Transport i dystrybucja paliw gazowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Transport i dystrybucja paliw gazowych"

Transkrypt

1 Transport i dystrybucja paliw gazowych Przeróbka paliw gazowych Wydział Energetyki i Paliw Katedra Technologii Paliw

2 Oczyszczanie i wzbogacanie gazu ziemnego PSA Pressure Swing Adsorption NGL Natural Gas Liquids

3 Osuszanie gazu Podział metod: polegające na chłodzeniu gazu, metody absorpcyjne, metody adsorpcyjne, metody kombinowane.

4 Obniżenie temperatury punktu rosy Metoda osuszania: Temperatura punktu rosy [ºC] Chłodzenie: powietrzem wodą czynnikiem chłodzącym przez rozprężanie Absorpcja: w roztworze CaCl 2 w roztworach etylenoglikoli Adsorpcja: na żelu krzemionkowym na sitach molekularnych

5 Osuszanie gazu na sitach molekularnych Separator gazu wilgotnego Adsorbery z sitami molekularnymi Chłodnica gazu regeneracyjnego Separator gazu regeneracyjny Zużyty gaz regeneracyjny Dostarczany gaz wilgotny Podgrzewacz gazu regeneracyjny Skroplona ciecz Gaz regeneracyjny Skroplona ciecz Gaz paliwowy Filtr gazu wylotowego Produkt

6 Osuszanie gazu metodą stałego adsorbenta np. chlorek wapnia CaCl 2 1 osuszanie, 2 regeneracja.

7 Osuszanie gazu metodą glikolową Część osuszająca Para wodna Gaz paliwowy Glikol ubogi Gaz płuczący Gaz wilgotny Uzupełnienie świeżym glikolem Gaz suchy Glikol bogaty Część regeneracyjna

8 Osuszanie gazu metodą glikolową glikol dietylenowy DEG: O CH 2 CH 2 OH CH 2 CH 2 OH glikol trietylenowy TEG: CH 2 O CH 2 CH 2 OH CH 2 O CH 2 CH 2 OH Dla 98% DEG (TEG) przy temperaturze zetknięcia z gazem 0ºC możliwe jest osuszenie do temperatury punktu rosy 25ºC, natomiast dla 99,5% glikolu możliwe jest osuszenie do temperatury punktu rosy 25ºC. DEG zaczyna się rozkładać w temperaturze 164ºC, a TEG jest bardziej odporne (rozkład w temperaturze 207ºC) i możliwa jest ich regeneracja w wyższej temperaturze oraz uzyskanie większego stężenia.

9 Osuszanie gazu metodą adsorpcyjną Metoda wymagana, jeżeli osuszany gaz będzie poddawany niskotemperaturowemu rozdzielaniu bądź skraplaniu. Masa adsorbentu, potrzebna do osuszenia gazu: m a v a Q W W t Q v objętościowe natężenie przepływu gazu przez instalację, m 3 /s, W 1 wilgotność bezwzględna gazu przed osuszeniem, kg/m 3, W 2 wymagana wilgotność bezwzględna gazu po osuszeniu, kg/m 3, t czas, s, a zdolność adsorpcyjna adsorbentu.

10 Osuszanie gazu metodą adsorpcyjną Stosowane adsorbenty: - żel krzemionkowy SiO 2, - sita molekularne (zeolity), - tlenek glinu (bardzo rzadko). Właściwości: - duża pojemność adsorpcyjna (powierzchnia i objętość porów), - duża selektywność, - brak działania toksycznego i korozyjnego, - wytrzymałość mechaniczna, - odporność na działanie wody, - stałe w czasie właściwości adsorpcyjne.

11 Żel krzemionkowy SiO nh O 2 2 Właściwości: - sumaryczna powierzchnia porów do 700 m 2 /g, - mikropory (1-1,5 nm), - makropory (do 5 nm). - duża hydrofilowość, - łatwa regeneracja, - obniżenie zdolności adsorpcyjnej (regeneracja w temperaturze ponad 200ºC - spadek zdolności adsorpcyjnych w przypadku zanieczyszczeń siarkowodorem.

12 Sita molekularne (zeolity) Na2 O Al2O 3 2SiO 2 4,5H 2O Właściwości: - sumaryczna powierzchnia porów do 1200 m 2 /g, - połowę objętości kryształów stanowią puste przestrzenie, - różna wielkość okna sieci krystalicznej umożliwiająca selektywne rozdzielanie związków, Sieć krystaliczna zeolitu NaA

13 Sita molekularne (zeolity) Zeolit typu A Zeolit typu X Średnica otworu wejściowego [nm] 0,3 0,4 0,5 0,8 0,9 Oznaczenie KA NaA CaA CaX NaX A struktura sodalitu, X struktura fojazytu.

14 Osuszanie na sitach molekularnych - adsorpcja 12-24h, - regeneracja 4-6h, - chłodzenie 1-2h.

15 Odsiarczanie gazów Odsiarczanie gazu Metody suche adsorpcja na uwodornionym tlenku żelaza adsorpcja na węglu aktywowanym Metody mokre absorpcja chemiczna absorpcja fizyczna

16 Odsiarczanie gazów podstawowe reakcje Wykorzystanie uwodnionego tlenku żelaza: Fe 2 O 3 H 2 O + 3H 2 S Fe 2 S 3 + 6H 2 O Fe 2 S 3 2FeS + S Reakcja ta przebiega prawidłowo w środowisku obojętnym lub zasadowym. Zużytą masę poddaje się regeneracji przez wietrzenie: FeS + S + 3H 2 O + 1,5O 2 Fe 2 O 3 3H 2 O + 3S lub poprzez równoczesną regeneracją przy pochłanianiu siarkowodoru: 2H 2 S + O 2 2H 2 O + 2S

17 Proces Clausa Etap termiczny procesu: 6H 2 S + 3O 2 4H 2 S + 2SO 2 + 2H 2 O Reakcja przebiega w kotle Clausa (2). Reakcja Clausa (usuwanie siarkowodoru z gazów kwaśnych): 2H 2 S + SO 2 3S + 2H 2 O rozpoczyna się w etapie termicznym, ale główny przebieg odbywa się w etapie katalitycznym (w reaktorach Clausa 5)

18 Instalacja Clausa

19 Proces Clausa Reakcja Clausa jest odwracalna i z tego powodu nie jest możliwe całkowite przereagowanie H 2 S i CO 2. Z tego względu opracowano metody: Superclaus-99 w stadium katalitycznym przebiega głównie nieodwracalna reakcja siarkowodoru do siarki (zamiast reakcji Clausa). Zastosowano katalizator (aktywny tlenek metalu), które minimalizuje powstawanie ditlenku siarki (nowy katalizator umieszczono w reaktorze selektywnego utlenienia 6a). Superclaus-99,5 rozszerzenie o węzeł uwodornienia umieszczony pomiędzy reaktorem Clausa a reaktorem selektywnego utlenienia. Uwodornienie przebiega na katalizatorze kobaltowomolibdenowym i powoduje przekształcenie związków siarki w siarkowodór. Dodatkowe zalety: możliwość rozbudowy zwykłych procesów Clausa, niewielkie objętości ścieków

20 Usuwanie H 2 S na węglu aktywnym Wstępnie dodawany jest tlen (poniżej 0,1%) oraz amoniak (0,1 g/m 3 ) ze względu na działanie katalityczne. H 2 S + 0, 5O 2 H 2 S + S Siarka gromadzi się na powierzchni węgla do momentu, aż będzie stanowiła d0 80% masy węgla. Regeneracja następuje przez przedmuchanie azotem i przemycie gorącą wodą (wymycie węglanu amonu) NH 4 2 S + n 1 S NH 4 2 S n

21 Usuwanie H 2 S na tlenku żelaza(iii) Tlenek żelaza(iii) zawarty jest na przykład w tak zwanej rudzie darniowej, którą wykorzystuje się jako główny składnik mas pochłaniających. 3H S+Fe O Fe S H O Fe S +3O 2Fe O 6S Metody powyższe są coraz rzadziej stosowane, ze względu na wysokie koszty

22 Usuwanie H 2 S na sitach molekularnych Do adsorpcji wykorzystuje się najczęściej sita molekularne NaX. Zdolność pochłaniania: - przy ciśnieniu 50 mm Hg wynosi 80mg Hg/1 g sita, - przy ciśnieniu 5 mm Hg wynosi 20mg Hg/1 g sita, Wykorzystuje się również bardzo dobrą selektywność pochłaniania związków siarki w zależności od zastosowanego sita: R2S 2>R2S>RSH>H 2S>CO 2>CS 2>COS

23 Usuwanie H 2 S i CO 2 Metody usuwania siarkowodoru oraz ditlenku węgla: - adsorpcyjne (suche) stosowane przy niewielkich stężeniach H 2 S maksymalnie do 12 g/m 3, umożliwiają usunięcie tylko siarkowodoru, - absorpcyjne (mokre) stosowane gdy stężenie jest większe (20-40 g/m 3 ), równoczesne usuwanie H 2 S oraz CO 2. Zwykle instalacja pracuje dwuetapowo: - w pierwszym etapie następuje usuwanie związków kwaśnych, - w drugim etapie następuje regeneracja adsorbera.

24 Wykorzystanie amin monoetanoloamina MEA HOCH 2 CH 2 NH 2 dietanoloamina DEA (HOCH 2 CH 2 ) 2 NH trietanoloamina TEA (HOCH 2 CH 2 ) 3 N Metoda absorpcji w wodnych roztworach alkanoloamin. Roztwory te umożliwiają równoczesne usunięcie z gazu siarkowodoru oraz ditlenku węgla. Wybierając absorbent bierze się pod uwagę właściwości: - zdolność absorpcyjną (decyduje o ilości absorbentu), - łatwość rozkładu związków utworzonych z H 2 S i CO 2, - lotność, - stopień korozyjnego oddziaływania na aparaturę.

25 Wykorzystanie amin Monoetanoloamina posiada największą zdolność absorpcyjną, ale wadą jest stosunkowo duża prężność par oraz łatwość wchodzenia w nieodwracalną reakcję z tlenosiarczkiem węgla (COS) z której produktów można odzyskać tylko 4% MEA Reakcje (MEA) absorpcji H 2 S i CO 2 : 2HO C 2 H 4 NH 2 + H 2 S (HO C 2 H 4 NH 3 ) 2 S 2HO C 2 H 4 NH 2 + CO 2 (HO C 2 H 4 NH 3 ) 2 CO 3 do 50ºC reakcja przebiega w prawo (tworzenie siarczku i węglanu monoetanoloaminy), w temperaturze około 120ºC następuje desorpcja siarkowodoru i ditlenku węgla. Takiemu przebiegowi reakcji sprzyja również obniżenie ciśnienia.

26 Proces MEA

27 Proces MEA MEA niskie koszty absorbentu oraz mała rozpuszczalność węglanów w jego roztworach wodnych. Wady: - aktywność w reakcja z organicznymi związkami siarki, - łatwe utlenianie się do kwasów (glikolowego, szczawiowego i mrówkowego), - tworzenie mydeł w kontakcie z kwasami organicznymi (silne pienienie się), - ograniczenie temperatury regeneracji do 125ºC (korozja siarkowodorowa, rozkład MEA, unoszenie MEA), - duże straty w procesie rzędu nawet kilkuset gramów na 1000 m 3 oczyszczanego gazu (większa przy wzroście zawartości RSJ, COS), - konieczność stosowania rozcieńczonych roztworów.

28 Proces DEA

29 Proces DEA DEA: większy stopień oczyszczenia H 2 S do 5-7mg/m 3 i CO 2 poniżej 200mg/m 3, - łatwiejszy proces regeneracji absorbera, - mniejsza energochłonność regeneracji, Wady: - mniejsza stabilność termiczna, - reaktywność z kwaśnymi składnikami gazu, - produkty nieodwracalnych reakcji z niektórymi składnikami oczyszczanego gazu mają podobne do DEA temperatury wrzenia co uniemożliwia oczyszczenie roztworu.

30 Usuwanie CO 2 i H 2 S z wykorzystaniem amin gaz oczyszczony zanieczyszczenia Legenda podzespołów 1. Wieża absorbera 2. Kolumna płucząca 3. Chłodnica gazu kwaśnego 4. Zbiornik oddzielający 5. Pompa 6. Wymiennik roz. średni/ubogi 7. Kolumna płucząca 8. Podgrzewacz 9. Pompa rozpusz. ubogiego 10.Chłodnica rozpusz. ubogiego gaz surowy Legenda płynów Gaz procesowy Rozpusz. ubogi Rozpusz. średni Rozpusz. bogaty Kondensat Woda chłodząca Para nasycona Gaz kwaśny

31 Usuwanie ditlenku węgla (CO 2 ) Oczyszczony gaz Absorber Skraplacz Gaz kwaśny Zbiornik kondensatu Chłodnica rozpusz. ubogiego Kolumna płucząca Gaz zanieczyszczony Zbiornik płuczący Pompa kondensatu Wymiennik rozpuszczalnik ubogi/bogaty Rozpuszczalnik bogaty

32 Usuwanie gazów kwaśnych Proces Benfielda Gaz kwaśny Zbiornik Gaz oddzielający oczyszczony gazu kwaśnego Skraplacz gazu kwaśnego Pompa Regenerator Benfielda Absorber Benfielda Pompa kondensatu Filtr Gaz zanieczyszczony Turbina hydraul. (opcja) Pompa Zbiornik Podgrzewacz węglanu Podgrzewacz kondensatu

33 Usuwanie gazów kwaśnych Proces Benfielda Absorpcja H 2 S i CO 2 na roztworach soli metali alkalicznych. Proces Bensona-Fielda absorpcja na 25-35% wodnych roztworach węglanu potasu: CO +H O HCO +H KHCO 3 KCO +HCO +H KCO +H S KHS+KHCO szybkość uwodnienia dwutlenku węgla jest większa w wyższej temperaturze i dlatego stosuje się gorący (125ºC) roztwór węglanu potasu. Dodatkowo umożliwia usunięcie COS i CS (hydroliza do CO 2 i H 2 S), proces nieskuteczny przy usuwaniu merkaptanów.

34 Usuwanie rtęci na sitach molekularnych Absorber węgiel aktywny HGR LNG Skroplony gaz ziemny Gaz zanieczyszczony Usuwanie gazów kwaśnych Osuszanie Węglowodory ciężkie Schładzanie skraplanie Zawartość rtęci w gazach kierowanych do: - przeróbki kriogenicznej 0,001 mghg/m 3, - odbiorców komunalnych 0,04 mghg/m 3.

