Wprowadzenie do kursu fizyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wprowadzenie do kursu fizyki"

Transkrypt

1 Wprowadzenie do kursu fizyki Opracowano na podstawie książki D. C. Giancoli, Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics, Third Edition, Prentice Hall 2003 Fizyka (http://fizyka.org/, to najbardziej fundamentalna wśród innych nauka przyrodnicza. Na niej oparta jest cywilizacja ziemska. Zajmuje się strukturą materii oraz zjawiskami, w których biorą udział obiekty materialne. Dzieli się ją zazwyczaj na dwa działy: fizykę klasyczną i współczesną. Pierwsza z nich dotyczy: ruchu, płynów, ciepła, dźwięku, światła, elektryczności i magnetyzmu, a drugi: teorii względności, atomów, fazy skondensowanej (m.in. kryształów, półprzewodników, metali) jąder atomów, cząstek elementarnych i astrofizyki. Wiedza z zakresu podstawy fizyki jest kanonem kształcenia każdej osoby, która ma zamiar pracować i robić karierę zawodową w nauce, technice lub przemyśle technologicznym (nanotechnologii; patrz webstrony więcej za pomocą dowolnej przeglądarki internetowej i hasła wyszukiwania nanotechnologia). Odnosi się to w równej mierze do: fizyków, wszystkich inżynierów, chemików, astronomów, astrofizyków, matematyków, geologów, biologów. Fizyka jest podstawą działalności każdej nauki. Przykładowo inżynierowie projektujący systemy ogrzewcze (lub chłodzące) muszą znać prawa termodynamiki; inżynierowie projektujący urządzenia do medycznego obrazowania (tomografia komputerowa (http://resmedica.pl/zdart2009.html, 1

2 ), endoskopy (http://pl.wikipedia.org/wiki/endoskopia, rezonans magnetyczny (http://pl.wikipedia.org/wiki/obrazowanie_rezonansu_magnetycznego, muszą znać prawa elektromagnetyzmu (http://pl.wikipedia.org/wiki/kategoria:elektromagnetyzm, i fizyki współczesnej (http://en.wikipedia.org/wiki/modern_physics, ; projektanci satelitarnych systemów pozycjonowania (GPS (http://pl.wikipedia.org/wiki/global_positioning_system, Galileo (http://pl.wikipedia.org/wiki/galileo_(system_nawigacyjny), GLONASS (http://pl.wikipedia.org/wiki/glonass)) muszą znać ogólną (http://portalwiedzy.onet.pl/22795,,,,wzglednosci_teoria_ogolna,haslo.html, i szczególną teorię względności (http://library.thinkquest.org/19662/high/pol/relativity-theory.html, (bez uwzględnienia efektów przewidzianych tymi teoriami systemy satelitarnego pozycjonowania byłyby bezużyteczne; więcej w plikach PDF dostępnych na webstronie autora zawierających wykłady popularnonaukowe); wreszcie inżynierowie budownictwa muszą znać metody wyznaczania rozkładu sił w projektowanych budowlach, które mają być stabilne i bezpieczne; patrz ilustracje poniżej. 2

3 Akwedukt rzymski wybudowany 2000 lat temu. Inny przykład akweduktu rzymskiego wybudowanego 2000 lat temu. 3

4 Bazylika Sagrada Familia w Barcelonie; autor projektu Antoni Gaudi Golden Gate Bridge, zbudowany w 1937 roku; łączy miasto San Francisco z hrabstwem Marin nad cieśniną Golden Gate. 4

5 PetronasTwin Towers (bliźniacze wieże) w Kuala Lumpur stolicy Malezji. Jedna z największych bliźniaczych budowli świata. PetronasTwin Towers (bliźniacze wieże) w Kuala Lumpur stolicy Malezji. Jedna z największych bliźniaczych budowli świata; wysokość 452 m.. 5

6 Tajpej 101, Tajwan; wysokość 509 m. Pentominium (w budowie), Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie; wysokość Obok najwyższy budowany obecnie budynek; docelowa wysokość 819 m. Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie. 6

7 Projekt Sky Tower; budynek będzie najwyższym w Polsce i jednym z wyższych wieżowców Europy. Wieża będzie miała 258 metrów wysokości. 7

8 Sky Tower będzie obiektem wielofunkcyjnym. Na około 300 tys. m kw. powierzchni powstaną biura, apartamenty, galerie handlowe wraz z galerią sztuki, czteropoziomowy parking, a także kort tenisowy, baseny, centrum medyczne, prywatne przedszkole i boisko do minigolfa. Na samym szczycie mieszkańcy będą mogli podziwiać panoramę starówki z okien Sky Clubu, luksusowego baru dostępnego tylko dla nich i ich gości. 8

