ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Zdzisław Chłopek 1, Tomasz Szczepański 2 BADANIE WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH DYNAMICZNYCH 1. Wstęp Wobec rosnących wymagań eksploatacyjnych stawianych współczesnym silnikom spalinowym, warto zwrócić uwagę na możliwość prowadzenia badań coraz dokładniej zorientowanych na ich wybrane właściwości użytkowe. Jednym z kierunków rozwoju w tym zakresie jest prowadzenie badań w dynamicznych stanach pracy silnika. Stan pracy silnika spalinowego jest zdefiniowany przez zbiór parametrów opisujących efekty jego pracy. Mogą to być na przykład: prędkość obrotowa wału korbowego, jego moment obrotowy, a także wiele innych, jak choćby natężenie emisji wybranych substancji w spalinach. Zbiór parametrów opisujących stan pracy silnika może być więc bardzo różny w zależności od potrzeb wynikających z prowadzonych badań. [1] Każdy parametr pracy silnika odniesiony do czasu tworzy proces danego parametru. Z kolei stan pracy silnika (określony tymi parametrami) odniesiony do czasu tworzy proces stanu. W sytuacji statycznej proces stanu jest niezmienny w czasie, a więc wszystkie parametry opisujące stan pracy silnika są stałe w czasie [1]. Jeśli natomiast przynajmniej jeden parametr stanu zmienia się w czasie, mamy do czynienia z sytuacją dynamiczną. Mówimy wówczas, o procesie dynamicznym stanu pracy silnika. W pewnym uproszczeniu jednak przyjmuje się zazwyczaj określenie stanu dynamicznego. Istnieją liczne prace naukowe, stwierdzające, że praca silnika w stanach dynamicznych znacząco różni się od pracy w odpowiadających im 3 stanach statycznych [2, 3]. Istnieją również badania wykazujące, że silnik w warunkach rzeczywistego użytkowania pracuje głównie w stanach dynamicznych [4, 5]. Powyższe dwa stwierdzenia prowadzą jednoznacznie do wniosku, że rozwój badań użytkowych właściwości silników spalinowych w stanach dynamicznych jest nie tylko celowy, ale wręcz konieczny. Pewnym przykładem ilustrującym ten wniosek może być analiza jednej realizacji laboratoryjnej testu HDDTT (Heavy Duty Diesel Transient Test) dla silnika Detroit Diesel Series 50. Wyniki tej analizy przedstawiono w tabeli. W tabeli są przedstawione udziały stanów statycznych i dynamicznych w teście oraz wartości średnie względnych natężeń emisji: tlenku węgla E COr, węglowodorów E HCr, tlenków azotu E NOxr, cząstek stałych E PM r i dwutlenku węgla E CO2r. 1 Prof. dr hab. inż. Zdzisław Chłopek, Politechnika Warszawska, Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych, Instytut Pojazdów. 2 Mgr inż. Tomasz Szczepański, Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, Zakład Procesów Diagnostyczno Obsługowych. 3 Kryterium podobieństwa jest zazwyczaj równość wybranych parametrów opisujących stan pracy silnika. 47

2 Tab. Wartość względna emisji wybranych substancji zanieczyszczających w teście jezdnym HDDTT Stany statyczne Test HDDTT Udział stanu w teście Wartość względna średniego natężenia emisji E COr E HCr E NOxr E PMr E CO2r Bieg jałowy 0,32 0,45 0,02 0,07 0,03 0,07 Bieg niejałowy 0,18 0,13 0,34 0,30 0,34 0,30 Suma 0,50 0,58 0,36 0,37 0,37 0,37 Stany dynamiczne 0,50 0,43 0,42 0,64 0,63 0,63 Jak widać, połowa stanów pracy w rozpatrywanej realizacji testu HDDTT należy do zbioru stanów dynamicznych. W tych stanach emitowana jest większość 4 substancji zanieczyszczających. Warto również zauważyć, że większość spośród stanów statycznych jest tworzona przez stany pracy odpowiadające pracy silnika na biegu jałowym. Można się więc spodziewać, że w warunkach pracy silnika, w których bieg jałowy występuje rzadziej, udział stanów dynamicznych w emisji substancji zanieczyszczających będzie znacznie większy. 2. Problemy związane z badaniami silników w stanach dynamicznych Oczywiście zarówno samo prowadzenie badań w stanach dynamicznych, jak również analiza i interpretacja wyników bywa bardzo trudna [6, 7]. Warto zwrócić szczególną uwagę na trzy grupy problemów, które w głównym stopniu stanowią ograniczenie dla rozwoju badań silników spalinowych w tym zakresie Operatorowe zależności 5 pomiędzy poszczególnymi parametrami opisującymi pracę silnika Rozpatrując silnik jako układ automatyki, oznaczmy przez x i wybrany parametr wejściowy modelu, a przez y j wybrany parametr wyjściowy. Dla modelu dyskretnego, gdzie poszczególne chwile czasu będą oznaczane przez k, możemy zapisać następującą zależność: y j = F j [x 1 (k: 1 n), x 2 (k: 1 n)... x m (k: 1 n)] (1) gdzie F i jest operatorem, n całkowitą liczbą próbek od chwili początkowej do chwili bieżącej, a m liczbą parametrów wejściowych do modelu. Tak ogólna postać zależności operatorowej w praktyce nie nadaje się do analizy tym bardziej, że modele matematyczne silników cechują się silną nieliniowością Badania prowadzone w przestrzeni wielowymiarowej [1] Prowadząc badania w stanach statycznych można doprowadzić do uproszczenia niektórych zależności na zasadzie ich tożsamości na przykład dla stałej prędkości obrotowej moment obrotowy silnika jest tożsamy z momentem oporów zewnętrznych. 4 Trudno jest porównywać ilości wszystkich substancji zanieczyszczających łącznie w stanach statycznych i dynamicznych ponieważ każda z substancji charakteryzuje się inną szkodliwością. W stwierdzeniu, że większość substancji zanieczyszczających została wyemitowana w stanach dynamicznych zauważono głównie fakt, że cztery z sześciu rozpatrywanych substancji zostały wyemitowane w większej ilości w stanach dynamicznych w stosunku do stanów statycznych. 5 W zależności operatorowej (w odróżnieniu od zależności funkcyjnej) argumentami zależności nie są wartości, ale funkcje. 48

3 W przypadku badań prowadzonych w stanach dynamicznych tego typu uproszczenia nie mogą mieć miejsca. Ponadto w stanach dynamicznych często istnieje konieczność wprowadzenia dodatkowych parametrów opisujących pracę silnika, które definiowałyby rodzaj i stopień zmienności (dynamiki) danego stanu. Powoduje to, że badania silnika w stanach dynamicznych odbywają się w przestrzeni opisanej przez większą liczbę wielkości fizycznych. Ten fakt znacznie utrudnia analizę wyników z takich badań Duża niepowtarzalność wyników pomiarów 6 [8] Niepowtarzalność wyników pomiarów w badaniach wynika z dwóch głównych przyczyn: ze zjawisk przypadkowych wpływających na rozbieżności pomiarów, z ograniczonych możliwości klasyfikacji tych zjawisk, a przez to również analizy wyników. W przypadku badań silników spalinowych w stanach dynamicznych obydwie przyczyny wpływają na niepowtarzalność w większym stopniu, niż w stanach statycznych. Z jednej strony zwiększa się liczba zjawisk fizycznych wpływających na wyniki pomiarów, a z drugiej strony zmniejsza się możliwość klasyfikacji tych zjawisk, co rzutuje na ograniczenie możliwości analizy wyników. 3. Zwyczajowe rozwiązania powyższych problemów Przedstawione problemy związane z badaniem użytkowych właściwości silników spalinowych w stanach dynamicznych mają duży wpływ na charakter prowadzonych prac w tym zakresie. Zazwyczaj spotyka się prace naukowe, które można przyporządkować do jednej z pięciu kategorii: opracowania omawiające teoretyczne podstawy pracy silników w stanach dynamicznych [9, 10], porównanie parametrów pracy silnika w stanach dynamicznych i w odpowiadającym im stanach statycznych [2, 3], opracowanie testów dynamicznych uśredniających wybrane właściwości użytkowe silników w dziedzinie całego testu [11, 12], modelowanie pracy silnika lub jego części w wybranych stanach dynamicznych [13, 14], szczegółowa analiza jednego, wybranego stanu dynamicznego lub grupy stanów występujących w wybranym procesie (na przykład podczas swobodnego przyspieszania silnika) [15, 16]. Tego typu podejścia pozwalają wyeliminować wpływ wspomnianych w poprzednim punkcie problemów na prowadzone badania. Trzeba jednak zauważyć, że w takim układzie brak jest opracowań opisujących kompleksowo zagadnienie dynamicznej pracy silnika, dokonujących systematycznego przeglądu stanów dynamicznych, omawiających właściwości silnika w poszczególnych stanach, czy próbujących opisać ogólne zależności zauważalne w całościowym spojrzeniu na różne stany dynamiczne. Istnieje więc potrzeba dalszego rozwoju prac naukowych prowadzonych w tym zakresie. 6 Pod pojęciem współczynnika niepowtarzalności wyników pomiarów rozumie się w tym przypadku stosunek odchylenia standardowego i wartości średniej dla zbioru wyników pomiarów otrzymanych dla wybranego stanu pracy silnika. 49

4 4. Proponowane rozwiązania przedstawionych problemów W prezentowanych rozważaniach proponuje się przyjęcie kilku metod, które mogą doprowadzić do rozwiązania powyższych problemów. Umożliwi to nieco bardziej całościowe spojrzenie na problematykę pracy silnika w stanach dynamicznych Zamiana zależności operatorowych na zależności funkcyjne Dla zależności operatorowych, które w ogólnej postaci reprezentuje wzór (1), możliwe jest narzucenie pewnych więzów, które sprowadzą je do tożsamości z zależnościami funkcyjnymi. Więzami tymi może być ograniczenie dziedziny czasowej przebiegów parametrów wejściowych modelu. W szczególnym przypadku wzór (1) może przyjąć następującą postać: y j = F j [x 1 (k: (n 1) n), x 2 (k: (n 1) n)... x m (k: (n 1) n)] (2) Jest to równoznaczne z zapisem w następującej postaci: y j = f j [x 1 (n 1), x 1 (n), x 2 (n 1), x 2 (n) x m (n 1), x m (n)] (3) Jak widać we wzorze (3) zależność operatorowa F j została zastąpiona przez zależność funkcyjną f j, ponieważ przyporządkowuje ona wartości y j poszczególnym wartościom x i, a nie ich przebiegom. Przedstawiony zapis jest tożsamy z następującym: y j = f j [x 1 (n), x 1 (n), x 2 (n), x 2 (n) x m (n), x m (n)] (4) Taka forma zależności funkcyjnej może być bardziej użyteczna w praktyce, ponieważ uzależnia wartości wyjściowe modelu od bieżących wartości wejściowych oraz od ich pochodnych, które mogą być traktowane jako niezależne parametry opisujące warunki pracy silnika. Oczywiście narzucenie takich więzów wymaga sprawdzenia ich zasadności. Problem ten nie będzie szeroko omawiany w tej pracy. W pewnym skrócie warto jednak przedstawić propozycję weryfikacji słuszności narzuconych więzów za pomocą analizy funkcji korelacji wzajemnych 7 przebiegów poszczególnych parametrów wejściowych i wyjściowych. W ogólności proponuje się przyjęcie metody weryfikacji, według której narzucenie opisanych więzów jest uzasadnione wtedy i tylko wtedy, gdy wartości bieżące wszystkich parametrów wyjściowych są silnie skorelowane z wartościami bieżącymi wszystkich rozpatrywanych parametrów wejściowych i jednocześnie słabo skorelowane z wartościami poprzednimi parametrów wejściowych. Przykładowy wykres funkcji korelacji wzajemnej pomiędzy przebiegiem momentu obrotowego i przebiegiem natężeniem emisji dwutlenku węgla przedstawiono na rysunku 1. Jest to przypadek, dla którego warunki weryfikacji są spełnione. Istnieje wiele czynników, na które warto zwrócić uwagę podczas procedury weryfikacji więzów, ale nie będą one tutaj szczegółowo omawiane. 7 Funkcją korelacji wzajemnej przebiegów poszczególnych parametrów nazywa się funkcję, której wartości są równe sumie iloczynów kolejnych wartości rozpatrywanych przebiegów dla kolejnych wartości przesunięcia względnego tych przebiegów. [18] Dziedziną funkcji korelacji jest więc przesunięcie względne, a jej wartości stanowią odpowiednie wartości wskaźnika korelacji. Tak sporządzona funkcja pozwala na ocenę stopnia powiązania pomiędzy kolejnymi wartościami rozpatrywanego parametru wejściowego, a wartością bieżącą rozpatrywanego parametru wyjściowego. 50

5 Rys. 1. Wykres korelacji wzajemnej K momentu obrotowego M i natężenia emisji dwutlenku węgla E CO2 w dziedzinie czasu t Trzeba również podkreślić, że ewentualna możliwość narzucenia omówionych więzów nie jest cechą ogólną silników spalinowych, ani nawet jednego, konkretnego egzemplarza silnika. Jest to cecha, którą przypisuje się każdorazowo do przeprowadzonych badań. Tak więc należy ją przeprowadzać oddzielnie dla każdego testu Zmiana przestrzeni prowadzonych badań Jak wspomniano w punkcie 2.2, wielość parametrów opisujących pracę silnika w stanach dynamicznych prowadzi często do analizy wyników w przestrzeni wielowymiarowej, co jest bardzo trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe do wykonania. Proponowane rozwiązanie problemu zależności operatorowych jeszcze bardziej nasila to zjawisko, ponieważ wprowadza znacznie więcej parametrów opisujących pracę silnika. Jest to zilustrowane na rysunku 2, na którym przedstawiono różnicę w stopniu złożoności modelu do badań statycznych i odpowiadającemu mu modelu do badań dynamicznych, stworzonemu na podstawie przedstawionej propozycji zamiany zależności operatorowych na funkcyjne. 51

6 Rys. 2. Przykładowe modele silnika spalinowego do badań w stanach: a) statycznych, b) dynamicznych Jako rozwiązanie tego problemu proponuje się zmianę przestrzeni opisanej przez parametry pracy silnika na przestrzeń, której dziedziną są stany pracy silnika. Stany pracy silnika są zdefiniowane za pomocą określonych parametrów jego pracy. Istnieje możliwość podziału zakresu wartości każdego parametru na pewne przedziały. Przynależność parametrów do poszczególnych kombinacji tych przedziałów będzie jednoznacznie definiowała poszczególne zbiory stanów pracy silnika. Wówczas będzie możliwe wybranie tylko tych zbiorów stanów, które faktycznie występują w rzeczywistych warunkach użytkowania silnika spalinowego 8. W ten sposób przestrzeń badań będzie zdefiniowana przez wybrane zbiory stanów pracy silnika. Sam zabieg podziału parametrów pracy na przedziały jest możliwy do realizacji również w przestrzeni opisanej przez poszczególne parametry, ale tylko po przejściu do przestrzeni opisanej przez stany pracy możliwa jest eliminacja tych stanów, które w praktyce nie występują. Ze wstępnych badań wynika, że jedynie nieliczne teoretycznie możliwe stany pracy występują w rzeczywistych warunkach użytkowania, a więc uproszczenie będzie znaczące Eliminacja części niepowtarzalności wyników pomiarów wynikającej z niedoskonałości analizy wyników Zaproponowane w punkcie 4.2. rozwiązanie będzie jednak sprzyjać nasilaniu zjawiska niepowtarzalności wyników pomiarów. Jak wspomniano w punkcie 2.3. niepowtarzalność ta zależy nie tylko od zjawisk przypadkowych zachodzących w trakcie badań, ale jest również spowodowana niedoskonałością analizy wyników. Definiowanie zbiorów stanów pracy silnika za pomocą kombinacji przynależności do przedziałów wartości poszczególnych parametrów jest przykładem takiej niedoskonałości tym bardziej, im większe są rozpatrywane przedziały. Z kolei zmniejszanie wielkości tych przedziałów skutkowałoby zwiększaniem liczby zbiorów stanów pracy do liczb nie nadających się w praktyce do analizy. W związku z tym proponuje się metodę eliminacji tej części zjawiska niepowtarzalności, która wynika z niedoskonałości klasyfikacji stanów pracy silnika. Zakłada ona de- 8 Występujące stany pracy silnika zależą nie tylko od samego silnika, ale przede wszystkim od zbioru zadań realizowanych za jego pomocą w trakcie testu. W związku z tym powstały zestaw zbiorów stanów pracy silnika będzie charakterystyczny dla danego testu. 52

7 finiowanie przedziałów parametrów pracy jako przedziałów rozmytych 9. Takie rozwiązanie pozwoli wprowadzić zmienne w sposób płynny kryteria przyporządkowania poszczególnych stanów pracy silnika do zbiorów stanów, a następnie optymalizację tych kryteriów pod kątem minimalizacji zjawiska niepowtarzalności wyników. Szczegóły tej procedury również nie będą w tym miejscu dokładnie omawiane. Jednak dla zilustrowania możliwości proponowanej metody, na rysunku 3. przedstawiono zależność wskaźnika niepowtarzalności od wartości progowej funkcji charakterystycznej zbiorów rozmytych, która w tym przypadku reprezentuje wspomniane kryteria przyporządkowania stanów pracy silnika do wybranego zbioru stanów. Na potrzeby prezentowanych rozważań można tę wartość progową interpretować jako wyznacznik podobieństwa stanów pracy silnika kwalifikowanych do jednego zbioru stanów. Rys. 3. Wykres współczynnika niepowtarzalności w, zależnego od kryteriów przyporządkowania stanów pracy silnika do zbioru stanów, reprezentowanych przez wartość progową funkcji charakterystycznej P Jak widać, stosując odpowiednie kryteria definiowanych zbiorów stanów pracy silnika możliwe było w tym przypadku zmniejszenie wartości wskaźnika niepowtarzalności. Nie udało się jednak całkowicie wyeliminować zjawiska niepowtarzalności. Ten przypadek dość dobrze ilustruje ogólną prawidłowość, według której możliwa jest minimalizacja niepowtarzalności wynikającej z niedoskonałości analizy wyników, jednak nie ma to wpływu na niepowtarzalność wynikającą ze zjawisk przypadkowych występujących w trakcie wykonywania badań. 5. Podsumowanie Prezentowane metody rozwiązania kilku podstawowych problemów związanych z badaniem użytkowych właściwości silników w stanach dynamicznych wymagają jeszcze wielu badań zanim będzie można dokonać pełniejszej oceny ich przydatności. Jed- 9 Pojęcie to pochodzi z teorii liczb rozmytych, nazywanej niekiedy teorią zbiorów rozmytych [17]. 53

8 nak na podstawie prowadzonych rozważań oraz badań wstępnych istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą one pozwolić na dość kompleksowe spojrzenie na zagadnienie dynamicznej pracy silników spalinowych. Literatura: [1] Chłopek Z.: Uwagi do badań silników spalinowych w stanach dynamicznych. Silniki spalinowe nr 4/2010. [2] Chłopek Z.: Analiza emisji zanieczyszczeń z trakcyjnego silnika spalinowego, Mechanics and Mechanical Engineering 1/2005. Volume 9. Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej. Łódź [3] Black J., Eastwood P. i inni: Diesel engine transient control and emissions response during a European extra urban drive cycle (EUDC), Paper No SAE [4] Longwic R.: Analiza procesu ciśnienia indykowanego silnika o zapłonie samoczynnym w warunkach nieustalonych, Monografia. Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej. Lublin [5] Rakopoulos C., Giakoumis E.: Availability analysis of a turbocharged diesel engine operating under transient load conditions. Wydawnictwo Elsevier. Energy vol. 29, [6] Cichy M.: Nowe metody badawcze silników spalinowych i środki techniczne ich realizacji KBN [7] Chłopek Z., Pawlicki M., Sypowicz R.: Analiza statystyczna natężeń emisji zanieczyszczeń z silnika spalinowego w warunkach symulujących użytkowanie dynamiczne. Archiwum Motoryzacji [8] Longwic R.: Charakterystyka działania silnika o zapłonie samoczynnym w warunkach swobodnego rozpędzania. Politechnika Lubelska. Lublin [9] Chłopek Z.: Metody badań właściwości silników spalinowych w warunkach przypadkowych modelujących użytkowanie. Archiwum Motoryzacji 4/ [10] Wang J., Storey J., Domingo N., Huff S., Thomas J., West B.: Studies of diesel engine particle emissions during transient operations using an engine exhaust particle szer., Aerosol Science and Technology. Volume 40, Issue 11. November [11] Ogawa H., Miyamoto N., Reksowardojo I.: Cycle to cycle transient characteristics of exhaust gas emissions from a diesel engine with different increasing and decreasing load patterns. Paper No SAE [12] Chłopek Z., Rostkowski J.: Analiza emisji zanieczyszczeń z silników o zapłonie samoczynnym w warunkach dynamicznych. Archiwum Motoryzacji 3/2003. [13] Chłopek Z.: Modelowanie procesów emisji spalin w warunkach eksploatacji trakcyjnej silników spalinowych. Prace Naukowe. Seria Mechanika z. 173, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Warszawa [14] Mamala J., Jantos J.: Charakterystyki eksploatacyjne silnika samochodowego, Journal of KONES Internal Combustion Engines 2005, vol. 12. [15] Lotko W., Longwic R., Górski K.: Analiza wybranych parametrów procesu spalania oleju napędowego w stanach nieustalonych pracy silnika spalinowego, Journal o KONES, Internal Combustion Engines, Vol. 7, No 1 2, 2000, [16] Serrano J. et Al.: Cycle to cycle diesel combustion characterization during engine transient operation, Paper No , SAE

9 [17] Gajewski R.: Sieci neuronowe, algorytmy genetyczne, zbiory rozmyte. Studio BEL [18] Zieliński T.: Cyfrowe przetwarzanie sygnałów. WKŁ. Warszawa Streszczenie Praca dotyczy problemów związanych z analizą stanów pracy silnika tworzących proces dynamiczny. Wskazuje na dużą wagę tego zagadnienia i komentuje istniejący stan wiedzy oraz prowadzone badania w tym zakresie. Poruszane są trzy najpoważniejsze problemy, napotykane w praktyce: operatorowe zależności pomiędzy parametrami pracy silnika, wielowymiarowość przestrzeni istniejących zależności oraz duża niepowtarzalność wyników pomiarów. W dalszej części przedstawiane są metody postępowania, stanowiące propozycje rozwiązania powyższych trudności. Zależności operatorowe można przy pewnych założeniach zastąpić zależnościami funkcyjnymi. Analizę zależności w przestrzeni wielowymiarowej można zastąpić analizą w przestrzeni stanów. Z kolei niepowtarzalność wyników pomiarów można minimalizować na poziomie analizy wyników stosując przyporządkowanie stanów pracy silnika do rozmytych zbiorów stanów. Na podstawie przedstawionych metod omawiana jest możliwość kompleksowego spojrzenia na użytkowe właściwości silników spalinowych w stanach dynamicznych. Słowa kluczowe: dynamika, operator, funkcja, niepowtarzalność, silnik spalinowy RESEARCH OF INTERNAL COMBUSTION ENGINE USEFUL QUALITIES IN DYNAMIC STATES Abstract The article regards some problems affect to analysis of engine transient work states which create dynamic process. It point on large importance of this problems and comment existing state of knowledge and conducted researches on this matter. It touch three central problems that we identify in practice: operator relations between parameters of engine work, multidimensional space of existing relations and big unrepeatability of measurement results. The next part of article shows methods which pose propositions of previous problems solutions. The operator relations are able to transform into functional relations when we put some assumptions. The relations analysis in multidimensional space we can replace by analysis in space of engine work states. There is also possibility to minimize the unrepeatability of measurement results in analysis results level using assigning the engine work states into fuzzy sets of conditions. On the basis on this methods the article discussed possibility of full scale view on combustion engine useful qualities in dynamic conditions. Keywords: dynamic, operator, function, unrepeatability, internal combustion engine 55

CHARAKTERYSTYKI EKOLOGICZNE SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRZYPADKOWYCH

CHARAKTERYSTYKI EKOLOGICZNE SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRZYPADKOWYCH Zdzisław Chłopek Tomasz Szczepański CHARAKTERYSTYKI EKOLOGICZNE SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRZYPADKOWYCH Praca dotyczy metody oceny emisji zanieczyszczeń i zużycia paliwa dla silników spalinowych o

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE METODY OCENY WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH DYNAMICZNYCH

OPRACOWANIE METODY OCENY WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH DYNAMICZNYCH Zdzisław Chłopek Tomasz Szczepański OPRACOWANIE METODY OCENY WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH DYNAMICZNYCH W pracy zwrócono uwagę na trudności związane z badaniem właściwości użytkowych

Bardziej szczegółowo

BADANIA RUCHU POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH W WARUNKACH POLSKICH

BADANIA RUCHU POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH W WARUNKACH POLSKICH BADANIA RUCHU POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH W WARUNKACH POLSKICH ZDZISŁAW CHŁOPEK 1, JACEK BIEDRZYCKI 2, JAKUB LASOCKI 3, PIOTR WÓJCIK 4 Politechnika Warszawska, Przemysłowy Instytut Motoryzacji (PIMOT) Streszczenie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTU POJAZDÓW 1(92)/213 Zdzisław Chłopek 1, Jacek Biedrzycki 2, Jakub Lasocki 3, Piotr Wójcik 4 EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ Z SILNIKA SAMOCHODU W TESTACH JEZDNYCH SYMULUJĄCYCH RZECZYWISTE

Bardziej szczegółowo

XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów

XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów 2012 125 Zdzisław Chłopek Tomasz Szczepański * AKTUALNY STAN WIEDZY I PROWADZONE BADANIA NA TEMAT DYNAMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Biogas buses of Scania

Biogas buses of Scania Zdzisław CHŁOPEK PTNSS-2012-SS1-135 Biogas buses of Scania The paper presents the design and performance characteristics of Scania engines fueled by biogas: OC9G04 and G05OC9. These are five cylinders

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr inż. Tomasz Szczepański

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr inż. Tomasz Szczepański POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Tomasz Szczepański Metoda oceny użytkowych właściwości silnika spalinowego w stanach dynamicznych Promotor prof.

Bardziej szczegółowo

Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego

Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego Instytut Nafty i Gazu Prace Naukowe Instytutu Nafty I Gazu nr 172 Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wpływ na emisję i starzenie oleju silnikowego Bio-components in Diesel fuels

Bardziej szczegółowo

Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak ***

Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak *** Piotr Ignaciuk *, Leszek Gil **, Stefan Liśćak *** PORÓWNANIE EMISJI ZWIĄZKÓW TOKSYCZNYCH SILNIKA ZS ZASILANEGO OLEJEM NAPĘDOWYM I BIOPALIWAMI OPARTYMI NA ESTRACH OLEJU LNIANKI I ESTRACH OLEJU RZEPAKOWEGO

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Piotr Szczęsny 1 WPŁYW WYBRANYCH PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH NA TOKSYCZNOŚĆ SPALIN POJAZDÓW Z SILNIKAMI O ZAPŁONIE ISKROWYM 1. Wprowadzenie Praca przedstawia

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 Piotr SZCZĘSNY 1 TOKSYCZNOŚĆ SPALIN POJAZDÓW OSOBOWYCH PODCZAS STATYSTYCZNYCH BADAŃ EKSPLOATACYJNYCH 1. Wstęp Przedstawione w pracy wyniki badań toksyczności

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(92)/2013 Piotr Szczęsny 1, Konrad Suprowicz 2 OCENA ROZWOJU SILNIKÓW SPALINOWYCH W OPARCIU O ANALIZĘ WSKAŹNIKÓW PORÓWNAWCZYCH 1. Wprowadzenie Konstrukcje silników spalinowych

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 Stanisław W. Kruczyński 1, Janusz Januła 2, Maciej Kintop 3 OBLICZENIA SYMULACYJNE POWSTAWANIA NO X i CO PRZY SPALANIU OLEJU NAPĘDOWEGO I OLEJU RZEPAKOWEGO

Bardziej szczegółowo

ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90

ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90 Konrad PRAJWOWSKI, Tomasz STOECK ELASTYCZNOŚĆ SILNIKA ANDORIA 4CTI90 Streszczenie W artykule opisana jest elastyczność silnika ANDORIA 4CTi90 obliczona na podstawie rzeczywistej charakterystyki prędkościowej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI PRACY SILNIKA HCCI ZASILANEGO BIOGAZEM

CHARAKTERYSTYKI PRACY SILNIKA HCCI ZASILANEGO BIOGAZEM Inżynieria Rolnicza 1(99)/2008 CHARAKTERYSTYKI PRACY SILNIKA HCCI ZASILANEGO BIOGAZEM Krzysztof Motyl, Aleksander Lisowski Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Straty mechaniczne tłokowych silników spalinowych

Straty mechaniczne tłokowych silników spalinowych Jan Wrona*, Rafał Wrona** *Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie **Politechnika Lubelska Straty mechaniczne tłokowych silników spalinowych Streszczenie Opracowanie jest kolejnym etapem badań nad

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA ZBIORNIKA NA GAZ PŁYNNY LPG

OPTYMALIZACJA ZBIORNIKA NA GAZ PŁYNNY LPG Leon KUKIEŁKA, Krzysztof KUKIEŁKA, Katarzyna GELETA, Łukasz CĄKAŁA OPTYMALIZACJA ZBIORNIKA NA GAZ PŁYNNY LPG Streszczenie Praca dotyczy optymalizacji kształtu zbiornika toroidalnego na gaz LPG. Kryterium

Bardziej szczegółowo

TYPOWE ZADANIA REALIZOWANE PRZEZ SILNIK SPALINOWY W CZASIE EKSPLOATACJI ORAZ ICH ODWZOROWANIE W HAMOWNIANYCH TESTACH JEZDNYCH

TYPOWE ZADANIA REALIZOWANE PRZEZ SILNIK SPALINOWY W CZASIE EKSPLOATACJI ORAZ ICH ODWZOROWANIE W HAMOWNIANYCH TESTACH JEZDNYCH Tomasz Szczepański Piotr Wiśniowski Instytut Transportu Samochodowego TYPOWE ZADANIA REALIZOWANE PRZEZ SILNIK SPALINOWY W CZASIE EKSPLOATACJI ORAZ ICH ODWZOROWANIE W HAMOWNIANYCH TESTACH JEZDNYCH W artykule

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/12 Stanisław W. Kruczyński 1, Marcin K. Wojs 2, Piotr Orliński 3 OCENA PRZEMIAN TLENKÓW AZOTU W UTLENIAJĄCYCH REAKTORACH KATALITYCZNYCH SYSTEMU FILTRÓW CZĄSTEK

Bardziej szczegółowo

BADANIA POJAZDU EURO 5 PRZY PEŁNYM OBCIĄŻENIU SILNIKA

BADANIA POJAZDU EURO 5 PRZY PEŁNYM OBCIĄŻENIU SILNIKA Mirosław WENDEKER, Michał GĘCA Grzegorz BARAŃSKI, Rafał SOCHACZEWSKI BADANIA POJAZDU EURO 5 PRZY PEŁNYM OBCIĄŻENIU SILNIKA Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki badań silnika spalinowego o zapłonie

Bardziej szczegółowo

BADANIA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I ZUŻYCIA PALIWA W TESTACH SYMULUJĄCYCH RZECZYWISTE WARUNKI UŻYTKOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO

BADANIA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I ZUŻYCIA PALIWA W TESTACH SYMULUJĄCYCH RZECZYWISTE WARUNKI UŻYTKOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO BADANIA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I ZUŻYCIA PALIWA W TESTACH SYMULUJĄCYCH RZECZYWISTE WARUNKI UŻYTKOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO ZDZISŁAW CHŁOPEK 1, JACEK BIEDRZYCKI 2, JAKUB LASOCKI 3,PIOTR WÓJCIK 4 Politechnika

Bardziej szczegółowo

Analiza zużycia paliwa przez silnik śmieciarki w warunkach cyklu pracy mechanizmu prasującego

Analiza zużycia paliwa przez silnik śmieciarki w warunkach cyklu pracy mechanizmu prasującego Analiza zużycia paliwa przez silnik w warunkach cyklu pracy mechanizmu prasującego Jacek Kropiwnicki, Jacek Czyżewicz, Mariusz Kopka, Grzegorz Książek Streszczenie W pracy przedstawiono analizę zużycia

Bardziej szczegółowo

XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów

XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów XIII Konferencja Szkoleniowa Badania Techniczne Pojazdów w Świetle Obowiązujących Przepisów 2012 145 Tomasz Szczepański * WPŁYW REGULACJI RUCHU POJAZDÓW ZA POMOCĄ SYGNALIZACJI ŚWIETLNEJ NA DROGACH MIEJSKICH

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH

ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Małgorzata Szerszunowicz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA ZDOLNOŚCI PROCESU O ZALEŻNYCH CHARAKTERYSTYKACH Wprowadzenie Statystyczna kontrola jakości ma na celu doskonalenie procesu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM

WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM Rafał Longwic 1, Wincenty Lotko 2, Krzysztof Górski 2 WYBRANE PARAMETRY PROCESU SPALANIA MIESZANIN OLEJU NAPĘDOWEGO Z ETEREM ETYLO-TERT-BUTYLOWYM W SILNIKU O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM Streszczenie. W artykule

Bardziej szczegółowo

WPŁYW STYLU JAZDY KIEROWCY NA ZUŻYCIE PALIWA I EMISJĘ SUBSTANCJI SZKODLIWYCH W SPALINACH

WPŁYW STYLU JAZDY KIEROWCY NA ZUŻYCIE PALIWA I EMISJĘ SUBSTANCJI SZKODLIWYCH W SPALINACH Dr hab. inż. Paweł Fuć POLITECHNIKA POZNAŃSKA Instytut Silników Spalinowych i Transportu 60-965 Poznań, ul. Piotrowo 3 Tel.: (0-48/61) 665-2207, fax: (0-48/61) 665-2204 Tel. : (0-601) 74-70-20 Poznań,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KORELACJI EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I STANÓW PRACY SILNIKA O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM

ANALIZA KORELACJI EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I STANÓW PRACY SILNIKA O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM ANALIZA KORELACJI EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ I STANÓW PRACY SILNIKA O ZAPŁONIE SAMOCZYNNYM ZDZISŁAW CHŁOPEK 1 Politechnika Warszawska Streszczenie W artykule zaprezentowano wyniki badań korelacyjnych natężenia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PODAWANIA WODORU NA POZIOM ZADYMIENIA SPALIN SILNIKA SAMOCHODOWEGO

WPŁYW PODAWANIA WODORU NA POZIOM ZADYMIENIA SPALIN SILNIKA SAMOCHODOWEGO Michał GĘCA, Adam MAJCZAK, Paweł MAGRYTA, Grzegorz BARAŃSKI, Łukasz GRABOWSKI, Michał BIAŁY WPŁYW PODAWANIA WODORU NA POZIOM ZADYMIENIA SPALIN SILNIKA SAMOCHODOWEGO Streszczenie W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Piotr FOLĘGA 1 DOBÓR ZĘBATYCH PRZEKŁADNI FALOWYCH Streszczenie. Różnorodność typów oraz rozmiarów obecnie produkowanych zębatych

Bardziej szczegółowo

Cybernetyczny model strat mechanicznych silnika spalinowego

Cybernetyczny model strat mechanicznych silnika spalinowego , s. 59-66 Jan Wrona, Rafał Wrona Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie, Politechnika Lubelska Cybernetyczny model strat mechanicznych silnika spalinowego Effects of the i.c. Engine wear on its

Bardziej szczegółowo

Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna

Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna Aproksymacja funkcji a regresja symboliczna Problem aproksymacji funkcji polega na tym, że funkcję F(x), znaną lub określoną tablicą wartości, należy zastąpić inną funkcją, f(x), zwaną funkcją aproksymującą

Bardziej szczegółowo

Wpływ motoryzacji na jakość powietrza

Wpływ motoryzacji na jakość powietrza Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych Marek Brzeżański Wpływ motoryzacji na jakość powietrza Spotkanie Grupy Roboczej ds. Ochrony Powietrza i Energetyki Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie

Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie Izabela Samson-Bręk Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Plan prezentacji Emisje z sektora transportu; Zobowiązania względem UE; Możliwości

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z SILNIKA ZASILANEGO GAZEM ZIEMNYM

BADANIA SYMULACYJNE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z SILNIKA ZASILANEGO GAZEM ZIEMNYM Zdzisław Chłopek 1 BADANIA SYMULACYJNE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z SILNIKA ZASILANEGO GAZEM ZIEMNYM Streszczenie. Jedną z metod zmniejszania ekologicznej uciążliwości silników spalinowych jest zastosowa nie

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13 SPIS TREŚCI Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów... 9 Wprowadzenie... 13 1. KIERUNKI ROZWOJU SILNIKÓW SPALINOWYCH... 15 1.1. Silniki o zapłonie iskrowym... 17 1.1.1. Wyeliminowanie przepustnicy... 17

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW ()/ Stanisław W. Kruczyński, Piotr Orliński, Marcin K. Wojs, Marlena Owczuk OCENA MOŻLIWOŚCI SPALANIA BIOGAZU W SILNIKU O ZAPŁIE SAMOCZYNNYM Z DAWKĄ PILOTUJĄCĄ OLEJU

Bardziej szczegółowo

AUTO-STROJENIE REGULATORA TYPU PID Z WYKORZYSTANIEM LOGIKI ROZMYTEJ

AUTO-STROJENIE REGULATORA TYPU PID Z WYKORZYSTANIEM LOGIKI ROZMYTEJ POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 75 Electrical Engineering 2013 Łukasz NIEWIARA* Krzysztof ZAWIRSKI* AUTO-STROJENIE REGULATORA TYPU PID Z WYKORZYSTANIEM LOGIKI ROZMYTEJ Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM PROJEKTOWANIA ROZMYTYCH SYSTEMÓW EKSPERCKICH TYPU MAMDANI ZADEH OCENIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ WYKONANIA ZADANIA BOJOWEGO

ALGORYTM PROJEKTOWANIA ROZMYTYCH SYSTEMÓW EKSPERCKICH TYPU MAMDANI ZADEH OCENIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ WYKONANIA ZADANIA BOJOWEGO Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (2) Nr 2, 24 Mirosław ADAMSKI Norbert GRZESIK ALGORYTM PROJEKTOWANIA CH SYSTEMÓW EKSPERCKICH TYPU MAMDANI ZADEH OCENIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ WYKONANIA ZADANIA BOJOWEGO. WSTĘP

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(87)/2012 Zdzisław CHŁOPEK 1 EKOLOGICZNE SKUTKI ZASILANIA SILNIKÓW AUTOBUSÓW MIEJSKICH PALIWEM BIOGAZOWYM 1. Wstęp W poszukiwaniu proekologicznych rozwiązań w komunikacji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ZBIORÓW ROZMYTYCH W OCENIE OSIĄGNIĘCIA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

ZASTOSOWANIE ZBIORÓW ROZMYTYCH W OCENIE OSIĄGNIĘCIA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA IZABELA JÓZEFCZYK ROMUALD MAŁECKI ROMAN RUMIANOWSKI Politechnika Warszawska, Filia Płock ZASTOSOWANIE ZBIORÓW ROZMYTYCH W OCENIE OSIĄGNIĘCIA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Streszczenie. Praca przedstawia propozycję

Bardziej szczegółowo

SIMULATION RESEARCHES OF THE POLLUTION EMISSION BY THE VEHICLES ENGINES USED IN CITIES

SIMULATION RESEARCHES OF THE POLLUTION EMISSION BY THE VEHICLES ENGINES USED IN CITIES Journal of KONES Internal Combustion Engines 22 No. 3 4 ISSN 23 45 SIMULATION RESEARCHES OF THE POLLUTION EMISSION BY THE VEHICLES ENGINES USED IN CITIES Zdzisław Chłopek Politechnika Warszawska, Wydział

Bardziej szczegółowo

PRACA MINIMALNA ZIĘBNICZEGO OBIEGU LEWOBIEŻNEGO

PRACA MINIMALNA ZIĘBNICZEGO OBIEGU LEWOBIEŻNEGO Dariusz Nanowski Akademia Morska w Gdyni PRACA MINIMALNA ZIĘBNICZEGO OBIEGU LEWOBIEŻNEGO W artykule odniesiono się do dostępnej literatury i zawarto własne analizy związane z określaniem pracy minimalnej

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(58)/2005

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(58)/2005 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(58)/2005 Tomasz Szczepański 1) Stanisław Orzeszak 2) METODA WYZNACZANIA CHARAKTERYSTYKI PRĘDKOŚCIOWEJ MOMENTU OBROTOWEGO SILNIKA DO SAMOCHODU OSOBOWEGO 1. Wstęp Należy

Bardziej szczegółowo

BADANIA STĘŻE Ń ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH SPALIN TURBINOWEGO SILNIKA ŚMIGŁOWEGO W USTALONYCH WARUNKACH EKSPLOATACYJNYCH

BADANIA STĘŻE Ń ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH SPALIN TURBINOWEGO SILNIKA ŚMIGŁOWEGO W USTALONYCH WARUNKACH EKSPLOATACYJNYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIV NR 1 (192) 2013 Jerzy Merkisz, Jarosław Markowski, Jacek Pielecha Politechnika Poznańska Wydział Maszyn Roboczych i Transportu, Instytut Silników Spalinowych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu "Podstawy baz danych"

PODSTAWY BAZ DANYCH. 19. Perspektywy baz danych. 2009/2010 Notatki do wykładu Podstawy baz danych PODSTAWY BAZ DANYCH 19. Perspektywy baz danych 1 Perspektywy baz danych Temporalna baza danych Temporalna baza danych - baza danych posiadająca informację o czasie wprowadzenia lub czasie ważności zawartych

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2016 Literatura Zieliński C.: Podstawy projektowania układów cyfrowych. PWN, Warszawa, 2003 Traczyk W.:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z własnościami

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE RACHUNKU OPERATORÓW MIKUS- IŃSKIEGO W PEWNYCH ZAGADNIENIACH DYNAMIKI KONSTRUKCJI

ZASTOSOWANIE RACHUNKU OPERATORÓW MIKUS- IŃSKIEGO W PEWNYCH ZAGADNIENIACH DYNAMIKI KONSTRUKCJI Budownictwo 18 Mariusz Poński ZASTOSOWANIE RACHUNKU OPERATORÓW MIKUS- IŃSKIEGO W PEWNYCH ZAGADNIENIACH DYNAMIKI KONSTRUKCJI 1. Metody transformacji całkowych Najczęściej spotykaną metodą rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA EXPLO-SHIP 2006 Karol Franciszek Abramek Zmiana stopnia sprężania i jej wpływ na

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

DETEKCJA FAL UDERZENIOWYCH W UKŁADACH ŁOPATKOWYCH CZĘŚCI NISKOPRĘŻNYCH TURBIN PAROWYCH

DETEKCJA FAL UDERZENIOWYCH W UKŁADACH ŁOPATKOWYCH CZĘŚCI NISKOPRĘŻNYCH TURBIN PAROWYCH Mgr inż. Anna GRZYMKOWSKA Politechnika Gdańska Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa DOI: 10.17814/mechanik.2015.7.236 DETEKCJA FAL UDERZENIOWYCH W UKŁADACH ŁOPATKOWYCH CZĘŚCI NISKOPRĘŻNYCH TURBIN PAROWYCH

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRZYSPIESZEŃ DRGAŃ PODPÓR W RÓŻ NYCH STANACH PRACY SILNIKA LM 2500

ANALIZA PRZYSPIESZEŃ DRGAŃ PODPÓR W RÓŻ NYCH STANACH PRACY SILNIKA LM 2500 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LI NR 4 (183) 2010 Piotr Deuszkiewicz Jacek Dziurdź Politechnika Warszawska ANALIZA PRZYSPIESZEŃ DRGAŃ PODPÓR W RÓŻ NYCH STANACH PRACY SILNIKA LM 2500 STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Sterowanie układem hydraulicznym z proporcjonalnym zaworem przelewowym Opracowanie: Z. Kudźma, P. Osiński, M. Stosiak 1 Proporcjonalne elementy

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa MECHANIK 7/2014 Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH SIŁOWNI TURBINOWEJ Z REAKTOREM WYSOKOTEMPERATUROWYM W ZMIENNYCH

Bardziej szczegółowo

Adam DANIELCZOK Andrzej BIENIEK Ireneusz HETMAŃCZYK. 1. Wprowadzenie. 2. Analiza teoretyczna

Adam DANIELCZOK Andrzej BIENIEK Ireneusz HETMAŃCZYK. 1. Wprowadzenie. 2. Analiza teoretyczna Adam DANIELCZOK Andrzej BIENIEK Ireneusz HETMAŃCZYK PORÓWNANIE PRZEBIEGU PROCESU ROZPĘDZANIA PRZY CIĄGŁEJ I STOPNIOWEJ ZMIANIE PRZEŁOŻENIA W SAMOCHODZIE OSOBOWYM COMPARISON OF PASSENGER CAR ACCELERATION

Bardziej szczegółowo

Ocena emisji składników spalin silnika wysokoprężnego zasilanego mieszaninami oleju napędowego z estrami metylowymi oleju rzepakowego

Ocena emisji składników spalin silnika wysokoprężnego zasilanego mieszaninami oleju napędowego z estrami metylowymi oleju rzepakowego ARCHIWUM MOTORYZACJI 4, pp. 403-410 (2006) Ocena emisji składników spalin silnika wysokoprężnego zasilanego mieszaninami oleju napędowego z estrami metylowymi oleju rzepakowego WINCENTY LOTKO Politechnika

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48

WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48 TECHNIKA TRANSPORTU SZYNOWEGO Andrzej MACIEJCZYK, Zbigniew ZDZIENNICKI WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48 Streszczenie W artykule wyznaczono współczynniki gotowości systemu

Bardziej szczegółowo

Technologie i systemy oparte na logice rozmytej

Technologie i systemy oparte na logice rozmytej Zagadnienia I Technologie i systemy oparte na logice rozmytej Mają zastosowania w sytuacjach kiedy nie posiadamy wystarczającej wiedzy o modelu matematycznym rządzącym danym zjawiskiem oraz tam gdzie zbudowanie

Bardziej szczegółowo

BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW PRACY ŁOŻYSK ŚLIZGOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH

BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW PRACY ŁOŻYSK ŚLIZGOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH PROBLEMY NIEKONWENCJONALNYCH UKŁADÓW ŁOŻYSKOWYCH Łódź, 12 14 maja 1999 r. Stanisław LABER, Alicja LABER Politechnika Zielonogórska Norbert Niedziela PPKS Zielona Góra BADANIA NAD MODYFIKOWANIEM WARUNKÓW

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU NIESYMETRII NAPIĘCIA SIECI NA OBCIĄŻALNOŚĆ TRÓJFAZOWYCH SILNIKÓW INDUKCYJNYCH

ANALIZA WPŁYWU NIESYMETRII NAPIĘCIA SIECI NA OBCIĄŻALNOŚĆ TRÓJFAZOWYCH SILNIKÓW INDUKCYJNYCH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 8 Electrical Engineering 05 Ryszard NAWROWSKI* Zbigniew STEIN* Maria ZIELIŃSKA* ANALIZA WPŁYWU NIESYMETRII NAPIĘCIA SIECI NA OBCIĄŻALNOŚĆ TRÓJFAZOWYCH

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: systemy sterowania Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium UKŁADY AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ Industrial Automatics Systems

Bardziej szczegółowo

Charakterystyki prędkościowe silników spalinowych

Charakterystyki prędkościowe silników spalinowych Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Instytut Pojazdów LABORATORIUM TEORII SILNIKÓW CIEPLNYCH Charakterystyki prędkościowe silników spalinowych Opracowanie Dr inż. Ewa Fudalej-Kostrzewa Warszawa 2015

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 Stanisław W. Kruczyński 1, Janusz Januła 2, Maciej Kintop 3 PORÓWNAWCZE OBLICZENIA SYMULACYJNE WYBRANYCH PARAMETRÓW PROCESU WTRYSKU PALIWA ON i OR W PROGRAMIE

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. inż. Marianna Jacyna Warszawa, dn. 12.04.2015 r. Wydział Transportu Politechnika Warszawska. Recenzja

Prof. dr hab. inż. Marianna Jacyna Warszawa, dn. 12.04.2015 r. Wydział Transportu Politechnika Warszawska. Recenzja Prof. dr hab. inż. Marianna Jacyna Warszawa, dn. 12.04.2015 r. Wydział Transportu Politechnika Warszawska Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Arkadiusza Stojeckiego pt. Badania wpływu topografii terenu

Bardziej szczegółowo

NIERÓWNOMIERNOŚĆ NAPEŁNIANIA CYLINDRÓW SILNIKA ZI

NIERÓWNOMIERNOŚĆ NAPEŁNIANIA CYLINDRÓW SILNIKA ZI Tomasz KOSZTYŁA NIERÓWNOMIERNOŚĆ NAPEŁNIANIA CYLINDRÓW SILNIKA ZI Streszczenie Praca jest pierwszą z zaplanowanego cyklu badań związanych z nierównomiernością napełniania świeżym ładunkiem. W wielocylindrowym

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚĆ ODWZOROWANIA RZECZYWISTYCH WARUNKÓW PRACY SILNIKA NA SILNIKOWYM STANOWISKU HAMOWNIANYM

MOŻLIWOŚĆ ODWZOROWANIA RZECZYWISTYCH WARUNKÓW PRACY SILNIKA NA SILNIKOWYM STANOWISKU HAMOWNIANYM Piotr Molik 1), Jerzy Merkisz 2), Piotr Lijewski 3) MOŻLIWOŚĆ ODWZOROWANIA RZECZYWISTYCH WARUNKÓW PRACY SILNIKA NA SILNIKOWYM STANOWISKU HAMOWNIANYM Streszczenie. W artykule opisano ogólną zasadę działania

Bardziej szczegółowo

Assessment of vehicle emission indicators for diverse urban microinfrastructure

Assessment of vehicle emission indicators for diverse urban microinfrastructure Article citation info: MERKISZ, J., et al. Assessment of vehicle emission indicators for diverse urban microinfrastructure. Combustion Engines. 2013, 154(3), 787-793. ISSN 0138-0346. Jerzy MERKISZ Jacek

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(99)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(99)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(99)/2014 Krzysztof Szczurowski 1, Damian Walczak 2, Łukasz Zieliński 3 WYKORZYSTANIE CZUJNIKA CIŚNIENIA ŚWIECY ŻAROWEJ DO KONTROLI PROCESU SPALANIA 1. Wstęp Nieustannie

Bardziej szczegółowo

EMISSION OF POLLUTION FROM ENGINE POWERED BY THE FUEL WITH ADDITIVE OF METHYL ESTER OF RAPE OIL IN DYNAMIC TESTS

EMISSION OF POLLUTION FROM ENGINE POWERED BY THE FUEL WITH ADDITIVE OF METHYL ESTER OF RAPE OIL IN DYNAMIC TESTS Journal of KONES Internal Combustion Engines 25, vol. 12, 3-4 EMISSION OF POLLUTION FROM ENGINE POWERED BY THE FUEL WITH ADDITIVE OF METHYL ESTER OF RAPE OIL IN DYNAMIC TESTS Zdzisław Chłopek Politechnika

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/214 Piotr Orliński 1, Marcin K. Wojs 2, Mieczysław Sikora 3 WPŁYW KĄTA WYPRZEDZENIA WTRYSKU NA EMISJĘ SUBSTANCJI TOKSYCZNYCH W SILNIKU ROLNICZYM O ZS ZASILANYM

Bardziej szczegółowo

OCENA GOTOWOŚCI TECHNICZNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE MIEJSKIEGO PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNIKACYJNEGO W LUBLINIE

OCENA GOTOWOŚCI TECHNICZNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE MIEJSKIEGO PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNIKACYJNEGO W LUBLINIE JOANNA RYMARZ, ANDRZEJ NIEWCZAS * OCENA GOTOWOŚCI TECHNICZNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE MIEJSKIEGO PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNIKACYJNEGO W LUBLINIE TECHNICAL AVAILABILITY ANALYSIS OF THE

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Leonard Woroncow, Ewa Wachowicz Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

Metody symulacji komputerowych Modelowanie systemów technicznych

Metody symulacji komputerowych Modelowanie systemów technicznych Metody symulacji komputerowych Modelowanie systemów technicznych dr inż. Ryszard Myhan Katedra Inżynierii Procesów Rolniczych Program przedmiotu Lp. Temat Zakres 1. Wprowadzenie do teorii systemów Definicje

Bardziej szczegółowo

1. Synteza automatów Moore a i Mealy realizujących zadane przekształcenie 2. Transformacja automatu Moore a w automat Mealy i odwrotnie

1. Synteza automatów Moore a i Mealy realizujących zadane przekształcenie 2. Transformacja automatu Moore a w automat Mealy i odwrotnie Opracował: dr hab. inż. Jan Magott KATEDRA INFORMATYKI TECHNICZNEJ Ćwiczenia laboratoryjne z Logiki Układów Cyfrowych ćwiczenie 207 Temat: Automaty Moore'a i Mealy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. zaliczenie na ocenę WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

KARTA PRZEDMIOTU. zaliczenie na ocenę WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI Wydział Mechaniczny PWR KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Metody numeryczne w biomechanice Nazwa w języku angielskim: Numerical methods in biomechanics Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 14. Termodynamika fenomenologiczna cz.ii. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 14. Termodynamika fenomenologiczna cz.ii.  Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 14. Termodynamika fenomenologiczna cz.ii Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html GAZY DOSKONAŁE Przez

Bardziej szczegółowo

METODA TWORZENIA TYPOSZEREGÓW KONSTRUKCJI MASZYN Z ZASTOSOWANIEM TEORII PODOBIEŃSTWA KONSTRUKCYJNEGO

METODA TWORZENIA TYPOSZEREGÓW KONSTRUKCJI MASZYN Z ZASTOSOWANIEM TEORII PODOBIEŃSTWA KONSTRUKCYJNEGO MODELOWANIE INŻYNIERSKIE nr 47, ISSN 1896-771X METODA TWORZENIA TYPOSZEREGÓW KONSTRUKCJI MASZYN Z ZASTOSOWANIEM TEORII PODOBIEŃSTWA KONSTRUKCYJNEGO Mateusz Cielniak 1a, Piotr Gendarz 1b 1 Instytut Automatyzacji

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2 KATEDRA MECHANIKI STOSOWANEJ Wydział Mechaniczny POLITECHNIKA LUBELSKA INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 2 PRZEDMIOT TEMAT OPRACOWAŁ MECHANIKA UKŁADÓW MECHANCZNYCH Modelowanie fizyczne układu o jednym stopniu

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM 51 Maciej Gwoździewicz, Jan Zawilak Politechnika Wrocławska, Wrocław PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM REVIEW OF SINGLE-PHASE LINE

Bardziej szczegółowo

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose.

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose. mgr inż. Marta Kordowska, dr inż. Wojciech Musiał; Politechnika Koszalińska, Wydział: Mechanika i Budowa Maszyn; marteczka.kordowska@vp.pl wmusiał@vp.pl Opracowanie przebiegu procesu technologicznego w

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Wyznaczanie granicznej intensywności przedmuchów w czasie rozruchu

ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Wyznaczanie granicznej intensywności przedmuchów w czasie rozruchu ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE OBSŁUGIWANIE MASZYN I URZĄDZEŃ OKRĘTOWYCH OMiUO 2005 Karol Franciszek Abramek Wyznaczanie granicznej intensywności przedmuchów w czasie

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Literatura Zieliński C.: Podstawy projektowania układów cyfrowych. PWN, Warszawa, 2003 Traczyk W.:

Bardziej szczegółowo

THE INFLUENCE OF THE AIR-EXPERIENCE OF PILOTS ON LOADS SPECTRUM OF TURBINE-JET ENGINES UNDER OF THE REALIZATION OF AIR-MISSIONS

THE INFLUENCE OF THE AIR-EXPERIENCE OF PILOTS ON LOADS SPECTRUM OF TURBINE-JET ENGINES UNDER OF THE REALIZATION OF AIR-MISSIONS Journal of KONES Internal Combustion Engines 22 No. 3 ISSN 23 THE INFLUENCE OF THE AIR-EXPERIENCE OF PILOTS ON LOADS SPECTRUM OF TURBINE-JET ENGINES UNDER OF THE REALIZATION OF AIR-MISSIONS Marek Orkisz,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 4(102)/2008 WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Euro Oil & Fuel. Biokomponenty w paliwach do silników Diesla. wplyw na emisje i starzenie oleju silnikowego. Bio-components in Diesel fuels impact

Euro Oil & Fuel. Biokomponenty w paliwach do silników Diesla. wplyw na emisje i starzenie oleju silnikowego. Bio-components in Diesel fuels impact INSTYTUT NAFTY I GAZU PRACE NAUKOWE INSTYTUTU NAFTY I GAZU NR 172 Euro Oil & Fuel Biokomponenty w paliwach do silników Diesla wplyw na emisje i starzenie oleju silnikowego Biocomponents in Diesel fuels

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK MOCY I SPRAWNOŚĆ INDUKCYJNYCH SILNIKÓW JEDNOFAZOWYCH W WARUNKACH PRACY OPTYMALNEJ

WSPÓŁCZYNNIK MOCY I SPRAWNOŚĆ INDUKCYJNYCH SILNIKÓW JEDNOFAZOWYCH W WARUNKACH PRACY OPTYMALNEJ Maszyny Elektryczne Zeszyty Problemowe Nr 3/2015 (107) 167 Henryk Banach Politechnika Lubelska, Lublin WSPÓŁCZYNNIK MOCY I SPRAWNOŚĆ INDUKCYJNYCH SILNIKÓW JEDNOFAZOWYCH W WARUNKACH PRACY OPTYMALNEJ POWER

Bardziej szczegółowo

Maciej Piotr Jankowski

Maciej Piotr Jankowski Reduced Adder Graph Implementacja algorytmu RAG Maciej Piotr Jankowski 2005.12.22 Maciej Piotr Jankowski 1 Plan prezentacji 1. Wstęp 2. Implementacja 3. Usprawnienia optymalizacyjne 3.1. Tablica ekspansji

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Postępy Nauki i Techniki nr 12, 2012 Jakub Lisiecki *, Paweł Rosa *, Szymon Lisiecki * STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ NR 5. Miejsce: Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy, ul. Kaliskiego 7, budynek bud. 2.3, sala 217.

PROTOKÓŁ NR 5. Miejsce: Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy, ul. Kaliskiego 7, budynek bud. 2.3, sala 217. 30.09.2010 PROTOKÓŁ NR 5 z zebrania organizacyjnego w sprawie realizacji projektu: Techniki wirtualne w badaniach stanu, zagrożeń bezpieczeństwa i środowiska eksploatowanych maszyn Data: 30.09.2010 Miejsce:

Bardziej szczegółowo

Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym

Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym OSTAPSKI Wiesław 1 AROMIŃSKI Andrzej 2 Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym WSTĘP Badania hamowniane silników lotniczych w tym pomiary drgań

Bardziej szczegółowo

Projekt stanowiska badawczego do oceny elementów w wykonawczych aktoryki samochodowej

Projekt stanowiska badawczego do oceny elementów w wykonawczych aktoryki samochodowej Politechnika Warszawska Wydział Transportu Zakład ad Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów Praca dyplomowa magisterska pt: Projekt stanowiska badawczego do oceny elementów w wykonawczych aktoryki samochodowej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KĄTA WYPRZEDZENIA WTRYSKU NA JEDNOSTKOWE ZUŻYCIE PALIWA ORAZ NA EMISJĘ SUBSTANCJI TOKSYCZNYCH W SILNIKU ZS ZASILANYM OLEJEM RZEPAKOWYM

WPŁYW KĄTA WYPRZEDZENIA WTRYSKU NA JEDNOSTKOWE ZUŻYCIE PALIWA ORAZ NA EMISJĘ SUBSTANCJI TOKSYCZNYCH W SILNIKU ZS ZASILANYM OLEJEM RZEPAKOWYM Tomasz OSIPOWICZ WPŁYW KĄTA WYPRZEDZENIA WTRYSKU NA JEDNOSTKOWE ZUŻYCIE PALIWA ORAZ NA EMISJĘ SUBSTANCJI TOKSYCZNYCH W SILNIKU ZS ZASILANYM OLEJEM RZEPAKOWYM Streszczenie Celem artykułu było omówienie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA GĘSTOŚCI CZASOWEJ JAKO PODSTAWOWY CYKL OBCIĄŻEŃ W BADANIACH CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH

CHARAKTERYSTYKA GĘSTOŚCI CZASOWEJ JAKO PODSTAWOWY CYKL OBCIĄŻEŃ W BADANIACH CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH Inżynieria Rolnicza 1(99)/28 CHARAKTERYSTYKA GĘSTOŚCI CZASOWEJ JAKO PODSTAWOWY CYKL OBCIĄŻEŃ W BADANIACH CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH Adam Koniuszy Zakład Podstaw Techniki, Akademia Rolnicza w Szczecinie Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacyjny ITS (Instytutu Transportu Samochodowego)

Biuletyn Informacyjny ITS (Instytutu Transportu Samochodowego) 1. A 5809 III ABC Jakości od 1996 2. Acta of Bioengineering and Biomechanics 1999-2002 3. Advances in Manufacturing Science and Technology (patrz Postępy Technologii Maszyn i Urządzeń) 4. Archives of Civil

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Rafał WRONA. 1. Wstęp. 2. Analityczne metody oceny procesu rozpędzania i kryteria jakości

Rafał WRONA. 1. Wstęp. 2. Analityczne metody oceny procesu rozpędzania i kryteria jakości Rafał WRONA WYZNACZANIE OPTYMALNYCH ALGORYTMÓW STEROWANIA AUTOMATYCZNEJ PRZEKŁADNI HYDROMECHANICZNEJ AUTOBUSU MIEJSKIEGO DETERMINING OPTIMUM CONTROL ALGORITHMS OF CITY BUS AUTOMATIC HYDROMECHANICAL GEAR

Bardziej szczegółowo