W³odzimierz Oniszczenko Wojciech ukasz Dragan

Save this PDF as:
Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W³odzimierz Oniszczenko Wojciech ukasz Dragan"

Transkrypt

1

2

3

4 W³odzimierz Oniszczenko Wojciech ukasz Dragan

5 Publikacja dotowana z funduszy przeznaczonych na Badania Statutowe i Badania Własne Interdyscyplinarnego Centrum Genetyki Zachowania Uniwersytetu Warszawskiego Redakcja i korekta Maria Magdalena Ziarkiewicz Projekt graficzny okładki Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar sp. z o.o., Warszawa 2008 ISBN Wydawnictwo Naukowe Scholar sp. z o.o. ul. Krakowskie Przedmieście 62, Warszawa tel./fax 0(22) , 0(22) ; 0(22) dział handlowy: jak wyżej wew. 105, Skład i łamanie: WN Scholar (Stanisław Beczek) Druk i oprawa: Paper & Tinta, Warszawa

6 Spis treści Przedmowa O Autorach Genetyka zachowania człowieka: ogólne założenia i metody badawcze Addytywny czynnik genetyczny Nieaddytywne czynniki genetyczne Efekt epigenetyczny Środowisko Metody badawcze Analiza statystyczna wyników Odziedziczalność Badania molekularne Endofenotypy Techniki molekularne Osobowość/temperament Badania bliźniąt Badania prowadzone z wykorzystaniem analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Inteligencja/zdolności poznawcze/pamięć Badania bliźniąt Badania całego genomu z wykorzystaniem analizy sprzężeń i analizy powiązań allelicznych Badania genów kandydujących Postawy Badania bliźniąt Orientacja seksualna i tożsamość płciowa Badania bliźniąt i rodzinne Badania molekularne Zaburzenia osobowości Badania bliźniąt i rodzinne Badania molekularne Zaburzenia nastroju Badania bliźniąt Zaburzenie dwubiegunowe: badania z zastosowaniem analizy sprzężeń... 97

7 Zaburzenie dwubiegunowe: badania genów kandydujących Zaburzenia afektywne jednobiegunowe: badania z wykorzystaniem analizy sprzężeń Zaburzenia afektywne jednobiegunowe: badania genów kandydujących Zaburzenia lękowe i stres Badania bliźniąt Zaburzenie po stresie traumatycznym: badania genów kandydujących Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: badania z wykorzystaniem analizy sprzężeń Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: badania genów kandydujących Uogólnione zaburzenie lękowe, zaburzenie paniczne i fobie: badania z zastosowaniem analizy sprzężeń Uogólnione zaburzenie lękowe, zaburzenie paniczne i fobie: badania genów kandydujących Zaburzenia odżywiania Badania bliźniąt Całościowe przeszukiwania genomu z wykorzystaniem analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Uzależnienia Badania bliźniąt i rodzinne Badania wykorzystujące metody analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Patologiczny hazard Badania bliźniąt i rodzinne Schizofrenia Badania bliźniąt i rodzinne Badania molekularne z zastosowaniem analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Autyzm Badania bliźniąt i rodzinne Całościowe przeszukiwania genomu z wykorzystaniem analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Deficyty uwagi i destrukcyjne zaburzenia zachowania Badania bliźniąt Badania molekularne z zastosowaniem analizy sprzężeń Badania genów kandydujących Podsumowanie Bibliografia

8 Przedmowa Książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, prezentuje wyniki wybranych współczesnych badań opartych na paradygmacie genetyki zachowania, stosowanym w psychologii i psychiatrii. Dynamiczny rozwój dyscypliny naukowej, jaką jest genetyka zachowania, oraz utrzymujące się, a nawet wzrastające w miarę postępów badawczych, zainteresowanie rolą czynników genetycznych w kształtowaniu zachowań ludzkich zarówno w normie, jak i patologii uzasadniają próbę przedstawienia najnowszych pomysłów i osiągnięć badawczych w tej dziedzinie. Nie bez znaczenia było także nasze doświadczenie dydaktyczne od wielu lat problematyka badawcza genetyki zachowania cieszy się sporym zaciekawieniem studentów psychologii, z którymi mamy przyjemność pracować. Od czasu do czasu temat wpływu genetycznego na ludzkie zachowanie poruszają również ogólnodostępne media. W ostatnich kilku latach ukazały się w Polsce dwie prace, w których skrótowo z konieczności przedstawiono wybrane wyniki badań nad wpływem genetycznym i środowiskowym na różnice indywidualne w zakresie osobowości. Były to badania przeprowadzone głównie w latach 90. ubiegłego wieku (Oniszczenko 1997) oraz późniejsze, odnoszące się do osobowości, inteligencji i psychopatologii, z początku lat 90. ubiegłego wieku i z przełomu wieków (Oniszczenko 2005). Warto także odnotować ukazanie się w 2001 roku tłumaczenia jednego z najbardziej znanych i popularnych na świecie podręczników genetyki zachowania, którego autorami są Robert Plomin, John C. DeFries, Gerald E. McClearn i Peter McGuffin (Genetyka zachowania, 2001). Zamieszczony w obu wspomnianych monografiach z 1997 i 2005 roku przegląd wybranych wyników badań sygnalizował tylko niektóre kierunki badań opartych na metodzie bliźniąt i studiach rodzinnych. W tej publikacji postanowiliśmy przybliżyć najbardziej reprezentatywne dla genetyki zachowania osiągnięcia naukowe z ostatnich dziesięciu lat, zarówno w psychologii, jak i psychiatrii, łącząc badania na bliźniętach z badaniami genetycznymi (molekularnymi). Wybraliśmy prace najnowsze i dotyczące możliwie szerokiego zakresu zainteresowań badawczych genetyków zachowania. Przegląd, którego dokonaliśmy, z pewnością nie jest wyczerpujący. 7

9 Genetyka zachowania w psychologii i psychiatrii Chodziło nam głównie o przedstawienie przedmiotu współczesnych badań behawioralno-genetycznych oraz tego, co z nich wynika. Jednocześnie nie chcieliśmy wywołać znużenia zbyt zawiłymi opisami procedur badawczych i zbyt szczegółową analizą wyników. Naszym celem było opisanie badań i ich wyników w sposób możliwie przystępny, lecz bez nadmiernych uproszczeń. Nie zawsze jest to jednak możliwe, szczególnie w odniesieniu do badań genetycznych. Zdajemy sobie sprawę, że lektura tej części książki może być dla wielu Czytelników niełatwa. Wynika to z postępującego i jednocześnie nieuchronnego, jak się wydaje, procesu, polegającego na coraz bardziej intensywnym wkraczaniu w obszar psychologii genetyki molekularnej (prawdopodobnie psychiatrzy są lepiej od psychologów przygotowani do odbioru tych nowych treści). Poszukiwanie wyjaśnienia metod i wyników badań ludzkich zachowań, a w przyszłości skutecznego leczenia i zapobiegania patologii, wymaga prowadzenia podstawowych badań na poziomie mikroskopowym. Wymusi to zapewne zmianę orientacji badawczej z ograniczonej do własnej dysycpliny na interdysycplinarną, grupującą specjalistów z różnych dziedzin, a w dalszej perspektywie także modyfikację sposobu kształcenia psychologów i uzupełnienie programu studiów o genetykę molekularną, a przynajmniej o jej podstawowy kurs. My sami jesteśmy w pewnym sensie reprezentantami tego nowego podejścia. Jeden z nas (Włodzimierz Oniszczenko) jest psychologiem od kilkunastu lat zajmującym się badaniem bliźniąt i rodzin biologicznych, drugi (Wojciech Ł. Dragan) jest nie tylko psychologiem, lecz także biologiem specjalizującym się w badaniu molekularnych podstaw ludzkiego zachowania, także jego zaburzeń. Z połączenia naszych zainteresowań zrodziła się myśl wspólnych badań oraz napisania tej książki. 8

10 O Autorach Włodzimierz Oniszczenko profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Kieruje też Interdyscyplinarnym Centrum Genetyki Zachowania UW. Opublikował, w czasopismach polskich i międzynarodowych, kilkadziesiąt prac naukowych z zakresu psychologii różnic indywidualnych i genetyki zachowania się człowieka. Jest autorem dwóch monografii: Genetyczne podstawy temperamentu (1997) oraz Genetyczne podstawy ludzkich zachowań. Przegląd badań w populacji polskiej (2005), a także książki Stres to brzmi groźnie (1993, wyd ). Redaktor naukowy polskiego wydania podręcznika Genetyka zachowania R. Plomina, J.C DeFriesa, G.E. McClearna i P. McGuffina, P. (2001) oraz tomu Geny, środowisko a zachowanie (2002) wydanych przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Pełni też funkcję redaktora naczelnego serii Psychologia Etologia Genetyka. Jest członkiem kilku towarzystw naukowych, polskich i zagranicznych, w tym Międzynarodowego Towarzystwa Badań Bliźniąt (International Society for Twin Studies). Miłośnik ostrej kuchni i wakacji w leśnej głuszy nad jeziorem. Wojciech Łukasz Dragan absolwent Wydziału Biologii i Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 2005 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie psychologii. Przez kilka lat pracował jako psycholog kliniczny w placówkach ochrony zdrowia psychicznego na terenie województwa mazowieckiego (m.in. na Oddziale Leczenia Depresji i Zaburzeń Nerwicowych w Komorowie oraz na Oddziale Nerwic Szpitala MSWiA w Otwocku). W latach adiunkt na Wydziale Psychologii Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania, gdzie pełnił również funkcję prodziekana ds. studenckich. Obecnie pracuje jako adiunkt w Interdyscyplinarnym Centrum Genetyki Zachowania Uniwersytetu Warszawskiego. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół genetycznych uwarunkowań zachowań normalnych i patologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem analizy interakcji genotypu i szeroko rozumianego środowiska. Jest współautorem artykułów opublikowanych m.in. na łamach Neuropsychobiology czy Twin Research and Human Genetics. Prywatnie miłośnik jazzu i kuchni włoskiej. 9

11 Niedostępne w wersji demonstracyjnej. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki.

Recenzje: dr hab. Eleonora Bielawska-Batorowicz, prof. Uniwersytetu Łódzkiego prof. dr hab. Bogdan Zawadzki

Recenzje: dr hab. Eleonora Bielawska-Batorowicz, prof. Uniwersytetu Łódzkiego prof. dr hab. Bogdan Zawadzki Recenzje: dr hab. Eleonora Bielawska-Batorowicz, prof. Uniwersytetu Łódzkiego prof. dr hab. Bogdan Zawadzki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Redakcja i korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2010 Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Praca dotowana z funduszy przeznaczonych na badania statutowe Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Praca dotowana z funduszy przeznaczonych na badania statutowe Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Recenzenci: dr hab. Katarzyna Schier, profesor UW prof. dr hab. Aleksandra Łuszczyńska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

Praca naukowa dofinansowana ze środków na naukę Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach jako projekt badawczy nr N N

Praca naukowa dofinansowana ze środków na naukę Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach jako projekt badawczy nr N N Recenzent: prof. dr hab. Włodzimierz Oniszczenko prof. dr hab. Andrzej Sękowski Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja i korekta: Magdalena Pluta. Projekt okładki: Katarzyna Juras

Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja i korekta: Magdalena Pluta. Projekt okładki: Katarzyna Juras Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcia na okładce: Piotr Szeszko Copyright 2015 by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Copyright 2014 by Grażyna Wąsowicz & Małgorzata Styśko-Kunkowska

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Copyright 2014 by Grażyna Wąsowicz & Małgorzata Styśko-Kunkowska Recenzja: Prof. dr hab. Barbara Bokus Redaktor prowadząca: Lidia Męzińska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013 Recenzent: prof. dr hab. Lidia Cierpiałkowska Redaktor prowadząca: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Bogna Widła Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. UŁ, dr hab. Eleonora Bielawska-Batorowicz prof. dr hab. Janusz Trempała Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Książka dotowana przez Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej w Warszawie

Książka dotowana przez Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej w Warszawie Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki i opracowanie graficzne: Katarzyna Juras Copyright by Authors, Warszawa 2011 Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce Nebojsa Markovic, Fotolia # Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce Nebojsa Markovic, Fotolia # Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. dr hab. Aleksandra Łuszczyńska prof. d r hab. Włodzimierz Oniszczenko Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na

Bardziej szczegółowo

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Redaktorzy naukowi serii: prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska prof. dr hab. Elżbieta Hornowska Recenzja: dr hab. Maria

Bardziej szczegółowo

Publikacja wydana staraniem Instytutu Psychologii WNHiP Uniwersytetu Wrocławskiego

Publikacja wydana staraniem Instytutu Psychologii WNHiP Uniwersytetu Wrocławskiego Recenzent: prof. dr hab. Zygfryd Juczyński Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Redaktorzy naukowi serii: prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska prof. dr hab. Elżbieta Hornowska Recenzja: prof. dr

Bardziej szczegółowo

Hermeneutyczne koncepcje człowieka

Hermeneutyczne koncepcje człowieka Hermeneutyczne koncepcje człowieka Włodzimierz Lorenc Hermeneutyczne koncepcje człowieka w kręgu inspiracji Heideggerowskich Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2003 Redakcja i korekta: Piotr Piber Projekt

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Warszawa

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Warszawa Warszawa 2015 Recenzje: prof. dr hab. Anna Matczak prof. dr hab. Bogdan Zawadzki Opracowanie naukowo-techniczne: Martyna Mikulska Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta:

Bardziej szczegółowo

Mojemu synowi Rafałowi

Mojemu synowi Rafałowi Mojemu synowi Rafałowi Recenzenci: dr hab. Wiesław Gumuła, prof. UJ dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, prof. UW Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: lblechman

Bardziej szczegółowo

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzent: dr hab. profesor UB Małgorzata Halicka Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Agata Wajer-Gądecka Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Copyright 2014 Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa Rodzicom Recenzenci: prof. dr hab. Janina Sawicka dr hab., prof. UW Jerzy Bartkowski Redakcja: Anna Wysocka Korekta: Łukasz Żebrowski Projekt okładki: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce: a7880ss Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-7383-528-3

ISBN 978-83-7383-528-3 Recenzent Prof. dr hab. Andrzej Bierć Redaktor prowadząca Anna Raciborska Redakcja Katarzyna Tynkiewicz Korekta Katarzyna Tynkiewicz, Joanna Barska Projekt graficzny okładki Katarzyna Juras Copyright 2011

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Jan F. Terelak dr hab. Stanisław A. Witkowski, profesor UWr Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Publikacja dofinansowana przez Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Publikacja dofinansowana przez Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Recenzje: prof. dr hab. Marina Zalewska dr hab. Mariola Bidzan, prof. UG Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Adaptacja okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras

Bardziej szczegółowo

Recenzja: prof. dr hab. Helena Sęk. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta. Korekta: Magdalena Pluta oraz Zespół

Recenzja: prof. dr hab. Helena Sęk. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta. Korekta: Magdalena Pluta oraz Zespół Recenzja: prof. dr hab. Helena Sęk Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Magdalena Pluta oraz Zespół Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie Autora: Maria Krzyślak-Kowalik

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014 Recenzent: prof. dr hab. Jerzy Wilkin Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: berc Fotolia.com Praca nagrodzona w V edycji konkursu Polska wieś dziedzictwo

Bardziej szczegółowo

Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II

Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II Recenzje: prof. dr hab. Czesław S. Nosal prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Parzymies Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta Marek Szczepaniak Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka

Bardziej szczegółowo

Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym

Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym Książkę tę poświęcam pamięci moich lwowskich Rodziców, Lidii i Andrzeja Lewickich, a dedykuję ją wszystkim lwowiakom wygnanym, przybyłym, urodzonym we Lwowie gdyż oni najlepiej wiedzą, czym jest miejsce.

Bardziej szczegółowo

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Redakcja i korekta Bogdan Baran Projekt graficzny okładki Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 ISBN

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Hanna Palska prof. dr hab. Jan Poleszczuk Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Beata Ziółkowska. Anoreksja od A do Z. poradnik dla nauczycieli i wychowawców

Beata Ziółkowska. Anoreksja od A do Z. poradnik dla nauczycieli i wychowawców Anoreksja od A do Z Beata Ziółkowska Anoreksja od A do Z poradnik dla nauczycieli i wychowawców Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2005 Redakcja: Krystyna Goldbergowa Korekta: Alicja Chylińska Projekt

Bardziej szczegółowo

Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Copyright 2018 by Wydział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku

Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Copyright 2018 by Wydział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku Recenzja: prof. dr hab. Piotr K. Oleś Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Aleksandra Małek-Leśniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Redakcja i korekta Bogdan Baran Projekt graficzny okładki Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 ISBN

Bardziej szczegółowo

Publikacja została dofinansowana z środków Narodowego Centrum Nauki w ramach projektu badawczego nr 2014/13/B/HS4/03204

Publikacja została dofinansowana z środków Narodowego Centrum Nauki w ramach projektu badawczego nr 2014/13/B/HS4/03204 Recenzent: prof. dr hab. Jerzy Wilkin Redakcja: Marta Höffner Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa Publikacja została

Bardziej szczegółowo

Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa Recenzent: prof. dr hab. Lidia Cierpiałkowska Redakcja: Zofia Kozik Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce pojoslaw / fotolia.com Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa ISBN

Bardziej szczegółowo

Projekt okładki: Katarzyna Juras Na okładce wykorzystano zdjęcie: want to climb a barbed fence out Fotolia / bazapoy

Projekt okładki: Katarzyna Juras Na okładce wykorzystano zdjęcie: want to climb a barbed fence out Fotolia / bazapoy Recenzje: prof. dr hab. Grażyna Michałowska dr hab. Lech M. Nijakowski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Na okładce

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Zbigniew Polański Redaktor prowadząca: Lidia Męzińska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Wojciech Kwiatkowski Copyright 2014

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa ISBN 978-83-7383-578-8

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014 Seria Wykłady z Socjologii, t. 8 Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Piotr Sztompka Recenzja: prof. dr hab. Marian Golka Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2000, 2008

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2000, 2008 Redaktor: Alicja Zagrodzka Korekta: Krystyna Chludzińska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2000, 2008 ISBN 978-83-7383-296-1 Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

OD inteligencji DO postinteligencji. WątpliW a hegemonia

OD inteligencji DO postinteligencji. WątpliW a hegemonia OD inteligencji DO postinteligencji WątpliW a hegemonia OD inteligencji DO postinteligencji WątpliW a hegemonia redakcja naukowa piotr Kulas / paweł Śpiewak Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2018 Recenzja:

Bardziej szczegółowo

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Ewa Bobrowska Copyright 2008 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa ISBN 978-83-7383-284-8 Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2016 Recenzja: dr hab. Andrzej Bukowski Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja: Marta Wilińska Korekta: Marta Wilińska, Anna Chrabąszcz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Jacek Wasilewski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Marek Szczepaniak Korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dofinansowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dofinansowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: dr hab. Ryszard Cichocki, prof. UAM dr hab. Jarosław Górniak, prof. UJ Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

Recenzenci: prof. dr hab. Juliusz Gardawski prof. dr hab. Witold Morawski

Recenzenci: prof. dr hab. Juliusz Gardawski prof. dr hab. Witold Morawski Recenzenci: prof. dr hab. Juliusz Gardawski prof. dr hab. Witold Morawski Redakcja i korekta: Daria Ezekiel Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na pierwszej stronie okładki: A. Nocon/SE/EAST NEWS

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Edward Haliżak Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta

Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Magdalena Pluta Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Stany dr hab. Krzysztof Podemski, prof. UAM Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Piotr Paczuski Copyright

Bardziej szczegółowo

Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: dr hab. Lucyna Golińska, profesor Społecznej Akademii Nauk w Łodzi dr hab. Marcin Zajenkowski, Uniwersytet Warszawski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta

Bardziej szczegółowo

Copyright 2013 by Irena Borowik Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2013 by Irena Borowik Copyright 2013 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Grzegorz Babiński Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2013 by Irena Borowik Copyright 2013 by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Copyright 2010 by Wydawnictwo Naukowe Scholar and Fundacja Studiów Międzynarodowych, Warszawa

Copyright 2010 by Wydawnictwo Naukowe Scholar and Fundacja Studiów Międzynarodowych, Warszawa Recenzenci: prof. dr hab. Edward Haliżak doc. dr Lech Smolaga Projekt okładki: Katarzyna Juras Redakcja i korekta: Bogdan Baran ISBN 978-83-7383-439-2 Copyright 2010 by Wydawnictwo Naukowe Scholar and

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

PSYCHOLOGIA ETOLOGIA GENETYKA

PSYCHOLOGIA ETOLOGIA GENETYKA PSYCHOLOGIA ETOLOGIA GENETYKA UNIWERSYTET WARSZAWSKI INTERDYSCYPLINARNE CENTRUM GENETYKI ZACHOWANIA PSYCHOLOGIA ETOLOGIA GENETYKA Tom 27 2013 Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2013 Wydawcą pisma PSYCHOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Mojej Kochanej Lusi, za miłość, wsparcie i cierpliwość

Mojej Kochanej Lusi, za miłość, wsparcie i cierpliwość Mojej Kochanej Lusi, za miłość, wsparcie i cierpliwość Recenzje: prof. dr hab. Józef M. Fiszer prof. dr hab. Janusz Ruszkowski Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja i korekta: Jerzy Lewiński Projekt

Bardziej szczegółowo

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego Recenzja: prof. dr hab. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Marek Szczepaniak Korekta: Marek Szczepaniak Joanna Barska Projekt okładki, zgodnie z pomysłem Autora:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA MIĘDZYGMINNA W POLSCE ZWIĄZEK Z ROZSĄDKU

WSPÓŁPRACA MIĘDZYGMINNA W POLSCE ZWIĄZEK Z ROZSĄDKU WSPÓŁPRACA MIĘDZYGMINNA W POLSCE ZWIĄZEK Z ROZSĄDKU Paweł Swianiewicz Adam Gendźwiłł Joanna Krukowska Marta Lackowska Aleksandra Picej WSPÓŁPRACA MIĘDZYGMINNA W POLSCE ZWIĄZEK Z ROZSĄDKU Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

Seria Monografie Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej Psychologia Międzykulturowa

Seria Monografie Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej Psychologia Międzykulturowa Seria Monografie Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej Psychologia Międzykulturowa Recenzje: prof. dr hab. Krystyna Skarżyńska dr hab. prof. KUL Mariola Łaguna Redaktor prowadząca: Anna Raciborska

Bardziej szczegółowo

Recenzja: dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Grzegorz Grosse. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Dorota Kassjanowicz

Recenzja: dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Grzegorz Grosse. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja: Dorota Kassjanowicz Recenzja: dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Grzegorz Grosse Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Dorota Kassjanowicz Korekta: Dorota Kassjanowicz, Joanna Barska, Monika Tacikowska

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Publikacja dofinansowana przez Fundację Studiów Międzynarodowych

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Publikacja dofinansowana przez Fundację Studiów Międzynarodowych Recenzje: dr hab. Maciej Ząbek, prof. UW dr hab. Karina Marczuk Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja i korekta: Jerzy Lewiński Projekt okładki: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce: Fotolia/shaadjutt36

Bardziej szczegółowo

Copyright for the Polish edition 2013 by Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Copyright for the Polish edition 2013 by Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Recenzenci: prof. dr hab. Dariusz Doliński prof. dr hab. Małgorzata Kossowska Weryfikacja przekładu: dr Anna Gajewska Redakcja: Maria Magdalena Ziarkiewicz Korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki, przyznanych na podstawie decyzji nr DEC-2013/11/D/HS5/01413

Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki, przyznanych na podstawie decyzji nr DEC-2013/11/D/HS5/01413 Recenzje: dr hab. Elżbieta Karska, prof. UKSW prof. dr hab. Roman Wieruszewski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Na okładce wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii/Uniwersytet Medyczny, Katedra i Klinika Psychiatrii 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychopatologia - aspekt medyczny 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Psychopathology - medical perspective 3. Jednostka prowadząca przedmiot

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Nazwa modułu Rodzaj modułu/przedmiotu Wydział PUM ierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok, semestr studiów np. rok 1, semestr (I

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Michał Olewnik Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2010 ISBN 978-83-7383-469-9

Bardziej szczegółowo

Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2016 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzje: prof. dr hab. Dariusz Doliński prof. dr hab. Bogdan Wojciszke Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2016 by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Spektrum autyzmu Postępy w diagnozie i terapii pod redakcją Bożeny Galas-Zgorzalewicz i Ewy Mojs

Spektrum autyzmu Postępy w diagnozie i terapii pod redakcją Bożeny Galas-Zgorzalewicz i Ewy Mojs Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Komitet Nauk Neurologicznych Polskiej Akademii Nauk Spektrum autyzmu Postępy w diagnozie i terapii pod redakcją Bożeny Galas-Zgorzalewicz i Ewy

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja w dziedzinie psychologii klinicznej

Specjalizacja w dziedzinie psychologii klinicznej Specjalizacja w dziedzinie Dyrekcja Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej im. prof. Antoniego Kępińskiego w Jarosławiu ogłasza nabór na specjalizację z. Specjalizacja w Specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Warszawa 2013 Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: dr hab. prof. UW Jerzy Bartkowski Redaktor prowadząca:

Bardziej szczegółowo

Copyright 2017 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2017 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzenci: prof. dr hab. Eleonora Zielińska dr hab. prof. INP PAN Anna Kossowska Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja: Elżbieta Morawska Korekta: Hanna Sobolewska Projekt okładki: Katarzyna Juras

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013 Recenzent: dr Mikołaj Cześnik Redakcja i korekta: Małgorzata Bigaj Projekt okładki: Marta Kurczewska Publikacja dofinansowana przez Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej Copyright by Wydawnictwo Naukowe

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA PRAWODAWCZA II RZECZYPOSPOLITEJ

TECHNIKA PRAWODAWCZA II RZECZYPOSPOLITEJ TECHNIKA PRAWODAWCZA II RZECZYPOSPOLITEJ TECHNIKA PRAWODAWCZA II RZECZYPOSPOLITEJ Krzysztof Koźmiński Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2019 Recenzenci: prof. dr hab. Hubert Izdebski dr hab. Izabela

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania. The psychological basis of upbringing and education. Kod Punktacja ECTS* 3

KARTA KURSU. Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania. The psychological basis of upbringing and education. Kod Punktacja ECTS* 3 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania The psychological basis of upbringing and education Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator dr Michał Gacek Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Wydanie książki zostało dofinansowane z grantu naukowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nr N N106 177038

Wydanie książki zostało dofinansowane z grantu naukowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nr N N106 177038 Monografia Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej Recenzenci: prof. dr hab. Maria Lewicka prof. dr hab. Krystyna Skarżyńska Projekt okładki: Marta Kurczewska Redakcja: Sebastian Szymański Korekta:

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA SPECJALNOŚCI WYBRANEJ NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2017/2018 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW VI ROKU STUDIÓW 1. SPECJALNOŚĆ WYBRANA: 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: GENETYKA. I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna

Przedmiot: GENETYKA. I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Przedmiot: GENETYKA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom (np. pierwszego lub drugiego

Bardziej szczegółowo

Skale Inteligencji dla Doros³ych Davida Wechslera WAIS-R oraz WAIS-III

Skale Inteligencji dla Doros³ych Davida Wechslera WAIS-R oraz WAIS-III Skale Inteligencji dla Doros³ych Davida Wechslera WAIS-R oraz WAIS-III Elżbieta Hornowska Skale Inteligencji dla Doros³ych Davida Wechslera WAIS-R oraz WAIS-III Warszawa 2004 Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Europejskie metropolie i ich regiony Od krajobrazu gospodarczego do sieci metropolii

Europejskie metropolie i ich regiony Od krajobrazu gospodarczego do sieci metropolii Europejskie metropolie i ich regiony Od krajobrazu gospodarczego do sieci metropolii Maciej Smętkowski, Grzegorz Gorzelak, Marek Kozak, Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj, Katarzyna Wojnar Europejskie

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11 Debiuty doktorantów Redakcja naukowa: Robert Seliga Łódź 2010 Redakcja naukowa: Robert Seliga Skład i łamanie tekstu: Ilona Marczak Projekt okładki: Marcin

Bardziej szczegółowo

W h>/e ZK: <Ͳ D < DE SIGNERZY ZK> tk Kt WZK: <d Ed t K'> / ^K :K>K'/ EzD WARSZAWA 2019

W h>/e ZK: <Ͳ D < DE SIGNERZY ZK> tk Kt WZK: <d Ed t K'> / ^K :K>K'/ EzD WARSZAWA 2019 DESIGNERZY DESIGNERZY WARSZAWA 2019 Recenzenci: prof. dr hab. Rafał Drozdowski dr hab. Małgorzata Jacyno Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki: Jakub Adamek Copyright 2019 by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Recenzja: prof. dr hab. Maria Jarymowicz

Recenzja: prof. dr hab. Maria Jarymowicz Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2017 Recenzja: prof. dr hab. Maria Jarymowicz Projekt okładki: Mieczysław Wasilewski Redakcja: Dorota Kassjanowicz Korekta: Dorota Kassjanowicz, Lingventa Copyright

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PROMOCJA ZDROWIA PSYCHICZNEGO - rok akademicki 2015/2016 -

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PROMOCJA ZDROWIA PSYCHICZNEGO - rok akademicki 2015/2016 - REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PROMOCJA ZDROWIA PSYCHICZNEGO - rok akademicki 2015/2016 - (opracowany na podst. Opisu Modułu Kształcenia oraz Regulaminu Studiów w Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 62/2017 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r.

UCHWAŁA Nr 62/2017 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r. UCHWAŁA Nr 62/2017 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r. w sprawie wytycznych dla przeprowadzania konkursów i postępowań kwalifikacyjnych oraz przedłużania

Bardziej szczegółowo

1 (Postanowienia ogólne) 3. Udziału w projektach badawczych i redakcjach naukowych czasopism

1 (Postanowienia ogólne) 3. Udziału w projektach badawczych i redakcjach naukowych czasopism Zasady oceny aktywności doktorantów w postępowaniu związanym z przyznawaniem stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW 1 (Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Recenzja dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego dr Krzysztofa Wacha w postępowaniu habilitacyjnym w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Biologia z przyrodą Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching 1 Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Grażyna Rudkowska

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA UBIEGANIA SIĘ O STOPIEŃ I TYTUŁ NAUKOWY. Uchwała nr 32/2006

KRYTERIA UBIEGANIA SIĘ O STOPIEŃ I TYTUŁ NAUKOWY. Uchwała nr 32/2006 KRYTERIA UBIEGANIA SIĘ O STOPIEŃ I TYTUŁ NAUKOWY Uchwała nr 32/2006 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 10 maja 2006 r. w sprawie zatwierdzenia kryteriów, jakie powinien spełniać kandydat

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Recenzje: p rof. dr hab. Andrzej Kaleta dr hab. Hanna Podedworna, prof. SGGW Redaktor prowadzący: Michał Zgutka Redakcja i korekta: Grażyna Mastalerz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

ISBN Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus. Redakcja techniczna Czesław Rygielski. Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak

ISBN Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus. Redakcja techniczna Czesław Rygielski. Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus Redakcja techniczna Czesław Rygielski Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak Projekt okładki Zdzisław Ptak Copyright by Maciej Chakowski 2010 Copyright by Oficyna

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WŁOSÓW. i skóry owłosionej. pod redakcją Ligii Brzezińskiej-Wcisło

CHOROBY WŁOSÓW. i skóry owłosionej. pod redakcją Ligii Brzezińskiej-Wcisło Prof. zw. dr hab. n. med. Ligia Brzezińska-Wcisło absolwentka Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, specjalista w zakresie dermatologii i wenerologii. Od 1999 r. pełni funkcję kierownika Katedry i

Bardziej szczegółowo

Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Recenzja: prof. Elżbieta M. Goździak Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Magdalena Pluta Korekta: Zespół Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2018 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka

Bardziej szczegółowo

I nforma cje ogólne. - zaliczenie

I nforma cje ogólne. - zaliczenie Załącznik Nr do Uchwały Nr S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Nazwa modułu Podstawy zdrowia psychicznego r.a. 208-209 cykl 206-209 Rodzaj modułu/przedmiotu Obowiązkowy Wydział PUM Kierunek

Bardziej szczegółowo

Państwo i Społeczeństwo

Państwo i Społeczeństwo Państwo i Społeczeństwo ROK XII 2012 nr 2 POD REDAKCJĄ FILIPA GOŁKOWSKIEGO I STANISŁAWA KWIATKOWSKIEGO Kraków 2012 Państwo i Społeczeństwo czasopismo Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Bardziej szczegółowo