35 Odazotowanie gazu ziemnego

36 Instalacja niskotemperaturowa do wydzielania czystego helu

37 Gaz ziemny jako paliwo Zalety: - nie wymaga magazynowania u użytkownika, - praktycznie niezmienna jakość i równomierna temperatura spalania, - spalanie bez dymu, sadzy i popiołu, - łatwość dostosowania wielkości płomienia do rozmiarów komory spalania, - dostosowywanie temperatury płomienia do wymagań technologicznych, - łatwa obsługa palenisk, - prosty sposób zastosowania automatyzacji.

38 Gaz ziemny jako paliwo Udział gazu ziemnego w produkcji energii elektrycznej

39 Gaz ziemny jako paliwo Udział nośników energii w produkcji energii elektrycznej w Polsce

40 Gaz ziemny jako paliwo Sprzedaż gazu ziemnego do sektora energetyki w Polsce

41 Gaz ziemny jako paliwo Lokalizacja elektrowni gazowych w Polsce: 1. Siedlce (TG), 2. Lublin-Wrotków (BGP), 3. Tarnobrzeg (BGP), 4. Nowa Sarzyna (BGP), 5. Rzeszów (BGP), 6. Zawidawie (BGP), 7. Zielona Góra (BGP), 8. Kostrzyń (BGP), 9. Gorzów (BGP), 10. Władysławowo (BGP).

42 Porównanie emisji dla różnych paliw

43 Pojazdy CNG na świecie Udział całkowitej liczby pojazdów NGV na świecie Kraj Udział [%] Pakistan 21,85 Iran 15,87 Argentyna 14,57 Brazylia 12,62 Indie 8,43 Włochy 5,59

44 Stacja CNG

45 Stacja CNG

46 Stacja CNG

47 Stacje CNG w Polsce

48 Samochody CNG osobowe Parametr CNG benzyna pojemność [cm 3 ] 1368 moc [KM] moment obr. [Nm] prędkość [km/h] przyśpieszenie [s] 14,9 12,8 zużycie paliwa [/100 km] miasto 7,6 m 3 7,7 l poza 5,0 m 3 5,0 l mieszany 6,0 m 3 6,0 l Fiat Panda NaturalPower 2009 r. poj. zbiornika 17,9 m 3 30 l zasięg teoret. [km]

49 Samochody CNG osobowe Parametr CNG benzyna pojemność [cm 3 ] 1999 moc [KM] moment obr. [Nm] prędkość [km/h] przyśpieszenie [s] 12,4 zużycie paliwa [/100 km] miasto poza mieszany 7,6 m 3 7,1 l Ford Focus CNG 2008 r. poj. zbiornika 23,1 m 3 55 l zasięg teoret. [km]

50 Samochody CNG osobowe Parametr CNG benzyna pojemność [cm 3 ] 1390 moc [KM] moment obr. [Nm] prędkość [km/h] przyśpieszenie [s] 9,8 zużycie paliwa [/100 km] miasto 7,8 m 3 9,0 l poza 4,8 m 3 5,4 l mieszany 5,8 m 3 6,8 l Volkswagen Passat EcoFuel 1.4 TSI CNG 2010 r. poj. zbiornika 28,5 m 3 31 l zasięg teoret. [km]

51 Samochody CNG osobowe Parametr CNG benzyna pojemność [cm 3 ] 1796 moc [KM] moment obr. [Nm] prędkość [km/h] przyśpieszenie [s] 10,8 10,4 zużycie paliwa [/100 km] miasto 10,7 m 3 11,7 l poza 6,0 m 3 6,3 l mieszany 7,6 m 3 8,3 l Mercedes klasy E 200 NGT 2010 r. poj. zbiornika 26,5 m 3 59 l zasięg teoret. [km]

52 Samochody CNG dostawcze

53 Samochody CNG ciężarowe

54 Samochody CNG autobusy

55 Gaz ziemny w przemyśle chemicznych Z węglowodorów wydzielonych z gazu ziemnego można wytworzyć: - bezpośrednio końcowe produkty np. chlorometany, dwusiarczek węgla, cyjanowodór, kwas octowy itp., - podstawowe półprodukty acetylen, olefiny C 2 -C 4 oraz gaz syntezowy CO+H 2 (głównie do produkcji amoniaku, metanolu i wodoru).

56 Gaz syntezowy

57 Gaz syntezowy Proces prowadzi się przepuszczając mieszaninę par lekkiego surowca węglowodorowego i pary wodnej nad katalizatorem niklowym: CH 4+H2 O CO+3H 2 jest to reakcja silnie endotermiczna i przy wzroście temperatury jej równowaga przesuwa się w prawo. Ponieważ przebiega ze wzrostem objętości, wzrost ciśnienia niekorzystnie wpływa na położenie stanu równowagi. Ze wzrostem temperatury rośnie stopień konwersji metanu, co powoduje zmiany równowagowe składu gazu. Wzrasta zawartość wodoru i ditlenku węgla.

