Informatyka ekonomiczna. III. Sieci komputerowe 1. rozdz. 1 s ; rozdz. 3 s.82-87] 1. Podstawowe elementy sieci [Clark, rozdz.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informatyka ekonomiczna. III. Sieci komputerowe 1. rozdz. 1 s. 17-22; rozdz. 3 s.82-87] 1. Podstawowe elementy sieci [Clark, rozdz."

Transkrypt

1 III. Sieci kmputerwe 1 Spis treści 1. Pdstawwe elementy sieci [Clark, rzdz. 8, 9] 2. Tplgia sieci LAN [Niedzielska, rzdz. 3.3] 3. Łączenie sieci 4. Internet, intranet, ekstranet 5. ZagrŜenia bezpieczeństwa danych w sieciach infrmatycznych [Ahuja, rzdz. 1 s ; rzdz. 3 s.82-87] 6. Usługi pdnszące pzim bezpieczeństw danych [Ahuja, rzdz. 1 s.23-30, rzdz.2, rzdz.3 s ] 7. Firewall (zapra sieciwa) [Ahuja, rzdz. 7] Słwa kluczwe: firewall, karta sieciwa, kablwanie sieciwe, plityka bezpieczeństwa, rdzaje sieci, sieć kmputerwa, tplgia sieci, usługi bezpieczeństwa, zagrŝenia danych Pdstawwe elementy sieci Sieć kmputerwa jest t zbiór wzajemnie płącznych autnmicznych systemów kmputerwych w celu wymiany infrmacji (danych, prgramów) lub krzystania z zasbów sprzętwych (drukarek, dysków, faksu itd.). Sieć kmputerwa zapewnia uŝytkwnikwi dstęp d wszystkich prgramów, danych i innych zasbów niezaleŝnie d jeg fizycznej lkalizacji. Dzięki utwrzeniu alternatywnych dróg dstępu d zasbów mcy bliczeniwej uzyskuje się duŝą niezawdnść działania systemów kmputerwych. Sieć pzwala takŝe na aktualizację danych w dległych bazach danych, a zatem takŝe dstęp d zawsze aktualnej infrmacji. Wykrzystywana jest takŝe przez ludzi d przumiewania się (chat, mail, VIP Vice ver IP, wideknferencje). 1 Opracwał zespół pracwników Katedry Infrmatyki eknmicznej UŁ 1

2 W sieciach mgą być wymieniane dane w trybie dialgwym, pliki graficzne, sygnały mwy zakdwane cyfrw, kmunikaty sterujące i rganizacyjne itp. W latach 80-tych zaczęły pwstawać sieci typu klient-serwer (zbacz rysunek 1), pzwalające uŝytkwnikiem na dstęp z ich miejsca pracy d róŝnrdnych funkcji i usług kmputerwych. Sieć teg typu składa się z wielu stacji rbczych i jedneg lub więcej serwerów (np. plików, wydruku). Serwer jest t kmputer ze specjalnym systemem peracyjnym, który pzwala zdalnym kmputerm na dstęp d plików. Serwer dpwiada jedynie na zapytania lub Ŝądania pchdzące d klientów, nie inicjuje transmisji, chdź mŝe Ŝądać dstępu d inneg serwera. Klient jest jednstką, która ma swój system peracyjny i prgramy, które wyknują kreślne funkcje np.: 2 współpraca z uŝytkwnikiem za pmcą interfejsu graficzneg, Rysunek 1. Struktura sieci klient-serwer 3 rzprszne usługi, interfejs klienta, interfejs kmunikacyjny. serwer interfejs kńcwy uŝytkwnika, interfejs serwera, interfejs kmunikacyjny. klient klient klient przygtwywanie zapytań i Ŝądań uŝytkwnika związanych z dstępem d serwera w parciu standardwy interfejs, kmunikwanie się z serwerem za pmcą interfejsu kmunikacyjneg, wyknywanie analiz danych trzymanych z serwera, przeznacznych d przedstawienia uŝytkwnikwi. 2 Ahuja V. (1996) Bezpieczeństw w sieciach, MIKOM, Warszawa, s pracwanie własne na pdstawie Ahuja V. (1996) Bezpieczeństw w sieciach, MIKOM, Warszawa, s. 14 2

3 Sieci typu klient-serwer, dzięki mŝliwści graniczenia dstępu uŝytkwników tylk d wyznacznych części bszaru dyskweg i chrny dstępu d kluczwych infrmacji związanych z rganizacją plików, twrzą bezpieczne śrdwisk pracy i zapewniają wyski stpień integralnści danych. Sieć kmputerwa nie mgłaby pwstać bez takich elementów (prócz kmputerów i sieciweg systemu peracyjneg) jak: karty sieciwe, kablwanie sieciwe, urządzenia d kmunikacji bezprzewdwej. Karta sieciwa psiada wyspecjalizwany prcesr i prgramwanie, które wykrzystuje d przesyłania danych z/d pamięci kmputera raz nadawania i dbierania danych przesyłanych pmiędzy kmputerami. Realizuje takie funkcje jak: knwertwanie danych d pstaci sygnału elektryczneg (i dwrtnie), sprawdzenie, czy dane są adreswane d daneg kmputera, sterwanie przepływem danych przez kabel sieciwy. Karta jest instalwana w gniazdach rzszerzeń na kaŝdym kmputerze raz serwerze w sieci i musi psiadać gniazdk d uŝywaneg w sieci kablwania. Karta jest bsługiwana przez system peracyjny kmputera. Przesyła dane w pstaci pakietów. KaŜda karta psiada adres fizyczny (zwany teŝ adresem MAC), który jest unikalny, a zatem identyfikuje kmputer w sieci. Okablwanie sieciwe (zbacz tabela 1) umŝliwia płączenie wszystkich kmputerów w sieci. Dane mgą być przesyłane równieŝ bezprzewdw. Systemy bezprzewdwe bejmują wszelkieg rdzaju transmisje sygnałów elektrmagnetycznych bez udziału kabla przewdząceg elektrycznść lub światł. Obecnie wykrzystuje się takie rdzaje transmisji bezprzewdwej jak: transmisja mikrfalwa - plega na przesyłaniu sygnałów częsttliwściach rzędu kilku - kilkunastu GHz pmiędzy parablicznymi antenami i wykrzystywana jest d wymiany infrmacji pmiędzy dległymi budynkami; transmisja satelitarna realizwana jest za pmcą anteny pśredniczącej znajdującej się na satelicie gestacjnarnym; transmisja laserwa wykrzystuje prmień światła, generwany przez laser, d przenszenia danych pwietrzem. Ma pdbne zastswanie jak mikrfalwa, ale charakteryzuje się większą szybkścią przesyłu danych i brakiem kniecznści uzyskania licencji na pasm częsttliwści uŝywanej w transmisji; transmisja w pdczerwieni zapewnia duŝą szybkść, mŝe być wykrzystywana na małe dległści np. w hali biurwej. Prmienie generwane przez didy nadawcze trafiają d ftdid dbirników bezpśredni lub p 3

4 dbiciu d płaszczyzn ścian i sufitu. MŜliwe jest zbudwanie całej sieci na bazie transmisji w pdczerwieni. Wymaga generwania bardz silneg sygnału, a kaŝda przeszkda na drdze sygnału zakłóca kmunikację; transmisja radiwa wymaga uzyskania przydziału częsttliwści, lecz pzwala na włączenie w sieć mbilnych stacji rbczych (na statkach, samltach). Systemy lkalne mgą uŝywać fal ultrakrótkich, a d łącznści glbalnej stswane są fale krótkie. Transmisja za pmcą fal radiwych jest niezbyt szybka i mał dprna za zakłócenia (np. zakłóca ją stal i zbrjne ściany). Wąskpasmwa transmisja radiwa wymaga nastrjenia na kreślną częsttliwść nadajnika i dbirnika. Częst łączy się róŝne rdzaje kablwania w jednej sieci p t, aby lepiej wykrzystać mŝliwści sprzętu i sprstać ptrzebm uŝytkwników. Tabela 1. Okablwanie sieciwe Nazwa kablwania Rysunek Uwagi Skrętka (związane razem dwie pary skręcnych przewdów) Kabel kncentryczny (jeden lub więcej kncentrycznych przewdników) Światłwód (szklana nić w plastikwej prawie, p której przesyłany jest sygnał świetlny wysyłany przez laser) Ten rdzaj kablwania stswany jest d przesyłania danych na duŝe dległści z duŝą szybkścią; jest niewskazany, gdy wymagany jest wyski pzim chrny sygnału przed sygnałami elektrmagnetycznymi. Ten rdzaj kablwania ma zastswanie wtedy, gdy dane mają być transmitwane na większe dległści bez uŝycia drgieg kablwania; jest niewskazany, gdy układ kablwania jest częst zmieniany ze względu na zmianę lkalizacji. Ten rdzaj kablwania stswany jest wtedy, gdy dane muszą być bezpiecznie transmitwane na duŝe dległści z duŝą prędkścią; nie jest wskazany, gdy firma psiada mały budŝet. Ze względu na zasięg działania sieci dzieli się na: lkalne (LAN Lcal Area Netwrk), miejskie (MAN Metrplitan Area Netwrk), rzległe (WAN Wide Area Netwrk). 4

5 Sieci lkalne są najmniejszymi sieciami, bejmują swim zasięgiem bszar kilku kilmetrów (zbacz rysunek 2). Najczęściej usytuwane są w jednym lub kilku sąsiadujących budynkach danej firmy. Rysunek 2. Sieć lkalna 4 Kmentarz [ZM1]: niestety rysunek nie ddaje istty kmunikacji w sieci LAN; sugeruje n kniecznść pśredniczenia jedneg kmputera przy wymianie infrmacji z innym Sieci miejskie pwstają na terenie duŝych miast i łączą sieci LAN znajdujące się na terenie daneg miasta. Mają zasięg d kilkuset kilmetrów. Sieci rzległe (zbacz rysunek 3) mgą być rzwinięte na dwlnym bszarze swim zasięgiem bejmują róŝne kraje, kntynenty. Rysunek 3. Sieć rzległa LAN LAN Pdział na sieci LAN, MAN i WAN nie jest w pełni rzdzielny, nie bejmuje sieci krpracyjnej, która składa się z wielu sieci LAN płącznych przez sieć WAN z centralą przedsiębirstwa. NajwaŜniejsze znaczenie mają dla uŝytkwnika sieci LAN, gdyŝ MAN i WAN są właściwie narzędziem pzwalającym na ich płączenie. Tplgia sieci LAN Tplgia sieci kreśla układ kmputerów, kablwania i innych urządzeń w sieci. Wybór tplgii ma wpływ na rdzaj i mŝliwści urządzeń sieciwych, zarządzanie nimi raz mŝliwści przyszłej rzbudwy. WyróŜnia się tplgię fizyczną i lgiczną. Tplgia fizyczna pisuje, w jaki spsób fizyczne urządzenia są płączne w sieci, natmiast tplgia lgiczna pisuje spsób przesyłania danych przez fizyczne płączenia sieciwe. WyróŜnia się następujące tplgie sieci LAN: magistrala, gwiazda, 4 Ahuja V. (1997): Bezpieczeństw w sieciach, Mikm, Warszawa, s. 13 5

6 pierścień, tplgia pełnych płączeń, mieszana. W tplgii magistrali (zbacz rysunek 4) wszystkie kmputery pdłączne są d jedneg kabla, któreg kńce zamknięte są przez urządzenia zwane terminatrami (ze względu na spsób transmisji sygnału elektryczneg). Sygnał wysyłany jest d wszystkich kmputerów, ale dbiera g tylk ten, d któreg adres pdany jest w kmunikacie. Kmputer, który debrał infrmację sprawdza jej pprawnść i wysyła ptwierdzenie d nadawcy. Rysunek 4. Tplgia magistrali W tplgii gwiazdy (zbacz rysunek 5) wszystkie kmputery pdłączne są d centralneg urządzenia, tzw. kncentratra. Sygnał przesyłany jest przez dwlny kmputer d kncentratra, działająceg w spsób zapbiegający klizji, który przesyła g d wszystkich kmputerów w sieci. Awaria kncentratra pwduje unieruchmienie całej sieci. Rysunek 5. Tplgia gwiazdy kncentratr 6

7 W tplgii pierścienia (zbacz rysunek 6) wszystkie kmputery płączne są w zamkniętą pętlę. Sygnał przesyłany jest d kmputera d kmputera, aŝ trafi d adresata. KaŜdy kmputer pełni rlę wzmacniaka, który regeneruje sygnał przed przesłaniem g d następneg kmputera. W danym mmencie w pjedynczym pierścieniu mŝe nadawać tylk jeden kmputer, ten, który psiada Ŝetn dstępu sekwencję bitów kreślającą infrmację kntrlną. Rysunek 6. Tplgia pierścienia Ŝetn W tplgii pełnych płączeń kmputery płączne są kaŝdy z kaŝdym za pmcą ddzielneg kablwania. W takiej tplgii istnieje kilka ścieŝek płączeń, zatem jeśli jeden kabel będzie uszkdzny, t sygnał zstanie przesłany innym kablem. Tplgia mieszana łączy pdstawwe tplgie, np. mŝna utwrzyć tplgię gwiazda-magistrala czy gwiazda-pierścień. Transprt sieciwy Wykrzystywane dzisiaj śrdki techniczne umŝliwiają dwa rdzaje transmisji: - transmisję w paśmie pdstawwym (baseband system), - transmisję szerkpasmwą (bradband system). Transmisja w paśmie pdstawwym plega na przesyłaniu d śrdka sygnału niemdulwaneg tak, Ŝe w dwlnej chwili istnieje tylk jeden sygnał infrmacyjny. Transmisja szerkpasmwa plega na przesyłaniu d śrdka zmdulwaneg sygnału infrmacyjneg, wskutek czeg w tej samej chwili w śrdku mŝe istnieć wiele niezakłócających się wzajemnie sygnałów infrmacyjnych. Znacznie łatwiejsze i tańsze w realizacji są systemy transmisji w paśmie pdstawwym i tą techniką realizuje się większść sieci lkalnych. Zasady przydzielania medium danej stacji zwane są regułami lub prtkłami dstępu, które dzielą się na dwie pdstawwe grupy: - przydział lswy (CSMA/CD - Carrier Sense, Multiple Access with Cllisin Detect), - przydział na Ŝądanie (tken passing). CSMA/CD realizuje dstęp jednczesny z wykrywaniem klizji, który plega na śledzeniu przez kaŝdy kmputer stanu sieci i nadawaniu infrmacji tylk wtedy, 7

8 gdy nie dbywa się aktualnie Ŝadna transmisja. Jeśli dwa kmputery rzpczynają transmisję równcześnie, następuje klizja sygnałów wykrywana przez nadające kmputery. W przypadku klizji wszystkie transmisje zstają wstrzymane. Próba nadawania pwtarzana jest p pewnym lswym dcinku czasu. Głównym załŝeniem dla przydziału na Ŝądanie jest traktwanie wszystkich aktualnie pracujących stacji rbczych jak elementów pierścienia lgiczneg, niezaleŝnie d ich architektury fizycznej i przypisanie kaŝdej ze stacji unikalneg numeru identyfikacyjneg. Metda transmisji plega na przekazywaniu Ŝetnu (tken) klejn d kaŝdej stacji. Ta, która trzymała Ŝetn, wysyła ptwierdzenie dbiru i jeśli psiada dane d wysłania, rzpczyna transmisję. P zakńczeniu transmisji lub, gdy nie ma danych d wysłania, przekazuje Ŝetn d klejnej stacji. Sieć musi realizwać funkcję samczynnej reknfiguracji, która inicjwana jest autmatycznie przez układy sterwników w przypadku przyłączenia nwej stacji d sieci, wyłączenia lub awarii którejś ze stacji, czy w sytuacji zagubienia Ŝetnu na skutek np. silnych zakłóceń. Technlgie sieciwe róŝnią się m. in. metdą dstępu, czyli zestawami reguł uŝywanymi w celu umieszczenia danych w kablu sieciwym raz usuwania z nieg danych. NajwaŜniejszym elementem technlgii sieciwej jest prtkół transmisji, który kreśla frmat przesyłanych danych, spsób nawiązania, przebiegu i zakńczenia płączenia raz metdę dstępu d łącza. D najppularniejszych prtkłów transmisji zaliczane są: Ethernet, Tken Ring, ATM, FDDI, Frame Relay. Ethernet jest stswany najczęściej w tplgii magistrali. Stsuje metdę dstępu CSMA/CD. Jest jednym z najtańszych rzwiązań. Tken Ring stsuje metdę dstępu przydziału na Ŝądanie. Stswanie teg rzwiązania jest efektywniejsze d Ethernetu dla sieci duŝym natęŝeniu ruchu, ale jest d nieg drŝsze. Tken Ring wykrzystywany jest w sieciach tplgii pierścienia lub magistrali, jeśli ustaln tzw. lgiczny pierścień kmputerów w sieci (klejnść przekazywania Ŝetnu). 8

9 ATM (zbacz rysunek 7) umŝliwia twrzenie sieci LAN i WAN, zapewniających przesyłanie infrmacji w róŝnych pstaciach (dane cyfrwe, głs, dźwięk wyskiej jakści, zeskanwane brazy, filmy czy sygnały wizyjne wyskiej rzdzielczści) z duŝą prędkścią. Pdstawwym medium kmunikacyjnym są światłwdy, a metdą dstępu metda punkt-punkt - transfer pakietów stałym rzmiarze z jedneg kmputera d drugieg za pmcą przełączników ATM. Lgiczne płączenie nadawcy z dbircą w ATM twrzy kanał wirtualny, a zbiór kanałów ścieŝkę wirtualną, przełączaną w razie ptrzeby (awaria, przeciąŝenie) na inną trasę sieci. Sieci ATM są drŝsze niŝ sieci realizwane przy uŝyciu innych technik. Rysunek 7. Sieć z przełącznikami ATM ATM ATM ATM FDDI (zbacz rysunek 8) wykrzystuje jak medium transmisyjne pdwójną pętlę światłwdu: jeden kabel jest uŝywany d przesyłania sygnału w jednym kierunku w pętli (pierścień pdstawwy), a drugi w przeciwnym (pierścień zapaswy), c zapewnia niezawdnść transmisji, gdyŝ w razie uszkdzenia kabla mŝliwe jest utwrzenie pjedynczej pętli. W sieciach FDDI stsuje się metdę dstępu tken passing. Rysunek 8. Sieć FDDI Ŝetn pierścień pdstawwy pierścień zapaswy 9

10 Głównym zastswaniem prtkłu Frame Relay jest łączenie sieci lkalnych za pśrednictwem łączy telekmunikacyjnych. Stswaną metdą dstępu jest metda punkt-punkt przesyłane są pakiety zmiennej długści z jedneg kmputera bezpśredni d drugieg (zbacz rysunek 9). Rysunek 9. Sieć Frame Relay Oddział Centrala Sieć Frame Relay Oddział Łączenie sieci Sieci mgą być rzbudwywane dzięki wykrzystywaniu specjalnych urządzeń typu: wzmacniak - transmituje dane d wszystkich pdłącznych kmputerów, przy czym ba segmenty sieci muszą uŝywać tej samej metdy dstępu, kncentratr - transmituje dane d wszystkich pdłącznych kmputerów w tplgii gwiazdy, mst - przesyła pakiety danych między segmentami sieci uŝywającymi teg sameg prtkłu kmunikacyjneg, zawiera tabelę adresów pamiętającą adres MAC kaŝdeg kmputera i jeg lkalizację w segmentach sieci. przełącznik - przełącznik przesyła debrany pakiet danych jedynie d kmputera przeznaczenia w parciu infrmację zawartą w nagłówku pakietu, ruter - przesyła dane między róŝnymi segmentami sieci sprawdzając nagłówek pakietu w celu kreślenie najlepszej drgi przesyłania pakietu. Wykrzystuje tabelę rutingu, w której przechwuje infrmacje wszystkich segmentach sieci, dzięki temu zna ścieŝki d tych segmentów. Dzięki ruterwi mŝliwe jest współdzielenie przez wszystkich uŝytkwników pjedynczeg łącza d sieci Internet lub WAN, 10

11 brama - łączy dwie sieci uŝywające róŝnych prtkłów kmunikacyjnych, struktur danych, języków i architektur. MŜna krzystać z sieci w spsób zdalny, wykrzystując metdy zdalneg dstępu takie jak: publiczna sieć telefniczna PSTN, cyfrwa sieć telefniczna ISDN, Kmentarz [ZM2]: Odesłanie d bszaru zawierająceg rzwinięcie skrótu Kmentarz [ZM3]: j.w. sieć pakietwa X.25. Internet, intranet, ekstranet Internet jest gólndstępną siecią partą na prtkle TCP/IP (Transmissin Cntrl Prtcl/Internet Prtcl) zbirze zasad dtyczących przesyłania danych. W ramach tej sieci realizwane są takie usługi jak: WWW (Wrld Wide Web)- gólnświatwy system łączący ze sbą serwery z infrmacjami w frmacie hipertekstu, pczta elektrniczna - wysyłanie i dbieranie kmunikatów w frmie elektrnicznej, FTP (File Transfer Prtcl) - system wymiany plików, listy dyskusyjne - elektrniczna frma biuletynu, Telnet - standard umŝliwiający zdalne przyłączenie kmputera jak terminala, elektrniczny handel - dknywanie zakupów drgą elektrniczną. Intranet jest równieŝ siecią party na technlgii internetwej, ale bwarwany jest zabezpieczeniami tak, aby mgli z nieg krzystać wyłącznie pracwnicy firmy. Wykrzystywanie intranetu przynsi firmie wiele krzyści, m.in. znaczną redukcję ksztów łącznści, dstęp d baz firmwych dla pracwników w dwlnym czasie i miejscu, usprawnienie biegu infrmacji i zarządzanie nią, bsługa pczty, twrzenie grup dyskusyjnych. Przeznaczny jest dla średnich i duŝych firm. UmŜliwia wszystkim pracwnikm wspólne krzystanie z dkumentów i kntrlwanie dstępu grup pracwników d kreślnych infrmacji. Intranet mŝe być łatw płączny z Internetem, dzięki temu mŝna wybranym uŝytkwnikm Internetu umŝliwić dstęp d kreślnych zasbów intranetu danej firmy. Tymi uŝytkwnikami są najczęściej klienci i kntrahenci firmy. Taki udstępniny na zewnątrz intranet nazywany jest extranetem. UmŜliwia n firmie kmunikwanie się z klientami i partnerami gspdarczymi. Styk intranetu z siecią zewnętrzną musi być bardz dbrze zabezpieczny. 11

12 ZagrŜenia bezpieczeństwa danych w sieciach infrmatycznych Rzwój technlgiczny kńca 20 wieku spwdwał pwstanie szeregu nwych zjawisk patlgicznych raz zdarzeń, które z uwagi na swe spłeczne niebezpieczeństw i szkdliwść są ścigane jak przestępstwa lub wykrczenia. Jednym z tych zjawisk jest przestępczść kmputerwa, będąca wynikiem grmneg pstępu techniczneg w zakresie przetwarzania i przechwywania infrmacji. Zaistniała na w kresie, gdy kmputery przestały być ściśle strzeŝną dmeną zamówień rządwych i stały się dstępne dla instytucji charakterze gspdarczym. Rzwój światwych sieci kmputerwych, stała bniŝka cen raz pwstawanie prgramów przyjaznych dla uŝytkwnika i nie wymagających specjalistycznej wiedzy sprzyjają craz szerszemu uŝywaniu tych urządzeń. Stały się ne przedmitem działalnści sprzecznej z prawem, która zstała uznana za jedną z frm przestępczści transgranicznej i stała się przedmitem badań prwadznych z inicjatywy ONZ nad przestępczścią zrganizwaną. Stwierdzn, Ŝe klicznści d naduŝyć kmputerwych zwiększają się prprcjnalnie d pstępu techniczneg. Rzwój glbalnych sieci kmputerwych ptęguje skalę tych zagrŝeń. Przestępczść kmputerwa związana jest z atakami na urządzenia systemu infrmatyczneg, włamaniami d systemu, z ppełnianiem szustw i fałszerstw z wykrzystaniem kmputerów, rzpwszechnianiem zabrninych prawem treści (np. nazistwskich, prngrafii), wykrzystywaniem kmputerów przez zrganizwane grupy przestępcze. Z kaŝdym z elementów systemu kmputerweg związane są kreślne niebezpieczeństwa, które mŝna pdzielić na trzy kategrie: 5 naruszenie tajnści danych, które występuje wtedy, gdy sba nieupwaŝnina uzyska dstęp d przechwywanych i przetwarzanych danych, np. psługując się pdsłuchem płączenia sieciweg i zapisując przesyłane dane. Zdbytą w ten spsób infrmację mŝe wykrzystać ze szkdą dla jej właściciela (np. szpiegstw przemysłwe); nieautryzwany dstęp d systemu związany jest z nieautryzwaną rejestracją w systemie, mŝliwą w wyniku wykrzystania skradzineg lub dgadnięteg hasła. Bardz isttne zatem jest zachwanie właściwej prcedury weryfikacji tŝsamści sby lub prgramu (serwera). Napastnik (tzw. hacker) p włamaniu się d systemu mŝe wyrządzić znaczne szkdy niszcząc dane, przesyłając wiadmści w imieniu prawwiteg uŝytkwnika systemu, kasując prgramy itp.; 5 Ahuja V. (1997) Bezpieczeństw w sieciach, MIKOM, Warszawa, s

13 zablkwanie usługi pwduje wymuszną przerwę w pracy systemu (uszkdzenie aplikacji, prgramu peracyjneg lub sameg sprzętu kmputerweg), bniŝenie jeg wydajnści lub zajęcie jedneg z zasbów (np. pamięci). Wskutek ataku uŝytkwnicy nie mgą krzystać z systemu kmputerweg lub jeg kreślnych zasbów. Ataki takie sprwadzają się częst d zainfekwania systemu kmputerweg prgramami typu badware (np. wirusy, rbaki, bmby czaswe). Innym kryterium pdziału zagrŝeń jest miejsce ich pwstawania. Według teg kryterium zagrŝenia mŝna pdzielić na: 6 zewnętrzne wynikające za szkdliweg wpływu tczenia systemu (np. dym, kurz, wilgć, insekty, zakłócenia elektryczne) i niewłaściwych zabezpieczeń fizycznych (złamanie fizycznych blkad dstępu d systemu kmputerweg), zagrŝenia wewnętrzne (świadme lub nieświadme działania pracwników naruszające bezpieczeństw systemu kmputerweg), zagrŝenia ze strny Internetu (zainfekwanie prgramem typu badware, ataki na serwery). Internet stał się najgrźniejszym niebezpieczeństwem dla systemu kmputerweg, tym bardziej, Ŝe bardz trudn ścigać przestępców internetwych. ZagrŜenia ze strny Internetu dzielne są na dwie grupy: prgramy zagraŝające systemwi kmputerwemu: rbak - pwiela się w kmputerach w całej sieci. Niezliczna liczba kpii teg prgramu pwduje przepełnienie pamięci i w efekcie dezrganizację pracy całeg systemu, wirus - najczęściej jest przenszny przez róŝne aplikacje lub pliki. Jest nieszkdliwy, póki nie zstanie uruchminy (pzstaje w ukryciu). P aktywacji atakuje system słabiając g. Ilść wirusów krąŝących w sieci jest grmna, znajdują się wśród nich i te niegrźne (graniczające się d wypisywania dziwnych kmunikatów na ekranie) i te bardz niebezpieczne, które niszczą prgramy, kń trjański - stwarza wraŝenie uŝyteczneg prgramu, chć w rzeczywistści jest pułapką. Uruchamiany jest przez kreślne dane lub kluczwe słw i słuŝy włamywaczwi d zdbywania infrmacji (np. haseł uŝytkwników), 6 Kukulaka K., Schmidt A. Bezpieczeństw systemów kmputerwych wykład udstępniny w Internecie 13

14 bmba lgiczna - pdprgram, który uruchamia się w pewnym kreślnym czasie (np. dzień urdzin Lenarda da Vinci) i atakuje system dknując zniszczeń, wrgi applet Javy - prgram napisany w języku JAVA, który jest pdstawwym narzędziem prgramwania w Internecie, mŝe zawierać w sbie pdprgram działaniu pdbnym d knia trjańskieg. ataki na serwery: zgadywanie haseł dgadnięcia hasła metdą klejneg pdstawiania słów słwnikwych z wykrzystaniem specjalneg prgramu, maskarada - metda stswana przez dświadcznych włamywaczy. Plega na pdszyciu się włamywacza pd jeden z ze znanych serwerwi kmputerów pprzez pdanie jeg numeru IP, pdsłuch - plega na przechwytywaniu przesyłanych przez sieć niezaszyfrwanych infrmacji, umŝliwiając zdbycie pufnych infrmacji np. hasła uŝytkwnika, szukanie luk plega na wyszukiwaniu błędów w prgramwaniu (szczególnie systemu peracyjneg), jest pdstawą ataku kaŝdeg włamywacza, blkwanie serwisów - plega na wysłaniu duŝej partii infrmacji, które dprwadzają d przeładwania pamięci serwera, a w efekcie d jeg zablkwania, terrryzm sieciwy - uprawiany głównie przez rganizacje terrrystyczne, które wykrzystując słabe zabezpieczenia systemu np. szantaŝują firmy grŝąc zniszczeniem danych. Przeciwdziałać zagrŝenim mŝna stsując dpwiednie usługi i sprzęt, chć całkwicie wyeliminwać się ich nie da. Usługi pdwyŝszające pzim bezpieczeństwa danych KaŜda rganizacja musi wypracwać własną plitykę chrny zasbów w sieci. Przez plitykę bezpieczeństwa rzumie się zbiór przyjętych zasad kreślających stanwisk firmy wbec prblemu bezpieczeństwa. Głównym celem plityki bezpieczeństwa jest chrna zasbów przedsiębirstwa. Bezpieczeństw sieci teleinfrmatycznych jest zagadnieniem systemwym, które wymaga pracwania dkładneg i spójneg prgramu bezpieczeństwa. Dzięki niemu unika się zagrŝeń związanych z nieświadmścią uŝytkwników. Prgram ten musi 14

15 być spójny, pprzedzny analizą ptencjalnych zagrŝeń związanych z róŝnymi spsbami wymiany danych raz skutków przejęcia infrmacji przez nieuprawnine sby. Ustalenia plityki bezpieczeństwa pwinny znaleźć wyraz w dkumencie zasad bezpieczeństwa, zawierającym m.in. pis: struktury systemu kmputerweg, analizy zagrŝeń i metdy zabezpieczeń, prcedur bezpieczeństwa systemu kmputerweg (backup, hasła dstępu, plan ciągłści działania, metdyka pstępwania z nśnikami, metdyka pstępwania ze starymi wydrukami, prcedury antywiruswe, twrzenie prgramwania), zasilania awaryjneg, kntrli dstępu d systemu, metd śledzenia działania systemu pd kątem bezpieczeństwa, metdyki naprawy sprzętu kmputerweg, metd egzekwwania wprwadznych reguł chrny, prgramu szkleń. Pszczególne elementy prgramu bezpieczeństwa muszą ze sbą współpracwać, gdyŝ jakść zabezpieczeń jest taka, jak jakść najsłabszeg gniwa w prgramie bezpieczeństwa. W celu zwiększenia bezpieczeństwa danych wykrzystywane są najczęściej usługi takie jak: uwierzytelnienie - weryfikacja tŝsamści pdmitu alb źródła danych, autryzacja uŝytkwnika - przydzielenie dpwiednich praw dstępu d infrmacji, integralnść - zapewnienie wykrycia mdyfikacji danych, pufnść zapewnienie tajnści danych, kntrla dstępu chrna przed nieupwaŝninym wykrzystaniem systemu, niezaprzeczalnść nadawca lub dbirca nie będą w stanie wyprzeć się faktu nadania lub debrania infrmacji. W prces zabezpieczeń zaangaŝwany jest zarówn nadawca, jak i dbirca infrmacji. Nadawca jest strną, która zabezpiecza kmunikat przed rzpczęciem transmisji, zaś dbirca jest strną, która dknuje sprawdzenia trzymaneg 15

16 kmunikatu. D realizacji pwyŝszych usług wykrzystywane są algrytmy kryptgraficzne. D najczęściej wykrzystywanych naleŝą algrytmy symetryczne, asymetryczne i jednkierunkwej funkcji skrótu. Algrytmy symetryczne wykrzystują d szyfrwania i deszyfrwania infrmacji ten sam klucz. Klucz ten jest pufny, nie mŝe zstać ujawniny. Prblem, który naleŝy rzwiązać dtyczy uzgdnienia klucza i bezpieczneg spsbu dstarczenia klucza d dbircy. Algrytm symetryczny stswany jest dla zapewnienia integralnści i autentycznści kmunikatu. Zaletą tych algrytmów jest ich duŝa szybkść, szczególnie wtedy, gdy bazują na rzwiązaniach sprzętwych. Algrytm asymetryczny wykrzystuje parę kluczy: publiczny i prywatny. Klucz publiczny jest kluczem jawnym, natmiast klucz prywatny jest kluczem tajnym. Infrmacja zaszyfrwana jednym kluczem mŝe zstać rzszyfrwana drugim kluczem. Obydwa klucze generwane są razem. Stswane są dla zapewnienia niezaprzeczalnści (pdpis cyfrwy) i pufnści. W usłudze pufnści d szyfrwania wiadmści wykrzystywany jest klucz publiczny dbircy, a deszyfrwania jeg klucz prywatny. Zatem jeśli firma A chce wysłać zaszyfrwaną wiadmść d firmy B musi pbrać jej klucz publiczny (z repzytrium lub certyfikatu) i tym kluczem zakdwać infrmację. Firma B p debraniu infrmacji uŝyje swjeg klucza prywatneg d jej dkdwania. Pdstawą działania teg algrytmu jest załŝenie, Ŝe na pdstawie klucza publiczneg nie mŝna dgadnąć (wygenerwać) klucza prywatneg. Algrytm asymetryczny wykrzystywany jest takŝe w mechanizmie pdpisu cyfrweg. Pdpis cyfrwy jest rdzajem pieczęci (w pstaci ciągu bitów), która jest przyłączna d danych i umŝliwia ich adresatwi uwierzytelnienie źródła danych raz ptwierdzenie integralnści danych. Pdpis cyfrwy, jak wszystkie inne prcedury bezpieczeństwa, wymaga udziału bydwu strn wymieniających infrmację nadawca generuje pdpis cyfrwy, zaś dbirca g weryfikuje. Pdpis cyfrwy musi być pwiązany z pdpisywaną wiadmścią, Ŝeby niemŝliwe był jeg kpiwanie d innej wiadmści. Realizację teg wymgu zapewnia jednkierunkwa funkcja skrótu, która przekształca pdpisywany dkument d ciągu bitów ustalnej długści. Nadawca, który chce pdpisać wiadmść twrzy najpierw skrót wiadmści z wykrzystaniem funkcji skrótu, a następnie kduje ten skrót za pmcą swjeg klucza prywatneg. Otrzymany w ten spsób ciąg bitów jest pdpisem cyfrwym nadawcy. Nadawca wysyła d dbircy wiadmść i pdpis cyfrwy. Odbirca dkdwuje trzymany pdpis z wykrzystaniem klucza publiczneg nadawcy. Pprawne dkdwanie znacza, Ŝe nadawca jest tą sbą, za którą się pdaje (uwierzytelnienie nadawcy). P dkdwaniu trzymuje skrót wiadmści utwrzny 16

17 przez nadawcę. Następnie twrzy z trzymanej wiadmści skrót za pmcą tej samej funkcji c nadawca. Prównuje ze sbą bydwa skróty jeśli są identyczne t znaczy, Ŝe treść wiadmści nie uległa mdyfikacji pdczas transmisji. Działanie prcedury twrzenie i weryfikacji pdpisu cyfrweg pkazuje rysunek 10. W sytuacji, gdy tŝsamści uŝytkwnika (a więc takŝe dstępie d pufnych danych) decyduje jeg cyfrwy pdpis pjawia się kniecznść upewnienia, Ŝe klucz publiczny, który wykrzystywany jest d weryfikacji pdpisu rzeczywiście naleŝy d sby, za którą uŝytkwnik się pdaje. Z drugiej strny knieczne jest dpwiednie zarządzanie kluczami uniewaŝnianie kluczy skmprmitwanych (publikwanie ich listy), wydawanie nwych. Pwinna równieŝ istnieć mŝliwść ptwierdzania na Ŝądanie tŝsamści uŝytkwnika. Te same wymagania dnszą się d serwerów sieciwych, d których uŝytkwnicy wysyłają pufne dane. Rzwiązanie wymieninych prblemów (i nie tylk) pwierzn urzędm certyfikacji (CA - Certificate Authrity). CA jest strną, d której inni uczestnicy wymiany mają uzasadnine zaufanie i która rzstrzyga wątpliwści c d autentycznści przesyłanych infrmacji na pdstawie psiadanych certyfikatów uŝytkwników. Urzędy certyfikacji działają w ramach tzw. infrastruktury kluczy publicznych (PKI - Public Key Infrastructure). W większści rzwiązań dbywa się t w ten spsób, Ŝe kaŝdy uŝytkwnik, który chce brać udział w bezpiecznej wymianie danych, musi się zwrócić d CA wystawienie certyfikatu, ptwierdzająceg jeg tŝsamść. Najczęściej prcedura wydania certyfikatu wymaga sbisteg udania się d punktu rejestracji i przyniesienia papierwych dkumentów ptwierdzających tŝsamść. Następnie na tej pdstawie CA generuje klucze publiczny i prywatny, którymi uŝytkwnik będzie się psługiwał raz wystawia certyfikat. W samym CA pzstaje klucz publiczny dla celów późniejszeg ptwierdzania tŝsamści uŝytkwnika wbec innych uczestników wymiany danych. W przypadku pdejrzenia np. wykradzenie klucza prywatneg lub zmiany danych sbwych zawartych w kluczu, uŝytkwnik zwraca się d CA uniewaŝnienie dtychczasweg certyfikatu i wystawienie nweg. Usługę tę mŝna takŝe uzyskać pprzez WWW. Prtkół SSL (Secure Sckets Layer) zaimplementwany w przeglądarkach WWW człwych prducentów piera się właśnie na istnieniu CA. 17

18 Rysunek 10. Prcedury pdpisu cyfrweg 7 Firma A Wiadmść 1 dla firmy B Skrót wiadmści 1 Pdpisy cyfrwy Funkcja skrótu klucz prywatny firmy A sieć Wiadmść 1 dla firmy B Skrót wiadmści 1 =? Skrót wiadmści 1 Pdpisy cyfrwy d wiadmści 1 Funkcja skrótu Firma B klucz publiczny firmy A Firewall (zapra sieciwa) W przypadku pdłączenie lkalnej sieci firmy d sieci rzległej istnieje kniecznść zabezpieczenia wewnętrznej sieci przed nieuprawninym dstępem z zewnątrz. Najlepszą metdą zabezpieczenia styku bydwu sieci jest wykrzystanie Firewall a. Firewall jest dedykwanym urządzeniem (grupą urządzeń), które realizuje dwa pdstawwe zadania: zabezpiecza sieć wewnętrzną przed nieuprawninym dstępem z zewnątrz, zapewnia kntrlwany dstęp uŝytkwników wewnętrznych d sieci rzległej. Jak jedyny punkt styku bydwu sieci Firewall zapewnia przestrzeganie ustawinych na nim zasad krzystania z sieci. Na nim dbywa się uwierzytelnianie uŝytkwników chcących skrzystać z zasbów znajdujących się p drugiej strnie Firewall a. Jednczesne zapewnienie łącznści raz rzpznanie i blkwanie prób nieuprawnineg dstępu d lub z sieci wewnętrznej nie jest łatwym zadaniem. Firewall e wykrzystują w tym celu pniŝsze techniki: 7 pracwanie własne 18

19 filtrwanie pakietów - najprstszy spsób kntrlwania ruchu, plega na niezaleŝnej analizie adresów pszczególnych pakietów. Na pdstawie zapisanych reguł Firewall drzuca pjedyncze pakiety, nie wnikając w t, jaki jest ich kntekst. Ten typ Firewall jest bardz szybki, ale teŝ stanwi niezbyt dbre zabezpieczenie; prxy w tej technice wszelkie transmisje muszą najpierw trafić d tzw. prxy (specjalnej aplikacji działającej na Firewall), które zazwyczaj Ŝąda d uŝytkwnika ptwierdzenia swjej tŝsamści i sprawdza jeg uprawnienia d danej peracji. Następnie, jeśli ten etap będzie pzytywny, prxy realizuje płączenie na zewnątrz i d tej chwili przekazuje w spsób przezrczysty dane pmiędzy uŝytkwnikiem a zdalnym serwerem. Ten typ Firewall jest bardz bezpieczny, ale znacznie wlniejszy d pprzednieg; analiza stanu płączeń - stanwi kmprmis pmiędzy pprzednimi rzwiązaniami. Firewall bada pszczególne pakiety, ale w szerszym kntekście, pamiętając stan lgiczneg płączenia, któreg częścią są dane pakiety. T rzwiązanie zapewnia duŝą przezrczystść dla uŝytkwników raz dbrą wydajnść. Firewall jest częścią plityki bezpieczeństwa w firmie. Nie mŝna traktwać g jak panaceum na wszystkie prblemy związane z transmisją danych, gdyŝ mŝe t spwdwać rzluźnienie zasad chrny danych i dprwadzić d naruszenia ich bezpieczeństwa. Zastswanie przedstawinych usług i technlgii pzwli na stwrzenie bezpiecznej sieci firmy, która: będzie miała bezpieczne płączenie z Internetem (Firewall), realizwała uwierzytelnienie za pmcą centralneg serwera uwierzytelniania (dla Telnet i FTP), wykrzystywała urząd certyfikacyjny w celu zapewnienia bezpiecznej pczty w firmie, wykrzystywała szyfrwanie dla zapewnienia pufnści wiadmści przesyłanych p publicznych łączach. 19

Wymagania techniczne aplikacji LSI

Wymagania techniczne aplikacji LSI Właściciel Dkumentu: BLStream Sp. z.. Data utwrzenia 2008-04-18 Data statnieg zapisu: 2008-06-23 Autrzy: PKW, LRO BLStream Sp. z.., Plac Hłdu Pruskieg 9, 70-550 Szczecin, Plska Tel. +48 (91) 432 56 80,

Bardziej szczegółowo

Nowe funkcje w module Repozytorium Dokumentów

Nowe funkcje w module Repozytorium Dokumentów Frte Repzytrium 1 / 6 Nwe funkcje w mdule Repzytrium Dkumentów Frte Repzytrium zmiany w wersji 2012.a 2 Zmiany w trakcie wysyłania dkumentu 2 Wysyłanie dkumentów własnych. Ustawienie współpracy z w serwisem

Bardziej szczegółowo

Nowe funkcje w programie Symfonia e-dokumenty w wersji 2012.1 Spis treści:

Nowe funkcje w programie Symfonia e-dokumenty w wersji 2012.1 Spis treści: Nwe funkcje w prgramie Symfnia e-dkumenty w wersji 2012.1 Spis treści: Serwis www.miedzyfirmami.pl... 2 Zmiany w trakcie wysyłania dkumentu... 2 Ustawienie współpracy z biurem rachunkwym... 2 Ustawienie

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system obsługi przedsiębiorstwa. Migracja do Firebird 2.x

Zintegrowany system obsługi przedsiębiorstwa. Migracja do Firebird 2.x Zintegrwany system bsługi przedsiębirstwa Migracja d Firebird 2.x Wersja 01.00 z dnia 02.12.2008 Spis treści Spis treści... 2 I. Wstęp.... 3 II. Przejście z Firebird 1.5.x na Firebird 2.x... 3 III. Zalecana

Bardziej szczegółowo

Wstęp. 2. Definicje. 3. Warunki zawarcia umowy

Wstęp. 2. Definicje. 3. Warunki zawarcia umowy Wstęp 1.1. Niniejszy regulamin kreśla gólne warunki krzystania z usługi internetwej funkcjnującej pd adresem wiem.c, świadcznej przez Usługdawcę na rzecz Nadawców i Odbirców infrmacji. 2. Definicje 2.1.

Bardziej szczegółowo

Biuro Partnera projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95

Biuro Partnera projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95 Plan Kmunikacji na temat prjektu samceny Urząd Gminy Janów Pdlaski Urząd Gminy Janów Pdlaski, maj 2011 r. Biur Partnera prjektu F5 Knsulting Sp. z.. ul. Składwa 5, 61-897 Pznań SPIS TREŚCI: WPROWADZENIE...

Bardziej szczegółowo

Partner projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95

Partner projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95 Plan Kmunikacji na temat prjektu samceny , 2010 Partner prjektu F5 Knsulting Sp. z.. ul. Składwa 5, 61-897 Pznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95 SPIS TREŚCI: WPROWADZENIE...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla użytkownika Płockiej Platformy Teleinformatycznej E - Urząd

Instrukcja dla użytkownika Płockiej Platformy Teleinformatycznej E - Urząd Instrukcja dla użytkwnika Płckiej Platfrmy Teleinfrmatycznej E - Urząd Instrukcja dla użytkwnika Strna 1 z 24 Spis treści Rejestrwanie nweg użytkwnika...3 Lgwanie na platfrmę E-urząd...6 Złżenie wnisku

Bardziej szczegółowo

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: bip.warmia.mazury.pl/ketrzyn_gmina_miejska/zamwienia_publiczne/110/status/rdzaj/wzp/ Kętrzyn: Świadczenie

Bardziej szczegółowo

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. Rzeszów: Świadczenie usług telekmunikacyjnych z telefnów stacjnarnych w zakresie płączeń telefnicznych lkalnych, strefwych, międzystrefwych, międzynardwych, d sieci kmórkwych raz usługi faxwe na ptrzeby

Bardziej szczegółowo

zgodny ze standardem IEEE 802.3u (styk RJ45), d) routery dostarczone przez Wykonawcę muszą

zgodny ze standardem IEEE 802.3u (styk RJ45), d) routery dostarczone przez Wykonawcę muszą Białystk: Usługi transmisji danych w parciu wirtualną sieć prywatną VPN na rzecz Miejskieg Ośrdka Pmcy Rdzinie w Białymstku Numer głszenia: 324375-2010; data zamieszczenia: 16.11.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

Procedury i instrukcje związane z ochroną danych osobowych w szkole

Procedury i instrukcje związane z ochroną danych osobowych w szkole OPUBLIKOWANO: WRZESIEŃ 2015 Prcedury i instrukcje związane z chrną danych sbwych w szkle Opracwali: Aneta Chamczyńska-Penkala, prawnik; Łukasz Zegarek, prawnik, ekspert kancelarii prawnej Lex Artist, specjalizujący

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika Instrukcja użytkwnika Prgram Cmarch ERP e-deklaracje Klasyka Wersja 1.0 Spis treści 1 INFORMACJE PODSTAWOWE... 3 1.1 PRZEZNACZENIE I PODSTAWOWE FUNKCJE PROGRAMU... 3 1.2 WYMAGANIA SPRZĘTOWE PROGRAMU...

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513

I. 1) NAZWA I ADRES: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.mpips.gv.pl, BIP, zakładka zamówienia publiczne Warszawa: Dstawa 20 sztuk licencji na serwerwy system

Bardziej szczegółowo

Aktywność w sieci twoją szansą na przyszłość " zasady przyjmowania zgłoszeń, procedury

Aktywność w sieci twoją szansą na przyszłość  zasady przyjmowania zgłoszeń, procedury REGULAMIN SZKOLEŃ w ramach prjektu pt. Aktywnść w sieci twją szansą na przyszłść". 1 Przepisy gólne 1. Regulamin kreśla zasady rekrutacji na bezpłatne szklenia realizwane w ramach prjektu pt. Aktywnść

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4a do SIWZ DATA CENTER

Załącznik nr 4a do SIWZ DATA CENTER Załącznik nr 4a d SIWZ DATA CENTER S t r n a 1 Zadanie 13 Data Center Tabela - Karta prduktu (wymagania Data Center) Lp. Zwartść karty Opis 1 Specyfikacja Przedmit zamówienia bejmuje zapewnienie przez

Bardziej szczegółowo

Wykrywanie i usuwanie uszkodzeń w sieci

Wykrywanie i usuwanie uszkodzeń w sieci Wykrywanie i usuwanie uszkdzeń w sieci Aby sieć działała pprawnie, knieczne jest: wyknanie kablwania pprawne zmntwanie i pdłączenie sprzętu zainstalwanie i sknfigurwanie prgramwania Dpier gdy wszystkie

Bardziej szczegółowo

Standardy proceduralne i dokumentacyjne

Standardy proceduralne i dokumentacyjne śrdwiska T CPD MF Standardy prceduralne i dkumentacyjne dentyfikatr Rdzaj S.PR.OP.SR Standard prcedur peracyjnych dla serwerów. nfrastrukturalne Serwerów Wszystkie Prceduralny V Dkument pisuje standard

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ

ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM Telekmunikacji w transprcie wewnętrznym / drgwym INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Rafał Stępniewski B2B Consulting Sp. z o.o. 6 sierpień 2013 r.

Rafał Stępniewski B2B Consulting Sp. z o.o. 6 sierpień 2013 r. Rafał Stępniewski B2B Cnsulting Sp. z.. 6 sierpień 2013 r. Dane sbwe Zbiór danych sbwych (struktura) Przetwarzanie danych sbwych: zbieranie, utrwalanie, przechwywanie, pracwywanie, zmienianie, udstępnianie

Bardziej szczegółowo

Absolutt Systemy Teleinformatyczne ul. MontaŜowa 7, 43-300 Bielsko-Biała tel./fax +48 33 496 06 14 www.absolutt.com.pl.

Absolutt Systemy Teleinformatyczne ul. MontaŜowa 7, 43-300 Bielsko-Biała tel./fax +48 33 496 06 14 www.absolutt.com.pl. Abslutt Systemy Teleinfrmatyczne ul. MntaŜwa 7, 43-300 Bielsk-Biała tel./fax +48 33 496 06 14 www.abslutt.cm.pl ASCENT Ivr Serwer Bielsk-Biała 2006 ASCENT IVR Serwer - pis systemu Spis treści 1 Czym jest

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Greg DAY, analityk ds. bezpieczeństwa w firmie McAfee

WSTĘP. Greg DAY, analityk ds. bezpieczeństwa w firmie McAfee KTO TO JEST Prelegent: Starszy Specjalista w Zesple Łącznści i Infrmatyki Kmendy Miejskiej Plicji w Zabrzu inż. Krystian ŚLUSAREK krystian.slusarek@slaska.plicja.gv.pl krystian.slusarek@gmail.cm WSTĘP

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU SIECI KOMPUTEROWE. dla klasy 2

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU SIECI KOMPUTEROWE. dla klasy 2 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU SIECI KOMPUTEROWE dla klasy 2 Dział I. Pdstawy lkalnych sieci kmputerwych Uczeń trzymuje cenę dpuszczającą lub dstateczną, jeśli ptrafi: zidentyfikwać pdstawwe pjęcia

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania Kontrahenta w zakresie postępowania z Informacjami Chronionymi W Orange Polska S.A.

Zobowiązania Kontrahenta w zakresie postępowania z Informacjami Chronionymi W Orange Polska S.A. Załącznik nr 1 d Umwy Zbwiązania Kntrahenta w zakresie pstępwania z Infrmacjami Chrninymi W Orange Plska S.A. 1. Kntrahent zbwiązuje się d: 1) zachwania w tajemnicy Infrmacji Chrninych, które zstały mu

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie CE. Ocena ryzyka. Rozwiązanie programowe dla oznakowania

Oznaczenie CE. Ocena ryzyka. Rozwiązanie programowe dla oznakowania Ocena zgdnści Analiza zagrżeń Oznaczenie CE Ocena ryzyka Rzwiązanie prgramwe dla znakwania safexpert.luc.pl www.luc.pl W celu wybru najbardziej dpwiednich mdułów prgramu Safexpert plecamy zapznad się z

Bardziej szczegółowo

Usługa składu, druku i dostawy do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych biuletynu Kombatant w 2011 roku.

Usługa składu, druku i dostawy do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych biuletynu Kombatant w 2011 roku. Usługa składu, druku i dstawy d Urzędu d Spraw Kmbatantów i Osób Represjnwanych biuletynu Kmbatant w 2011 rku. Ogłszenie dtyczy: zamówienia publiczneg. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY I. 1) NAZWA I ADRES: Urząd

Bardziej szczegółowo

Bożena Czyż-Bortowska, Biblioteka Pedagogiczna w Toruniu

Bożena Czyż-Bortowska, Biblioteka Pedagogiczna w Toruniu WYSZUKIWANIE PROGRAMÓW NAUCZANIA W PROGRAMIE INFORMACYJNO- WYSZUKIWAWCZYM SYSTEMU KOMPUTEROWEJ OBSŁUGI BIBLIOTEKI "SOWA" - scenariusz zajęć warsztatwych dla człnków Gruwy Satkształceniwej WUZ BP w Truniu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl Rydzyna: Ubezpieczenie majątku raz interesu majątkweg Gminy Rydzyna Numer głszenia: 73908-2012;

Bardziej szczegółowo

Baza aktywności e-learningowej uczelni

Baza aktywności e-learningowej uczelni Baza aktywnści e-learningwej uczelni Prjekt Stwarzyszenia E-learningu Akademickieg pt. Praktyki e-learningwe w plskim szklnictwie wyższym baza wiedzy dfinanswany przez Ministerstw Nauki i Szklnictwa Wyższeg.

Bardziej szczegółowo

1. Niniejszy Regulamin określa zasady realizacji zakupów na stronie www.sklep.energa.pl oraz relacje pomiędzy e-

1. Niniejszy Regulamin określa zasady realizacji zakupów na stronie www.sklep.energa.pl oraz relacje pomiędzy e- Regulamin Regulamin e-sklepu z dnia 08.09.2014 r. Infrmacje gólne 1. Niniejszy Regulamin kreśla zasady realizacji zakupów na strnie www.sklep.energa.pl raz relacje pmiędzy e- Sklepem, a sbą składającą

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.mazowia.eu/zamowienia-publiczne/

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.mazowia.eu/zamowienia-publiczne/ Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: bip.mazwia.eu/zamwienia-publiczne/ Warszawa: Wynajem d 6 samchdów słuŝbwych wraz z kierwcą na ptrzeby

Bardziej szczegółowo

e Policja w służbie społeczeństw u województwa śląskiego DZIAŁANIE 2. 2. ROZW ÓJ ELEKTRONICZN YCH USŁUG PUBLICZNYCH

e Policja w służbie społeczeństw u województwa śląskiego DZIAŁANIE 2. 2. ROZW ÓJ ELEKTRONICZN YCH USŁUG PUBLICZNYCH e Plicja w służbie spłeczeństw u wjewództwa śląskieg Załącznik nr 2 d głszenia DZIAŁANIE 2. 2. ROZW ÓJ ELEKTRONICZN YCH USŁUG PUBLICZNYCH PRIORYTET II. SPOŁECZEŃSTW O INFORMACYJNE REGIONALNEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

stworzyliśmy najlepsze rozwiązania do projektowania organizacji ruchu Dołącz do naszych zadowolonych użytkowników!

stworzyliśmy najlepsze rozwiązania do projektowania organizacji ruchu Dołącz do naszych zadowolonych użytkowników! Wrcław, 29.08.2012 gacad.pl stwrzyliśmy najlepsze rzwiązania d prjektwania rganizacji ruchu Dłącz d naszych zadwlnych użytkwników! GA Sygnalizacja - t najlepszy Plski prgram d prjektwania raz zarządzania

Bardziej szczegółowo

Rodzaj szkolenia nieformalnego: Coaching

Rodzaj szkolenia nieformalnego: Coaching Rdzaj szklenia niefrmalneg: Caching 1. Cele szklenia Celem szklenia jest pdwyższanie pzimu kmpetencji pracwników w zakresie przezwyciężania prblemów i barier pjawiających się na drdze d realizacji braneg

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z INFORMATYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z INFORMATYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z INFORMATYKI O HIGIENIE PRACY, KOMPUTERZE, SIECIACH KOMPUTEROWYCH I INTERNECIE zna regulamin pracwni kmputerwej, zna i respektuje zasady bezpieczneg użytkwania kmputera, pisuje prawidłw

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Pracownia aplikacji internetowych dla klasy 3iA Nauczyciel: Kornel Barteczko Rok szkolny: 2015/2016

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Pracownia aplikacji internetowych dla klasy 3iA Nauczyciel: Kornel Barteczko Rok szkolny: 2015/2016 Dział Aplikacje wyknywane p strnie klienta Wymagania edukacyjne z przedmitu Pracwnia aplikacji internetwych dla klasy 3iA Nauczyciel: Krnel Barteczk Rk szklny: 2015/2016 Uczeń trzymuje cenę dpuszczającą

Bardziej szczegółowo

Elektroniczny Urząd oczami Comarch Nowoczesna administracja oczami Comarch

Elektroniczny Urząd oczami Comarch Nowoczesna administracja oczami Comarch Elektrniczny Urząd czami Cmarch Nwczesna administracja czami Cmarch Rbert Mścicki Nwczesna administracja czami Cmarch Rbert Mścicki Janów Lubelski, 8-9 marca 2011r. Agenda Nwczesna administracja?? Czym

Bardziej szczegółowo

Przedsięwzięcia Działania Specyfikacja 1. Inwestycje w rozwój wspólnych lub połączonych systemów

Przedsięwzięcia Działania Specyfikacja 1. Inwestycje w rozwój wspólnych lub połączonych systemów Przedsięwzięcia Działania Specyfikacja 1. Inwestycje w rzwój wspólnych lub płącznych systemów zapbiegania, mnitrwania, reagwania i usuwania skutków zagrżeń realizacja działań systemwych, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.babinski.home.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.babinski.home.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.babinski.hme.pl Łódź: USŁUGA UBEZPIECZENIA SPECJALISTYCZNEGO PSYCHIATRYCZNEGO ZESPOŁU OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie, ul. Lisa Kuli 20, 35-025 Rzeszów,

I. 1) NAZWA I ADRES: Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie, ul. Lisa Kuli 20, 35-025 Rzeszów, Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.wup-rzeszw.e-zet.pl/?c=mdtresc-cmpkaz-552 Rzeszów: usługa szkleniwa w zakresie dsknalenia warsztatu

Bardziej szczegółowo

Baza Aktów Własnych Opis produktu. Zastosowanie, Wykaz funkcjonalności, Cennik. www.abcpro.pl

Baza Aktów Własnych Opis produktu. Zastosowanie, Wykaz funkcjonalności, Cennik. www.abcpro.pl Baza Aktów Własnych Opis prduktu Zastswanie, Wykaz funkcjnalnści, Cennik www.abcpr.pl Spis treści Zastswanie... 3 Wykaz pdstawwych funkcjnalnści... 4 Cennik... 5 Wymagania techniczne... 5 Szczegółwy pis

Bardziej szczegółowo

Do zarządzania kontami uŝytkowników naleŝy ich zakładanie, usuwanie, modyfikowanie, zmiana hasła oraz szereg dodatkowych czynności.

Do zarządzania kontami uŝytkowników naleŝy ich zakładanie, usuwanie, modyfikowanie, zmiana hasła oraz szereg dodatkowych czynności. Zarządzanie kntami D zarządzania kntami uŝytkwników naleŝy ich zakładanie, usuwanie, mdyfikwanie, zmiana hasła raz szereg ddatkwych czynnści. Typy lkalnych knt uŝytkwników KaŜdemu twrznemu kntu uŝytkwnika

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszw.pl Rzeszów: Zapewnienie wyżywienia/cateringu dla uczestników szkleń w ramach Prjektu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA SPECJALISTÓW RYNKU PRACY Z UŻYTKOWANIA OPROGRAMOWANIA EIPD

PROGRAM SZKOLENIA DLA SPECJALISTÓW RYNKU PRACY Z UŻYTKOWANIA OPROGRAMOWANIA EIPD PROGRAM SZKOLENIA DLA SPECJALISTÓW RYNKU PRACY Z UŻYTKOWANIA OPROGRAMOWANIA EIPD Tytuł prjektu: PI EIPD nwa jakść dradztwa TEMAT INNOWACYJNY: Zwiększenie ferty istniejących instytucji działających na rzecz

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.jok.jawor.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.jok.jawor.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.jk.jawr.pl Jawr: Organizacja plenerwej imprezy maswej Dni Jawra 2014 Numer głszenia: 101802-2014;

Bardziej szczegółowo

Kliknij przycisk Start > Panel sterowania > Konta użytkowników > Poczta (w widoku

Kliknij przycisk Start > Panel sterowania > Konta użytkowników > Poczta (w widoku 1. Zamknij prgram Outlk 2007, jeśli jest twarty. 2. W Panelu sterwania kliknij iknę Pczta. W systemie Windws XP Kliknij przycisk Start > Panel sterwania > Knta użytkwników > Pczta (w widku klasycznym kliknij

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.rydzyna.pl Rydzyna: Ubezpieczenie majątku raz interesu majątkweg Gminy Rydzyna w latach 2015-2018

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszw.pl Rzeszów: Przeprwadzenie szkleń z zakresu bsługi kmputera i Internetu dla łącznie minimum

Bardziej szczegółowo

PN-EN 1991-1-2, PN-EN 1992-1-2, PN-EN

PN-EN 1991-1-2, PN-EN 1992-1-2, PN-EN Warszawa: Usługi infrmatyczne w zakresie pracwania prgramwania uŝytkweg wspmagająceg prcesy prjektwania elementów i rzwiązań knstrukcyjnych raz prgramów bliczeniwych. Oprgramwanie d bliczeń wg Eurkdów:

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl Warszawa: Pstępwanie udzielenie zamówienia publiczneg na sprzedaż, szklenie, dstawę, mntaż

Bardziej szczegółowo

Skaner mks_vir dla Exchange

Skaner mks_vir dla Exchange Instrukcja bsługi prgramu Skaner mks_vir dla Exchange (wersja dkumentu 1.0) 2 sierpnia 2004 Cpyright 2003 by MKS Sp. z.. Zarówn prgram jak i instrukcja krzystają z pełnej chrny kreślnej przepisami prawa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU PRACOWNIA URZĄDZEŃ TECHNIKI KOMPUTEROWEJ. dla klasy 1ia. Rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Agnieszka Wdowiak

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU PRACOWNIA URZĄDZEŃ TECHNIKI KOMPUTEROWEJ. dla klasy 1ia. Rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Agnieszka Wdowiak WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU PRACOWNIA URZĄDZEŃ TECHNIKI KOMPUTEROWEJ dla klasy 1ia Dział I. Mntaż raz mdernizacja kmputerów sbistych Rk szklny 2015/2016 Nauczyciel: Agnieszka Wdwiak Uczeń trzymuje

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.mazowia.eu/zamowienia-publiczne/

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: bip.mazowia.eu/zamowienia-publiczne/ Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: bip.mazwia.eu/zamwienia-publiczne/ Warszawa: Wyknanie, hsting, bsługa techniczna i redakcyjna strny internetwej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 15 / 2013/ I

ZARZĄDZENIE Nr 15 / 2013/ I A-000-15 /13 ZARZĄDZENIE Nr 15 / 2013/ I Prezesa Sądu Rejnweg Pznań Stare Miast w Pznaniu z dnia 28 luteg 2013 rku w sprawie utwrzenia Prtalu Infrmacyjneg Sądu Rejnweg Pznań Stare Miast w Pznaniu Na pdstawie

Bardziej szczegółowo

Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówień uzupełniających

Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówień uzupełniających Warszawa: mdernizacja istniejącej infrastruktury serwerwej w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chpina w Warszawie Numer głszenia: 181676-2014; data zamieszczenia: 29.05.2014 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dstawy

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 4 d Zaprszenia d składania fert z dn. 17 maja 2012 SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ETAP 1 ANALIZY PRZYGOTOWAWCZE I ANALIZY PRZEDWDROŻENIOWE d 1 czerwca d 31 sierpnia 2012 I. Przeprwadzenie

Bardziej szczegółowo

Szczecin: usługa ubezpieczenia ryzyk komunikacyjnych Samodzielnego Publicznego Szpitala

Szczecin: usługa ubezpieczenia ryzyk komunikacyjnych Samodzielnego Publicznego Szpitala Samdzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 2 PUM w Szczecinie Dział Zamówień Publicznych Al. Pwstańców Wielkplskich 72, 70-111 Szczecin tel. (0-91) 466 10 86 d 88 fax. 466 11 13 Szczecin: usługa ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

II runda (dla 16 województw) 23 713 260,50 euro

II runda (dla 16 województw) 23 713 260,50 euro Publikacja współfinanswana ze śrdków Eurpejskieg Funduszu Rzwju Reginalneg raz przez budżet państwa w ramach pmcy technicznej Prgramu Operacyjneg Innwacyjna Gspdarka Dtacje na Innwacje Inwestujemy w Waszą

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ilot.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ilot.edu.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.ilt.edu.pl Warszawa: Zakup i dstawa bezterminwych licencji prgramwania dtycząceg baz danych Numer

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Świętokrzyskie Centrum Ratownictwa Medycznego i Transportu

I. 1) NAZWA I ADRES: Świętokrzyskie Centrum Ratownictwa Medycznego i Transportu Kielce: Rzbudwa istniejąceg systemu z dstawą i mntażem urządzeń ptrzebnych d pracy systemu lkalizacji i zarządzania karetkami ŚCRMiTS. Numer głszenia: 101971-2011; data zamieszczenia: 30.03.2011 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM

SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM Warszawa: Usługi utrzymania, administrwania i mdyfikacji Systemu Infrmatyczneg Elektrniczny Krajwy System Mnitringu Orzekania Niepełnsprawnści Numer głszenia: 324221-2011; data zamieszczenia: 08.12.2011

Bardziej szczegółowo

Regulamin zakupów sklepu internetowego fajnemeble24.pl

Regulamin zakupów sklepu internetowego fajnemeble24.pl Regulamin zakupów sklepu internetweg fajnemeble24.pl 1 Słwnik pjęć 1. Sprzedawca Magdalena Owczarek, prwadząca działalnść gspdarczą pd firmą MAXXNET MAGDALENA OWCZAREK, ul. Dbrzecka 95 / 23, 62-800 Kalisz

Bardziej szczegółowo

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. Gdańsk: Przetarg niegraniczny na świadczenie usług htelarskich w zakresie sptkań i knferencji, plegających na rezerwacji i udstępnieniu sal szkleniwych wraz z usługą gastrnmiczną i nclegwą dla Plitechniki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Systemy baz danych dla klasy 3iA Nauczyciel: Kornel Barteczko Rok szkolny: 2015/2016

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Systemy baz danych dla klasy 3iA Nauczyciel: Kornel Barteczko Rok szkolny: 2015/2016 Dział Twrzenie relacyjnej bazy Wymagania edukacyjne z przedmitu Systemy baz dla klasy 3iA Nauczyciel: Krnel Barteczk Rk szklny: 2015/2016 Uczeń trzymuje cenę dpuszczającą lub dstateczną, jeśli : Przestrzega

Bardziej szczegółowo

WYSTAWIANIE FAKTUR I FAKTUR KORYGUJĄCYCH W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ŚRODA Z KSIĘGOWĄ JOANNA MATUSIAK

WYSTAWIANIE FAKTUR I FAKTUR KORYGUJĄCYCH W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ŚRODA Z KSIĘGOWĄ JOANNA MATUSIAK WYSTAWIANIE FAKTUR I FAKTUR KORYGUJĄCYCH W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ŚRODA Z KSIĘGOWĄ JOANNA MATUSIAK WYSTAWIANIE FAKTUR WYSTAWIANIE FAKTUR Od 1 stycznia 2014 r. c d zasady fakturę należy wystawić d 15.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu:

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: Z1-PU7 WYDANIE N1 Strna 1 z 1 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmitu: SIECI KOMPUTEROWE (WARIANT: SIECI I URZĄDZENIA BEZPRZEWODOWE) 3. Karta przedmitu ważna d rku akademickieg: 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Partner projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95

Partner projektu F5 Konsulting Sp. z o.o. ul. Składowa 5, 61-897 Poznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95 Plan Kmunikacji na temat prjektu samceny Urząd Gminy ZŁOTA ZŁOTA czerwiec 2011 Partner prjektu F5 Knsulting Sp. z.. ul. Składwa 5, 61-897 Pznań T: 061 856 69 60 F: 061 853 02 95 SPIS TREŚCI: WPROWADZENIE...

Bardziej szczegółowo

Proces instalacji drukarki przebiega podobnie jak proces instalowania sterowników dowolnego, innego urządzenia w komputerze.

Proces instalacji drukarki przebiega podobnie jak proces instalowania sterowników dowolnego, innego urządzenia w komputerze. W terminlgii firmy Micrsft drukarka jest biektem lgicznym, a nie fizycznym urządzeniem. Tak więc drukarkę twrzy się pprzez sknfigurwanie zestawu sterwników w systemie Windws XP. Natmiast drukarka urządzenie

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Techniki Budowlanej, ul. Filtrowa 1, 00-611 Warszawa, woj.

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Techniki Budowlanej, ul. Filtrowa 1, 00-611 Warszawa, woj. Warszawa: Dstarczenie usługi utrzymania i rzwju aplikacji dedykwanych d wsparcia bieŝącej działalnści Zakładu Certyfikacji raz Zakładu Aprbat Technicznych ITB. Numer głszenia: 1936-2011; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY W ZAKRESIE AUDYTU WENĘTRZENGO BIURA AUDYTU I KONTROLI ZA 2007r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY W ZAKRESIE AUDYTU WENĘTRZENGO BIURA AUDYTU I KONTROLI ZA 2007r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY W ZAKRESIE AUDYTU WENĘTRZENGO BIURA AUDYTU I KONTROLI ZA 2007r. Biur Audytu i Kntrli przedstawia sprawzdanie z realizacji pszczególnych zadań wynikających z Planu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszow.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.rarr.rzeszw.pl Rzeszów: Szklenia / kursy kwalifikacyjne i zawdwe według ptrzeb dla 30 sób długtrwale

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.powiat.oswiecim.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bip.powiat.oswiecim.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.bip.pwiat.swiecim.pl Oświęcim: Organizacja i prwadzenie kursów: zaawanswane metdy prgramwania aplikacji

Bardziej szczegółowo

Opis i specyfikacja interfejsu SI WCPR do wybranych systemów zewnętrznych

Opis i specyfikacja interfejsu SI WCPR do wybranych systemów zewnętrznych Załącznik nr 1 d OPZ Opis i specyfikacja interfejsu SI WCPR d wybranych systemów zewnętrznych Spis treści 1. OPIS I SPECYFIKACJA INTERFEJSU DO SYSTEMÓW DZIEDZINOWYCH... 2 1.1. Integracja z systemami dziedzinwymi...

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie, ul. Rakowiecka 21, 02-517

I. 1) NAZWA I ADRES: Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie, ul. Rakowiecka 21, 02-517 Warszawa: Świadczenie usług rganizacji i przeprwadzenia kursu gtwania dla cudzziemców - uczestników realizwaneg przez Zamawiająceg prjektu Integracja dla samdzielnści współfinanswaneg przez Unię Eurpejską

Bardziej szczegółowo

System B2B automatyzujący zamówienia u producentów i dostawy do odbiorców asortymentu medycznego.

System B2B automatyzujący zamówienia u producentów i dostawy do odbiorców asortymentu medycznego. Cnsultrnix Spółka Akcyjna Racławicka 58 3-17 Kraków 19; biur@cxsa.pl; www.cxsa.pl Kraków, 6-11-1 Zaprszenie d udziału w knkursie fert na realizację prjektu infrmatyczneg System BB autmatyzujący zamówienia

Bardziej szczegółowo

Programowanie warstwy klienta w aplikacji Java EE

Programowanie warstwy klienta w aplikacji Java EE Prgramwanie warstwy klienta w aplikacji Java EE Katedra Mikrelektrniki i Technik Infrmatycznych Plitechniki Łódzkiej ul. Wólczanska 221/223 budynek B18, 90-924 Łódź mgr inż. Rbert Ritter 1. Wprwadzenie

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych Rudno Sp. z o.o., ul.

I. 1) NAZWA I ADRES: Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych Rudno Sp. z o.o., ul. Ostróda: usługa ubezpieczenia majątku, dpwiedzialnści cywilnej raz ubezpieczenia kmunikacyjne Zakładu Unieszkdliwiania Odpadów Kmunalnych RUDNO Sp. z.. Numer głszenia: 71144-2012; data zamieszczenia: 08.03.2012

Bardziej szczegółowo

U R Z Ę D U. nowy wymiar komunikacji dla

U R Z Ę D U. nowy wymiar komunikacji dla nwy wymiar kmunikacji dla U R Z Ę D U VidCm.pl Sp. z.. tel. +48 (32) 450 20 85 fax +48 (32) 450 20 86 biur@vidcm.pl www.vidcm.pl 40-156 Katwice; Al. Krfanteg 125a KRS0000253137, Sąd Rej. w K-cach, Wydz.

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Prokuratura Generalna, ul. Barska 28/30, 02-315 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 22

I. 1) NAZWA I ADRES: Prokuratura Generalna, ul. Barska 28/30, 02-315 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 22 Warszawa: Znak sprawy: PG X F 3820_12_10 Świadczenie pwszechnych usług pcztwych w brcie krajwym i zagranicznym, w zakresie przyjmwania, przemieszczania i dręczania przesyłek pcztwych wadze pwyŝej 50g.,

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Centrala, Al.

I. 1) NAZWA I ADRES: Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Centrala, Al. Warszawa: Dstawa licencji prgramwania d wirtualizacji wraz ze wsparciem technicznym Numer głszenia: 77897-2015; data zamieszczenia: 28.05.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dstawy Zamieszczanie głszenia: bwiązkwe.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania Szkoły Podstawowej i Gimnazjum

Przedmiotowy System Oceniania Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Przedmitwy System Oceniania Szkły Pdstawwej i Gimnazjum Opracwał: Marek Tprwicz Opracwał: Andrzej Pawłwski Sprządzny w parciu : Rzprządzenie MEN z dn. 10.06.20015 r. w sprawie szczegółwych warunków i spsbu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.its.waw.pl Warszawa: Wyknanie usługi plegającej na rganizacji stacjnarnych szkleń zawdwych dla kadry

Bardziej szczegółowo

Statystyka - wprowadzenie

Statystyka - wprowadzenie Statystyka - wprwadzenie Obecnie pjęcia statystyka używamy aby mówić : zbirze danych liczbwych ukazujących kształtwanie się kreślneg zjawiska jak pewne charakterystyki liczbwe pwstałe ze badań nad zbirwścią

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA TECHNICZNE

ZAŁOŻENIA TECHNICZNE ZAPYTANIE OFERTOWE nr 3 /2011 / CRM Załącznik nr 5 ZAŁOŻENIA TECHNICZNE POUFNE Łódź, 30.07.2011 RTS Widzew Łódź S.A. Wszelkie prawa zastrzeżne. SPIS TREŚCI INFORMACJE OGÓLNE... 3 INFRASTRUKTURA SERWEROWA...

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wil.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wil.waw.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.wil.waw.pl Zegrze: Przebudwa pmieszczeń labratrium w budynku nr 29 w Wjskwym Instytucie Łącznści

Bardziej szczegółowo

Prawo do studiowania bez wnoszenia opłat. 1. Limit punktów ECTS w ramach, którego student ma prawo do studiowania bez wnoszenia opłat

Prawo do studiowania bez wnoszenia opłat. 1. Limit punktów ECTS w ramach, którego student ma prawo do studiowania bez wnoszenia opłat Praw d studiwania bez wnszenia płat 1. Limit punktów ECTS w ramach, któreg student ma praw d studiwania bez wnszenia płat a. Limit pdstawwy Zgdnie z przepisami art. 170a ustawy - Praw szklnictwie wyŝszym

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mbu.com.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mbu.com.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.mbu.cm.pl Ostrów Mazwiecka: Usługi ubezpieczenia Samdzielneg Publiczneg Zespłu Zakładów Opieki Zdrwtnej

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Chemii Organicznej PAN, ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa,

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Chemii Organicznej PAN, ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa, Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.ich.edu.pl/przetargi.php Warszawa: DOSTAWA SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO - SERWERA dla Instytutu Chemii Organicznej

Bardziej szczegółowo

Ocena modeli biznesowych. Otoczenie firmy - modele biznesowe Internet pozycja konkurencyjna w sektorze

Ocena modeli biznesowych. Otoczenie firmy - modele biznesowe Internet pozycja konkurencyjna w sektorze Ocena mdeli bizneswych Otczenie firmy - mdele bizneswe Internet pzycja knkurencyjna w sektrze Eknmiczne Wybrana cele przedsiębirstwa ptymalizacja ksztów np. w kntekście relacji z klientem pprawa wyników

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gig.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gig.pl Adres strny internetwej, na której Zamawiający udstępnia Specyfikację Isttnych Warunków Zamówienia: www.gig.pl Katwice: przedłużenie 3 lata wsparcia techniczneg i aktualizacji prgramwania d systemu audytu

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Rejon Dróg Wojewódzkich w Białej Podlaskiej, ul. Warszawska 14, 21-500

I. 1) NAZWA I ADRES: Rejon Dróg Wojewódzkich w Białej Podlaskiej, ul. Warszawska 14, 21-500 Biała Pdlaska: Zimwe utrzymanie chdników i ciągów pieszrwerwych płżnych wzdłuż dróg wjewódzkich administrwanych przez RDW w Białej Pdlaskiej tj. dśnieżanie i zwalczanie śliskści zimwej w seznie 2011/2012

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Województwo Śląskie, ul. Ligonia 46, 40-037 Katowice, woj. śląskie, tel. 32

I. 1) NAZWA I ADRES: Województwo Śląskie, ul. Ligonia 46, 40-037 Katowice, woj. śląskie, tel. 32 Sukcesywne świadczenie usług restauracyjnych w czasie szkleń dla beneficjentów Numer głszenia: 264974-2012; data zamieszczenia: 23.07.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie głszenia: bwiązkwe.

Bardziej szczegółowo

Informatyka Systemów Autonomicznych

Informatyka Systemów Autonomicznych Infrmatyka Systemów Autnmicznych Uczenie maszynwe: uczenie z nauczycielem i bez nauczyciela. Kamil Małysz Spis treści I. Wstęp...3 II. Pczątki uczenia maszynweg...3 III. Zastswania w praktyce...4 IV. Metdy

Bardziej szczegółowo