RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE. Dobre przykłady. Forum Odpowiedzialnego Biznesu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE. Dobre przykłady. Forum Odpowiedzialnego Biznesu"

Transkrypt

1 RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE Dobre przykłady Forum Odpowiedzialnego Biznesu

2 1% ODPOWIEDZIALNY PODATEK Forum Odpowiedzialnego Biznesu KTO? W IMIĘ CZEGO? CZYJEGO? NR KONTA: Organizacja Pożytku Publicznego Bank Handlowy S.A dopisek: jeden procent na Forum Koordynatorzy wydania: Marzena Jagielska Oksana Świerczyńska Redakcja: Marzena Jagielska Bolesław Rok Współpraca: Liliana Anam-Skórczewska Joanna Gabrysiak Sylwia Lewandowska Dorota Lisowska Paweł Łukaszewicz Monitoring rynku: Zespół Forum Odpowiedzialnego Biznesu Monitoring mediów: Joanna Gabrysiak Marzena Jagielska na podstawie materiałów dostarczonych przez Źródło materiałów: Materiały własne firm Informacje prasowe Serwisy WWW Zdjęcia: Alx Sanchez, Olga Figurska, Andrea Kahle, Nick Benjaminsz, Vinícius Zimmer, Les Powell, Pierre-André Vullioud, LotusHead, Matthew Maaskant, Anka Draganski, Virag Vig Copyright by Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Warszawa 2006 Wszelkie prawa zastrzeżone. ISBN Wydawca: Forum Odpowiedzialnego Biznesu ul. Myśliwiecka 10/ Warszawa Tel. +48 [22] Tel./fax: +48 [22] Opracowanie graficzne: Olga Figurska Druk: Drukarnia w Oficynie, ul. Kredytowa 4, Warszawa SPIS TREŚCI Słowo wstępne Jaki to był rok dla odpowiedzialnego biznesu w Polsce? Bolesław Rok ooo Nauka kościoła a koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu Maciej Zięba OP Strategia Lizbońska co nowego dla biznesu? Danuta Hübner, Komisarz ds. Polityki Regionalnej Wizerunek przedsiębiorców w społeczeństwie Henryka Bochniarz, Prezydent Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan Zrównoważony rozwój Beata Wiszniewska, Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią, Dyrektor Regionalny na kraje UE Co przedstawiciele firm sądzą o odpowiedzialności społecznej biznesu? Badanie Banku Światowego Piotr Mazurkiewicz, Bank Światowy, Specjalista ds. Odpowiedzialności Społecznej Biznesu D O B R E P R Z Y K Ł A D Y Biznes a miejsce pracy Biznes a rynek Biznes a społeczeństwo K A L E N D A R I U M W Y D A R Z E Ń Forum Odpowiedzialnego Biznesu Kampanie społeczne Konferencje, seminaria, spotkania Konkursy, inicjatywy Raporty, badania F O R U M O D P O W I E D Z I A L N E G O B I Z N E S U O Forum Odpowiedzialnego Biznesu Program Partnerstwa Liga Odpowiedzialnego Biznesu Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego Indeks firm i dobrych przykładów w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 1

3 Słowo wstępne CCorporate Social Responsibility (CSR), czyli odpowiedzialność społeczna biznesu, stanowi już integralną część polityki gospodarczej Unii Europejskiej. Europejska definicja tej koncepcji jest uwarunkowana nie tylko różnicami kulturowymi i formą rządów. Na jej kształt duży wpływ miała i ma obecna sytuacja gospodarcza Starego Kontynentu. W obliczu globalnych zmian rynkowych, zachodzą też wyraźne zmiany w interpretacji pojęcia kapitału, przy jednoczesnej ekspansji liberalizacji rynkowej. Wysoko rozwinięta technologia minimalizuje nakłady siły fizycznej potrzebnej do produkcji towaru i usług. Kapitał jako tangible value traci na wartości przy wzroście intangible value. Kapitalizm materialny ustępuje kapitalizmowi intelektualnemu. Unia Europejska konkuruje z innymi wiodącymi gospodarkami światowymi, opartymi na nowych technologiach. Zgodnie z założeniami Strategii Lizbońskiej, wzrost konkurencyjności gospodarki europejskiej ma być osiągnięty w oparciu o wiedzę. Stąd także europejska wersja społecznej odpowiedzialności biznesu przykłada szczególną wagę do szeroko pojętej edukacji jako czynnika wzrostu konkurencyjności. Niniejsza publikacja jest czwartą edycją rocznego raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Raport ten jest próbą odnalezienia polskich dróg odpowiedzialności społecznej biznesu. W jaki sposób koncepcja CSR jest rozumiana w warunkach gospodarki postkomunistycznej? Czy istnieją podobieństwa w podejściu do CSR między państwami dawnego bloku? Jakie wyzwania stoją przed małymi i średnimi przedsiębiorstwami? Jaki wpływ na polską przedsiębiorczość ma nauka kościoła katolickiego? Czy zarządzanie ochroną środowiska w Polsce wciąż jawi się jako wiedza niewykorzystana? Sercem naszej publikacji jest zbiór dobrych przykładów nadesłanych przez firmy, z których wybraliśmy te najciekawsze. Zostały one przedstawione w ramach trzech głównych obszarów: miejsce pracy, rynek i społeczeństwo. Wyróżnione przez nas praktyki, za które, ani nie rozdajemy nagród, ani nie przyznajemy dyplomów, prezentujemy Państwu jako dowód, że można czynić dobro, wcale nie tracąc konkurencyjności. To właśnie odpowiedzialny biznes jest bardziej konkurencyjny. Mamy nadzieję, że nawet jeśli nie wezmą Państwo z nich przykładu, to przynajmniej bedą mogły posłużyć za punkt wyjścia do rozważań nad nowym wymiarem współpracy biznesu z różnymi grupami interesariuszy. Na końcu raportu zamieściliśmy kalendarium najważniejszych wydarzeń zeszłego roku dotyczących społecznej odpowiedzialności biznesu. Natomiast na marginesach, obok dobrych przykładów, znajdą Państwo najciekawsze - naszym zdaniem - wycinki prasowe, poświęcone tej tematyce. Życzymu Państwu dobrej lektury i dorodnych owoców własnej pracy! Marzena Jagielska Forum Odpowiedzialnego Biznesu w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 3

4 Jaki to był rok dla odpowiedzialnego biznesu? Gospodarka w Polsce powoli się rozkręca donosiły media przez cały ubiegły rok, opisując różne przejawy ożywienia. Zdecydowanie rozwinął się w tym czasie rynek kapitałowy, a polskie firmy umiejętnie korzystając z kapitału i wiedzy, coraz odważniej budowały swoją pozycję w Unii Europejskiej. Wielkich katastrof gospodarczych na szczęście w Polsce nie było, chociaż niektórzy je zapowiadali, nie było też takich katastrof na świecie, chociaż ludzkich tragedii nie zabrakło. Czy jednak firmy w Polsce stały się bardziej odpowiedzialne? Niestety, ubiegły rok do przełomowych pod tym względem zdecydowanie nie należał. Ale zamiast przełomów, było dużo dobrej, systematycznej pracy. Chociaż efekty jak to zwykle w życiu bywa można oceniać rozmaicie. Przede wszystkim, sam termin CSR, czyli społeczna odpowiedzialność biznesu lub po prostu odpowiedzialny biznes, znalazł swoje stałe miejsce w języku biznesowym. Mógłbym nawet powiedzieć więcej, termin CSR został przejęty przez biznes. Szczególnie pracownicy działów PR, którzy zawsze są najbardziej wrażliwi i czuli na wszelkie nowe instrumenty pozwalające wzmacniać budowanie wizerunku firmy, zaczęli posługiwać się tym terminem na co dzień. Gdy czytam, że CSR jest nowym narzędziem PR, bądź elementem strategii PR, to zastanawiam się, czy przypadkiem kreowanie wizerunku nie zaczęło zastępować rzeczywistej odpowiedzialności biznesu wobec swoich interesariuszy w praktyce. Gdy słyszę, że dana firma rozwija programy CSR, to od razu stawiam pytanie o to, czym różni się ten modny termin od dawniej używanych: filantropia, dobroczynność, działalność społeczna, sponsoring. Czasem też mam wrażenie, że niektóre firmy powinny więcej zajmować się finansowaniem rozwoju swoich pracowników, a mniej albo dopiero w drugiej kolejności finansowym wsparciem zawodów sportowych czy koncertów. Choć to też przecież ludziom jest potrzebne. Nie chodzi mi jednak o to, aby krytykować niewłaściwe rozumienie CSR, podkreślam tylko trwający obecnie w Polsce wielki zamęt pojęciowy wokół koncepcji odpowiedzialności w biznesie. Jest to zdecydowanie pozytywny objaw, bo oznacza, że CSR wyszedł już z salonów i trafił na łamy branżowych pism biznesowych, trafił na posiedzenia zarządów, różnych departamentów i zespołów projektowych w wielu firmach. To bardzo ważny etap w przenikaniu idei odpowiedzialności do biznesu. W mojej, prywatnej klasyfikacji to już etap piąty. Pierwszy etap to była obojętność, milczenie i całkowity brak zainteresowania. W drugim etapie CSR budziło niechęć, a czasem wręcz sprzeciw i agresję ze strony większości liderów biznesu, czy publicystów ekonomicznych, owładniętych ideą niewidzialnej ręki rynku, rozwiązującej wszystkie problemy. Trzeci etap, to zainteresowanie, a nawet wręcz moda na werbalne podkreślanie, przy różnych, publicznych okazjach, znaczenia zasad etyki i odpowiedzialności społecznej, leżących u podstaw działania każdej, szanującej się firmy. Czwarty etap to rozwój konkretnych, choć cząstkowych projektów, obejmujących jakiś znaczący obszar funkcjonowania firmy. Obecny, piąty etap, to próba wiązania CSR z innymi strategiami realizowanymi w firmie, strategią komunikacyjną, personalną, marketingową, czy np. strategią ładu korporacyjnego. To właśnie etap chaosu i zamętu, bo uzewnętrzniają się rozmaite animozje pomiędzy poszczególnymi działami w firmach, różnice w kulturze organizacyjnej, czy naturalne różnice branżowe. Warto jednak podkreślić, że polska gospodarka przechodzi bardzo przyśpieszony kurs dojrzewania. Na rynkach rozwiniętych etapy te trwały przez całe dziesięciolecia, a w Polsce tylko kilka lat. Chociaż pojawiały sie też firmy, które wychodziły przed szereg, z różnych zresztą powodów, i prezentowały dojrzałą postawę, wyprzedzając rynek. Warto wspomnieć o ABB, które przeprowadzało formalny dialog z interesariuszami w 2000 roku, czy Elektrowni Opole, która wdrożyła standard zarządzania odpowiedzialnością społeczną SA8000 już w roku Także partnerzy Forum Odpowiedzialnego Biznesu to w zdecydowanej większości firmy, które w zakresie CSR wyprzedziły rynek. Trudno przewidywać przyszłość, ale jeżeli przyjmiemy założenie, że gospodarka w Polsce rozwija się w dużej mierze zgodnie z tendencjami widocznymi na rynkach rozwiniętych, to po etapie chaosu powinien rozpocząć się etap profesjonalnych, całościowych zmian systemów zarządzania w zgodzie z zasadami odpowiedzialnego biznesu. Czy tak będzie w Polsce nie wiem, ale przypuszczam, że wkrótce CSR może sprofesjonalizować się, tak jak to miało miejsce w przypadku zarządzania jakością, czy środowiskiem, i stać się uznanym powszechnie obszarem zarządzania, ze swoimi specjalistami na poziomie poszczególnych firm i grupą ekspertów, prowadzących całościowe programy doradcze i szkoleniowe. I wtedy CSR będzie nowoczesnym wyznacznikiem konkurencyjności firmy. Ale czas opuścić grząski teren prognozowania, bo chociaż jestem aktywnie uczestniczącym obserwatorem procesu rozwoju CSR w Polsce i na świecie, to przecież mogę się mylić, gdyż etap profesjonalizacji, dojrzewania może wcale tak szybko nie nastąpić, z powodu różnych, nieprzewidywalnych teraz zawirowań na rynku polskim, czy europejskim. Dojrzewanie polskiego biznesu to jednak bardzo skomplikowany proces jak napisał kiedyś prof. Witold Orłowski. Zamiast więc prognozować, chciałbym wskazać na najbardziej znaczące wydarzenia z zakresu CSR w ubiegłym roku. Zastrzegam, że to zdecydowanie subiektywna ocena. Rewolucja terminologiczna Zacznę od poziomu globalnego, bo i CSR jest zjawiskiem globalnym. Otóż, w ubiegłym roku termin CSR, w swoim podstawowym znaczeniu, zaczął powoli zanikać. Zamiast tego, zarówno w kręgach praktyków jak i teoretyków biznesu, znaczenia nabrał termin CR (Corporate Responsibility), czyli odpowiedzialność w biznesie. Bo przecież nie chodzi w tym paradygmacie zarządzania o jakąś szczególną odpowiedzialność wyłącznie natury społecznej, ale przede wszystkim biznesowej, o odpowiedzialność za produkt, odpowiedzialność wobec rynku, partnerów biznesowych, klientów, pracowników i wielu innych grup. Ci zaś, którzy nie potrafili rozstać się z tym wciąż modnym terminem CSR, wrócili do koncepcji prof. Edwarda Freemana sprzed 20 lat, i rozwinęli termin CSR jako Corporate Stakeholder Responsibility. Skrót ten sam, ale znaczenie inne, bo teraz chodzi o odpowiedzialność wobec wszystkich grup interesariuszy, o zarządzanie relacjami, o budowanie odpowiedzialnych relacji między ludźmi. Przy takim rozumieniu widać wyraźnie, że CSR to nie budowanie wizerunku, ale strategia zarządzania firmą na wszystkich jej poziomach, strategia, która wymaga innowacyjnych rozwiązań. CSR w Komisji Europejskiej Drugie znaczące wydarzenie dotyczy tego, co działo się z CSR w Komisji Europejskiej, a właściwie tego, co się nie stało. Przez cały rok różne środowiska biznesowe i pozarządowe oczekiwały długo zapowiadanej Komunikacji Rady Europejskiej na temat CSR. Termin ogłoszenia wielokrotnie przekładano, przy różnych spotkaniach pojawiały się sugestie, że cały obszar CSR ma zostać ujęty w postaci dyrektyw, i powoli wprowadzany do prawa poszczególnych krajów. Mówiono o presji wywieranej przez związki zawodowe na poziomie UE i o tym, że dobrowolnie wprowadzane przez różne firmy zasady odpowiedzialności w relacjach z interesariuszami to często tylko mydlenie oczu, że sektor biznesu powinien być bardziej zachęcany przez rozmaite instrumenty prawne do odpowiedzialności za dobrobyt społeczny i realizację Strategii Lizbońskiej. Na szczęście nic z tego nie wyszło. CSR pozostał obszarem nie obligatoryjnej działalności firm, takiej, gdzie liczy się innowacyjność i konkurencyjność. W trakcie pisania tego tekstu dowiedziałem się ze źródeł dobrze poinformowanych, że oczekiwany dokument ukaże się pod koniec marca i przypieczętuje stanowisko Komisji, że CSR nie będzie obszarem żadnych regulacji unijnych. Warszawa w centrum ruchu CSR Wracając na poziom krajowy, chcę zwrócić uwagę przede wszystkim na to, co wzmocniło naszą pozycję na świecie. Na jesieni zjechali do nas przedstawiciele Caux Round Table, jednej z pierwszych inicjatyw odpowiedzialnego biznesu o wymiarze globalnym, by właśnie w Warszawie dyskutować kierunki rozwoju CSR. A w grudniu, na zaproszenie Centrum Etyki Biznesu i European Academy of Business in Society, ponad dwustu najlepszych profesjonalistów z różnych obszarów CSR, dosłownie z całego świata, spotkało się tu, by zaprezentować główne tendencje rozwojowe odpowiedzialnego biznesu w kontekście konkurencyjności gospodarki europejskiej. W ten sposób Polska stała się istotnym punktem ma mapie CSR. A obu wydarzeniom wsparcia udzieliło Forum Odpowiedzialnego Biznesu. CSR w świecie akademickim Również w polskim życiu naukowym, CSR staje się powoli istotnym tematem badań i wykładów, także dzięki tym międzynarodowym kontaktom. Studenci podejmujący naukę na różnych poziomach, od licencjatu po MBA, mogą znaleźć coraz lepiej przygotowywane programy nauczania etyki i odpowiedzialności biznesu, w coraz większym stopniu oparte na polskich kazusach i doświadczeniach. Szczególnie mnie cieszy fakt, że właśnie w ubiegłym roku rozpoczęły się comiesięczne spotkania grupy kilkunastu osób z całej Polski, które przygotowują swoje rozprawy doktorskie na temat odpowiedzialności w biznesie. Osoby te starają się umiejętnie łączyć rozległą wiedzę na temat CSR z codziennością polskiego biznesu. Pierwszy doktorat na temat CSR został już obroniony w Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. 4 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 5

5 Przejrzystość kampanii społecznych W środowisku polskiego biznesu nie było jak już pisałem żadnych przełomowych wydarzeń, ale raczej mieliśmy do czynienia z systematycznym dojrzewaniem. Wiele firm konsekwentnie rozwijało i poszerzało swoje realizowane już projekty, zarówno wobec pracowników, otoczenia społecznego, jak i nakierowane na rynek. Warto zwrócić uwagę na coraz lepsze dopasowywanie projektów do strategii obecności firmy na rynku. Firmy coraz rzadziej wmawiają opinii publicznej, że angażują się w projekty społeczne wyłącznie z potrzeby czynienia dobra dla innych. Jak pokazało badanie przeprowadzone na zlecenie Forum Odpowiedzialnego Biznesu i Danone w ubiegłym roku, respondenci nie wierzą w altruistyczną motywację firm. I dobrze, bo CSR ma być strategią win-win, a nie działalnością dobroczynną. W pełni rozumiem, z biznesowego punktu widzenia, że Telekomunikacja Polska skupia się na edukacji internetowej, dystrybutor farmaceutyczny Torfarm współpracuje z aptekami, a PZU organizuje kampanie społeczne, by zmniejszyć ilość wypadków na drogach. Jestem też przekonany, że przyszli pracownicy odpowiedzialnych firm, a obecnie będący ciągle jeszcze studentami, uczestniczącymi w gorących dyskusjach organizowanych w całej Polsce przez Ligę Odpowiedzialnego Biznesu, strategiczne partnerstwo będą rozumieć jeszcze lepiej. Praca od podstaw Z innych wydarzeń w świecie biznesu, chciałbym zwrócić uwagę na wprowadzenie w ubiegłym roku systemu zarządzania społeczną odpowiedzialnością, zgodnego z wymaganiami normy SA8000, przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych. Wyraźnie widać też znaczącą pracę w zakresie wdrażania programów etycznych, podjętą m.in. przez ABB, BP, PKN Orlen, Procter&Gamble, Telekomunikację Polską, Polkomtel. Można powiedzieć, że firmy te poszły drogą zaproponowaną już kilka lat temu przez Schenker (d. Spedpol). Bo to właśnie w tej firmie po raz pierwszy w Polsce włączono wszystkich pracowników w proces przygotowywania programu etycznego. W ubiegłym roku Schenker znowu zaskoczył pozytywnie i opublikował swój raport społeczny 2004/2005 Ekonomia, etyka, ekologia. Wprawdzie na rynku polskim pojawiło się jeszcze kilka innych raportów CSR (np. bardzo profesjonalny Raport CSR 2005 firmy DHL, czy całkiem dobry raport Polpharmy Odpowiedzialność społeczna ), to raport firmy Schenker jest chyba najlepiej dopasowany do polskich realiów CSR, wyznaczając standardy dla innych firm. Dziennikarze lubią CSR Odpowiedzialny biznes, w różnych swoich aspektach, coraz częściej znajduje miejsce w mediach. To cieszy, zważywszy na fakt, że media dysponują w Polsce ogromnym potencjałem zaufania społecznego, szczególnie w obliczu słabo wykształconych struktur społeczeństwa obywatelskiego. Różna jest jakość tych publikacji, ciągle jeszcze mamy do czynienia z sytuacjami, gdy dziennikarze piszą w sposób nierzetelny i przesadnie krytyczny o biznesie w ogóle, i konkretnych firmach w szczególności, nie uświadamiając sobie negatywnych konsekwencji społecznych. Bo Polacy jak wskazują na to różne badania często nie dostrzegają żadnych korzyści płynących z działalności prywatnych firm i mają ciągle ambiwalentny stosunek do przedsiębiorczości w ogóle. To, w jaki sposób można wspierać dobre praktyki w przedsiębiorstwach, a zmuszać do poprawy tych, którzy nie przestrzegają nawet podstawowych zasad odpowiedzialności, jest ciągle aktualnym pytaniem skierowanym do dziennikarzy i wydawców. Ale też nie pojawiła się jeszcze w Polsce potrzeba debaty na temat roli biznesu w nowoczesnym społeczeństwie choć warto dodać, że w ubiegłym roku taka debata miała miejsce w wielu krajach UE, zapoczątkowana m.in. przez serię kontrowersyjnych artykułów na łamach The Economist. Ducha tej debaty dobrze oddaje tekst prof. Janiny Filek Jeśli biznesem biznesu jest biznes, umieszczony na łamach Ucha Igielnego, dodatku do Tygodnika Powszechnego, ukazującego się pod patronatem Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Przebudzenie konsumentów W otoczeniu biznesu coraz więcej też słychać o budzącej się świadomości konsumentów na rynku polskim. Do tej pory był to zdecydowanie najsłabszy punkt w rozwoju odpowiedzialnego biznesu, a wiele firm podkreślało, że CSR ich nie interesuje dopóty, dopóki konsumenci nie zaczną tego doceniać. I oto w ubiegłym roku ukazały się wyniki pierwszego badania na temat jakości raportów CSR w Polsce, przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Konsumentów Polskich. Możemy tam przeczytać, że konsumencki aspekt CSR jest w raportach poruszany rzadko i w niewielkim zakresie. O rosnących jak na drożdżach programach edukacyjnych dla konsumentów mówili zaś na konferencji, zorganizowanej przez Centrum Etyki Biznesu, rzecznicy konsumentów z całej Polski. Mieliśmy też do czynienia z mniej lub bardziej nagłośnionymi bojkotami konsumenckimi konkretnych produktów lub firm. Nie chcę oceniać, czy były one prowadzone w słusznej sprawie, czy nie bo tutaj akurat nie jest to ważne. Chodzi o upowszechnienie podstawowego instrumentu wywierania wpływu na firmę, który do tej pory właściwie w ogóle nie istniał w naszej przestrzeni publicznej. Oznacza to, że konsumenci przypominają o sobie, o rosnących oczekiwaniach wobec firm, również takich oczekiwaniach, które dotyczą tego, co dzieje się w firmie, zanim produkt trafi na półkę sklepową. Rok 2005 nie był zatem okresem przełomowym, ale to, co się wydarzyło, z pewnością spowoduje istotne skutki, widoczne w latach następnych. Mam nadzieję, że profesjonalizacja CSR nastąpi w miarę szybko, z korzyścią dla polskiej gospodarki i wszystkich jej interesariuszy. Bolesław Rok Nauka kościoła a koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu Z Maciejem Ziębą OP rozmawia Paweł Łukaszewicz z Forum Odpowiedzialnego Biznesu Paweł Łukaszewicz: Jaki jest model państwa i gospodarki w nauce Kościoła? Czy bliższy jest mu liberalizm wolnorynkowy, czy może raczej model państwa socjalnego, opiekuńczego? O. Maciej Zięba: Zarówno gospodarka przedsiębiorczości, a więc coś więcej niż wolnorynkowa gospodarka, jak i demokracja współcześnie rozumiana, są produktami kultury chrześcijańskiej. Liczy się tu indywiduum, osoba, która ma swoją godność, rozumność, wolność i wchodzi w relacje z innymi, gdyż jest bytem społecznym. Takie rozumienie osoby sprzyja żywotnej demokracji i rozwijaniu gospodarki wolnorynkowej. Ta jednak nie polega tylko na wolnej wymianie, ale na zaprzężeniu ludzkiej kreatywności i ludzkiej zdolności do współpracy. W swoim nauczaniu społecznym, zwłaszcza w Centesimus Annus, Jan Paweł II pokazuje, że przedsiębiorczość i wolnorynkowa ekonomia są miejscami twórczymi, w których chrześcijanin może budować różnego rodzaju dobra. Nie jest to oczywiście bezwarunkowe. Można wolny rynek zrobić miejscem bezosobowej dehumanizacji, walki bezlitosnych sił, gdzie zwycięzcami są najbardziej brutalni, a wszyscy inni są wykorzystywani przez nich. Może się to udawać przez jakiś czas, ale nie na długo. PŁ: Jakie więc cechy powinny wyróżniać dobrego chrześcijanina i zarazem przedsiębiorcę? MZ: Przede wszystkim powinien on postępować etycznie, to znaczy być kompetentnym i uczciwym. Wolny rynek opierać się musi na założeniu, że ludzie starają się być uczciwi. Oczywiście zawsze zdarzy się ktoś nieuczciwy, ale jeśli powoduje to tylko zaburzenie systemu, to pół biedy. Natomiast gdyby było to włączone w system, wolna gospodarka nie mogłaby funkcjonować. Przedsiębiorca, o którym mówimy, po pierwsze, stara się więc w sposób kompetentny i uczciwy odnieść sukces w grze wolnorynkowej. Po drugie, nie jest niewolnikiem tej gry. Docenia jej wartość dla ludzkiego życia, ale nie jest nią owładnięty. Dostrzega jeszcze inne wymiary rodzinny, przyjaźni, odpoczynku i relacji z Panem Bogiem. Dopiero te połączone wymiary dają człowieczeństwo. Po trzecie zaś, nasz przedsiębiorca wie, że są na wolnym rynku ludzie, którzy z różnych powodów sobie nie radzą i że są obszary nie wolnorynkowe, jak np. muzea, które przecież nie mogą być podmiotami konkurencji. Dlatego stara się wspierać, proporcjonalnie do swoich możliwości, tych ludzi i te dziedziny. PŁ: Ale jak się to przekłada na rzeczywistość polskiej gospodarki? Wg badania CBOS z sierpnia ubiegłego roku, 95% Polaków deklaruje wyznanie rzymskokatolickie. Czy sądzi ojciec, że polski przedsiębiorca, jako przedstawiciel tej ogromnej większości, jest taką właśnie osobą? MZ: Nie można zrobić takiego prostego przełożenia. Dwadzieścia lat temu też 95% społeczeństwa deklarowało wiarę katolicką, ale gospodarka była tak idiotyczna, że nie obejmowano jej refleksją etyczną. Teraz dopiero się uczymy, że zasady etyczne obowiązują także w sferze ekonomii i tu zauważyć już można pozytywne zmiany. Piętnaście lat temu kopiowanie programów i CD było czymś absolutnie naturalnym, a dzisiaj każdy jest świadomy, że jest to forma kradzieży i to jest ważna zmiana w mentalności. Spotykam wielu biznesmenów, ludzi średniej generacji i młodszych, którzy widzą to, o czym mówiliśmy że mogą postępować etycznie, a nie koniecznie iść na skróty, że życie jest jedno i warto widzieć całe jego bogactwo, a nie tylko perspektywę kariery zawodowej, oraz że powinni wspierać innych. I takich ludzi jest coraz więcej, z czego się ogromnie cieszę. PŁ: A czy nie sądzi ojciec, że wiele możliwości czynienia dobra uniemożliwia złe prawodawstwo? Weźmy chociaż przykład piekarza z Legnicy, który niesprzedane pieczywo rozdawał biednym, czym naraził się fiskusowi. MZ: Bez wątpienia. Ta sprawa, jak również innych piekarzy, którzy postępują etycznie i zamiast wyrzucić chleb na śmietnik, rozdają je biednym, jest skandalem. Żyjemy w końcu w kraju, w którym kruszynę chleba podnoszą z ziemi przez uszanowanie. Tak, na tym przykładzie widać, że czasami prawodawstwo jest idiotyczne. Polska jest jednak krajem wolnym i prawo można zmieniać metodami demokratycznymi. Musimy walczyć z tego rodzaju absurdami i starać się ograniczać ingerencję państwa w ekonomię. Bo im większy wpływ państwa na ekonomię, im te styki są szersze i głębsze, tym bardziej powiększane są obszary korupcji. Nie chodzi oczywiście o ścisłą separację i całkowite oddzielenie tych sfer, bo to jest niemożliwe, ale ograniczenie, zwłaszcza takich miejsc, gdzie są koncesje, pozwolenia, kontrole itd. Kontrolami, absolutnie legalnymi, można zabić każdą firmę. PŁ: Chciałbym na koniec zapytać ojca o ideę odpowiedzialności przedsiębiorstw. Czy, zdaniem ojca, ta stosunkowo młoda idea wpisuje się w wielowiekową tradycję nauki społecznej Kościoła? MZ: Bardzo dobrze się wpisuje. Pokazuje, że przedsiębiorca nie żyje w próżni, że żyje w środowisku ekologicznym i, to określenie Jana Pawła II, ekologii ludzkiej wpływamy na ludzi, z którymi pracujemy, współpracujemy, wśród których żyjemy. Odpowiedzialny biznes to nazywanie innymi słowy tego samego kierunku. Widzę w nim szansę na twórczy dialog świata ekonomii i przedsiębiorczości z Kościołem. Gdy dwadzieścia lat temu zaczynałem studiować, podstawowe zasady nauczania społecznego Kościoła, jak dobro wspólne, solidarność, pomocniczość, uważano za anachroniczne, kościelne prawidła. Teraz te wszystkie zasady przeżywają swój renesans właśnie w idei społecznej odpowiedzialności. Stopniowo dochodzi także do świadomości biznesu, że nie jest on grą, która jedynie pożera słabszych, ale że świat ma wiele innych wymiarów, w których biznes także jest graczem. I z tego powinniśmy się cieszyć. 6 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 7