58 Gaz syntezowy

59 Gaz syntezowy Oprócz konwersji metanu przebiega również reakcja konwersji CO+H O CO +H Jest to reakcja ezgotermiczna i z podwyższeniem temperatury jej równowaga przesuwa się w lewą stronę, przy czym nadmiar pary wodnej wzmaga tworzenie się ditlenku węgla. W procesie konwersji metanu z parą wodną uzyskujemy uzyskujemy gaz syntezowy o dużej wartości stosunku objętościowego H 2 :CO (3:1). Jest ogromną zaletą, jeżeli wykorzystamy go do produkcji wodoru lub amoniaku. W przypadku procesów syntezy organicznej potrzebujemy gaz o mniejszej zawartości wodoru (1:1 do 2:1). Możemy to uzyskać przez dodanie do pary wodnej ditlenku węgla. CH 4+CO 2 2CO+H 2

60 GTL Gas To Liquids Proces rafineryjny umożliwiający konwersję gazu ziemnego lub innych węglowodorów gazowych do węglowodorów o długim łańcuchu takich jak benzyna czy olej napędowy. Gazy bogate w metan przetwarzane są na płynne paliwa syntetyczne w konwersji bezpośredniej lub z wykorzystaniem półproduktu (gazu syntezowego) w procesie Fischera-Tropscha. Ogólny zapis reakcji tworzenia się węglowodorów: m n CO+ n H2 CnH m+ n H2O 2 lub dwie główne reakcje tworzenia węglowodorów: 2 n 2n 2 2 n CO+ 2 n 1 H C H + n H O n CO+2 n H C H + n H O 2 n 2n 2

61 Proces Fischera-Tropscha

62 Gaz ziemny dla odbiorców komunalnych Grupy taryfowe sprzedaży gazu ziemnego w dystrybucyjnej sieci gazowej o ciśnieniu do 0,5 MPa: Grupa taryfowa Moc umowna [m 3 /h] Roczna ilość pobranego gazu [m 3 ] W W W W-4 10 > 8000

63 Gaz ziemny dla odbiorców komunalnych Opłata za dostawę gazu do odbiorców komunalnych w ramach umowy kompleksowej w taryfach W-1 do W-4: O k=c Q+S zs Q+S ss k+s a k O k opłata za dostawę gazu, zł, C cena gazu, zł, Q objętość gazu dostarczona w okresie rozliczeniowym, m 3, S zs stawka sieciowa opłaty zmiennej, zł/m 3, S ss stawka sieciowa opłaty stałej, zł/miesiąc, S a stawka opłaty abonamentowej, zł/miesiąc, k ilość miesięcy w okresie rozliczeniowym.

64 Gaz ziemny dla odbiorców komunalnych Ceny gazu w taryfie W-2 dla KSG w roku 2009.

65 Gaz ziemny dla odbiorców komunalnych Ceny gazu w taryfie W-2 dla różnych spółek gazownictwa w roku 2009.

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Marcin Cichosz, Roman Buczkowski Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Schemat ideowy pozyskiwania biometanu SUBSTRATY USUWANIE S, N, Cl etc. USUWANIE CO 2 PRZYGOTOWANIE BIOGAZ SUSZENIE

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych.

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Oferta handlowa Witamy Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Naszym głównym celem jest dostarczenie klientom najwyższej jakości produkt w

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Spalarnia odpadów jak to działa? a? Jak działa a spalarnia odpadów? Jak działa a spalarnia odpadów? Spalarnia odpadów komunalnych Przyjęcie odpadów, Magazynowanie

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Produkcja gazu syntezowego z gazu ziemnego i lekkich węglowodorów Dr hab. inŝ. Anna Skwierawska Przygotowanie surowca metan Usunięcie zanieczyszczeń stałych Metody

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia:

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia: Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie III rok Kazimierz Warmiński Metody oczyszczania gazów odlotowych Absorpcyjne Adsorpcyjne Spalanie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI 21.03.2006 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Szkoła Nauk Technicznych i Społecznych w Płocku C e n t r u m D o s k o n a ł o ś c i CERED REDUKCJA WPŁYWU PRZEMYSŁU U PRZETWÓRCZEGO RCZEGO NA ŚRODOWISKO NATURALNE TECHNOLOGIE

Bardziej szczegółowo

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria 5. STECHIOMETRIA 25 5. Stechiometria 5.1. Ile gramów magnezu wzięło udział w reakcji z tlenem, jeśli otrzymano 6,0 g tlenku magnezu? Odp. 3,60 g 5.2. Do 50 cm 3 roztworu kwasu siarkowego (VI) o stężeniu

Bardziej szczegółowo

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik:

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 165947 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292707 (22) Data zgłoszenia: 09.12.1991 (51) IntCl5: B01D 53/04 (54)

Bardziej szczegółowo

Technologie oczyszczania biogazu

Technologie oczyszczania biogazu Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Technologie oczyszczania biogazu Technologie oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne)

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Zadanie 7 (1 pkt) Uporządkuj podane ilości moli związków chemicznych według rosnącej liczby

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

o skondensowanych pierścieniach.

o skondensowanych pierścieniach. Tabela F Wykaz złożonych ropopochodnych znajdujących się w wykazie substancji niebezpiecznych wraz z ich opisem, uporządkowany wg wzrastających mumerów indeksowych nr indeksowy: 649-001-00-3 nr WE: 265-102-1

Bardziej szczegółowo

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia Zastosowanie i technologia przerobu gazu ziemnego

Opis modułu kształcenia Zastosowanie i technologia przerobu gazu ziemnego Opis modułu kształcenia Zastosowanie i technologia przerobu gazu ziemnego Nazwa podyplomowych Nazwa obszaru kształcenia, w zakresie którego są prowadzone studia podyplomowe Tytuł/stopień naukowy/zawodowy

Bardziej szczegółowo

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Paulina Łyko Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisław Staszica w Krakowie Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU

MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU b a n CH b 8 a n CO b 8 a n O H b a n O H C + + + + 3 d b a n dnh CH 8 3d b 8 a n CO 8 3d b 8 a n O H 3d b a n N O H C + + + + + + + # 8 8 8 8 Rodzaj bakterii Temperatura

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej

Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej Projekty realizowane w ramach Programu Operacyjnego Rozwój j Polski Wschodniej dr inż. Cezary Możeński prof. nadzw. Projekty PO RPW Wyposażenie Laboratorium Wysokich Ciśnień w nowoczesną infrastrukturę

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W1 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układ prezentacji wykładów W1,W2,W3 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne. Fizyczne prawa gazowe. Zad. 1. Ile cząsteczek wody znajduje się w 0,12 mola uwodnionego azotanu(v) ceru Ce(NO 3 ) 2 6H 2 O? Zad. 2. W wyniku reakcji 40,12 g rtęci

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I Katowice, 16.12.2009 XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I ZADANIE 1. KRZYśÓWKA ZWIĄZKI WĘGLA I WODORU (9 punktów) RozwiąŜ krzyŝówkę. Litery z wyszczególnionych pól utworzą hasło nazwę węglowodoru:

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Ile możemy zaoszczędzid na CNG?

Ile możemy zaoszczędzid na CNG? Ile możemy zaoszczędzid na CNG? Na podstawie Supertestu Ekonomii 2010 i 2011 Testów redakcyjnych Portalu cng.auto.pl Przedstawienie organizacji zajmujących się CNG w Polsce Stowarzyszenie NGV Polska -

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com PIROLIZA Instalacja do pirolizy odpadów gumowych przeznaczona do przetwarzania zużytych opon i odpadów tworzyw sztucznych (polietylen, polipropylen, polistyrol), w której produktem końcowym może być energia

Bardziej szczegółowo

1 Układ kondensacji spalin ( UKS )

1 Układ kondensacji spalin ( UKS ) 1 Układ kondensacji spalin ( UKS ) W wyniku spalania biomasy o dużej zawartość wilgoci: 30 50%, w spalinach wylotowych jest duża zawartość pary wodnej. Prowadzony w UKS proces kondensacji pary wodnej zawartej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM)

Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM) Załącznik Nr 2 do SIWZ ZP/23/2011 Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM) 1. Wstęp Badawcza instalacja służy do określenia parametrów urządzeń oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY PROCESU SPALANIA

PARAMETRY PROCESU SPALANIA PARAMETRY PROCESU SPALANIA Broszura informacyjna Spis treści Podstawowe zasady przeliczania wyników...3 1.1.Jednostki, w których wyrażane są mierzone wielkości...3 1.1.1.ppm (parts per milion)...3 1.1.2.Bezwzględne

Bardziej szczegółowo

Analiza efektów technologicznych po uruchomieniu nowego - drugiego ciągu absorpcji i desorpcji benzolu w Koksowni Przyjaźń JSW KOKS SA

Analiza efektów technologicznych po uruchomieniu nowego - drugiego ciągu absorpcji i desorpcji benzolu w Koksowni Przyjaźń JSW KOKS SA Analiza efektów technologicznych po uruchomieniu nowego - drugiego ciągu absorpcji i desorpcji benzolu w Koksowni Przyjaźń JSW KOKS SA Autorzy: Nowak Sebastian, Wołek Roman JSW KOKS SA Koksownia Przyjaźń

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA DEMONSTRACYJNA WYTWARZANIA KRUSZYW LEKKICH Z OSADÓW ŚCIEKOWYCH I KRZEMIONKI ODPADOWEJ PROJEKT LIFE+

INSTALACJA DEMONSTRACYJNA WYTWARZANIA KRUSZYW LEKKICH Z OSADÓW ŚCIEKOWYCH I KRZEMIONKI ODPADOWEJ PROJEKT LIFE+ INSTALACJA DEMONSTRACYJNA WYTWARZANIA KRUSZYW LEKKICH Z OSADÓW ŚCIEKOWYCH I KRZEMIONKI ODPADOWEJ PROJEKT LIFE+ CELE PROJEKTU 1. Wdrożenie metody utylizacji osadów ściekowych w postać kruszyw sztucznych

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi

Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi Gazy rafineryjne w Zakładzie Produkcyjnym PKN ORLEN SA w Płocku gospodarka gazami rafineryjnymi Wrzesień 2012 1 PKN ORLEN SA informacje ogólne PKN ORLEN Jesteśmy jedną z największych korporacji przemysłu

Bardziej szczegółowo

Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice)

Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice) Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice) Bałtyckie Forum Biogazu 17 18 wrzesień 2012 PODSTAWOWY SKŁAD BIOGAZU Dopuszczalna zawartość

Bardziej szczegółowo

Technologia chemiczna. Zajęcia 1

Technologia chemiczna. Zajęcia 1 Technologia chemiczna Zajęcia 1 Obecność na zajęciach Aktywność na zajęciach Zasady zaliczenia Dwa kolokwia (zaliczenie od 60%) Kolokwium I 6/7.12.2012 Kolokwium II 24/25.01.2012 Prezentacja (Omówienie

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii. dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice

Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii. dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice Źródła emisji Hg metalurgia metali nieżelaznych Emisje Hg do atmosfery pochodzą głównie

Bardziej szczegółowo

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła energii dla Polski Konferencja Demos Europa Centrum Strategii Europejskiej Warszawa 10 lutego 2009 roku Skraplanie

Bardziej szczegółowo

Metoda Elementów Skooczonych

Metoda Elementów Skooczonych Metoda Elementów Skooczonych Temat: Technologia wodorowa Prowadzący dr hab. Tomasz Stręk Wykonali Bartosz Wabioski Adam Karolewicz Wodór - wstęp W dzisiejszych czasach Wodór jest powszechnie uważany za

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Autor: Piotr Kirpsza - ENEA Wytwarzanie ("Czysta Energia" - nr 1/2015) W grudniu 2012 r. Elektrociepłownia Białystok uruchomiła drugi fluidalny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

CZĘŚĆ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1/8 CZĘŚĆ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 2/8 Spis treści 1 Ogólny opis przedmiotu zamówienia... 3 2 Opis techniczny... 3 3 Obowiązki i uprawnienia Wykonawcy... 7 4 Wymagania dotyczące dostawy katalizatorów

Bardziej szczegółowo

Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka

Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka Dodatki do paliwa LPG - teoria i praktyka Wysoka jakość paliwa LPG to nie tylko spełnienie wymagań normatywnych. Wysoka jakość to przede wszystkim zapewnienie jak najlepszych parametrów eksploatacyjnych.

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu

Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu - Parametry - Wartość parametru Jednostka Uwagi METAN [CH4] Masa molowa 16,043 Kg/Kmol Gęstość normalna 0,7175 Kg/m 3 Gęstość względna 0,5549 - Lepkość

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH A/OCH/KOR/P Produkt przeznaczony do ochrony przemysłowych systemów chłodzących przed korozją i odkładaniem się kamienia. Odpowiednio dobrane związki

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 Właściwy silnik do każdego zastosowania 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 2 13.02.2013 10:55:38 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości.

Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości. Załącznik nr 2 WZÓR Wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości. Nazwa: REGON: WPROWADZANIE GAZÓW LUB

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA

POLITECHNIKA GDAŃSKA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA ENERGETYKI I APARATURY RZEMYSŁOWEJ Zanieczyszczenia gazów i ich usuwanie Monika Piotrowska IMM Gdańsk, 2013 Spis treści 1. Zanieczyszczenia powietrza...3

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych. Biologiczne suszenie. Warszawa, 5.03.2012

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych. Biologiczne suszenie. Warszawa, 5.03.2012 Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych Biologiczne suszenie Warszawa, 5.03.2012 Celem procesu jest produkcja paliwa alternatywnego z biodegradowalnej frakcji wysegregowanej

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Usuwanie NOx w instalacji odsiarczania spalin

Usuwanie NOx w instalacji odsiarczania spalin prof. dr hab. inż. Mieczysław A. Gostomczyk, prof. dr hab. inż. Włodzimierz Kordylewski Usuwanie NOx w instalacji odsiarczania spalin Konieczność ograniczania emisji NO x do poziomu poniżej 200 mg NO 2

Bardziej szczegółowo

Energetyka konwencjonalna

Energetyka konwencjonalna ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ Energetyka konwencjonalna Dr hab. inż. prof. ZUT ZBIGNIEW ZAPAŁOWICZ Energetyka

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem prof. dr hab. inż. Andrzej Rusin dr inż. Katarzyna Stolecka bezbarwny,

Bardziej szczegółowo

Czes³awa Ewa Ropa* MODERNIZACJA INSTALACJI PROCESU TECHNOLOGICZNEGO DLA OCZYSZCZANIA I SKRAPLANIA CO 2 SEPAROWANEGO Z WÓD MINERALNYCH

Czes³awa Ewa Ropa* MODERNIZACJA INSTALACJI PROCESU TECHNOLOGICZNEGO DLA OCZYSZCZANIA I SKRAPLANIA CO 2 SEPAROWANEGO Z WÓD MINERALNYCH WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 26 ZESZYT 1 2 2009 Czes³awa Ewa Ropa* MODERNIZACJA INSTALACJI PROCESU TECHNOLOGICZNEGO DLA OCZYSZCZANIA I SKRAPLANIA CO 2 SEPAROWANEGO Z WÓD MINERALNYCH 1. WSTÊP Dwutlenek wêgla

Bardziej szczegółowo

Przemysł azotowy. Materiały pomocnicze do zajęć poprzedzających wycieczkę techniczną do Z.A. Puławy. Oprac.: dr Bogusław Chmiel dr Wiesław Grzegorczyk

Przemysł azotowy. Materiały pomocnicze do zajęć poprzedzających wycieczkę techniczną do Z.A. Puławy. Oprac.: dr Bogusław Chmiel dr Wiesław Grzegorczyk Przemysł azotowy Oprac.: dr Bogusław Chmiel dr Wiesław Grzegorczyk Materiały pomocnicze do zajęć poprzedzających wycieczkę techniczną do Z.A. Puławy Schemat otrzymywania podstawowych związków azotowych

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE Wskaźnikii emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw kotły o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW Warszawa, styczeń 2015 Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE kontakt: Krajowy Ośrodek Bilansowania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

3. ODSIARCZANIE SPALIN

3. ODSIARCZANIE SPALIN 3. ODSIARCZANIE SPALIN 3.1. Ogólna charakterystyka procesu, systematyka metod 3.2. Metoda sucha 3.3. Metoda hybrydowa sucha z nawilŝaniem 3.4. Metoda półsucha 3.5. Metoda mokra 3.6. Analiza porównawcza

Bardziej szczegółowo

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU Tomasz Bacza ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU 1. Wstęp Coraz ważniejszą alternatywą dla energetyki opartej na paliwach takich jak węglowodory czy węgiel jest energetyka pochodząca ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 C6-0267/2006 2003/0256(COD) PL 06/09/2006 Wspólne stanowisko Wspólne stanowisko przyjęte przez Radę w dniu 27 czerwca 2006 r. w celu przyjęcia rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego

Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego Barbara Smerkowska Konferencja Nowy system gospodarki odpadami komunalnymi Kraków 16-17 lutego 2012 Składnik

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe POJĘCIA PODSTAWOWE Środowisko i jego elementy. Zanieczyszczenia środowiska. Klasyfikacja. 1. Podział ze względu na źródło emisji -antropogenne (sztuczne) -biogenne (naturalne). 2. Podział ze względu na

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Barbara Smerkowska VII Spotkanie Interesariuszy Sieci Projektu BIOMASTER Kraków 30 października 2013 Zakład

Bardziej szczegółowo

... ...J CD CD. N "f"'" Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09

... ...J CD CD. N f' Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)212766 (13) 81 (21) Numer zgłoszenia 385072 (51) Int.CI 801D 53/04 (2006.01) C01C 1/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/ Załącznik nr 2 Załącznik nr 2-5 - WZÓR WYKAZU ZAWIERAJĄCEGO INFORMACJE O ILOŚCI I RODZAJACH GAZÓW LUB PYŁÓW WPROWADZANYCH DO POWIETRZA, DANE, NA PODSTAWIE KTÓRYCH OKREŚLONO TE ILOŚCI, ORAZ INFORMACJE O

Bardziej szczegółowo

Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem

Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem Kryteria stosowania CNG Cena gazu w odniesieniu do innych paliw (ON, benzyny, LPG) Ilość stacji

Bardziej szczegółowo

Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli.

Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli. Informacja do zadań 1. 2. Woda morska zawiera średnio 3,5% soli. Zadanie 1. (0.1) Które zdanie jest prawdziwe? A. W 100 g wody morskiej znajduje się 3,5 g soli. B. W 103,5 g wody morskiej znajduje się

Bardziej szczegółowo

SCHEMAT UJĘCIA GAZU ZE SKŁADOWISKA

SCHEMAT UJĘCIA GAZU ZE SKŁADOWISKA SCHEMAT UJĘCIA GAZU ZE SKŁADOWISKA Schemat ujęcia gazu ze składowiska 1 - uszczelnienie dna, 2 - drenaż odcieków, 3 - składowane odpady, 4 - orurowanie zbierania gazu, 5 - rejon rekultywacji, 6 - studnia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo