EPIDEMIA XXI WIEKU mgr Małgorzata RZESZUT CUKRZYCA DEFINICJA To przewlekła choroba, której przyczyną jest zaburzenie wydzielania insuliny. Niedobór insuliny prowadzi do zaburzeń w zakresie wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 Spis treści Wstęp.... 7 Co powinniśmy wiedzieć na temat cukrzycy?.... 9 Czym jest cukrzyca?... 9 Jakie są rodzaje cukrzycy?... 10 W jaki sposób można zapobiegać cukrzycy?... 12 Jakie są objawy cukrzycy?...

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 206 12175 Poz. 1225 1225 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot

TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot TESTY ENDOKRYNOLOGICZNE Kot Badanie pojedynczych hormonów Tyroksyna całkowita (T4) wyjaśnienie występowania hormonalnych zaburzeń gruczołu tarczycowego np. nadczynności tarczycy, rzadziej niedoczynności.

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U KOTÓW ETAPY DIAGNOZY KLINICZNEJ. Wprowadzenie. Choroby endokrynologiczne stanowią coraz ważniejszy obszar medycyny weterynaryjnej

CUKRZYCA U KOTÓW ETAPY DIAGNOZY KLINICZNEJ. Wprowadzenie. Choroby endokrynologiczne stanowią coraz ważniejszy obszar medycyny weterynaryjnej CUKRZYCA U KOTÓW Wprowadzenie Choroby endokrynologiczne stanowią coraz ważniejszy obszar medycyny weterynaryjnej kotów. Wprzeciągu ostatnich kilku lat, znacznie wzrosła ilość kotów otyłych, co wrezultacie

Bardziej szczegółowo

Adam Zakrzewski. Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Zakonu Bonifratrów w Katowicach

Adam Zakrzewski. Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Zakonu Bonifratrów w Katowicach Adam Zakrzewski Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Zakonu Bonifratrów w Katowicach Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2 Farmakoterapia cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii

1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2005 1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii Konieczne jest prowadzenie badań przesiewowych

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą

Bardziej szczegółowo

1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii

1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii 1. Zasady prowadzenia badań przesiewowych w kierunku cukrzycy. Nazewnictwo stanów hiperglikemii Konieczne jest prowadzenie badań przesiewowych w kierunku cukrzycy, ponieważ u ponad połowy chorych nie występują

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca a choroby układu krążenia. Wykład 3

Cukrzyca a choroby układu krążenia. Wykład 3 Cukrzyca a choroby układu krążenia. Wykład 3 Dr Agnieszka Jaźwa agnieszka.jazwa@uj.edu.pl Cukrzyca Cukrzyca (łac. diabetes melitus) to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA. Cukrzyca. Typy cukrzycy : 1) Cukrzyca typu I uwarunkowana immunologicznie idiopatyczna LADA

CUKRZYCA. Cukrzyca. Typy cukrzycy : 1) Cukrzyca typu I uwarunkowana immunologicznie idiopatyczna LADA CUKRZYCA Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, objawia się wysokim poziomem cukru we krwi i trwa już do końca życia. Charakteryzuje ją nieprawidłowa przemiana cukrów, białek i tłuszczy. Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu

Wykaz badań. Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Załącznik nr 2 do Materiałów informacyjnych KO/01/201 Wojewódzki Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu Wykaz badań NAZWA BADANIA RODZAJ MATERIAŁU CZAS OCZEKIWANIA NA WYNIK ILOŚĆ DNI CENA BRUTTO

Bardziej szczegółowo

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego 1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego Cukrzyca jest to schorzenie metaboliczne o różnorodnej etiologii, charakteryzujące się przewlekłą

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Katarzyna Karwowska I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Po

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci

CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci WSTĘP Cukrzyca jest chorobą metaboliczną o wieloczynnikowej etiologii. Charakteryzuje się przewlekłą hiperglikemią, która rozwija

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Ewelina Szamocka Praca magisterska wykonana w Katedrze Analityki Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku pod kierunkiem prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Choroby tarczycy i cukrzyca a ciąża Katarzyna Pukajło

Choroby tarczycy i cukrzyca a ciąża Katarzyna Pukajło Choroby tarczycy i cukrzyca a ciąża Katarzyna Pukajło Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Choroby tarczycy w ciąży 1. Synteza i wydzielanie hormonów tarczycy 2. Metabolizm

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2012

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2012 Przedmowa Od 2005 roku Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) corocznie przygotowuje i publikuje zalecenia dotyczące postępowania z chorymi na cukrzycę. Pomysłodawcą i inicjatorem tworzenia zbioru wytycznych

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Kardiologii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład Farmakologii Klinicznej, Katedra Kardiologii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Akademia Medycyny ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Wpłynęło: 12.11.2008 Poprawiono: 14.11.2008 Zaakceptowano: 14.11.2008 Cukrzyca (Część I) Diabetes (Part I) Katarzyna Korzeniowska, Anna Jabłecka Zakład

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Diabetes Mellitus. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 4

Cukrzyca Diabetes Mellitus. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 4 Diabetes Mellitus Przewlekła Choroba Nerek Chronic kidney disease chapter 4 to grupa zaburzeń metabolicznych, które wpływają na różne narządy i tkanki. Charakteryzuje się ona zwiększonym poziomem glukozy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Glucophage XR 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka o przedłużonym uwalnianiu zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA CUKRZYCY

KLASYFIKACJA CUKRZYCY CUKRZYCA DEFINICJA CUKRZYCY Cukrzyca to zespół zaburzeń metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią, wynikającą z defektu dotyczącego wydzielania insuliny bądź jej działania lub z istnienia obu

Bardziej szczegółowo

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN

PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN Medyczne Laboratorium Diagnostyczne Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie PAKIETY PROFILAKTYCZNE DLA MĘŻCZYZN Zainwestuj w siebie - zadbaj o swoje zdrowie W trosce o zdrowie i wygodę Panów, przygotowaliśmy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo