Wstęp. Kocham wolność, czyli jak zaszczepiliśmy w sobie jej gen ISBN:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wstęp. Kocham wolność, czyli jak zaszczepiliśmy w sobie jej gen ISBN: 978-83-63292-86-7"

Transkrypt

1

2 Kocham wolność, czyli jak zaszczepiliśmy w sobie jej gen Copyright Fundacja Instytut Lecha Wałęsy, Warszawa 2013 Wszystkie prawa zastrzeżone. Wydawca: Fundacja Instytut Lecha Wałęsy Al. Jerozolimskie 11/ Warszawa Nakład: egz. Autor tekstu: Piotr Metz Współpraca: Tomasz Ulanowski, Piotr Rzepka Skład i łamanie: Studio Zakład Sp. z o.o., Zdjęcia: East News Publikacja powstała we współpracy z Grupą Wydawniczą BOOKMARK SA ISBN: Obchody 20. rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 r. Fot. Łukasz Ostalski/REPORTER Wstęp Mieliśmy go w sobie zawsze. Przekazywany przez kolejne pokolenia, chowany w trudnych czasach do szafy, ale pielęgnowany i chroniony. Gen WOLNOŚCI. Słowa, które we wszystkich językach brzmi tak samo. Odważnie i dumnie. Uczyliśmy się jej i o niej, odkrywaliśmy ją codziennie w sprawach zwykłych i wielkich. Dotyczących nas samych i całych narodów. W literaturze, filmie, pieśni i piosence. W jednoznacznych skojarzeniach, często odległych od siebie. Pokojowy Nobel, Woodstock, Wielki Długopis, I Had a Dream, gest Kozakiewicza. Mam nadzieję, że dostrzeżecie ją też między słowami i dźwiękami tego wydawnictwa. Z konieczności jest ono bardzo ograniczonym, subiektywnym wyborem 50-godzinnej audycji radiowej. Słuchając jej raz jeszcze z szalenie trudnym zadaniem edycji do pojemności jednej płyty kompaktowej, odkryliśmy, że skompletowany dopiero niedawno przez naukowców ludzki genotyp zawiera jeszcze jeden niesklasyfikowany element Wolność. Mamy ją po prostu w genach. Dzielmy się nią i zarażajmy innych. Na przykład tak, jak podczas Jesieni Ludów ćwierć wieku temu. Nasza przewodnia piosenka, słowami nieżyjącego już niestety Bogdana Łyszkiewicza, ujmuje to w sposób najprostszy z możliwych: Wolność kocham i rozumiem, wolności oddać nie umiem. Piotr Metz 3

3 Fot. Lech Charewicz/EAST NEWS Warszawa żyje Światowym Festiwalem Młodzieży i Studentów, który odbywa się pod hasłem O pokój i przyjaźń. Do stolicy zjeżdża 30 tysięcy młodych ludzi ze 114 krajów. W listopadzie Władysław Gomułka tryumfalnie wraca z podróży do Moskwy. Od granicy witają go tysiące Polaków. Władysław Gomułka. Fot. Karol Szczeciński/EAST NEWS W czerwcu w Poznaniu giną ludzie*. Tu Węgry, tu Węgry. Ostatnia wolna radiostacja. Prośba do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Wcześnie rano sowieckie wojska rozpoczęły zmasowany atak na nasz kraj. Prosimy Was o natychmiastową pomoc wojskową. W imię Boga i wolności pomóżcie Węgrom! Po polskim Październiku, kiedy do władzy doszedł Władysław Gomułka*, trwa wojna na Węgrzech. Radzieckie czołgi obalają rząd Imre Nagya W Polsce rosną ceny artykułów luksusowych. Samochód marki Warszawa kosztuje już nie 80, lecz 120 tysięcy. Stanisław Królak wygrywa Wyścig Pokoju. Start jednego z etapów Wyścigu Pokoju na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie. Stanisław Królak, pierwszy polski zwycięzca Wyścigu Pokoju w 1956 r. Kultowe auto Warszawa M-20. Fot. Wiesław M. Zieliński /EAST NEWS 4 5

4 1958 W telewizji pojawia się Kabaret Starszych Panów Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego. III zjazd PZPR. Partia ma już milion członków*. Premiera filmu Baza ludzi umarłych Czesława Petelskiego. Na afiszach zabrakło nazwiska Marka Hłaski, autora opowiadania. W Czeladzi w województwie katowickim otwarto pierwszą szkołę pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego Kabaret Starszych Panów; kabaret autorski Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego nadawany przez Telewizję Polską w latach Fot. POLFILM/EAST NEWS Wiceprezydent USA, Richard Nixon, odwiedza Związek Radziecki. Nastolatki ubierają się inaczej niż reszta świata. Młodzi chcą się wyróżniać. Chłopcy i dziewczynki są świetnymi klientami dla sklepów odzieżowych. Zostawiają w nich kilka funtów tygodniowo. Sprytni sprzedawcy umieją wykorzystać koniunkturę. Już w każdym mieście jest dom towarowy z działem młodzieżowym. Dzieciaki mogą kupić ciuchy, jakie tylko chcą; szyte specjalnie dla nich. A dodatkowo mają gdzie spędzać swój wolny czas; jak grzyby po deszczu wyrosły młodzieżowe knajpki. Nadeszła nowa era. Chłopcy zrzucili wreszcie mundurki, no a dziewczynki tu wszystko jest dopuszczalne. Na ekrany kin wchodzi Popiół i diament Andrzeja Wajdy. Nikita Chruszczow i wiceprezydent USA Richard Nixon. Amerykański wiceprezydent i jego żona zostali w Moskwie ciepło powitani.«mam nadzieję, że każdy, kogo tu spotkam, będzie wobec mnie szczery» mówi Nixon. Co za ironia. Nixon zamienił w Moskwie parę szczerych zdań z Nikitą Chruszczowem. Richard Nixon: Są pewne dziedziny, w których nas wyprzedzacie. Na przykład budowa silników rakietowych, podbój kosmosu. I choć Chruszczow zgadza się ze swoim gościem, to utrzymuje, że Związek Radziecki jest lepszy także w innych dziedzinach. «Zobaczymy, który kraj zrobi więcej dla swoich mieszkańców» mówi sowiecki sekretarz generalny. Zbigniew Cybulski, Ewa Krzyżewska. Fot. POLFILM/EAST NEWS Richard Nixon: Nie bójcie się swobodnej wymiany poglądów. Kiedy tłumacz przekłada te słowa, Chruszczow odpowiada: «To wy się nie bójcie wolności słowa. My nie mamy powodu, żeby się jej bać». Richard Nixon: Cieszę się, że jesteśmy zgodni co do wartości, jakie niesie wolność słowa. Bo w końcu nawet wy nie wiecie wszystkiego. «A wy nic nie wiecie o komunizmie» odparowuje Chruszczow. 6 7

5 550. rocznica bitwy pod Grunwaldem. W miejscu bitwy odbywają się uroczystości z udziałem władz państwowych. 200 tys. ludzi ogląda odsłonięcie pomnika Grunwaldzkiego. 30 tys. młodzieży ślubuje wierność PZPR. Władze wykorzystują uroczystości do ataku na Niemcy Zachodnie Kolejka przed sklepem mięsnym. Fot. Włodzimierz Wasyluk/REPORTER Ogłoszenie Ministerstwa Handlu Wewnętrznego: Puste półki w sklepie. Fot. Mark Carrot/FOTONOVA Film Krzyżacy ogląda najwięcej widzów w historii polskiego kina do 1973 r. 25 mln ludzi. Rok Plan filmu Krzyżacy w reżyserii Aleksandra Forda. Na zdjęciu Mieczysław Kalenik, odtwórca roli Zbyszka z Bogdańca, i Grażyna Staniszewska jako Danusia. Fot. Andrzej Kossobudzki-Orłowski/FOTONOVA W związku z trudnościami w pełnym zaopatrzeniu rynku w każdy poniedziałek w restauracjach i stołówkach nie będzie się podawać potraw mięsnych, a w sklepach będzie się sprzedawać tylko podroby, salcesony, kaszanki i smalec. Bar mleczny Pod Barbakanem. Fot. Zenon Zyburtowicz/EAST NEWS W Moskwie Polska, Czechosłowacja, NRD, Węgry i ZSRR podpisują umowę o budowie rurociągu naftowego Przyjaźń. 8 9

6 W Nowej Hucie wybuchają rozruchy w obronie krzyża usuniętego przez władze z miejsca, w którym planowano budowę kościoła. Przed Sądem Wojewódzkim w Kielcach kończy się proces za nielegalne garbowanie i sprzedaż skóry. Trzy osoby zostają skazane na dożywocie, a wiceprezes spółdzielni garbarskiej na śmierć Berlin zostaje podzielony betonowym murem. W USA do sprzedaży wchodzą pigułki antykoncepcyjne. W Polsce spis powszechny. Jest nas już 29 mln 731 tys. Na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie Zbigniew Pietrzykowski, waga półśrednia, przegrywa walkę o złoto z Cassiusem Clayem, późniejszym Muhammadem Alim. Mur berliński. Fot. Wojtek Laski/EAST NEWS Feliks Stamm i Zbigniew Pietrzykowski. Tylko w tym roku 144 tysiące wschodnich Niemców wybrało wolność. Od zakończenia wojny uciekły już 3 miliony ludzi. Dzisiaj pomiędzy wschodnim a zachodnim Berlinem stoją barykady. Pracę po zachodniej stronie straciło 50 tysięcy berlińczyków ze Wschodu. Granicy strzegą czołgi, podwojono straże. Przejścia graniczne do Berlina Zachodniego są zablokowane. Linie metra i kolejki naziemnej kończą się obecnie na ostatniej stacji w sektorze radzieckim. Wczoraj do Berlina Zachodniego przybyło prawie dwa i pół tysiąca uchodźców. Dzisiaj przedarła się zaledwie garstka. Przekradali się podwórkami, małymi mostami, przepłynęli wpław przez kanał. Prezydent USA John Kennedy: Ci, którzy straszą nas wojną o Berlin Zachodni, powinni przypomnieć sobie słowa filozofa: Kto mieczem wojuje, od miecza ginie

7 Ludzie, którzy lubią nowoczesny jazz, są zwykle inteligentni, a fani tradycyjnego jazzu fatalnie się ubierają. Jeśli chodzi o facetów, to lubię, jak mają długie grzywki, białe, sztywne kołnierzyki, koszule w paski i krawat najlepiej kolorowy. I jeszcze jakaś marynarka i baaardzo ciasne spodnie Dziewczyny noszą krótkie spódniczki, pończoszki i wysokie buty z ostrymi noskami. Eleanor Roosevelt i John F. Kennedy. Fot. Everett Collection/ EAST NEWS Neon kina Skarpa na rogu Nowego Światu i Foksal. Prezydent USA John Kennedy: Rząd, tak jak obiecałem, obserwował budowę radzieckich instalacji na Kubie. W ciągu ostatniego tygodnia znaleźliśmy niezbite dowody na to, że Sowieci instalują pociski atomowe na tej zniewolonej wyspie. Rakiety zainstalowane w bazach na Kubie zagrażają całej półkuli zachodniej. Młodzież, lata 60. Fot. Lech Charewicz/EAST NEWS W Londynie powstaje Amnesty International. Przyjaciele, czasy są takie, że to, co zaraz powiemy, może być najważniejszym komunikatem, jaki kiedykolwiek został nadany przez radio. Tak, najważniejszym, bo powie wam, przyjaciele, jak ocalić skórę podczas ataku atomowego. Musimy się przygotować na najgorsze. Musimy dokładnie wiedzieć, jak się zachować. Pomoże w tym nasz «Samouczek przetrwania». Każdy może go dostać pocztą. Za jedyne 3,98 dol. Można płacić gotówką, czekiem albo odebrać przesyłkę za pobraniem. Wyślijcie zamówienie już teraz żeby zapewnić przetrwanie sobie i swojej rodzinie. Rozporządzenie Ministerstwa Kultury i Sztuki w sprawie repertuaru polskich kin. 50 procent repertuaru mają stanowić filmy z państw obozu socjalistycznego. W miastach z jednym kinem 60 procent. Atmosfera jest dziś zupełnie inna. Wszystko dzięki temu, że premier Chruszczow zgodził się zdemontować rakiety zainstalowane na Kubie i obiecał prezydentowi Kennedy emu, że zabierze je do Rosji. Ale stało się też coś więcej. Pomiędzy oboma narodami nie ma już tego napięcia i wrogości. W Moskwie publiczność przyjęła owacją występ baletu z Nowego Jorku

8 1963 W Moskwie mistrzostwa Europy w boksie i dwa złote medale dla Polski. Jeden zdobywa Jerzy Kulej, a drugi Zbigniew Pietrzykowski. Obaj pokonują bokserów radzieckich. W Radiu Wolna Europa odczytano list 34 pisarzy i uczonych do premiera Cyrankiewicza. To pierwszy akt zbiorowego protestu intelektualistów przeciwko polityce kulturalnej państwa. List podpisali między innymi: Maria Dąbrowska, Antoni Słonimski, Paweł Jasienica, Jerzy Turowicz, Jerzy Andrzejewski, Stefan Kisielewski i Melchior Wańkowicz*. Nowym przywódcą ZSRR zostaje Leonid Breżniew Jerzy Kulej. Pierwszy sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka i sekretarz generalny KPZR Leonid Breżniew. Martin Luther King: Miałem sen..., że pewnego dnia ten naród powstanie i spełni się owa deklaracja, która legła u narodzin Nowego Świata. Uznajemy za oczywiste, że wszyscy ludzie rodzą się równi. Pociągi kursujące na trasie Tokio Osaka rozwijają prędkość 220 km/h. Wpuść mnie na antenę, Phil, wpuść mnie! Jesteśmy w centrum Dallas, właśnie mija nas kolumna samochodów prezydenckich. Widzę wiele motocykli, motocykli policyjnych. Wszyscy policjanci dostali przez radio wiadomość, żeby torować kolumnie drogę. Coś się tam stało. Wydaje się, że była jakaś strzelanina. Widzę samochód prezydenta, widzę różowy kostium pani Kennedy. Oficer Secret Service przykrywa swoim ciałem pasażerów auta. W samochodzie jest też chyba gubernator Cowley i jego żona. Nie widać, kto został postrzelony, jeśli ktoś w ogóle. Ale coś jest nie tak, coś jest bardzo nie tak. Tu Dallas, Teksas. Oficjalny komunikat prezydent Kennedy nie żyje. Na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio trzy polskie sukcesy w boksie. Nasi bokserzy pokonują bokserów radzieckich. Szczęśliwą serię rozpoczyna Józef Grudzień, waga lekka. Finał w wadze lekkopółśredniej wygrywa Jerzy Kulej. W wadze półśredniej złoto zdobywa Marian Kasprzyk. W Nowym Jorku pokaz pierwszego domowego magnetowidu. W Moskwie w ścianach nowego budynku Ambasady USA znaleziono 40 ukrytych mikrofonów. Czescy podróżnicy Hanzelka i Zikmund po pięciu latach kończą w Pradze podróż dookoła świata, w czasie której przejechali 62 tys. kilometrów samochodem marki Tatra

9 1965 Martin Luther King, przywódca Amerykańskiego Ruchu na rzecz Praw Obywatelskich, otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla. Koniec procesu 10 osób oskarżonych w aferze mięsnej. Dyrektora Stołecznego Przedsiębiorstwa Handlu Mięsem Stanisława Wawrzeckiego skazano na śmierć. Wyrok wykonano. Cztery osoby skazano na dożywocie. Polscy biskupi piszą do biskupów niemieckich: Wybaczamy i prosimy o wybaczenie *. 73-letni Mao Tse-tung, przewodniczący Chińskiej Partii Komunistycznej, wystąpił na wiecu w Pekinie. Prawie milion młodych Chińczyków z Czerwonej Gwardii zapełniło plac Niebiańskiego Spokoju. Premier Chin, który również przybył na wiec, zaapelował do młodzieży, by pozytywnie odpowiedziała na wezwanie do Wielkiej Rewolucji Kulturalnej oraz do zwiększenia produkcji przemysłowej i rolnej Młody, 22-letni człowiek, Roger La Port, był określany jako pacyfista, był też członkiem katolickiego Ruchu Robotniczego i studentem seminarium duchownego. Aktywnie występował przeciwko amerykańskim działaniom zbrojnym w Wietnamie. Uczestniczył w wiecach, podczas których młodzi palili karty powołania. Dziś o piątej rano Roger La Port podpalił się. Powiedział, że wybrał tak wczesną porę, żeby nikt go nie mógł powstrzymać. W ciągu ostatnich 20 lat rąbek spódnicy wędrował coraz wyżej i wyżej. W końcu moda dotarła tam, gdzie wzrok dotąd nie sięgał. Brwi idą w górę, gdy się widzi dzieło projektantów z Londynu spódniczkę kończącą się około 12 cm NAD KOLANEM! Niektórzy kreatorzy nadal jednak pilnują, by damskie kolanka skrywała tajemnica. Co więc mają zrobić biedne dziewczęta? Może ten skok od maksi do mini to zwierciadło naszych czasów w górę idą drapacze chmur i koszty utrzymania. W TVP sygnalna emisja pierwszego odcinka Czterech pancernych i psa. Na Helu odsłonięto pomnik Bohaterów Westerplatte. Czterej pancerni i pies Przez pierwsze godziny demonstracji przyglądali się tylko dziennikarze i policjanci. Był też jakiś facet w mundurze i ze swastyką na ramieniu. Niósł wielki kanister i transparent z napisem «Darmowa benzyna i zapałki dla każdej pacyfistycznej łajzy, która chciałaby się podpalić». No, ale w końcu nie znajdował się na swoim terytorium. Demonstranci go poturbowali i zabrali mu transparent. W Chinach rewolucja kulturalna Mao Tse- -tunga doprowadza do rozlewu krwi. Niebezpieczeństwo grozi każdemu, kto ma inne zdanie od przewodniczącego. Koncert Rolling Stonesów w Sali Kongresowej Pałacu Kultury w Warszawie. Ci, dla których nie ma już biletów, stoją przed Pałacem. Milicja próbuje ich rozpędzić. Próba kończy się bijatyką. Po raz pierwszy od 1959 r. władze podnoszą ceny mięsa, przetworów mięsnych i słoniny. W Afryce Południowej przeprowadzono pierwszy na świecie udany przeszczep ludzkiego serca. 56-letni Louis Washkansky otrzymał serce 25-letniej dziewczyny. Moda na spódniczki mini. Fot. Andrzej Kossobudzki- -Orłowski/FOTONOVA 16 17

10 1968 O godzinie szóstej wróciłem do pokoju na telewizję. Mieszkałem w pokoju 309, a doktor King w 306, mniej niż 20 m ode mnie. Kiedy włączyłem telewizor, zobaczyłem go na ekranie. Martin Luther King: Czekają nas trudne dni, ale ja się tym nie martwię, bo ja dotarłem już na szczyty. Już się nie martwię. Tak jak każdy, chciałbym żyć długo, ale nie jest to już dla mnie najważniejsze. Chcę po prostu wypełniać wolę bożą. Bo to Bóg pozwolił mi wejść na szczyty. I spojrzałem w dół, i zobaczyłem ziemię obiecaną. Mogę tam z wami nie dotrzeć, ale chcę, żebyście wiedzieli, że nasz lud dojdzie kiedyś do ziemi obiecanej. Dlatego jestem dziś szczęśliwy i nic mnie nie martwi, nikogo się nie boję. Moje oczy widziały już nadejście Pana. Kiedy skończył się program, chciałem wyłączyć telewizor. Wtedy usłyszałem strzał. Wybiegłem na balkon. Na ziemi leżał doktor King. Senator Robert Kennedy: Nikt, nieważne gdzie żyje i czym się zajmuje, nie może być pewny, że nie będzie następną ofiarą bezsensownego mordu. Znowu to samo, kolejny mord w naszym kraju. Czemu? Senator Robert Kennedy. Fot. Everett Collection/ EAST NEWS Senator Kennedy, brat zamordowanego w 1963 r. prezydenta Johna Kennedy ego, wygrywa prawybory w Kalifornii. To zwycięstwo praktycznie gwarantuje mu nominację Partii Demokratycznej w tegorocznych wyborach prezydenckich. Senatorze, jaki ma pan pomysł, jak zamierza pan pokonać Huberta Humphreya? Senator Kennedy został... Senator Kennedy został postrzelony. Czy to możliwe, czy to możliwe? To możliwe, panie i panowie, to możliwe... Nie tylko senator Kennedy... O mój Boże, senator Kennedy został postrzelony. Oprócz senatora także szef jego kampanii wyborczej został prawdopodobnie postrzelony w głowę. Rayford Johnson złapał jakiegoś mężczyznę, chyba tego, który strzelał. Tak, tego, który strzelał. Uwaga, on cały czas ma pistolet. Celuje we mnie. Uwaga, niech mu zabiorą broń. Ostrożnie. Zabierzcie mu pistolet! Zabierzcie mu pistolet! Zabierzcie mu pistolet. Uważajcie na ten pistolet. Łapać pistolet! Uwaga na pistolet. Trzyma go w ręce. Złapać go za kciuk, za kciuk, za kciuk! Złapcie go za kciuk i złamcie go, jeśli trzeba, złapcie go za ten kciuk. O tak, bardzo dobrze, Rayford. Łapać go. 18 Martin Luther King. Fot. Everett Collection/EAST NEWS Edward Kennedy: Mój brat nie powinien być idealizowany dlatego, że zginął. Będziemy go po prostu pamiętać jako dobrego, porządnego człowieka. Człowieka, który dostrzegał zło i próbował je naprawić. Który widział cierpienie i próbował mu zaradzić. Który widział wojnę i próbował ją skończyć. Ci z nas, którzy go kochali i którzy odprowadzają go dzisiaj na wieczny odpoczynek, modlą się, by jego wizja opanowała kiedyś cały świat. On często powtarzał: «Niektórzy widzą, co się dzieje i tłumaczą dlaczego. Ja marzę o tym, czego nigdy jeszcze nie było, i pytam: dlaczego nie?» 19

11 Edward Ochab rezygnuje ze stanowiska przewodniczącego Rady Państwa. Mówi: Jako Polak i komunista protestuję z najgłębszym oburzeniem przeciw hecy antysemickiej *. W Paryżu toczą się najcięższe walki uliczne od wyzwolenia miasta w 1944 r. Młodzież wyszła na ulicę, po tym jak władze zamknęły uniwersytet. Wcześniej na Sorbonie starli się zwolennicy i przeciwnicy wojny w Wietnamie. Policja zareagowała bardzo ostro. Studenci podjęli wyzwanie i wydali wojnę władzom. Policja próbuje rozbić ustawioną na środku ulicy barykadę, którą demonstranci zrobili z kawałków metalowych płotów. Oddziały szturmowe policji stanęły teraz w odległości prawie 100 m od demonstrantów. Znowu gaz łzawiący, znowu gaz. Dostał mi się do oczu. Jeśli raz to zrobiłeś, jeśli rzuciłeś kamieniem, zaatakowałeś policjanta albo pięciu policjantów i widziałeś, jak uciekają, to już wiesz, że możesz wszystko. Że możesz zmienić wszystko, jeśli jesteś tylko wystarczająco zdeterminowany. O trzeciej rano, 21 sierpnia 1968 r., obudziłem się w zupełnie innym świecie. Kiedy nagrywam te słowa, rosyjskie czołgi, gotowe do akcji, stoją pod moim oknem. Możecie pomyśleć, że Czesi to tchórze, bo nie podjęli walki, ale przecież nie można iść z gołymi rękoma na czołg. Mimo apelu ze strony czechosłowackich władz o zachowanie spokoju i godności w obliczu agresji radzieckie wojska musiały wywalczyć sobie drogę do niektórych punktów Pragi i innych miast. Słuchacie wolnego radia nadającego z Czechosłowacji. Apelujemy do wszystkich rozgłośni w Rumunii, Jugosławii. Proszę, poinformujcie o sytuacji w Czechosłowackiej Republice Socjalistycznej. Proszę, przekażcie prawdę całemu światu. Ministrem obrony narodowej zostaje generał Wojciech Jaruzelski. Władze decydują, że kandydaci na studia dostaną dodatkowe dwa punkty za pochodzenie robotnicze lub chłopskie. Podczas uroczystości dożynkowych na Stadionie Dziesięciolecia Ryszard Siwiec, były żołnierz AK, dokonuje aktu samospalenia. Protestuje przeciwko udziałowi Wojska Polskiego w inwazji na Czechosłowację*. W Warszawie V Zjazd Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Gościem jest sekretarz generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Leonid Breżniew. Oferuje braterską pomoc krajom, w których zdobycze socjalizmu zostałyby zagrożone. Wojciech Jaruzelski. Fot. World History Archive/ East News 36 krajów podpisuje w Moskwie traktat o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. Protest Ryszarda Siwca na Stadionie Dziesięciolecia. Fot. Leszek Łożyński/REPORTER 20 21

12 1969 W Czechosłowacji student Jan Palach dokonuje aktu samospalenia. Protestuje przeciwko okupacji jego ojczyzny przez wojska Układu Warszawskiego. Na ekrany polskich kin wchodzi Rejs Marka Piwowskiego. W Polsce pierwsze rozprawy uczestników protestu* w marcu 1968 r. Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego skazano na trzy i pół roku więzienia, Adama Michnika na trzy lata. ało, wszyscy iły się tłumy. Wielu płak Na placu Wacława zgromadz ej procesji cich w ało erow masz osób zachowywali powagę. Ok. 500 Płonęły a. flag ka owac ewała czechosł przez plac. Nad nimi powi światełkach. Cokół został w ł toną awa Wacł tego znicze. Pomnik Świę ono wieńce. yczkami. U stóp Wacława złoż cały przykryty małymi płom y do Czechoczył wkro ka wojs obce y, kied Od sierpnia zeszłego roku swojego kraju jednoczą się wokół słowacji, mieszkańcy tego świętego. e Orzeł, tu Houston, na razi idzie dobrze. Podchodzimy do lądowania, wszystko idzie dobrze. Tu Houston, masz zgodę na lądowanie. Zapalam światła. Naprzód, naprzód. Jeszcze 13 m. Wzbijamy pył. Jeszcze naprzód, trochę w prawo. Houston, tu baza na Morzu Spokoju. Orzeł wylądował. Jestem przy drabinie. Wychodzę z lądownika... To taki mały krok dla czło wieka, a jakże wielki skok dla ludzkości. Buzz Aldrin podczas pierwszego lądowania na Księżycu 22 Fot. Everett Collection /EAST NEWS 1970 Przeciwko podwyżkom żywności protestują robotnicy na Wybrzeżu. W grudniu dochodzi do krwawych starć z milicją i wojskiem* Styczeń. Na Wybrzeżu znowu strajki. Kolejny pożar gasi osobiście pierwszy sekretarz PZPR towarzysz Edward Gierek*. W Związku Radzieckim władze postanowiły, że młodzi mężczyźni nie będą już zatrzymywani za długie włosy. Polskie władze zwalniają rolników z obowiązkowych dostaw płodów rolnych Obniża się ceny następujących telewizorów: Lazurytów 19 z 7,3 tys. do 6,6 tys. zł, Ametystów i Neptunów 19 cali z 8,2 tys. do 7 tys. zł, Berylów cale z 10,7 tys. do 9,5 tys. zł, a Berylów 102 z 11,9 tys. do 10 tys. zł. 23

13 1973 W Starym Teatrze w Krakowie premiera Dziadów w reżyserii Konrada Swinarskiego. Spektakl zostaje uznany za jedno z najwybitniejszych osiągnięć teatru polskiego Na Wembley drużyna Kazimierza Górskiego remisuje 1:1 z Anglikami. Awans na mistrzostwa świata w Monachium zapewnia nam bramka Jana Domarskiego. W USA powstaje pierwszy komputer osobisty. Twórca radzieckiej bomby atomowej, a obecnie dysydent, Andriej Sacharow otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla. Trzydzieści pięć państw podpisuje w Helsinkach porozumienie na temat bezpieczeństwa i współpracy w Europie. Wszyscy mają nadzieję, że ten dokument zapewni suwerenność wielu krajom Europy, przestrzeganie podstawowych praw człowieka i doprowadzi do końca zimnej wojny Umiera Kazimierz Moczarski, autor słynnych Rozmów z katem. Moczarski, były żołnierz AK, został przez komunistyczne władze zamknięty w więzieniu w jednej celi z likwidatorem warszawskiego getta Gruppenführerem SS Jürgenem Stroopem. Adam Hanuszkiewicz wystawia w Teatrze Narodowym Balladynę Juliusza Słowackiego. Uwspółcześniona inscenizacja wzbudza kontrowersje. Krytykom nie podoba się, że bohaterowie sztuki jeżdżą po scenie japońskimi motocyklami. Kazimierz Moczarski po wyjściu z więzienia. Fot. archiwum Elżbiety Moczarskiej/ FOTONOVA W Monachium mistrzostwa świata w piłce nożnej. Polscy piłkarze zdobywają brązowy medal. W walce o trzecie miejsce pokonują Brazylię. Grand Prix Festiwalu Filmowego w Gdyni zdobywa Jerzy Hoffman i jego Potop. Kadr z filmu Potop. Na zdjęciu Daniel Olbrychski

14 1976 Rada Państwa PRL ratyfikuje Międzynarodowy Pakt Praw Człowieka uchwalony przez ONZ w 1966 r Sejm zapisuje w konstytucji przewodnią rolę PZPR i sojusz z ZSRR*. Jedynym posłem, który nie popiera zmian w konstytucji i wstrzymuje się od głosu, jest Stanisław Stomma. Rząd podwyższa ceny. Mięsa o 69 proc., drobiu o 30 proc., masła i serów o połowę, a cukru dwukrotnie. W całej Polsce wybuchają strajki. Do największych protestów dochodzi w Radomiu i Ursusie. Siły bezpieczeństwa zatrzymują dwa i pół tysiąca osób*. Po protestach społecznych rząd wycofuje się z podwyżek cen żywności. Na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu Polacy zdobywają 24 medale, w tym siedem złotych. Rząd wprowadza kartki na cukier. Każdemu dorosłemu Polakowi przysługują 2 kg słodkości miesięcznie. Po zamieszkach wywołanych podwyżką cen powstaje Komitet Obrony Robotników. Na ekrany kin wchodzi film Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru *. Powstaje Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, czyli ROPCiO. W Krakowie nieznani sprawcy mordują studenta UJ i współpracownika KOR Stanisława Pyjasa. Krystyna Janda i Zdzisław Kozień w filmie Człowiek z Marmuru. Z przylądka Canaveral startują bliźniacze sondy Voyager. Na złotych płytach niosą posłanie do obcych cywilizacji. Zapisano je w 55 językach. Po polsku brzmi ono: Witajcie istoty z zaświatów. Strajk w Zakładach Mechanicznych Ursus. Fot. Zbigniew Garwacki/FOTONOVA 26 27

15 1978 Prezydent USA Jimmy Carter: Radziecka inwazja na Afganistan stanowi poważne zagrożenie dla pokoju. Grozi dalszą ekspansją na inne kraje w południowo-zachodniej Azji. Taka agresywna polityka niepokoi ludzi na całym świecie W Polsce wybory do 2 tys. 352 rad narodowych. Oficjalnie bierze w nich udział 98 proc. wyborców, a 99 proc. głosujących popiera listę Frontu Jedności Narodu. W Afganistanie znajduje się 80 tys. żołnierzy radzieckich. Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki jako pierwsi zdobywają zimą Mount Everest. Na festiwalu filmowym w Moskwie jedną z głównych nagród zdobywa Amator Krzysztofa Kieślowskiego. Jury VI Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych przyznaje Amatorowi Złote Lwy Amerykanie wstrzymują ratyfikację układu o ograniczeniu zbrojeń nuklearnych SALT II. Stawiają też ultimatum w sprawie igrzysk olimpijskich, które latem mają odbyć się w Moskwie. W katastrofie polskiego samolotu pasażerskiego lecącego z Nowego Jorku do Warszawy ginie 87 osób, w tym Anna Jantar. Podwyżka cen mięsa. Władze tłumaczą ją rozszerzeniem sprzedaży komercyjnej. W całym kraju wybuchają strajki*. Na bramie Stoczni Gdańskiej robotnicy wywieszają tablicę z 21 postulatami. Pierwszy dotyczy zgody władz na wolne związki zawodowe. Sąd w Warszawie rejestruje NSZZ Solidarność. Tablica z 21 postulatami. Fot. Jan Palik/FOTONOVA Związek Radziecki rozpoczyna interwencję zbrojną w Afganistanie. Janusz Krzysztof Kieślowski. Fot. Janusz Guttner/EAST NEWS Delegacja NSZZ Solidarność po złożeniu wniosku o rejestrację związku. Marian Jurczyk, Kazimierz Świtoń, Lech Wałęsa. Fot. Wojtek Laski/EAST NEWS 28 29

16 1981 Kartki na mięso. Fot. W. Pniewski/REP ORTER W Moskwie odbywają się XXII Igrzyska Olimpijskie. Polacy zdobywają trzy złote medale. Najwięcej emocji budzi skok o tyczce Władysława Kozakiewicza i jego słynny gest w stronę moskiewskiej widowni. Rząd wprowadza kartki na mięso. em. Włamobilu i witał się z tłum Papież jechał w swoim papa Papież upadł ał. strz padł y kied, śnie wyciągał do kogoś dłoń u minut go sekretarza. W ciągu kilk opow ramiona swojego prywatne rawd Najp ie. Rzym w ego szpitala odwieziono go do najlepsz y. owan oper dobniej jest teraz Zamach na papieża Jan a Pawła II. Plac Św. Piotra, Wat ykan, VII Plenum KC PZPR usuwa Edwarda Gierka z Komitetu Centralnego. Obarcza go odpowiedzialnością za kryzys ekonomiczny, społeczny i wewnątrzpartyjny. Nowym pierwszym sekretarzem zostaje Stanisław Kania. 30 Rok Moskwa, ig rzyska olimpi Mistrz ol jskie. impijski Władysław Kozakiewic z pokazu gest Koza je tzw. Fot. Lesz ki ew ic za. ek Fidusi ew icz/report ER Człowiek z żelaza Andrzeja Wajdy otrzymuje Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes. KPZR: Socjalistycznej Polski, bratniej Polski nie opuścimy w biedzie i nie damy jej skrzywdzić. Polska prasa publikuje list KC KPZR do KC PZPR, w którym kierownictwo ZSRR wyraża zaniepokojenie wydarzeniami w Polsce. W liście przypomniano słowa Leonida Breżniewa wygłoszone na XXVI Zjeździe Na IX Nadzwyczajnym Zjeździe PZPR premier gen. Wojciech Jaruzelski mówi: Pozostają pytania. Kto za tym wszystkim stoi? Kto zmierza ku konfrontacji, ku antysocjalistycznej awanturze? 31

17 Zjazd Solidarności wywołuje protest Komitetu Centralnego KPZR i rządu radzieckiego. W oświadczeniu przekazanym Stanisławowi Kani i Wojciechowi Jaruzelskiemu czytamy: Pierwsza tura zjazdu Solidarności stała się trybuną, z której rozbrzmiewały oszczerstwa i zniewagi pod adresem naszego państwa. Oburzającą prowokacją stało się przyjęte w Gdańsku tzw. posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej. Gen. Wojciech Jaruzelski zostaje pierwszym sekretarzem KC PZPR. 13 grudnia Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego wprowadza stan wojenny*. Po dwutygodniowej przerwie związanej z wprowadzeniem stanu wojennego władze oświatowe wznawiają lekcje w szkołach podstawowych i średnich. Podczas pacyfikacji strajku w kopalni Wujek ginie dziewięciu górników. Sejm uchwala ustawę o związkach zawodowych. Zgodnie z nią związki zawodowe stoją na gruncie zasad społecznej własności środków produkcji, uznają przewodnią rolę PZPR w budowie socjalizmu oraz konstytucyjne zasady polityki zagranicznej PRL. Ponadto rejestracje związków zawodowych dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy tracą moc. 13 grudnia 1981; sta n wojenny. Fot. Wojtek Laski/EA ST NEWS W wielu miastach Polski odbywają się niezależne demonstracje pierwszomajowe. Milicja zatrzymuje ok. tysiąca osób W komisariacie przy ulicy Jezuickiej w Warszawie milicjanci biją 19-letniego Grzegorza Przemyka. Dwa dni później Przemyk umiera*. Krzyż pod kopalnią Wujek, gdzie 16 grudnia r. ZOMO zastrzeliło dziewięciu górników Fot. Wojtek Laski/EA ST NEWS 32 Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazuje zaocznie na karę śmierci Zdzisława Najdera, dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Wcześniej skazano zaocznie na śmierć ambasadorów PRL w USA i Japonii, Romualda Spasowskiego i Zdzisława Rurarza. Obaj po wprowadzeniu stanu wojennego poprosili o azyl polityczny w USA. Grzegorz Przemyk. Lech Wałęsa otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla*. Fot. Fotonova 33

18 1984 Stany Zjednoczone i Związek Radziecki prowadzą rozmowy rozbrojeniowe Bogdan Lis, członek Tymczasowego Komitetu Koordynacyjnego Solidarności, wpada w ręce SB. Lis ukrywał się od 13 grudnia 1981 r. W Krakowie powstaje Ruch Wolność i Pokój. Wojciech Jankowski, 21-letni nauczyciel z Gdańska, prosi o umożliwienie odbycia służby zastępczej. Odmawia przyjęcia karty powołania i odsyła swoją książeczkę wojskową. Sąd Marynarki Wojennej w Gdyni skazuje go na trzy i pół roku więzienia Zespół Zbigniewa Religi wykonuje pierwszą w Polsce operację przeszczepu serca. Demonstracja grupy pacyfistów z ich symbolem oznaczającym Wolność i pokój. Fot. Wojtek Laski/EAST NEWS Amerykański naukowiec Carl Sagan: Szacuje się, że w wymianie nuklearnych ciosów pomiędzy USA a ZSRR zginie około miliarda ludzi. Szacuje się też, że podczas tak zwanej nuklearnej zimy umrze, głównie z głodu, kilka dalszych miliardów. No cóż, miliard plus kilka miliardów daje ok. pięciu miliardów, a tyle jest dziś ludzi na ziemi. W Warszawie zatrzymano Zbigniewa Bujaka, członka Tymczasowego Komitetu Koordynacyjnego Solidarności. Bujak ukrywał się od czasu wprowadzenia stanu wojennego. Do przebywającego na zesłaniu w Gorkim Andrieja Sacharowa dzwoni Michaił Gorbaczow, proponując mu powrót do Moskwy po sześciu latach wygnania. W Polsce trwa trzecia od wprowadzenia stanu wojennego amnestia. Minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak informuje, że wolność odzyskało 225 więźniów politycznych. Rzecznik prasowy rządu Jerzy Urban informuje, że władze PRL przekażą bezdomnym mieszkańcom Nowego Jorku pięć tys. śpiworów i koców. List gończy za Zbigniewem Bujakiem

19 Wybuch w elektrowni atomowej w Czarnobylu. tórych rewczoraj wieczorem. W niek rokrot Wieści z Finlandii przyszły czte albo dwuy promieniowanie jonach kraju zanotowaliśm nie większe niż zwykle. W nocy nad Szwecją padał deszcz. To oznacza, że wzrosło promieniowanie gruntu. W wielu miejscach nawet dziesięciokrotnie. W niektórych nawet stukrotnie. Z 30-kilometrowej strefy dookoła elektrowni ewakuowano wszystkich mieszkańców. Przywódca Związku Radzieckiego Michaił Gorbaczow przedstawia zasady głasnosti i pierestrojki.? y jakiś samolot. Co on robi Nad placem Czerwonym krąż ił się madz zgro tłum y godn iary Coś niesamowitego. Niew u. y właśnie wylądował na plac wokół tego samolotu, któr 19-letniego Niemca Mathiasa Rusta. Ten samolot to maleńka cessna pilotowana przez Rust pozbawia pracy ministra i wiceprzemykając przez radziecki system obrony lotniczej, ministra obrony ZSRR. malowane Krasnale pisach wanych na na zamalo h. yc OVA antyrządow Piękny wiosenny dzień, wszędzie kwitną jabłonie, bawią się dzieci. Po ulini cach krążą żołnierze ubra onochr ony inez komb e biał w ne i wyposażeni w liczniki Geigera. Personel medyczny pobiera ludziom krew. To mrożący krew w żyłach widok. owa. Czarnobyl. Elektrownia atom Widoczny zniszczony wybuchem czwarty reaktor. EPORTER Fot. Anatoly Rasskazov/UPG/R Według oficjalnych danych od 1980 r. z Polski wyjechało 740 tys. osób. Większość emigrantów nie ukończyła 35. roku życia. Instytut Gospodarki podaje, że na zakończenie roku zadłużenie Polski przekracza 31 mld dol. Czarnobyl Carrot/FOT Fot. Mark ON We Wrocławiu odbywa się pierwszy happening Pomarańczowej Alternatywy. Dobre czerwone krasnale rozdają przechodniom cukierki*. an: Prezydent USA Ronald Reag aczow, jeśli naprawdę Sekretarzu generalny Gorb i wolności dla Związku oju pragnie pan pokoju, rozw odniej, niech pan przyjradzieckiego i Europy Wsch otworzy tę bramę. pan h Niec ę! bram dzie pod tę i ten mur. obal pan h niec Panie Gorbaczow, Po miesiącach negocjacji Amerykanie i Rosjanie dochodzą do porozumienia w sprawie ograniczenia liczby pocisków nuklearnych średniego zasięgu. Fot. Vladimir Ostapenko/ UPG/REPORTER 36 37

20 1988 PAP: Radio Wolna Europa i inne zachodnie rozgłośnie polskojęzyczne nie będą już zagłuszane. Wiosną w Polsce wybuchają strajki. Pracę przerywają robotnicy z Huty imienia Lenina, Huty Stalowa Wola i gdańscy stoczniowcy. Na festiwalu filmowym w Berlinie Zachodnim Krzysztof Kieślowski otrzymuje Felixa za Krótki film o zabijaniu. Jest 12:15, sobota 11 czerwca 1988 r. Nadszedł ten wielki dzień. Bierzecie udział w wielkim wydarzeniu, które ogląda albo którego słucha ponad miliard telewidzów i radiosłuchaczy w 50 krajach. To koncert z okazji 70. urodzin Nelsona Mandeli. Będzie dziesięć godzin muzyki, 50 artystów z całego świata, w tym Dire Straits, Whitney Houston, Simple Minds. George Michael: Na początku myślałem, żeby nie śpiewać swoich piosenek. Częściowo dlatego, że nie wiem, co inni będą grać. Nie chciałbym też, żeby to wyglądało jak promocja moich piosenek. Po drugie, jako piosenkarz wolę śpiewać czyjeś piosenki, po prostu lubię to robić. Chodzi o to, że biały śpiewa czarną muzykę. Stevie Wonder: Chciałbym przekazać Nelsonowi Mandeli, że my tutaj świętujemy jego urodziny. Wszyscy tu jesteśmy jednak świadomi faktu, że Nelson Mandela jest nadal w niewoli. Wszyscy tu rozumiemy, że nikt z nas, niezależnie od tego, skąd pochodzi, nie będzie wolny, jeśli wolności nie odzyska Nelson Mandela. Zamieszki w okupowanym przez Chiny Tybecie. Tybetańczycy wychodzą na ulice z okazji 30. rocznicy powstania przeciwko chińskiej okupacji. Armia brutalnie tłumi demonstracje. Kilka osób traci życie. Podczas wizyty przywódcy ZSRR Michaiła Gorbaczowa w Chinach dochodzi do protestu chińskich studentów. Tysiące młodych Chińczyków wychodzą na plac Niebiańskiego Spokoju. Tuż obok odbywa się bankiet, który chińskie władze wydają na cześć radzieckiego gościa Tu Radio Pekin. Zapamiętajcie ten dzień 3 czerwca 1989 r. Tego dnia w stolicy Chin doszło do tragedii. Tysiące ludzi, w większości niewinni cywile... Tysiące zginęły zmasakrowane przez wojsko. Żołnierze użyli transporterów opancerzonych i karabinów, żeby rozproszyć tłum. Zginęli także nasi koledzy z Radia Pekin. W Polsce wybory parlamentarne. Pierwsze po wojnie, w których oddany głos naprawdę coś znaczy. Nowy Sejm, w którym zasiadają posłowie Solidarności, wybiera Tadeusza Mazowieckiego na premiera rządu*. W Polsce trwają negocjacje w sprawie rozmów władz i podziemnej opozycji przy Okrągłym Stole*. 38 Obrady Okrągłego Stołu. Na zdjęciu Lech Wałęsa. Fot. Igor Śnieciński/REPORTER Kampania wyborcza. Fot. Tomasz Wierzejski/FOTONOVA Plakat wyborczy Solidarności W samo południe autorstwa Jerzego Sarneckiego. Fot. Tomasz Wierzejski/FOTONOVA 39

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Narodziny wolnej Polski

Narodziny wolnej Polski Narodziny wolnej Polski 1. Zniesienie stanu wojennego 22 lipca 1983 Zdelegalizowanie Solidarności ; w jej miejsce powołano Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ); na czele Alfred Miodowicz

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Kalendarium stanu wojennego. Autor: Gazeta Wyborcza. Rodzaj materiału: artykuł. Data publikacji: 2005-12-13. 12/13 grudnia 1981

Tytuł: Kalendarium stanu wojennego. Autor: Gazeta Wyborcza. Rodzaj materiału: artykuł. Data publikacji: 2005-12-13. 12/13 grudnia 1981 Tytuł: Kalendarium stanu wojennego Autor: Gazeta Wyborcza Rodzaj materiału: artykuł Data publikacji: 2005-12-13 12/13 grudnia 1981 Godzina 23:00 - przerwanie połączeń telefonicznych i teleksowych. Około

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

Temat: PRL w okresie rządów Gomułki

Temat: PRL w okresie rządów Gomułki Temat: PRL w okresie rządów Gomułki 1. Poznański czerwiec. 5 marca 1953 roku umiera Stalin Śmierć Stalina - Kronika Filmowa Stopniowe łagodzenie terroru; 1953 r., ucieczka na zachód Józefa Światły i jego

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń

Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń Obrady Okrągłego Stołu 6 L U T Y 5 K W I E C I E Ń 1 9 8 9 Okrągły Stół negocjacje prowadzone od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 przez przedstawicieli władz PRL, opozycji solidarnościowej oraz kościelnej (status

Bardziej szczegółowo

Temat: Dominacja ZSRR w Europie Środkowej i Wschodniej.

Temat: Dominacja ZSRR w Europie Środkowej i Wschodniej. Temat: Dominacja ZSRR w Europie Środkowej i Wschodniej. 1. Państwa Europy Środkowej i Wschodniej obóz państw socjalistycznych, kraje demokracji ludowej : Bułgaria, Czechosłowacja, Polska, NRD, Rumunia,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

Temat: Jesień Ludów rozpad systemu komunistycznego.

Temat: Jesień Ludów rozpad systemu komunistycznego. Temat: Jesień Ludów rozpad systemu komunistycznego. 1. Polityka Gorbaczowa i jej konsekwencje 1982r., umiera L. Breżniew; po nim w ZSRR rządzą Jurij Andropow i Konstantin Czernienko ZSRR w coraz większym

Bardziej szczegółowo

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność.

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność. Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12082,12-maja-1981-roku-sad-zarejestrowal-nszz-solidarnosc-rolnikow-indywidualnyc h.html Wygenerowano: Poniedziałek, 5 września

Bardziej szczegółowo

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d Wolne wybory Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku (tzw. wolne wybory) odbyły się w dniach 4 i 18 czerwca 1989. Zostały przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2 Rozdział VII. W powojennej Polsce GRUPA A 8 1. Podaj rok, w którym miały miejsce poniższe wydarzenia. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu 2. Zdecyduj, czy poniższe zdania są

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AKCJI W REGIONIE LUBELSKIM

RAPORT Z AKCJI W REGIONIE LUBELSKIM AKCJA SOLIDARNI Z TYBETEM 21 MARCA 2008 ROKU STOWARZYSZENIE MŁODZ DEMOKRACI REGION LUBELSKI RAPORT Z AKCJI W REGIONIE LUBELSKIM 21 marca br. o godz. 15.00 na Placu Litewskim w Lublinie, o godz. 14.00 na

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności.

NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności. NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności. GOSPODARKA KOMUNISTYCZNA plany gospodarcze nacjonalizacja kolektywizacja (PGR) industrializacja RWPG SPOŁECZEŃSTWO W

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2009 BS/172/2009 WYDARZENIE ROKU 2009 W POLSCE I NA ŚWIECIE

Warszawa, grudzień 2009 BS/172/2009 WYDARZENIE ROKU 2009 W POLSCE I NA ŚWIECIE Warszawa, grudzień 2009 BS/172/2009 WYDARZENIE ROKU 2009 W POLSCE I NA ŚWIECIE Na podstawie odpowiedzi na pytanie otwarte (czyli takie, na które respondenci sami formułują odpowiedź) można stwierdzić,

Bardziej szczegółowo

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe Wybory w Polsce Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe WYBORY NA URZĄD PREZYDENT RP Kadencja pięcioletnia, urząd można sprawować tylko dwa razy (art. 127 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM "SOLIDARNOŚĆ" LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE

PROGRAM SOLIDARNOŚĆ LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE Lp. Numer wniosku PROGRAM "SOLIDARNOŚĆ" LISTA WNIOSKÓW ROZPATRZONYCH POZYTYWNIE Nazwa wnioskodawcy Nazwa projektu Kwota dotacji 1. 4/10 Polska Filharmonia Bałtycka im. Fryderyka Chopina w Gdańsku 2. 10/10

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ROKU 2015

PODSUMOWANIE ROKU 2015 PODSUMOWANIE ROKU 2015 Copyright @ by Czerwone Gitry Group Rok 2015 można zaliczyć do wyjątkowych w historii Zespołu, zarówno ze względu na jubileusz 50 lecia marki Czerwone Gitary, jak i wydarzenia, które

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012

Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012 Sprawozdanie z działalności klubu Gazety Polskiej w Bełchatowie 2011/2012 maj 2011: Msza Św. w intencji Ojczyzny i ofiar tragedii smoleńskiej kościół pw. NNMP w Bełchatowie Odsłonięcie tablicy upamiętniającej

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNPOLSKI KONKURS DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH I EDYCJA 2012/2013 ETAP SZKOLNY

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNPOLSKI KONKURS DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH I EDYCJA 2012/2013 ETAP SZKOLNY OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNPOLSKI KONKURS DLA UCZNIÓW KLAS PIERWSZYCH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH I EDYCJA 2012/2013 ETAP SZKOLNY 27 listopada 2012 r. Instrukcja: 1. Przed Tobą 25 zadań

Bardziej szczegółowo

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska

Czy było warto ogólna ocena przemian. Mirosława Grabowska Czy było warto ogólna ocena przemian Mirosława Grabowska 1 To już powoli staje się historią Co się wydarzyło w życiu badanych: W 1989 roku mieli lat W roku 2004 przystąpienia do UE Obecnie mają lat Urodzili

Bardziej szczegółowo

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Jelita. Był młodszym synem Wacława i Jadwigi z Sawickich Kaczorowskich. Wychował się w domu przy ul. Mazowieckiej 7 w Białymstoku, przed wojną

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo Niedostateczny - Nie zna pojęć: faszyzm, zimna wojna, stan wojenny, demokracja. - Nie potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

wyniki oglądalności 0,37 0,38 +3,5% Dane: NAM, za okres styczeń-sierpień dla wszystkich prezentowanych lat, grupa A16-49

wyniki oglądalności 0,37 0,38 +3,5% Dane: NAM, za okres styczeń-sierpień dla wszystkich prezentowanych lat, grupa A16-49 jesień 2016 Kino Polska Telewizja Kino Polska to jedyna stacja poświęcona promocji polskiego kina, a jednocześnie jeden z najbardziej popularnych kanałów filmowych w Polsce. Kultowe filmy i seriale, a

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2010 BS/173/2010 ROK KATASTROF WYDARZENIE ROKU 2010 W POLSCE I NA ŚWIECIE

Warszawa, grudzień 2010 BS/173/2010 ROK KATASTROF WYDARZENIE ROKU 2010 W POLSCE I NA ŚWIECIE Warszawa, grudzień 2010 BS/173/2010 ROK KATASTROF WYDARZENIE ROKU 2010 W POLSCE I NA ŚWIECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY w sprawie wystąpienia do Rady m.st. Warszawy o nadanie nazwy ulicy w Dzielnicy Ursus m.st. Warszawa Na podstawie art. 13 ust. 2 Statutu Dzielnicy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku Załącznik do Zarządzenia Nr 1658/2009 Burmistrza Krotoszyna z dnia 17 grudnia 2009 r. HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI ZAPROSZONE OSOBY,

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH II EDYCJA 2014/2015. ETAP SZKOLNY 25 listopada 2014 r.

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH II EDYCJA 2014/2015. ETAP SZKOLNY 25 listopada 2014 r. OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH II EDYCJA 2014/2015 ETAP SZKOLNY 25 listopada 2014 r. Instrukcja: 1. Przed Tobą 25 zadań znajdujących się

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data ID Testu: 857A3X6 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Polska wstapiła do Unii Europejskiej wraz z innymi państwami. Były to m.in.: A. Malta, Słowenia, Słowacja oraz Chorwacja. B. Słowacja, Czechy, Serbia

Bardziej szczegółowo

- 1. wrzesnia roku atak Niemiec hitlerowskich na Polskę z Zachodu

- 1. wrzesnia roku atak Niemiec hitlerowskich na Polskę z Zachodu 1 Scenariusz uroczystości Uczę się ciebie człowieku, która odbyła się w Zespole Szkół Technicznych w Mielcu, w dniu 26.09.2007 roku, przed pokazem filmu Andrzeja Wajdy Katyń. Opracowanie scenariusza :

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Rozbicie strajku w Hucie im. Lenina w Krakowie, 16 grudnia 1981 roku. (Fot. IPN)

Rozbicie strajku w Hucie im. Lenina w Krakowie, 16 grudnia 1981 roku. (Fot. IPN) Rozbicie strajku w Hucie im. Lenina w Krakowie, 16 grudnia 1981 roku. (Fot. IPN) W proteście przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w większych zakładach Małopolski wybuchły strajki. W Krakowie oprócz

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ

MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ BYĆ JAK BYĆ JAK DIDIER DROGDA Gdy siedem lat temu piłkarze Wybrzeża Kości Słoniowej pierwszy raz awansowali na mistrzostwa świata, kraj pogrążony był w wojnie domowej.

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH dr Teresa Maresz Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH SZLAK: ZAGADNIENIE NA PORTALU: TEMAT ZAJĘĆ: W okresie PRL 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

20) Szyfrogram nr 3441, 19 kwietnia, dyrektor DPI MSZ Stefan Staniszewski o Krajowej Konferencji Delegatów 21) Szyfrogram nr 3471, 20 kwietnia,

20) Szyfrogram nr 3441, 19 kwietnia, dyrektor DPI MSZ Stefan Staniszewski o Krajowej Konferencji Delegatów 21) Szyfrogram nr 3471, 20 kwietnia, Lista dokumentów 1) Szyfrogram nr 397, 14 stycznia, minister spraw zagranicznych Tadeusz Olechowski o drugiej część X plenum KC PZPR i przyspieszeniu wyborów do Sejmu 2) Szyfrogram nr 882, 27 stycznia,

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Przegląd źródeł ocena stanu zachowania i mapa rozmieszczenia Materiały

Bardziej szczegółowo

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa I wojna światowa II wojna światowa 1901 1914 1918 1939-1945 1945-1989 2000 Odzyskanie przez Polskę Niepodległości Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa GRANICE POLSKI WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ 1 WRZEŚNIA

Bardziej szczegółowo

Zmiany na mapie politycznej świata.

Zmiany na mapie politycznej świata. Zmiany na mapie politycznej świata. Przyczyny powstawania nowych państw: Dekolonizacja Secesja Inkorporacja (wchłonięcie) Rozczłonkowanie (z rozpadu państw już istniejących) Zjednoczenie Uzyskanie niepodległości

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Ludzie ze stalową wolą Sierpień Stalowej Woli

Ludzie ze stalową wolą Sierpień Stalowej Woli Ludzie ze stalową wolą Sierpień Stalowej Woli Solidarność połączyła w dążeniu do wolności miliony Polaków. W naszym regionie kolebką i najsilniejszym ośrodkiem Solidarności była Huta Stalowa Wola, największy

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Kane & Lynch 2: Dog Days

Kane & Lynch 2: Dog Days Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Kane & Lynch 2: Dog Days autor: Michał Kwiść Chwistek Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Producent IO Interactive,

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12809,7-wrzesnia-1939-roku-skapitulowala-zaloga-westerplatte-mimo-przygniatajacej-pr ze.html Wygenerowano: Piątek, 20 stycznia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Spotkania i wizytacje Rzecznika Praw Obywatelskich, Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich oraz pracowników Biura RPO w III kwartale 2009 r.

Spotkania i wizytacje Rzecznika Praw Obywatelskich, Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich oraz pracowników Biura RPO w III kwartale 2009 r. Spotkania i wizytacje Rzecznika Praw Obywatelskich, Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich oraz pracowników Biura RPO w III kwartale 2009 r. Miejsce spotkania/wizytacji Pomieszczenie dla osób Zatrzymanych

Bardziej szczegółowo

Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku.

Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku. Stare dobre czasy? jaki był XX wiek. Wisława Szymborska, Schyłek wieku. 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: 1. zna twórczość Wisławy Szymborskiej, 2. rozumie potrzebę krytycznej oceny wydarzeń XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP Nowy kształt Europy Historia Polski Klasa VI SP Plan zajęć Powtórzenie Koniec pięknej epoki I wojna światowa Europa po wojnie Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa "Powiedz, co

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

PAP Damazy Kwiatkowski

PAP Damazy Kwiatkowski PAP Damazy Kwiatkowski Agencja Gazeta Agencja Gazeta fot. Erazm Ciołek/Agencja FORUM Rozpoczęcie obrad Okrągłego Stołu 06.02.1989 roku. fot. Wikimedia Commons Fot. Krzysztof Miller / Agencja Gazeta dzieje.pl

Bardziej szczegółowo

Stefan Korboński przemawiający podczas manifestacji przed siedzibą ACEN

Stefan Korboński przemawiający podczas manifestacji przed siedzibą ACEN Po przylocie z Londynu na lotnisku La Guardia w Nowym Jorku 26.09.47 r., od lewej: Arthur Bliss Lane, Stanisław Mikołajczyk, Zofia Korbońska, Kazimierz Bagiński, Paulina Bagińska; z tyłu za żoną Stefan

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Uroczystości na cmentarzu zakończyły: apel poległych, salwa honorowa oraz złożenie wieńców przed pomnikiem ofiar II Wojny Światowej.

Uroczystości na cmentarzu zakończyły: apel poległych, salwa honorowa oraz złożenie wieńców przed pomnikiem ofiar II Wojny Światowej. Dolnośląski Urząd Wojewódzki Źródło: http://www.duw.pl/pl/biuro-prasowe/aktualnosci/10805,70-rocznica-zakonczenia-ii-wojny-swiatowej.html Wygenerowano: Wtorek, 10 stycznia 2017, 14:56 08 maja 2015 70 rocznica

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Źródło: http://www.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/14232,minister-mariusz-blaszczak-na-obchodach-narodowego-dnia-pamieci-z olnierzy-wyklet.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 13:01 Strona znajduje

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku Załącznik do Zarządzenia Nr 995/2016 Burmistrza Krotoszyna z dnia 13 grudnia 2016 r. DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI 98 ROCZNICA WYBUCHU

Bardziej szczegółowo

30 lat Stanu Wojennego - Pamiętamy

30 lat Stanu Wojennego - Pamiętamy 30 lat Stanu Wojennego - Pamiętamy 2011-12-14 12:52, Jolanta Jagiełło Wóz bojowy, koksowniki, patrol ZOMO, Ludowe Wojsko Polskie oraz Milicja pojawiły się wczoraj na ulicach Skarżyska-Kamiennej. To w ramach

Bardziej szczegółowo

WYBORY DO SEJMU USTAWODAWCZEGO

WYBORY DO SEJMU USTAWODAWCZEGO 1945 KONIEC WOJNY! W maju 1945 r. armia radziecka i polska dywizja im. T. Kościuszki zdobyła Berlin. Oznaczało to klęskę III Rzeszy. Polska wraz z Europą Środkową znalazła się w radzieckiej strefie wpływów.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ŚWIAT W XX WIEKU - LUDZIE I WYDARZENIA CO ZŁEGO PRZYNIÓSŁ XX WIEK? BS/195/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ŚWIAT W XX WIEKU - LUDZIE I WYDARZENIA CO ZŁEGO PRZYNIÓSŁ XX WIEK? BS/195/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH III EDYCJA 2015/2016. ETAP SZKOLNY 25 listopada 2015 r.

OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH III EDYCJA 2015/2016. ETAP SZKOLNY 25 listopada 2015 r. OLIMPIADA SOLIDARNOŚCI. DWIE DEKADY HISTORII OGÓLNOPOLSKI KONKURS DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH III EDYCJA 2015/2016 ETAP SZKOLNY 25 listopada 2015 r. Instrukcja: 1. Przed Tobą 25 zadań znajdujących się

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

JAN PAWEŁ II JAN PAWEŁ

JAN PAWEŁ II JAN PAWEŁ JAN PAWEŁ II Spis treści Życie przed wyborem na papieża Pontyfikat Zwyczaje Jana Pawła II Nagrody i wyróżnienia Ostatnie Dni Podsumowanie Dlaczego powinien być patronem naszej szkoły? Życie przed wyborem

Bardziej szczegółowo

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Niniejszy dokument zawiera informacje na temat wpisu na listę wyborców, reguł głosowania oraz znaczenia głosu każdego wyborcy. Czy wiesz, że... Wybory do

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Strona I CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE

Strona I CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE 1 Uroczystość rozpoczęcia roku szkolnego 1. Szkoła powstań. 2. Szkoła baczność. 3. Poczet sztandarowy do szkoły wmaszerować. 4. Do hymnu szkoły.

Bardziej szczegółowo

Wolni i Solidarni. Wrocław-Warszawa 14 IV 2007

Wolni i Solidarni. Wrocław-Warszawa 14 IV 2007 Wolni i Solidarni Radio Radio Solidarność Walcząca Historia i kulisy działania Wrocław-Warszawa 14 IV 2007 Solidarność Walcząca - podstawowe fakty: Organizacja Solidarność Walcząca powstała w czerwcu 1982

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO 2016/1017

UROCZYSTE ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO 2016/1017 Dnia 1 września 2016 roku Pani Dyrektor Jolanta Gągała po raz kolejny przywitała w Zespole Szkół nr 2 w Wołominie swoich uczniów, którzy przybyli do szkoły z nową energią po dwumiesięcznych wakacjach.

Bardziej szczegółowo

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych.

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. SCENARIUSZ LEKCJI INFORMATYKI W KLASIE V Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. Nauczyciel: Zofia Lewandowska Cele lekcji: przekształcanie fragmentów rysunku, kopiowanie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Zdanowski WPROWADZENIE

Jerzy Zdanowski WPROWADZENIE X: 2013 nr 3 Jerzy Zdanowski WPROWADZENIE W latach 60. wybitny amerykański politolog Malcolm Kerr, znawca problematyki bliskowschodniej, wprowadził do obiegu naukowego termin arabska zimna wojna. W tym

Bardziej szczegółowo

Zmiany w składzie Rady Nadzorczej PGNiG

Zmiany w składzie Rady Nadzorczej PGNiG Raport bieżący nr 139/2005 Zmiany w składzie Rady Nadzorczej PGNiG Warszawa, 13 grudzień 2005 Zarząd Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. ("PGNiG") informuje, iż Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl 1 Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować w twoim środowisku i wśród ludzi. Bariery techniczne to również to, co przeszkadza, by inni mogli sprawnie się tobą opiekować.

Bardziej szczegółowo