9 Zniszczony dach hali sportowej Hartford Civic Center pod wpływem dużych opadów śniegu rankiem 18 I 1978 r. Odnowiono i otworzono 17 I 1980 r. Hartford, Connecticut, USA. Katastrofa budowlana na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich 28 I 2006 r. około godziny 17:15, podczas trwania wystawy gołębi pocztowych, zawalił się dach hali Międzynarodowych Targów Katowickich (MTK) położonych na granicy Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich (województwo śląskie). W czasie katastrofy w hali znajdowało się około 700 osób, zwiedzających i wystawców. W jej wyniku zginęło 65 osób, a ponad 170 zostało rannych, w tym około 13 cudzoziemców Niemcy, Belgowie, Czesi, Słowak oraz Holender. Była to największa tego typu katastrofa we współczesnych dziejach Polski. 9

10 Widok na halę MTK chwilę po przybyciu słuŝb ratunkowych. Mówiąc najogólniej podstawowym celem każdej nauki, włączając w to fizykę, jest poszukiwanie porządku w obserwowanych zjawiskach zachodzących w otaczającym nas świecie. Nauka, w tym fizyka, nie jest kolekcjonowaniem opisów lub faktów. Nauka, a w szczególności fizyka, jest twórczą aktywnością, jest formułowaniem wiedzy o zjawiskach przyrodniczych, jest aktywną działalnością mającą na celu odkryciu prawidłowości w obserwowanych zjawiskach. Ważnym aspektem działalności naukowej jest obserwowanie zjawisk (zdarzeń), co w fizyce oznacza zaprojektowanie (zaplanowanie) i wykonanie eksperymentu. Od fizyka wymagana jest ponadto duża doza wyobraźni (http://pl.wikipedia.org/wiki/wyobra%c5%bania, wyobraznia_jej_pojecie_i_rodzaje, oraz umiejętność abstrahowania (http://pl.wiktionary.org/wiki/abstrahowa%c4%87, tj. wskazania istotnych czynników wpływających na przebieg obserwowanego zjawiska i zaniedbywanie nieważnych. Przykładem są rozumowania Arystotelesa ( ) (http://pl.wikipedia.org/wiki/arystoteles) 10

11 Arystoteles, rzeźba Lizypa, Luwr oraz Galileusza ( ) (http://pl.wikipedia.org/wiki/galileusz, ) Galileo Galilei ( ) 11

12 dotyczące ruchu ciała po płaszczyźnie poziomej. Arystoteles obserwując ciało popchnięte i poruszające się po płaszczyźnie poziomej, które wskutek tarcia zawsze zatrzymuje się, wysnuł wniosek: Naturalnym stanem każdego ciała jest stan spoczynku, tj. bezruch. Analizując to samo zjawisko Galileusz doszedł do innej konkluzji: Naturalnym stanem ruchu każdego ciała jest stan spoczynku, tj. bezruch, albo ruch jednostajny prostoliniowy. W swojej analizie wyników eksperymentu Galileusz, dzięki posiadanej umiejętności abstrahowania i dużej wyobraźni, zaniedbał/wykluczył (w wyobraźni) działanie sił oporu (w tym przypadku tarcia) i doszedł do bardzo ważnego i prawdziwego do dziś wniosku, który Isaac Newton (http://pl.wikipedia.org/wiki/isaac_newton) ujął w postaci pierwszego prawa dynamiki (http://pl.wikipedia.org/wiki/zasady_dynamiki_newtona). Zauważmy, że stwierdzenie Galileusza jest rozszerzeniem konkluzji Arystotelesa. Jest to typowy paradygmat nauki: Nowe nie jest rogiem starego. Nowa wiedza jest uogólnieniem starszej. W nawiązaniu do pojęć abstrahowania i wyobraźni (imaginacji; warto w tym kontekście i miejscu przypomnieć utwór (piosenkę) Johna Lennona pt. Imagine, z albumu z 1971 r. Oto tekst utworu: Imagine there's no Heaven It's easy if you try No hell below us Above us only sky Imagine all the people Living for today Imagine there's no countries It isn't hard to do Nothing to kill or die for 12

13 And no religion too Imagine all the people Living life in peace You may say that I'm a dreamer But I'm not the only one I hope someday you'll join us And the world will be as one Imagine no possessions I wonder if you can No need for greed or hunger A brotherhood of man Imagine all the people Sharing all the world You may say that I'm a dreamer But I'm not the only one I hope someday you'll join us And the world will live as one Piosenka wykonanie autorskie dostępne w postaci videoklipu na stronie ma wymowę antyreligijną, antynacjonalistyczną, nonkonformistyczną i antykapitalistyczną. W 2004 r., magazyn muzyczny Rolling Stone uznał "Imagine" za trzecią piosenkę wszechczasów. 13

14 Strawberry Fields pomnik ku pamięci Johna Lennona w Central Parku (Nowy Jork). Obserwacje a następnie bardzo starannie wykonany eksperyment oraz pomiary wielkości fizycznych, to tylko jedna strona naukowej działalności. Druga strona to sformułowanie teorii (http://pl.wikipedia.org/wiki/teoria, ) wyjaśniającej/interpretującej wyniki doświadczeń/obserwacji. Należy podkreślić, że teoria nie jest wyprowadzana, nie wynika, nie wywodzi się bezpośrednio tylko z obserwacji. Obserwacje mogą pomóc odgrywając inspirującą rolę przy tworzeniu/formułowaniu teorii, które są akceptowane lub odrzucane w zależności od tego, czy są zgodne lub sprzeczne z wynikami doświadczeń/obserwacji. Największe i najważniejsze teorie można porównać do najsłynniejszych dzieł artystycznych w zakresie literatury lub malarstwa. W tym sensie są one ważnym składnikiem kultury. Ale teorie, w odróżnieniu od dzieł artystycznych, podlegają weryfikacji doświadczalnej. Teorie niezgodne z wynikami obserwacji są zarzucane, są nieważne i zapominane. Trudno jednak odrzucić i zapomnieć albo zaniedbać dzieła artystyczne Salvadora Dali, który ilustrował swój sposób rozumienia, pojmowana i odczuwania czasu na kilka sposobów pokazanych poniżej. 14

15 Odlew "Profil Czasu" Salvadora Dali. W 2008 r. odlew rzeźby "Profil czasu" wykonanej na podstawie obrazu "Uporczywość pamięci" został z inicjatywy Leszka Czarneckiego zakupiony za prawie 3 miliony dolarów przez spółkę LC Corp i umieszczony w Arkadach Wrocławskich we Wrocławiu. Rzeźba ma zostać później przeniesiona przed należący do korporacji wieżowiec Sky Tower. 15

16 The Persistence of Memory (Uporczywość pamięci); S. Dali (1931). Soft Watch at the Moment of First Explosion,

17 Profil czasu, S. Dali. 17

18 The Disintegration of the Persistence of Memory (Rozpad pamięciowej uporczywości). S. Dali (1954). Autumn Cannibalism (Jesienny kanibalizm), S. Dali. 18

19 Słonie, 1948 r. S. Dali. Galeria dział malarskich S. Dali na stronie Stwierdzenie o tym, że doświadczalne przetestowanie i potwierdzenie danej teorii (zgodność teorii z wynikami doświadczeń) jest dowodem na jej słuszność należy traktować z odpowiednią ostrożnością i sceptycyzmem. Każdy wynik pomiaru obarczony jest niepewnością (http://pl.wikipedia.org/wiki/niepewno%c5%9b%c4%87_pomiaru); nie istnieją idealne przyrządy pomiarowe mierzące z nieskończoną dokładnością 1. Teorii nie może potwierdzić pojedynczy eksperyment. Ze względu na to nie można być absolutnie pewnym słuszności jakiejkolwiek teorii. W tym miejscu warto dodać, że Karl Popper (http://pl.wikipedia.org/wiki/karl_popper, zwolennik 1 Takie przyrządy zapewne w ogóle nie istnieją. Pomiar dawałby wynik zawierający nieskończoną liczbę cyfr, których wyświetlenie trwałoby nieskończenie długo. Nawet gdyby zostały wyświetlone, to ich odczyt zajmowałby nieskończenie wiele czasu. Wszystko to prowadzi do absurdalnych wniosków, których nie będziemy tutaj dalej rozwijać. 19

20 krytycznego racjonalizmu zasugerował, aby daną teorię (ale także zdanie, twierdzenie, model, przypuszczenie) uznawać za naukową pod warunkiem, że jest możliwa jej falsyfikacja (http://pl.wikipedia.org/wiki/falsyfikacja, czyli wykazanie jej fałszywości. Zatem, jeśli nie istnieje sposób falsyfikacji danej teorii, to nie jest ona naukowa. Kiedy naukowiec próbuje zrozumieć określony zbiór zjawisk, to często posługuje się modelem. Model (http://pl.wikipedia.org/wiki/model, w sensie naukowym, to rodzaj analogii, umysłowe wyobrażenie pojedynczego procesu lub zjawiska fizycznego za pomocą pojęć, które są zrozumiałe i znane. Przykładowo: światło (http://pl.wikipedia.org/wiki/%c5%9awiat%c5%82o, traktujemy jako falę (http://pl.wikipedia.org/wiki/fala, choć nikt tych właściwości nie widział, jak to jest w przypadku fal na powierzchni wody. Gaz w naczyniu, balonie, powietrze w sali wykładowej modelujemy za pomocą obiektów punktowych cząsteczek poruszających się chaotycznie we wszystkich kierunkach. Ale tych cząsteczek nigdy nie widzimy. Głównym więc celem modelu jest danie nam przybliżonego umysłowego lub wizualnego obrazu zjawiska wówczas, gdy nie znamy, nie wiemy co naprawdę zachodzi. Teoria fizyczna dotyczy określonego zbioru zjawisk fizycznych, które opisuje zazwyczaj dość dokładnie. Podaje także przewidywania co do wyników zjawisk, których jeszcze nie zbadano doświadczalnie. Przykładem służy teoria o atomowej strukturze materii. Naukowcy nazywają prawem (http://pl.wikipedia.org/wiki/prawa_fizyki, ) zwięzłe ale ogólne stwierdzenia dotyczące tego jak zachowuje się natura. Przykład 2 : prawo Ohma; 2 prawo: Ampère'a, prawo Archimedesa, prawo Avogadra, prawo Bernoulliego, prawo Biota-Savarta, prawo Boyle'a-Mariotte'a, prawo Bragga, prawo Charlesa,prawo Coulomba, prawo Curie, prawo Daltona, prawo Dulonga-Petita, prawo Faradaya, prawo Faradaya elektrolizy,prawo Faradaya indukcji elektromagnetycznej, prawo Fouriera, prawo Gaussa,prawo Gaussa (elektryczność), prawo Gaussa (magnetyzm), prawo Gay-Lussaca (gaz doskonały), prawo grawitacji, prawo Hagena-Poiseuille'a, prawo Hooke'a, prawo Hubble'a, prawo Joule'a, prawo Kirchhoffa, prawo Kirchhoffa pierwsze, prawo Kirchhoffa drugie, prawo Lamberta, prawo Lamberta-Beera, prawo Lenza, prawo Moseleya, prawo Ohma, prawo ostygania, prawo Pascala, prawo powszechnego ciążenia, 20

21 prawo Daltona, prawo Faradaya etc. Prawa często są zapisywane w postaci zależności między wielkościami fizycznymi. Odnosi się zazwyczaj do ściśle określonej i ograniczonej grupy zjawisk fizycznych Ale uwaga: Nigdy nie wiemy, czy dane prawo fizyczne jest absolutnie prawdziwe. Używamy praw, których prawdziwość potwierdziło szereg doświadczeń znając przy tym ograniczenia i zakres ich stosowalności. Przykładowo: zasady (http://pl.wikipedia.org/wiki/zasada_(fizyka)) dynamiki Newtona są słuszne pod warunkiem, że prędkości obiektów poruszających się są znacznie mniejsze od prędkości światła. Będziemy jednak stosować wiele praw przyjmując milcząco ich prawdziwość. Ale będziemy otwarci na wszelkie nowe informacje, które mogą zmienić sens stosowanych praw albo je wręcz odrzucać. Prawa naukowe mają charakter opisowy i są odmienne od praw np. polityki lub zapisów prawa karnego, które mają naturę nakazową (znaki nakazu w prawie o ruchu drogowym), zalecającą (apele polityków o pokój na świecie, ogólnoświatowe rozbrojenie lub zaprzestanie produkcji broni masowego rażenia), określającą (przepisy kodeksu karnego definiujące rodzaje przestępstw i wysokości kar) lub regulaminową (np. przepisy o bezpieczeństwie i higienie pracy). Najogólniejszym rodzajem praw są zasady fizyczna, w języku angielskim używa się określenia physical principle (http://en.wikipedia.org/wiki/physical_science#basic_principles_of_physics, ), które w odróżnieniu od pojęcia prawa fizycznego odnoszą się zazwyczaj do szerokiej klasy zjawisk i najczęściej nie są formułowane w postaci matematycznej. Przykładem są zasady: zachowania energii, pędu, momentu pędu, ładunku elektrycznego. Często używamy zamiennie pojęć prawa i zasady. Przykładowo mówimy drugie prawo Newtona albo druga zasada Newtona. Wrocław, 5 X 2008 Włodzimierz Salejda prawo promieniowania temperaturowego, prawo przesunięć (fizyka jądrowa), prawo rozpadu naturalnego, prawo rozpadu promieniotwórczego, prawo Stefana-Boltzmanna 21

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym.

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym. Rozkład materiału nauczania z fizyki. Numer programu: Gm Nr 2/07/2009 Gimnazjum klasa 1.! godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w ciągu roku. Klasa 1 Podręcznik: To jest fizyka. Autor: Marcin Braun, Weronika

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

KLASA I PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.BRAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska)

KLASA I PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.BRAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska) KLASA I PROGRAM NAUZANIA LA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.RAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska) Kursywą oznaczono treści dodatkowe Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe Wymagania ponadpodstawowe

Bardziej szczegółowo

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza tekstów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony Wymagania edukacyjne FIZYKA zakres rozszerzony I. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Fizyka komputerowa(ii)

Fizyka komputerowa(ii) Instytut Fizyki Fizyka komputerowa(ii) Studia magisterskie Prowadzący kurs: Dr hab. inż. Włodzimierz Salejda, prof. PWr Godziny konsultacji: Poniedziałki i wtorki w godzinach 13.00 15.00 pokój 223 lub

Bardziej szczegółowo

Wykłady z Fizyki. Elektromagnetyzm

Wykłady z Fizyki. Elektromagnetyzm Wykłady z Fizyki 08 Zbigniew Osiak Elektromagnetyzm OZ ACZE IA B notka biograficzna C ciekawostka D propozycja wykonania doświadczenia H informacja dotycząca historii fizyki I adres strony internetowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016. I.

Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016. I. Regulamin Przedmiotowy XIV Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 I. Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa szczegółowe wymagania i umiejętności

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ MATEMATYKI, FIZYKI I TECHNIKI UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW I. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia pierwszego stopnia na kierunku fizyka UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata (licencjat akademicki). II. SYLWETKA

Bardziej szczegółowo

Rok 2014 przyniesie zmiany na liście najwyższych budynków na świecie

Rok 2014 przyniesie zmiany na liście najwyższych budynków na świecie Raport Lion s Banku, 8.01.2014 r. Rok 2014 przyniesie zmiany na liście najwyższych budynków na świecie Prawie 2,4 km tyle ma mierzyć 5 najwyższych budynków na świecie, których budowa zakończy się w 2014

Bardziej szczegółowo

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap)

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Z uwagi na ogólno wydziałowy charakter specjalizacji i możliwość wykonywania prac

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne zostały sporządzone z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA TECHNICZNA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka techniczna

Bardziej szczegółowo

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki.

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. 1. Przeliczanie jednostek. Po co człowiek wprowadził jednostki dla różnych wielkości fizycznych? Wymień kilka znanych ci jednostek fizycznych. Kiedy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra Rozdział 1. Elektrostatyka wymienia dwa rodzaje

Bardziej szczegółowo

Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów

Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów Polecenie Rektora nakłada na Wydział obowiązek przygotowania programu studiów w systemie 3-letnich studiów licencjackich

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Mechanika klasyczna Tadeusz Lesiak Wykład nr 4 Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Energia i praca T. Lesiak Mechanika klasyczna 2 Praca Praca (W) wykonana przez stałą

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Wymagania Temat lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów podstawowe Ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program właściwy dla standardowej ścieżki kształcenia na kierunku astronomia. Semestr I. 60 120 14 Egzamin. 45 75 9 Egzamin 75 2.

Szczegółowy program właściwy dla standardowej ścieżki kształcenia na kierunku astronomia. Semestr I. 60 120 14 Egzamin. 45 75 9 Egzamin 75 2. B3. Program studiów liczba punktów konieczna dla uzyskania kwalifikacji (tytułu zawodowego) określonej dla rozpatrywanego programu kształcenia - 180 łączna liczba punktów, którą student musi uzyskać na

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW I.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia pierwszego stopnia na kierunku astronomia UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata. II.SYLWETKA ABSOLWENTA

Bardziej szczegółowo

KARTA PROGRAMOWA - Sylabus -

KARTA PROGRAMOWA - Sylabus - AKADEMIA TECHNICZNO HUMANISTYCZNA KARTA PROGRAMOWA - Sylabus - WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I INFORMATYKI Przedmiot: Fizyka Kod przedmiotu: ZDI_B_0_ Rok studiów: Semestr: Punkty ECTS: 4 Kierunek : Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW ODRZUCANIE WYNIKÓW OJEDYNCZYCH OMIARÓW W praktyce pomiarowej zdarzają się sytuacje gdy jeden z pomiarów odstaje od pozostałych. Jeżeli wykorzystamy fakt, że wyniki pomiarów są zmienną losową opisywaną

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne do nowej podstawy programowej z fizyki realizowanej w zakresie rozszerzonym Kinematyka

Wymagania edukacyjne do nowej podstawy programowej z fizyki realizowanej w zakresie rozszerzonym Kinematyka 1 edukacyjne do nowej podstawy programowej z fizyki realizowanej w zakresie rozszerzonym Kinematyka *W nawiasie podano alternatywny temat lekcji (jeśli nazwa zagadnienia jest długa) bądź tematy lekcji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH Z PRZYRODY I EKOLOGII SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA

PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH Z PRZYRODY I EKOLOGII SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA PROGRAMY NAUCZANIA Z FIZYKI REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU INNOWACYJNEGO TESTUJĄCEGO Zainteresowanie uczniów fizyką kluczem do sukcesu PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH Z PRZYRODY I EKOLOGII SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja 61 godzin)

Plan wynikowy (propozycja 61 godzin) 1 Plan wynikowy (propozycja 61 godzin) Kinematyka (19 godzin) *W nawiasie podano alternatywny temat lekcji (jeśli nazwa zagadnienia jest długa) bądź tematy lekcji realizowanych w ramach danego zagadnienia.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI

WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: FIZYKA 2.7 Nazwa w języku angielskim: PHYSICS 2.7 Kierunek studiów: INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA Specjalność (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Nauczanie i popularyzacja fizyki, specjalizacje: Nauczycielska; Dydaktyka i popularyzacja fizyki 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem

Bardziej szczegółowo

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW Ι.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia indywidualne pierwszego stopnia na kierunku fizyka UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata (licencjat

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY Każdy ruch jest zmienną położenia w czasie danego ciała lub układu ciał względem pewnego wybranego układu odniesienia. v= s/t RUCH

Bardziej szczegółowo

Fizyka (Biotechnologia)

Fizyka (Biotechnologia) Fizyka (Biotechnologia) Wykład I Marek Kasprowicz dr Marek Jan Kasprowicz pokój 309 marek.kasprowicz@ur.krakow.pl www.ar.krakow.pl/~mkasprowicz Marek Jan Kasprowicz Fizyka 013 r. Literatura D. Halliday,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. MECHANIKA Kinematyka nauka o ruchu Dynamika Praca Prawo grawitacji Dynamika bryły sztywnej

SPIS TREŚCI I. MECHANIKA Kinematyka nauka o ruchu Dynamika Praca Prawo grawitacji Dynamika bryły sztywnej SPIS TREŚCI Wstęp... str. 11 I. MECHANIKA... 13 Kinematyka nauka o ruchu... 13 Pojęcia fizyczne... 14 Składanie wektorów prędkości... 16 Odejmowanie wektorów... 17 Ruch jednostajny prostoliniowy... 18

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Kierunek: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA (IS) Stopień studiów: I Efekty na I stopniu dla kierunku IS K1IS_W01 K1IS_W02 K1IS_W03 OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TRANSPORT STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TRANSPORT STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TRANSPORT STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów Transport należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Ochrona środowiska, pierwszy poziom

Kierunek i poziom studiów: Ochrona środowiska, pierwszy poziom Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Ochrona środowiska, pierwszy poziom Sylabus modułu: Fizyka (1OS_04) 1. Informacje ogólne koordynator modułu Prof. dr hab. Ewa Talik rok

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka)

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem kształcenia w ramach specjalności Metody fizyki w ekonomii

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE CELE EDUKACYJNE

SZCZEGÓŁOWE CELE EDUKACYJNE Program nauczania: Fizyka z plusem, numer dopuszczenia: DKW 4014-58/01 Plan realizacji materiału nauczania fizyki w klasie I wraz z określeniem wymagań edukacyjnych DZIAŁ PRO- GRA- MOWY Pomiary i Siły

Bardziej szczegółowo

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg WZORY CIĘŻAR F = m g F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg 1N = kg m s 2 GĘSTOŚĆ ρ = m V ρ gęstość substancji, z jakiej zbudowane jest ciało [ kg m 3] m- masa [kg] V objętość [m

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: inżynieria środowiska Rodzaj przedmiotu: nauk ścisłych, moduł 1 Rodzaj zajęć: Wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Fizyka Physics Poziom kształcenia: I stopnia

Bardziej szczegółowo

Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012

Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012 Program merytoryczny Konkursu Fizycznego dla uczniów gimnazjów rok szkolny 2011/2012 Celem Konkursu Fizycznego jest rozwijanie zainteresowań prawidłowościami świata przyrody, umiejętność prezentacji wyników

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przyrody dla wątku fizyka w klasach 2 i 3 Społecznego Liceum Ogólnokształcącego Splot im. Jana Karskiego

Wymagania edukacyjne z przyrody dla wątku fizyka w klasach 2 i 3 Społecznego Liceum Ogólnokształcącego Splot im. Jana Karskiego Ważne: wymagania na każdy stopień wyższy niż dopuszczający obejmują również wymagania na stopień niższy. Wątek tematyczny: Wielcy rewolucjoniści nauki wskazuje sylwetki i dokonania jednego wybranego uczonego

Bardziej szczegółowo

konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry I 2 3 4 Rozdział I. Pierwsze spotkania z fizyką

konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry I 2 3 4 Rozdział I. Pierwsze spotkania z fizyką Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Kursywa oznaczono treści dodatkowe Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry

Bardziej szczegółowo

Kinematyka. zmiennym(przeprowadza złożone. kalkulatora)

Kinematyka. zmiennym(przeprowadza złożone. kalkulatora) Kinematyka Ocena podaje przykłady zjawisk fizycznych występujących w przyrodzie wyjaśnia, w jaki sposób fizyk zdobywa wiedzę o zjawiskach fizycznych wymienia przyczyny wprowadzenia Międzynarodowego Układu

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU Transport

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU Transport ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU Transport Jednostka prowadząca kierunek studiów Nazwa kierunku studiów Specjalności Obszar kształcenia Profil kształcenia Poziom kształcenia Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z FIZYKI TEMATY TESTÓW WSTĘPNYCH Na użytek testów wstępnych, zostały podzielone na 5 działów (Ciepło, Elektryczność, Mechanika, Optyka, Pozostałe ). Testy wstępne do każdego obejmują

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I C ZĘŚĆ I I I Podręcznik dla nauczycieli klas III liceum ogólnokształcącego i

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Elektrostatyka

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia

Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia Sylwetka absolwenta Absolwent jednolitych studiów magisterskich na kierunku astronomia powinien: posiadać rozszerzoną wiedzę w dziedzinie astronomii,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UMCS. Instytut Matematyki UMCS

Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UMCS. Instytut Matematyki UMCS Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UMCS Dziekan Wydziału B 3 Prodziekan Wydziału B 2 Dziekanat B 7a (Kierownik Dziekanatu), B 6, B 6a, B 7 Sala konferencyjna i posiedzeń Rady Wydziału D 217 Biblioteka

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Fizyka dla Oceanografów #13.0.0134

Fizyka dla Oceanografów #13.0.0134 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Nazwa przedmiotu Fizyka dla Oceanografów Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod ECTS 13.0.0134 Zakład Oceanografii

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 1

Podstawy fizyki sezon 1 Podstawy fizyki sezon 1 dr inż. Agnieszka Obłąkowska-Mucha WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Fizyka na IMIR MBM rok 2013/14 Moduł

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne. Wymagania przekładają się na ocenę w następujący sposób: 1. K konieczne ocena dopuszczająca. 2. P podstawowe ocena dostateczna

Wymagania edukacyjne. Wymagania przekładają się na ocenę w następujący sposób: 1. K konieczne ocena dopuszczająca. 2. P podstawowe ocena dostateczna WYMAGANIA Z FIZYKI OK SZKOLNY 2011/2012 załącznik do Przedmiotowego Systemu Oceniania z Fizyki (zamieszczonego na www.zespolszkolcybinka.cba.pl) KLASA PIEWSZA: Wymagania edukacyjne Wymagania przekładają

Bardziej szczegółowo

Regulamin Gminnego Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów gminy Gromnik w roku szkolnym 2012/2013

Regulamin Gminnego Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów gminy Gromnik w roku szkolnym 2012/2013 Regulamin Gminnego Konkursu z Fizyki dla uczniów gimnazjów gminy Gromnik w roku szkolnym 2012/2013 Organizatorem konkursu są mgr Anna Dębosz - Gorczyca i mgr Anna Cudek. I Cele konkursu. 1. Wspieranie

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 5. Energia, praca, moc Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html ENERGIA, PRACA, MOC Siła to wielkość

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

Zakres wymagań ma charakter kaskadowy to znaczy że uczeń chcąc uzyskać ocenę wyższą musi spełnić wymagania na oceny niższe.

Zakres wymagań ma charakter kaskadowy to znaczy że uczeń chcąc uzyskać ocenę wyższą musi spełnić wymagania na oceny niższe. Rozkład materiału nauczania z fizyki do klasy III gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 opracowany w oparciu o program nauczania fizyki w gimnazjum Spotkania z fizyką, autorstwa Grażyny Francuz-Ornat, Teresy

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM FIZYKI. Zbiór wszystkich pojęć, niezbędnych do pozytywnego zaliczenia, testów i egzaminów.

KOMPENDIUM FIZYKI. Zbiór wszystkich pojęć, niezbędnych do pozytywnego zaliczenia, testów i egzaminów. KOMPENDIUM FIZYKI Zbiór wszystkich pojęć, niezbędnych do pozytywnego zaliczenia, testów i egzaminów. Poznań 2010 1 Copyright for Polish edition by www.iwiedza.net Data 01.07.2011 Niniejsza publikacja nie

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI 3 Copyright by Zbigniew Osiak Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora. Portret

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 17.III.2010 Oddziaływania: elektromagnetyczne i grawitacyjne elektromagnetyczne i silne (kolorowe) Biegnące stałe sprzężenia:

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD. WSTEP DO FIZYKI I semestr (15 godz.) FIZYKA II semestr (30 godz.) sala A D10, poniedziałek godz. 10.00

WYKŁAD. WSTEP DO FIZYKI I semestr (15 godz.) FIZYKA II semestr (30 godz.) sala A D10, poniedziałek godz. 10.00 WYKŁAD WSTEP DO FIZYKI I semestr (15 godz.) FIZYKA II semestr (30 godz.) sala A D10, poniedziałek godz. 10.00 dr hab. inż. Andrzej Baczmański, Prof. AGH Pokój 317 (III p, D10), tel. 2994 E-mail: Andrzej.Baczmanski@fis.agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku inżynieria środowiska

Efekty kształcenia dla kierunku inżynieria środowiska Efekty kształcenia dla kierunku inżynieria Szkoła wyższa prowadząca kierunek studiów: Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia w zakresie:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ELEKTRONIKA i TELEKOMUNIKACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ELEKTRONIKA i TELEKOMUNIKACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ELEKTRONIKA i TELEKOMUNIKACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów elektronika i telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

Fizyka I dla ZFBM-FMiNI+ Projektowanie Molek. i Bioinformatyka 2015/2016

Fizyka I dla ZFBM-FMiNI+ Projektowanie Molek. i Bioinformatyka 2015/2016 Fizyka I dla ZFBM-FMiNI+ Projektowanie Molek. i Bioinformatyka 2015/2016 Streszczenie Wykład przedstawia podstawowe zagadnienia mechaniki klasycznej od kinematyki punktu materialnego, przez prawa Newtona

Bardziej szczegółowo

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej 1) Hamowanie magnetyczne I B F L m v L Poprzeczka o masie m może się przesuwać swobodnie po dwóch równoległych szynach, odległych o L od siebie.

Bardziej szczegółowo

Rozkłady statyczne Maxwella Boltzmana. Konrad Jachyra I IM gr V lab

Rozkłady statyczne Maxwella Boltzmana. Konrad Jachyra I IM gr V lab Rozkłady statyczne Maxwella Boltzmana Konrad Jachyra I IM gr V lab MODEL STATYCZNY Model statystyczny hipoteza lub układ hipotez, sformułowanych w sposób matematyczny (odpowiednio w postaci równania lub

Bardziej szczegółowo

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW I.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia indywidualne pierwszego stopnia na kierunku astronomia UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM Barbara Jasicka nauczyciel fizyki Gimnazjum nr 7 w Gorzowie Wlkp. SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM I. MODUŁ TEMATYCZNY : Jak opisujemy ruch? II. TEMAT : Wyznaczenie prędkości przemieszczania się za

Bardziej szczegółowo

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego:

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego: Sprawozdanie z laboratorium elektroniki w Zakładzie Systemów i Sieci Komputerowych Temat ćwiczenia: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Sprawozdanie Rok: Grupa: Zespół:

Bardziej szczegółowo

2.4. KONKURS Z FIZYKI

2.4. KONKURS Z FIZYKI 2.4. KONKURS Z FIZYKI 2.4.1. Cele edukacyjne Rozwijanie zainteresowania fizyką. Motywowanie do poszerzania wiedzy i umiejętności w zakresie fizyki. Pogłębienie motywacji do samodzielnej i systematycznej

Bardziej szczegółowo

Ma pogłębioną wiedzę na temat narzędzi statystycznych oraz metod analizowania i interpretacji danych

Ma pogłębioną wiedzę na temat narzędzi statystycznych oraz metod analizowania i interpretacji danych EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI SPECJALNOŚCI: Bezpieczeństwo Techniczne; Bezpieczeństwo Środowiska Objaśnienie oznaczeń:

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych Odniesienie do Symbol Kierunkowe efekty kształcenia efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY - GIMNAZJUM

KONKURS FIZYCZNY - GIMNAZJUM KONKURS FIZYCZNY - GIMNAZJUM Uczestnik konkursu zna, rozumie i stosuje terminy, pojęcia i prawa fizyki oraz wyjaśnia zjawiska i procesy: - związane z makroskopowymi i mikroskopowymi właściwościami materii,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego.

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego. Autorzy scenariusza: SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 METODY OCENY OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW Celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku studiów elektronika i telekomunikacja absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku studiów elektronika i telekomunikacja absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: ELEKTRONIKA i TELEKOMUNIKACJA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów elektronika i telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

III PROGRAM STUDIÓW. 1) Liczba punktów ECTS konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia

III PROGRAM STUDIÓW. 1) Liczba punktów ECTS konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia III PROGRAM STUDIÓW 1) Liczba punktów konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia 1. Moduł: Język angielski (obowiązkowy 90 h, 5 ). Moduł

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje Kryteria oceniania z fizyki. Moduł I, klasa I. - zna pojęcia: substancja, ekologia, wzajemność oddziaływań, siła. - zna cechy wielkości siły, jednostki siły. - wie, jaki przyrząd służy do pomiaru siły.

Bardziej szczegółowo

Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony

Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony Tytuł projektu: Zrozumieć fizykę i poznać przyrodę - innowacyjne programy nauczania dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony Projekt

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: Załącznik do uchwały nr 145/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Administracja studia drugiego stopnia poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki. Klasa I

Wymagania edukacyjne z fizyki. Klasa I Wymagania edukacyjne z fizyki Klasa I Ocena Ocena śródroczna Ocena roczna (z uwzględnieniem wymagań na ocenę śródroczną) Celujący ocenę bardzo dobrą) Bardzo dobry ocenę dobrą) jest twórczy, rozwiązuje

Bardziej szczegółowo

REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH

REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH REPREZENTACJA LICZBY, BŁĘDY, ALGORYTMY W OBLICZENIACH Transport, studia I stopnia rok akademicki 2012/2013 Instytut L-5, Wydział Inżynierii Lądowej, Politechnika Krakowska Adam Wosatko Ewa Pabisek Pojęcie

Bardziej szczegółowo