NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER!

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER!"

Transkrypt

1 LOTNICZE SILNIKA DIESLA W PRZESZŁOŚCI NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER! dr inż. Zbigniew T. PĄGOWSKI Instytut Lotnictwa Maksimum światowego wydobycia ropy naftowej ocenia się na rok 2020 i nikt nie ma wątpliwości, że tania ropa się skończyła. Dnia 2 stycznia 2008 roku cena baryłki ropy przekroczyła 100 USD! W ślad za wzrostem cen ropy wzrastają ceny paliw lotniczych. Zmienia się także spojrzenie na system transportu gwałtownie oddziaływujący na środowisko naturalne. Dynamicznie rozwijające się lotnictwo potrzebuje paliw o zmodyfikowanych własnościach i stabilnych źródłach. Wzrasta zainteresowanie użyciem General Aviation, zainteresowanie paliwami alternatywnymi i nowymi ekologicznymi i ekonomicznymi sposobami napędu. Na celowniku zastosowania pojawia ponownie w historii lotnictwa silnik Diesla, który zaczyna być obiektem zainteresowania w lekkich samolotach i helikopterach. Rożni się on oczywiście znacznie, w wyniku ewolucji jaką przeszedł na przestrzeni lat w komunikacji samochodowej i znajduje znowu pierwsze zastosowanie w konstrukcjach samolotów, helikopterów od konstrukcji bezpilotowych po lekkie śmigłowce. W artykule omówione zostały silniki aktualnie wkraczające na ten rynek zastosowań obejmujące konstrukcje zarówno europejskie jak np. silniki Thielert zbudowane na bazie 4-suwowych silników samochodowych Mercedesa, jak i spoza Europy, jak np. 2-suwowe specjalnie konstruowane jako lotnicze silniki Delta Hawk, z którymi autor publikacji zapoznał się w czasie pobytu w firmie Delta Hawk w USA. Przedstawione zostaną również idee ewolucyjnego rozwoju silników typu emission close to zero w oparciu o tzw. jednolite paliwo o nowych zmodyfikowanych własnościach w oparciu tzw. zintegrowany proces termochemiczny oraz najnowsze rewolucyjne rozwiązania. W książce Diesel Aviation Engines wydanej w 1940 roku i pochodzącej ze zbiorów Biblioteki Lotniczej Czesława M. Zbierańskiego, przekazanej do Instytutu Lotnictwa na chwałę Tysiąclecia Narodu Polskiego i na pożytek Jego Wspaniałego Lotnictwa czytamy, że pierwszym lotniczym silnikiem Diesla był 4 cylindrowy silnik MO-3 o mocy 180 km, zbudowany już w 1913 roku przez dr. Junkersa. W pełni dojrzały konstrukcyjnie silnik Junkersa F03 o mocy 830 KM/1200 1/min zadziwił świat lotniczy w 1926 roku i właściwie od tej pory zaczęła się interesująca kariera silników Diesla w lotnictwie. Już wówczas poznano podstawową zaletę silnika Diesla bardzo niskie zużycie paliwa o niskiej wybuchowości. Powstawały kolejne konstrukcje Junkersa znane jako Junkers Jumo 4 (770KM/ /min), Jumo 205 (880 KM/3000 1/min), Jumo 206 (1200 KM0 i 207 (1000 km/3000 i/min) Wszystkie te silniki były 2-wałowymi silnikami 2-suwowymi z dwoma przeciwbieżnymi tłokami, o bardzo niskim wskaźniku jednostkowego ciężaru spadającym z 0.95 do 0.64 kg/km w wersji doładowanej turbosprężarką! (Na marginesie: pierwsza turbosprężarkę opracowano w General Electric Company w 1918 roku). Firma Junkers rychło znalazła naśladowców w kraju i za granicą, sprzedawała także licencje (Japonia Mitsubishi). Junkers także opublikował w roku 1939 normę dla lotniczego paliwa Diesla i odpowiedniego oleju smarnego. (Miało ono temp. blokady filtra -20 C, dla informacji w USA paliwo TEXACO-29 C.) W Niemczech budowały także silniki lotnicze Diesla firmy BMW i słynny Mercedes, którego silniki znalazły się w sterowcu Graf Zeppelin. Powstawały konstrukcje we Francji (Clerget), Anglii (Bristol, Napier), Włoszech, Związku Radzieckim, a nawet za naszą połu-dniową granicą w Czechosłowacji (Zbrojovka silnik ZOD 260-B). Silniki Diesla powstały także i w USA (silnik Packard). Szybko znalazły one zastosowanie w lotnictwie wojskowym (głownie w Niemczech) i komunikacyjnym.w wymienionej książce zapowiadano ich powszechne zastosowanie w dużych samolotach komunikacyjnych jako kwestię czasu. Stało się, jak wiemy nieco inaczej, ale znowu silniki Diesla powracają do łask, tym razem w General Aviation dla małych lekkich samolotów i helikopterów. Jest to spowodowane jak wspomniano ceną paliwa, rezygnacją z toksycznych benzyn lotniczych (czteroetylek ołowiu), dążeniem do ujednolicenia paliwa lotniczego wymuszanego przez zastosowania militarne, chociaż wiele lotnisk np. w Chinach, Rosji czy Afryce nie posiada w ogóle na składzie benzyny lotniczej, ale i coraz szerszym zastosowaniem nowoczesnych silników Diesla w transporcie drogowym. Dodatkowe zalety samolotu z silnikiem Diesla to większy zasięg samolotu, jedno dźwigniowe sterowanie, niższe koszty operacyjne, brak zakłóceń elektromagnetycznych, możliwość zastosowania ekologicznych biopaliw I i II generacji. 74 PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA Nr

2 Rys. 1. Junkers Jumo 205 Ceny paliw Dnia 2 stycznia 2008 roku cena baryłki ropy przekroczyła zaczarowaną wartość 100 USD i nadal rośnie! W ślad za wzrostem cen ropy wzrastają ceny paliw lotniczych. Aktualnie w Polsce poziom cen w marcu 2007 podano poniżej. co daje cenę ok. 1,92 zł /litr. Cena oczywiście zależy od lokalizacji i różnice między cena maksymalna i minimalna są znaczne przeszło 0,5 USD/litr. Ceny benzyny lotniczej na świecie czyli paliwa Avgas są dwukrotnie niemal większe, co związane jest ze specyfiką produkcji i mniejszym ogólnym udziałem w całkowitej puli paliw lotniczych. W Polsce Tab. 1. * VAT w przypadku lotów po Polsce dolicza się 22 % podatek VAT. ** Akcyza dla paliwa JET-A1 wynosi 1,072 PLN (0,83 USD) za 1 litr (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2004 r. poz. 2763). *** Akcyza dla paliwa AVGAS wynosi 1,822 PLN za 1 litr (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2004 r. poz Według Jet Fuel Price Monitor organizacji IATA na dzień zaobserwowano w porównaniu z rokiem ubiegłym wzrost cen o paliwa JetA1 o 60 %! Średnia globalna cena paliwa Jet A1 osiągnęła wartość 941,5 USD/tonę cena paliwa JetA1 bez akcyzy i VAT jest oferowana na poziomie 1,1973 USD /l, a paliwa AvGas około 2 USD/litr. Sytuację aktualna w USA podano w tabeli 2. Tab. 2. NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER! 75

3 Współczesne lotnicze silniki Diesla Współczesne silniki lotnicze Diesla pojawiły się w krajach o zaawansowanej technice lotniczej takich jak USA, Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Austria i Japonia w takich firmach jak Austro Engine GmbH, Continental, Deltahawk, Diesel Air Limited, Lycoming (z Detroit Diesel) Honda, SMA, Thielert, Toyota (z Orenda) Wilksch Airmotive, Zoche, Raptor Turbo Diesel (Vulcan Aircraft Engines), ECO Motors i zaczynają wchodzić na rynek. Aktualnie przebojowo zajmują już 50% obszaru produkowanych silników certyfikowane w USA i Europie silniki firmy Thielert, wyprzedzając takie potęgi jak Continental i Lycoming. Pozostali producenci nie czekają i już kolejne silniki czają się do skoku. Podstawowe dane techniczne wybranych konstrukcji przedstawiono w tabeli poniżej. Teledyne Continental Motors CSD 283 W celu odrodzenia przemysłu lekkich samolotów w USA podjęto program NASA-GAP The General Aviation Propulsion Program, który miał na celu przygotowanie rewolucyjnych środków napędu dla General Aviation. Aby osiągnąć ten cel NASA wybrała w 1997 roku firmę Teledyne Continental Motors wraz z partnerami (Cirrus Design, Hartzel, Lancair) do opracowania założeń i powstał eksperymentalny silnik Diesla CSD 283. Do prób w locie przeznaczono samolot Cessna Skymaster. Prezydent firmy Continental Rhett Ross zapowiada, że pierwszy z serii jego silników o mocy kM będzie certyfikowany na przełomie 2009/10 roku. Firma prowadzi także współpracę z firmą Honda i Willkish Automotive. Tab. 3. Najciekawsze z tych silników to silniki: Lycoming TDI0 360 Konstrukcję zaanonsowano w 1998 roku i zbudowano na bazie włoskich silników samochodowych VM przy współpracy z firmą Detroit Diesel. Zbudowano trzy prototypowe silniki, prezentując jeden z nich na Oshkosh Prace trwają. W Plane & Pilot Report (April'05), dyrektor firmy Lycoming Ian Walsh (były pilot helikopterowy) poinformował, że będzie budowany 8-cylindrowy silnik 0-720, ale nie podano o nim więcej szczegółów. Firma Lycoming, przyznała ostatnio nagrodę w ramach projektu badawczego Lindbergh-Lycoming grant za rozwój systemu bezpośredniego wtrysku umożliwiającego zastosowanie wielu różnych paliw w silnikach Lycominga. Rys. 2. CSD PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA Nr

4 SMA Engines Inc. Wywodząca się z byłych specjalistów Renault Sport, licząca obecnie 70 osób firma SMA w Bourges, 220 km na południe od Paryża rozpoczęła prace w 1996 roku. Po wchłonięciu przez międzynarodową grupę Safran (Snecma, CFM etc.) firma zaczyna odnosić sukcesy. Uzyskuje pierwszy certfikat na silnik w 2002 roku i STC EASA na samolot Cessna 182 w 2003 roku. Certyfikację FAA na model Cessna 182 Q i 182 R otrzymuje w maju 2006 roku. Wyprodukowano wkrótce kilkadziesiąt silników. Obecnie buduje się zakład silnikowy w Grand Prairie, w Texasie. Zoche Aero-Diesels Firma Zoche z Monachium w Niemczech od kilkunastu lat prowadzi prace nad dwusuwowymi, chłodzonymi powietrzem, doładowanymi mechanicznie i turbosprężarką wraz z między stopniowym chłodzeniem, gwiazdowymi silnikami Diesla Zoche ZO-O1A (150 km), ZO-O2A (300 km) oraz ZO-O3A (70 km). Michael Zoche właściciel firmy ostatnio powiedział, że prace zaowocują w ciągu 2 lat otrzymaniem certyfikatu JAR-E i FAR 33. Silniki będą przystosowane do paliwa Diesla (paliwo nie certyfikowane w lotnictwie dla wersji nie certyfikowanych silników) i wszystkich odmian paliwa Jet, (JetA1, JP4, JP8). Konstrukcja ma zapewniać niski poziom NOx, CO i zadymienia spalin wskutek odpowiedniej przygotowania procesu przepłukania cylindra i smarowania. Certyfikowane wersje helikopterowe tych silników z pionowym wałem będą miały jednak obniżone osiągi. W dyskusjach na forum specjalistów helikopterowych silniki Zoche wymieniane są w kontekście Robinsona R44 i bezpilotowego helikoptera VIGILANTE Rys. 3. SMA SR 305 Niedawno sensacją stał się prototyp niemieckiego helikoptera MK3 firmy MK-Helicopter z tym silnikiem przedstawiony na ILA w Berlinie w maju 2006 roku! Jest to 3-osobowy lekki helikopter oferowany początkowo jako 2-osobowy w klasie eksperimental o średnicy wirnika głównego 9.00 m, śmigła ogonowego 1.50 m, obecnie 3-osobowy spełniający ostatnie przepisy CS-27 (EASA) i FAR 27 włączający antycrashowe fotele i system paliwowy, o masie całkowitej 1182 kg/700 kg, prędkości maksymalnej 220 km/h, pułapie 4572 m i zasięgu 887 km. Wersja 4- i 5-miejscowa jest planowana obecnie w wersji benzynowej z silnikami Lycominga. Rys. 4. MK3 firmy MK-Helicopter Rys. 5. SAIC (Science Applications International Corporation) VIGILANTE Delta Hawk Prace nad tym ciekawym także dwusuwowym silnikiem Diesla z klasycznym wtryskiem podjęła 5 osobowa grupa specjalistów lotniczych i helikopterowych w roku Rok później silnik był gotowy do prób. Korzystano na dużą skalę z nowoczesnych metod projektowania i wykonywania elementów prototypowych. Silnik może używać paliwa typu Jet-A, Jet-A1, JP-5, JP-8, Diesel #1, Diesel #2, Biodiesel 100. W roku 2001 miałem okazję zobaczyć ten silnik na stanowiskach badawczych do prób homologacyjnych i długotrwałych firmy Delta Hawk, na lotnisku w małym miasteczku Racine położonym tuż za Chicago. Pomyślny pierwszy lot na samolocie Velocity nastąpił w maju 2003 roku. Od 2007 roku rozpoczęto proces certyfikacyjny zgodnie z przepisami FAA. Jak podano obecnie, firma Kurt Manufacturing Company (Minneapolis, MN) jest producentem albo dostawcą wszystkich głównych części dla silników Delta Hawk. Silnik ten zastosowano także na bezpilotowym helikopterze SNARK UAV, wyprodukowanym przez TGR Helicorp Ltd. w Auckland w Nowej Zelandii, używanym do celów militarnych i ratowniczych w obszarze Mount Everestu oraz na bezpilotowym zasobniku typu SnowGoose. Zainteresowana silnikami była firma Hungarokopter planująca prace przy 5- -miejscowym helikopterze z 2 silnikami Delta Hawk. Przewidywane są silniki Delta Hawko wyższych mocach. Korzyści z zastosowanego silnika przedstawiono w tabeli poniżej. NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER! 77

5 Rys. 6. Helikopter Snark w wersji ratowniczej i militarnej Tab. 4. Rys. 7. Doug Doers główny inżynier firmy Delta Hawk w Racine, USA wraz z autorem publikacji przed silnikiem Delta Hawk DH200V4 Diesel na stanowisku do prób długotrwałych Rys. 8. Silnik Delta Hawk 78 PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA Nr

6 Rys. 8a. Zasobnik typu SnowGoose Poniżej znajduje się porównanie silnika Delta Hawk z silnikiem Lycoming. WILKSCH AIRMOTIVE'S Zespół konstruktorów z firmy Wilksch Airmotive's opracował koncepcję nowego dwusuwowego lekkiego silnika Diesla z chłodzeniem cieczą, przeznaczonego dla lekkich samolotów nowej generacji, zabezpieczonych dotychczas 9 patentami. Produkcję uruchomi firma Lister Petter, znany producent silników Diesla ocenia się zapotrzebowanie aktualnie na 5000 sztuk. Pierwszym z silników jest 3-cylindrowy WAM 120, przewidziane są wersje z 4- WAM 160 i 5-cylindrowe WAM 200 z cyfrą oznaczającą moc silnika w KM. Ceny silnika funtów dla wersji 120 i dla wersji 160. Pierwsze loty z wersją 3-cylindrową odbyły się na samolocie Thorp T211, a następnie na kilku innych samolotach klasy LSA zdobywających rynek USA. Przewiduje się zastosowanie silników na helikopterach UAV. Obecnie ten silnik lata w fińskim wiatrakowcu JK9. Rys. 9. WAM 120 Rys. 10. Przykładowe konstrukcje, gdzie zastosowano silnik WAM 120 Thielert Group CENTURION 2.0 i 4.0 Firma Thielert powstała w 1999 roku i jest certyfikowaną organizacją projektujacą i produkcyjną, działajacą w miejscowości Lichtenstein na terenie Saksonii w Niemczech. Jest to lotnicza firma high tech zatrudniająca 125 pracowników. Silniki firmy Thielert są lotniczą wersją silnika 1.7 l Mercedesa z systemem common rail i elektronicznie sterowanym systemu wtrysku FADEC Full Authority Digital Engine Control. Certyfikowane wersje od 2006 przez EASA, a od 2007 przez FAA są instalowane na samolotach Cessna 172, Cessna 206, Piper PA28, Robin DR400, Diamond DA40 TDI, DA42 Twin Star. Obsługę silników prowadzi 150 punktów. Buduje się fabrykę w USA i Chinach. Wyprodukowano już kilka tysięcy silników obu typów silników. Nalot przekroczył godzin. Sukcesem firmy był przelot nad Atlantykiem ze Sztokholmu na Hawaje na samolocie Diamond DA42 Twin Star (59000 km). Zdobywają także rynek bezpilotowych helikopterów (EADS Orka ). Aktualnie oferowane są certyfikowane silniki Centurion kM i Centurion 4.0 o mocach 280 HP i 350 HP w zależności zastosowania. W związku pęknięciami w układzie wysokiego ciśnienia wymienia się aktualnie te układy i obowiązuje nowa dyrektywa zdatności AD # dla modelu silnika TAE Przegląd główny silnika zalecany przez producenta wynosi 1200 godzin (wprowadzono także ostatnio zalecany przegląd 300 h). W prasie lotniczej narzekają na wysokie koszty obsługi i części zamiennych. Z ostatniej chwili firma ogłosiła niewypłacalność i powołano syndyka, co wprowadza niemałe zamieszanie na rynku. NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER! 79

7 Rys. 11. CENTURION 2.0 Rys. 13. System spalania HCCI firmy Volkswagen Rys. 12. VSR700 Orka INNOWACYJNE PERSPEKTYWY ROZWOJU PALIW I SILNIKÓW DIESLA Groźne zmiany w środowisku naturalnym spowodowane gwałtownym rozwojem oraz wyczerpywaniem się ropy naftowej i innych bogactw naturalnych wspierane instrumentami prawnymi wyzwalają różne działania innowacyjne w obszarze paliw, w tym paliw odnawialnych, jak i konstrukcji silnikowych, interesujących z punktu widzenia zastosowań helikopterowych. Wspomniane powyżej silniki Thielert czy Delta Hawk już są przystosowane do biopaliw. W Strategic Research Agenda zawartej w Biofuels in the European Union A VISION FOR 2030 AND BEYOND przedstawiono interesującą wizję zintegrowanego procesu biochemicznej i termochemicznej produkcji paliw i nowych silników. O ile obecnie istnieje kilka przewidywanych kombinacji silnik-paliwo, o tyle w przyszłości przewiduje się jedno paliwo i silnik oparty o system spalania tzw. homogeniczny łączący w zalety systemu spalania silnika Otto i Diesla o niskiej emisji close to zero. Intensywne prace badawcze trwają. Wymienia się tu systemy spalania typu HCCI homogenous combustion compression ignitron, CCS combined combustion system, CAI combined autoignition. Poszukiwania idą także w kierunku, w którym silnik tzw. Flexi Fuel rozpoznaje typ paliwa i elastycznie się do niego dopasowuje. Paliwa i silniki tego typu w transporcie lądowym już istnieją w rozwiązaniach eksperymentalnych, jak i seryjnej produkcji. Powstało kilka nowych konstrukcji np. silniki Diesla firmy Scania spalające specjalne paliwo zawierające 95% etanolu, cała gama pojazdów typu fleki spalających benzynę i mieszanki aż do zawartości 85% etanolu, silniki typu jak niektórzy piszą HCCIDiesOtto opracowują firmy Volkswagen, Toyota, Ford, Mercedes, GM. 80 PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA Nr Rodzą się też nowe rewolucyjne rozwiązania. W najnowszym numerze Engine Technology International nr 4/2008 zaanonsowano propozycje nowych silników, które w przyszłości wykreują się, być może na silniki do helikopterów: Scuderi-Split cycle firmy ScuderiGroup, wprowadzający użycie jednego cylindra jako źródła sprężonego powietrza do cylindra spalającego paliwo. Uzyskano 30% zmniejszenie zużycia paliwa i 80% obniżenie NOx. Goengine VCR secondo firmy Gomecsystems, z usprawnieniem systemu zmiennego stopnia sprężania VCR (Variable compression ratio) od 7,5 do 20 z wewnętrznym systemem recyrkulacji spalin.uzyskano 40% zmniejszenie zużycia paliwa i emisji spalin. Scalzo Automotive firmy Flexible Engines Technologies, który odpowiednio reguluje ruch tłok powodując zatrzymanie go w odpowiednim momencie, redukując tarcie nawet do 50%. BTS Rotary firmy o tej samej nazwie toroidalny silnik, którego konstrukcja eliminuje straty i obniża tarcie, umożliwiając regulację stopnia sprężania od 10-18, spadają straty tarcia i emisja spalin w porównaniu z silnikiem Diesla o19 %. Ventax engine firmy Ventax Technologies, która przygotowała tak konstrukcję, że w zależności od potrzeb silnik pracuje według 2 lub 4-suwowego cyklu pracy! Jest lżejszy, mniejszy i uzyskuje mniejsze zużycie paliwa i emisję spalin. Green revolution engine firmy Cyclone Technologies, która opracował wielopaliwowy silnik o zewnętrznym spalaniu w komorze spalania o specjalnym kształcie, gdzie czynnikiem pracującym jest zdejonizowana woda, która rozprężając się napędza odseparowane od komory spalania tłoki lub turbinę. System wykorzystuje rekuperację gazów wydechowych w wymienniku ciepła tak, że temperatura ich nie przekracza 350ºC. MCE-5 firmy MCE-5 Development Company, o innowacyjnym rozwiązaniu zapewniającym i kontrolującym zmianę stopnia sprężania od Flexi D firmy Orbital o system wtrysku bezpośredniego i specjalnych wtryskiwaczach z elektronicznym sterowaniem umożliwiających spalanie dowolnego paliwa. Green Diesel firmy Green Diesel Corporation, z systemem specjalnych wtryskiwaczy wykorzystujących ciśnienie w cylindrze i zjawiska hydrauliczne, umożliwiających wtrysk o ciśnieniu psi (1 psi = 6, atm) co daje około at (!?) eliminując niekontrolowane spalanie. Firma informuje o ciągłym doskonaleniu opatentowanego systemu.

8 Subaru Boxer Diesel pierwszy silnik na świecie Diesel pracujący w układzie cylindrów typu boxer, nad którym warto się zatrzymać dłużej. Prace nad silnikiem Subaru rozpoczęto w 1999 roku, a wprowadzono na rynek europejski w roku 2007 w samochodzie Legacy, na salonie Genewa Motor Show oraz Frankfurt International Motor Show. Firma Subaru ma lotnicze tradycje jej poprzedniczką była założona w 1917 roku firma lotnicza Nakajima Aircraft. (Silniki Subaru w wersji benzynowej stosowane są na wielu lekkich konstrukcjach samolotów i helikopterów, jak np. ukraińskim helikopterze Aerokopter AK 1-3 (na zdjęciu)). Ten silnik Diesla momentalnie zwrócił uwagę specjalistów lotniczych (w tym helikopterowych) z uwagi na oryginalną konstrukcję typu boxer, w wersji turbodoładowanej z turbiną o zmiennej geometrii, niskim zużyciu paliwa, niskim poziomie drgań (eliminacja 2 harmonicznej) zmodernizowanym systemem wtrysku common rail z wstępnym ciśnieniowaniem do 180 Mpa i bardzo krótkimi wtryskiwaczami tak, że wymiary silnika są rewelacyjnie małe. silnik Diesla radzi sobie doskonale zarówno w czystej postaci, jak i w postaci mieszanek. Według ostatnich prognoz stanowić będzie, lub już nawet stanowi 50% wyprodukowanych nowych jednostek napędowych dla General Aviation, którego sensowność istnienia jako lokalnego transportu lotniczego (zwłaszcza w tych regionach Europy), gdzie nie ma szybkich pociągów, drogi są kiepskiej jakości, natomiast istnieją lokalne lotniska i lądowiska nie jest już kwestionowana. Jest dobrze widziany tak w zastosowaniach cywilnych, jak i wojskowych. Z tego też względu przewidując ponadto gwałtowny rozwój usług komunikacyjnych przez General Aviation należy być pewnym, że silniki Diesla podjęły wyzwanie i można spodziewać się w niedalekiej przyszłości szerokiego ich udziału na rynku helikopterów lekkich, a następnie także i przy większych jednostkach, być może jako rozwiązań sprzężonych z turbinami mocy, dając bardzo wysokie oszczędności paliwa i niską emisję spalin. W 7 Programie Ramowym Unii Europejskiej wytypowano helikopter EC120 jako demonstrator technologii w ramach inicjatywy Clean Sky Green Rotorcraft, gdzie zapowiada się zastosowanie silnika Diesla i poprawę zużycia paliwa o 30%, CO o 40% i NOx o 53%! Rys. 14. Śmigłowiec AK 1-3 firmy Aerokopter Tab. 5. PODSUMOWANIE Z tygodnia na tydzień drożejąca baryłka ropy, konieczność gwałtownego zmniejszenia zużycia paliwa i toksyczności spalin spowodowała, że silnik Diesla, jako najbardziej sprawny silnik, dostosowany do dzisiejszych wyzwań, zaczyna żywiołowo zdobywać rynek samolotów, helikopterów lekkich i bezpilotowych. Krok za krokiem nadchodzi także nowa rewolucyjna epoka paliw alternatywnych, z którymi BIBLIOGRAFIA [1] Aero Diesels Zoche [2] Aviation Fuel Current Prices [3] Bobula G.A.Wintucky G.E.: Compound Diesel Engine Program» NASA Technical Memorandum 88879, [4] Castor JereG. Compound Cycle Engine for Helicopter Application. metadataprefix=html&identifier=ada [5] Diesel Engines May Make a Comeback as Planemakers Seek Alternative Fuels, Aviation Weeks 10/19. [6] DIESEL AIR LIMITED NEWS RELEASE NEW LIGHTWEIGHT AEROENGINE USES DIESEL FUEL Diesel Air Limited [7] Delta Hawk Diesel Engines [8] European Air Transportation System EPATS Road MapVision EPATS Consortium, July [9] Flowers D. Homogeneous Charge Compression Ignition [10] Schad R. GA Aircraft Power Plants in Transition [11] George F.: Diesel Engines May Make a Comeback as Planemakers Seek Alternative Fuels Avaition Week Show News 10/19. [12] Deen Considering the Cessna 172 Thielert after the Flying Magazine report (April 08 issue.). [13] FAA issues emergency AD for Thielert Engines NOWE WYZWANIE DLA SILNIKÓW DIESLA HELIKOPTER! 81

9 [14] Future Flight: Horsepower of a Different Color Highcompression diesels and efficient turbines will power tomorrow's aircraft AOPA Pilot Magazine August 2000 Volume 43 / Number 8. [15] Lindbergh-Lycoming Grant Winner Announced: Direct Injection Igniter Fuel Nozzle Could Eliminate AV Fuel [16] News, facts, and comments on the coming revolution for piston-engine aircraft [17] Osenga Mike Textron Lycoming joint aero-diesel engine development program with Detroit Diesel Corp [18] Rozenkrane M., Ernst J.: Diesel engine for aerospace use Eng.Center, IAI. [19] SMA Safran Group [20] Stuart Birch: New Diesels for GA aircraft Aerospace Engineering on line [21] Slawnich Dean: Toomorow s world Engine Technology International March [22] Small Aircraft Propulsion: The Future Is HereGlenn Propulsion Program Opens the Door to a New Era in General Aviation Nasa fact Shift [23] Smith Ch. Green Diesel Solution? Australasian transport news June [24] Teissier du Cros Andre: Lycoming shows a one-eye Jacks: Possible pair? But much more than meets the eye [25] Thielert. [26] Truett Richard: HCCI engine closes gap between gasoline emissions, diesel efficiency Automotive News August 4, :30 am ET. [27] Teledyne and Honda to Study Business Opportunities for Next Generation Aircraft Piston Engines News from TCN -http://tcmlink.com/recentlyreleased.cfm. [28] Wilkinson Paul Aircraft Diesels Pitman Publishing Corporation New York-Chicago [29] World wide VTOL UAV. w-helicopter.asp Z. T. Pągowski NEW CHALLENGE FOR THE DIESEL ENGINE THE HELICOPTER! Summary Maximum of world oil extraction is estimated to be in the year of 2020 and no one can doubt that the cheap oil is over. On 2 January 2008 the price per barrel of oil exceeded $100! In the wake of high fuel prices the aviation fuel prices are rising. Changes will also look at the transport system is rapidly affecting the environment. Dynamically developing aviation needs fuel with modified properties and stable sources. There is an increasing interest in General Aviation in their use, interest in alternative fuels and new environmental and economic means of propulsion. Targeted application appears again in the history of aviation the diesel engine, which becomes the object of interest in light airplanes and helicopters. It obviously differs considerably as a result of what has evolved over the years in the car and communication is again the first in the construction of airplanes, helicopters, from the pilotless designs to design of the light helicopters. The engines currently being discussed in this paper and entering into aircraft market applications, including both: the European structures such as the Thielert engines built on an automotive engine four stroke Mercedes, as well as outside Europe, such as two-stroke, specially designed as an aircraft Delta Hawk engine, with which the author met during stay at Delta Hawk firm in the US. Presented will be also the ideas about evolutionary development engines such as "emission close to the zero" on the basis of the so-called the new, uniform modified fuel properties on the basis of so-called integrated termochemical process and the latest revolutionary solutions. З. Т. Понговски НОВЫЙ ВЫЗОВ ДЛЯ ДИЗЕЛЬНЫХ ДВИГАТЕЛЕЙ ВЕРТОЛЁТ! Резюме Максимум мировой добычи нефти выпадет предположительно в 2020 году и никто не сомневается, что дешевая нефть закончилась. 2 января 2008 года цена за баррель нефти превысила 100 долларов США! Вслед за ростом цен нефти, растут цены авиационных топлив. Меняется также взгляд на транспортную систему, которая очень сильно влияет на окружающую среду. Динамично развивающаяся авиация нуждается в модифицированном топливе и стабильных его источниках. Растёт заинтересованность принципом General Aviation, альтернативными топливами и новыми экологическими и экономичными двигателями. Второй раз в истории авиации в центре заинтересованности появляется дизельный двигатель, который начинает привлекать интерес в ка4естве двигателя для лёгких самолётов и вертолётов. Несомненно, он сильно отличается, вследствие модификаций, которые он прошел в течение многих лет в автомобильном транспорте, и снова находит применение в конструкциях самолётов и вертолётов, а также в конструкциях беспилотных. В статье показаны дизельные двигатели, появляющиеся теперь на рынке включая как европейские: двигатель Thielert построенный на базе автомобильного двигателя марки Mercedes, так и конструкции других стран: двухтактные двигатели Delta Hawk сконструированные для авиационного применения, с которыми автор ознакомился во время пребывания в фирме Delta Hawk в США. Представлены будут также эволюционные идеи развития двигателя типа emission close to zero на базе т.н. однородного топлива с новыми модифицированными свойствами и комплексного термодинамического процесса. 82 PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA Nr

MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA SILNIKA DIESLA W LEKKIM ŚMIGŁOWCU

MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA SILNIKA DIESLA W LEKKIM ŚMIGŁOWCU Paweł MAGRYTA, Adam MAJCZAK MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA SILNIKA DIESLA W LEKKIM ŚMIGŁOWCU Streszczenie W artykule zaprezentowano koncepcję zastosowania silnika Diesla jako jednostki napędowej lekkiego śmigłowca.

Bardziej szczegółowo

Biogas buses of Scania

Biogas buses of Scania Zdzisław CHŁOPEK PTNSS-2012-SS1-135 Biogas buses of Scania The paper presents the design and performance characteristics of Scania engines fueled by biogas: OC9G04 and G05OC9. These are five cylinders

Bardziej szczegółowo

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 Właściwy silnik do każdego zastosowania 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 2 13.02.2013 10:55:38 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd

Bardziej szczegółowo

SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO

SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO SERCA SAMOLOTÓW SILNIKI Z KOLEKCJI MUZEUM LOTNICTWA POLSKIEGO replika samolotu blériot Xi zbudowana w 1967 r. przez Pawła Zołotowa. samolot wyposażony jest w silnik gwiazdowy salmson o mocy 40 km. oryginalny

Bardziej szczegółowo

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Jacek Biedrzycki Przemysłowy Instytut Motoryzacji 71 Forum Energia - Efekt Środowisko - Ekologiczne formy transportu Warszawa, 31.03.2015r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW]

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW] DUAL FUEL PL DEGA Diesel and Gas Mixture Wykres mocy [KW] LPG Powietrze Spaliny +LPG Termopara spalin tylko!! Korzyści z zastosowania zasilania Dual Fuel System doskonale nadaje się do pojazdów ciężarowych,

Bardziej szczegółowo

Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów

Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów Ryszard Michałowski PGNiG SA, Dolnośląski Oddział Obrotu Gazem Harmonogram napędu

Bardziej szczegółowo

2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych

2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych SPIS TREŚCI 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników... 16 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1. Klasyfikacja silników 2.1.1. Wprowadzenie 2.1.2.

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

MAN-STAR TRUCKS Sp. z o.o.

MAN-STAR TRUCKS Sp. z o.o. MAN-STAR TRUCKS Sp. z o.o. AUTOBUSY TURYSTYCZNE MAN i NEOPLAN Z SILNIKAMI EURO 4 Arkadiusz Kurek (0-691 470 202) Aleksander Pawlas (0-691 470 202) Dział Sprzedaży Autobusów Turystycznych NEOMAN Po przejęciu,

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC

Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC Pytania na egzamin dyplomowy specjalność SiC 1. Bilans cieplny silnika spalinowego. 2. Wpływ stopnia sprężania na sprawność teoretyczną obiegu cieplnego silnika spalinowego. 3. Rodzaje wykresów indykatorowych

Bardziej szczegółowo

Testy i normy dla olejów silnikowych samochodów osobowych i ciężarowych

Testy i normy dla olejów silnikowych samochodów osobowych i ciężarowych Testy i normy dla olejów silnikowych samochodów osobowych i ciężarowych data aktualizacji: 2016.08.10 Tomasz Piergies specjalista z Działu Badań i Rozwoju Orlen Oil Wymagania dla nowoczesnych olejów silnikowych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy O firmie H.Cegielski-Poznań S.A. Firma powstała 165 lat temu, założona przez Hipolita Cegielskiego

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH

ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH ZAKŁAD NAPĘDÓW LOTNICZYCH Zakład Napędów Lotniczych Instytutu Lotnictwa prowadzi prace pomiarowobadawcze w następujących dziedzinach: - badania silników tłokowych i turbowałowych,

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS RYNEK SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH W POLSCE Konieczność poszanowania dóbr limitowanych w transporcie - obserwujemy ciągły przyrost emisji

Bardziej szczegółowo

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 Biodiesel, a ochrona środowiska Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 2006 Marlena OWCZUK Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Warszawa A Studia E cologiae et B ioethicae 4/2006 Biodiesel, a ochrona

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA SYSTEMU TRANSPORTU MAŁYMI SAMOLOTAMI W POLSCE

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA SYSTEMU TRANSPORTU MAŁYMI SAMOLOTAMI W POLSCE REGIONY JAKO GŁÓWNY BENEFICJENT SYSTEMU TRANSPORTU MAŁYMI SAMOLOTAMI Biała Podlaska, 22 X 2009 KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA SYSTEMU TRANSPORTU MAŁYMI SAMOLOTAMI W POLSCE Analiza celowości i wykonalności Alfred

Bardziej szczegółowo

Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość

Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość Gorzelnie rolnicze w Polsce w zdecydowanej większości nastawione są na produkcję spirytusu surowego na potrzeby przemysłu paliwowego.

Bardziej szczegółowo

Benzyna E10 - fakty i mity, czyli nie taki diabeł straszny?

Benzyna E10 - fakty i mity, czyli nie taki diabeł straszny? Benzyna E10 - fakty i mity, czyli nie taki diabeł straszny? Krzysztof Bajdor Przemysłowy Instytut Motoryzacji Nowe akty legislacyjne w Polsce Ustawa z dnia 21 marca 2014 r. o zmianie ustawy o biokomponentach

Bardziej szczegółowo

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego do zastosowań w układzie mchp G. Przybyła, A. Szlęk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych Rafał Gralak Plan prezentacji 1. Rynek paliw w ujęciu zastosowania LNG do zasilania pojazdów mechanicznych 2. Zastosowanie LNG w pojazdach mechanicznych

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Kontroli VACIS IP6500 Technologia obrazowania dla przemysłu paliwowego

Zintegrowany System Kontroli VACIS IP6500 Technologia obrazowania dla przemysłu paliwowego Zintegrowany System Kontroli VACIS IP6500 Technologia obrazowania dla przemysłu paliwowego Science Applications International Corporation Oddział Bezpieczeństwa i Technologii Transportu Styczeń 2010 Science

Bardziej szczegółowo

Piec nadmuchowy na gorące powietrze

Piec nadmuchowy na gorące powietrze Piec typ U Piec nadmuchowy na gorące powietrze DOSTĘPNY JEST W KOLORACH Ral 5005 Ral 4006 Ral 1023 Ral 6018 srebrny Ral 4 Piec Robust typ U piec nadmuchowy na gorące powietrze s. 1/4 CHARAKTERYSTYKA Piec

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego Caravelle

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego Caravelle Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Caravelle Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Test 100 000 km na LPG. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego.

Raport końcowy. Test 100 000 km na LPG. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego. Metodologia badania: 1. Test drogowy w cyklu mieszanym (miasto 20%, trasa 80%). 2. Pomiary cykliczne (co 15tys. km.) z udziałem rzeczoznawcy

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

Pakiet Czystego Transportu

Pakiet Czystego Transportu Pakiet Czystego Transportu Działania Ministerstwa Energii w obszarze rozwoju elektromobilności Michał Kurtyka Podsekretarz Stanu Ministerstwo Energii 1 Warszawa, 28 listopada 2016 r. AGENDA Kontekst Cele

Bardziej szczegółowo

Wpływ dodatku Panther na toksyczność spalin silnika ZI

Wpływ dodatku Panther na toksyczność spalin silnika ZI Wpływ dodatku Panther na toksyczność spalin silnika ZI Dodatki Panther, zaliczane do III grupy dodatków NFS, są koloidalną zawiesiną cząstek o wymiarach 0,05-0,6 mikrometrów miedzi, srebra i ich tlenków

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WŁASNOŚCI ZALECENIA MOTUL SPECIFIC VW /503.00/ W-30

ZASTOSOWANIE WŁASNOŚCI ZALECENIA MOTUL SPECIFIC VW /503.00/ W-30 MOTUL SPECIFIC VW 506.01/503.00/506.00 0W-30 Olej do benzynowych i Diesla - VOLKSWAGEN. APROBATA: VW 503.00/506.00/506.01 100% SYNTETYCZNY - BAZA ESTROWA SAE 0W-30 Oszczędzający paliwo olej specjalnie

Bardziej szczegółowo

POZYTYWNE SKUTKi ZASTOSOWANiA SiLNiKÓW DiESLA W LOTNiCTWiE

POZYTYWNE SKUTKi ZASTOSOWANiA SiLNiKÓW DiESLA W LOTNiCTWiE PRACE instytutu LOTNiCTWA ISSN 0509-6669 Nr 3 (244), s. 385-392, Warszawa 2016 eissn 2300-5408 DOi: 10.5604/05096669.1226215 POZYTYWNE SKUTKi ZASTOSOWANiA SiLNiKÓW DiESLA W LOTNiCTWiE ZbIgNIeW T. PągoWSkI

Bardziej szczegółowo

OPIS INCJATYWY REGIONAL JET EUROPEAN REGIONAL AIRCRAFT

OPIS INCJATYWY REGIONAL JET EUROPEAN REGIONAL AIRCRAFT OPIS INCJATYWY REGIONAL JET EUROPEAN REGIONAL AIRCRAFT Wprowadzenie W Europie istnieją wielkie firmy lotnicze (AIRBUS, CASA, DASSAULT, ALENIA, PIAGGIO,...) projektujące i wytwarzające duŝe samoloty komunikacyjne,

Bardziej szczegółowo

Analizując korzyści stosowania preparatu należy podkreślić:

Analizując korzyści stosowania preparatu należy podkreślić: PANTHER P2 MOLEKULARNY KATALIZATOR PALIW SILNIKOWYCH, CZYŚCI, SMARUJE I REGENERUJE UKŁAD WTRYSKOWY, REDUKUJE TOKSYCZNOŚĆ SPALIN, ZMNIEJSZA ZUŻYCIE PALIWA Molekularny katalizator paliw silnikowych Panther

Bardziej szczegółowo

Kodowanie wtryskiwaczy z wykorzystaniem testera Solus Pro firmy Snap-on

Kodowanie wtryskiwaczy z wykorzystaniem testera Solus Pro firmy Snap-on Kodowanie wtryskiwaczy z wykorzystaniem testera Solus Pro firmy Snap-on Obecne samochody mają bardzo rozbudowane układy sterowane elektronicznie, w nowszych modelach znajduje się kilkanaście a nawet kilkadziesiąt

Bardziej szczegółowo

XIII Spotkanie BranŜy LPG

XIII Spotkanie BranŜy LPG XIII Spotkanie BranŜy LPG 26-27 października 2016 Zakopane Bartosz Czubała PrinsAutogaz Sp. z o.o. Silniki diesla cały czas pojawiają się w publikacjach prasowych VW - Dieselgate Według raportu Ermes

Bardziej szczegółowo

Badania symulacyjne bilansu cieplnego silnika Diesla przeznaczonego do napędu lekkiego śmigłowca

Badania symulacyjne bilansu cieplnego silnika Diesla przeznaczonego do napędu lekkiego śmigłowca SZLACHETKA Marcin 1 PIETRYKOWSKI Konrad 2 MAGRYTA Paweł 3 Badania symulacyjne bilansu cieplnego silnika Diesla przeznaczonego do napędu lekkiego śmigłowca WSTĘP W świetle ciągłego rozwoju rynku transportu

Bardziej szczegółowo

BIOPALIWA W LOTNICTWIE

BIOPALIWA W LOTNICTWIE BIOPALIWA W LOTNICTWIE referat w ramach seminarium Promocja technologii poligeneracyjnych z wykorzystaniem roślin energetycznych w przemyśle cukrowniczym jako element realizacji europejskiej reformy cukru

Bardziej szczegółowo

Charakterystyki techniczne

Charakterystyki techniczne Charakterystyki techniczne SILNIK FIRE 1.4 Turbo Jet 120KM Liczba cylindrów, układ 4 w linii, poprzecznie z przodu Średnica x skok (mm) 72x84 Pojemność (cm 3 ) 1368 Stosunek sprężania 9,8±0,2 Moc max CE:

Bardziej szczegółowo

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel.

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. DŁUGODYSTANSOWY Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. Dodatkowe oszczędności Sterownik STAG Diesel jest alternatywną metodą zasilania do silników

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2 Jet Clean Tronic jest urządzeniem do czyszczenia wszystkich układów wtryskowych silników Diesla, a także silników benzynowych. Osady, które gromadzą się na elementach układów wtryskowych, a także w komorze

Bardziej szczegółowo

Gaz CNG w komunikacji miejskiej oraz jako alternatywa dla firm komunalnych. Warszawa, 12 grudnia 2016 r.

Gaz CNG w komunikacji miejskiej oraz jako alternatywa dla firm komunalnych. Warszawa, 12 grudnia 2016 r. Gaz CNG w komunikacji miejskiej oraz jako alternatywa dla firm komunalnych Warszawa, 12 grudnia 2016 r. Wprowadzenie Oferta PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o. Segment Możliwości rynkowe Samochody ciężarowe

Bardziej szczegółowo

Teoria silników lotniczych. Pok. 342A TEL Strona

Teoria silników lotniczych. Pok. 342A TEL Strona Teoria silników lotniczych Robert JAKUBOWSKI Pok. 342A TEL 0178651466 e-mail: roberski@prz.edu.pl Strona http://jakubowskirobert.sd.prz.edu.pl Literatura DzierŜanowski i in. Turbiniowe silniki odrzutowe

Bardziej szczegółowo

Pakiet cetanowo-detergentowy do uszlachetniania olejów napędowych przyjaznych środowisku

Pakiet cetanowo-detergentowy do uszlachetniania olejów napędowych przyjaznych środowisku ENERGOCET 76 WPROWADZENIE Energocet 76 jest wielofunkcyjnym dodatkiem do paliwa Diesel stosowanym w celu ulepszenia wydajności paliwa i poprawienia dynamiki pojazdów. Dodatek ten spełnia następujące wymagania:

Bardziej szczegółowo

Opis wyników projektu

Opis wyników projektu Opis wyników projektu Nowa generacja wysokosprawnych agregatów spalinowoelektrycznych Nr projektu: WND-POIG.01.03.01-24-015/09 Nr umowy: UDA-POIG.01.03.01-24-015/09-01 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ

Bardziej szczegółowo

Koncepcja budowy silnika Stirlinga. Rafał Pawłucki gr.uoś 2005/06

Koncepcja budowy silnika Stirlinga. Rafał Pawłucki gr.uoś 2005/06 Koncepcja budowy silnika Stirlinga Rafał Pawłucki gr.uoś 2005/06 Twórca pierwszego silnika Wielebny dr Robert Stirling, żyjący w latach 1790 do 1878, ur. w Szkocji w hrabstwie Perthshire. W wieku 26 lat

Bardziej szczegółowo

Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.].

Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.]. Silniki pojazdów samochodowych : podręcznik do nauki zawodu Technik pojazdów samochodowych / aut. Richard Fischer [et al.]. Warszawa, 2013 Spis treści Wstęp 7 1. Podstawowe wiadomości o silnikach 9 1.1.

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S

SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S Trendy na rynku motoryzacyjnym Warszawa 04 luty 2011 Agenda prezentacji Analiza rynku Sprzedaż pojazdów nowych na rynku polskim Sprzedaż pojazdów nowych na rynkach europejskich

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego

Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego Instytut Nafty i Gazu Prace Naukowe Instytutu Nafty I Gazu nr 172 Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego Bio-components in Diesel fuels

Bardziej szczegółowo

Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz.

Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz. Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz. Oryginalny olej silnikowy marki Mercedes Benz. Opracowany przez tych samych ekspertów, którzy zbudowali silnik: przez nas. Kto

Bardziej szczegółowo

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Co mogą zrobić uczestnicy rynku lotniczego? Konferencja Lotnictwo a Ochrona Klimatu Globalnego Warszawa, 6 października 2008 Port Lotniczy im. F. Chopina w Warszawie

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ

INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ dr hab. inż. Cezary SZCZEPAŃSKI WYDZIAŁ MECHANICZNO ENERGETYCZNY Katedra Inżynierii Kriogenicznej, Lotniczej i Procesowej SEKTOR LOTNICZY Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(89)/2012 Krzysztof Rokicki 1, Krzysztof Szczurowski 2, Przemysław Szulim 3, Kamil Lubikowski 4 STANOWISKO DO DIAGNOSTYKI PRACY SILNIKA SPALINOWEGO O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 Stanisław W. Kruczyński 1, Janusz Januła 2, Maciej Kintop 3 OBLICZENIA SYMULACYJNE POWSTAWANIA NO X i CO PRZY SPALANIU OLEJU NAPĘDOWEGO I OLEJU RZEPAKOWEGO

Bardziej szczegółowo

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji BioMotion IBMER- Warszawa Wprowadzenie do dyskusji Doc. dr hab. inż. Anna Grzybek Europa weszła w nową erę energetyczną Dostęp do energii ma kluczowe znaczenie dla codziennego życia każdego Europejczyka.

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO

PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO PRÓBA POPRAWY WSKAŹNIKÓW EKONOMICZNYCH SILNIKA TURBODOŁADOWANEGO Janusz Mysłowski Politechnika Szczecińska,Katedra Eksploatacji Pojazdów Samochodowych Al.Piastów 19,70-310 Szczecin,Polska Tel.+ 48 91 4494811,

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż samochodów elektrycznych w 2014 roku w Portugalii

Sprzedaż samochodów elektrycznych w 2014 roku w Portugalii Sprzedaż samochodów elektrycznych w 24 roku w Portugalii W 24 roku sprzedano w Portugalii 225 pojazdów elektrycznych, hybrydowych i hybrydowych Plug-in. Oczekuje się, że w roku bieżącym nastąpi znaczący

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Piotr Szczęsny 1, Konrad Suprowicz 2 OCENA ROZWOJU SILNIKÓW SPALINOWYCH W OPARCIU O ANALIZĘ WSKAŹNIKÓW PORÓWNAWCZYCH 1. Wprowadzenie Konstrukcje silników spalinowych

Bardziej szczegółowo

Mateusz Opaliński 2014-04-08

Mateusz Opaliński 2014-04-08 Efektywność napędów elektrycznych w pojazdach przyszłości Mateusz Opaliński 2014-04-08 Mobilny środek transportu pasażerów lub towaru. Pojazdy Środowisko / otoczenie Wodne Lądowe Powietrzne Kosmiczne Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy

Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy Aktualna sytuacja na polskim rynku paliw i jej konsekwencje dla branŝy Jacek Wroblewski Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego III Kongres What s going on in the automotive Industry?! Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Amarok Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

V-6 60 0, chłodzony cieczą Pojemność skokowa 3778 cm 3 Średnica cylindra x skok tłoka 96,0 x 87,0 mm Rozrząd

V-6 60 0, chłodzony cieczą Pojemność skokowa 3778 cm 3 Średnica cylindra x skok tłoka 96,0 x 87,0 mm Rozrząd Jeep Wrangler Unlimited MY 2011 INFORMACJE OGÓLNE Rodzaj nadwozia Zakład produkcyjny USA 4-drzwiowe, typu SUV Toledo South Assembly Plant, stan Ohio, SILNIK BENZYNOWY O POJEMNOŚCI 3,8, EURO 5 wszystkie

Bardziej szczegółowo

Moc kva 3,5 3,9 Moc kw 3,5 3,9 Prędkość obrotowa r.p.m Standardowe Napięcie V 240/120 Wartość przy cos fi Cos Phi 1

Moc kva 3,5 3,9 Moc kw 3,5 3,9 Prędkość obrotowa r.p.m Standardowe Napięcie V 240/120 Wartość przy cos fi Cos Phi 1 CYLINDRYCZNY + ZESTAW KÓŁ CHŁODZONY POWIETRZEM JEDNOFAZOWE 60 HZ TIER I OLEJ NAPĘDOWY Moc Agregatu SERWIS PRP STANDBY Moc kva 3,5 3,9 Moc kw 3,5 3,9 Prędkość obrotowa r.p.m. 3.600 Standardowe Napięcie

Bardziej szczegółowo

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa Racjonalizacja zużycia energii w przemyśle, bariery, instrumenty promowana i wsparcia 2011-02 - 01 Warszawa mgr inż. Mirosław

Bardziej szczegółowo

(BIO)PALIWA I SILNIKI LOTNICZE BEZPIECZEŃSTWO W LOTNICTWIE

(BIO)PALIWA I SILNIKI LOTNICZE BEZPIECZEŃSTWO W LOTNICTWIE (BIO)PALIWA I SILNIKI LOTNICZE BEZPIECZEŃSTWO W LOTNICTWIE Zbigniew Pągowski, Dr inż. Instytut Lotnictwa I Międzynarodowa Konferencja Bezpieczeństwa w Lotnictwie Amatorskim Krosno, 30.05-01.06.2014 Aeronet

Bardziej szczegółowo

Technologie LNG w przemyśle stoczniowym oraz doświadczenia polskich firm w tym zakresie

Technologie LNG w przemyśle stoczniowym oraz doświadczenia polskich firm w tym zakresie Technologie LNG w przemyśle stoczniowym oraz doświadczenia polskich firm w tym zakresie Piotr Dowżenko GoLNG Polska! 18 października 2016 Uniwersytet Gdański at least for the next 20 years, NG will be

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/212 Stanisław W. Kruczyński 1, Michał Kurek 2, Patryk Hirszler 3 ANALIZA PROCESU SPALANIA ETANOLU NA CHARAKTERYSTYCE REGULACYJNEJ KĄTA WYPRZEDZENIA ZAPŁONU SILNIKA

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30

Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30 MOTUL 8100 E-TECH LITE 0W-30 Ekonomiczny olej do silników benzynowych i Diesla. ACEA A5/B5, API SL/CF APROBATY: OPEL/GM-LL-A-025 SAE 0W-30 Olej silnikowy specjalnie zaprojektowany do długich okresów przebiegu

Bardziej szczegółowo

BADANIA EMISJI ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH W STATKACH POWIETRZNYCH

BADANIA EMISJI ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH W STATKACH POWIETRZNYCH Jerzy Merkisz BADANIA EMISJI ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH W STATKACH POWIETRZNYCH Praca przewozowa x10 6 [tonokilometry] Wskaźnik pracy przewozowej w transporcie lotniczym wg ICAO 6000000 5000000 4000000 3000000

Bardziej szczegółowo

Przemysł części samochodowych na Węgrzech 2013-08-02 14:11:54

Przemysł części samochodowych na Węgrzech 2013-08-02 14:11:54 Przemysł części samochodowych na Węgrzech 2013-08-02 14:11:54 2 Wkład węgierskiego przemysłu motoryzacyjnego w tworzenie PKB w 2012 roku wynosił 10%. Według prognoz w 2013 roku będzie to 12%. Przyczyną

Bardziej szczegółowo

Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l. Opis

Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l. Opis L.p. Nr Indeksu Zdjęcie Opis Olej 5W30 Motorcraft XR Synth 5l 1. 25-01-00-0008 - wyprodukowany specjalnie do samochodów FORD - Ford Formula F - NOWA JAKOŚĆ - ulepszona formuła oleju - w pełni syntetyczny

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Tadeusz Pindór Mariusz Trela PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Tadeusz Pindór, dr hab. inż. Akademia Górniczo-Hutnicza Mariusz

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary.

Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary. Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary. Samochód 2-osobowy, zaprezentowany po raz pierwszy w 1936 roku, produkowany

Bardziej szczegółowo

MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych

MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych MOTUL MOTOR OIL Środki smarne do samochodów i motocykli zabytkowych www.motul.krakow.pl info@motul.krakow.pl Kraków ul.lasówka 12 tel/fax-12-6532148 MOTUL CLASSIC OIL SAE 50 Olej do silników czterosuwowych.

Bardziej szczegółowo

Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak ***

Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak *** Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak *** PORÓWNANIE EMISJI ZWIĄZKÓW TOKSYCZNYCH SILNIKA ZS ZASILANEGO OLEJEM NAPĘDOWYM I BIOPALIWAMI OPARTYMI NA ESTRACH OLEJU LNIANKI I ESTRACH OLEJU RZEPAKOWEGO

Bardziej szczegółowo

ANALiZA CFD OPEROWANiA ŚMiGŁOWCA EC-135P2 NAD OBSZAREM LOTNiSKA

ANALiZA CFD OPEROWANiA ŚMiGŁOWCA EC-135P2 NAD OBSZAREM LOTNiSKA PRACE instytutu LOTNiCTWA 219, s. 152-159, Warszawa 2011 ANALiZA CFD OPEROWANiA ŚMiGŁOWCA EC-135P2 NAD OBSZAREM LOTNiSKA WojcIech Florczuk Instytut Lotnictwa Streszczenie Operowanie śmigłowców ratowniczych

Bardziej szczegółowo

ŠkodaSuperb 4 4 ŠKODA SUPERB W NAJMOCNIEJSZEJ ODSŁONIE

ŠkodaSuperb 4 4 ŠKODA SUPERB W NAJMOCNIEJSZEJ ODSŁONIE ŠKODA SUPERB W NAJMOCNIEJSZEJ ODSŁONIE Superb z napędem na dwie osie dostępny jest z trzema doskonałymi silnikami, ale dotknięcia prawdziwej moc można przede wszystkim doznać, kierując flagowym modelem

Bardziej szczegółowo

ANALiZA OPŁACALNOŚCi STOSOWANiA SiLNiKÓW TŁOKOWYCH LUB TURBiNOWYCH DO NAPĘDU ŚMiGŁOWCÓW LEKKiCH

ANALiZA OPŁACALNOŚCi STOSOWANiA SiLNiKÓW TŁOKOWYCH LUB TURBiNOWYCH DO NAPĘDU ŚMiGŁOWCÓW LEKKiCH PRACE instytutu LOTNiCTWA eissn 2300-5408 232, s. 15-23, Warszawa 2013 ANALiZA OPŁACALNOŚCi STOSOWANiA SiLNiKÓW TŁOKOWYCH LUB TURBiNOWYCH DO NAPĘDU ŚMiGŁOWCÓW LEKKiCH Instytut Lotnictwa Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2013 r. Poz. 1032

Warszawa, dnia 6 września 2013 r. Poz. 1032 Warszawa, dnia 6 września 2013 r. Poz. 1032 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie klasyfikacji statków powietrznych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

H2 Expo 2006 Hamburg www.ogniwa-paliwowe.pl

H2 Expo 2006 Hamburg www.ogniwa-paliwowe.pl H2 Expo 2006 Hamburg www.ogniwa-paliwowe.pl Byliśmy gośćmi międzynarodowych targów H2 Expo, które odbyły się w Hamburgu w dniach 24-25 X 2006. Na targach obecni byli przedstawiciele największych światowych

Bardziej szczegółowo

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Zwiększenie zdolności produkcyjnych Mercedes-Benz Cars Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Informacja prasowa 4 maja 2016 r. W miejscowości Jawor ma powstać pierwsza w Polsce fabryka silników

Bardziej szczegółowo

MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15

MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15 PRACE instytutu LOTNiCTWA 213, s. 204-211, Warszawa 2011 MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15 RySzaRd ChaChuRSkI, MaRCIN GapSkI Wojskowa Akademia

Bardziej szczegółowo

Badania symulacyjne eksploatacji helikopterowego silnika o zapłonie samoczynnym

Badania symulacyjne eksploatacji helikopterowego silnika o zapłonie samoczynnym PIETRYKOWSKI Konrad 1 MAGRYTA Paweł 2 WENDEKER Mirosław 3 CZYŻ Zbigniew 4 Badania symulacyjne eksploatacji helikopterowego silnika o zapłonie samoczynnym WSTĘP Helikoptery coraz częściej wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Proekologiczne trendy w transporcie miejskim. Szczecin, 21 września 2011 rok

Proekologiczne trendy w transporcie miejskim. Szczecin, 21 września 2011 rok Proekologiczne trendy w transporcie miejskim Szczecin, 21 września 2011 rok Michał Dworak Szymon Kugler EkoTrendy 1.Sektor motoryzacyjny 2. 5 zielonych samochodów 3. Technologie 4. Paliwo a emisja ditlenku

Bardziej szczegółowo

Program Elektromobilności

Program Elektromobilności Program Elektromobilności Działania na rzecz rozwoju przemysłu elektromobilności Piotr Zaremba Kierownik Projektu Ministerstwo Energii 1 AGENDA Cele Korzyści Wyzwania Proponowane dźwignie rozwoju 2 KONTEKST

Bardziej szczegółowo

Przy prawidłowej pracy silnika zapłon mieszaniny paliwowo-powietrznej następuje od iskry pomiędzy elektrodami świecy zapłonowej.

Przy prawidłowej pracy silnika zapłon mieszaniny paliwowo-powietrznej następuje od iskry pomiędzy elektrodami świecy zapłonowej. TEMAT: TEORIA SPALANIA Spalanie reakcja chemiczna przebiegająca między materiałem palnym lub paliwem a utleniaczem, z wydzieleniem ciepła i światła. Jeżeli w procesie spalania wszystkie składniki palne

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /2011. z dnia [ ] r.

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /2011. z dnia [ ] r. PL PL PL KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Projekt Bruksela, dnia [ ] r., XXX C ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /2011 z dnia [ ] r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1702/2003 ustanawiające zasady wykonawcze

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving Ekojazda Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving jest nurtem edukacyjnym i świadomość zainicjowanym w celu dostarczenia użytkownikom dróg porad i zasad, które pokazują, że regularne przeglądy pojazdu połączone ze

Bardziej szczegółowo

Największy samolot transportowy

Największy samolot transportowy Największy samolot transportowy Czy wiesz, że Największym samolotem służącym do przewozu ładunków jest rosyjski An-225 Mrija ładownia o rozmiarach 43,3x6,4x4,4 m może pomieścić 80 samochodów osobowych

Bardziej szczegółowo

Przedstawiamy Państwu ofertę na sprzedaż lokomotyw spalinowych

Przedstawiamy Państwu ofertę na sprzedaż lokomotyw spalinowych Przedstawiamy Państwu ofertę na sprzedaż lokomotyw spalinowych Lokomotywa spalinowa typu ST44 (Gagarin) 1964 roku Fabryka Lokomotyw w Ługańsku (b. Związek Radziecki) wybudowała kilka sztuk prototypów ciężkich

Bardziej szczegółowo

Branża Motoryzacyjna: Świat Europa Polska. Jakub Faryś Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego

Branża Motoryzacyjna: Świat Europa Polska. Jakub Faryś Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego Branża Motoryzacyjna: Świat Europa Polska. Jakub Faryś Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego 1 KIM JESTEŚMY? Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego jest największą polską organizacją pracodawców branży

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA WYMIANY ŁADUNKU W CYLINDRACH LOTNICZEGO SILNIKA TŁOKOWEGO

PROBLEMATYKA WYMIANY ŁADUNKU W CYLINDRACH LOTNICZEGO SILNIKA TŁOKOWEGO PROBLEMATYKA WYMIANY ŁADUNKU W CYLINDRACH LOTNICZEGO SILNIKA TŁOKOWEGO W. Balicki, S. Szczeciński Instytut Lotnictwa J. Szczeciński General Electric Poland R. Chachurski, A. Kozakiewicz Wojskowa Akademia

Bardziej szczegółowo