6 Strategia Lizbońska co nowego dla biznesu? Blisko sześć lat temu, na szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie, państwa członkowskie przyjęły plan działań, który miał odwrócić proces pogarszania się konkurencyjnej pozycji Unii Europejskiej. U podstaw tej decyzji leżało przyspieszenie rozwoju gospodarczego Stanów Zjednoczonych i niezdolność Unii Europejskiej do pójścia tą samą drogą. Elementami sukcesu gospodarki USA w drugiej połowie lat 90. były spadek bezrobocia do poziomu około 4%, najniższego od lat 60. i szybki wzrost oparty na dwóch nowych czynnikach: ICT i innowacje technologiczne. To dlatego kluczowymi celami Strategii Lizbońskiej stała się budowa gospodarki opartej na wiedzy, co miało prowadzić do wzrostu produktywności, oraz zwiększenie poziomu zatrudnienia, jako sposobu na utrzymanie (i finansowanie) europejskiego modelu społecznego. Oczywiście, miała temu towarzyszyć odpowiednia polityka makroekonomiczna oraz dalsze postępy integracji w ramach Jednolitego Rynku. Bilans pięciu lat wdrażania Strategii Lizbońskiej jest, jak wiemy, nie najlepszy. Przyczyna tego jest dwojaka. Po pierwsze, słuszna diagnoza została przełożona na nadmierną liczbę politycznie poprawnych celów, których jednoczesna realizacja choćby ze względu na ograniczone możliwości budżetów krajowych była niemożliwa. Po drugie, wymagały one przede wszystkim działań na szczeblu narodowym. Działania te były przy tym często niepopularne, ponieważ wiązały się z reformą rynków pracy czy koniecznością gruntownej reorientacji wydatków publicznych. Unia zdecydowała się więc na wdrażanie Strategii metodą otwartej koordynacji, opierającą się na publikowanych przez Komisję porównaniach, wskaźnikach i rankingach, w nadziei, że pod ich wpływem państwa członkowskie zdecydują się na podjęcie konkretnych działań. Tak się jednak nie stało. Peer pressure czyli, w swobodnym tłumaczeniu, nacisk grupy rówieśniczej nie wystarczył, by politycy zaryzykowali przeprowadzenie niepopularnych reform. Myślę jednak, że nie mają racji ci, którzy twierdzą, że Strategia Lizbońska okazała się porażką. Nastąpiło przecież dalsze zaawansowanie integracji w ramach Jednolitego Rynku szczególnie w odniesieniu do usług finansowych, transportu i energii innowacyjność znalazła się w centrum polityki gospodarczej Unii i polityk narodowych; kilka państw członkowskich już teraz osiągnęło cele wyznaczone na rok 2010 w odniesieniu do poziomu zatrudnienia czy nakładów na naukę i badania. Z punktu widzenia firm również nie był to czas stracony podjęto wiele działań służących poprawie sytuacji MSP i wspieraniu przedsiębiorczości; na agendzie Unii stanęły takie problemy, jak ocena skutków regulacji czy lepsze prawo dla przedsiębiorców. Wzrosło również znaczenie przedsiębiorców w dialogu społecznym. Jednocześnie pojawiły się nowe elementy przede wszystkim wzrost konkurencji ze strony takich państw, jak Chiny, Indie i Brazylia. W maju 2004 roku miało również miejsce rozszerzenie, które z jednej strony, poprawiło pozycję konkurencyjną Unii w gospodarce światowej, a z drugiej, poprzez wzrost konkurencji wewnątrz UE, przyspieszyło tempo przemian strukturalnych w starych państwach Unii Europejskiej. Ten niejednoznaczny obraz był punktem wyjścia dla nowej Komisji Europejskiej, która jako podstawowy cel postawiła sobie rewitalizację Strategii Lizbońskiej. Pierwszym krokiem Komisji było przeprowadzenie jasnego podziału zadań między Unią Europejską a państwami członkowskimi, tak by działania wspólnotowe i narodowe wzajemnie się uzupełniały. Na szczeblu narodowym podstawowym elementem nowego podejścia są narodowe programy reform, które definiują najważniejsze cele związane ze Strategią Lizbońską oraz sposoby ich realizacji. Określają one te priorytety na poziomie makro i mikro oraz w odniesieniu do rynku pracy których realizacja jest niezbędna dla zwiększenia konkurencyjności gospodarek państw członkowskich. Na poziomie wspólnotowym Komisja zredukowała liczbę celów Strategii oraz podjęła działania dla pełnego wykorzystania synergii między politykami, które do tej pory funkcjonowały w dużym stopniu niezależnie od siebie. Chodzi tu przede wszystkim o ogólne wytyczne polityki gospodarczej oraz Europejską Strategię Zatrudnienia. Również pozostałe polityki takie jak polityka podatkowa czy ochrona środowiska zostały ściślej powiązane ze wzrostem gospodarczym i zatrudnieniem. Ale zmiany na tym się nie kończą. W końcu stycznia br. Komisja przyjęła tzw. Annual Progress Report, który będzie jej wkładem do wiosennego szczytu Rady Europejskiej, poświęconego Strategii Lizbońskiej. Znalazła się w nim ocena narodowych programów reform, a także propozycje konkretnych działań na szczeblu narodowym i wspólnotowym. Co ważne, począwszy od 2007 roku, elementem Raportu będą także rekomendacje Komisji dla polityki gospodarczej państw członkowskich. Co nowego Komisja proponuje unijnym przedsiębiorcom? Na przykład, poprawę warunków działania przedsiębiorstw poprzez lepszą legislację i pełniejszą ocenę skutków regulacji dla biznesu. Do końca 2007 roku państwa członkowskie mają wdrożyć metodologię pozwalającą na ocenę kosztów administracyjnych związanych z wdrożeniem krajowego prawa. Do tego samego, w odniesieniu do ustawodawstwa wspólnotowego, zobowiązała się Komisja. Inne działania obejmują zobowiązanie państw członkowskich do stworzenia, także do końca 2007 roku, jednego okienka, w którym będzie możliwe załatwienie wszystkich formalności niezbędnych dla założenia firmy. Raport jest też podsumowaniem głębokiej reformy polityki spójności, która doprowadziła do stworzenia z niej najważniejszego instrumentu finansowego Unii na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej. Państwa członkowskie powinny programować wykorzystanie funduszy strukturalnych w latach w ścisłym związku z celami zawartymi w narodowych programach reform. Nowa polityka regionalna ma ułatwiać proces usuwania strukturalnych barier wzrostu, szczególnie w regionach zapóźnionych w rozwoju, i służyć budowaniu innowacyjności i konkurencyjności. Dzięki jakim zmianom będzie to możliwe? Po pierwsze, uprościliśmy procedury unijne i przekazaliśmy więcej uprawnień szczeblom narodowym i regionalnym. Jednocześnie, fundusze strukturalne i Fundusz Spójności zostaną skoncentrowane na celach najważniejszych z punktu widzenia konkurencyjności. Rada Europejska na grudniowym szczycie podjęła pomysł Komisji proponujący przeznaczenie średnio 60% środków, które trafią do najmniej rozwiniętych regionów unijnych, na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej. Zobowiązanie to dotyczy tylko starych krajów członkowskich, ale myślę, że Polska i nowe kraje członkowskie powinny je także podjąć, we własnym, dobrze rozumianym interesie. Po drugie, po raz pierwszy podstawą programowania dla polityki regionalnej są priorytety strategiczne 1. Wzmacniają one synergię między polityką regionalną a Strategią Lizbońską. Są także uzupełnieniem priorytetów rozwojowych na szczeblach narodowym, regionalnym i lokalnym. Pozwoli to po raz pierwszy w historii polityki regionalnej na zintegrowane podejście, w ramach którego Unia, państwa członkowskie i regiony będą razem działały na rzecz wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności. W jaki sposób nowa polityka regionalna wpłynie na sytuację polskich przedsiębiorstw? Polityka regionalna oferuje środki na poprawę stanu infrastruktury, tak by uczynić przepływ ludzi, towarów, a także danych bardziej bezpiecznymi i aby zapewnić dystrybucję i dostawy energii w długim okresie. Z Funduszu Spójności i funduszy strukturalnych można finansować cały szereg przedsięwzięć infrastrukturalnych, począwszy od dróg, poprzez autostrady, linie kolejowe, porty morskie, lotniska, a skończywszy na infrastrukturze telekomunikacyjnej. To samo dotyczy miejskich systemów grzewczych, rozwoju odnawialnej energii i infrastruktury ochrony środowiska. Wszystkie te przedsięwzięcia poprawiają jakość otoczenia działalności gospodarczej. Polityka regionalna to także środki na edukację i szkolenia pracowników. Polska dysponuje sporymi zasobami dobrze wykształconej siły roboczej, ale dla pełnego zaspokojenia potrzeb przedsiębiorstw konieczne jest ciągłe podnoszenie kwalifikacji pracowników. Elementem poprawy otoczenia biznesowego będą także środki, które zostaną przeznaczone na poprawę działania administracji publicznej, zarówno poprzez szkolenia, jak i inwestycje, między innymi w sferze e-government. Co ważne, nowa polityka regionalna kładzie nacisk i oferuje środki na inwestycje w wiedzę i innowacje. Musimy być lepsi, ponieważ nie możemy być tańsi. W chwili obecnej jedną z przewag Polski są relatywnie niskie płace. Ale Polska musi być atrakcyjnym miejscem do podejmowania inwestycji nawet wtedy, gdy płace wzrosną. Dlatego ta dziedzina polityki regionalnej powinna być dla Polski szczególnie istotna, zwłaszcza, że nasz kraj plasuje się od lat na końcu rankingów innowacyjności. Zgodnie z ustaleniami ostatniego Szczytu Unii Europejskiej, Polska otrzyma w latach blisko 60 miliardów euro w ramach polityki regionalnej. W relacji do PKB są to środki inwestycyjne, które przewyższają transfery w szczytowych latach wdrażania Planu Marshalla. Ale przede wszystkim to ogromna szansa wprowadzenia gospodarki polskiej na ścieżkę długookresowego, szybkiego wzrostu gospodarczego i skrócenia czasu niezbędnego dla procesu realnej konwergencji w Unii Europejskiej. Danuta Hübner Komisarz ds. Polityki Regionalnej 1 Strategiczne Wytyczne dla Polityki Spójności, w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 9

7 Wizerunek przedsiębiorców w społeczeństwie Po 16 latach transformacji ustrojowej wizerunek prywatnych przedsiębiorców jest bardzo sprzeczny i raczej negatywny. Z badań przeprowadzonych przez Instytut Spraw Publicznych w 2004 r. wynika, że z jednej strony przedsiębiorca postrzegany jest jako człowiek wykształcony, zamożny, oszczędny, troszczący się o swoją firmę i wzór dla innych, z drugiej strony wiele do życzenia pozostawia jego postawa etyczna uczciwość, praworządność, stosunek do ludzi czy traktowanie pracowników. Polacy są przekonani, że w firmach nie przestrzega się kodeksu pracy, zatrudnia się ludzi na czarno i w wielu przypadkach nie płaci im się wynagrodzeń. Na dodatek funkcjonuje nadal przekonanie społeczne, że przedsiębiorcy uchylają się od płacenia podatków i nie zapewniają odpowiedniej ilości miejsc pracy. Taki jest ogólny mit. Oczywiście sytuacja wygląda lepiej, gdy zapytamy pojedyncze osoby, jak to w rzeczywistości wygląda w ich firmach. I wtedy okazuje się, że nie jest tak źle. Przyczyn negatywnego wizerunku przedsiębiorców należy szukać przede wszystkim w sytuacji gospodarczej. Jedną z najważniejszych jest presja na zatrudnianie i przekonanie, że to przedsiębiorcy są odpowiedzialni za tworzenie miejsc pracy. Dlatego rosnące bezrobocie wpływa bardzo negatywnie na wizerunek przedsiębiorców. Społeczeństwo ma duże oczekiwania wobec biznesu. W opinii ankietowanych przez ISP zadaniem przedsiębiorców jest inicjowanie rozwoju gospodarczego, kreowanie wzrostu gospodarczego, działanie dla dobra społeczeństwa oraz aktywne współtworzenie społeczeństwa obywatelskiego. Nie zauważane jest wiele innych efektów działalności gospodarczej. Na dodatek niechęć środowisk gospodarczych do prowadzenia rzeczywistego dialogu społecznego, upowszechniania dobrych wzorców kultury korporacyjnej, do godzenia dobrych wyników finansowych z odpowiedzialnym uprawianiem działalności gospodarczej pogłębia ten negatywny wizerunek przedsiębiorców. Wśród pozytywnych cech przedsiębiorców społeczeństwo dostrzega przede wszystkim to, że daje pracę (45 proc.), jest oszczędny, rozsądnie wydaje pieniądze (63 proc.) oraz jest dobrze wykształcony (53 proc.). Korzystnie postrzegane są także inwestycje w firmę i nie liczenie na szybki zysk (45 proc.). Lista wydłuża się niestety, gdy Polacy mają wskazać cechy negatywne. W opinii ankietowanych przedsiębiorca to osoba, która żyje z pracy innych (71 proc.), troszczy się tylko o siebie, nie szanuje pracowników, nie płaci składek na ZUS, opóźnia wypłatę wynagrodzeń, nie płaci za nadgodziny (ok. 70 proc). Negatywnie oceniane jest także wywyższanie się przedsiębiorców uważa się za kogoś lepszego (58 proc.), nie pracuje więcej niż inni (53 proc.), chełpi się swoimi pieniędzmi (44 proc.). I to co jest dla nas najbardziej bolesne, że społeczeństwo ma przeświadczenie, że przedsiębiorca raczej nie przestrzega prawa (48 proc.) i jest nieuczciwy (41 proc.). Niestety na dodatek media utwierdzają ludzi w takim przekonaniu, pokazując najczęściej patologie, a nie pozytywne przykłady. O tym, że wpływ wizerunku na działalność firmy jest ogromna nie musimy nikogo przekonywać. Jak również o tym, że trudno prowadzić działalność, gdy społeczny odbiór tego co robimy jest taki negatywny. Do rozwoju biznesu niezbędna jest społeczna akceptacja pracowników, klientów, kontrahentów. Coraz częściej decyzji klienta o wyborze firmy - producenta sprzyja jej zaangażowanie w działalność społeczną (68 proc.), troska o środowisko naturalne oraz promowanie kultury i sportu (49 proc.). Dlatego poprawa wizerunku biznesu staje się priorytetem i warunkiem niezbędnym do dalszego funkcjonowania. Jednym z elementów poprawy wizerunku może być zaangażowanie społeczne przedsiębiorstw oraz wprowadzanie zasad etyki do działalności firmy. Polskim przedsiębiorstwom daleko jeszcze do standardów etycznych firm funkcjonujących zagranicą w większości z nich brak jest jakichkolwiek elementów infrastruktury etycznej, a działania w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu są raczej wynikiem przypadku, a nie świadomej polityki przedsiębiorstwa. Przeciwdziałanie obecnej sytuacji wymaga opracowania strategii społecznej odpowiedzialności związanej z działalnością gospodarczą powiązanej z budową takiej właśnie infrastruktury etycznej. Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan podjęła inicjatywę opracowania Kanonu Etycznego Przedsiębiorców członków PKPP Lewiatan. PKPP Lewiatan promuje także idee społecznej odpowiedzialności biznesu, czego wyrazem jest jego udział w projekcie dofinansowywanym przez Europejski Fundusz Społeczny: Nowe przewagi konkurencyjne odpowiedzialne przedsiębiorstwo na rynku europejskim. Henryka Bochniarz Prezydent Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan Zrównoważony rozwój Rozwój społeczny i gospodarczy kraju powinien się odbywać z poszanowaniem środowiska naturalnego, zgodnie z koncepcją trwałego i zrównoważonego rozwoju. Definicja tej koncepcji została pierwszy raz podana w roku 1983 przez Światową Komisję Środowiska i Rozwoju, której przewodniczyła Premier Norwegii Harlem Gro Brundtland i brzmi następująco: trwały i zrównoważony rozwój to prawo do zaspokajania aspiracji zawodowych obecnej generacji, bez ograniczania praw przyszłych pokoleń do zaspokajania ich potrzeb rozwojowych. Koncepcja trwałego i zrównoważonego rozwoju ma swoje odzwierciedlenie w traktatach i strategiach Unii Europejskiej obowiązujących również Polskę jako kraj członkowski, jest także ujęta w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w której w art. 5 stwierdza się, że: Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Koncepcja ta stanowi również podstawę przy formułowaniu strategii rozwoju kraju, polityki ochrony środowiska, jak również praw i regulacji dotyczących funkcjonowania gospodarki jako całości, jak również jako poszczególnych jednostek. Należy sobie zdawać sprawę, że funkcjonowanie nowoczesnej gospodarki i społeczeństwa konsumpcyjnego w sposób nieunikniony wiąże sie z występowaniem znaczących oddziaływań na wszystkie elementy środowiska naturalnego. Trzeba jednak dążyć do tego, aby realizując usprawiedliwione aspiracje i potrzeby społeczne, tak minimalizować skutki tych oddziaływań, aby same w sobie nie stały się one nieprzekraczalną barierą dla dalszego podnoszenia jakości życia obecnego i kolejnych pokoleń. W praktyce realizacja koncepcji trwałego i zrównoważonego rozwoju oznacza, że należy przy prowadzeniu działalności gospodarczej racjonalnie korzystać z zasobów środowiska oraz zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń w środowisku, lub przynajmniej ograniczać te zanieczyszczenia. Do realizacji tego celu służą standardy działania jednostek gospodarczych wprowadzane przez system przepisów i instrumentów prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych. W poprzednich dekadach, realizacja wymagań ochrony środowiska koncentrowała się w znaczącej części na rozwiązaniach końca rury, czyli ograniczaniu zanieczyszczeń odprowadzanych z zakładów przemysłowych poprzez budowę specjalnych urządzeń, takich jak oczyszczalnie ścieków, filtry przechwytujące zanieczyszczenia odprowadzane do atmosfery czy osłony lub ekrany ograniczające hałas. Takie rozwiązania, jakkolwiek pozytywne, są bardzo kosztowne i zazwyczaj nie rozwiązują problemów, a jedynie je minimalizują, nierzadko powodując powstawanie problemów kolejnych, związanych z postępowaniem z odpadami z urządzeń oczyszczających. Presja ekonomiczna końca XXw. oraz coraz ostrzejsze wymagania ochrony środowiska spowodowały potrzebę poszukiwania rozwiązań systemowych, pozwalajacych na zracjonalizowanie kosztów ochrony środowiska, w szczególności poprzez wdrażanie technik umożliwiających zapobieganie presji na środowisko u źródła oraz poprawę efektywności wykorzystania energii, surowców i materiałów oraz zapobieganie powstawaniu odpadów. Działania w tym kierunku są podejmowane i promowane przez administrację rządową odpowiedzialną za całościowe funkcjonowanie państwa, tym niemniej, aby cele zostały osiągnięte, konieczna jest współpraca zarówno z jednostkami gospodarczymi, jak i ogółem społeczeństwa, będącym głównym użytkownikiem środowiska. Coraz większego znaczenia nabierają inicjatywy podejmowane przez przedsiębiorstwa przemysłowe, organizacje pozarządowe, stowarzyszenia takie jak Polski Ruch Czystszej Produkcji czy program Odpowiedzialność i Troska nadzorowany w Polsce przez Izbę Przemysłu Chemicznego. Coraz powszechniejsze jest wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego w systemie ISO lub w systemie EMAS, ułatwiających poszukiwanie i stosowanie rozwiązań systemowych. Rola przemysłu jest nie do przecenienia nie tylko w zakresie wdrażania nowych technologii i systemów zarządzania, ale również we wspieraniu administracji w promowaniu zmian zachowań konsumenckich społeczeństwa, które jest zarówno bezpośrednim użytkownikiem środowiska w codziennym życiu, jak i oddziałuje na użytkowanie środowiska w sposób pośredni, wpływając, poprzez kreowanie zapotrzebowanie na wyroby i usługi, na nieobojętną dla środowiska aktywność podmiotów gospodarczych. Należy pokreślić, że zmiany w zachowaniach konsumenckich w kierunku kształtowania popytu na produkty i usługi przyjazne dla środowiska, są niezwykle skutecznym narzędziem, mającym często silniejsze oddziaływanie niż stosowanie instrumentów prawnych i ekonomicznych, a zatem działania promocyjne są niezwykle ważne. Konkludując, w celu zapewnienia dobrobytu i wysokiej jakości życia dla siebie i kolejnych pokoleń, konieczne jest połączenie wysiłków organów rządowych, podmiotów gospodarczych i nas wszystkich jako jednostek tworzących społeczeństwo. Bardzo pozytywnym zjawiskiem jest zwiększająca się stale świadomość tego faktu wśród najważniejszych grup społecznych i konkretne działania podejmowane przez te grupy. Beata Wiszniewska Dyrektor Regionalny na kraje Unii Europejskiej Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią 10 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 11

8 Co przedstawiciele firm sądzą o odpowiedzialności społecznej biznesu? Badanie Banku Światowego Badanie po raz pierwszy porównuje postawy i praktyki odpowiedzialnego biznesu w regionie Europy Środkowej na podstawie opinii menedżerów z trzech krajów: Polski, Węgier i Słowacji. Raport z badań został ogłoszony przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu w listopadzie 2005 roku. Polscy menedżerowie, znacznie częściej niż w innych krajach (80%), postrzegają społeczną odpowiedzialność biznesu jako etyczne działanie. Znacznie rzadziej zaś (mniej niż 1/5 polskich respondentów) wskazują na rozumienie odpowiedzialnego biznesu jako odpowiadanie na potrzeby interesariuszy. Ta ostatnia definicja była znacznie częściej wskazywana przez badanych menedżerów na Słowacji i Węgrzech. Wykres 1 Rozumienie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw Etyczne działanie Przejrzystość działań Działania zgodne z przepisami Partnerstwo z interesariuszami Ochrona środowiska Odpowiadanie na potrzeby interesariuszy Public Relations Niwelowanie nierówności społecznych Bardzo podobnie w badanych krajach są definiowani główni interesariusze firmy. We wszystkich krajach pierwsze trzy wskazywane grupy to: akcjonariusze, klienci i pracownicy, choć występują nieznacznie różnice we wskazaniach procentowych. Warto zauważyć, że pracownicy są jednak mniej istotną grupą interesariuszy w opinii polskich menedżerów w stosunku do menedżerów z dwóch pozostałych krajów. Wykres 2 Rozumienie koncepcji odpowiedzialności społecznej firm główni interesariusze Akcjonariusze Klienci Pracownicy Społeczność lokalna Rząd Organizacje pozarządowe Jeśli chodzi o bariery we wprowadzaniu odpowiedzialnego biznesu, często wskazywany jest brak odpowiednich przepisów, co może dziwić w obliczu faktu, że badani menedżerowie właściwie w małym stopniu oczekują wsparcia rządu (najrzadziej jednak liczą na takie wsparcie w Polsce). Wykres 3 Rola i oczekiwane wsparcie od kluczowych interesariuszy Wsparcie ze strony rządu, organizacji pozarządowych, właścicieli i pracowników (3.5 = zdecydowanie pomocne, 1.5 = zdecydowanie niepomocne) Właściciele Pracownicy Organizacje Rząd W Polsce też, zdecydowanie bardziej negatywnie, w porównaniu z innymi badanymi krajami, ocenia się wpływ polityki rządu na inwestycje w działania z zakresu odpowiedzialnego biznesu. Wykres 4 Ryzyko związane z wprowadzeniem praktyk odpowiedzialnego biznesu Wyższe koszty operacyjne Negatywny wpływ na rentowność Zaostrzenie regulacji Większe żądania interesariuszy Pogorszenie konkurencyjności Spadek wydajności Wpływ na jakość Skumulowane wyniki ankiet przeprowadzonych na Węgrzech, w Polsce i na Słowacji wskazują, że postawy odnośnie roli firmy w społeczeństwie oraz ogólna koncepcja odpowiedzialnych społeczniezachowań są zasadniczo bardzo do siebie zbliżone we wszystkich trzech krajach. Istnieje znaczna zbieżność poglądów odnośnie najważniejszych aspektów terminu odpowiedzialność społeczna firm, w szczególności w kwestiach zgodności z obowiązującymi przepisami, etycznego działania oraz zapewnienia ochrony środowiska naturalnego. Równie ważna jest wspólnota poglądów odnośnie tego, czym odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw nie jest (niwelowanie nierówności społecznych i public relations). Ponadto, istnieje zbieżność postaw w zakresie roli przedsiębiorstwa w społeczeństwie/ gospodarce (zachowanie zgodności z przepisami, osiąganie zysków, unikanie wykorzystywania pracy nieletnich i ochrona środowiska), a także na czym nie polega rola przedsiębiorstwa (wpłaty na rzecz organizacji charytatywnych, tworzenie miejsc pracy tylko dla ich tworzenia, by zapewnić pracę większej ilości osób). Istnieją pewne różnice jeśli chodzi o postrzeganie najważniejszych barier na drodze do wdrożenia praktyk z zakresu odpowiedzialności społecznej (mimo, że ogólny koszt i brak odpowiednich przepisów wymieniane są na pierwszych miejscach listy najważniejszych barier). Nie ma jednak różnicy zdań odnośnie najmniej ważnych przeszkód. Ogólny pogląd jest taki, iż niezależnie od innych przeszkód, różnice kulturowe oraz opór kierownictwa i pracowników przed bardziej odpowiedzialnymi zachowaniami nie są istotnymi czynnikami. Podobnie, podjęcie praktyk w zakresie odpowiedzialności społecznej nie jest postrzegane jako ryzyko w aspekcie zachowania jakości i wydajności pracy przez firmy. Wreszcie, istnieją pewne różnice zdań wśród respondentów odnośnie działań, które mogłyby prowadzić do szerszego wdrażania praktyk z zakresu odpowiedzialności społecznej. Firmy we wszystkich trzech krajach zazwyczaj wskazywały na dotowanie oprocentowania, większą rolę samorządów lokalnych oraz uznanie ze strony konsumentów i partnerów biznesowych jako czynniki, które zachęcają do podejmowania praktyk z zakresu odpowiedzialności biznesu. Dla firm ze Słowacji i Węgier najważniejszym czynnikiem zachęcającym do wprowadzania takich praktyk są zachęty podatkowe, natomiast przedsiębiorstwa polskie podkreślają znaczenie reformy prawa pracy. Firmy we wszystkich trzech krajach zgadzają się, że ewentualne interwencje rządu miałyby mniejszy wpływ jeśli Duże podobieństwa występują również w zakresie definiowania głównych barier i ryzyka związanego z wprowadzaniem zasad odpowiedzialnego biznesu. Wskazywane zagadnienia są związane głównie z finansami: wyższe koszty, negatywny wpływ na rentowność czy brak przełożenia na sukces finansowy. Jednak menedżerowie z Polski i Słowacji dostrzegają wyższy poziom ryzyka związanego z wprowadzaniem odpowiedzialnego biznesu niż ich węgierscy koledzy. Badanie zostało przeprowadzone w ramach projektu: Tworzenie lepszego klimatu dla odpowiedzialności społecznej biznesu w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, współfinansowanego przez Bank Światowy i Komisję Europejską. W badaniu wzięły udział 454 firmy z trzech krajów, wybrane z grupy 500 firm o najwyższym obrocie i/lub liczbie pracowników. Ankiety w firmach przeprowadzono na przełomie 2004 i 2005 roku. Joanna Gabrysiak Forum Odpowiedzialnego Biznesu chodzi o stymulowanie wprowadzania praktyk z zakresu odpowiedzialności przedsiębiorstw. Niemniej, firmy w Polsce i na Słowacji wskazały, iż dialog z rządem mógłby być potrzebny, natomiast firmy węgierskie, ani dialogu z rządem, ani dialogu z organizacjami pozarządowymi, nie postrzegały jako istotnego czynnika. Niemal powszechny jest również pogląd, że rządy jak dotąd nie stworzyły odpowiednich rozwiązań strategicznych, które mogłyby zachęcać do wprowadzania odpowiedzialnych społecznie zachowań przez firmy w trzech objętych badaniem krajach. Wyniki badania, w połączeniu z wiedzą na temat kontekstu społeczno-ekonomicznego, w jakim działają respondenci, wskazują na kulturę korporacyjną zorientowaną przede wszystkim na rynek i konkurencję. W takiej kulturze, rola firmy definiowana jest jako rola ekonomiczna i racjonalna, zasadniczo nie socjalna czy altruistyczna. Firmy postrzegają siebie jako jednostki predysponowane do zachowań społecznie odpowiedzialnych, i być może już takie zachowania wykazują, jednak odczuwają brak odpowiednich przepisów i zachęt gospodarczych, które skłoniłyby je do pójścia dalej w tym kierunku. Podczas badania stwierdzono istnienie powszechnego poglądu, iż brakuje odpowiednio jasnej polityki państwa w zakresie odpowiedzialności społecznej biznesu. Jednak firmy z Polski, Węgier i Słowacji nie reprezentują wspólnego stanowiska na temat najważniejszych działań, które należałoby podjąć aby doprowadzić do szerszego stosowania praktyk z zakresu odpowiedzialności społecznej. Firmy węgierskie preferują zachęty i relacje z samorządem lokalnym, oraz raczej presję ze strony konsumentów niż regulacje, uczestnictwo rządu. Wierzą, że w takich warunkach przyjęłyby nowe modele biznesowe i nowe modele zachowań. Firmy słowackie do pewnego stopnia podzielają ten pogląd, silnie wierzą jednak w potrzebę dialogu z rządem. Firmy polskie, dla odmiany, podkreślają czynniki skali makro i czynniki na poziomie ogólnokrajowym (reforma przepisów, ogólnokrajowy dialog z rządem, środki z zakresu bankowości). Niemniej jednak, istnieje zgoda co do tego, że rządy nie powinny być zbyt intensywnie i zbyt bezpośrednio zaangażowane w kwestie mikrozarządzania przedsiębiorstwami. Piotr Mazurkiewicz Specjalista Banku Światowego ds. Odpowiedzialności Społecznej Biznesu, autor Raportu 12 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 13

9 MIEJSCE PRACY ABB Zarządzanie Etyką Biznesu Dla Grupy ABB kluczowym czynnikiem kształtującym reputację jest uczciwość. Obowiązująca w firmie Etyka Biznesu ABB ma zapewnić, by wszyscy pracownicy wykonywali swą pracę zgodnie z misją i wizją firmy. Zarządzanie etyką biznesu to proces ciągłego doskonalenia oparty na systemie złożonym z wzajemnie powiązanych elementów, takich jak akty prawne i standardy etyki, system komunikowania się z pracownikami i otoczeniem zewnętrznym, szkolenia, wewnętrzne badania ankietowe, telefon zaufania, kontrola wewnętrzna oraz system nagród i kar. Nad prawidłowym przebiegiem procesu zarządzania etyką biznesu ABB w Polsce czuwa dyrektor krajowy ABB wraz głównym doradcą prawnym ABB w Polsce i powołaną w tym celu Radą Etyki. W skład sześcioosobowej Rady Etyki wchodzą zarówno osoby bezpośrednio związane z prowadzeniem biznesu, jak i pracownicy ich wspierający. W ramach procesu najwięcej czasu przeznacza się na szkolenia, które w każdej lokalizacji ABB przeprowadzane są kilkakrotnie. Stałym elementem każdego z tych szkoleń jest omówienie wniosków z bieżących zdarzeń z zakresu bezpieczeństwa pracy. W 2005 roku przeszkolono w firmie 231 osób, dzięki czemu łączna liczba osób przeszkolonych wzrosła do 976 (54% wszystkich pracowników ABB w Polsce). Etyka biznesu Nazwa: ABB Sp. z o.o. Główna działalność: Energetyka, automatyka, robotyka, systemy przemysłowe i budowlane Siedziba: ul. Żegańska 1, Warszawa Rok założenia: 1992 Liczba zatrudnionych w 2005: 1800 Roczne obroty za 2005: 1,5 mld złotych Strona internetowa: BIZNES A MIEJSCE PRACY Owartości przedsiębiorstwa stanowią nie tylko środki produkcji, kapitał i dochody, ale także zwyczaje dotyczące traktowania swoich pracowników. Na rynku konkurencyjnym każda z firm funkcjonuje w otoczeniu podobnych warunków zewnętrznych, i tym co różnicuje jej pozycję są najczęściej ludzie. To zachowania ludzi są podstawą efektywnej realizacji zadań strategicznych. Trwałe sukcesy odnoszą te przedsiębiorstwa, które dokonują właściwych wyborów strategicznych i jednocześnie w odpowiedzi na zmiany warunków rynkowych umieją tak dostosowywać kulturę organizacyjną do oczekiwań pracowników, że wybrana strategia może być skutecznie realizowana. Mimo wysokiego poziomu bezrobocia coraz trudniej jest pozyskać i utrzymać najlepszych pracowników, a doskonalenie procedur kształtowania relacji międzyludzkich w oparciu o zasady odpowiedzialności przejawiające się np. w sprawiedliwym systemie ocen pracowniczych, czy jasnych kryteriach awansu wewnętrznego w istotny sposób wzmacnia system motywacji pracowniczych. Kultura organizacyjna przedsiębiorstw działających w Polsce ma wpływ na kształtowanie postaw i wartości realizowanych przez pracowników nie tylko w miejscu pracy. Dobrowolne zaangażowanie pracowników najlepszych przedsiębiorstw w rozwiązywanie problemów społecznych okazuje się niezwykle istotne, szczególnie gdy brakuje funduszy i efektywnych struktur organizacyjnych społeczeństwa obywatelskiego. Szereg badań potwierdza pozytywną korelację między etycznymi zachowaniami a motywacją pracowników. Przedsiębiorstwo kładące nacisk na zgodność z ustalonymi zasadami etyki, mające wiarygodną kadrę zarządzającą i wspierające pracowników w praktycznym stosowaniu tych zasad, osiąga wyższy poziom motywacji pracowników i ich identyfikacji z firmą, niż takie, które nie stosuje programów etycznych. Ludzie pragną nie tylko pracy i płacy, ale poczucia celu, chcą identyfikować się z taką organizacją, z której mogą być dumni, wtedy gotowi są do wysiłku, poświęcenia i długotrwałego zaangażowania. Obok szkoleń stosowane są też inne formy promowania i komunikowania etyki biznesu wśród pracowników ABB, m.in.: artykuły w miesięcznym biuletynie ABB, broszury Etyka Biznesu ABB czy opinie Rady Etyki dla najwyższej kadry zarządzającej. Podstawowymi narzędziami oceny skuteczności całego systemu zarządzania etyką biznesu są: okresowa anonimowa ankieta rozsyłana do wszystkich pracowników ABB w Polsce oraz kontrola wewnętrzna. Ankieta pozwala na ocenę znajomości, zrozumienia i zakresu stosowania zasad etyki biznesu w poszczególnych lokalizacjach i grupach pracowniczych. Kontrola wewnętrzna natomiast, połączona niekiedy z audytem wewnętrznym wybranego procesu, przeprowadzana jest jako konsekwencja sygnałów przekazywanych przez telefon zaufania bądź w wyniku decyzji Rady Etyki, zaleceń kierownictwa firmy lub informacji otrzymywanych z innych źródeł. Kontrola taka pozwala zidentyfikować słabe punkty w procesach biznesowych, minimalizować ryzyko wystąpienia zagrożeń dla ciągłości produkcji oraz zachęca pracowników do postępowania zgodnie z Etyką Biznesu ABB. Alcatel Kobiety w przywództwie 8 marca 2005 r. firma Alcatel zainicjowała pięcioletni program Kobiety w przywództwie, którego głównym celem jest wyrównanie poziomu zatrudnienia przedstawicieli obu płci na wysokich stanowiskach kierowniczych. W roku 2004 wśród personelu Alcatela kobiety stanowiły ogółem 24% wszystkich zatrudnionych. Ich udział w szeregach pracowników średniego szczebla o wysokim potencjale wynosił około 19%, zaś wśród wysokich rangą menedżerów kobiety stanowiły zaledwie 7%. Program Kobiety w przywództwie to kampania edukacyjna mająca lepiej przygotować kobiety od strony merytorycznej, psychologicznej i społecznej do awansu zawodowego oraz zwiększyć znajomość problematyki wśród pozostałej części pracowników. W projekcie założono wykorzystanie różnorodnych form i narzędzi komunikacji. Lepszemu poznaniu problemu i uwzględnieniu wszelkiego rodzaju barier, wynikających często z różnorodności kulturowej i społecznej czy wręcz z lokalnego prawa i zwyczajów, służy ogólnodostępne forum dyskusyjne, na łamach którego można swobodnie wymieniać poglądy związane z szeroko rozumianą kwestią równouprawnienia. Szczegółowe problemy na szczeblach lokalnych są omawiane podczas regularnych spotkań pracowników przy okrągłym stole. Tematyka ta jest również częścią dedykowanych stron intranetowych. Ważną częścią projektu jest dzielenie się wiedzą i dobrymi przykładami. Kobiety zajmujące w firmie najwyższe stanowiska prezentują w intranecie swoją drogę kariery i udzielają praktycznych wskazówek osobom, które chciałyby podążyć ich śladem. Uruchomiono równolegle program mentorski, w którym poprzez interaktywne narzędzia osoby o rozległej wiedzy i umiejętnościach wspierają potencjalnych kandydatów na stanowiska menedżerskie w realizacji ich planów rozwojowych. Trzecim elementem programu jest system specjalnych szkoleń, Równe szanse i różnorodność Nazwa: Alcatel Polska S.A. Główna działalność: Dostawca infrastruktury telekomunikacyjnej w Polsce adresowanej do operatorów telekomunikacyjnych, firm, instytucji, władz lokalnych i wybranych sektorów przemysłowych Rok założenia: 1995 Strona internetowa: 14 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 15

10 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY Etyka biznesu Nazwa: BP Polska Sp. z o.o Główna działalność: Część koncernu BP, sektor paliwowy Siedziba: Kraków Rok założenia: 1991 Liczba zatrudnionych w 2005: ponad 2000 Strona internetowa: Wolontariat pracowniczy Nazwa: Cadbury Wedel Sp. z o.o. Główna działalność: Cadbury Wedel jest częścią Cadbury Schweppes międzynarodowego koncernu, który produkuje, sprzedaje i dystrybuuje słodycze i napoje na całym świecie Rok założenia: 1851 Liczba zatrudnionych w 2005: 1300 Strona internetowa: który uwzględnia tak kluczowe z punktu widzenia kariery kobiet zagadnienia, jak: zrozumienie specyfiki niepisanych zasad rządzących światem męskiej kultury korporacyjnej, sztuka autopromocji, przełamywanie stereotypów, znajdowanie równowagi między życiem prywatnym i zawodowym, stosowanie sprawdzonych technik przywódczych do rozwiązywania konfliktów. Alcatel został członkiem międzynarodowej organizacji European Professional Women s, oferując w niej roczne członkostwo wybranym pracownicom. BP Polska Nowy Kodeks Postępowania Nowy Kodeks Postępowania został oficjalnie ogłoszony 15 czerwca 2005 r. Zastąpił on obowiązujący dotąd zbiór zasad postępowania w BP zatytułowany Nasze zasady. Kodeks Postępowania BP został wprowadzony z myślą o ujednoliceniu standardów prawnych i etycznych, tak by koncern BP wszędzie działał w jednakowo odpowiedzialny sposób. Obowiązujące standardy wynikają z misji BP i stanowią praktyczne odzwierciedlenie strategii firmy w zakresie odpowiedzialności biznesu wobec pracowników oraz zobowiązań firmy co do stworzenia dobrego miejsca pracy dla pracowników BP. Kodeks Postępowania ma zachęcać pracowników do wyrażania wątpliwości i uwag. W tym celu uruchomiono Otwartą Linię (Open Talk), która jest dostępna przez 24 godziny na dobę. Zanim wypracowano zasady postępowania obowiązujące wszystkich pracowników, przeprowadzono szereg konsultacji, zarówno z pracownikami, jak i z interesariuszami zewnętrznymi na każdym z rynków narodowych, na których działa firma. Konsultacje zewnętrzne okazały się istotne w szczególności przy opracowywaniu aspektów prawnych. Wraz z wejściem w życie obowiązujących zasad rozpoczął się proces treningów i edukacji pracowników BP na całym świecie. Każdy pracownik wziął udział w specjalnie przygotowanym treningu, podczas którego mógł zapoznać się z treścią Kodeksu Postępowania BP oraz wyrazić swoje wątpliwości czy uwagi na jego temat. Spotkania prowadzone były przez Prezesa BP oraz Szefa Działu Kadr. Kodeks obejmuje pięć kluczowych zagadnień dotyczących działania firmy: zdrowie, bezpieczeństwo i środowisko naturalne; pracownicy, partnerzy w interesach; instytucje rządowe i społeczności lokalne; aktywa firmy i rzetelność w sprawach finansowych. Cadbury Wedel OD SERCA. Pomagamy Innym Firma Cadbury Wedel, tworząc swoją misję Wspólną pracą tworzymy marki, które ludzie kochają założyła, że jej pozytywny i emocjonalny wydźwięk oraz zawarty w niej nacisk na współdziałanie stworzą przestrzeń dla wspólnej aktywności społecznej pracowników. Zaczynamy od siebie to strategia społecznego zaangażowania firmy, która zakłada, że zaangażowanie pracowników w działania wspierające społeczności lokalne będzie również służyć realizacji innych celów firmy, którymi są budowanie pozytywnych relacji pracowniczych i kształtowanie wśród pracowników postaw odpowiedzialności, empatii, otwartości. Główną osią komunikacyjną strategii jest program Cadbury Wedel OD SERCA. Pomagamy Innym. W ramach programu pracownicy mają możliwość otrzymania od firmy funduszy na realizację autorskiego projektu społecznego. W czerwcu 2005 roku odbyła się Wielka Gala OD SERCA, podczas której nagrodzono projekty I edycji programu. W Cadbury Wedel działa również Giełda Magicznych Godzin. Jest to szereg aktywności wolontariackich, które pracownicy mogą podjąć, aby pomóc dzieciom z lokalnych stowarzyszeń, otrzymując przy tym wsparcie ze strony firmy w postaci produktów, transportu, pomocy organizacyjnej i innych. W programie OD SERCA założono, że rozwój współpracy z lokalnymi organizacjami pozarządowymi przyniesie obopólne korzyści. Pracownicy Cadbury Wedel będą mieli możliwość aktywnego działania na rzecz własnych społeczności, a organizacje pozarządowe zyskają wsparcie finansowe, pomoc wolontariuszy oraz produkty firmy w ramach czekoladowej pomocy. Za kryteria sukcesu programu przyjęto: liczbę godzin przekazanych dzieciom przez pracowników w ramach Giełdy Magicznych Godzin, liczbę zrealizowanych projektów społecznych, wyniki badania klimatu pracy pracowników (83% zatrudnionych jest dumnych z pracy w Cadbury Wedel) oraz udział zaangażowanych pracowników w działania społeczne. Citibank Handlowy Wolontariat pracowniczy Program wolontariatu pracowniczego w Citibank Handlowy działa od marca 2004 roku. Jego dwa główne filary to edukacja finansowa młodych ludzi w ramach ogólnopolskiego programu Moje Finanse realizowanego wspólnie z NBP i Fundacją Młodzieżowej Przesiębiorczości oraz budowa domów dla niezamożnych rodzin z Habitat for Humanity. Oprócz tego, pracownicy banku mają do wyboru setki ofert pracy wolontarystycznej nadsyłanych z Centrum Wolontariatu: tłumaczenia dla organizacji pozarządowych, opiekę nad dziećmi, naukę angielskiego, prowadzenie szkoleń i prezentacji. Konstrukcja programu sprawia, że każdy chętny znajdzie ofertę, która odpowiada jego indywidualnym preferencjom. Specjalny system informatyczny oparty na aplikacji Lotus Notes automatycznie dopasowuje oferty pracy do preferencji wolontariuszy oraz zlicza przepracowane przez nich godziny. Centralnym elementem systemu jest baza zasilana przy pomocy specjalnego formularza Centrum Wolontariatu, w której zbierane są zarówno dane o organizacjach poszukujących wolontariuszy, jak i o samych wolontariuszach. Chętni do pracy w wolontariacie pracownicy Citibank Handlowy wypełniają ankietę umieszczoną w firmowym intranecie zaznaczając, jaki rodzaj pracy ich interesuje. Dane organizacji i pracowników zostają skojarzone przez system w ten sposób, by profil wolontariusza jak najlepiej odpowiadał charakterowi oferowanych zajęć. Dzięki temu pracownicy, którzy zgłosili gotowość do określonej pracy wolontariackiej, otrzymują zindywidualizowane oferty, z których wybierają odpowiadające im projekty. Za pośrednictwem Fundacji Kronenberga bank zapewnia wolontariuszom wsparcie logistyczne i przejmuje wszelkie formalności. Fundacja zajmuje się koordynacją działań: dostarcza oferty wolontariatu, pomaga w kontaktach z organizacjami przyjmującymi wolontariuszy, zwraca koszty przejazdu i zapewnia ubezpieczenie NW. Każdy pracownik angażujący się w prace społeczne ma prawo do jednego, płatnego dnia wolnego w roku poświęcanego na wolontariat. Pracownicy, którzy przepracowali 50 godzin w ciągu roku na rzecz danej organizacji społecznej, mają z kolei możliwość przekazania jej dotacji w wysokości 1500 zł, finansowanej przez Citigroup Foundation. Już ponad 220 pracowników banku zadeklarowało gotowość zaangażowania w wolontariat w ramach programu Moje Finanse, a blisko 30 osób prowadziło pierwsze szkolenia w 2005 roku. Program wolontariatu pracowniczego Citibank Handlowy został uhonorowany główną nagrodą V edycji konkursu Barwy Wolontariatu w ocenianej po raz pierwszy kategorii Wolontariat Pracowniczy. Danone Elastyczne formy zatrudnienia Podstawowym założeniem programu było wypracowanie skutecznego rozwiązania długoterminowego pozwalającego na wykorzystywanie urlopów w dziale administracji finansowej, zgodnie z planami urlopowymi. Celem było znalezienie takiego rozwiązania, które będzie funkcjonować w sposób niezakłócający standardowego systemu pracy działu administracji finansowej (przy stałym poziomie zatrudnienia istniała konieczność obciążania pracowników pracą w godzinach nadliczbowych). Rozwiązanie polegało na znalezieniu, przeszkoleniu i zatrudnieniu zespołu pracowników tymczasowych do pracy na wskazanych stanowiskach. Pracownicy ci zatrudniani są na okres wakacyjny. Rekrutacja odbywa się na lokalnych rynkach, gdzie funkcjonują oddziały firmy Danone. Firma współpracuje z rejonowymi biurami pracy, agencjami pracy tymczasowej oraz polega na rekomendacjach pracowników. Rozwiązanie stosowane jest w okresie urlopowym (kwiecień wrzesień), każdego roku. Potrzeba zatrudniania pracowników tymczasowych determinowana jest uzgodnionym kalendarzem urlopowym. W proces zaangażowany jest dział personalny oraz odpowiedni kierownik liniowy odpowiadający za dział administracji finansowej w danym rejonie działania firmy. W czasie 1-2-dniowego przeszkolenia nowi pracownicy są przygotowywani do wykonywania zadań. Rozwiązanie to nie powoduje dodatkowych kosztów, a jednocześnie daje możliwość zatrudnienia i zdobycia doświadczenia zawodowego osobom z obszarów dotkniętych bezrobociem. Firma niejednokrotnie proponuje stałe zatrudnienie pracownikom tymczasowym, ponieważ osoby te szybko adaptują się w firmie, poznając procedury, strukturę i specyfikę branży oraz firmy. Na przestrzeni dwóch ostatnich lat dzięki temu systemowi w firmie Danone stałe zatrudnienie znalazło około 80 osób. Wolontariat pracowniczy Nazwa: Citibank Handlowy, Bank Handlowy w Warszawie S.A. Główna działalność: Usługi bankowe Rok założenia: 1870 Liczba zatrudnionych w 2005: 5400 Roczne obroty za 2005: 1,5 mld złotych Strona internetowa: , Gazeta BCC, Zbigniew Bierzański, Miara społecznej wartości firmy Inwestycje w społecznie odpowiedzialny biznes wymagają konkretnych sposobów mierzenia i mierników uzyskanych efektów. Nie wystarczają międzynarodowe normy AA1000 AccountAbility 1000 i SA8000 Social Accountability 8000, stosowane do oceny spełniania wymogów odpowiedzialności społecznej, nie wystarcza audyt społeczny i screening etyczny. Inwestor (akcjonariusz) czy klient (konsument) nie zadowala się ogólnymi opisowymi ocenami, potrzebne są oceny wymierne, nadające się do liczbowych porównań firm i produktów. Życie prywatne zawodowe Nazwa: Danone Sp. z o.o Główna działalność: Świeże produkty mleczne Siedziba: Warszawa, ul. Redutowa 9/23 Rok założenia: 1992 Liczba zatrudnionych w 2005: 1350 Roczne obroty za 2005: ,30 PLN Strona internetowa: 16 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 17

11 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY Zaangażowanie pracowników w zarządzanie firmą , CEO, Szymon Augustyniak, O odpowiedzialnym biznesie: tak tak, nie nie Zarzut o sprzedaż idei CSR działom PR formułowany jest już zresztą od pewnego czasu. Jak stwierdza raport Światowego Forum Gospodarczego z ub. roku, społeczna i ekologiczna odpowiedzialność traktowana jest niestety w wielkich korporacjach jako metoda poprawy wizerunku. Częściowo służy temu na przykład wytwarzanie szumu informacyjnego, bombardowania dywanowego informacją, jak uszczypliwie podsumował to z kolei jakiś czas temu raport SustainAbility. Pomiędzy 2000 a 2002 rokiem objętość raportów CSR publikowanych przez firmy zwiększyła się średnio o 45%, bynajmniej bez pozytywnego wpływu na ich przejrzystość czy jakość merytoryczną. Trudno oprzeć się wrażeniu, że zaufaniu do idei odpowiedzialnego biznesu nie sprzyjają wreszcie egzotyczne mariaże z tą koncepcją firm powszechnie znanych publiczności jako poprzez swoją działalność co najmniej jej dalekie. Ochrona środowiska Nazwa: DHL Express (Poland) sp. z o.o. Główna działalność: DHL Express jest częścią międzynarodowej Grupy DHL należącej od 1 stycznia 2003 roku do Deutsche Post Word Net, firma logistyczna Liczba zatrudnionych w 2005: 3300 Strona internetowa: Danone Danone Way Założeniem programu Danone Way jest stałe doskonalenie działania firmy na podstawie zasad odpowiedzialnego zarządzania. Podejście to zakłada, że ważne jest nie tylko to, jak duży zysk przynosi firma, ale także to, w jaki sposób tego dokonuje. Program Danone Way jest procesem stałego doskonalenia ludzi i firmy z wykorzystaniem katalogu 99 praktyk biznesowych, podzielonych na sześć głównych tematów: pracownicy, klienci i konsumenci, dostawcy, środowisko, społeczności lokalne, udziałowcy. Stałym elementem wdrażania Danone Way jest angażowanie pracowników w zarządzanie odpowiedzialnością społeczną firmy. To właśnie ich ocenie podlega sposób, w jaki firma w praktyce stosuje głoszone przez siebie zasady. W Polsce pracownicy firmy Danone mieli taką możliwość po raz pierwszy w 2005 r. W tym celu zostało stworzonych 18 grup roboczych, w skład których weszli pracownicy wszystkich szczebli organizacyjnych od stanowisk najniższych, po stanowiska zarządu. Zaangażowani zostali również przedstawiciele związków zawodowych. Zadaniem każdej z grup roboczych było ustalenie oceny już zrealizowanej praktyki biznesowej, omówienie poziomu, na jakim organizacja powinna realizować daną praktykę i wypracowanie propozycji działań, które w opinii grupy powinny być podjęte, aby umożliwić firmie realizowanie praktyki na żądanym poziomie. Warsztaty, w których każda z grup roboczych wzięła udział, były animowane przez specjalnie wybranych oraz przygotowanych do tego zadania pracowników, tzw. liderów Danone Way. Głównym ich zadaniem było wyjaśnienie uczestnikom, czym jest program Danone Way i w jakim celu jest realizowany. Liderzy Danone Way czuwali także nad sprawnym przebiegiem warsztatów, by zapewnić możliwość wypowiedzi każdemu z pracowników. Mieli oni nie angażować się w dyskusję oraz nie przedstawiać swoich poglądów co do omawianych praktyk, lecz pozostać animatorami dyskusji. Po zakończeniu warsztatów wyniki oraz propozycje działań zostały przedstawione na forum zarządu firmy, który zatwierdził oceny praktyk oraz listę działań do zrealizowania. Wszyscy pracownicy firmy mogli zapoznać się z rezultatami realizacji Danone Way ze specjalnie wydanego i poświęconego temu programowi biuletynowi informacyjnemu. Dzięki przeprowadzonemu programowi, pracownicy sami wypracowali i zgłosili 39 akcji. Kilka miesięcy po wdrożeniu programu firma Mazar przeprowadziła audyt Danone Way, którego celem było zweryfikowanie sposobu wdrożenia programu oraz zgodności ocen praktyk ze stanem faktycznym w firmie. W wyniku audytu ocena realizacji programu (oceny praktyk, identyfikacja obszarów do poprawy, plan akcji) dla każdego z sześciu tematów Danone Way osiągnęła poziom bardzo dobry. Powtórna ocena sposobu realizacji praktyk Danone Way została zaplanowana na rok DHL Express Ekologiczny Obywatel Decyzja o rozpoczęciu projektu Ekologiczny Obywatel (Environmental Citizenship) to efekt polityki proekologicznej DHL Express opartej na zasadach zrównoważonego rozwoju. Ze względu na charakter działalności firma chce zapewnić efektywny przepływ towarów przy jednoczesnym zminimalizowaniu negatywnego oddziaływania na środowisko. W początkowej fazie projekt obejmował kraje europejskie, obecnie ma zasięg globalny. W jego ramach odbywają się regularne spotkania przedstawicieli z wszystkich krajów uczestniczących w projekcie, zaś wyniki środowiskowe są regularnie raportowane, a postępy realizacji zadań audytowane przez zewnętrznych audytorów. Całość działań zaplanowano w sześciu etapach: wprowadzenie, podstawowe wymagania, aktywna ochrona środowiska, zarządzanie środowiskowe, ekologiczna doskonałość i bio-biznes. Utworzone zostały specjalne grupy projektowe skupiające przedstawicieli wszystkich pionów firmy, którzy pełnią rolę łączników odpowiadając za przekazanie zadań wynikających z planu projektu i raportując ich wykonanie. Takie rozwiązanie pozwoliło właściwie określić zakres wymagań, jakie należało spełnić, aby skutecznie wdrożyć projekt w całej firmie. Podstawy proekologicznego programu zostały wypracowane przy współpracy z menedżerami poszczególnych jednostek. Wiele wdrożonych działań prośrodowi- skowych w DHL Express Poland miało swój początek wewnątrz firmy. Uświadomieni ekologicznie pracownicy zaczęli zauważać możliwości wprowadzenia na własnym obszarze działania rozwiązań, które dają wymierny środowiskowy efekt. Z inicjatywy pracowników powstały np. znaki w formie naklejek, namawiające do proekologicznych działań: Wykorzystaj papier na maksa, Żarówka też musi odpocząć, Nie marnuj wody. Inną inicjatywą pracowników był pomysł na wykorzystanie skrawków papieru z niszczarek do pakowania/przepakowywania paczek. Wdrożeniu projektu towarzyszyła intensywna kampania informacyjna. Program ma swoje logo i hasło: Nie dziedziczymy ziemi po przodkach, lecz pożyczamy od naszych dzieci. Miernikiem sukcesu wprowadzonego projektu są wskaźniki środowiskowe. Do tej pory realizacja poszczególnych zadań przyniosła wymierne efekty w postaci oszczędności w zużyciu zasobów naturalnych i finansowych. Zamontowanie systemów oszczędności energii pozwoliło zmniejszyć zużycie energii w sortowniach o 22,21% w stosunku do roku poprzedniego. Są to oszczędności rzędu ok. 70 tysięcy złotych. Zainstalowanie układu automatycznego ograniczania zużycia gazu w sortowniach to kolejne zaoszczędzone 40 tysięcy złotych. Poprzez segregację odpadów i podpisanie umów z firmami odbierającymi posortowane odpady poszczególne jednostki organizacyjne zaoszczędziły nawet połowę poprzednich kosztów. Grupa Żywiec Zasady Etyki Biznesowej Zasady etyki biznesowej w Grupie Żywiec to projekt, którego wdrażanie zostało przewidziane na 2005 rok. U podstaw działalności Grupy Żywiec leży głębokie przekonanie, że biznes to nie tylko prowadzenie efektywnej, zyskownej działalności, ale także kompleksowe podejście do zarządzania, które cele handlowe stawia na równi z takimi kwestiami jak przejrzystość informacji finansowej, działania na rzecz ochrony środowiska i przestrzeganie standardów etycznych we wszystkich obszarach funkcjonowania firmy. Zasady etyki biznesowej opierają się na niezmiennych wartościach, którymi kieruje się Grupa Żywiec w swojej działalności. Są to szacunek wobec jednostki, społeczeństwa i środowiska naturalnego, pasja i zaangażowanie w wykonywaną pracę. Zasady etyki biznesowej określają stanowisko firmy w takich aspektach jak: przeciwdziałanie oszustwom, korupcja i konflikt interesów, prawo konkurencji, wręczanie i przyjmowanie upominków, przestrzeganie praw człowieka, zakaz dyskryminacji i równość praw, molestowanie seksualne i mobbing. Zasady etyki biznesowej są spójne z Kodeksem Etycznym koncernu Heineken. Zarządowi i kierownictwu GŻ zależało jednak, aby Zasady etyki biznesowej w maksymalnym stopniu uwzględniały potrzeby pracowników Grupy Żywiec. Ich ostateczna treść winna być traktowana przez pracowników jako własna a nie narzucona przez władze spółki. Tylko takie postępowanie jest w ocenie władz spółki słuszne. Wówczas Zasady mogą rzeczywiście wpływać na zachowanie pracowników a nie będą jedynie zbiorem martwych reguł.zanim rozpoczęto wdrażanie Zasad dla kluczowych managerów zostały zorganizowane warsztaty dyskusyjne w celu wyjaśnienia, dlaczego firma uznała za właściwe wdrożenie Zasad etyki biznesowej i poznania oczekiwań pracowników. Na warsztatach wspólnie wyłoniono również najbardziej istotne dla projektu zagadnienia. Zasady etyki biznesowej uwzględniają także wyniki badań opinii przeprowadzonych wśród wszystkich pracowników Grupy Żywiec, w których znalazły się m.in. pytania na temat wartości istotnych dla prowadzenia efektywnej działalności biznesowej. Wdrożenie Zasad poprzedzone było przeprowadzeniem specjalnie przygotowanej kampanii komunikacyjnej, której celem było przedstawienie pracownikom założeń i celów projektu, zapoznanie z możliwościami zgłaszania nieprawidłowości oraz zachęcenie do podzielenia się uwagami na temat materiałów i publikacji. W tym celu wykorzystano różne dostępne dla pracowników narzędzia komunikacyjne: listy do pracowników, ogłoszenia na tablicach informacyjnych, intranet a także spotkania bezpośrednie. Zgodnie z decyzją podjętą przez Zarząd GŻ w kwietniu br. Zasady etyki biznesowej stały się jednym z elementów programu wdrożeniowego dla nowych pracowników. Odrębne, bardziej zaawansowane szkolenia zostały również przygotowa- Etyka biznesu Nazwa: Grupa Żywiec S.A. Główna działalność: Producent piwa Siedziba: Żywiec Rok założenia: 1856 Liczba zatrudnionych w 2005: 6000 Strona internetowa: , Gazeta Prawna, Anna Lewicka-Strzałecka, Firmy i programy etyczne Funkcjonujące w gospodarce wolnorynkowej organizacje konsumenckie, ekologiczne, społeczne wspierane przez wolne media stanowią potężną siłę, toteż firmy operujące na globalnym rynku nie mogą sobie pozwolić na ignorowanie opinii klientów, bo od klientów zależy ich byt. W ostatnim dziesięcioleciu XX wieku coraz bardziej popularne stały się kodeksy etyczne firm (kodeksy dobrych praktyk, kodeksy postępowania) i szkolenia etyczne. Coraz więcej firm uruchomiło specjalne działy zajmujące się monitorowaniem przestrzegania zasad oraz organizowaniem wewnętrznych systemów ujawniania nadużyć. Pojawił się nawet nowy zawód menedżer ds. etyki (ethics officer). Na początku tego stulecia nową formą etycznej legitymizacji wielkich korporacji stały się tzw. raporty społeczne. Firmy składają w nich dobrowolne sprawozdanie z tego, co zrobiły na rzecz gospodarki, społeczeństwa i środowiska. 18 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 19

12 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY , Gazeta Prawna, Bolesław Rok, Koonkurencja nie jest błędem Dla każdej firmy istotnym warunkiem osiągania dobrych wyników finansowych w dłuższym czasie jest mądre zarządzanie relacjami z różnorodnymi grupami interesariuszy. Rozsądni właściciele lub akcjonariusze, uczciwi i efektywni pracownicy, lojalni klienci, przychylnie nastawieni mieszkańcy społeczności lokalnej to drogocenne zasoby, które najlepiej budują długofalową wartość firmy. Na szczęście, oprócz afer, które zdarzają się w każdym środowisku, istnieje w Polsce niezliczona liczba przykładów rzetelnej współpracy w biznesie, odpowiedzialnych metod zarządzania, długofalowych wizji. Jednocześnie widać wyraźnie, że wzrost gospodarczy nie przekłada się już na wzrost ilości miejsc pracy. A więc gospodarka się rozwija, ale jednocześnie przedsiębiorcy są zmuszeni przez otoczenie rynkowe do redukcji kosztów, co objawia się m.in. silną presją na wzrost wydajności zatrudnionych już pracowników, a nie zatrudnianie nowych. ne dla członków kadry kierowniczej, do których w pierwszej kolejności mogą zwracać się pracownicy z pytaniami dotyczącymi Zasad etyki biznesowej. Wszyscy pracownicy otrzymali materiały informacyjne poświęcone Zasadom, które w przystępny sposób wyjaśniają zdefiniowane w Zasadach etyki biznesowej zagadnienia oraz przedstawiają zasady obowiązujące w GŻ. Zostały przygotowane dwie publikacje. Pierwsza z nich przeznaczona jest dla wszystkich pracowników. Druga publikacja skierowana jest do członków kadry kierowniczej. Zawiera szereg praktycznych przykładów, które uwzględniają specyfikę firmy i odnoszą się do konkretnych sytuacji. Przestrzeganie Zasad dotyczy wszystkich zatrudnionych w Grupie Żywiec bez względu na zajmowane stanowisko: członków zarządu, kadry kierowniczej wyższego i średniego szczebla, jak i poszczególnych pracowników. W ramach realizacji projektu Zarząd GŻ powołał odrębne stanowisko: kierownika ds. programów odpowiedzialności społecznej. Do jego zadań należała koordynacja całości działań związanych z przygotowaniem i wdrożeniem projektu. GŻ opracowała również własne procedury zgłaszania przypadków naruszania Zasad. Dzięki wprowadzeniu Zasad etyki biznesowej pracownicy otrzymują poręczny instrument ułatwiający im postępowanie w różnych sytuacjach. Zarząd GŻ jest przekonany, że wprowadzenie Zasad etyki biznesowej zwiększy zaufanie do firmy, zmniejszy liczbę sytuacji, w których mogłaby dochodzić do potencjalnego konfliktu interesów lub innych niepożądanych praktyk. Zaangażowanie pracowników we właściwe zrozumienie i wdrożenie Zasad etyki biznesowej sprawi, że będą się one przekładały na ich codzienne decyzje i stosunek firmy do pracowników, akcjonariuszy, klientów, partnerów handlowych oraz społeczności lokalnych sąsiadujących z browarami. Zasady etyki biznesowej wprowadzane były zgodnie z przyjętym przez Zarząd firmy harmonogramem. Całość działań związanych z projektem wdrożenia Zasad (zakrojonym na okres jednego roku) została skontrolowana przeprowadzanym na przełomie roku 2005/2006 audytem etycznym. Philip Morris Datek za datek W Philip Morris Polska S.A. (PMP) działania woluntarystyczne mają już kilkuletnią tradycję. Cześć pracowników angażuje się w działalność społeczną indywidualnie, inni łączą się w grupy i wspólnie wspierają wybraną placówkę. Wszyscy z nich jednak mają możliwość uzyskania wsparcia, zwracając się do Rady Kontrybucyjnej PMP. Rada Kontrybucyjna to grupa działających dobrowolnie pracowników, sprawujących różne funkcje w organizacji, która opiniuje wnioski o darowizny oraz planuje i organizuje różnego rodzaju akcje charytatywne angażujące pracowników. Dzięki inicjatywie Rady Kontrybucyjnej, powstały m.in. takie akcje, jak Zostań świętym Mikołajem, Podarunek za datek czy Książkowy maraton firmowy. Każdy pracownik PMP, który chce działać społecznie albo interesuje się społeczną działalnością firmy, może uczestniczyć w spotkaniach Rady Kontrybucyjnej lub zostać jej członkiem. W czerwcu 2005 r. wolontaryzm w firmie został wzbogacony o nowy program Datek za datek. W ramach programu osobiste darowizny pracowników na cele charytatywne są podwajane przez darowiznę ze strony firmy. Warunkiem uzyskania finansowego wsparcia ze strony firmy jest zatrudnienie w firmie na czas nieokreślony. Pracownik sam wybiera formę, w jakiej chce przekazywać swoje pieniądze na pomoc danej organizacji. Może to być nieregularna darowizna lub też payroll deduction, czyli comiesięczna wpłata z pensji pracownika ustalonej przez niego kwoty na rzecz wybranych organizacji pożytku publicznego. Przekazując darowiznę raz bądź kilka razy w ciągu roku, pracownik za każdym razem może ubiegać się o równorzędną dotację ze strony firmy na ten sam cel. Trzeba zaznaczyć, że aby PMP przekazał darowiznę stanowiącą równowartość datku pracownika, łączna wartość jego wpłat musi wynieść przynajmniej 100 zł na jedną organizację i nie przekraczać 2500 zł w ciągu roku kalendarzowego. W przypadku payroll deduction firma dodatkowo, raz do roku, przekazuje wybranej przez pracownika organizacji kwotę będącą sumą datków przekazanych przez wszystkie osoby, które zdecydowały się wesprzeć tę organizację w ciągu poprzedniego roku. Wolontariat pracowniczy Nazwa: Philip Morris Polska S.A. Główna działalność: Firma tytoniowa Siedziba: Kraków Rok założenia: 1996 r. (prywatyzacja Zakładów Przemysłu Tytoniowego w Krakowie) Liczba zatrudnionych w 2005: około 1800 osób Strona internetowa: Etyka biznesu Nazwa: Johnson & Johnson Poland Sp. z o. o. Główna działalność: Wytwórca produktów przeznaczonych dla ochrony zdrowia Sektor Farmaceutyczny i Sektor Sprzętu i Materiałów Medycznych i Diagnostycznych oraz Sektor Kosumencki (Consumer) będący dostawcą na rynek kosmetyków Rok założenia: Pierwsze biuro w Polsce powstało w 1989 roku Liczba zatrudnionych w 2005: , z czego w Polsce ok. 500 osób Strona internetowa: Johnson & Johnson Credo Survey Nasze Credo jest zbiorem wartości etycznych firmy Johnson & Johnson. Opisuje odpowiedzialność firmy względem klientów, pracowników, społeczności, wśród których firma prowadzi działalność, oraz wobec akcjonariuszy firmy. Our Credo opracowane zostało jako jednostronicowy dokument przez Generała Roberta Wooda Johnsona syna jednego z założycieli firmy Johnson & Johnson w 1943 roku. W każdej siedzibie firmy na świecie, w reprezentacyjnym miejscu, znajduje się tablica z Naszym Credo w lokalnym języku, przypominając pracownikom firmy o ich odpowiedzialności w codziennej pracy zawodowej. Czy firma postępuje zgodnie z zasadami wyrażonymi w Credo? Odpowiedź na to pytanie daje przeprowadzane uprzednio co dwa lata, a obecnie corocznie, badanie w formie ankiety elektronicznej. Respondentami są wszyscy pracownicy Johnson & Johnson, którzy odpowiadają w niej na konkretne pytania obejmujące cztery obszary Credo: klienci, pracownicy, społeczności i akcjonariusze. Po zakończeniu badania ankietowego opracowane statystycznie wyniki prezentowane są wszystkim pracownikom firmy. Zarządy każdej z lokalnych firm operacyjnych zobowiązane są do wdrożenia planów akcji, które mają na celu wprowadzenie usprawnień w obszarach, które zostały ocenione przez pracowników jako wymagające poprawy. Miernikiem pozytywnego wpływu wartości zapisanych w Our Credo są zadowolenie i wysoki poziom satysfakcji pracowników, przekładające się na ich wysoką motywację i poziom osiągnięć, oraz bardzo dobry odbiór firmy przez jej klientów i społeczeństwo, postrzegających firmę jako wysoce odpowiedzialną, nowatorską, a także przyjazną ludziom. Miernikiem finansowym jest poziom rozwoju firmy mierzony jej wzrostem i poziomem cen akcji. Generał Robert Wood Johnson zapytany, dlaczego odpowiedzialność wobec akcjonariuszy wymieniana jest na końcu Credo, odpowiedział: Jeżeli wszystkie wyżej wymienione odpowiedzialności są spełnione, akcjonariusze na pewno będą mieli powody do zadowolenia. Dzięki programowi Datek za datek, od czasu jego uruchomienia, czyli od czerwca do końca 2005 r. na cele charytatywne przekazano ponad 10 tys. złotych. PKN Orlen Kompromis zamiast konfrontacji W marcu 2005 roku Zarząd PKN ORLEN S.A podjął decyzję o wdrożeniu programu Restrukturyzacji Regionalnych Jednostek Organizacyjnych. Konieczność reorganizacji i restrukturyzacji służb sprzedaży detalicznej wynikała bezpośrednio z przyjętej na początku 2005 roku strategii budowy własnej wartości PKN ORLEN S.A oraz planu rozwoju sprzedaży detalicznej w Polsce w latach Oczekiwanym efektem zmian było zbudowanie nowej struktury organizacyjnej spółki, opartej o koncepcję jednego pracodawcy. Podjęte działania zmierzały do likwidacji dotychczasowych 12 wewnętrznych pracodawców (czyli 12 regulaminów pracy, 12 regulaminach zakładowych funduszy świadczeń socjalnych oraz 17 różnych systemów wynagradzania). Ujednolicenie spraw pracowniczych w skali całej Spółki miało również zakończyć proces integracji Petrochemii Płock S.A. z CPN S.A. poprzez wyeliminowanie sztucznej struktury prawodawczej utrwalającej odrębności mimo, iż upłynęło pięć lat od formalnego połączenia obydwu firm. Mając świadomość szczególnego społecznego wymiaru programu restrukturyzacji przygotowując projekt szczególny nacisk położono na społeczne aspekty procesu przygotowując m.in. pakiety osłonowe dla pracowników objętych restrukturyzacją. Przede wszystkim przyjęto założenie, że nowe struktury regionalne funkcjonować będą przy wykorzystaniu dotychczas zatrudnionych tam pracowników. Każdy zainteresowany mógł aplikować na stanowiska w nowej strukturze firmy. Spółka zapewniała pomoc dla pracowników, którzy wyrażą chęć zmiany miejsca świadczenia pracy (pakiety relokacyjne) lub podejmą działalność gospodarczą (szkolenia). Osoby decydujące się na odejście z firmy mogły skorzystać z Programu Dobrowolnych Odejść, gwarantującego jedne z najwyższych w kraju odprawy pieniężne. Przygotowując założenia programu restrukturyzacji, Zarząd uznał za bezdyskusyjne, że program musi być realizowany w sposób zgodny z prawem, transparentny, Tworzenie / zachowanie miejsc pracy Nazwa: Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. Główna działalność: Produkcja i sprzedaż paliw oraz innych produktów ropopochodnych Siedziba: Płock Liczba zatrudnionych w 2005: 5519 Strona internetowa: 20 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 21

13 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY , Gazeta Prawna, Dominika Maison, Badania PBS jak Polacy rozumieją uczciwy biznes Odpowiedzialny biznes jest pojęciem bardzo szerokim. W jego skład wchodzą, z jednej strony, działania związane z realizacją podstawowych celów biznesowych przedsiębiorstwa. Odpowiedzialny znaczy tu po prostu rzetelny i skuteczny biznes podnoszący wartość firmy i prowadzący do osiągnięcia godziwych zysków. Z drugiej strony, określenie to wskazuje na jakość etyczną działań gospodarczych. Chodzi zarówno o uczciwe i sprawiedliwe postępowanie wobec pracowników, kontrahentów i klientów, jak i o łączność biznesu z celami, które nie są z nim wprost związane, np. o społeczne zaangażowanie firmy (finansowe wspieranie ważnych celów społecznych, organizacji i szkół), o popieranie i promowanie zachowań ekologicznych wyrażających troskę o środowisko naturalne. Zdecydowana większość (68 proc.) społeczeństwa, jak pokazują lutowe badania PBS z Sopotu, przeprowadzone na reprezentatywnej grupie Polaków, za odpowiedzialny biznes uznaje działania o charakterze etycznym, czyli uczciwe traktowanie pracowników, kontrahentów i klientów. Zdecydowanie mniej osób rozumie przez to skuteczną realizację podstawowych celów biznesowych (11,9%), jak również działania związane z zaangażowaniem społecznym firmy (11,1%). Prawdopodobnie respondenci uważają, że odpowiedzialne prowadzenie biznesu powinno w pierwszej kolejności dotyczyć pracowników, a dopiero w drugiej kolejności ujawnić się w stosunku do otoczenia społecznego. Etyka biznesu przewidywalny dla partnera społecznego. Formalno-prawna część procesu dochodzenia do założonych struktur została rozłożona na trzy miesiące. Z takim wyprzedzeniem Zarząd wypowiedział bowiem dotychczasowe porozumienia ze związkami z b.cpn S.A. sankcjonujące obowiązującą strukturę wielopracodawczą. To maksymalny okres wypowiedzenia wskazywany przez autorytety prawne dla tego rodzaju umów. Przyjęcie najdłuższego okresu było wyrazem dobrej woli pracodawcy i dawało możliwość wypracowania świadczeń optymalnie zabezpieczających interesy pracowników. Poza prowadzeniem dialogu z partnerami społecznymi, od początku prowadzona była szeroka kampania informacyjna skierowana do wszystkich pracowników objętych procesem restrukturyzacji. W dniu 30 marca 2005 roku równocześnie z rozpoczęciem procesu konsultacji projektu ze związkami zawodowymi, założenia i uzasadnienie projektu zostały przedstawione kadrze kierowniczej obszaru sprzedaży detalicznej. Członkowie Zarządu wzięli na siebie obowiązek komunikowania przedstawionych propozycji rozwiązań bezpośrednio pracownikom Regionalnych Jednostek Organizacyjnych; wysłuchali często bardzo emocjonalnie przekazywanych opinii i uwag. Po ich przeanalizowaniu, Zarząd uznał za możliwe zmodyfikowanie swoich pierwotnych propozycji m.in. w zakresie lokalizacji siedzib nowych struktur. Intencją prowadzonej bardzo intensywnie kampanii informacyjnej było zapewnienie pełnego dostępu do informacji wszystkim zainteresowanym pracownikom. Oprócz cyklicznych (dwutygodniowych) gazety firmowej ORLEN Ekspres, ukazało się 8 wydań specjalnych omawiających w szczegółowy sposób przedstawione propozycje oraz przebieg negocjacji ze związkami zawodowymi. W Intranecie utworzono specjalną zakładkę poświęconą wyłącznie tematyce restrukturyzacji, w której umieszczono wszystkie formularze, wnioski aplikacyjne, ogłoszenia rekrutacyjne. Pomimo szczegółowego uzasadnienia planowanych zmian partnerom społecznym, zaproponowania pracownikom atrakcyjnych świadczeń finansowych oraz umożliwienia utrzymania części przywilejów związkowych, organizacje związkowe oprotestowały program reorganizacji, nie dopuszczając do merytorycznej dyskusji praktycznie w żadnej kwestii. W ciągu 110 dni negocjacji odbyło się łącznie 20 spotkań konsultacyjno negocjacyjnych ze związkami zawodowymi, nie licząc konsultacji z liderami związkowymi w mniejszych gremiach. W każdym ze spotkań uczestniczyła ok. 40 osobowa grupa związkowców związkowa, reprezentująca 23 równoprawne organizacje związkowe funkcjonujące w Koncernie. Brak woli porozumienia, wycofywanie się z przyjętych ustaleń paraliżowały proces negocjacji. Eskalując konflikt, regionalne organizacje związkowe powołały Krajowy Międzyzwiązkowy Komitet Protestacyjny, przeprowadziły referendum strajkowe wśród pracowników Regionalnych Jednostek Organizacyjnych, zorganizowały pikietę przed Centrum Administracyjnym w Płocku oraz ogłosiły spór zbiorowy. Jednak konsekwentna realizacja harmonogramu działań prawnych, wprowadzenie zachęcającej oferty świadczeń dla pracowników i determinacja Zarządu w kontynuowaniu rozmów i prowadzenie otwartej komunikacji przyniosły rezultaty. Przeprowadzono proces rekrutacji pracowników do nowych struktur. Z Programu Dobrowolnych Odejść skorzystało ok. 580 pracowników, a sporej grupie zgody na odejście nie wyrażono. Oznacza to, że uniknięto konieczności składania zamiarów wypowiedzeń umów o pracę wobec tych pracowników, którzy nie znaleźli miejsca zatrudnienia w nowej strukturze. Liczba ta istotnie przekroczyła wartości przedstawione przez Zarząd w ramach programu restrukturyzacji struktur regionalnych. 21 lipca 2005 roku zostało podpisane Porozumienie w sprawie zakończenia sporu zbiorowego oraz uprawnień pracowniczych i związkowych związanych z wdrożeniem Programu restrukturyzacji struktur regionalnych PKN ORLEN S.A., które zakończyło spór zbiorowy. Procter & Gamble Przewodnik Etyki Biznesu W roku 2005 został wdrożony zaktualizowany Przewodnik Etyki Biznesu. Głównym celem wprowadzenia Przewodnika było zapoznanie pracowników z uaktualnionymi przepisami i ustalenie obowiązujących standardów zachowań etycznych, zgodnych z wartościami wyznawanymi przez firmę. Dział Personalny, współpracując z menedżerami poszczególnych działów upewnił się, że każdy pracownik otrzymał kopię nowego kodeksu, przeszedł szkolenie w formie prezentacji, ukończył elektroniczny kurs potwierdzony uzyskaniem certyfikatu, podpisał oświadczenie o zapoznaniu się z treścią Przewodnika i zobowiązał się do przestrzegania zawartych w nim zasad. Powstał zestaw norm obowiązujących wszystkich pracowników. Jednocześnie wzmocniono komunikat dotyczący mechanizmów przestrzegania Przewodnika i zgłaszania ewentualnych przypadków niezgodnego z nim zachowania. Przewodnik Etyki Biznesu P&G zbudowany jest wokół pięciu kluczowych zagadnień. Są to: konflikt interesów, zachowanie w miejscu pracy, informacja o firmie i konsumentach, rzetelność dokumentacji finansowej firmy, uczciwe zasady działania i konkurencji. Opisane są w nim wzorcowe zachowania w sytuacjach biznesowych wraz ze szczegółowym ich omówieniem mającym na celu rozwianie ewentualnych wątpliwości. Do nadzoru nad stroną merytoryczną i interpretacją Przewodnika została powołana wewnętrzna Komisja Etyki P&G. Polkomtel Plusletter Elektroniczny informator Plusletter umożliwia osobom zatrudnionym w firmie szybki dostęp do informacji potrzebnych nie tylko w pracy. Głównym celem jego powstania było usprawnienie przepływu informacji od kadry zarządzającej do pracowników Spółki. To właśnie pracownicy Polkomtela, podczas corocznych badań satysfakcji zwrócili uwagę na niewystarczający dostęp do bieżących informacji o działalności firmy. Plusletter to dynamiczny ośrodek w intranecie, zasilany przez redaktorów treści pracowników z różnych obszarów funkcjonowania Spółki, głównie członków Międzydepartamentalnego Zespołu Komunikacji Wewnętrznej. Proces dostarczania informacji koordynowany jest przez redaktora lokalnego, który ma dodatkową możliwość filtrowania i moderowania komunikatów. Krótkie zapowiedzi o pojawieniu się nowych, ważnych informacji w Plusletterze rozsyłane są cyklicznie em z linkiem do strony w intranecie. Stałe rubryki poświęcone są takim tematom, jak oferta firmy, komunikaty Zarządu i od dyrektorów, wydarzenia z centrali i regionów, informacje o salonach firmowych, a także operacyjne i wspierające Help Desk, przekazywane głównie przez HR itp. Przed wprowadzeniem Pluslettera informacje przekazywane z różnych źródeł rozsyłane były em do wszystkich pracowników. Stworzenie sprawnego systemu komunikacji wewnętrznej nie wymagało dużych nakładów, gdyż wiedza w Spółce już istniała, trzeba było ją tylko usystematyzować i udostępnić wygodne narzędzie do transferu. Plusletter tworzy jedno źródło dostarczanych na czas informacji, z możliwością przeglądania wiadomości archiwalnych, zwiększając tym samym poziom satysfakcji pracowniczej w obszarze komunikacji wewnętrznej. Polkomtel Wizja, Misja, Wartości W związku ze zmieniającym się otoczeniem biznesowym oraz nową strategią nakreśloną przez Radę Nadzorczą obowiązujące w firmie wizja i misja przestała spełniać podstawowe zadania. Z tego względu zarząd spółki podjął decyzję o zaktualizowaniu dotychczasowych zapisów, akcentując tym samym szczególną rolę spójności wizji, misji i wartości (WMW) z biznesowymi celami organizacji. Procesowi tworzenia strategii Spółki towarzyszyły prace nad określeniem nowego kształtu WMW, który stanowiłby solidną podstawę do realizacji przyjętych celów strategicznych firmy. Prace te odzwierciedlały również ambicje biznesowe kadry menedżerskiej. Jednym z podstawowych założeń programu było przeprowadzenie badań fokusowych wśród pracowników na temat istotnych w ich pracy wartości. Do pracowników należał również wybór propozycji graficznych wszystkich materiałów komunikacyjnych. Zaangażowaniu pracowników w tworzenie WMW przyświecała myśl, że określone zasady postępowania są przestrzegane tylko wtedy, gdy są one zrozumiałe i akceptowane przez pracowników firmy, jak również wówczas, gdy wykorzystywane są w codziennej pracy, stając się wewnętrznymi przekonaniami pracowników. Nazwa: Procter & Gamble Operations Polska Sp. z o.o. Główna działalność: Produkcja i sprzedaż tzw. szybkozbywalnych dóbr konsumpcyjnych (FMCG), m.in. kosmetyków, art. higienicznych i środków czystości Rok założenia: 1837, 1991 w Polsce Strona internetowa: Komunikacja Nazwa: Polkomtel S.A. Główna działalność: Operator telefonii komórkowej Siedziba: ul. Postępu 3, Warszawa Rok założenia: 1995 Liczba zatrudnionych w 2005: 3500 Strona internetowa: Etyka biznesu 22 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 23

14 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY Wolontariat pracowniczy Nazwa: PricewaterhouseCoopers Sp. z o.o Główna działalność: Świadczenie usług w oparciu o specjalizację branżową, oferując rozwiązania w zakresie audytu, usług doradczych i doradztwa podatkowego klientom z sektora publicznego i prywatnego Rok założenia: 1990 Liczba zatrudnionych w 2005: 886 Strona internetowa: Zadania komunikacyjne przeprowadzone były w trzech etapach przy wykorzystaniu m.in. takich narzędzi, jak publikacje, intranet czy prezentacje multimedialne. W pierwszym etapie zapoznawano pracowników z sytuacją biznesową, w celu lepszego zrozumienia przez nich kontekstu funkcjonowania Spółki, w tym głównych kierunków zatwierdzonej strategii oraz celów. Drugi etap polegał na rozpowszechnieniu informacji o WMW oraz objaśnianiu oczekiwanych zachowań i postaw wynikających z WMW. Przekaz informacji odbywał się podczas spotkań wewnętrznych ze wszystkimi pracownikami. W efekcie każdy dyrektor przeprowadził szkolenie w swojej komórce organizacyjnej, prezentując zasady WMW wraz z przykładami oczekiwanych zachowań i postaw, jak najbardziej zbliżonych do specyfiki pracy poszczególnych zespołów. Dzięki tym działaniom, pracownicy mogli dostrzec związek WMW z wymaganiami dotyczącymi ich pracy oraz oczekiwanych kompetencji na swoich stanowiskach. Na potrzeby tego projektu przeszkolono trenerów, którzy wspierali dyrektorów podczas spotkań z pracownikami. Za cały proces odpowiedzialna była jedna osoba z Departamentu Zarządzania Zasobami Ludzkimi koordynująca oraz objaśniająca wszystkie niejasności związane z wdrażaniem WMW. Trzecim i ostatnim etapem była kontrola przebiegu procesu komunikacyjnego oraz podsumowanie wyników komunikacji poprzez przeprowadzenie wywiadów i badań fokusowych. Jako kryteria sukcesu przyjęto stopień identyfikacji pracowników z WMW, zaangażowanie w proces implementacji wartości w życie codzienne firmy i znajomość treści WMW. PricewaterhouseCoopers Fundacja Podaruj siebie Pomysł na Fundację PricewaterhouseCoopers pojawił się już na początku roku Wtedy to grupa osób żywo zainteresowanych działalnością społeczną w firmie zainicjowała rozmowy na temat powstania Fundacji, która stwarzałaby pracownikom możliwość podjęcia konkretnych działań wspierających rozwiązanie wybranych problemów społecznych. Tym samym Fundacja PwC miała zintegrować i ukierunkować liczne, rozproszone dotychczas, inicjatywy pro bono podejmowane przez firmę. Filarami działalności Fundacji stały się: wolontariat, doradztwo i wsparcie finansowe. Jednocześnie w każdym z działów firmy wyłonieni zostali koordynatorzy, pracujący blisko ze sobą i nadający Fundacji obecny kształt. Jednym z pierwszych zadań było zbadanie potrzeb i możliwości pracowników. W tym celu zostało przeprowadzane badanie ankietowe wśród pracowników firmy. Ankiety wypełniło blisko 200 osób, a ich wyniki pokazały, że wielu pracowników zainteresowanych jest szerszą działalnością społeczną w bardzo konkretnych, wskazanych przez siebie obszarach. W kolejnym etapie kierownictwo firmy formalnie wsparło te działania m.in. deklaracją, że każdy z pracowników ma prawo wykorzystania trzech godzin w miesiącu, w ramach godzin pracy, na aktywność społeczną w ramach Fundacji. Działalność Fundacji PricewaterhouseCoopers Podaruj siebie objęła nie tylko biuro warszawskie, ale i pozostałe 5 biur regionalnych. W każdym z nich wyłonieni zostali partnerzy społeczni. Przykładowe działania podjęte w ramach Fundacji to: nauka języka angielskiego podopiecznych i pracowników Powiślańskiej Fundacji Społecznej (PFS); przygotowanie kampanii marketingowej promującej działalność PFS; zbiórka żywności dla najbiedniejszych rodzin dzieci będących pod opieką PFS; organizacja spotkań nastolatków z domów dziecka połączonych z pogadanką o pierwszej pracy, ścieżce kariery, zachęcaniem do nauki, sportu, hobby etc.; odwiedziny dzieci w ośrodku Fundacji Pomocy Dzieciom z Chorobą Nowotworową oraz szpitalu na oddziałach onkologii i hematologii dziecięcej; doradztwo IT i opieka nad komputerami w Fundacji Pomocy Dzieciom z Chorobą Nowotworową; doradztwo na rzecz Dziennego Ośrodka Rehabilitacji w Poznaniu w zakresie PR; przygotowywanie okazjonalnych zbiórek środków pieniężnych, jak i innych datków, paczek dla wszystkich partnerów społecznych Fundacji PwC. W ramach wsparcia finansowego, oprócz organizowania akcji charytatywnych, pracownicy mogą dokonywać wpłat na rzecz Fundacji PwC poprzez potrącenia z wynagrodzenia w formie przekazania 1% podatku, przekazania stałej, comiesięcznej kwoty z pensji, bądź też okazjonalne datki pieniężne. Obecnie, po doświadczeniach ubiegłego roku, Fundacja PwC Podaruj siebie ma w planach stworzenie ogólnopolskiego programu, który pomagałby w rozwiązaniu problemów społecznych wybranej grupie docelowej. Provident Polska Forum Pracownika Po dwóch latach funkcjonowania Forum Pracownika w jego pierwotnej formie podjęto próbę oceny efektywności tego rozwiązania. Wśród uczestników Forum przeprowadzono ankietę, analizie poddano statystyki działania. Wyniki pokazały, że Forum ma ogromny potencjał, ale też pewne niedoskonałości, które należało przezwyciężyć. Wyzwaniami okazały się: mała innowacyjność proponowanych przez pracowników rozwiązań, spadające zainteresowanie tą formułą, brak wsparcia projektu przez kierowników regionalnych, którzy nie widzieli korzyści z wysyłania wartościowego pracownika na spotkania w ramach Forum, niedostateczna informacja o działaniach Forum szczególnie o sukcesach, które udało się w jego ramach osiągnąć oraz nieefektywny podział terytorialny sprawiający, że reprezentanci musieli dojeżdżać na Fora w odległe miejsca. Plan zmian w formule Forum Pracownika stworzony został podczas dwudniowej sesji strategicznej, na którą zostali zaproszeni najbardziej aktywni reprezentanci. Podstawową zmianą było przeniesienie projektu z działu personalnego do działu komunikacji. Wykorzystując emocjonalne zaangażowanie pracowników tego działu, z projektu uczyniono główne narzędzie komunikacji wewnętrznej firmy. Zmienione zostały także zasady dotyczące pełnienia funkcji reprezentantów. Zakładając, że mniejsza rotacja reprezentantów przyczyni się do wzrostu identyfikacji z proponowanymi przez nich projektami, ich kadencję wydłużono do dwóch lat. Dodatkowo wprowadzono możliwość wielokrotnego wyboru reprezentantów Forum, motywując w ten sposób do lepszej pracy ewentualnych kandydatów. Większe wsparcie dla zaangażowanych osób i poczucie wagi samego projektu oraz jego roli dla firmy uzyskane zostało dzięki temu, że liderem projektu w nowej formie został wiceprezes firmy. Utworzone zostało także jednoosobowe stanowisko Koordynatora ds. Forum, który zajmuje się wyłącznie tym projektem. W nowych założeniach ogromny nacisk położono także na informację zwrotną. Jasno określono drogi komunikacji w ramach Forum, uwzględniające zarówno kolejne poziomy rozpatrywania pomysłu, jak również informowanie pomysłodawcy o powodach odrzucenia pomysłu lub o efektach jego wdrożenia. Dodatkowo ustalono, iż każda edycja programu zostanie poprzedzona szkoleniem wszystkich reprezentantów, które jako wartość dodana ma także służyć motywowaniu wszystkich uczestników. W efekcie prowadzonego programu i jego rewitalizacji osiągnięto większe zaangażowanie pracowników (duża liczba kandydatów oraz wysoka frekwencja w wyborach), wysoką liczbę i jakość zgłaszanych pomysłów oraz możliwość zidentyfikowania najbardziej aktywnych pracowników, czyli ludzi, którzy powinni robić w firmie karierę. Projekt stał się podstawą bliźniaczych projektów realizowanych w innych oddziałach firmy na świecie, a także w centrali. Do autorów projektu w Polsce z prośbą o dzielenie się doświadczeniami zwracają się osoby prowadzące projekty w Meksyku, Czechach, Słowacji i na Węgrzech. Schenker Komunikacja wewnętrzna w procesie fuzji firm Spedpol i Schenker Fuzja Spedpolu i Schenkera, która miała miejsce pod koniec 2004 r. i w wyniku której powstał nowy Schenker Sp. z o.o., wiązała się z wieloma zmianami w organizacji. Proces rozpoczął się w marcu 2004 r., a formalne nowa firma wystartowała w grudniu tego samego roku. Konieczne było zaprojektowanie specjalnych działań komunikacyjnych, mających na celu zwiększenie szans na pozytywną współpracę pracowników z obu części organizacji przy tworzeniu nowej firmy, szybkie zrozumienie wspólnych celów biznesowych dzięki dobrej informacji, zapewnienie spokojnego przebiegu procesu poprzez klarowny przekaz oraz zrozumienie i akceptację wprowadzanych rozwiązań przez pracowników. Dodatkowym założeniem było utrzymywanie równowagi pomiędzy obu częściami łączącej się organizacji, budowanie atmosfery wzajemnego szacunku wobec doświadczeń obu firm i zachowanie możliwości tworzenia nowych rozwiązań na bazie tego, co zostało pozytywnie sprawdzone w przeszłości. Zaangażowanie pracowników w zarządzanie firmą Nazwa: Provident Polska S.A. Główna działalność: Część międzynarodowej grupy finansowej Provident Financial, udzielanie szybkich pożyczek gotówkowych z możliwością obsługi domowej, oferowanych klientom indywidualnym Rok założenia: 1997 Strona internetowa: , BusinessWeek Polska, Dariusz Styczek, Piotr Aleksandrowicz, Radosław Omachel, Przedsiębiorcy starają się przestrzegać dekalogu Nie ma etycznego biznesu bez dobrych relacji pracodawcy z pracobiorcami i bez wzajemnego szacunku obu stron. Dziś, kiedy obciążenia z tytułu zatrudnienia na etat stanowią 85 proc. wynagrodzenia pracownika, te stosunki są szczególnie narażone na szwank. Nie zatrudniam na czarno, płacę wszystkie składki i podatki, ale nie każdą firmę na to stać. Wielu przedsiębiorców staje przed problemem: zatrudnić na czarno lub w ogóle. Wtedy sprawa przestaje już być taka oczywista uważa Blikle. Jeszcze większym wyzwaniem etycznym jest zwalnianie pracowników. Jeżeli pracownik nie potrafi sprostać oczekiwaniom, po prostu musi odejść, ale uczciwość wymaga wcześniejszego zwrócenia mu uwagi na popełniane błędy i podjęcia próby pomocy w poprawieniu się. Komunikacja Nazwa: Schenker Sp. z o.o. Główna działalność: Dostawca zintegrowanych rozwiązań logistycznych Rok założenia: 1991 Liczba zatrudnionych w 2005: na świecie, 1300 w Polsce Roczne obroty za 2005: 8 mld euro Strona internetowa: 24 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 25

15 MIEJSCE PRACY MIEJSCE PRACY , Marketing w praktyce, Kinga Szydzińska, Prospołeczna firma Ponad 68 proc. wskazuje, że odpowiedzialny biznes to przede wszystkim rzetelne postępowanie wobec pracowników, klientów i kontrahentów. Około 12 proc. badanych uważa, że jest to realizacja podstawowych celów biznesowych, a 11 proc wskazuje na działalność prospołeczną. Wyniki te można interpretować na dwa sposoby albo badani w bardzo wyraźny sposób skoncentrowali się na słowie biznes a działalność społeczną uznają za pozabiznesowy obszar zaangażowania firmy, albo znacznie ważniejsze jest dla nich to, by firma najpierw wprowadziła standardy etyczne do swojej wewnętrznej działalności, a dopiero potem rozwijała działalność charytatywną. Może to być ważna wskazówka dla polskich firm, które często skupiają się raczej na zaangażowaniu zewnętrznym niż trosce o wprowadzenie wysokich standardów etycznych w wewnętrznym działaniu firmy. Tworzenie / zachowanie miejsc pracy Nazwa: Telekomunikacja Polska S.A. Główna działalność: Operator telefonii stacjonarnej Rok założenia: 1992 Liczba zatrudnionych w 2005: (grupa kapitałowa, dane skonsolidowane) Roczne obroty za 2005: 18,342 mln PLN (grupa kapitałowa, dane skonsolidowane) Strona internetowa: Komunikacja w procesie fuzji była działaniem kompleksowym, skierowanym do wszystkich pracowników. W pierwszym miesiącu od ogłoszenia fuzji odbyły się spotkania nowego i ustępującego Zarządu z pracownikami oddziałów. W ciągu pierwszych trzech miesięcy przełożeni wszystkich szczebli na cotygodniowych spotkaniach informowali pracowników o przebiegu fuzji i jej celach. Informacja kierowana była również do organizacji związkowych. Spotkania z liderami związkowymi odbyły się w pierwszych dniach po decyzji o fuzji. Oprócz bezpośrednich spotkań z interesariuszami wewnętrznymi wykorzystano także nowoczesne narzędzia komunikacji, takie jak anonimowe czaty z Zarządem w intranecie, tradycyjne i elektroniczne skrzynki na pytania, rozsyłane w cyklu tygodniowym oficjalne odpowiedzi na pytania zadane przez pracowników. W intranecie i gazecie firmowej ukazywały się w tym czasie również publikacje dotyczące fuzji, m.in. nowe schematy organizacyjne, słowniki pojęć i słów-kluczy czy zwrotów biznesowych stanowiących zawodowy żargon obu firm. Komunikacja dotycząca najbardziej wrażliwych kwestii w organizacji została przeprowadzona szybko i sprawnie. I tak, ostateczne decyzje dotyczące docelowej obsady stanowisk kierowniczych w nowej strukturze sformułowano w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia decyzji o fuzji, zaś informacje o redukcji zatrudnienia (liczba zwalnianych osób, kryteria wyboru, sprecyzowanie działań osłonowych, zasady formalno-prawne) zakomunikowano w ciągu pierwszych sześciu tygodni. W późniejszej fazie, po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia decyzji o fuzji komunikacja koncentrowała się głównie na dwóch nurtach: na postępach prac w poszczególnych zespołach projektowych opracowujących rozwiązania biznesowe oraz na przyszłych rozwiązaniach ze sfery spraw pracowniczych (nazewnictwo stanowisk, regulaminy wynagradzania, premie, fundusz socjalny, finansowanie nauki i opieki medycznej dla pracowników). Telekomunikacja Polska Program Mobilności Zawodowej Program Mobilności Zawodowej powstał w 2004 r. jako długoterminowe działanie firmy mające na celu zapewnienie odpowiednich zasobów ludzkich dla realizacji strategicznych założeń biznesowych firmy. Polityka mobilności rozumiana jest jako proces przygotowania już zatrudnionych osób do pełnienia nowych ról zawodowych zgodnie z potrzebami TP, poprzez transfer kompetencji pomiędzy i wewnątrz struktur organizacyjnych oraz poprzez planową wymianę pracowników zidentyfikowanych jako osoby z najwyższym potencjałem pomiędzy strukturami Grupy France Telecom. W ramach Programu Mobilności Zawodowej kadry menedżerskie TP zostały zachęcone do wykorzystywania wewnętrznego rynku pracy preferowanego źródła doboru nowych pracowników. Zachęceniu i wsparciu pracowników TP w mobilności zawodowej, w tym mobilności geograficznej, służyły również, oprócz działań rozwojowych, wprowadzone uchwałą zarządu TP zasady przyznawania świadczeń alokacyjnych pracownikom TP, którzy zmieniają miejsce pracy. Świadczenia te obejmują refundację kosztów wynajęcia mieszkania lub spłatę zaciągniętego kredytu bankowego bądź nie oprocentowanej pożyczki z Centralnego Funduszu Mieszkaniowego TP, lub rekompensatę kosztów dojazdów PKP/PKS. Telekomunikacja Polska Kodeks Etyki Celem wprowadzenia Kodeksu Etyki TP było jasne określenie najważniejszych kwestii związanych z uczciwością oraz przestrzeganiem zasad etycznych, a tym samym scalenie społeczności pracowników TP. Wprowadzenie Kodeksu Etyki miało również na celu zmniejszenie potencjalnego ryzyka występowania zjawisk patologicznych i nieetycznych w firmie. Kodeks Etyki TP został stworzony na bazie zasad etycznych i wzorców postępowania obowiązujących w całej Grupie France Telecom. Proces konsultacji z pracownikami TP i kadrą TOP-500 służył wypracowaniu takiego zapisu, który byłby dostosowany do polskiej rzeczywistości. Kodeks został przyjęty w drodze uchwały zarządu TP z r., a następnie w nakładzie 25 tys. egzemplarzy rozdystrybuowany wraz z itepe (miesięcznikiem pracowników TP). Przestrzeganiem Kodeksu w TP zajmuje się m.in. Departament Audytu Wewnętrznego (DAW), który prowadzi dochodzenia wewnętrzne w zakresie zgłoszonych przez jednostki organizacyjne TP przypadków nieetycznych zachowań. DAW przy współpracy z Pionem Bezpieczeństwa TP podejmuje działania zmierzające do wprowadzenia w TP systemu anonimowego zgłaszania przez pracowników TP nieprawidłowości, oszustw i nadużyć. Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego Bezpieczna Flota Bezpieczna Flota to pierwszy projekt realizowany przez Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego. Celem projektu jest zmniejszenie liczby wypadków drogowych i ich ofiar poprzez poprawę praktyk dotyczących bezpieczeństwa w firmach i organizacjach, które posiadają floty samochodowe. W świetle wyników badań pochodzących z innych krajów okazuje się, że wypadki drogowe związane z pracą stanowią 30% wszystkich wypadków oraz że każdego roku 27 % samochodów służbowych ulega kolizjom drogowym. W ramach projektu firmy partnerskie podpisały w lipcu 2005 roku Deklarację na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego, w ramach której zobowiązały się do wprowadzenia wewnętrznych standardów zwiększających poziom bezpieczeństwa, zwłaszcza w użytkowaniu samochodów służbowych. Kolejnym krokiem po podpisaniu deklaracji było opracowanie Przewodnika Bezpieczna Flota Standardy bezpieczeństwa w zarządzaniu samochodami służbowych. Celem Przewodnika jest syntetyczna prezentacja wiedzy Partnerów na temat działań i standardów prowadzących do zapobiegania wypadkom drogowym z udziałem samochodów firmowych. I to począwszy od uwrażliwienia zarządów i kierownictwa na ryzyko związane z wywieraniem presji czasowej na pracowników użytkujących samochody służbowe (np. na reprezentantów handlowych czy dostawców), po świadome kształtowanie polityki flotowej uwzględniającej m.in. prawidłowy dobór parku samochodowego, wyposażenie w niezbędne elementy bezpieczeństwa, dbałość o stan techniczny, wdrożenie wewnętrznych procedur i systemów kontroli, działania edukacyjne oraz cykliczne szkolenia kierowców. Etyka biznesu Zdrowie i bezpieczeństwo Nazwa: Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego, inicjatywa non-profit Partnerzy: 3M, ABB, BP, DaimlerChrysler, DaimlerChrysler Fleet Management, Michelin, Renault, Shell Partnerzy wspierający: VESSEL, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, PCK, Fundacja Krzysztofa Hołowczyca Kierowca Bezpieczny oraz Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych; Honorowy patronat: Minister Zdrowia, prof. Zbigniewa Religa oraz Global Road Safety Partnership Strona internetowa: Program Mobilności Zawodowej przygotowany został przez pracowników Pionu Kadr TP. Za jego realizację odpowiada dyrektor Departamentu Mobilności i Rozwoju Pracowników. Nad przebiegiem działań Programu w ramach struktury terytorialnej TP czuwa pięciu regionalnych dyrektorów Pionu Kadr. Są oni wsparciem w realizacji Programu dla współodpowiedzialnych za Program regionalnych dyrektorów wykonawczych oraz innych menedżerów, koordynując przebieg jego działań w podległych strukturach terytorialnych TP. Wsparciem w realizacji Programu są Wydziały Mobilności Zawodowej podlegające bezpośrednio regionalnemu dyrektorowi Pionu Kadr. Spójnej i kompletnej informacji o zasadach wewnętrznej mobilności udziela pracownikom siedemnaście punktów Mobilności Zawodowej na terenie całego kraju. W 2004 roku w różnych formach mobilności uczestniczyło w ramach Programu 568 osób. Rok później było ich prawie 3,9 tysięcy, czyli około 14% wszystkich pracowników firmy. Dla jednych była to zmiana stanowiska i zadań w dotychczasowym miejscu pracy, dla innych zmiana ta wiązała się z podjęciem nowych zadań w innym pionie czy nawet w innej spółce Grupy. Premiera Przewodnika zaplanowana została na 7 lutego 2006 r. Przewodnik skierowany jest do przedsiębiorstw posiadających samochody służbowe, których liczba w Polsce szacowana jest na tys. pojazdów. Patronat honorowy nad Przewodnikiem objęły Bank Światowy i Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. W 2006 roku Partnerstwo będzie promować standardy zawarte w Przewodniku wśród innych firm oraz instytucji administracji publicznej, z nadzieją, że wpłynie to znacząco na zwiększenie bezpieczeństwa na polskich drogach. 26 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 27

16 RYNEK BP Polska Program Czysty Biznes Program Czysty Biznes jest filarem strategii odpowiedzialnego biznesu BP w zakresie ochrony środowiska od 1998 roku. Podstawowym celem programu jest pomoc małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) we wprowadzaniu proekologicznych zmian wewnątrz oraz wokół firmy i nawiązywaniu trwałej współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju z samorządami, innymi firmami i organizacjami pozarządowymi. Założenie programu Czysty Biznes opiera się na pokazaniu w praktyce, że działania na rzecz ochrony środowiska nie muszą być jedynie kosztami czy też dodatkowymi obciążeniami, ale mogą być ważnym elementem dobrze zarządzanej firmy, zwłaszcza że wdrażane rozwiązania pozwalają zaoszczędzić firmom od 500 do złotych rocznie. W ramach programu działają kluby Czysty Biznes, do których mogą przystąpić wszystkie zainteresowane firmy. Poprzez pomoc doradczą, informacyjną i szkoleniową, firmy wspólnie ze specjalistami programu identyfikują, a następnie wdrażają działania prośrodowiskowe. Każdym klubem opiekuje się koordynator, którego zadaniem jest stały kontakt z firmami członkowskimi i pomoc w korzystaniu z oferty programu. Ochrona środowiska Nazwa: BP Polska Sp. z o.o Główna działalność: Część koncernu BP, sektor paliwowy Siedziba: Kraków Rok założenia: 1991 Liczba zatrudnionych w 2005: ponad 2000 Strona internetowa: Początkowo Czysty Biznes był inicjatywą firmy BP, Fundacji Partnerstwo dla Środowiska oraz brytyjskiej organizacji Groundwork. Obecnie kluby Czystego Biznesu prowadzone są w większości przez lokalne organizacje pozarządowe. W miarę rozwoju programu nawiązano robocze kontakty z samorządami lokalnymi, władzami regionalnymi, Ministerstwem Środowiska oraz Gospodarki, które angażują się w różne projekty realizowane przez program. W 2005 r. w programie Czysty Biznes uczestniczyło 16 klubów zrzeszających 300 firm, działających w województwach małopolskim, mazowieckim, śląskim, podkarpackim i pomorskim. Od 1998 r. w programie Czysty Biznes uczestniczyło łącznie ponad 500 przedsiębiorstw. BIZNES A RYNEK Pozyskiwanie i utrzymywanie zainteresowania klientów jest dla każdego przedsiębiorstwa zadaniem priorytetowym. Mówi się czasem, że żadna organizacja nie uczyni jakiegokolwiek kroku w kierunku podniesienia jakości zarządzania, dopóki rynek nie zmusi jej do tego. Odpowiedzialność społeczna w zachowaniach rynkowych nie pojawiła się zatem samoistnie, z samej potrzeby czynienia dobra przez właścicieli kapitału, lecz okazała się skuteczną metodą zdobywania przewagi konkurencyjnej na rozwiniętym rynku. To konsumenci zaczęli interesować się tym, jak przedsiębiorstwo, którego produkty kupują, traktuje swoich pracowników, dostawców, czy wywiera szkodliwy wpływ na środowisko przyrodnicze, czy uczestniczy w praktykach korupcyjnych, itp. A przyszłość każdego przedsiębiorstwa zależy od klientów, to oni decydują o jego rozwoju lub bankructwie. Widać wyraźnie, że w ostatnich latach, szczególnie w obliczu nasilającej się na całym świecie krytyki dotyczącej angażowania się przedsiębiorstw w przeszłości i obecnie w przedsięwzięcia, które są oceniane zdecydowanie negatywnie, przedsiębiorstwa coraz dokładniej analizują swoje postępowanie, by nie narażać się na osłabienie wizerunku, a przez to utratę pozycji na rynku. British American Tobacco Dialog Społeczny British American Tobacco Polska rozpoczęła drugi cykl Dialogu Społecznego, którego ideą jest podejmowanie przez firmę konkretnych zobowiązań w odpowiedzi na oczekiwania jej partnerów społecznych zgłoszone podczas sesji dyskusyjnych. Dzięki temu, firma może realizować projekty, które faktycznie wychodzą naprzeciw potrzebom jej otoczenia, unikając budowania strategii odpowiedzialności społecznej wyłącznie na własnych pomysłach. Ten model dialogu firma zapoczątkowała jako pierwsza w Polsce w 2003 r. W sesjach dyskusyjnych uczestniczyło wtedy blisko 90 osób reprezentujących 46 różnych instytucji, organizacji i grup społecznych. Partnerzy British American Tobacco Polska zgłosili w dyskusji ponad 100 konkretnych postulatów. Ich oczekiwania dotyczyły bardzo różnych obszarów od kwestii odpowiedzialnego marketingu wyrobów tytoniowych i zapobiegania dostępu do nich nieletnim, przez kwestie ekologiczne, do spraw związanych z bezpośrednią współpracą z różnymi środowiskami. W odpowiedzi na te oczekiwania firma zobowiązała się wówczas m.in. do tego, by stworzyć na firmowej stronie internetowej sekcję poświęconą kwestiom palenia i zdrowia, zwiększyć swój wkład w budżet Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży i rozszerzyć jego zakres, regularnie kontrolować firmową bazę danych konsumentów, tak by mieć pewność, iż zawiera ona wyłącznie dane dorosłych osób palących; kontynuować badania skali przemytu papierosów do Polski i rozwijać współpracę z instytucjami państwowymi w zwalczaniu zjawiska przemytu oraz utworzyć, przy współpracy partnerów z lokalnego samorządu, pracodawców oraz szkół i uczelni wyższych z regionu Augustowa tzw. Akademię Augustowską, służącą m. in. aktywizacji bezrobotnych absolwentów szkół wyższych z regionu. Zobowiązania te zostały zrealizowane, a szczegółowe informacje na temat wypełnienia zobowiązań zostały przesłane wszystkim uczestnikom pierwszego cyklu dialogu społecznego. W drugim cyklu Dialogu Społecznego rolę moderatora pełni dr Michał Boni, który czuwa nad prawidłowym i bezstronnym jego przebiegiem. Proces jest prowadzony pod nadzorem niezależnego audytora, który weryfikuje jego zgodność z normą AA1000AS. Kluczowym elementem procesu będą spotkania z partnerami społecznymi, które odbędą się kwietniu 2006 r. Firma zaprasza na nie przedstawicieli wszystkich instytucji, organizacji i grup społecznych zainteresowanych sprawami dotyczącymi wyrobów tytoniowych. Celem spotkania jest poznanie aktualnych oczekiwań Dialog z interesariuszami Nazwa: British American Tobacco Polska Główna działalność: Produkcja wyrobów tytoniowych Siedziba: Fabryka w Augustowie; Oddział w Warszawie Liczba zatrudnionych w 2005: 1025 Roczne obroty za 2005: 1,5 mld złotych Strona internetowa: , Gazeta Prawna, Zbigniew Żakowski, Jak buduje się reputację firmy Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią aż 99 proc. firm w Unii Europejskiej, tworzą 2/3 miejsc pracy. Dzięki elastyczności są najbardziej nowatorskie i dynamiczne. Mają mniej środków finansowych i zatrudniają mniej ludzi, ale są lepiej zintegrowane z lokalną społecznością, nawiązują więcej osobistych relacji z pracownikami, klientami i dostawcami. Ma to kapitalne znaczenie przy osiąganiu korzyści z odpowiedzialnego prowadzenia biznesu powiedziała Joan Pearce, l radca przedstawicielstwa UE w Polsce. 28 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 29

17 RYNEK RYNEK partnerów społecznych wobec British American Tobacco Polska i zaprezentowanie zobowiązań, jakie firma już podjęła i wypełniła w odpowiedzi na postulaty zgłoszone w poprzednim cyklu dialogu. Nowym elementem procesu jest strona internetowa na której znajdują się informacje o idei procesu oraz bieżące relacje z jego przebiegu. Dzięki tej stronie, partnerzy społeczni firmy, którzy nie uczestniczą w spotkaniach, będą mogli włączyć się czynnie w proces, zgłaszając swoje oczekiwania. Będzie to również okazja do przedstawienia własnych komentarzy po spotkaniach. Proces zakończy się wydaniem raportu społecznego, który firma planuje opublikować jesienią 2006 roku. rodzicielskie lokalnych gimnazjów, ogłaszając apel Prosimy, nie sprzedawaj papierosów naszym dzieciom. Zapowiadali też, że będą odwiedzać i monitorować punkty handlowe położone w pobliżu szkół. Organizacji Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży towarzyszyła dwutygodniowa kampania społeczna Reaguj, gdy nieletni chce kupić papierosy przeprowadzana w lokalnej prasie i radiu, finansowana przez Philip Morris Polska S.A. Jej celem było pozyskanie społecznego poparcia dla ograniczenia sprzedaży wyrobów tytoniowych nieletnim i wsparcie sprzedawców, którzy takiej sprzedaży odmawiają. Odpowiedzialny marketing Nazwa: British American Tobacco Główna działalność: Produkcja wyrobów tytoniowych Siedziba: Fabryka w Augustowie; Oddział w Warszawie Liczba zatrudnionych w 2005: 1025 Roczne obroty za 2005: 1,5 mld złotych Strona internetowa: Nazwa: Philip Morris Polska S.A. Główna działalność: Firma tytoniowa Siedziba: Kraków Rok założenia: 1996 r. (prywatyzacja Zakładów Przemysłu Tytoniowego w Krakowie) Liczba zatrudnionych w 2005: około 1800 osób Strona internetowa: British American Tobacco, Philip Morris Program Odpowiedzialnej Sprzedaży W 2005 r. dwie firmy tytoniowe, Philip Morris Polska S.A. oraz British American Tobacco Polska kontynuowały Program Odpowiedzialnej Sprzedaży, który ma na celu ograniczanie dostępu nieletnich do wyrobów tytoniowych, a tym samym zapobieganie paleniu wśród młodzieży. Program został zainicjowany w 1998 r. przez Krajowe Stowarzyszenie Przemysłu Tytoniowego i co roku odbywa się jego kolejna edycja. W 2005 r. Program realizowała Koalicja szesnastu partnerów obejmująca duże sieci handlowe, Polską Izbę Handlu, Unię Polskich Sieci Detalicznych, Naczelną Radę Zrzeszeń Handlu i Usług, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta oraz Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Program wspierały również lokalne samorządy kilkunastu miast. Partnerzy Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży regularnie przypominają handlowcom i ich klientom o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom poniżej 18 roku życia. Dzielą się ze sprzedawcami praktycznymi radami, jak skutecznie odmawiać nieletnim sprzedaży wyrobów tytoniowych, dostarczają pomocnych narzędzi ułatwiających odmowę, w tym m.in. bloczków z listami do rodziców, które można wręczać nieletnim twierdzącym, że chcą kupić papierosy dla nich właśnie. Zasięg Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży poszerza się z każdym rokiem. Materiały informacyjne i szkoleniowe związane z Programem dotarły już do około 140 tys. punktów sprzedaży w całej Polsce. Głównymi dystrybutorami są przedstawiciele handlowi Philip Morris Polska S.A. i British American Tobacco Polska. Propagowanie Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży wpisane jest już od lat na stałe w szkolenia i pracę działów sprzedaży obu firm, których klienci handlowi zobowiązani są do uczestnictwa w Programie. To m.in. z inicjatywy Koalicji Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży w 2004 r. wszedł w życie przepis uprawniający sprzedawców do legitymowania młodo wyglądających klientów pragnących kupić wyroby tytoniowe. W każdym z miast, w którym odbywał się Dzień Odpowiedzialnej Sprzedaży, przeprowadzone zostało badanie Tajemniczy Klient (przed i po akcji), które miało zmierzyć skuteczność podjętych działań. Badanie, w którym ankieter wyglądający na nieletniego próbował zakupić papierosy pokazywało, jaki jest stopień przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim oraz czy sprzedawcy mają świadomość tego, iż mają prawo żądać okazania dowodu w przypadku wątpliwości co do wieku młodego klienta proszącego o wyroby tytoniowe. Przeprowadzone w 2005 r. badania pokazały, że w większości polskich miast nastąpiła istotna poprawa w tej dziedzinie. Strona Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży: Citibank Handlowy Vademecum Dobroczyńcy W 2005 r. w czterech miastach odbyły się seminaria pt. Społeczne zaangażowanie biznesu marketing, public relations, a może inwestycja...?, w których udział wzięło ponad 250 przedsiębiorców klientów lokalnych oddziałów Citibank Handlowy, przedstawicieli samorządów, organizacji pozarządowych i mediów lokalnych. Podczas seminariów przedstawiane były multimedialne prezentacje prowadzone przez ekspertów zajmujących się na co dzień społecznym zaangażowaniem biznesu, komunikacją społeczną i public relations. Podczas spotkań uczestnicy mieli okazję podzielić się własnymi doświadczeniami oraz wziąć udział w dyskusji moderowanej przez Janusza Macherka, publicystę Rzeczpospolitej i Tygodnika Powszechnego. Seminaria były realizowane w ramach programu Vademecum Dobroczyńcy, którego celem jest zapoznanie przedsiębiorców z nowoczesnym modelem filantropii, rozumianym jako partnerstwo firm i organizacji społecznych. Program realizowany jest od 1999 roku przez Fundację Bankową im. Leopolda Kronenberga wspólnie z Akademią Rozwoju Filantropii w Polsce. Doświadczenia obu organizacji na polu społecznego zaangażowania biznesu pozwalają dzielić się praktyczną wiedzą z przedsiębiorcami z całego kraju. Realizacja programu wspierana jest przez władze samorządowe, media lokalne, izby handlowe i zrzeszenia przedsiębiorców. Nazwa: Citibank Handlowy, Bank Handlowy w Warszawie S.A. Główna działalność: Usługi bankowe Rok założenia: 1870 Liczba zatrudnionych w 2005: 5400 Roczne obroty za 2005: 1,5 mld złotych Strona internetowa: , Rzeczpospolita, Aleksandra Biały, Zdecydują klienci To, że zachodnie korporacje włączają do swoich strategii sprawy związane z odpowiedzialnym biznesem, jest zasługą konsumentów. To oni w większości krajów starej Unii oraz w USA stanowią olbrzymią siłę, głosując przy sklepowych półkach. Nie chcą kupować produktów firm, które postępują nieetycznie: testując produkty na zwierzętach, zanieczyszczając środowisko, stosując genetycznie modyfikowaną żywność etc. W Polsce niektóre korporacje zaczynają zatrudniać menedżerów do spraw społecznej odpowiedzialności. To cieszy. Ale trochę nie wierzę w prawdziwie społecznie odpowiedzialny biznes bez silnych ruchów konsumenckich. A takich w Polsce nie ma. Aby zwiększyć skuteczność przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych nieletnim, w 2004 r. partnerzy Programu nawiązali pilotażową współpracę z samorządami, w ramach której w poszczególnych miastach były organizowane Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży. W 2005 roku Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży zostały zorganizowane w trzynastu miastach Polski (Bełchatów, Serock, Pułtusk, Lublin, Zamość, Kielce, Poznań, Płock, Augustów, Białystok, Leżajsk, Kraków i Warszawa). Podczas Dni organizowane były konferencje prasowe dla lokalnych mediów, a policja i straż miejska, często z udziałem harcerzy i wolontariuszy, wręczała sprzedawcom ulotki z informacjami o obowiązującym prawie i konsekwencjach jego łamania, poradami, w jaki sposób najlepiej odmawiać sprzedaży, której prawo zakazuje, oraz z numerami telefonów, pod które sprzedawca może zadzwonić w razie problemów. Wieczorem odbywały się spotkania pod hasłem Odmowa sprzedaży jak sobie radzić w trudnych sytuacjach, na które handlowcy byli zapraszani przez prezydentów bądź burmistrzów miast uczestniczących w Programie. W spotkaniach, oprócz partnerów Programu, brali udział przedstawiciele władz miasta, policji oraz straży miejskiej. Podczas ubiegłorocznej edycji Programu partnerzy rozdystrybuowali 140 tys. wyżej opisanych ulotek dla sprzedawców. W spotkaniach wzięło udział około 400 sprzedawców oraz właścicieli sklepów, którzy otrzymali do dyspozycji ponad 900 płyt CD z nowym filmem szkoleniowym. Film szkoleniowy otrzymały również sieci handlowe uczestniczące w Programie, aby włączyć go do swoich wewnętrznych szkoleń dla sprzedawców. Na konferencjach prasowych otwierających Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży w każdym mieście swoje poparcie dla inicjatywy wyrazili rodzice reprezentujący komitety Danone Podziel się posiłkiem Częścią strategii odpowiedzialności społecznej firmy Danone jest zaangażowanie w inicjatywy dążące do rozwiązania problemu niedożywienia dzieci w Polsce. Firma od trzech lat prowadzi program Podziel się Posiłkiem!, którego głównym założeniem było połączenie doświadczenia i potencjału różnych partnerów, organizacji pozarządowych pracujących na rzecz walki z niedożywieniem, mediów i biznesu, tak aby ich współpraca mogła przynieść realną zmianę społeczną w postaci ograniczenia zjawiska niedożywienia dzieci. Pierwsza edycja programu Podziel się Posiłkiem! miała miejsce w roku szkolnym 2003/2004. Została zorganizowana wraz z akcją Pajacyk Polskiej Akcji Humanitarnej i wykorzystywała metodę marketingu społecznie zaangażowanego (cause related marketing). Dzięki aktywnemu udziałowi konsumentów, organizatorom udało się ufundować posiłków dla dzieci w 76 szkołach w Polsce. W drugiej edycji programu Podziel się Posilkiem! powiększyło się grono partnerów obok Danone i Polskiej Akcji Humanitarnej, pojawiły się Caritas Polska oraz Federacja Polskich Banków Żywności. Kapituła powołana przez Danone przyznała także 10 dotacji w wysokości 5000zł dla twórczych lokalnych inicjatyw na rzecz walki z niedożywieniem. W roku szkolnym 2004/2005 program przyczynił się do wydania posiłków dla dzieci korzystających z pomocy 566 organizacji i instytucji. Marketing zaangażowany Nazwa: Danone Sp. z o.o Główna działalność: Świeże produkty mleczne Siedziba: Warszawa, ul. Redutowa 9/23 Rok założenia: 1992 Liczba zatrudnionych w 2005: 1350 Roczne obroty za 2005: ,30 PLN Strona internetowa: 30 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 31

18 RYNEK RYNEK Komunikacja marketingowa Nazwa: Kompania Piwowarska S.A. Główna działalność: Producent piwa Siedziba: Poznań Rok założenia: 1999 (prywatyzacja Zakładów Przemysłu Tytoniowego w Krakowie) Liczba zatrudnionych w 2005: 2737 (stan na dzień ) Strona internetowa:www.kp.pl Nazwa: Marketplanet Główna działalność: Doradztwo, szkolenia, dostarczanie narzędzi wspomagających proces zakupów Rok założenia: 2001 Roczne obroty: 18,5 mln złotych Liczba zatrudnionych w 2005: 40 Strona internetowa: Program Podziel się Posiłkiem! w edycji 2005/2006 był organizowany przez Danone i Fundację Polsat. Zbiórkę żywności Podziel się Posiłkiem! zorganizowały wspólnie Banki Żywności, Danone i Fundacja Polsat. Dotacje dla pomysłów na walkę z niedożywieniem Kapituła Programu Grantowego Danone przyznała 32 lokalnym inicjatywom w całej Polsce. Liczba posiłków ufundowanych w tej edycji będzie znana dopiero pod koniec roku szkolnego, z pewnością przekroczy jednak Kompania Piwowarska Manifest Alkoholowy Kompania Piwowarska uznając, że niewłaściwa konsumpcja wyrobów alkoholowych może spowodować negatywne skutki osobiste, zdrowotne bądź społeczne, w 2005 r. wprowadziła odpowiedzialny marketing swoich produktów. Manifest Alkoholowy to program odpowiedzialnej komunikacji marketingowej. Obejmuje on wszystkich pracowników firmy tworzących komunikację marketingową oraz pracowników współpracujących z nimi agencji reklamowych. Każda z tych osób wzięła udział w szkoleniach z zakresu etycznego marketingu i zasad głoszonych w Manifeście. Termin komunikacja marketingowa obejmuje wszelkie media (w tym internet i wiadomości tekstowe), opakowania, promocje, product placement, merchandising, sponsoring oraz badania marketingowe. Do nadzoru nad zgodnością działań z deklaracjami powołana została Komisja ds. zgodności marketingowej, której celem jest akceptowanie, sugerowanie zmian lub odrzucanie projektów i działań marketingowych. Ma ona też obowiązek poddawania krytycznej ocenie komunikacji marketingowej. W praktyce wszystkie materiały i pomysły związane z komunikacją marketingową muszą być przedstawione komisji do zaopiniowania. Odpowiedzialna komunikacja marketingowa Kompanii Piwowarskiej opiera się na zobowiązaniach zawartych w Kodeksie Reklamowym Browarów Polskich, Manifeście Alkoholowym SABMiller i Kodeksie Marketingowym SABMiller. Marketplanet Podniesienie rangi zakupów w organizacji Firma doradcza Marketplanet zajmuje się procesami zakupowymi w firmach, które są szczególnie narażone na działania nieetyczne. Działalność Marketplanet polega na wdrażaniu w organizacjach dobrych praktyk zakupowych, które pozwalają zwiększyć przejrzystość decyzji zakupowych i zminimalizować ryzyko zachowań nieetycznych. Reorganizacja zakupów obejmuje między innymi wprowadzanie odpowiednich standardów dokumentacyjnych, wprowadzanie w organizacji zasad etyki, a także separację funkcji zarządczo-kontrolnych od operacyjnych. W pracach projektowych szczególny nacisk położony jest na szkolenia personelu i wsparcie procesu zakupowego rozwiązaniami informatycznymi, które pozwalają na jego efektywne monitorowanie. Dobre praktyki mają na celu wyeliminowanie z zakupów działań na szkodę przedsiębiorstwa, jak np. preferowanie wybranego kontrahenta wbrew interesom firmy. Program Podniesienie rangi zakupów w organizacji i ograniczenie skali zachowań nieetycznych realizowany jest dwutorowo: poprzez edukację środowisk biznesowych i wdrażanie systemowych rozwiązań minimalizujących ryzyko zachowań nieetycznych. Do grona korporacji, którym Marketplanet pomógł wdrożyć dobre praktyki w zakupach, należą między innymi: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A., Telekomunikacja Polska S.A, PTK Centertel Sp. z o.o., Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. całościowy i długofalowy. Proekologiczne działania są przede wszystkim skierowane na powtórne użycie materiałów i logistykę. Wszystkie placówki handlowe METRO Group posiadają system segregacji odpadów, prowadzą także selektywną zbiórkę opakowań od klientów. Pozyskane w ten sposób surowce przekazywane są specjalistycznym firmom w celu poddania ich recyklingowi lub utylizacji. Metale szlachetne z odpadów niebezpiecznych pochodzących z fotolaboratoriów oraz sprzęt elektrotechniczny są przekazywane do specjalistycznych firm prowadzących odzysk odpadów. Z kolei surowce wtórne, takie jak folia, makulatura, styropian do zakładów papierniczych oraz firm zajmujących się recyklingiem tworzyw sztucznych. METRO Group kładzie duży nacisk na szkolenie pracowników placówek handlowych w zakresie segregacji wytwarzanych odpadów. Szkolenia prowadzą pracownicy działu Zarządzania Środowiskowego spółki-córki METRO Group Asset Management. Szkolenia oparte są na opracowanych przez ten dział instrukcjach postępowania z odpadami wytwarzanymi i zbieranymi na terenie placówek handlowych firmy. Instrukcje szczegółowo opisują, jak należy postępować z każdym rodzajem odpadu oraz w jaki sposób należy prawidłowo dokumentować przekazywanie odpadów dalszym odbiorcom. W wyniku prowadzonych działań ilość wysegregowanych odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi znacznie przewyższa ustalone ustawowo minimalne poziomy recyklingu. W 2004 r. dwukrotnie został przekroczony wymagany ustawowo poziom recyklingu tworzyw sztucznych, a w przypadku opakowań papierowych pięciokrotnie. W maju 2005 r. koncern METRO Group podpisał porozumienie z Federacją Polskich Banków Żywności, zgodnie z którym sieci Makro Cash & Carry i Real bezpłatnie przekazują bankom żywności na terenie całego kraju artykuły spożywcze o krótkim terminie przydatności do spożycia. Artykuły te w ilościach hurtowych trafiają do organizacji i instytucji społecznych. Dzięki temu, żywność nie marnuje się i nie trafia na wysypiska. Nestlé Handlowa Akademia W 2005 r. firma Nestlé zainicjowała projekt pod nazwą Handlowa Akademia Nestlé, którego celem jest podniesienie konkurencyjności partnerów Nestlé przedstawicieli polskich firm handlu hurtowego i detalicznego. Pierwsze spotkanie odbyło się pod koniec czerwca zeszłego roku w Polichnie. Kolejne, dwudniowe sesje były organizowane w różnych regionach Polski, tak aby ułatwić uczestnikom udział w zajęciach. W szkoleniach o tematyce Kierowanie i motywowanie, według deklaracji handlowców najbardziej przez nich pożądanej, wzięło udział blisko 80 partnerów handlowych firmy z 35 przedsiębiorstw z całej Polski. Uczestnicy pokrywali 20% (MSP) lub 40% (duże przedsiębiorstwa) kosztu szkolenia. Pozostałą część finansowało Nestlé. Prowadzenie szkoleń powierzono trenerom firmy McHayes & StewardGroup, którą koncern Nestlé uznał za lidera w zakresie usług szkoleniowych dla sektora FMCG. Na zakończenie szkoleń uczestnicy wypełniali ankiety, odpowiadając na pytania dotyczące poziomu merytorycznego, umiejętności przekazywania wiedzy przez trenerów. Ocena wypadła bardzo dobrze, a największym powodzeniem wśród uczestników cieszyły się takie elementy szkolenia, jak algorytmy postępowania, metody nagradzania i karania, sposoby motywowania pracowników, praca w grupie na konkretnych przykładach i praktyczne wykorzystywanie metod kierowania innymi ludźmi. Na pierwszy kwartał 2006 roku zaplanowany jest kolejny cykl szkoleń, gdzie poruszane będą między innymi tematy związane z budowaniem relacji z klientem i zarządzaniem potencjałem firmy , Tygodnik Powszechny, Redakcja Ucha igielnego, Można, trzeba, warto W etyce życia gospodarczego odróżnia się etyczne standardy przedsiębiorców i menedżerów, a więc indywidualnych osób, oraz firm. Z wyników badań wynika, że to jednak od indywidualnych osób najwięcej zależy. Miażdżąca większość polskich przedsiębiorstw to ponadto mały i średni biznes, jedno- lub kilkuosobowy, oparty na osobistych relacjach i przykładach. To on i jego poczynania w znaczącym stopniu kształtują opinię o polskiej gospodarce, od niego więc i ona zależy. W małych przedsiębiorstwach właściciel, kierownictwo i personel to często osoby blisko ze sobą związane, a niekiedy wręcz te same. Indywidualna przyzwoitość i uczciwość decyduje o wizerunku takich przedsiębiorstw nie mniej niż kodeksy etyczne w wielkich koncernach. Ale i tych nie można tłumaczyć, że w licznych i częściowo anonimowych załogach rozmywa się osobista odpowiedzialność, a za standardy odpowiada tylko kierownictwo. Nazwa: Nestlé Polska S.A. Główna działalność: Producent wyrobów spożywczych Rok założenia: 1905, w Polsce 1993 Liczba zatrudnionych w 2005: ok Strona internetowa: Ochrona środowiska Nazwa: METRO Group Główna działalność: Handel wielkopowierzchniowy Rok założenia: połowa lat 90. Liczba zatrudnionych w 2005: Strona internetowa: METRO Group Ekologiczne gospodarowanie Dwunasta zasada korporacyjna METRO Group mówi o tym, że koncern wciela w życie politykę odpowiedzialnego biznesu, między innymi poprzez zaangażowanie w ochronę środowiska. Celem tych działań jest oszczędne gospodarowanie zasobami oraz zapobieganie zagrożeniom środowiska we wszystkich obszarach działalności handlowej: począwszy od transportu, poprzez opakowania, aż po dobór asortymentu i zarządzanie nieruchomościami. Wytyczne skierowane są do pracowników wszystkich sieci handlowych należących do grupy Metro; w Polsce są to Makro Cash & Carry, Real, Media Markt, Saturn i Praktiker. W działania proekologiczne włączają się także dostawcy i klienci, gdyż ochrona środowiska postrzegana jest przez koncern jako proces Schenker Raport Społeczny Schenker od lat działa zgodnie z ideą odpowiedzialności społecznej. Podstawą strategii firmy jest równowaga pomiędzy ekonomią, etyką i ekologią. Na tej równowadze firma buduje relacje ze swoim otoczeniem. Opracowanie Raportu Społecznego było kolejnym etapem na drodze do realizacji idei odpowiedzialności w biznesie. Udowadnia on na konkretnych przykładach, że działania firmy są zgodne z jej deklaracjami. W firmie Schenker podkreśla się wagę dobrej współpracy ze wszystkimi grupami interesariuszy. Właśnie dlatego struktura raportu społecznego Schenkera została oparta o najważniejsze grupy interesariuszy, które firma wymienia w swojej polityce, czyli Sprawozdawczość 32 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 33

19 RYNEK RYNEK Nazwa: Schenker Sp. z o.o. Główna działalność: Dostawca zintegrowanych rozwiązań logistycznych Rok założenia: 1991 Liczba zatrudnionych w 2005: na świecie, w Polsce Roczne obroty za 2005: 8 mld euro Strona internetowa: , Przekrój, Konsumenci bojkotują Niemal co drugi Polak przy zakupach kieruje się przede wszystkim ceną. Na jakość zwraca uwagę zaledwie 17 procent ankietowanych przez UOKiK. Nie interesuje nas także to, co stoi za produktem: czy na przykład powstał w zgodzie z zasadami etyki biznesu. Kiedy dwa lata temu zapytano Polaków, czy zdarzyło im się zrezygnować z zakupu produktu bądź usługi jakiejś firmy dlatego, że źle traktuje swoich pracowników czy też nie płaci swoim kontrahentom, aż 70 procent odpowiedziało, że nigdy się im to nie zdarzyło, gdyż nic o tym nie wiedzieli. Zupełnie inaczej zachowują się konsumenci krajów starej UE. W Wielkiej Brytanii na przykład w 2004 roku w wyniku bojkotu konsumentów firmy straciły 3,2 miliarda funtów. To prawda, że straty firm spowodowane bojkotem to zaledwie 0,5 procent tego, co wyspiarze wydają na zakupy, ale jest to i tak o 600 milionów funtów więcej niż w 2003 roku. Coraz częściej nie chcą oni kupować produktów testowanych na zwierzętach, wyprodukowanych ze szkodą dla środowiska naturalnego czy modyfikowanych genetycznie. Tego typu towary wycofywane z rynku brytyjskiego czy francuskiego według polskiego Forum Odpowiedzialnego Biznesu mogą trafić do naszego kraju i znaleźć nabywców. Bo według speców od marketingu Polacy zaczną się buntować i bojkotować na szeroką skalę produkty wytworzone niezgodnie z normami etyki i ochrony środowiska nie wcześniej niż za 40 lat. Dialog z interesariuszami udziałowców, pracowników, dostawców, klientów, konkurencję, studentów i środowiska naukowe oraz społeczności lokalne. Wszystkie spisane w nim działania dotyczą polskiej części globalnej organizacji. Tytuł publikacji nawiązuje do filarów strategii odpowiedzialności społecznej firmy i brzmi: Raport Społeczny 2004/2005. Ekonomia, etyka, ekologia. Opis relacji z siedmioma najważniejszymi grupami współpracującymi z firmą poprzedza informacja na temat jej charakteru biznesowego. Istotną częścią wprowadzenia jest list prezesa firmy, w którym zostały przedstawione etapy jej rozwoju pod kątem budowania strategii działania z odpowiedzialnym, partnerskim biznesem jako podstawowym elementem funkcjonowania na rynku. Wstęp zawiera również odniesienie do wizji i misji firmy oraz do przyjętych przez nią wartości. Rezultaty polityki Schenkera, czyli programy i działania podejmowane przez firmę w latach wobec grup interesariuszy pokazuje dalsza część raportu. Kolejność wymienianych grup nie jest przypadkowa. Wynika ona z pierwotnej i oczywistej roli, jaką ma do spełnienia przedsiębiorstwo. Pierwszą z grup wymienionych przez firmę są więc udziałowcy. Kolejną, równie ważną, stanowią klienci. Poziom obsługi klienta zależy od pracowników, czyli od trzeciej z wymienionych grup. Jest to istotny obszar, od którego de facto zależy sukces firmy. Kolejną z grup są dostawcy. Najważniejsi z nich to kierowcy i bezpośrednio ich zatrudniające firmy przewozowe. Ta grupa to kluczowe ogniwo w procesie obsługi klientów Schenkera. W raporcie wymieniona jest również konkurencja. Schenker uznaje uczciwą konkurencję za naturalny czynnik wspierający rozwój firmy i rynku, budując relacje na zasadach fair play. Kolejny rozdział poświęcony jest uczelniom i studentom. Firma dużo uwagi poświęca środowiskom naukowym i przyszłym potencjalnym pracownikom, bądź klientom menedżerom lub właścicielom firm. Jednym z najbardziej obszernych rozdziałów jest opis relacji ze społecznościami lokalnymi. Ważnym obszarem oddziaływania firmy są gminy, w których mieszczą się siedziby oddziałów Schenkera. Firma nawiązuje relacje zarówno z władzami jak i mieszkańcami. Szczególnie dużo działań, jak np. program Na czas. Na miejsce. Na wyspy Robinsona adresowanych jest do dzieci i młodzieży, będących w trudnej sytuacji życiowej. Wiele wydarzeń mających miejsce w opisanym okresie podejmowanych było wspólnie z dostawcami kierowcami i przewoźnikami współpracującymi z Schenkerem. Raport powinien być wydawnictwem cyklicznym, w związku z tym planuje się następne edycje podsumowujące kolejne lata rozwoju firmy. Warto podkreślić, że opisywany Raport nie był pierwszą publikacją związaną z tematyką odpowiedzialności społecznej. Jednak wcześniejsze wydawnictwa nawiązywały głównie do działalności pracowników firmy w zakresie współpracy ze społecznościami lokalnymi i wyższymi uczelniami. Raport powstał w zespole marketingu Biura Zarządu Schenkera, gdzie opracowano koncepcję jego struktury. Tam też została zebrana i zredagowana część merytoryczna i opracowany projekt graficzny wpisany w system identyfikacji wizualnej grupy Schenker. Raport był konsultowany z najwyższym kierownictwem w firmie i osobami odpowiedzialnymi za konkretne opisywane projekty czy obszary działalności firmy, a także z ekspertem zewnętrznym. Raport został opatrzony wypowiedzią Prof. Wojciecha Gasparskiego z Centrum Etyki Biznesu WSPIZ. Korzyści wynikające z opracowania raportu społecznego to przede wszystkim: skierowanie uwagi czytelników na problemy społeczne, wzrost świadomości pracowników w zakresie działań podejmowanych przez zatrudniającą ich firmę a także uporządkowanie i podsumowanie wszystkich działań w obszarze CSR podejmowanych w latach 2004 i Raport Społeczny jest wsparciem procesu budowania wizerunku firmy jako dobrego pracodawcy i odpowiedzialnej społecznie wśród wszystkich grup interesariuszy. Telekomunikacja Polska Dialog z organizacjami konsumenckimi Podejmując dialog z organizacjami konsumenckimi, TP wychodziła z założenia, że najlepszym rozwiązaniem tak dla firmy, jak i dla jej klientów reprezentowanych przez organizacje konsumenckie, będzie nawiązanie stałych, bezpośrednich kontaktów z tymi organizacjami, gdyż jedynie bezpośrednia wymiana poglądów na temat usług i standardów obsługi klientów może zaowocować wypracowaniem skutecznych rozwiązań zgłaszanych problemów. Inicjatywa organizowania dwustronnych spotkań wynikała z realizacji długoterminowego celu strategicznego firmy, jakim jest podnoszenie satysfakcji klientów z poziomu obsługi i świadczonych usług. Jednocześnie przewidywano, że organizowanie cyklicznych spotkań pozwoli pośrednio wpłynąć na ograniczenie ryzyka wystąpienia sporów i postępowań sądowych, gdyż wczesne komunikowanie drażliwych kwestii daje szansę na wypracowanie stosownych rozwiązań w atmosferze dyskusji i partnerstwa. Tematy spotkań są najczęściej proponowane przez przedstawicieli organizacji konsumenckich spośród gorących tematów, z jakimi zgłaszają się do nich klienci. Pracownicy TP starają się zapewnić obecność na spotkaniu specjalistów odpowiedzialnych za daną tematykę, tak by umożliwić najszersze wyjaśnienie kontrowersyjnych kwestii. Pierwsze inauguracyjne spotkanie odbyło się w kwietniu 2003 r. w Warszawie. Z czasem rozszerzono ich organizację na inne miasta. W 2005 r. spotkania odbywały się nie tylko w Warszawie, ale również w Olsztynie, Krakowie, Poznaniu, Katowicach i Gdańsku. W każdym z pięciu regionów TP został wyznaczony pracownik specjalnie delegowany do kontaktów z rzecznikami i przedstawicielami organizacji konsumenckich. Stworzono też oddzielną komórkę, do której zadań należy załatwianie spraw kierowanych do TP przez organizacje. Dodatkowo, poza cyklem warsztatów, TP na bieżąco informuje organizacje konsumenckie o istotnych zmianach w obsłudze klientów i w swojej ofercie. Na ogół problemy zgłaszane w trakcie spotkań są rozwiązywane na bieżąco. Wyjaśnienia spraw trudnych, wymagających czasu, przekazywane są zainteresowanym w formie pisemnej. Bezpośrednią korzyścią dla TP jest przełamanie atmosfery nieufności, a tym samym, podjęcie konstruktywnej współpracy. Firma ma możliwość uzyskania cennych informacji z rynku o zauważonych nieprawidłowościach. Wpływa to pozytywnie na poprawę funkcjonowania TP, a pośrednio na ograniczenie występowania konfliktów oraz liczby skarg składanych przez klientów do rzeczników konsumentów i organizacji konsumenckich. W październiku i listopadzie 2005 r. na spotkaniach, które odbyły się we wszystkich wymienionych wcześniej miastach, wśród przedstawicieli organizacji konsumenckich przeprowadzono badanie ankietowe. Wyniki ankiety potwierdziły powszechną akceptację spotkań oraz potrzebę ich kontynuowania. Sondaż wskazał też na możliwość pewnych innowacji w sposobie prezentowania zasad i procedur TP wobec rynku (np. poprzez poglądowe analizy trudnych lub powszechnych przypadków reklamacyjnych). Rzecznicy konsumentów pozytywnie ocenili dotychczasową współpracę z TP i potwierdzili wspierającą rolę, jaką pełnili przedstawiciele regionalni TP przy wyjaśnianiu interwencji klientów. Zdecydowana większość respondentów pozytywnie wypowiedziała się na temat pracy zespołu, w którego kompetencjach leży załatwianie spraw bezpośrednio kierowanych do TP przez organizacje konsumenckie. Tesco Solidny partner polskich dostawców Najważniejszymi partnerami Tesco są małe i średnie polskie firmy. Dzięki nowoczesnej, dobrze zorganizowanej sieci handlowej ich produkty mogą szybko i sprawnie dotrzeć do milionów klientów. Najważniejsze korzyści, jakie polscy dostawcy czerpią z tej współpracy, to przede wszystkim: duże i długoterminowe kontrakty, wsparcie specjalistów z Tesco przy stałym podnoszeniu jakości produkcji, wspólne opracowywanie kampanii marketingowych i nowych produktów, możliwość eksportu produktów do sieci Tesco w Europie. Dzięki temu Tesco jest solidnym partnerem polskich dostawców. Eksport z firmą Tesco z roku na rok przynosi coraz więcej korzyści zarówno producentom, jak i samej sieci. W latach polscy producenci wyeksportowali do sklepów Tesco w Wielkiej Brytanii towary o wartości blisko 250 milionów zł, w 2004 roku kwota ta sięgnęła 100 milionów zł, a w 2005, tylko w pierwszym półroczu, było to już ponad 75 milionów zł. Także eksport świeżej żywności to szczególna szansa dla polskich producentów. W 2005 roku Tesco wysłało do Wielkiej Brytanii 8 tysięcy ton warzyw, przede wszystkim pomidorów, które cieszyły się dużym uznaniem na tamtejszym rynku. Zanim rozpoczął się eksport pomidorów, brytyjscy specjaliści przeprowadzili gruntowną analizę oraz badania jakości bezpośrednio u dostawców tych warzyw w całej Europie. Polskie pomidory otrzymały najwyższe noty. Anglicy docenili między innymi wysoki poziom Nazwa: Telekomunikacja Polska S.A. Główna działalność: operator telefonii stacjonarnej Rok założenia: 1992 Liczba zatrudnionych w 2005: (grupa kapitałowa, dane skonsolidowane) Roczne obroty za 2005: 18,342 mln PLN (grupa kapitałowa, dane skonsolidowane) Strona internetowa: , Media i marketing, AMS, TW, Serce w biznesplanie Działania związane z ekologią, prawami pracowniczymi, akcjami dobroczynnymi stały się już nie tylko dobrą wolą, ale wręcz standardem rozwoju przedsiębiorstw. Czy jednak ogromne nakłady poniesione na tzw. social responsibility przekładają się na wizerunek lub wyniki sprzedaży firm? Im firma większa i potężniejsza, tym oczekiwania wobec niej stają się coraz bardziej wygórowane. Wraz z wejściem do UE zmieniają się warunki prowadzenia biznesu. Nie można już zwyczajnie prowadzić firmy bez konieczności rozglądania się na boki. Nasilająca się konkurencja, dynamiczny rozwój wielu branż sprawiają, że żadne przedsiębiorstwo nie może już funkcjonować w oderwaniu od otoczenia. Współpraca z dostawcami Nazwa: TESCO Polska Sp. z o.o. Główna działalność: Handel detaliczny Siedziba: Kraków Rok założenia: 1920 na świecie, 1995 w Polsce Liczba zatrudnionych w 2005: na świecie, w Polsce Roczne obroty za 2005: 37 mld funtów na świecie, 4,5 mld zł w Polsce 34 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 35

20 RYNEK , Gazeta BCC, Zbigniew Bierzański, Raport z odpowiedzialności Jakiekolwiek są wszystkie motywacje czy intencje firmy podejmującej się społecznego raportowania, wynikiem tego procesu są społecznie uzgodnione zobowiązania przedsiębiorstwa, których wykonanie podlega publicznej weryfikacji, w formie specjalnego, zorganizowanego procesu zwanego właśnie social reporting raportowaniem społecznym. Tak więc nie idzie tu po prostu o prezentację raportu, ale o zbadanie, jakie zobowiązania względem interesariuszy przyjęła firma i w jaki sposób, i w jakim stopniu je wykonała. Badanie to jest planowym publicznym procesem nie zaś lekturą dokumentu. Jest to bardziej kontrola NIK niż sprawozdanie na walnym zebraniu, np. spółdzielni mieszkaniowej , Gazeta Wyborcza, Ewa Siedlecka, Demokracja konsumentów Na świecie dziesiątki potężnych organizacji zbierają dla klientów informacje o etycznej stronie działalności firm: Greenpeace o zatruwaniu środowiska, Clean Clothes Campaign czy Campaign for Justice at Coca Cola o łamaniu praw pracowniczych, amerykańska PETA o wykorzystywaniu zwierząt. Polskie organizacje nie mają pieniędzy na niezależny monitoring polskich firm. Czasem można liczyć na media jak w przypadku zatruwającego środowisko producenta żelatyny Grabka czy Constaru, z jego odświeżanymi wędlinami (dziennikarka TVN zatrudniła się w jednym z zakładów Constaru). Drugą barierą jest zamożność, a właściwie niezamożność polskich konsumentów. Nie ma co ukrywać etyczne towary są najczęściej droższe. A te super etyczne np. marki Fair Trade kilkakrotnie droższe. Jest już w Polsce grupa ludzi dobrze zarabiających, w większości młodych, którzy chętnie zapłacą więcej w zamian za moralną satysfakcję. I ludzi zarabiających niedużo, którzy bardzo chcą robić dobre rzeczy dla świata. Jest też rzeczywiście spora grupa ludzi, których stać tylko na najbardziej potrzebne, najtańsze towary. Ale to nie na nich opiera się rynek, ale na tych, którzy mogą pozwolić sobie na więcej. Czyli na większości konsumentów w Polsce. Zresztą kto powiedział, że etyczna konsumpcja nie powinna wymagać żadnego wysiłku, żadnych wyrzeczeń? Co byłaby wtedy warta? standaryzacji oraz konkurencyjną cenę w stosunku do innych europejskich dostawców. Kolejnym obszarem współpracy jest eksport polskich produktów pod marką własną Tesco. Wartość tego eksportu stale wzrasta. W 2004 roku wyniosła prawie 6 milionów zł, a w 2005 roku sięgnęła już 8 milionów zł. Dla polskich producentów integracja z Unią Europejską wiązała się m. in. z koniecznością dostosowania się do wysokich standardów obowiązujących na rynku europejskim. Jednym z wymagań było wprowadzenie od 2004 roku we wszystkich przedsiębiorstwach branży spożywczej systemu kontroli produkcji żywności HACCP. Wychodząc naprzeciw potrzebom dostawców, w latach 2003 i 2004 Tesco, wspólnie z firmą SGS, przeprowadziło specjalne, bezpłatne szkolenia dla dostawców. Co roku Tesco organizuje konferencje dla swoich dostawców. Są one okazją do zdobycia specjalistycznej wiedzy, zapoznania się z globalną i lokalną strategią Tesco dotyczącą współpracy z dostawcami oraz zdobycia informacji o nowych możliwościach rozwoju. Wyróżniający się partnerzy sieci podczas konferencji zostają uhonorowani nagrodami Tesco Value. W 2005 roku takie wyróżnienie otrzymała firma Florentyna z Pleszewa, produkująca wyroby ze szkła, za znaczący wkład w rozwój marek własnych Tesco w Polsce i za granicą. W 2005 roku Tesco rozpoczęło współpracę z Fundacją Dajesz Pracę PL. Na przełomie maja i czerwca oraz w październiku odbyły się akcje Kupując polskie produkty dajesz pracę. W tym czasie wszystkie sklepy Tesco, poprzez specjalne plakaty i informacje w gazetce promocyjnej, zachęcały swoich klientów do wybierania polskich produktów. Głównym celem akcji była edukacja konsumentów odnośnie wpływu ich decyzji zakupowych na polską gospodarkę i rynek pracy, a także promocja polskich produktów i ich producentów. Wynikiem wspólnych działań był 97% wzrost sprzedaży 30 polskich produktów oznaczonych znakiem Dajesz Pracę. BIZNES A SPOŁECZEŃSTWO Przedsiębiorstwa wywierają istotny wpływ na rozwój społeczny poprzez swą podstawową działalność, zapewniając miejsca pracy, płace i świadczenia oraz wpływy z podatków. Z drugiej strony, przedsiębiorstwa uzależnione są od zdrowia i stabilności społeczności, w których działają. Odpowiedzialność polskiego biznesu to nie tylko zdanie sobie sprawy z ważnej roli społecznej. To również działanie w swoim własnym, dobrze pojętym długookresowym interesie. Niezależnie od swojej wielkości, każde przedsiębiorstwo jest osadzone w pewnej społeczności, wchodząc w relacje z różnymi grupami interesariuszy. Odpowiedzialnie prowadzona działalność gospodarcza nie może pomijać tego podstawowego wymiaru, który dotyczy rozwijania działalności gospodarczej w taki sposób, aby maksymalizować pozytywne efekty społeczne, zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie, a minimalizować negatywne. I chociaż większość Polaków nadal nie docenia zależności pomiędzy funkcjonowaniem efektywnych, dobrze zarządzanych przedsiębiorstw a rozwojem lokalnym i wzrostem jakości życia, to trudno sobie wyobrazić, jak wyglądałoby nasze życie, gdyby przedsiębiorstwa nie realizowały żadnych dobrowolnych projektów na rzecz społeczeństwa. 36 w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l w w w. o d p o w i e d z i a l n y b i z n e s. p l 37

RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE. Dobre przykłady. Forum Odpowiedzialnego Biznesu

RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE. Dobre przykłady. Forum Odpowiedzialnego Biznesu RAPORT ODPOWIEDZIALNY BIZNES W POLSCE Dobre przykłady Forum Odpowiedzialnego Biznesu 1% Koordynatorzy wydania: Marzena Jagielska Oksana Świerczyńska Redakcja: Marzena Jagielska Bolesław Rok Współpraca:

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialny biznes

Odpowiedzialny biznes Odpowiedzialny biznes Społeczna odpowiedzialność biznesu jako źródło sukcesu w województwie śląskim 1 2 Koncepcja Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (ang. Social Corporate Responsibility CSR) to koncepcja,

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Od 10 lat działamy na rynku, starając się utrzymywać wysoką pozycję, zarówno na polu ogólnopolskim, jak i lokalnym. Współpracujemy z najlepszymi producentami,

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Strategia CSR GK GPW Założenia Dlaczego CSR jest ważny dla naszej Grupy Wymiar compliance: rozporządzenie Market

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność w biznesie. Uniwersytet Ekonomiczny Poznań GraŜyna Bartkowiak

Społeczna odpowiedzialność w biznesie. Uniwersytet Ekonomiczny Poznań GraŜyna Bartkowiak Społeczna odpowiedzialność w biznesie Uniwersytet Ekonomiczny Poznań GraŜyna Bartkowiak 1 Analiza działań podejmowanych jeszcze w latach dziewięćdziesiątych przez liderów biznesu wykazała, Ŝe większość

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 REGIONALNA IZBA GOSPODARCZA W KATOWICACH STRATEGIA ORAZ PROGRAM DZIAŁANIA RIG W KATOWICACH NA LATA 2010-2014 Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 Rozwój przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) The business of business is business - to powiedzenie Miltona Friedmana, amerykańskiego ekonomisty, laureata nagrody Nobla, przez kilka dekad było mottem działalności

Bardziej szczegółowo

Standard HRD BP i jego konsekwencje dla sposobu definiowania projektów rozwojowych

Standard HRD BP i jego konsekwencje dla sposobu definiowania projektów rozwojowych Standard HRD BP i jego konsekwencje dla sposobu definiowania projektów rozwojowych Stowarzyszenie PSTD istnieje od 2005 roku i jest organizacją zrzeszającą profesjonalistów zajmujących się obszarem szkoleń.

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu

Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu prezentacja wyników badań Szczecin 23 listopada 2011 Projekt CSR wspólna sprawa dofinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Jeszcze przed kryzysem opinie liderów światowego biznesu wskazywały rosnący potencjał tego obszaru zarządzania. Odpowiedzialne zarządzanie (CR)

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Społeczna odpowiedzialność biznesu. Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne. Przedsiębiorstwo

Akademia Młodego Ekonomisty. Społeczna odpowiedzialność biznesu. Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne. Przedsiębiorstwo Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne Edyta Polkowska Uniwersytet w Białymstoku 7 listopada 2013 r. Przedsiębiorstwo Podmiot gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Odpowiedzialność i zobowiązania względem klientów

Rozdział 1. Odpowiedzialność i zobowiązania względem klientów Kodeks Etyczny LG W LG wierzymy i wyznajemy dwie główne zasady, dotyczące strategii firmy: Tworzenie wartości dla klientów oraz Zarządzanie oparte na poszanowaniu godności człowieka. Zgodnie z tymi zasadami

Bardziej szczegółowo

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.

CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem. CEM Instytut BadańRynku i Opinii Publicznej Sp. z o.o. 30-134 Kraków ul. Zarzecze 38 B tel. 012 6375438 faks 012 6386913 http://www.cem.pl cem@cem.pl Rynek usług doradczych w województwie pomorskim Wyniki

Bardziej szczegółowo

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Ochrona konkurencji na rynkach nowych technologii Kraków, dnia 13 września 2010 Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Krzysztof Kuik DG ds. Konkurencji, Komisja

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR dla PKN ORLEN

Strategia CSR dla PKN ORLEN Strategia CSR dla PKN ORLEN 3 l u t e g o 2 0 1 5 r. ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. Fundamentem Strategii CSR dla PKN są WARTOŚCI ORLEN Nasze wartości Odpowiedzialność Szanujemy naszych klientów, akcjonariuszy,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...5. Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa. Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit...

Spis treści. Wstęp...5. Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa. Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit... Spis treści Wstęp...5 Część I Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit...9 Anna Surdyka Górniak Etyka w działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU Prezentacja wyników badania świadomości CSR: badanie wśród pracowników (na przykładzie branży teleinformatycznej) Przygotowano dla: Przygotowali: Marta Kudrewicz,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie Maciej Strzębicki Własna firma Inkubator przedsiębiorczości Kryzys Praca na uczelni Garaż VC/PE Wdrożona idea Innowacje Wydatki na badania i rozwój Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy Płock, 27.02.2013 Czym jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu? Forum Odpowiedzialnego Biznesu Od 2000 rok podejmujemy

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII. dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona

WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII. dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona WSPIERANIE INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W FINLANDII dr inż. MBA Janusz Marszalec, Centrum Edisona CELE WSPIERANIA INNOWACYJNOŚCI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Wzrost gospodarczy. Kreowanie miejsc pracy.

Bardziej szczegółowo

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA Działalność Rady do spraw Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w latach 2011-2014 Katowice, 29.10.2014 r. CSR co to jest? Społeczna

Bardziej szczegółowo

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 12 czerwca 2007 Misją Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne dr Piotr Wachowiak Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 5 listopada 2013 r. Społeczna odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r.

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r. Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną Poznań, 29 września 2014 r. Projekt: Innowacyjny model aktywizacji zawodowe uczestników WTZ Czas trwania: VI

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Współpraca BRE Banku z Instytutem Naukowym CASE. Warszawa, 7 września 2006 rok

Współpraca BRE Banku z Instytutem Naukowym CASE. Warszawa, 7 września 2006 rok Współpraca BRE Banku z Instytutem Naukowym CASE Warszawa, 7 września 2006 rok Agenda Historia współpracy Przesłanki współpracy Cele współpracy Formy współpracy Wysokość wsparcia finansowego Współpraca

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Społeczna odpowiedzialność biznesu Celem prezentacji jest przedstawienie podstawowych założeń koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), coraz częściej realizowanej przez współczesne przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce mgr Monika Wilewska CSR a dobre praktyki W odniesieniu do CSR trudno mówić o kanonie zasad czy regulacjach z

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zakres przedmiotowy Menedżer CSR Strategia CSR (Corporate Social Responsibility) Planowanie Organizowanie Wdrażanie Pomiar efektów Identyfikacja oczekiwań społecznych

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu Partnerstwo w realizacji projektów szansą rozwoju sektora MSP Projekt realizowany jest

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO P R E Z E N TA C J A W Y N I K Ó W Spis treści Informacje o badaniu Znajomość

Bardziej szczegółowo

Program spotkania informacyjnego w ramach projektu Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Dzień I

Program spotkania informacyjnego w ramach projektu Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Dzień I Program spotkania informacyjnego w ramach projektu Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Dzień I Termin realizacji spotkania: 25.05.2012 Miejsce realizacji

Bardziej szczegółowo

Liliana Anam, CSRinfo

Liliana Anam, CSRinfo Liliana Anam, CSRinfo 26.11.2015 Plan prezentacji Jak rozumiemy CSR w XXI wieku? Jak wygląda praktyka w Polsce? Zrównoważony rozwój - założenia ŚRODOWISKO GOSPODARKA DOBRA JAKOŚĆ ŻYCIA Niezbędna PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność organizacji

Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność biznesu rys historyczny Biblijne korzenie koncepcji społecznej odpowiedzialności A.Carnegie (magnat przem. stalowego) Ewangelia bogactwa

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r.

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r. Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej Toruń, 28 października 2014 r. 1 Spis treści I. Strategiczna rola Ministra Gospodarki w funkcjonowaniu PPP

Bardziej szczegółowo

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo,

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo, E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y Szanowni Państwo, utworzenie w Europie nowego ośrodka łączącego edukację, badania naukowe i innowacje Europejskiego Instytutu Technologicznego

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Wytyczne OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych Prezentacja Programu KPK OECD promującego Wytyczne, przedstawienie wyników ankiety oceniającej zgodność

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo