ARTYKUŁ ORYGINALNY. Mogiyana Olga Mzileni 1, Benjamin Longo-Mbenza 2, Tlou James Chephe 3

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ARTYKUŁ ORYGINALNY. Mogiyana Olga Mzileni 1, Benjamin Longo-Mbenza 2, Tlou James Chephe 3"

Transkrypt

1 ARTYKUŁ ORYGINALNY Analiza śmiertelności i przyczyny zgonów u pacjentów HIV dodatnich leczonych terapią antyretrowirusową w klinice Tshepang w Doctor George Mukhari Hospital Mogiyana Olga Mzileni 1, Benjamin Longo-Mbenza 2, Tlou James Chephe 3 1 Department of Internal Medicine, School of Medicine, University of Limpopo, Pretoria, Republika Południowej Afryki 2 Department of Research, University of Limpopo, Pretoria, Republika Południowej Afryki 3 Department of Microbiological Pathology, University of Limpopo, Pretoria, Republika Południowej Afryki SŁOWA KLUCZOWE Afryka Subsaharyjska, przyczyny zakażenia wirusem HIV, śmiertelność, terapia antyretrowirusowa, trendy Adres do korespondencji: Prof. Mogiyana Olga Mzileni, MD, MSc, Department of Internal Medicine, School of Medicine, University of Limpopo Post Box 471 MEDUNSA Campus, 0204 Pretoria, South Africa, tel.: , fax: , Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono sprzeczności interesów. Pol Arch Med Wewn. 2008; 118 (10): Tłumaczyła firma Sigillum Sp. z o.o., Kraków Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2008 STRESZCZENIE Wprowadzenie Od czasu wprowadzenia systematycznej terapii antyretrowirusowej oraz wysoce aktywnej terapii antyretrowirusowej (highly active antiretroviral therapy HAART) w Republice Południowej Afryki (RPA) w 2004 roku, w naszym szpitalu nie posiadaliśmy żadnych danych dotyczących wpływu HAART na śmiertelność. cele Postanowiliśmy przedstawić przyczyny śmiertelności i przyczyny zgonów wśród osób zakażonych wirusem HIV w dobie HAART. Pacjenci i metody Kolejnych dorosłych zakażonych wirusem HIV, u których włączono terapię HAART w naszym szpitalu, objęto obserwacją od lipca 2004 roku do grudnia 2006 roku lub do momentu śmierci, utraty kontaktu z pacjentem lub przerwania terapii HAART, albo skierowania do innego ośrodka. Wyniki Spośród 2605 pacjentów zakażonych wirusem HIV, analizowanych do końca 2006 roku, zmarło 7,8% (n = 205). Przyczyną tych 205 zgonów były głównie choroby towarzyszące AIDS, takie jak zakażenia oportunistyczne (47,6%) oraz zaawansowana faza AIDS (37,3%). Choroby zakaźne inne niż AIDS, choroby wątroby, choroby sercowo-naczyniowe i nowotwory obserwowano rzadko. Wskaźnik śmiertelności był większy u mężczyzn (28%, p <0,0001) niż u kobiet (8%) i większy w podgrupie z CD4 <200/µl (8%, p <0,0001) niż w podgrupie z CD4 >200/µl (4,9%). Obserwowano ujemną znamienną zależność od dawki (dla trendu liniowego p <0,0001) pomiędzy śmiertelnością a wyjściową liczbą komórek CD4 u pacjentów z CD4 <200/µl, 13% w grupie z CD4 <50/µl, 6% w grupie z CD /µl, 5,5% w grupie z CD /µl oraz 3% w grupie z CD4 >151/µl. Śmiertelność była niezależna od wieku i schematu terapii HAART. Wnioski Prewencja stanów definiujących AIDS i możliwość wczesnego dostępu do HAART mogłaby istotnie zmniejszyć śmiertelność na obszarach zamieszkanych przez ludność biedną. Wprowadzenie Wskaźnik śmiertelności wśród pacjentów HIV/AIDS zmniejszył się od momentu rutynowego stosowania terapii antyretrowirusowej (antiretroviral therapy ART) oraz wysoce aktywnej terapii antyretrowirusowej (highly active antiretroviral therapy HAART). 1-3 Jako że przebieg zakażenia wirusem HIV uległ zmianie od szybko postępującej do przewlekłej, odpowiadającej na leczenie choroby w krajach rozwiniętych 1,4,5, stosowanie HAART wydaje się mieć zdolność wywoływania supresji replikacji wirusa 6. Z tego powodu badacze w uprzemysłowionych krajach zachodnich opracowali wytyczne dotyczące celów, kryteriów doboru pacjentów i ich zgody na leczenie, antykoncepcji, zasad stosowania ART, zakażeń oportunistycznych i opieki psychologicznej. 3 ARTYKUŁ ORYGINALNY Analiza śmiertelności i przyczyny zgonów u pacjentów HIV dodatnich 1

2 lipiec 2004 wszyscy zakwalifikowani pacjenci z HIV/AIDS obserwacja zgoda na leczenie wytyczne ART schemat 1a schemat 1b schemat 2 analiza utrata z obserwacji przeżycie zgon utrata przeżycie zgon utrata przeżycie zgon z obserwacji z obserwacji grudzień 2006 rycina 1 Wykres projektu badania. Skróty: ART terapia antyretrowirusowa (antiretroviral therapy) Jednakże w krajach rozwijających się, takich jak kraje Afryki Subsaharyjskiej (SSA), obraz jest odmienny. Liczba przypadków HIV/AIDS w krajach SSA to prawie 30 spośród 40 milionów chorych zakażonych wirusem HIV na całym świecie. 7-9 Pacjenci zakażeni wirusem HIV/AIDS zgłaszają się na leczenie w późnym stadium choroby w związku z pojawieniem się objawów. Brak dostępnych środków prowadzi do powstania długich list pacjentów oczekujących miesiącami na rozpoczęcie leczenia, a zatem w momencie, gdy liczba komórek CD4 osiąga niskie wartości. Pacjenci w naszej populacji południowoafrykańskiej są hospitalizowani na oddziałach ogólnych z powodu ciężkich zakażeń oportunistycznych, chorób związanych z HIV oraz innych przyczyn, niezwiązanych z chorobą podstawową. 8 Wydział Zdrowia w RPA rozpoczął wprowadzanie ART do leczenia u osób zakażonych wirusem HIV nieco później niż inne kraje świata, a dokładnie w 2004 roku. Mimo to nadal bardzo trudno jest rozpocząć leczenie ART, z uwagi na trudności w uzyskaniu współpracy ze strony pacjenta wynikające z jego stanu zdrowia i braku wiedzy na temat podłoża choroby. Co więcej, dane pokazują wyraźnie wyższą chorobowość i śmiertelność po wprowadzeniu ART w niektórych ubogich krajach 10, ale nie obejmują RPA. Aby tego uniknąć, należy zidentyfikować czynniki predykcyjne i zmobilizować środowisko do ich prewencji i eliminacji. Wymaga to dostępności większej liczby informacji niż uzyskane w poniższym badaniu. Oceniono wskaźnik śmiertelności zgodnie z etiologią, parametrami demograficznymi, wartością CD4 oraz schematami ART u pacjentów zakażonych HIV/AIDS na terenie RPA. Pacjenci i metody Projekt i miejsce Przeprowadzono badanie prospektywne obserwacyjne będące częścią obserwacji dorosłych pacjentów zakażonych wirusem HIV/AIDS, otrzymujących leki antyretrowirusowe i przyjętych do Kliniki Tshepang przy szpitalu Doctor George Mukhari Hospital (DGMH), w Pretorii, w RPA. DGMH to posiadająca 1700 łóżek instytucja o 3. stopniu referencyjności w prowincji Gauteng. Kierowani są tu pacjenci z części Gauteng, północno zachodniej części Limpopo oraz części prowincji Mpumalanga. Klinika Tshepang jest miejscem akredytowanym do wprowadzania ART na terenie tego szpitala. Do kliniki trafiają pacjenci z HIV lub AIDS, kierowani z ośrodków pomocy doraźnej, przez lekarzy rodzinnych i z lokalnych szpitali znajdujących się na terenie wyżej wymienionych prowincji. Niektórzy pacjenci zgłaszają się samodzielnie. Badana populacja Pacjentami nazywano wszystkich tych, których zakwalifikowano do terapii ART zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w RPA, co przedstawiono na rycinie 1. Obecność zakażenia HIV wykazano za pomocą testu przeciwciał ELISA z liczbą CD4 200 komórek/µl, niezależnie od fazy choroby według WHO, lub w fazie 4., niezależnie od wartości CD4. Pacjentów kierowano do kliniki z wcześniej uzyskanym wynikiem badania poziomu komórek CD4, wykonanego w lipcu 2004 roku za pomocą cytometru przepływowego amerykańskiej firmy Beckman Coulter. Liczbę komórek CD4 u pacjentów skierowanych do kliniki uważano za wyjściową. Procedury i obserwacja odległa Badacze (lekarze, pielęgniarki, psychologowie, pracownicy socjalni) byli personelem wykwalifikowanym w zakresie opieki nad pacjentami zakażonymi wirusem HIV. Dane uzyskane z bazy danych i kart pacjentów gromadzono od lipca 2004 roku do grudnia 2006 roku (30 miesięcy) podczas comiesięcznej wizyty i wprowadzane do elektronicznej bazy danych przez przeszkolonych w tym zakresie lekarzy. Dane były następnie centralnie zbierane, przeglądane i edytowane przed analizą. Zgromadzone dane dotyczyły wieku, płci, wyjściowych wartości CD4, daty rozpoczęcia podawania ART, daty zgonu, schematu leczenia, daty ostatniej wizyty lub utraty z obserwacji, daty przeniesienia do innego ośrodka i przyczyny zgonu. Analizowano wszystkie zgony, łącznie ze zgonami niezwiązanymi z AIDS lub będącymi pośrednio wynikiem zaostrzenia chorób współistniejących (takich jak choroba wątroby, nerek lub serca) przez zakażenie wirusem HIV. 2 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (10)

3 liczba chorych ,2% RYCINA 2 Wskaźniki śmiertelności u 2605 chorych zakażonych HIV/AIDS podczas miesięcznej obserwacji po wprowadzeniu terapii antyretrowirusowej ,7% ,1% obserwacja miesięczna % Badania przesiewowe Obecność antygenu p24 wirusa HIV badano w warunkach in vitro za pomocą testu immologicznego HIV Combi. Przeciwciała dla HIV-1, w tym grupy O, oraz HIV-2 w surowicy i osoczu krwi ludzkiej badano za pomocą urządzenia Elecsys 2010 Modular Analytics E170 (Roche Products, Basel, Szwajcaria oraz Hitachi High-Technologies Coporation, Tokio, Japonia). Czułość testu Elecsys HIV Combi wynosi 100%. Dolna granica 95% przedziału ufności wynosiła 99,80%. Swoistość dla Elecsys HIV Combi wynosi 99,63%, a dolna granica 95% CI wynosiła 99,42%. Próbki ocenione za pomocą Elecsys HIV Combi jako dodatnie potwierdzano za pomocą AxSYM HIV Ag/Ab Combo za pomocą analizatora Abbot Axsym Automated Immunoassay Analyzer (Abbot Laboratories, Donegal/Chicago, Stany Zjednoczone). AxSYM HIV Ag/Ab Combo to metoda immunoenzymatyczna służąca do jednoczesnej jakościowej oceny obecności przeciwciał dla ludzkiego wirusa niedoboru odporności typu 1 lub typu 2 (HIV-1/HIV-2) oraz antygenu p24 wirusa HIV w ludzkiej surowicy i osoczu. AxSYM HIV Ag/Ab Combo jest wykorzystywany w diagnostyce zakażenia wirusem HIV. Swoistość oparta na niewystępowaniu przeciwciał do HIV-1/HIV-2 lub antygenu p24 wirusa HIV u losowo dobranych dawców próbek krwi (7900 testowanych) oceniono na 99,87% (7890/7900) dla AxSYM HIV Ag/Ab Combo assay. Swoistość oparta na niskim powinowactwie przeciwciał do HIV-1/HIV-2 lub antygenu p24 wirusa HIV w populacji hospitalizowanej (1938 testowanych) oceniono na 99,90% (1929/1931) dla AxSYM HIV Ag/Ab Combo assay. Czułość wskaźnika wykrywalności przeciwciał dla HIV-1 w populacji 615 przeciwciał HIV-1 potwierdziło seropozytywność badanych osób w 100% (615/615). Wskaźnik ten objął 453 klinicznie zdiagnozowanych pacjentów w różnych fazach zakażenia HIV-1 oraz 55 próbek HIV-1. Wskaźnik wykrywalności przeciwciał dla HIV-2 w populacji 108 HIV-2 przeciwciał potwierdził seropozytywność badanych osób w 100% (108/108). Wskaźnik wykrywalności antygenu p24 wirusa HIV w zdefiniowanej ( 25 pg/µl) populacji 50 osób pozytywnych pod względem obecności antygenu p24 wirusa HIV wyniósł 100% (50/50). Wskaźnik wykrywalności przeciwciał dla HIV-1 grupa 0 w populacji 19 przeciwciał grupy 0 dla HIV-1-pozytywnych próbek wyniósł 100% (19/19). Liczbę komórek CD4 zmierzono za pomocą cytometru przepływowego Epics XL-MCL (Beckman Coulter, Miami, Floryda, Stany Zjednoczone). Przyjęte definicje Zaawansowaną chorobę HIV/AIDS definiowano za WHO jako III/IV fazę HIV/AIDS. HAART zdefiniowano jako przynajmniej potrójną terapię obejmującą 2 nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (nucleo side reverse transcriptase inhibitor NRTI: schemat 1a) oraz przynajmniej 1 inhibitor proteazy lub 1 nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy (non nucleo side reverse transcriptase inhibitor NNRTI: schemat 1b), lub 3. NRTI (schemat 2). Kryteria włączenia lub kontynuacji HAART oparto na uaktualnionych wytycznych obowiązujących w trakcie trwania badania. Terapia antyretrowirusowa mogła być modyfikowana zgodnie z uznaniem lekarza prowadzącego. Wszyscy pacjenci byli obserwowani aż do momentu zakończenia podawania HAART. Zachęcano pacjentów do stosowania środków antykoncepcyjnych w postaci iniekcji. Na wypadek, gdyby nie można było zapewnić pewnej antykoncepcji, efawirenz był zastępowany newirapiną. Informację o zgonach uzyskiwano bezpośrednio z kart pacjentów oraz z raportów pracowników socjalnych. Analiza statystyczna Wiek przedstawiono w postaci średniej i odchylenia standardowego, podczas gdy zmienne kategoryczne przedstawiono jako odsetki w procentach. W celu oceny zależności między wiekiem lub zmiennymi kategorycznymi oraz śmiertelnością, zastosowano test t Studenta lub test χ 2. Wszystkie analizy wykonano przy wartości p <0,05 (znamienne statystycznie) z wykorzystaniem oprogramowania SPSS, wersja 14.0 dla Windows (SPSS, Chicago, IL, Stany Zjednoczone). Wyniki Wśród 3073 pacjentów włączonych do badania było 1002 mężczyzn i 2071 kobiet. Według schematu 1a leczono 2924 osób, według schematu 1b 82 osoby, a według schematu 2 29 osób. Nie udało się ustalić losu 434 pacjentów, a 34 osoby skierowano do innych ośrodków. Spośród 2605 pacjentów należących do analizowanej populacji (wskaźnik odpowiedzi na leczenie: 84,8%) łącznie 204 osób (7,8%) zmarło w okresie obserwacji. Obliczono 3,3 zgonów/100 osobolat w okresie od 2004 do 2006 roku. Przyczyny zgonów Najczęstszymi przyczynami wszystkich 204 zgonów były zakażenia oportunistyczne (42,7% [n = 87] 42 przypadki gruźlicy, 25 przypadków przewlekłej biegunki, 18 ARTYKUŁ ORYGINALNY Analiza śmiertelności i przyczyny zgonów u pacjentów HIV dodatnich 3

4 % śmiertelność RYCINA 3 Wskaźnik śmiertelności według podgrup CD4 wśród 2380 pacjentów z HIV/AIDS z CD4 <200/ml podgrupa CD4 5,5 przypadków kryptokokowego zapalenia opon mózgowych oraz 12 przypadków bakteryjnego zapalenia płuc/pcp) oraz zaawansowane postaci AIDS (37,3% [n = 76]), podczas gdy nowotwory związane z HIV/AIDS były odpowiedzialne za 8,3% zgonów (11 przypadków mięsaka Kaposiego oraz 6 przypadków chłoniaka). Innymi przyczynami zgonów były zapalenie wątroby (n = 6) oraz udar mózgu (n = 3). Najczęściej obserwowanymi zakażeniami oportunistycznymi wśród infekcji powodujących zgon była gruźlica (48,3%). Nie obserwowano zgonu z przyczyn niezwiązanych z AIDS, ale w 12 przypadkach obserwowano kwasicę mleczanową (powikłania związane z ART). Zgony a długość stosowania ART Mimo że 95% zgonów miało miejsce w pierwszym roku stosowania ART, obserwowano wyraźne zmniejszenie (p <0,0001 dla trendu liniowego) wskaźnika śmiertelności w okresie stosowania ART u pacjentów zakażonych wirusem HIV (rycina 2). Zgony a dane demograficzne Nie stwierdzono istotnego związku pomiędzy grupami wiekowymi a wskaźnikiem śmiertelności (nie przedstawiono wyników). Jednakże dane dotyczące płci przedstawiono tylko dla 2176 pacjentów, w tym 689 mężczyzn (31,7%) oraz 1487 (68,3%) kobiet. Wskaźnik śmiertelności był wyższy (p <0,0001) u mężczyzn (28%, n = 193) niż u kobiet (8%, n = 119). Zgony a poziom CD4 Wskaźnik śmiertelności był wyższy (p <0,00001) w grupie 2380 pacjentów z CD4 <200/µl (8,1%; n = 193) niż w grupie 225 pacjentów z CD4 200/µl (4,9%; n = 11). Ponadto zaobserwowano ujemną istotną zależność między dawką a odpowiedzią na leczenie (p <0,0001 dla trendu liniowego) oraz pomiędzy wskaźnikiem śmiertelności a poziomem CD4 w grupie 2380 pacjentów z CD4 <200/µl (rycina 3). Zgony a schemat ART Wskaźnik śmiertelności nie różnił się (p >0,05) pomiędzy 3 schematami ART: 8,8% (n = 184/2083) w schemacie 1a, 8,9% (n = 7/78), oraz 8% (n = 2/26) w schemacie 2. 3 Omówienie Od kiedy w 2004 roku Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło wydawanie leków antyretrowirusowych mieszkańcom RPA zakażonym wirusem HIV, badanie skupiło się na analizie przyczyn zgonów oraz wyraźnego i utrzymującego się zmniejszenia chorobowości i śmiertelności związanej z HIV/AIDS jako wynik szerokiego stosowania ART. Rzeczywiście SSA, w tym RPA, ma jeden z najwyższych wskaźników zachorowań na HIV/AIDS oraz najwyższą śmiertelność związaną z AIDS na świecie. 7-9 Badanie to przeprowadzono z uwagi na fakt, że ocena wpływu zakażenia wirusem HIV i jego leczenia na śmiertelność jest czynnikiem kluczowym w rozwoju i ocenie wpływu programów w łagodzeniu skutków pandemii HIV na poziomie światowym, regionalnym i narodowym, w szczególności w RPA. Główne obserwacje ujawnione w obecnym badaniu przedstawiono poniżej. Silna terapia antyretrowirusowa Badanie wykazało, że całkowita śmiertelność wzrosła znacząco wśród pacjentów z HIV/AIDS leczonych ART, jak wykazano w krajach rozwiniętych 1-6 i innych krajach SSA, takich jak Senegal. 10 Przed dobą ART surowy wskaźnik śmiertelności wyniósł 18,3% dla RPA 8 oraz 35% dla Kenii. 9 Badanie wykazało zatem, że śmiertelność związana z HIV/AIDS uległa 2 4-krotnemu zmniejszeniu (7,8%) dzięki wprowadzeniu ART, w porównaniu ze wskaźnikiem śmiertelności pochodzącym ze starszych badań afrykańskich. 8,9 Wskaźnik śmiertelności wśród pacjentów zakażonych wirusem HIV i leczonych ART na początku doby HAART w krajach rozwiniętych (7 zgonów/100 osobo-lat w 1996 roku) 11 oraz w Senegalu (6,3 zgonów/100 osobo-lat w 1998 roku) 10 przekraczał 3,3 zgonów/100 osobo-lat obserwowanych początkowo w RPA po doświadczalnym wprowadzeniu ART w ramach tego badania. Zmieniające się biologiczno-kliniczne spektrum zakażenia HIV u Afrykańczyków (niższe wskaźniki powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak biegunka, oraz narodowy program kontroli nad gruźlicą) i w krajach rozwiniętych (wzrost przyczyn niezależnych od AIDS: nowotwory niezwiązane z AIDS, powikłania sercowo-naczyniowe i metaboliczne, palenie tytoniu) mogą wyjaśnić obserwowaną różnicę we wskaźnikach śmiertelności. Jednakże znajomość tych ograniczeń sprzyja dalszemu zmniejszaniu się śmiertelności u pacjentów z HIV/AIDS w krajach rozwiniętych, ocenionej na blisko 1 zgon/100 osobo-lat w 2004 roku 11,12 oraz 2 zgony/100 osobo-lat 2002 roku w Senegalu. 10 Ryzyko zgonu podczas pierwszego roku stosowania ART Całkowite ryzyko (prawdopodobieństwo) zgonu podczas pierwszego roku stosowania ART oceniono w tym badaniu na 95% oraz na 8-krotnie wyższe niż 11,7% obliczone dla Senegalu. 10 Najwyższa śmiertelność podczas pierwszego roku stosowania ART osłabia jej korzystny 4 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (10)

5 wpływ na całkowitą śmiertelność i powoduje narastanie problemu odpowiednich i specyficznych wytycznych dotyczących terapii pacjentów zakażonych HIV/AIDS na terenie RPA. Najwyższe proporcje zaawansowanej postaci AIDS i gruźlicy oraz bardzo niskie wartości CD4 mogą wyjaśniać to najwyższe prawdopodobieństwo zgonu. 10 Wysiłki kierowane na wcześniejsze lepsze podejście w celu uniknięcia późnego rozpoznania zakażenia wirusem HIV, podobnie jak terapia gruźlicy, zakażeń oportunistycznych oraz wyniszczenia, będą następnym krokiem w zmniejszaniu nadal zbyt wysokiej śmiertelności podczas pierwszego roku stosowania ART. Badanie to sugeruje konieczność przeprowadzenia dalszych badań nad wartością graniczną CD4 w celu rozpoczęcia terapii ART u Afrykańczyków. ART powinna być wprowadzona, gdy liczba komórek CD4 wynosi nadal >200/µl, gdyż pacjenci z CD4 <200/µl charakteryzowali się wyższym prawdopodobieństwem zgonu w tym badaniu. Nie tylko śmiertelność nie różniła się w zależności od stosowanych schematów ART; w badaniu obserwowano kilka skutków ubocznych związanych ze stosowaniem ART. Ponadto płeć męska wiązała się z większą szansą na przeżycie (28% w porównaniu z 8% śmiertelnością u kobiet) niż CD4 <200/µl i wiek. Jedynie to badanie pokazuje wyraźny związek pomiędzy śmiertelnością i płcią wśród pacjentów z HIV/AIDS. Konsekwencje prewencji i badania Późne ustalanie rozpoznania u pacjentów zakażonych wirusem HIV oraz rozpoczynanie terapii ART zmusza do zwiększenia wysiłków zmierzających do upowszechnienia programów przesiewowych, szczególnie wśród mieszkańców marginalizowanej RPA. Polityka prewencyjna prowadzona na terenie RPA, zakładająca zmniejszenie transmisji zakażenia wirusem HIV, jest myląca. Potrzeba większej liczby badań na temat istotnych różnic wśród przyczyn zgonów pomiędzy poszczególnymi krajami. 13 Zakażenie wirusem HIV w krajach Afryki i zachodnich krajach rozwiniętych Trudno jest porównać obecne dane dotyczące zakażenia HIV/AIDS z innych krajów SSA z danymi pochodzącymi z rozwiniętych krajów Europy i Ameryki Północnej. Rzeczywiście, istnieje wiele czynników ograniczających kontrolę zakażeń wirusem HIV oraz skuteczność terapii HAART w krajach afrykańskich: bieda, zakażenia współistniejące (gruźlica, zakażenia bakteryjne), ograniczony dostęp do HAART, niedożywienie W porównaniu z rozwiniętymi krajami zachodnimi, pacjenci rozpoczynający terapię HAART na terenie Afryki mieli niższe wyjściowe wartości CD4 (<200 komórek/µl vs średnio 234 komórek/µl), częściej byli płci żeńskiej (51% vs 25%) oraz mieli większe szanse rozpoczęcia terapii NNRTI (70% vs 23%). 4,17-20 Przyczyny śmiertelności w krajach rozwiniętych niezwiązane z AIDS (choroby sercowo naczyniowe, nowotwory, zapalenie wątroby) 11, 13,21-25 kontrastują z przyczynami śmiertelności w krajach afrykańskich związanymi z AIDS (zakaźne choroby oportunistyczne takie jak gruźlica lub wyniszczenie). 10,26-29 Zatem zakażenie HIV, określane obecnie jako choroba nie śmiertelna w dobie HAART 12, skutkuje wydłużeniem życia oraz występowaniem powikłań sercowo-metabolicznych związanych z terapią HAART 30,31 i zwiększeniem ilości przypadków chorób niezakaźnych, w tym sercowo-naczyniowych, nowotworów, cukrzycy i chorób psychicznych. Ludność Afryki będzie musiała zmierzyć się z podwojeniem liczby chorych zarówno na choroby zakaźne (gruźlica, malaria), jak i niezakaźne. Ograniczenia Badanie to ma kilka ograniczeń. Rozpoznanie zakażenia wirusem HIV za pomocą metod ELISA było zawsze potwierdzane w tym badaniu z blisko 100% czułością i swoistością. W innych uboższych regionach Afryki test ELI SA stanowi alternatywną strategię zalecaną przez WHO. Testy ELISA anty-hiv charakteryzują się % czułością oraz 96% swoistością w większości afrykańskich laboratoriów. Efekty uboczne terapii HAART oraz zmian wagi i liczby komórek CD4 są monitorowane przez nasze centrum obserwacji farmakologicznej w celu prowadzenia dalszej analizy. Porównano przyczyny zgonów w wewnątrzszpitalnym badaniu kohortowym. Porównanie zgonów niezwiązanych z pacjentami HIV ze związanymi z zakażeniem wirusem HIV w populacji pacjentów i populacji ogólnej nie było możliwe z uwagi na zbyt małą próbę. Populacja ogólna nie stanowi epidemiologicznie odpowiedniej grupy referencyjnej. Uważamy, że podsumowywanie ciągu zdarzeń prowadzących do zgonu z jednej głównej przyczyny, zgodnie z klasyfikacją ICD-10, jest dyskusyjne. Brak międzynarodowej standardowej definicji przyczyn zgonu utrudnia porównanie otrzymanych wyników z innymi danymi z piśmiennictwa. Pomimo ograniczeń pierwsze badanie przeprowadzone na terenie Afryki Południowej przedstawiało szczegółową informację z potencjalnie wartościowym wglądem w trendy śmiertelności u pacjentów z HIV/AIDS i leczonych terapią antyretrowirusową. Śmiertelność wśród pacjentów zakażonych wirusem HIV/AIDS otrzymujących ART uległa zmniejszeniu od 2004 roku, tj. od momentu rutynowego stosowania ART w RPA. Pomimo zwiększonej śmiertelności w pierwszym roku od rozpoczęcia stosowania ART uległa ona zmniejszeniu w trakcie obserwacji. Liczba komórek CD4 <200/µl i płeć męska wydają się być wyraźnie związane z wyższą śmiertelnością. Gruźlica oraz zaawansowane stadium AIDS są głównymi przyczynami zgonu. ART powinno się wprowadzić do leczenia optymalnie przy wartości CD4 200/µl. ARTYKUŁ ORYGINALNY Analiza śmiertelności i przyczyny zgonów u pacjentów HIV dodatnich 5

6 Piśmiennictwo 1 Palella FJ, Delaney KJ, Moorman AC, et al. Declining morbidity and mortality among patients with advanced Human Immunodeficiency Virus infection. N Eng J Med. 1998; 338: Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Update: Trends in AIDS incidence, deaths, and prevalence United States, MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 1997; 46: Hogg RS, O Shaughness MV, Gataric N, et al. Decline in deaths from AIDS due to new antiretrovirals. Lancet. 1997; 349: 1294 [Research Letter]. 4 Mocroft A, Vella S, Benfield TL, et al. Changing patterns of mortality across Europe in patients infected with HIV-1. Lancet. 1998; 352: Murphy El, Collier AC, Kalish LA, et al. Highly active antiretroviral therapy decreases mortality and morbidity in patients with advanced HIV disease. Ann Intern Med. 2001; 135: Ledergerber B, Egger M, Opravil M, at al. Clinical progression and virological failure on highly active antiretroviral therapy in HIV-1 patients: a prospective cohort study. Lancet. 1999; 353: Dayton JM, Nerson MH. Global dimensions of the AIDS epidemic: implications for prevention and care. Infect Dis Clin North Amer. 2000; 14: Dedicoat M, Reid A, Mbatha D, Glick C. The Impact of HIV/AIDS related morbidity and mortality in a rural district hospital in South Africa. Int Conf AIDS. 2002: Jul 7-12: 14: Abstract No. Mope B Gilks CE, Floyd K, Otieno LS, et al. Some effects of the rising case load of adult HIV-related disease on a hospital in Nairobi. J Acquir Immune Defic Syndr Hum Retroviral. 1998; 18: Etard JF, Ndiaye I, Thierry-Mieg M, et al. Mortality and causes of death in adults receiving highly active antiretroviral therapy in Senegal: a 7-year cohort study. AIDS. 2006; 20: Palella FJ, Baker RK, Moorman AC, et al. HIV outpatient study investigators mortality in the highly active antiretroviral therapy era: Changing causes death and disease in the HIV outpatient study. J Acquir Immune Defic Syndr. 2006; 43: Martinez E, Milinkovic A, Buira E, et al. Incidence and causes of death in HIV-infected persons receiving highly active antiretroviral therapy compared with estimates for the general population of similar ages and from the same geographical area. HIV Med. 2007; 8: Mocroft A, Brettle R, Kirk O, et al. Changes in the cause of death among HIV positive subjects across Europe: results from the Euro SIDA Study: AIDS. 2002; 16: Holmes CB, Losina E, Walensky RP, et al. Review of human immunodeficiency virus type 1-related opportunistic infections in sub-saharan Africa. Clin Infect Dis. 2003; 36: Aaron I, Saadoum D, Calatroni I, et al. Tuberculosis in HIV-infected patients: a comprehensive review. Clin Microbiol Infect. 2004; 10: Attia A, Huet C, Anglaret X, et al. HIV-1-related morbidity in adults, Abidjan, Cote d Ivoire: a nidus for bacterial diseases. J Acquir Immune Defic Syndr. 2001; 28: The antiretroviral therapy in lower income countries (ART-LINC) collaboration and ART Cohort Collaboration (ART- CC) groups. Mortality of HIV-1 infected patients in the first year of antiretroviral therapy: companion between low-income and high-income countries. Lancet. 2006; 367: Egger M, May M, Chene G, et al. Prognosis of HIV-1-infected patients starting highly active antiretroviral therapy: a collaborative analysis of prospective studies. Lancet : 360: Hogg RS, Yip B, Kully C, et al. Improved survival among HIV-infected patients after initiation of triple-drug antiretroviral regimens. CMAJ. 1999; 160: Sterne JA, Hernan MA, Ledergerber B, et al. Long-term effectiveness of potent antiretroviral therapy in preventing AIDS and death: a prospective cohort study. Lancet. 2005; 366: Lewden C, Salmon D, Morlat P, et al. Causes of death among human immunodeficiency virus (HIV)-infected adults in the era of potent antiretroviral therapy: emerging role of hepatitis and cancers, persistent role of AIDS. Int J Epidemiol. 2005; 34: Besson C, Goubar A, Gabarre J, et al. Changes in AIDS-related lymphoma since the era of highly active antiretroviral therapy. Blood. 2001; 98: Kirk O, Pedersen C, Cozzilepri A, et al. Non-Hodgkin lymphoma in HIVinfected patients in the era of highly active antiretroviral therapy. Blood. 2001; 98: Krentz HB, Kliewer G, Gill MJ. Changing mortality rates and causes of death for HIV-infected individuals living in Southern Alberta, Canada from 1984 to HIV Med. 2005; 6: Sabin CA, Smith CJ, Youle M, et al. Deaths in the era of HAART: contribution of late presentation, treatment exposure, resistance and abnormal laboratory markers. AIDS. 2006; 20: Jahn A, Floyd S, Crampin AC, et al. Population-level effect of HIV on adult mortality and early evidence of reverse after introduction of antiretroviral therapy in Malawi. Lancet. 2008; 371: Egger M, Boulle A. Population effect of scaling up ART in resource poor settings. Lancet. 2008; 371: Ojikutu BO, Zheng H, Walensky RP, et al. Predictors of mortality in patients initiating antiretroviral therapy in Durban, South Africa. S Afr Med J. 2008; 98: Mermin J, Were W, Ekwaru JP, et al. Mortality in HIV-infected Uganden adults receiving antiretroviral treatment and survival of their HIV-uninfected children: a prospective cohort study. Lancet. 2008; 371: Carr A, Samaras K, Burton S, et al. A syndrome of peripheral lipodystrophy, hyperlipidemia and insulin resistance in patience receiving HIV protease inhibitors. AIDS. 1998; 12: F51-F Behrens G, Dejam A, Schmidt H, et al. Impaired glucose tolerance, beta cell function and lipid metabolism in HIV patients under treatment with protease inhibitors. AIDS. 1999; 13: F63-F70. 6 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (10)

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS 1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS O AIDS zaczęło być głośno w latach 80. Przede wszystkim dzięki działalności środowisk gejowskich w Stanach Zjednoczonych, które jako pierwsze padły ofiarą epidemii.

Bardziej szczegółowo

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Zakażenie HIV u osób 50+

Zakażenie HIV u osób 50+ Zakażenie HIV u osób 50+ Alicja Wiercioska-Drapało Klinika Hepatologii i Nabytych Niedoborów Immunologicznych WUM/ Wojewódzki Szpital Zakaźny Warszawa Częstośd występowania zakażeo HIV i AIDS u osób starszych

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* * Materiał do wykorzystania w ramach kampanii Krajowego Centrum ds. AIDS trwającej od 1 lipca 2008 do 1 grudnia 2009 r. - Wybrane problemy w walce z epidemią

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Cel terapii przeciwwirusowej Jak najdłużej maksymalna supresja replikacji HIV i utrzymanie odpowiedniej liczby limfocytów

Bardziej szczegółowo

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.: Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który atakuje, osłabia i niszczy system

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

PÓŹNE WYKRYWANIE AIDS U OSÓB HOSPITALIZOWANYCH W KLINICE CHORÓB ZAKAŹNYCH I HEPATOLOGII PAM W LATACH 2003-2007

PÓŹNE WYKRYWANIE AIDS U OSÓB HOSPITALIZOWANYCH W KLINICE CHORÓB ZAKAŹNYCH I HEPATOLOGII PAM W LATACH 2003-2007 PRZEGL EPIDEMIOL 29; 63: 61-66 Problemy epidemiologiczne zakażeń Dorota Bander, Magdalena Leszczyszyn-Pynka, Anna Boroń-Kaczmarska PÓŹNE WYKRYWANIE AIDS U OSÓB HOSPITALIZOWANYCH W KLINICE CHORÓB ZAKAŹNYCH

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Waldemar Halota HCV RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Instytut Ochrony Zdrowia Członkowie Rady Konsultacyjnej Waldemar Halota, Robert Flisiak, Małgorzata Pawłowska, Krzysztof Tomasiewicz, Mirosław

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE SUM - WLK 2011 WYKŁAD PIĄTY: BIOSTATYSTYKA C.D. Prof. dr hab. med. Jan E. Zejda! UWAGA! SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE TREŚĆ WYKŁADU Dokumentowanie efektu (analiza danych

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów HIV i AIDS Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Zapobieganie Komentarze Wybrane linki Krótkie nagrania dźwiękowe Wprowadzenie AIDS

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Przypada w dniu 17 maja każdego roku Warszawa, 2013 HIV- ludzki wirus niedoboru odporności powoduje AIDS- zespół nabytego niedoboru odporności Z kart historii

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015 N A R O D O W Y I N S T Y T U T Z D R O W I A P U B L I C Z N E G O P A Ń S T W O W Y Z A K Ł A D H I G I E N Y 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Centrala: (+48 22) 54-21-400, Dyrektor: (+48 22) 849-76-12

Bardziej szczegółowo

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Program zdrowotny Ministerstwa Zdrowia Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Beata Zawada Krajowe Centrum ds. AIDS Agenda Ministra Zdrowia Realizacja Programu Leczenia ARV 2012-2016

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE Ekspert Wojewódzki do Spraw Informacji o Narkotykach i Narkomanii Województwa Małopolskiego dr Edyta Laurman Jarząbek dr Eliza Mazur PORADNICTWO HIV/AIDS Zasady i system

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Zapadalność (epidemiologia)

Zapadalność (epidemiologia) Chorobowość Chorobowość (ang. prevalence rate) liczba chorych w danej chwili na konkretną chorobę w określonej grupie mieszkańców (np. na 100 tys. mieszkańców). Współczynnik ten obejmuje zarówno osoby

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2010 ROKU - UAKTUALNIENIE

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2010 ROKU - UAKTUALNIENIE CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 00 ROKU UAKTUALNIENIE Infectious diseases and poisonings in Poland in 00 Update Zmiany zgłoszone do Zakładu Epidemiologii NIZPPZH w okresie od października 0 r. do

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r.

UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII. z dnia 16 lutego 2011 r. UCHWAŁA NR IV/35/2011 RADY GMINY W BOGORII z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zatwierdzenia: Programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na terenie Gminy Bogoria Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Magdalena Rosińska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Jak powstają statystyki dotyczące HIV? Osoby,

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Polityka antybiotykowa w oddziale pediatrycznym Adam Hermann Zespół Kontroli Zakażeń Szpitalnych Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń Adam Hermann Stare Jabłonki 05-07.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu:

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu: Warszawa, 08 luty 2012 r. OGŁOSZENIE Na podstawie art. 48 ust. 4 i w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Główne przyczyny hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny

Główne przyczyny hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Główne przyczyny hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia P. Goryński, M.J. Wysocki, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Narodowy Instytut Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

FAKTY I LICZBY RAPORT O STANIE ZDROWIA NA ŚWIECIE 2003 KSZTAŁTOWANIE PRZYSZŁOŚCI

FAKTY I LICZBY RAPORT O STANIE ZDROWIA NA ŚWIECIE 2003 KSZTAŁTOWANIE PRZYSZŁOŚCI FAKTY I LICZBY RAPORT O STANIE ZDROWIA NA ŚWIECIE 2003 KSZTAŁTOWANIE PRZYSZŁOŚCI PRZEWIDYWANA DŁUGOŚĆ ŻYCIA Przewidywana długość życia w roku 2002 osiągnęła średnią światową 65,5 lat. Dla porównania, w

Bardziej szczegółowo

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Prof. Andrzej Hellmann Katedra i Klinika Hematologii i Transplantologii Gdański Uniwersytet Medyczny Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Seminarium Edukacyjne Innowacje

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624. Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008 roku

Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624. Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008 roku Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny Oddział Analityki Medycznej Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624 Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce.

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Warszawa, 17 stycznia 2014 ZAAWANSOWANY RAK PIERSI Badanie kosztów

Bardziej szczegółowo

Zakażenie wirusem HIV w grupie osób po 60. roku życia

Zakażenie wirusem HIV w grupie osób po 60. roku życia Gerontologia Polska PRACA ORYGINALNA tom 21, nr 1, 11 17 ISSN 1425 4956 Jacek Czepiel 1, Grażyna Biesiada 1, Kinga Perszke 2, Anna Breza 2, Malwina Birczyńska 2, Monika Bociąga-Jasik 1, William Perucki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU WCZESNEGO WYKRYWANIA ZAKAŻEŃ HIV U KOBIET W CIĄŻY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r.

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r. Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych 29 listopada 2013 r. Logotyp Test na HIV należy rozważyć w przypadku każdej choroby przebiegającej nietypowo, niepoddającej

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

II. Streszczenie (2 strony) 1) skrótowy opis celów i podstawowych elementów programu;

II. Streszczenie (2 strony) 1) skrótowy opis celów i podstawowych elementów programu; Załącznik nr 2 SCHEMAT DOKUMENTU PROGRAMU ZDROWOTNEGO I. Strona tytułowa 1) nazwa programu; Tworzenie regionalnych ośrodków referencyjnych prewencji chorób serca i naczyń na tle miażdżycy w zakresie strategii

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich),

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich), EPIDEMIOLOGIA Określenie Epidemiologia pochodzi z języka greckiego: epi na demos lud logos słowo, nauka czyli, nauka badająca: rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów

Bardziej szczegółowo

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca Załącznik nr 2 Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca I.1.Nazwa projektu: Ogólnopolski projekt edukacyjny w zakresie niewydolności serca dla lekarzy rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna)

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) Całościowe sprawozdanie końcowe Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) 1 Opis: Otwarte badania kliniczne z udziałem użytkowników oceniające

Bardziej szczegółowo

Autoreferat. 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe/ artystyczne z podaniem nazwy, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytułu rozprawy doktorskiej.

Autoreferat. 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe/ artystyczne z podaniem nazwy, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytułu rozprawy doktorskiej. Autoreferat 1. Imię i nazwisko: Justyna Dominika Kowalska 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe/ artystyczne z podaniem nazwy, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytułu rozprawy doktorskiej. dyplom lekarza:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Czy HIV naprawdę powoduje AIDS?

Czy HIV naprawdę powoduje AIDS? Czy HIV naprawdę powoduje AIDS? Pod koniec lutego 2006r. telewizja PLANETE pokazała film Inna strona AIDS. W filmie sugerowano, iż HIV nie powoduje AIDS, że AIDS to nowa nazwa dla starych chorób, leki

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo