Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 99 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 99 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2013"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie 2013 dr Piotr Senkus Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydzia Ekonomiczno-Spoeczny Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej, USA, Australii oraz Nowej Zelandii The scale and the determinants of use of the system management in Poland and in the selected countries of the European Union, USA, Australia and New Zealand Streszczenie: Systemowe zarzdzanie, którego jednymi z najwaniejszych elementów s systemy zarzdzania jakoci oraz rodowiskiem, jest w ostatnich latach bardzo popularne, a wymienione systemy nale do najczciej wdraanych na wiecie. Dlatego te w artykule skupiono si na przedstawieniu skali wdraania tych systemów. W artykule przedstawiono efekty oraz korzyci wdraania systemów zarzdzania jakoci i rodowiskiem w przedsibiorstwach w Polsce, USA, Australii oraz Nowej Zelandii. Liczba wdroonych i certyfikowanych systemów zarzdzania jakoci wedug normy ISO 9001 wskazuje na tendencj malejc, czego przyczyn moe by fakt, i organizacje czsto poszukuj rozwiza alternatywnych, które bardziej odpowiadaj profilowi ich dziaalnoci. W literaturze mona zidentyfikowa ponad 50 systemów zarzdzania jakoci branowych i alternatywnych. Ponadto mona wskaza drugi powód, dla którego spada popularno wdraania systemów zarzdzania wedug wymaga standardu ISO 9001, standard ten wymaga cigego doskonalenia, lecz nie daje narzdzi do cigego monitorowania. Wedug danych zawartych w raporcie ISO Survey 2012, zainteresowanie certyfikacj systemów zarzdzania rodowiskiem stanowi perspektyw rozwojow w najbliszych latach w zwizku z rosnc popularnoci i promowaniem ochrony rodowiska wród organizacji midzynarodowych oraz rzdów lokalnych. Sowa kluczowe: efektywno, system zarzdzania jakoci, system zarzdzania rodowiskiem Abstract: The system management, that includes some of: quality and environmental management systems is in the recent years, very popular and these systems are the most deployed in the world. Therefore, the article focuses on the presentation of the scale deployment of these systems. Results and themes of implementing the quality and environment management systems in enterprises in Poland, the USA, Australia and New Zealand were also presented. When the certified quality management system according to ISO 9001 is concerned one could see the downward trend, which may be caused by the fact that organizations often seek alternatives that are more appropriate to profile of their activities. The literature identified more than 50 industry-specific quality management systems and alternatives. In addition, one can specify another

2 108 P. Senkus reason why falling popularity implementation of management systems according to the requirements of ISO 9001, which requires continuous improvement tools, but does not provide for continuous monitoring, According to the data contained in the report ISO Survey 2012, interest in certification of environmental management systems is the prospect for future development in the coming years due to the growing popularity and promotion of environmental protection among international organizations and local governments. Key words: efficiency, quality management system, environmental management system Wstp Organizacje chcc osign strategiczny cel, jakim jest przetrwanie i rozwój, powinny nieustannie podejmowa dziaania majce na celu cige doskonalenie poszczególnych aspektów funkcjonowania. Organizacje coraz powszechniej wdraaj poszczególne systemy zarzdzania, których celem jest koncentracja na aspektach zwizanych z jakoci, rodowiskiem, bezpieczestwem i higien pracy, bezpieczestwem informacji itp. Coraz powszechniej w przedsibiorstwach ronie przekonanie o efektywnoci integracji nastpujcych systemów zarzdzania: jako wedug normy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarzdzania jakoci. Wymagania oraz TQM Total Quality Management, rodowisko wedug normy PN-EN ISO 14001:2005/AC:2009 Systemy zarzdzania rodowiskowego - Wymagania i wytyczne stosowania, higiena i bezpieczestwo pracy wedug normy PN-N-18001:2004 Systemy zarzdzania bezpieczestwem i higien pracy Wymagania, bezpieczestwo ywnoci wedug normy PN-EN ISO 22000:2006 Systemy zarzdzania bezpieczestwem ywnoci Wymagania dla kadej organizacji nalecej do acucha ywnociowego, bezpieczestwo informacji wedug normy PN-ISO/IEC 27001:2007 Technika informatyczna Techniki bezpieczestwa Systemy zarzdzania bezpieczestwem informacji Wymagania, cigo dziaania wedug normy BS Specification for business continuity management. Skala wdroenia wybranych systemów zarzdzania Systemy zarzdzania jakoci oraz rodowiskiem s w ostatnich latach bardzo popularne i nale do najczciej wdraanych systemów na wiecie, dlatego te w artykule skupiono si na omówieniu wanie tych systemów. Wedug danych zawartych w raporcie opublikowanym w grudniu 2011 r. ISO Survey 2012 ponad milion ( ) organizacji na wiecie legitymowa- o si posiadaniem certyfikatu na zgodno z wymaganiami midzynarodowego standardu ISO Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

3 Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce 109 Najwicej certyfikatów potwierdzajcych wdroenie systemowego zarzdzania jakoci opartego na wymaganiach standardu ISO 9001 na wiecie w poszczególnych krajach na koniec 2011 r. uzyskano w Chinach , nastpnie we Woszech , w Japonii , Hiszpanii oraz w Niemczech Stany Zjednoczone znajduj si na 11 pozycji z liczb , Polska znajduje si na 16 pozycji z liczb , za Australia na 20 pozycji Rysunek 1 przedstawia liczb certyfikatów na zgodno z wymaganiami standardu ISO 9001 w Polsce, w Niemczech, Australii, Nowej Zelandii oraz USA w latach Z analizy wynika, i na koniec 2011 r. w Polsce wydano certyfikaty potwierdzajce zgodno systemu z wymaganiami normy ISO 9001, co stanowi niemal czterokrotny wzrost ich liczby od 2001 r. Z oszacowanego modelu regresji dotyczcego certyfikacji systemów zarzdzania jakoci w Polsce wynika, i corocznie w Polsce ilo certyfikatów wzrastaa do 2009 r. o okoo W 2010 r. zanotowano spadek ich liczby o okoo 4% w porównaniu do 2009 roku, za w 2011 r. o okoo 10% w odniesieniu do 2010 r. Przyczyny malejcej liczby certyfikatów w Polsce s analogiczne jak w przypadku caego wiata. Organizacje czsto poszukuj rozwiza alternatywnych, które bardziej odpowiadaj profilowi ich dziaalnoci i ten fakt wpywa na to, i liczba certyfikatów potwierdzajcych zgodno z wymaganiami standardu ISO 9001 wskazuje rozpoczynajc si tendencj malejc. W literaturze mona zidentyfikowa ponad 50 systemów zarzdzania jakoci branowych i alternatywnych 1. Rysunek 1. Zmiana liczby certyfikatów na zgodno z wymaganiami standardu ISO 9001 w Polsce, w Niemczech, Australii, Nowej Zelandii oraz USA w latach ródo: opracowanie wasne na podstawie The International Organization for Standardization ISO Survey Of Certifications 2011, A. Wysokiska-Senkus, P. Senkus, Systemy zarzdzania w wietle nowych wyzwa. Ewolucja systemów, jako, rodowisko. Rekomendacje stosowania, Wydawnictwo ROI, Warszawa 2013, s ZN nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013

4 110 P. Senkus Liczba certyfikatów systemów zarzdzania jakoci na zgodno z wymaganiami normy ISO 9001 spada szczególnie w Australii, Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii i w Polsce, ale nie znaczy to, e jako w zarzdzaniu staje si mniej popularnym kierunkiem. Literatura przedmiotu oraz praktyka pokazuje, i coraz bardziej popularne staj si systemy alternatywne, wród których najbardziej cenione stao si TQM. W europejskich firmach bardziej powszechne jest wdroenie ISO 9001 ni TQM, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Brazylii, Kanadzie bardziej popularne jest TQM. Bardzo du popularno odnotowuj systemy zarzdzania rodowiskiem. Najczciej organizacje wdraaj system w oparciu o wymagania normy ISO 14001, jednak naley wskaza, i obecnie na wiecie, w zakresie zarzdzania rodowiskiem, istnieje okoo 30 systemów alternatywnych 2. Obserwujc rozwój certyfikacji systemów zarzdzania rodowiskiem na wiecie mona dostrzec stay wzrost liczby przyznanych certyfikatów na zgodno z wymaganiami midzynarodowego standardu zarzdzania rodowiskiem wedug normy ISO Wedug danych zawartych w raporcie opublikowanym w grudniu 2011 r. ISO Survey 2011 a organizacji na wiecie legitymowao si posiadaniem certyfikatu na zgodno z wymaganiami midzynarodowego standardu ISO Liczba certyfikatów systemu zarzdzania rodowiskiem od 2001 r. do 2011 r. wzrosa ponad 7-krotnie. Od 2001 do 2011 r. mona zaobserwowa cigy wzrost liczby certyfikatów. Z oszacowanego modelu regresji dotyczcego certyfikacji systemów zarzdzania rodowiskiem na wiecie wynika, i corocznie na wiecie ilo certyfikatów ISO wzrasta o okoo Rysunek 2. Zmiana liczby certyfikatów potwierdzajcych spenienie wymaga standardu ISO w Polsce, w Niemczech, Australii, Nowej Zelandii oraz USA w latach ródo: opracowanie wasne na podstawie The International Organization for Standardization ISO Survey of Certifications 2011, A. Wysokiska-Senkus, P. Senkus, Systemy zarzdzania w wietle nowych wyzwa. Ewolucja systemów, jako, rodowisko, Wydawnictwo ROI, Warszawa 2013, s Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

5 Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce 111 Rysunek 2 przedstawia zmiany liczby certyfikatów potwierdzajcych spenienie wymaga standardu ISO w Polsce, w Niemczech, Australii, Nowej Zelandii oraz USA w latach w latach Z analizy wynika, i na koniec 2011 r. w Polsce wydano 1900 certyfikaty, co stanowi ponad szeciokrotny wzrost ich liczby od 2001 r. Z oszacowanego modelu regresji dotyczcego certyfikacji systemów zarzdzania rodowiskiem w Polsce wynika, i corocznie ilo certyfikatów ISO wzrasta tam o okoo 164,65. Wedug danych zawartych w raporcie ISO Survey 2012, zainteresowanie certyfikacj systemów zarzdzania rodowiskiem stanowi perspektyw rozwojow w najbliszych latach. Potwierdzeniem tego jest analiza dynamiki certyfikacji systemów w dziesiciu krajach o najwikszej liczbie certyfikatów, w których wydano 75,5% cakowitej liczby certyfikatów potwierdzajcych spenienie wymaga standardu ISO na wiecie. W zakresie najwikszej liczby certyfikatów systemu zarzdzania rodowiskiem na koniec 2011 r. dominuj organizacje z pastw wysoko rozwinitych, wród których mona wyróni: Chiny , Japoni , Wochy , Hiszpani , oraz Wielk Brytani Polska znajdowa- a si w 2011 r. na 19 pozycji z liczb 1900 uzyskanych certyfikatów. Efektywno systemowego zarzdzania W literaturze z zakresu zarzdzania wyodrbniono wiele korzyci, jakie wynikaj z certyfikacji na zgodno z wymaganiami normy ISO Jednak rodzi si pytanie: czy istniej obiektywne dowody na to, i posiadanie certyfikatu potwierdzajcego wdroenie wytycznych zawartych w normie ISO 9001 jest dodatnio zwizane z wynikami finansowymi? Uzumeri 3 stwierdza, e due przedsibiorstwa przemysowe w Stanach Zjednoczonych (np.: DuPont, General Electric i Eastman Kodak) zaczy si domaga posiadania certyfikatu potwierdzajcego zgodno systemu z wymaganiami standardu ISO 9001 od swoich dostawców. Badania nad skutkami finansowymi uzyskania certyfikatu potwierdzajcego wdroenie systemowego zarzdzania jakoci opartego na wymaganiach standardu ISO 9001 przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych przez Anderson School of Management, University of California, Universidad Carlos III de Madrid, R.H. Smith School of Business, University of Maryland. W badaniach tych skupiono si na efektywnoci ekonomicznej notowanych w obrocie publicznym przedsibiorstw, które uzyskay certyfikat potwierdzajcy wdroenie systemowego zarzdzania jakoci opartego na wymaganiach standardu ISO Przedsibiorstwa nalece do brany komputerowej dowiadczyy znaczcej poprawy wskanika ROA, czciowo pod wpywem wzrostu sprzeday, a czciowo przez wzgldny spadek kosztów. Wyniki bada dla przemysu chemicznego wskazuj, e proces certyfikacji systemu zarzdzania jakoci doprowadzi do poprawy ROA, przede 3 M.V. Uzumeri, ISO 9000 and other meta-standards: principles for management practice? Academy of Management Executive 11, 1997, s ZN nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013

6 112 P. Senkus wszystkim poprzez zwikszenie wydajnoci. Podobnie w przemyle elektrycznym i elektronicznym zbadano, i w firmach bez certyfikatów nastpi duy spadek wskanika ROA, natomiast w firmach z wdroonymi systemami wskanik ten ksztatowa si mniej wicej na staym poziomie 4. Autorzy bada dochodz do wniosku, e proces certyfikacji systemu zarzdzania jakoci ugruntowuje lub wprowadza inne dobre praktyki zarzdzania, które bezporednio wpywaj na popraw wskaników ekonomicznych. Pozytywne efekty w odniesieniu do wskaników ekonomicznych byy obserwowane rok po wdroeniu, a w niektórych przypadkach sam proces przygotowania si do certyfikacji sta si impulsem do poprawy efektywnoci ekonomicznej organizacji. We wszystkich przeprowadzonych przez autorów bada analizach odnotowana zostaa znaczca poprawa wskanika ROA 5. Wedug Sun 6 w europejskich firmach bardziej powszechne jest wdro- enie ISO 9001 ni TQM, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Brazylii, Kanadzie bardziej popularne jest TQM. Beattie i Sohals przeprowadzili badania w 50 australijskich przedsibiorstwach. W wyniku przeprowadzonych bada dowiedziono, i 25% firm nie mogo zidentyfikowa korzyci strategicznych i zaledwie 4% wskazao na korzy wdroenia standardu ISO 9001 w postaci poprawy ich rentownoci po certyfikacji 7. Podobnie Shams-ur w Australii zauway nieznaczne rónice we wskazanych przez organizacje korzyciach w maych i rednich przedsibiorstwach 8. New Zealand Organisation for Quality, University of Canterbury, College of Business and Economics przeprowadzili badania wród organizacji, które posiadaj wdroone systemy zarzdzania jakoci w Australii i Nowej Zelandii. Przedsibiorstwa, które posiaday wdroone systemy zarzdzania jakoci wród najwaniejszych klientów wskazay nastpujce kraje: Nowa Zelandia, Australia, Azja, Europa i Ameryka Pónocna. Badania pokazuj, jak wane jest posiadanie certyfikatu dla klientów zlokalizowanych na terenie poszczególnych krajów. Z bada wynika, i niewielka grupa klientów zagranicznych stawiaa wymóg wdroenia i certyfikacji SZJ. Przeprowadzone badania byy prób odpowiedzi na pytanie: czy posiadanie certyfikowanego systemu zarzdzania jakoci stanowi determinant osignicia sukcesu organizacji, wikszo 48% respondentów wskazaa na znaczc rol wdroenia systemu zarzdzania jakoci w osigniciu sukcesu organizacji. 4 A. Wysokiska-Senkus, Doskonalenie systemowego zarzdzania w kontekcie sustainability, Difin, Warszawa 2013, s C.J. Corbett, M.J. Montes-Sancho, D.A. Kirsch, The Financial Impact of ISO 9000 Certification in the United States: An Empirical Analysis, Management Science 51, (7), 2005, s H. Sun, The pattern of implementing TQM versus ISO 9000 at the beginning of the 1990s, International Journal of Quality & Reliability Management 16, no. 3, 1999, s K.R. Beattie, A.S. Sohal, Implementing ISO 9000: a study of its benefits among Australian organizations, Total Quality Management 10 (1), 1999, s R. Shamsur, A comparative study of TQM practice and organizational performance of SMEs with and without ISO 9000 certification, International Journal of Quality and Reliability Management 18(1), 2001, s Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

7 Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce 113 Badania wykazay, e do najwaniejszych determinantów wdroenia SZJ mona zaliczy: popraw jakoci, znaczenie marketingowe, popraw wizerunku organizacji oraz nacisk ze strony klientów. Wród ankietowanych przedsibiorstw w Nowej Zelandii rednio 40-60% wszystkich pracowników uczestniczyo w szkoleniach dotyczcych systemu zarzdzania jakoci wedug normy ISO 9001, natomiast w Kanadzie czy USA wikszo przedsibiorstw raportuje, i % pracowników uczestniczyo w szkoleniu dotyczcym wymaga normy ISO Wród najwaniejszych powodów, które przyczyniy si do wdroenia SZJ wedug normy ISO 9000 naley zaliczy oczekiwanie wpywu: na popraw jakoci, efekt marketingowy, popraw wizerunku organizacji oraz naciski ze strony klientów. Badane organizacje oceniy ogólne korzyci z wdroenia SZJ wg ISO 9000, 5% organizacji wskazao, i osigaj bardzo znaczce korzyci z wdroenia SZJ, 36% znaczne korzyci, 42% rednie korzyci (rysunek 3). Rysunek 3. Ocena korzyci z wdroenia SZJ wg ISO 9000 w Australii i Nowej Zelandii ródo: P. Castka, Michaela A. Balzarova, J. Kenny, Survey of ISO 9000 users in New Zealand drivers and benefits. A descriptive analysis, University of Canterbury, Tabela 1 prezentuje najwaniejsze korzyci wynikajce z wdroenia SZJ wedug ISO 9000 w Polsce oraz w Nowej Zelandii. Wród najwaniejszych korzyci w Nowej Zelandii wedug bada przeprowadzonych przez: Castka, Balzarova Michaela, Kenny, na szczególn uwag zasuguj: poprawa wewntrznych procedur, poprawa jakoci, zwikszenie satysfakcji klientów oraz poprawa wizerunku organizacji, najmniej wane okazay si: wpyw systemu na popraw stosunków z lokalnymi spoecznociami, redukcja kosztów, poprawa stanu rodowiska 9. W Polsce wród najwaniejszych korzyci, wedug bada przeprowadzonych przez autorów artykuu, wskazano: wpyw na doskonalenie proce- 9 P. Castka, Michaela A., Balzarova, J. Kenny, Survey of ISO 9000 users in New Zealand drivers and benefits. A descriptive analysis, University of Canterbury, ZN nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013

8 114 P. Senkus sów, poprawa wizerunku organizacji, posiadanie skutecznego narzdzia wspomagajcego zarzdzanie 10. Tabela 1. Korzyci z wdroenia SZJ wg ISO 9000 w Nowej Zelandii i w Polsce Nowa Zelandia Polska Poprawa stosunków z lokalnymi spoecznociami Redukcja kosztów 12 9 Poprawa stanu rodowiska 11 - Utrzymanie/zwikszenie mary zysku 10 - Wzrost udziau w rynku 9 10 Wzrost lojalnoci pracowników 8 11 Wzrost wydajnoci 7 12 Poprawa stosunków z wadzami lokalnymi 6 - Wzrost terminowoci dostaw do klientów 5 - Poprawa wizerunku organizacji 4 2 Zwikszenie satysfakcji klientów 3 8 Poprawa jakoci 2 4 Poprawa wewntrznych procedur 1 - Doskonalenie procesów - 1 Posiadanie skutecznego narzdzia wspomagajcego zarzdzanie - 3 Usprawnienie przepywu informacji wewntrz organizacji - 5 Doskonalenie relacji z klientami - 6 Wzrost efektywnoci gospodarowania zasobami organizacji - 7 ródo: opracowanie wasne na podstawie: Castka P., Balzarova Michaela A., Kenny J., Survey of ISO 9000 users in New Zealand drivers and benefits. A descriptive analysis, University of Canterbury, 2006; Wysokiska-Senkus A., Senkus P., Systemy zarzdzania w wietle nowych wyzwa. Systemy zarzdzania w wietle bada empirycznych, rekomendacje stosowania, Wydawnictwo ROI, Warszawa Efektywno systemów zarzdzania rodowiskiem jest zagadnieniem niezwykle interesujcym i, podobnie jak w przypadku systemów zarzdzania jakoci, istniej dwa skrajne stanowiska w tej kwestii. W myl pierwszego stanowiska istnieje szereg dowodów, które wskazuj, e organizacje mog osign wiele korzyci z wdroenia systemu zarzdzania rodowiskiem, za drugie skania si ku twierdzeniu, e wprowadzenie standardu generuje wycznie koszty. Cohen i inni 11 przeprowadzili badania na próbie 500 przedsibiorstw amerykaskich, usytuowanych na licie Standard & Poor (S&P 500 jest indeksem, w skad którego wchodzi 500 firm o najwikszej kapitalizacji, notowanych na New York Stock Exchange i NASDAQ), które publikuj raporty rodowiskowe. Gówne wnioski z bada wskazuj, i grupa przedsibiorstw 10 A. Wysokiska-Senkus, P. Senkus, Systemy zarzdzania w wietle nowych wyzwa. Systemy zarzdzania w wietle bada empirycznych, rekomendacje stosowania, Wydawnictwo ROI, Warszawa M. Cohen, S. Fenn, J. Naimon, Environmental and Financial Performance: Are They Related? Working Paper. Vanderbilt University, Nashville Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

9 Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce 115 charakteryzujcych si mniejszym wpywem na rodowisko osigaa lepsze wyniki ekonomiczne (jednak rónice nie byy znaczne). Hamilton 12 przeprowadzi badania na grupie 463 amerykaskich przedsibiorstw. Z bada wynikao, i nastpi znaczny spadek emisji dziennej TRI (Toxic Release Inventory) po wprowadzeniu systemu. Klassen i McLaughlin 13 przeprowadzili badania w przedsibiorstwach amerykaskich, które posiaday nagrody rodowiskowe oraz w tych, które ich nie posiaday. Gówne wnioski z bada wskazuj, i przedsibiorstwa, które posiadaj nagrody rodowiskowe, osigaj wysz warto wyceny rynkowej. Hart i Ahuja 14 przeanalizowali 127 przedsibiorstw amerykaskich, usytuowanych na licie Standard & Poor. Z przeprowadzonych bada wynikao, i przedsibiorstwa, która podejmoway dziaania zwizane z zapobieganiem zanieczyszczeniom, osigay lepsze wyniki w okresie 1 2 lat w zakresie emisji, w oparciu o TRI z IRRC (Investor Responsibility Research Center), natomiast wzrost ROE by dostrzegalny, ale w duszym okresie. Klassen and McLaughlin 15 opar swoje badania na grupie 69 przedsibiorstw amerykaskich z przemysu meblowego. Badania wykazay pozytywny i znaczcy wpyw systemu zarzdzania rodowiskiem na efektywno produkcji. Russo i Fouts 16 przeprowadzili badania wród 243 przedsibiorstw amerykaskich z rónych bran. Dokonali oceny rodowiskowej, analizy zgodnoci, wydatków, iloci odpadów oraz ROA. Grupa przedsibiorstw, która podejmowaa dziaania rodowiskowe, osigaa wysz warto wskanika ROA. Cordeiro i Sarkis 17 przeprowadzili badania na grupie 523 amerykaskich przedsibiorstw. Z przeprowadzonych bada wynikao, i im wiksza wydajno rodowiskowa, tym mniejszy wzrost przychodów przypadajcych na jedn akcj. Judge i Douglas 18 badania przeprowadzili wród 196 przedsibiorstw amerykaskich (World Environmental Directory). Gówne wnioski z bada wskazyway pozytywny i znaczcy wpyw integracji rodowiskowej na efektywno ekonomiczn. 12 J. Hamilton, Pollution as news: media and stock market reactions to the Toxics Release Inventory Data, Journal of Environmental Economics and Management 28, 1995, s R. Klassen, C. McLaughlin, The impact of environmental management on firm performance, Management Science 42, 1996, s S. Hart, G. Ahuja, Does it pay to be green? An empirical examination of the relationship between emission reduction and firm performance, Business Strategy and the Environment 5, 1996, s R. Klassen, C. McLaughlin, The impact of environmental management on firm performance, Management Science 42, 1996, s M. Russo, P. Fouts, A resource-based perspective on corporate environmental performance and profitability, Academy of Management Journal 40, 1997, s J. Cordeiro, J. Sarkis, Environmental pro-activism and firm performance: evidence from security analyst earnings forecasts, Business Strategy and the Environment 6, 1997, s W. Judge, T. Douglas, Performance implications of incorporating natural environmental issues into the strategic planning process: an empirical assessment, Journal of Management Studies 35, 1998, s ZN nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013

10 116 P. Senkus Khanna i Damon 19 przeprowadzili badania wród 123 amerykaskich przedsibiorstw z przemysu chemicznego, z których wynika negatywny wpyw wdroenia programu na wskanik ROI. Christmann 20 przeprowadzi badania na grupie 88 przedsibiorstw amerykaskich z przemysu chemicznego. Badania potwierdziy pozytywny i znaczcy wpyw technologii zapobiegajcych zanieczyszczeniom na obni- enie kosztów produkcji. Wagner i inni 21 analizowali funkcjonowanie 37 przedsibiorstw europejskich z przemysu papierniczego (Niemcy, Wochy, Wielka Brytania, Holandia). Z bada wynika negatywny wpyw wydajnoci ekologicznej na wskanik ROCE. Nie dostrzeono znaczcego wpywu na pozostae wskaniki efektywnoci ekonomicznej ROS i ROE. Menguc and Ozanne 22 przeanalizowali zmienne ekonomiczne i rodowiskowe 140 australijskich przedsibiorstw produkcyjnych. Badano nastpujce zmienne rodowiskowe: wysoki stopie orientacji przedsibiorstw na rodowisko naturalne NEO (natural environment orientation) rozumiany w trzech wymiarach: przedsibiorczo, spoeczna odpowiedzialno biznesu, zaangaowanie w rozwój rodowiska naturalnego. Badane zmienne efektywnoci ekonomicznej byy nastpujce: udzia w rynku, wzrost sprzeday, warto zysku. Sformuowano nastpujce wnioski z bada: NEO (natural environment orientation) ma pozytywny wpyw na warto zysku po opodatkowaniu i udzia w rynku, natomiast nie przekada si na wzrost sprzeday. Wagner i inni 23 zakresem bada objli przedsibiorstwa z czterech krajów europejskich nalecych do sektora celulozowo-papierniczego. Z bada wynikay nastpujce wnioski: odnotowano negatywny zwizek midzy wdroeniem systemu zarzdzania rodowiskiem a badanymi wskanikami ekonomicznymi (ROCE, ROE, ROS) i niewielki wpyw na podstawowe zmienne rodowiskowe (poziom zuycia wody i energii, emisja dwutlenku siarki, tlenków azotu, COD Chemiczne Zapotrzebowanie Tlenu Chemical Oxygen Demand). 19 M. Khanna, L. Damon, EPAs Voluntary 33/50 Program: impact on toxic releases and economic performance of firms, Journal of Environmental Economics and Management 37, 1999, s P. Christmann, Effects of best practices of environmental management on cost advantage: the role of complementary assets, Academy of Management Journal 43, 2000, s M. Wagner, N. Van Phu, T. Azomahou, W. Wehrmeyer, The relationship between the environmental and economic performance of firms: an empirical analysis of the European paper industry. Corporate Social-Responsibility and Environmental Management 9, 2002, s B. Menguc, L. Ozanne, Challenges of the green imperative : a natural resource-based approach to the environmental orientation business performance relationship, Journal of Business Research 58, 2005, s M. Wagner, How to reconcile environmental and economic performance to improve corporate sustainability: corporate environmental strategies in the European paper industry, Journal of Environmental Management 76, 2005, s Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

11 Skala oraz determinanty stosowania systemowego zarzdzania w Polsce 117 Podsumowanie W literaturze z zakresu zarzdzania wyodrbniono wiele korzyci, jakie wynikaj z wdroenia systemowego zarzdzania. Sukces przedsibiorstwa moe zalee od wdroenia i utrzymania systemu zarzdzania, stworzonego w celu cigego doskonalenia funkcjonowania przez uwzgldnienie potrzeb wszystkich zainteresowanych stron. Bardzo wanym czynnikiem, który wpywa na wzrost efektywnoci systemowego zarzdzania jest zaangaowanie i wiodc rol najwyszego kierownictwa oraz motywacja i zaangaowanie pracowników 24. Systemy zarzdzania su wskazaniu sabych miejsc w organizacji, ograniczaj niestabilno systemu, s narzdziem ograniczania zmiennoci kontrolowanej i niekontrolowanej oraz wpywaj istotnie na doskonalenie procesu zarzdzania w analizowanych przedsibiorstwach. Dlatego te systemowe zarzdzanie, którego jednymi z najwaniejszych elementów s systemy zarzdzania jakoci oraz rodowiskiem, jest w ostatnich latach bardzo popularne, a wymienione systemy nale do najczciej wdraanych na wiecie. Bibliografia Beattie K.R., Sohal A.S., Implementing ISO 9000: a study of its benefits among Australian organizations, Total Quality Management 10 (1), Christmann P., Effects of best practices of environmental management on cost advantage: the role of complementary assets, Academy of Management Journal 43, Cohen M., Fenn S., Naimon J., Environmental and Financial Performance: Are They Related? Working Paper. Vanderbilt University, Nashville Corbett C.J., Montes-Sancho M.J., Kirsch D.A., The Financial Impact of ISO 9000 Certification in the United States: An Empirical Analysis, Management Science 51, (7), Cordeiro J., Sarkis J., Environmental pro-activism and firm performance: evidence from security analyst earnings forecasts, Business Strategy and the Environment 6, Hamilton J., Pollution as news: media and stock market reactions to the Toxics Release Inventory Data, Journal of Environmental Economics and Management 28, Hart S., Ahuja G., Does it pay to be green? An empirical examination of the relationship between emission reduction and firm performance, Business Strategy and the Environment 5, A. Wysokiska-Senkus, P. Senkus, Integracja systemów zarzdzania. Motywy oraz ramy wdraania, [w:] Metody zarzdzania zintegrowanego, E. Skrzypek (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej w Lublinie, 2012, s ZN nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013

12 118 P. Senkus Judge W., Douglas T., Performance implications of incorporating natural environmental issues into the strategic planning process: an empirical assessment, Journal of Management Studies 35, Khanna M., Damon L., EPAs Voluntary 33/50 Program: impact on toxic releases and economic performance of firms, Journal of Environmental Economics and Management 37, Klassen R., McLaughlin C., The impact of environmental management on firm performance, Management Science 42, Menguc B., Ozanne L., Challenges of the green imperative : a natural resource-based approach to the environmental orientation business performance relationship, Journal of Business Research 58, Russo M., Fouts P., A resource-based perspective on corporate environmental performance and profitability, Academy of Management Journal 40, Shamsur R., A comparative study of TQM practice and organizational performance of SMEs with and without ISO 9000 certification, International Journal of Quality and Reliability Management 18(1), Sun H., The pattern of implementing TQM versus ISO 9000 at the beginning of the 1990s, International Journal of Quality & Reliability Management 16, no. 3, Uzumeri M.V., ISO 9000 and other meta-standards: principles for management practice? Academy of Management Executive 11, Wagner M., Van Phu N., Azomahou T., Wehrmeyer W., The relationship between the environmental and economic performance of firms: an empirical analysis of the European paper industry. Corporate Social- Responsibility and Environmental Management 9, Wagner M., How to reconcile environmental and economic performance to improve corporate sustainability: corporate environmental strategies in the European paper industry, Journal of Environmental Management 76, Wysokiska-Senkus A., Senkus P., Systemy zarzdzania w wietle nowych wyzwa. Ewolucja systemów, jako, rodowisko. Rekomendacje stosowania, Wydawnictwo ROI, Warszawa Wysokiska-Senkus A., Senkus P., Integracja systemów zarzdzania. Motywy oraz ramy wdraania, [w:] Metody zarzdzania zintegrowanego, red. Skrzypek E., Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej w Lublinie, Seria: Administracja i Zarzdzanie (26)2013 ZN nr 99

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna 22/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA L. KRÓLAS

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Krótkie przedstawienie PKE S.A. Elektrowni Jaworzno III

Krótkie przedstawienie PKE S.A. Elektrowni Jaworzno III !"! # $$$ 28 kwiecie 24r Krótkie przedstawienie PKE S.A. Elektrowni Jaworzno III Stan zatrudnienia w latach 1995-24 spadł z poziomu 285 do 178 pracowników, rednia wieku pracowników 45 lat redni sta pracy

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 Streszczenie raportu... 11 $. Stan sektora ma!ych i "rednich

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA W GLOBALNEJ GOSPODARCE

ROZWÓJ SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA W GLOBALNEJ GOSPODARCE STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 17 Anna Bielawa Józef Frąś Historia systemów zarządzania sięga końca lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, gdy zaczęły powstawać w USA pierwsze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Tadeusz Pindór Mariusz Trela PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Tadeusz Pindór, dr hab. inż. Akademia Górniczo-Hutnicza Mariusz

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

$ % !""# ' ( ) *+ + % %, % -,, ,./01*233!!*456*71568

$ % !# ' ( ) *+ + % %, % -,, ,./01*233!!*456*71568 !"!#! !""# $ % %& ' ( ) *+ + % %, % -,,,./01*233!!*456*71568 $%!& Najwiksza polska firma doradcza, której konsultanci ju od 15 lat zdobywaj dowiadczenie i wiadcz usługi Unikalne łczenie doradztwa z rozwizaniami

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15

1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15 Wprowadzenie 9 Część I. Zarządzanie marketingowe 1. Orientacja rynkowa - aspekty i potrzeba rozwoju w środowisku internetowym - Milleniusz W. Nowak 15 1.1. Różne koncepcje roli marketingu w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny?

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny? Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Dlaczego taki system jest potrzebny? Zarys koncepcji Sektor technologii rodowiskowych postrzegany jest w Europie i na wiecie jako jeden z najbardziej

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania Grodno 2010 Artykuł dotyczy nieobligatoryjnych systemów zarządzania, które coraz częściej doceniane są przez kierujących zakładami, ze względu na szereg korzyści wynikający z ich wdrożenia i funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001?

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001? Materiały na konferencj Systemy zarzdzania w energetyce 27-29.04.2004, Szczyrk Andrzej Ociepa Polskie Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Ekoekspert Sp. z o.o., Warszawa Główny Specjalista EMAS równowanik

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku us ug logistycznych w Polsce w latach 2008-2011 The development of logistics services in Poland in 2008-2011

Rozwój rynku us ug logistycznych w Polsce w latach 2008-2011 The development of logistics services in Poland in 2008-2011 Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 99 Seria: Administracja i Zarzdzanie 2013 prof. dr hab. Krystyna Pieniak-Lendzion dr in. Adam Marcysiak Uniwersytet Przyrodniczo

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

Pi lat programu promocji kultury przedsibiorczoci PRZEDSI BIORSTWO FAIR PLAY

Pi lat programu promocji kultury przedsibiorczoci PRZEDSI BIORSTWO FAIR PLAY Pi lat programu promocji kultury przedsibiorczoci PRZEDSI BIORSTWO FAIR PLAY W 22 roku po raz pity zrealizowalimy program Przedsibiorstwo Fair Play. Przez te minione lata, w trakcie realizacji kolejnych

Bardziej szczegółowo

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Elżbieta Bonda-Ostaszewska POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

Bardziej szczegółowo

72 Beata STACHOWIAK Uniwersytet Miko!aja Kopernika w Toruniu POTRZEBY EDUKACYJNE MIESZKA!CÓW WSI A RYNEK PRACY W SPO"ECZE!STWIE INFORMACYJNYM Pocz"tek XXI wieku dla Polski to czas budowania nowego spo!ecze#stwa,

Bardziej szczegółowo

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31]

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] 994. pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej : Część A. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych 1.01 31.12.2002.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

Węzły y gordyjskie Europy Forum Myśli Strategicznej Warszawa, 16 marca 2009 Dr hab. Krzysztof Rybiński Partner, Ernst & Young Adiunkt, Szkoła a Głowna G Handlowa Email: rybinski@rybinski.eu Blog: www.rybinski.eu

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011 Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego Wrocław, 20 stycznia 2011 Agenda Definicja pojęć: Analiza biznesowa oraz analityk biznesowy Co kryje się za hasłem BPM? Organizacja zarządzana procesowo

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI MARIAN GO ÊBIOWSKI WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 12 211 Marian Go³êbiowski WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

oraz co to jest norma ISO 9001/2000

oraz co to jest norma ISO 9001/2000 Dlaczego system zarzdzania jakoci w firmie i orodku oraz propozycja certyfikacji grupowej dla małych firm geodezyjnych. oraz co to jest norma ISO 9001/2000 Wojciech Tokarski 2 Auditor wiodcy akredytowany

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 103 Seria: Administracja i Zarządzanie 2014

Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 103 Seria: Administracja i Zarządzanie 2014 Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 103 Seria: Administracja i Zarządzanie 2014 dr hab. Piotr Senkus Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu dr Adam Skrzypek Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410)

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu (4410) IVQ w zakresie sprzeday i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU

RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU Elbieta RAK-MŁYNARSKA RYNEK USŁUG BIZNESOWYCH JAKO FORMA OUTSOURCINGU Streszczenie W cigu ostatnich kilku lat Polska osignła znaczcy sukces stajc si jednym z obszarów uznanych za odpowiednie miejsce pod

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTA TOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY

SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTA TOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY Anna Sotysik-Piorunkiewicz Wysza Szkoa Humanitas W Sosnowcu SYSTEMY INFORMATYCZNE CRM W KSZTATOWANIU STRATEGII BIZNESOWEJ CRM SYSTEMS IN SHAPING THE BUSINESS STRATEGY STRESZCZENIE W artykule omówiono zagadnienia

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 Teresa Karwowska 1 z 6 NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 1 : Okrela gówne kierunki polityki zdrowotnej pastwa Jest prób zjednoczenia wysików rónych organów administracji rzdowej, organizacji pozarzdowych

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Czy ewaluator ma wpływ na finalne wykorzystanie wyników? Mateusz Galica, PTBRiO

Czy ewaluator ma wpływ na finalne wykorzystanie wyników? Mateusz Galica, PTBRiO Czy ewaluator ma wpływ na finalne wykorzystanie wyników? Mateusz Galica, PTBRiO 1 Czy ewaluator ma mieć wpływ na finalne wykorzystanie wyników? 2 Badacz = źródło: Badacz w kulturze; Krzysztof Polak, Marzena

Bardziej szczegółowo

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120.

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120. POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 03.120.10 PN-EN ISO 9001:2009/AC listopad 2009 Wprowadza EN ISO 9001:2008/AC:2009, IDT ISO 9001:2008/AC1:2009, IDT Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością

Bardziej szczegółowo

Nawil?aj?cy, koj?cy?el pod prysznic z organicznym ekstraktem z MALWY, 500 ml, Ekos, Pierpaoli

Nawil?aj?cy, koj?cy?el pod prysznic z organicznym ekstraktem z MALWY, 500 ml, Ekos, Pierpaoli Nawil?aj?cy, koj?cy?el pod prysznic z organicznym ekstraktem z MALWY, 500 ml, Ekos, Pierpaoli Ocena: Nie ma jeszcze oceny Cena Cena po rabacie Cena sprzeda?y brutto: 18,69 z? Kwota rabatu: Kwota podatku:

Bardziej szczegółowo

Historia wdro!e" produktów BMC w PGNiG SA

Historia wdro!e produktów BMC w PGNiG SA Historia wdro!e" produktów BMC w PGNiG SA Pawe! Nowak Warszawa Forum BMC 2010 Podstawowa dzia#alno$% firmy PGNiG S.A. jest liderem rynku gazu ziemnego w Polsce. Dzia!alno"# podstawowa spó!ki obejmuje poszukiwania

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ

KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ ZAŁACZNIK nr 2 KARTA OCENY JEDNOSTKI NAUKOWEJ Cz A dla dyscyplin: nauki humanistyczne i społeczne Zespół roboczy Komisji Bada na Rzecz Rozwoju... NAZWA JEDNOSTKI I. WYNIKI DZIAŁALNOCI NAUKOWEJ 1. Publikacje

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO?

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? KAPITA? LUDZKI A ROI Na pierwszy rzut oka mo?e si? wydawa?,?e kapita?ludzki??ywa tkanak firmy? i?cis?y, ekonomiczny wska?nik, jakim jest ROI nie przystaj? do

Bardziej szczegółowo

PRACE NAUKOWE. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Redaktor^, naukowi. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009

PRACE NAUKOWE. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Redaktor^, naukowi. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009 PRACE NAUKOWE Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Redaktor^, naukowi,.'~*i\*\- ::"?' '"''* --f'.'.';-.-v 1 Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009 Spis treści Wstęp. '... Część

Bardziej szczegółowo

Jorge Chan-Lau (2001) Corporate Restructuring in Japan: An Event- Study Analysis IMF Working Paper WP/01/202.

Jorge Chan-Lau (2001) Corporate Restructuring in Japan: An Event- Study Analysis IMF Working Paper WP/01/202. Jorge Chan-Lau (2001) Corporate Restructuring in Japan: An Event- Study Analysis IMF Working Paper WP/01/202. Modelowanie Rynków Finansowych 1 Japoński system bankowo-przemysłowy akcjonariat krzyżowy brak

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1 !"# #$ Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. str. 1 Pozytywne trendy Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 str. 2 %& wg MSSF / zysk brutto 591 63% zysk netto 463 63% ROE brutto 34,0% 11,7 pp. ROE netto 26,6%

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe w specjalnych strefach ekonomicznych ze

Ceny transferowe w specjalnych strefach ekonomicznych ze Ceny transferowe w specjalnych strefach ekonomicznych ze przedmiotowego tematu. 178 ten temat niezwykle bogata literatura przedmiotu, zarówno polska 179, jak i zagraniczna 180. 178 179 Por. m. in. M. O'Shaughnessy

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

Wpływ ochrony środowiska na konkurencyjność

Wpływ ochrony środowiska na konkurencyjność Robert KUDŁAK * Wpływ ochrony środowiska na konkurencyjność Wstęp Tradycyjnie ekonomiści postrzegali regulacje środowiskowe i działania w zakresie ochrony środowiska jako czynnik pogarszający pozycję konkurencyjną

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Jan Cetner Kazimierz Dyguś Marta Ogonowska Jerzy Wojtatowicz METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w gospodarce Polski

Transport drogowy w gospodarce Polski KOMSTA Henryk 1 DROŹDZIEL Paweł 2 CABAN Jacek 3 Transport drogowy w gospodarce Polski WSTĘP Transport należy do jednych z najdynamiczniej rozwijających się obszarów gospodarki Polski. Rozwój ten widać

Bardziej szczegółowo

Ewelina Słupska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Arkadiusz Kozłowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Ewelina Słupska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Arkadiusz Kozłowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Ewelina Słupska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu rkadiusz Kozłowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Badanie efektywnoci procesów logistycznych narzdziem wspomagajcym tworzenie łacuchów zarzdzania dostawami *

Badanie efektywnoci procesów logistycznych narzdziem wspomagajcym tworzenie łacuchów zarzdzania dostawami * AMME 2001 10th JUBILEE INTERNATIONAL SC IENTIFIC CONFERENCE Badanie efektywnoci procesów logistycznych narzdziem wspomagajcym tworzenie łacuchów zarzdzania dostawami * S. Tkaczyk, M. Roszak Zakład Zarzdzania

Bardziej szczegółowo

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings POLAND January 2013 The sole responsibility for the content of this report lies with the authors. It does not necessarily reflect

Bardziej szczegółowo

Spis treści Anna Balcerek-Wieszala, Liliana Hawrysz, Bartosz Bartniczak, Tadeusz Borys, Renata Brajer-Marczak, Eugenia Czernyszewicz,

Spis treści Anna Balcerek-Wieszala, Liliana Hawrysz, Bartosz Bartniczak, Tadeusz Borys, Renata Brajer-Marczak, Eugenia Czernyszewicz, Spis treści Wstęp... 9 Anna Balcerek-Wieszala, Liliana Hawrysz, Zaangażowanie organizacyjne istota, pomiar i wdrożenie... 11 Bartosz Bartniczak, Sposoby badania satysfakcji użytkowników Banku Danych Lokalnych...

Bardziej szczegółowo

z dnia 19 lipca 1999 r. 4. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

z dnia 19 lipca 1999 r. 4. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Dziennik Ustaw Nr 69-3759- Poz. 768 768 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 19 lipca 1999 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w międzynarodowym obrocie odpadami. Na podstawie art. 45 ustawy

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM

WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM 1 Politechnika Częstochowska Wydział Zarządzania WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM Monografia redakcja naukowa Oksana SEROKA-STOLKA Częstochowa 2014 2 Recenzenci: Prof. PCz dr hab. Agata

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Redakcja Robert Karaszewski Anna Paluszek Spis treści Wstęp Janina Ochojska... 7 Robert Karaszewski... 11 I. Pierwsze refleksje Katarzyna

Bardziej szczegółowo

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI

OP ATY ZA US UG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA P ACI STUDIA I PRACE WYDZIAU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZDZANIA NR 37, t. 2 Ewa Rauba Politechnika Biaostocka OPATY ZA USUG ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA I OCZYSZCZANIA CIEKÓW A ZASADA SPRAWCA ZANIECZYSZCZENIA PACI

Bardziej szczegółowo

Ocena ekonomiczno-finansowa strategii wybranych przedsibiorstw przemysłu drobiarskiego

Ocena ekonomiczno-finansowa strategii wybranych przedsibiorstw przemysłu drobiarskiego A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. XXIV, 64 SECTIO EE 2006 Katedra Ekonomiki i Organizacji Agrobiznesu Wydziału Rolniczego

Bardziej szczegółowo

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk PR dobrych praktyk o PSPR PSPR to najstarsza organizacja branżowa w Polsce 19 stycznia obchodziliśmy okrągłą rocznicę popularyzacja zagadnień związanych z Public Relations wskazywanie kierunku i działań

Bardziej szczegółowo

International Business - studia licencjackie i magisterskie

International Business - studia licencjackie i magisterskie International Business - studia licencjackie i magisterskie Wydział Zarządzania Agenda 1. Trochęhistorii 2. Inspiracje i wzorce 3. Program studiów i sylwetka absolwenta 4. Formy prowadzenia i organizacja

Bardziej szczegółowo

1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE

1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE 1.4. POMOC ZE STRONY BIUR RACHUNKOWYCH DLA FIRM SEKTORA MP W ZAKRESIE POZYSKIWANIA FUNDUSZY POMOCOWYCH I DZIAŁALNOCI NA RYNKACH UE Marek Matejun Funkcjonowanie sektora MP w warunkach integracji europejskiej

Bardziej szczegółowo

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r.

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Rynek pieniny - finansowanie biecej działalnoci. Lokaty midzybankowe, bony skarbowe, bony komercyjne, certyfikaty

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper Ł. Kandzior, Wroclaw University of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej Working paper JEL Classification: A 10 Słowa

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

STOPIE WDROENIA GHP, GMP I HACCP W PRZEMYLE SPOYWCZYM

STOPIE WDROENIA GHP, GMP I HACCP W PRZEMYLE SPOYWCZYM YWNO. Nauka. Technologia. Jako, 2006, 3 (48), 129-145 GRAYNA MORKIS STOPIE WDROENIA GHP, GMP I HACCP W PRZEMYLE SPOYWCZYM S t r e s z c z e n i e W krajach Unii Europejskiej jako wyrobów i usług jest najistotniejszym

Bardziej szczegółowo

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 80 000 PRACOWNIKÓW 500 W POLSCE OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 1 650 BIUR I LABORATORIÓW 30 W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA 1 SGS Systems & Services Certification Projekty wg

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA KOMPLEKSOWEJ KARTY WYNIKÓW W SYSTEMIE INFORMATYCZNYM ZARZ DZANIA

INTEGRACJA KOMPLEKSOWEJ KARTY WYNIKÓW W SYSTEMIE INFORMATYCZNYM ZARZ DZANIA INTEGRACJA KOMPLEKSOWEJ KARTY WYNIKÓW W SYSTEMIE INFORMATYCZNYM ZARZDZANIA KRZYSZTOF MICHALAK Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Streszczenie Przetrwanie organizacji na rynku wymaga

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie benchmarkingu w doskonaleniu zarzdzania jakoci w urzdach miejskich w Polsce w wietle bada empirycznych

Wykorzystanie benchmarkingu w doskonaleniu zarzdzania jakoci w urzdach miejskich w Polsce w wietle bada empirycznych WSPÓŁCZESNE ZARZDZANIE 3/2012 201 CONTEMPORARY MANAGEMENT QUARTERLY 3/2012 Wykorzystanie benchmarkingu w doskonaleniu zarzdzania jakoci w urzdach miejskich w Polsce w wietle bada empirycznych Urszula Kobyliska,

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

P?yn do r?cznego mycia naczy? z olejkiem pomara?czowym, 750 ml, Ekos, Pierpaoli

P?yn do r?cznego mycia naczy? z olejkiem pomara?czowym, 750 ml, Ekos, Pierpaoli Wspania?y p?yn do mycia naczy? - r?cznego. Produkt posiada certyfikat ICEA "czyszczenia ECO". Pachn?cy pomara?czom. Testowany dermatologicznie. P?yn do r?cznego mycia naczy? z olejkiem pomara?czowym, 750

Bardziej szczegółowo

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej Zeszyty Naukowe Towaroznawstwo Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 874 Kraków 2011 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Tadeusz Sikora Katedra Zarządzania Jakością Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Wymagania EMAS II. Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia

Wymagania EMAS II. Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Wymagania EMAS II Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Cele systemu zarzdzania rodowiskowego Podstawowym celem zaprojektowania i wdroenia systemu

Bardziej szczegółowo

Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki

Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki Norma/ dokument ISO* Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki Tytuł Polska Norma lub inny dokument ISO 14001:2015 Environmental management systems PN-EN

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży

Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Zarządzanie wartością i ryzykiem na przykładzie przedsiębiorstwa zajmującego się projektowaniem i dystrybucją odzieży Value management and risk on the example of a company engaged in the design and distribution

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic

B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic B. Gabinet M. Zawadzka Wroclaw University of Economic Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na podstawie przedsiębiorstw z branży uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo Słowa kluczowe: zarządzanie

Bardziej szczegółowo