Dwa akty śmiechu! s.46

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dwa akty śmiechu! s.46"

Transkrypt

1 s.31 Pora na mieszkanie? ISSN Przy kupnie i sprzedaży inwestycji, jednym z najważniejszych czynników jest wybór właściwego momentu. Czy taki właśnie nadszedł? Dwa akty śmiechu! s.46 Niedźwiedź i Oświadczyny te dwie zabawne jednoaktówki Czechowa będzie można zobaczyć w teatrze POSK-u 22 i 23 września. nr 37 (192) 14 września 2007

2 ??? 2 nr 37 (192), 14 września 2007

3 ???? 3

4 T E M A T N U M E R U Nasze dzieci piszą i czytają Kornel ma 8 lat, na lekcji w sobotniej szkole ma problemy z przeczytaniem wyrazu chmura. MAGDALENA KANIEWSKA Polscy pedagodzy i poloniści mieszkający na Wyspach alarmują, że język polski schodzi na drugi plan Nauczycielka chłopca, Aneta, mówi, że wielu jego kolegów ma podobny kłopot. Kornel często zamiast ch czyta k. Inne dzieci, zamiast cebula czytają kebula. Myślę, że jest to wpływ języka angielskiego mówi Aneta, pedagog i polonista w sobotniej szkole w Leyton. Rzeczywiście, oddziaływanie języka angielskiego na płynne posługiwanie się językiem polskim jest bardzo duże. U dzieci w wieku szkolnym widać to do tego stopnia, że możemy mówić o poważnym problemie. Dotyczy on każdego dziecka wychowującego się na Wyspach. Pedagodzy i poloniści alarmują, że język polski schodzi na drugi plan! Odnosi się to nie tylko do samych dzieci, ale i rodziców. Po polsku czy po angielsku Grażyna Popczyk, pedagog i polonista, tak komentuje tą sytuację: Bardzo niepokoi mnie fakt, że przestaje się dbać o rozwój języka polskiego u dzieci. Rodzice podejmują decyzję o rozpoczęciu nauki języka polskiego często zbyt późno. Dochodzi nawet do tego, że mówią oni do własnych pociech łamaną angielszczyzną. To niestety prawda. Rodzice, w obawie, że dziecko nie nauczy się języka angielskiego, zaczynają na własną rękę uczyć tego języka. Zapominają, że pociechy nauczą się go od rówieśników, a oni powinni stać się wzorem do kształtowania polskości. Takich wyborów dokonuje bardzo duży procent rodziców zamieszkujących Wyspy, zwłaszcza nowi przybysze. Marek, ojciec 11-letniego Damiana i 9-letniego Kamila, wspólnie z żoną zdecydowali, że chłopcy nie rozpoczną nauki w sobotniej szkole. Synowie mają już wystarczająco dużo obowiązków w angielskiej szkole. Nie chcemy ich dodatkowo obciążać twierdzą oboje. Marek i jego żona boją się także, że chłopcy nie nauczą się angielskiego. Podobnego zdania są rodzice Patrycji. Po pierwszych zajęciach w sobotniej szkole, wypisali dziewczynkę, bo, jak stwierdzili, za bardzo jej się tam podobało. Obawiali się, że z tego powodu zniechęci się do całotygodniowej angielskiej szkoły. Wielu rodziców podejmuje takie decyzje bez konsultacji z dziećmi. Nie pytają ich o zdanie, nie rozbudzają w nich zainteresowania Polską. Wynika to głównie z braku świadomości. Tak twierdzą pedagodzy i poloniści, którzy pracują z polskimi dziećmi w polskich szkołach i przedszkolach Nasze Dzieci w Londynie. Specjaliści są zgodni co do tego, że rodzice postępują w taki sposób, ponieważ brakuje im wsparcia i profesjonalnej pomocy. Nie każdy bowiem wie, że dziecko na emigracji z łatwością przyswoi sobie obcy język w odpowiednim dla siebie tempie. Natomiast potrzebuje pomocy w zakresie podtrzymania umięjętności posługiwania się językiem ojczystym. Uspokój się, all right!? Największy problem dotyka dzieci w wieku przedszkolnym, a także te, które dopiero uczą się mówić. Jeśli nie będziemy zwracać się do dziecka po polsku, to nie nauczy się tego języka komentuje Witold Matulewicz, dyrektor placówek Nasze Dzieci. Spotykamy rodziny, które chcą, aby ich pociechy nauczyły się polskiego. Czasem są to nawet rodziny mieszane, w których jeden z rodziców jest Polakiem. Pytają o pomoc, ale wydaje się, że mają już swój własny pomysł na to, jak zapewnić dziecku naukę obydwu języków. Z reguły kończy się na tym, że mówią do dziecka po angielsku, a między sobą po polsku opowiada Witold. Pedagodzy za fenomenalne uznają to, iż część opiekunów, którzy widzą problem i zagrożenia wynikające z zaniedbania nauki języka polskiego, postępują odwrotnie, niż powinno się w takiej sytuacji zachować. Wśród rodziców znajduje się także wielu, którzy również dostrzegają skalę problemu dotyczącego polskich dzieci. Zapytani o to, jak wcześnie dziecko powinno zacząć naukę, stwierdzają, że jak najwcześniej. Mama Oliwiera, który ma 3 latka, jest przekonana, że nie trzeba go uczyć angielskiego. Mój syn nie umie w ogóle mówić po angielsku, za to mówi płynnie po polsku. Nie martwię się, bo wiem, że jak pójdzie do szkoły, to nauczy się an- 4 nr 37 (192), 14 września 2007

5 T E M A T N U M E R U Największy problem dotyka dzieci w wieku przedszkolnym, a także tych, które dopiero uczą się mówić gielskiego od dzieci i nauczycieli. To jest normalny proces. Wszystko się wyrówna zapewnia z przekonaniem młoda kobieta. Metodycy i pedagodzy ze szkół i przedszkoli Nasze Dzieci pochwalają takie podejście. Zachęcają rodziców do tego, by w domu pracowali z dzieckiem nad językiem. Alarmują też, że im wcześniej, tym lepiej. Każdy miesiąc zwłoki ma tu ogromne znaczenie. Działa niestety na niekorzyść dziecka. Podobnie jak używanie przy nim mieszanek językowych, które zaśmiecają język i powodują, że uznaje ono taki model za poprawny. Lecąc do Polski, siedziałam obok matki i chłopca, myślę, że około 5-letniego. Kiedy usłyszałam David, uspokój się, all right!, nie mogłam uwierzyć własnym uszom opowiada Agnieszka Brodowska, pedagog przedszkolny. Chłopiec posługiwał się pięknym angielskim i dosyć płynnym polskim, lecz mama wciąż poprawiała jego wymowę, przekazując dziecku swój model językowy, który był niepoprawny. Do tego serwowała mu papkę językową ciągnie przedszkolanka. Językowa mieszanka Z kolei historia 8-letniej Jaśminy jest przykładem na to, jak szybko dziecko uczy się nowego języka i jak szybko traci płynność mówienia po polsku. Jaśmina wyjechała do Londynu, mając 7 lat. Otrzymała gruntowne przygotowanie przedszkolne. W Polsce chodziła też do zerówki. Wyjeżdżając, potrafiła płynnie czytać i pisać po polsku. Jej znajomość angielskiego była nikła. Po około pół roku milczenia i przysłuchiwania się kolegom z angielskiej szkoły, zaczęła mówić po angielsku. Teraz posługuje się płynnym angielskim. Jej mama, Elżbieta, jest szczęśliwa. Jaśmina jednak coraz częściej zaczyna zapominać pewne polskie słówka czy zwroty. W takich sytuacjach szybko wstawia angielski wyraz. W tym języku także chętniej pisze mówi, że tak jest jej łatwiej. Gdyby nie czujność rodziców, Jaśmina mogłaby utrwalić błędne nawyki i mówić np. Tato, zrób to properly!, zamiast Zrób to porządnie. Pedagodzy zgadzają się, że w naturalny sposób dziecko wybiera łatwiejszą drogę. Bez pomocy rodziców może zostać przekroczona granica. Dziecko wybierze jeden język, w tym przypadku angielski, i trudno będzie je zachęcić do używania polskiego. Rodzice cieszą się, że ich pociechy zaczynają płynnie posługiwać się angielskim. Jest to niewątpliwie powód do dumy. Często zdarza się jednak, że zapominają o jednoczesnym pomaganiu dzieciom w nauce języka polskiego. Nie chodzi tu jedynie o pisanie i czytanie. Niestety coraz mniej polskich dzieci posiada te umiejętności. Dzieci w wieku lat nie piszą i nie czytają po polsku. Zdarza się, że owszem komunikują się w tym języku, ale jego poprawność pozostawia wiele do życzenia. Dyrektor placówek Nasze Dzieci twierdzi, że takich zatrważających odkryć dokonał w momencie przyjmowania dzieci do sobotniej szkoły. Nie mamy podziału na wiek. Dzielimy dzieci na grupy pod względem umiejętności posługiwania się językiem polskim, pisania, czytania wyjaśnia. Zawsze przeprowadzamy z rodzicami wstępny wywiad. Okazało się, że ok. 50 proc. dzieci w wieku szkolnym, 8-, 9-, 10-latków, nie potrafi czytać i pisać po polsku! Czytają zaledwie pojedyncze wyrazy. Dało nam to do myślenia. Okaleczony język Grupa pedagogów zaczęła więc baczniej przyglądać się zjawisku. Okazało się, że jest to głębszy problem, związany nie tylko z brakiem umiejętności komunikacyjnych. Jeśli dziecko nie potrafi płynnie mówić, pisać i czytać po polsku, będzie ograniczone co do wyboru miejsca zamieszkania czy podjęcia decyzji o swojej przyszłości zawodowej. Dziecko, które jest kalekim użytkownikiem języka polskiego, zostanie odrzucone, jeśli będzie chciało związać swoją przyszłość z Polską. Chodzi tu o karierę, załatwianie prostych spraw w języku polskim, nawiązywanie znajomości czy kontakty z rodziną mieszkającą w Polsce. Tu jawi się kolejny problem tzw. tożsamości narodowej. Grażyna Popczyk, pedagog i polonista w placówkach edukacyjnych Nasze Dzieci, wyjaśnia: Ten problem dotyka wielu płaszczyzn. Płynny rozwój komunikacji tylko w języku angielskim, bez korelacji z polskim, powoduje w tych realiach chaos w percepcji i uporządkowaniu świata wewnętrznego dziecka. Nie będzie ono potrafiło wyeksponować i pogłębiać swojej polskości, co szczególnie uwypukli się po powrocie do Polski. Z wiekiem pojawi się pytanie: Kim jestem? Bez możliwości odnalezienia się w języku polskim, swobodnej wypowiedzi, ekspresji emocji poprzez mowę, czytanie i pisanie, problem ten zacznie odbijać się na poczuciu własnej wartości i kontakcie z rówieśnikami. Jako pedagodzy nie możemy ignorować tego zagadnienia stwierdza. Rzeczywiście można już zauważyć pierwsze sygnały i efekty zaniedbania związane właśnie z poczuciem własnej wartości u dzieci, trudnością z samoidentyfikacją lub jej brakiem. Aneta, która prowadzi najstarszą grupę w sobotniej szkole w Leyton, opowiada, że była świadkiem sytuacji, podczas której polskie dzieci Czy polski system szkolnictwa jest przygotowany na przyjęcie dzieci powracających z Wielkiej Brytanii? Myślę, że nie. Polski system nie jest tak elastyczny i tolerancyjny jak brytyjski. Wymagania są wysokie. Powracające dziecko prawdopodobnie napotka wiele problemów w zależności od tego, jak długo żyło w Wielkiej Brytanii i czy uczone było języka polskiego, historii, religii itp. Karolina, mama 8-letniego Pawła Czy dzieci powracające do Polski, są w stanie poradzić sobie z programem nauczania w polskich szkołach? Wydaje mi się, że są, choć pewnie będą musiały nadrobić zaległości. Wszystko zależy od tego, jak długo trwała nauka w Anglii i czy dziecko uczyło się polskiego w domu lub w polskiej szkole. Tomasz, tata 9-letniej Moniki Na jakim poziomie jest znajomość języka polskiego wśród polskich dzieci mieszkających w Wielkiej Brytanii? Wiem na pewno, że są z tym spore problemy. Ostatnio podeszła do mnie 4-letnia dziewczynka i powiedziała: Lubię Twoją bluzkę, zamiast: Podoba mi się Twoja bluzka. Jest to w miarę normalne w miejscu, gdzie mówi się dwoma językami, ale jeśli nie zwraca się na to uwagi, to może już być niebezpieczne. Agnieszka nauczyciel Który język, dziecko żyjące w Wielkiej Brytanii powinno lepiej opanować polski czy angielski? Myślę, że warto kłaść nacisk na jak najlepsze nauczenie obu języków. Nigdy nie wiadomo, jak potoczą się losy dziecka. Może zechce wrócić do Polski, i co wtedy? Będzie robiło błędy ortograficzne i stylistyczne? Jeśli zaś zostanie w Anglii lub innym anglojęzycznym kraju, to równie ważne będzie to, aby i ten język nie stwarzał mu problemów. Maria, mama 6-letniego Konrada 5

6 Taśmy historii Konkurs z Mumio nr 35 (190) 31 sierpnia 2007 T E M A T N U M E R U wstydziły się mówić w swoim ojczystym języku przy angielskich rówieśnikach. Pedagodzy zgodnie twierdzą, że jest to sygnał, iż dzieje się źle. Trudność może wynikać oczywiście z wielu przyczyn, takich jak np. obawa przed odrzuceniem, lecz jakby na to nie patrzeć, wciąż dotyka to problemu związanego z samoakceptacją dziecka, niską samooceną czy trudnościami z identyfikacją siebie na tle grupy. Psycholog Poradni Polskiej Nasza Rodzina, Marta Dyn, tłumaczy: Wydaje mi się, że dzieci te mogły obawiać się krytyki ze strony rówieśników, tym bardziej, jeśli miały wcześniej jakieś nieprzyjemne incydenty związane z dyskryminacją ich ojczystego języka. Trzeba jednak być bardzo czujnym. Myślę, że nauczyciele mają tu wiele dobrego do zrobienia. Mogą witać się z dziećmi w różnych językach, po to, aby każdego ranka słyszały kilkanaście cześć w rozmaitych językach. Inne języki staną się wówczas naturalnym elementem ich środowiska. Polskie dzieci mieszkające w Wielkiej Brytanii często wstydzą mówić się w rodzimym języku przy anglojęzycznych rówieśnikach Nie zdziałamy cudów Z zaniedbaniem edukacji języka polskiego wiąże się kolejna ważna kwestia. Chodzi o dzieci, których rodzice decydują się na powrót do Polski. Mój syn Kacper ma 7 lat. Wracamy do Polski. Mamy poważne obawy, czy dziecko poradzi sobie w szkole skarży się mama Kacpra, która od kilku lat mieszka w Londynie. Nasza Karolina chodzi do sobotniej szkoły, ale my zdajemy sobie sprawę z tego, że to nie wystarczy komentują rodzice. Planujemy powrót do Polski i boimy się o to, jak nasza 8-letnia córka poradzi sobie w szkole. Sobotnie szkoły działające na terenie Wielkiej Brytanii nie są w stanie ani przeciwdziałać temu problemowi, ani go zwalczyć. Powód jest prosty dzieci uczą się tylko w soboty. Celem takich szkół jest przede wszystkim wspomaganie dzieci, które zostają na stałe w Wielkiej Brytanii. Ich wsparcie polega na nauce pisania i czytania po polsku, a także na rozbudzaniu zainteresowania kulturą polską. To bardzo dużo. Sobotnie Polskie Szkoły nie są jednak w stanie zaspokoić potrzeb dzieci powracających do Polski, a także przygotować ich do nauki w polskim systemie. To po prostu niemożliwe mówi dyrektor metodyczny Szkół Nasze Dzieci, Magdalena Kaniewska. Dzieci musiałyby uczęszczać do polskiej szkoły przez cały tydzień, aby udało się przygotować je do powrotu do Polski. Rodzice powinni o tym wiedzieć. Nie zdziałamy cudów. Dziecko powracające do Polski wymaga zupełnie innego prowadzenia pod względem językowym, niż dziecko zostające w Wielkiej Brytanii. Program nauczania wymaga modyfikacji. Trzeba się z tym pogodzić. Rodzice, którzy dostrzegają wagę tego zjawiska, uważają, że polskie dzieci po powrocie do kraju, napotkają wiele trudności. W polskiej szkole jest wyższy poziom, stawia się wyższe wymagania, czasem zbyt wysokie komentuje mama jednego z uczniów sobotniej szkoły Nasze Dzieci w Leyton. Uważam, że program nauczania w Polsce jest zbyt rozbudowany, przesadzony. Polska oświata nie jest jeszcze otwarta na świat, nie jest gotowa przyjąć i wspierać programowo dzieci z zagranicy. Poza tym luz brytyjskiej szkoły spotka się z mocnym kontrastem wymagań w polskiej szkole. Trudno zaradzić temu problemowi lub go zignorować, aczkolwiek grupa pedagogów ze szkół Nasze Dzieci twierdzi, że jeśli rodzice planują powrót, wówczas odpowiednio wcześnie muszą przygotować do tego dziecko. Chodzi o zapewnienie dodatkowych, indywidualnych, zajęć z zakresu posługiwania się językiem polskim, rozumienia tekstów pisanych, swobodnego wyrażania myśli w mowie i piśmie. Przydadzą się także zajęcia z historii i geografii. Po powrocie do Polski na pewno jeszcze przez jakiś czas konieczne będzie wspomaganie dziecka w nauce. Przyłącz się do akcji Dostrzegając skalę problemu, założyciele i pedagodzy Przedszkoli Polskich i Szkół Języka Polskiego Nasze Dzieci, inicjują działania, których dotąd nie podjęły się żadne placówki edukacyjne w Wielkiej Brytanii. Będzie to wspieranie rodziców i dzieci żyjących w Wielkiej Brytanii. Została przygotowana akcja Nasze Dzieci Piszą i Czytają, która ma uświadomić rodzicom skalę zagrożenia, wspierać ich w indywidualnej pracy z dzieckiem w domu. Natomiast dzieci ma zachęcać do mówienia, pisania i czytania po polsku. Goniec Polski zdecydował się wspierać charytatywną inicjatywę pedagogów. Dzięki temu działaniu rodzice otrzymają pomoc z zakresu pedagogiki, logopedii, metodyki po to, by czuli się na siłach, gdy będą pomagać swoim dzieciom w rozwijaniu polskości. Akcja Nasze Dzieci Piszą i Czytają z pomocą Gońca Polskiego będzie docierać do dużych i małych Polaków w całej Wielkiej Brytanii. Co tydzień będą publikowane materiały edukacyjne dla dzieci i dorosłych, uruchomione zostaną specjalne dyżury specjalistów w radiu oraz telekonferencje, podczas których będzie można zasięgnąć porady ekspertów. Będzie można wziąć udział w cyklicznych warsztatach dla rodziców i dzieci, skorzystać z porad logopedów, napisać a do specjalisty. Dzieci będą mogły przyłączyć się do pisania i czytania po polsku oraz wygrać wspaniałe nagrody. Z akcją Nasze Dzieci Piszą i Czytają docieramy także do Polski. Dajemy tym samym sygnał rodzicom przygotowującym się do wyjazdu na Wyspy, że będziemy troszczyć się o ich pociechy. Akcja skierowana jest również do edukatorów w Polsce, którzy przyjmują pod swoją opiekę dzieci powracające z Wysp. Wszystko po to, aby pomóc, wesprzeć na duchu, pokierować, uświadomić i zachęcić rodziców i dzieci do zabawy językiem polskim. Jak można pomóc polskim dzieciom w Wielkiej Brytanii? Przyłącz się do dyskusji! Napisz do nas na adres: Sonda Gonca Temat numeru Wojna i pokój I S S N Wojna i pokój ` nr 35 (190) Czy 1 września to data ważna dla Polaków? tak nie 22% 72% Ostatnia Sonda Gońca dotyczyła tematu numeru Wojna 6% nie mam zdania i pokój. Oto wyniki naszej ankiety: 0% 35% 75% Z sondażu wynika, że według 72 proc. Czytelników, data rozpoczęcia II wojny światowej jest ważna dla Polaków. Natomiast ponad jedna piąta ankietowanych uważa, że data 1 września nie jest ważna dla naszego narodu. Za tydzień przedstawimy wyniki sondażu dotyczącego tematu W skarpetkę, do banku czy do domu, a od dzisiaj na stronie możecie wziąć udział w naszej następnej ankiecie. 6 nr 37 (192), 14 września 2007

7 ???? 7

8 ???? 8 nr 37 (192), 14 września 2007

9 S P I S fot. Rafphotostudio Polski tygodnik w Londynie 26 nr 37 (192) Pora na mieszkanie? ISSN ZAMIAST WSTĘPU Dwa akty śmiechu! nr 37 (192) 14 września PROJEKT OKŁADKI: Redaktor naczelna Katarzyna Kopacz Fakt, że polskie dzieci mieszkające w Wielkiej Brytanii zapominają, jak prawidłowo mówić po polsku, zauważyłam w kościele. Podczas mszy dla dzieci, ksiądz zadawał pytania, a kilkulatkowie na nie odpowiadali. Jedni całkiem zgrabnie, inni tylko po angielsku, a jeszcze inni z pozornie prostych wyrazów robili straszne językowe dziwolągi. Kolejnym przykładem na to, że młodzi Polacy zapominają tutaj rodzimego języka, była wizyta nastoletniego rodzeństwa w naszej redakcji. Podczas rozmowy z jedną z naszych dziennikarek okazało się, że po blisko dwóch latach spędzonych w angielskim collegu, zapomnieli już sporej liczby słów lub ich prawidłowej ich odmiany. Dlatego, kiedy okazało się, że przy współpracy zaprzyjaźnionych z redakcją pedagogów ze szkół i przedszkoli Nasze Dzieci można zorganizować akcję pod hasłem Nasze Dzieci Piszą i Czytają, promującą pielęgnowanie języka polskiego wśród najmłodszych Polaków, od razu zdecydowaliśmy się w nią zaangażować. Jakie będą jej efekty? Tego mam nadzieję, Drodzy Czytelnicy, dowiemy się od Was i Waszych pociech. T R E Ś C I TOMASZ WALĘCIUK Na co naprawdę nas stać, pokażemy na olimpiadzie mówią właściciele Traditional Rikshaws Ltd. największej firmy rykszowej w Londynie. Tomek i Bartek w znacznym stopniu przyczynili się do inwazji ryksz w angielskiej stolicy. ADRES: POLISH TRADE CENTRE 48 Haven Green, Ealing, London W5 2NX, tel REDAKCJA (EDITORIAL): Katarzyna Kopacz (red. nacz.), Michał Szaflarski (zast. red. nacz.), tel , Kamila Cybulska (korekta), Natalia Chomik (korekta), Aleksandra Pytlak (korekta) WSPÓŁPRACA: D. Bawołek, A. M. Borkowski, B. Bugała-Miler, K. Bzowska, Ł. Jachimiak, M. Kaniewska, A. Korcz, T. Kozłowski, T. Krotos, A. MacBride, R. Małolepszy, M. Marek, P. Marek, A. Miedziński, M. Mills, P. Podchorodecki, A. Rynkiewicz, P. Sikora, M. Sygnarowicz, J. Skibicka, E. Tomasik, K. Wiciak, SKŁAD I GRAFIKA: Rafał Głowa (red. tech. i admin.www) tel , Tomasz Rataj, Tomasz Walęciuk (DTP) MARKETING I REKLAMA (ADVERTISING) tel , fax: , Marta Kaszuba (PR) , Urszula Napiórkowska , Sylwia Bohatyrewicz , Karolina Kurkus , Agnieszka Jadwiszczak , Mariusz Zdeb , FINANSE: Małgorzata Dryjska , 4 Nasze dzieci piszą i czytają 10 Goniec Nieruchomości Pora na mieszkanie? 31 Kredyt dla emigranta 36 Gonia i Gonio 42 Mama na Wyspach 43 Goniec Rozrywka 44 Dwa akty śmiechu 46 Informacje lokalne Książka i film 47 z Wielkiej Brytanii dla każdego Polski Londyn 48 Wiadomości z Polski 12 Prosto z Wysp 14 Wiadomości ze świata OBSŁUGA OGŁOSZEŃ DROBNYCH I PRENUMERATY (CLASSIFIED ADS AND SUBSCRIPTION): Katarzyna Szalla-Kalinowska , 18 Polonia na Wyspach DYSTRYBUCJA tel Britpress Wpadam w słowo 49 PRZEDSTAWICIELSTWO W BIRMINGHAM: England.pl , , 21 Polpress Przeżyj to sam 50 Fot: PAP Archiwum Shutterstock 22 Formuła 1 Galeria 52 WYDAWCA (PUBLISHER): Goniec Ltd 24 English page Sport z Polski Rykszowa rewolucja Sport ze świata Oszczędzać czy Sport Wielka Brytania 58 Ogłoszenia drobne 60 Dyrektor generalny: Mieczysław Cezary Olszewski Dyrektor: Monika Horeczy , Nakład: egzemplarzy ISSN Redakcja Gońca Polskiego nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych ogłoszeń. Redakcja zastrzega sobie prawo odmowy publikacji ogłoszenia bez podania przyczyny. wydawać? 9

10 W I A D O M O Ś C I Z P O L S K I Sejmowa agonia Kolejne wybory do sejmu odbędą się już 21 października 7 września 2007 r. to już historyczna data. Posłowie skrócili kadencję Sejmu po wielu miesiącach kryzysu rządowego. Wybory odbędą się 21 października. fot Paweł Kula PAP Za samorozwiązaniem głosowało 377 posłów, przeciwko 54., wstrzymało się 20. Datę wcześniejszych wyborów wyznaczył prezydent. Lech Kaczyński nie miał wielkiego pola manewru. Termin głosowania nie może być późniejszy niż 45 dni od daty uchwały o samorozwiązaniu. Zgodnie z sugestiami polityków PiS-u, prezydent zdecydował, że wybory odbędą się 21 października. Po 1989 roku Polacy wybierali Sejm pięć razy: w 1991, 1993, 1997, 2001 oraz w 2005 roku. Dwa razy kadencja Sejmu była skracana. W 1991 roku samorozwiązał się tzw. Sejm Kontraktowy, którego powołanie uzgodniono w porozumieniach Okrągłego Stołu. Sejm ten pracował dwa lata, od 4 lipca 1989 roku do 25 listopada 1991 roku. Drugi raz kadencja Sejmu została skrócona w 1993 roku, tym razem przez prezydenta Lecha Wałęsę. Wybrany po raz pierwszy w wolnych wyborach, parlament III RP przetrwał niecałe dwa lata. W maju 1993 roku posłowie przegłosowali wotum nieufności dla gabinetu premier Hanny Suchockiej, złożone przez Klub Parlamentarny Solidarność. Ponieważ we wniosku nie przedstawiono kandydata na nowego premiera, prezydent Lech Wałęsa skorzystał ze swoich konstytucyjnych uprawnień nie przyjął dymisji rządu Hanny Suchockiej i rozwiązał parlament. Niezależnie od ocen politycznych jedno jest pewne: nowe wybory to efekt niemożliwości utworzenia większości rządowej. Co będzie po nich? Wyniki sondażu Dziennika wskazują, że poczucie ulgi, jakie w ubiegły piątek towarzyszyło chyba wszystkim, nie potrwa długo. Bo po wyborach sytuacja będzie równie trudna: żadna z partii nie może liczyć na większość pozwalającą na samodzielne rządy. (dziennik.pl/ gazeta.pl) Ostrzej z tą Polską! Były prezydent Aleksander Kwaśniewski przeprosił za mocne słowa, które padły w wywiadzie dla Vanity Fair Wszystkich, w Polsce i w Niemczech, którzy poczuli się zaskoczeni, skonfundowani i urażeni tymi sformułowaniami przepraszam napisał w poniedziałek b. prezydent Aleksander Kwaśniewski w sprostowaniu do swego wywiadu dla magazynu Vanity Fair. O co dokładnie rozpętała się burza? Otóż Aleksander Kwaśniewski udzielił zdumiewających rad władzom w Berlinie. W wywiadzie dla niemieckiego wydania,,vanity Fair powiedział, że z Polską trzeba będzie ostrzej postępować, jeśli wybory wygra PiS i nie zmieni swojej polityki wobec Niemiec. Dotąd żaden z polskich polityków nie posunął się do tego, aby sugerować obcemu państwu zaostrzanie stosunków wobec własnego kraju. Strategię rządu PiS-u wobec sąsiadów zza Odry Kwaśniewski określił diabelnie złym pomysłem i kursem na prowokację. Były prezydent pochwalił też Angelę Merkel za to, że do tej pory nie uległa prowokacjom Warszawy. Dodał również, że,,gdyby po wyborach Kaczyńscy mieli pozostać u władzy, Niemcy powinny się zastanowić, czy nie zaostrzyć kursu. W kontrowersyjnym wywiadzie Kwaśniewski stwierdził też, że upadek polskiej demokracji to realna groźba. Rząd Jarosława Kaczyńskiego,,niszczy bowiem standardy polityki i buduje swoją pozycję na strachu, wypycha za granicę ludzi młodych i dynamicznych, polega na tajnych służbach i tropieniu obywateli. fot. Grzegorz Momot (PAP) (dziennik.pl) 10 nr 37 (192), 14 września 2007

11 W I A D O M O Ś C I Z P O L S K I Sondaż,,GW : PiS i PO idą łeb w łeb,,gazeta Wyborcza : Na starcie kampanii wyborczej dwóch faworytów, PiS i PO, cieszy się identycznym poparciem po 28 proc. To wynik sondażu przeprowadzonego przez PBS DGA w ubiegły weekend, już po rozwiązaniu Sejmu. Poza PO i PiS powyżej 5-proc. progu wyborczego znalazły się tylko dwie partie: LiD (11 proc.) i Samoobrona (5 proc.). W porównaniu z poprzednim sondażem PiS stracił 2 punkty procentowe. PO i LiD zyskały po 2 procent. Poparcie dla Samoobrony nie zmieniło się. Według obliczeń Polska w Schengen fot. Radek Pietruszka (PAP) Gdy Polska wejdzie do Schengen kontrole paszportowe zostaną zniesione,,gazety, gdyby wybory zakończyły się takim wynikiem, PiS wprowadziłby do Sejmu 179 posłów, PO 176, LiD 68, Samoobrona 35, Mniejszość Niemiecka 2.,,Gazeta Wyborcza zapytała Polaków, które partie najbardziej nadają się do rządzenia krajem. Najwięcej pozytywnych ocen otrzymała Platforma Obywatelska 49 proc. PiS dobrze ocenia 37 proc. badanych. Najmniej pozytywnych ocen dostały LPR i Samoobrona odpowiednio 8 i 9 proc. W rankingu partii, które nie powinny rządzić krajem, bezkonkurencyjna jest Samoobrona 60 proc. badanych. Nieco mniej osób wskazało LPR 47 proc. Najmniej negatywnych ocen otrzymały PSL 12 proc. i PO 15. Sondaż dla,,gw przeprowadziła PBS DGA na reprezentatywnej grupie 1032 osób. (gazeta.pl/onet.pl) Wejście Polski do układu Schengen oznacza m.in. zniesienie kontroli paszportowych na przyszłej granicy wewnętrznej z Niemcami, Słowacją, Czechami i Litwą. Będą one natomiast bardziej szczegółowe na granicy zewnętrznej z Rosją, Białorusią i Ukrainą. Wszystko po to, by zapobiegać nielegalnej imigracji i przemytowi. Strefa Schengen ma zostać rozszerzona od 1 stycznia 2008 r.; wtedy też na przejściach lądowych i morskich z innymi krajami tego układu zniesione zostaną kontrole paszportowe. Nieco później, bo do końca marca, nastąpi to na lotniskach. Zniesienie kontroli na granicy z państwami Schengen nie oznacza, że formalnie przestanie ona istnieć. Będzie ją jednak można przekraczać niemal w dowolnym miejscu, co będzie ułatwieniem m.in. dla turystów, którzy czasem nieświadomie wchodzą na teren unijnych sąsiadów. Strażnicy graniczni z przejść przeniosą się na trasy międzynarodowe i dojazdowe do granicy. Pojawią się też tzw. grupy mobilne zespoły patrolowo-interwencyjne, których zadaniem będzie sprawdzanie dokumentów, legalności pobytu cudzoziemców oraz zapobieganie przemytowi. Na przejściach przyszłej zewnętrznej granicy Polski z Rosją, Ukrainą, Białorusią kontrole wjazdowe będą bardziej skrupulatne. By ją uszczelnić już od kilku lat zwiększano tam liczbę strażników granicznych obecnie jest ich blisko 10 tys. Mają tam też powstać nowe przejścia graniczne 4 są planowane na granicy z Ukrainą. (dziennik.pl) W SKRÓCIE Więcej czasu na wymianę dowodów Wydłużenie okresu wymiany dowodów osobistych do 31 marca 2008 r. zakłada ustawa przyjęta niemal jednogłośnie przez Sejm w ubiegły piątek. Zgodnie z dotychczasowymi przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dowody osobiste miały zostać wymienione do 31 grudnia 2007 r. Ponieważ jednak w urzędach zaczęły tworzyć się kolejki, a z danych z końca sierpnia wynikało, że na wymianę dokumentów czeka jeszcze ok. 5 milionów osób, MSWiA zaproponowało wydłużenie tego okresu. (gazeta.pl) Karta Polaka Nasi rodacy z Litwy, Białorusi i innych krajów zza wschodniej granicy, będą mogli otrzymać bezpłatną wizę do Polski, zatrudniać się tu, a nawet zakładać firmy. Posłowie przyjęli ustawę o Karcie Polaka, która przyznaje te wszystkie przywileje. Może ją otrzymać osoba, której przynajmniej jedno z rodziców lub dziadków miało polskie obywatelstwo. Do tego trzeba się wykazać dobrą znajomością naszego języka i złożyć pisemną deklarację o przynależności do narodu polskiego. Kartę wystawi konsul i będzie ważna przez 10 lat. (dziennik.pl) Panasewicz za kratkami? fot. Jacek Turczyk (PAP) fot. Krzysztof Świderski PAP Do pięciu lat więzienia grozi wokaliście Lady Pank, Januszowi Panasewiczowi, który w czerwcu podczas koncertu w Pruszczu Gdańskim rzucił ze sceny butelką wody, trafiając 23- letnią fankę. Muzykowi postawiono zarzut naruszenia nietykalności fizycznej poszkodowanej oraz uszkodzenie jej mienia, tj. aparatu fotograficznego. Panasewicz nie przyznał się do stawianych mu zarzutów. Nie kwestionuje, że rzucił butelką, ale zaprzecza, aby celowo i świadomie chciał nią trafić w kogokolwiek. (gazeta.pl) 11

12 P R O S T O Z W Y S P fot. M. Titow Tkwiąc KATARZYNA BZOWSKA w londyńskim korku Tego strajku nie powinno być. Związkowcy z londyńskiego metra zaakceptowali to samo porozumienie, które istniało już wcześniej. Jedyna różnica polega na tym, że teraz mają to wszystko na piśmie. Z powodu tego jednego podpisu, miliony londyńczyków przeżyły trzy dni komunikacyjnego koszmaru. Kiedy wraz z innymi stałam na przystanku autobusowym, podziwiałam spokój mieszkańców tego miasta. Metro nie jeździ? To idziemy piechotą. Nie dostałam się do tego autobusu? Przyjedzie następny. Żadnego narzekania ani przekleństw. A mnie aż kusiło, aby rzucić wiązankę. Taką czysto polską. Zanim doszło do częściowej prywatyzacji metra (tzn. oddania naprawy torów prywatnej firmie), związkowcy ostrzegali, że bezpieczeństwo podróżnych będzie mniejsze. Nie wiem, czy tak się stało w praktyce. Wiem jedno: firma, która wygrała przetarg zbankrutowała. I stąd nasze obecne problemy, bo związkowcy bali się o swoją emerytalną przyszłość. Nie tylko podczas strajku metra Londyn porusza się w żółwim tempie. Przed kilku laty dziennikarka Evening Standard udowodniła, że w obecnych czasach, nawet w godzinach szczytu, jazda rydwanem wybudowanym na wzór pojazdu z 60 r. n. e., którym jeździła królowa Boadicea stojąca na czele powstania przeciwko Rzymianom, jest równie szybka, choć mniej wygodna niż luksusową limuzyną. Harriet Arkel przejechała konnym pojazdem trasę między Muzeum Brytyjskim a Hyde Park Corner w godzinę, ze średnią szybkością 15 km na godz., a na niektórych odcinkach jej kucyki rozwijały prędkość do 30 km na godz., co w tych warunkach nie udaje się samochodom. Korki w Londynie nie są niczym nowym. Mam w swoim archiwum reprodukcję rysunku przedstawiającego Hyde Park Corner w dniu, gdy otwarto tam w 1851 r. Wielką Wystawę. Jeden wielki korek. Oczywiście konnych powozów. Mam też zdjęcie tego samego miejsca z lat międzywojennych. Tym razem jest to zator samochodów przypominających współczesne londyńskie taksówki najwygodniejsze na świecie! Jak wygląda aktualnie to miejsce każdy wie. Przed pierwszą wojną światową pojazdy (wówczas przede wszystkim konne) poruszały się po Londynie ze średnią szybkością 20 km na godz. W 1995 r. ta średnia wynosiła 13 km na godz., a obecnie nie przekracza 10 km na godz.. I to pomimo (a może z powodu) wprowadzenia opłat za wjazd do centrum miasta. To posunięcie nie mogło przynieść zmniejszyć zatłoczenia ulic, bo nie nastąpiła żadna poprawa w komunikacji masowej. W pewnym sensie Londyn jest ofiarą swego historycznego szczęścia. Ostatnim wielkim kataklizmem, który spustoszył znaczącą część miasta, był pożar w 1669 r. Wówczas zniszczenia były większe niż te spowodowane przez bombardowania Luftwaffe. Londyn pod względem układu ulic i zabudowy, jest nadal miastem, po którym najlepiej poruszać się pieszo. Ale już wiktoriański Londyn był tak zatłoczony, że trzeba było podjąć radykalną decyzję. W 1843 r. wybudowano pierwszy tunel dla pieszych pod Tamizą. W ten sposób zmniejszono ruch na mostach i zapewniono bezpieczeństwo przechodniom. Był on tak dobrej konstrukcji, że generalny remont przeprowadzono dopiero w 1990 r. Po sukcesie tunelu, inżynierowie doszli do wniosku, że jest to najlepsze rozwiązanie i wprowadzili komunikację do podziemia. Pierwszą linię kolei podziemnej noszącą nazwę Metropolitan Railway (nazwa underground, jak po angielsku nazywa się metro, została wprowadzona dopiero w 1908 r.), łączącą stację Paddington z City, otwarto w 1863 r. W 1884 r. wielkim wydarzeniem była inauguracja linii okrężnej (Circle Line), łączącej największe stacje kolejowe miasta. Dało to podstawę do powstania układu komunikacyjnego Londynu, obowiązującego do dziś. Apogeum rozwoju metra nastąpiło w połowie XX w., gdy je upaństwowiono. Przez następne pół wieku mieliśmy do czynienia z powolną, a potem coraz szybszą jego degradacją. W 1997 r. na fali obietnic polepszenia upadających służb publicznych do władzy doszła Partia Pracy. John Prescott, minister transportu w pierwszym rządzie Tony ego Blaira, powiedział: Przyznam się do porażki, jeśli w ciągu pięciu lat nie uda mi się doprowadzić do tego, że ludzie częściej będą rezygnować z podróży samochodem na rzecz transportu publicznego. Nie zrobił jednak tego. Również Ken Livingston w swym manifeście wyborczym na mera Londynu zapowiadał zmiany w transporcie miejskim. Od razu zlikwidował dokładny rozkład jazdy autobusów miejskich, a w zamian na przystankach wprowadził informację o częstotliwości ich pojawiania się. Drugim posunięciem było wprowadzenie płatnego wjazdu do centrum. Ten wydzielony teren obejmował City i West End. Założenie było takie, że ludzie pracujący w tej części miasta (tam się nie mieszka) przesiądą się z samochodów do metra i autobusów. Podobno był to sukces. Rzeczywiście, w metrze ścisk charakterystyczny dla godzin szczytu mamy przez cały dzień. Z powodu tego sukcesu strefę wydzieloną rozbudowano znacznie na zachód miasta. I tu wyszła cała hipokryzja mera Londynu (który lubi epatować komunistyczną ideologią dbania o klasy upośledzone), bo ta część miasta to dzielnice mieszkaniowe. Dodajmy: bogate. Mieszkający tutaj (Kensington, Notting Hill itp.) ludzie zamożni, którzy często pracują w City, dziś do pracy mogą jechać samochodem. Nie płacą. Nic dziwnego, że wzrosło zatłoczenie miasta. Kolejnym posunięciem Livingstona było wprowadzenie tzw. Oyster Card. Ich posiadacze płacą znacznie mniej za przejazdy, niż gdy kupują najdroższe na świecie bilety jednorazowe. I znowu mamy do czynienia z wprowadzeniem nierównego traktowania mieszkańców miasta. Na tym posunięciu ucierpiały osoby zamieszkałe w południowym Londynie, gdzie sieć metra jest bardzo skąpa. Znacznie łatwiej i szybciej można dostać się z tej części miasta do centrum zwykłymi pociągami. Kiedy jeden z moich angielskich znajomych złośliwie pytał o to, czy chcąc przekroczyć Tamizę, musi mieć paszport, odpowiedziałam: Wystarczy, że Oyster Card wrzucisz do rzeki. Kiedy w dzień strajku poruszałam się koleją, by naokoło dotrzeć do celu, najbardziej złościł mnie nie tłok, nie idiotyczna decyzja związkowców, ale słodki głos płynący z głośników, że Oyster Card nie obowiązuje na kolei. Nawet tego dnia interes własny zarządu kolei był ważniejszy niż interes podróżnych. Czy na ten jeden dzień nie można było zawiesić przepisów? Wszystkie te myśli przychodziły mi do głowy, gdy w dzień po strajku, kiedy metro było dalekie od normalności, stałam na Earl s Courcie, czekając na pociąg wahadłowy (jeden na czterdzieści minut). Czy dożyję czasów, że dotarcie z miejsca A na miejsce B w Londynie przestanie graniczyć z cudem? Obawiam się, że nie. 12 nr 37 (192), 14 września 2007

13 ???? 13

14 W I A D O M O Ś C I Z E Ś W I A T A Początek bitwy o traktat Minister spraw zagranicznych Francji Bernard Kouchner (P) i brytyjski sekretarz stanu ds. zagranicznych David Miliband W portugalskim Viana de Castelo unijni szefowie dyplomacji rozpoczęli w ubiegłą niedzielę uzgadnianie nowego traktatu. To ma być prawdziwy sprint negocjacyjny. Portugalczycy chcą, by traktat wzmacniający władzę Brukseli, uzgodniony został zaledwie w sześć tygodni. Przywódcy Unii od blisko 10 lat bez skutku starają się ustanowić traktat, który dostosuje instytucje Wspólnoty do działania w gronie blisko 30 państw. Uzgodniony w grudniu 2000 r. w Nicei dokument od razu okazał się niewystarczający, a przyjęta cztery lata później unijna konstytucja poległa w referendach we Francji i Holandii. Oficjalnym powodem pośpiechu są wybory do Parlamentu Europejskiego w 2009 r. Do tego czasu nowy traktat ma być nie tylko uzgodniony, ale i ratyfikowany. Bez tego, twierdzi Barroso, fot. Estela Silva (PAP) wyborcy będą przekonani, że integracja przechodzi kryzys i nie pójdą do urn. Brukselscy eksperci nie mają jednak wątpliwości: prawdziwy powód jest inny. W 278-stronicowym projekcie traktatu, który przedstawili Portugalczycy, znalazły się właściwie wszystkie istotne zmiany, jakie miała wprowadzić konstytucja. Przywódcy,,27 nie chcą zbyt długo pochylać się nad dokumentem, bo skutek mógłby być taki sam jak w 2005 r. odrzucenie go przez coraz bardziej ostrożnych wobec Unii wyborców. Jeśli traktat zostanie przyjęty, pracami Unii zacznie kierować wybierany na pięć lat przewodniczący Rady UE. To jeszcze nie prezydent zjednoczonej Europy, ale ktoś, ktojuż zdecydowanie bardziej jest kojarzony z federalnym państwem niż obecny system przejmowania przez kolejne kraje półrocznego przewodnictwa w Unii Europejskiej. (dziennik.pl) Bin Laden radzi: przejdźcie na islam! Najbardziej poszukiwany terrorysta świata, Osama bin Laden, radzi Amerykanom przejść na islam. Muzułmanie nie płacą podatków i mają tanie kredyty przekonuje w specjalnym orędziu do mieszkańców USA w rocznicę ataków z 11 września. Przesłanie bin Ladena przejęła CIA, bo herszt terrorystów chciał, by taśma trafiła do telewizji dokładnie 11 września, w szóstą rocznicę zamachów na World Trade Center. Amerykanom udało się zdobyć kasetę, by sprawdzić, czy nie ma tam wezwań do krwawych zamachów. Tym razem ich nie było, bezpośrednich gróźb pod adresem USA również nie. Było za to wezwanie bin Ladena do zmiany przez Amerykanów sposobu życia. Najbardziej poszukiwany terrorysta na świecie zapewnia, że zlikwiduje globalne ocieplenie, władzę dużych korporacji, i skończy z przestępczością w Ameryce. Wystarczy tylko obalić demokrację i rządy Busha. I skończyć z takimi błędami jak atak na Afganistan czy Irak. Bin Tuż przed 6. rocznicą zamachu na World Trade Centre, Osama Bin Laden znów przemówił do Amerykanów Laden pokazuje też swoje drugie oblicze. Człowieka, który martwi się o los zwykłych Amerykanów. Prawie płacze nad losem biednych amerykańskich żołnierzy, których ci źli politycy z Waszyngtonu wysłali na śmierć. Terrorysta daje Amerykanom dwie szanse na koniec wojny. Albo będzie koniec demokracji w Stanach i wszyscy zaczną wierzyć w Allaha, albo dalej będzie się lała krew. CIA przewiduje ten drugi wariant. Ostrzega, że Al-Kaida szykuje w USA zamachy na,,wielką skalę. (dziennik.pl) fot. Ali Haider 14 nr 37 (192), 14 września 2007

15 W I A D O M O Ś C I Z E Ś W I A T A Proces Bierezowskiego fot. Borys Razganow PAP Borys Bierezowski. kiedyś ulubieniec Kremla, dziś jest chłopcem do bicia Pod nieobecność głównego oskarżonego, w Moskwie ruszył proces Bierezowskiego. Dawny oligarcha, który niegdyś brylował na kremlowskich salonach, dziś jest oskarżony o zdefraudowanie milionów rubli. Nikt nie ma jednak wątpliwości, że wytoczenie procesu akurat teraz, to polityczna zemsta na człowieku, który prezydenta Władimira Putina nazywa przestępcą, i wzywa, by Pożegnanie Pavarottiego fot. C. PERI oraz M. PERCOSSI Agencja Pool Pavarottiego żegnały tłumy fanów i osobistości świata muzyki odsunąć go od władzy. 61-letni rosyjski miliarder, który od 2000 roku mieszka w Wielkiej Brytanii, został oskarżony o przywłaszczenie ok. 215 mln rubli (6,1 mln euro). Pieniądze miały zostać wyprowadzone w połowie lat 90. z kasy Aerofłotu, gdy Bierezowskiego dopuszczono do prywatyzacji flagowego rosyjskiego przewoźnika lotniczego. Teraz grozi mu do 10 lat więzienia. Choć pierwsze zarzuty w sprawie pojawiły się już w 1999 r., dopiero teraz trafiła ona na wokandę gdy Bierezowski stał się dla Kremla ulubionym chłopcem do bicia. W ostatnich miesiącach rosyjskie organy ścigania zarzuciły mu powiązania z dwoma głośnymi nie tylko w Rosji zabójstwami: śmiercią dziennikarki Anny Politkowskiej i mieszkającego w Londynie byłego agenta FSB, Aleksandra Litwinienki. Oboje byli zawziętymi krytykami Putina i jego administracja musiała odpierać zarzuty o zlecenie mordów. W obu przypadkach tłumaczenie było podobne: tropy prowadzą do Bierezowskiego. Oligarcha zapewnia, że jest na celowniku Kremla z powodu finansowania opozycji i apelowania do rodaków o bezkrwawą rewolucję przeciw Putinowi, podobną do ukraińskiej czy gruzińskiej. (dziennik.pl) W ubiegłą sobotę w katedrze w Modenie odbyły się uroczystości pogrzebowe Luciano Pavarottiego, który zmarł na raka w wieku 71 lat. Przed katedrą zgromadziły się tysiące wielbicieli światowej sławy tenora. Na początku mszy, odprawiający ją arcybiskup Modeny, Benito Cocchi odczytał telegram kondolencyjny Benedykta XVI. Papież podkreślił, że Pavarotti, jako wielki artysta, swym wspaniałym talentem,,oddał cześć Bożemu darowi muzyki. Niezwykle wzruszającym momentem ceremonii było odtworzenie nagrania wspólnego występu Luciano Pavarottiego i jego ojca Fernando, piekarza i kościelnego chórzysty w tej samej katedrze w Modenie. Wysłuchawszy tego nagrania, uczestnicy mszy powstali z miejsc i kilka minut bili brawo. Na ceremonię przybył premier Romano Prodi, który z ogromnym wzruszeniem wygłosił mowę żałobną. W katedrze byli również m. in.: były sekretarz generalny ONZ Kofi Annan, wokalista U2 Bono, i piosenkarz Zucchero. Luciano Pavarotti został pochowany na małym cmentarzu na przedmieściach Modeny w rodzinnym grobowcu. (onet.pl) W SKRÓCIE Gdzie zniknął podróżnik? Nikt nie wie, gdzie jest światowej sławy milioner i podróżnik Steve Fossett. Zasłynął okrążając Ziemię balonem, dziś szuka go rodzina i policja. 63-letniego Fossetta ostatni raz widziano, gdy z lotniska w Newadzie wystartował jednosilnikowym samolotem. Ekscentryczny milioner to bez wątpienia jeden z bardziej niezwykłych ludzi na świecie. Majątek zbił, grając na amerykańskiej giełdzie. Pieniądze pozwoliły mu na spełnianie swoich nietuzinkowych marzeń. Teraz ślad po Fossettcie zaginął. (dziennik.pl) Niepokój na Węgrzech Ponad 10 tys. przeciwników premiera Ferenca Gyurcsaniego demonstrowało przed węgierskim parlamentem, domagając się dymisji szefa rządu. Protesty mają trwać przynajmniej do 17 września. Wtedy bowiem minie rok od zamieszek, które wybuchły, gdy wyszło na jaw, że lewicowy premier okłamywał Węgrów, jakoby gospodarka kwitła i na Węgrzech było coraz lepiej, po to tylko, aby utrzymać się przy władzy. Tysiące rozjuszonych Węgrów wyszły wtedy na ulice. Od tamtej pory Węgrzy nieustannie protestują i żądają dymisji skompromitowanego szefa rządu. (dziennik.pl) Kontrowersyjne nabożeństwo fot. Dmitry Astakhov (PAP) fot. Shawn Thew (PAP) Rosyjska Cerkiew Prawosławna przekracza wszystkie granice śmieszności. Ostatnio na uroczystym nabożeństwie w cerkwi Chrystusa Zbawiciela w Sarowie, jeden z biskupów błogosławił żołnierzy, którzy zajmują się rosyjskimi bombami atomowymi, bo to dzięki nim i ich śmiercionośnym głowicom Rosja wciąż jest potęgą. Cerkiew nie uważa, że broń atomowa to coś złego. Według patriarchów, to właśnie bomby atomowe sprawiają, że Rosja jest niepodległa i jest mocarstwem. (dziennik.pl) 15

16 L O K A L N E W I E L K A B R Y T A N I A Rodzice Madeleine podejrzani fot. Luis Forra (PAP) Państwo McCann za zgodą policji wrócili do Wielkiej Brytanii po ponad czterech miesiącach spędzonych w Portugalii od czasu zaginięcia ich córki. Kate i Gerry McCann, którzy wielokrotnie powtarzali, że nie wyjadą z Portugalii dopóki nie odnajdą Madeleine, powiedzieli, że opuszczenie Praia da Luz nie jest ucieczką. Chcą po prostu wrócić do swojego domu w Rothley, gdzie przebywa obecnie pozostała dwójka ich dzieci. Decyzja o wyjeździe została podjęta w związku z dramatycznym zwrotem w prowadzonym śledztwie. Państwo McCann zostali w ubiegły piątek uznani za oficjalnych podejrzanych w śledztwie w sprawie zaginięcia czteroletniej Madeleine. Jak twierdzi BBC, policja podejrzewa, że Kate McCann może być odpowiedzialna za śmierć swojej córki. Zdaniem policji, dziewczynka mogła zginąć w wyniku nieszczęśliwego wypadku. Prowadzący dochodzenie policjanci przypuszczają, że Gerry McCann mógł pomóc w ukryciu ciała swojej córki. Podczas 11-godzinnego przesłuchania, policjanci sugerowali, że krew znaleziona na podłodze wynajętego przez McCannów samochodu należy do Madeleine. Rodzina twierdzi, że jest to niemożliwe, ponieważ samochód został wynajęty 25 dni po zniknięciu Madeleine. W wywiadzie dla dziennika,,sunday Mirror pani MaCann ujawniła, że policja wywierała na nią nacisk, aby przyznała się do nieumyślnego zabicia swojej córki. Gerry McCann powiedział w wywiadzie dla magazynu,,news of the World, że portugalscy policjanci skierowali na nich swoje podejrzenia, ponieważ chcą jak najszybciej zakończyć sprawę. Madeleine McCann zniknęła 3 maja z apartamentu hotelowego w portugalskim kurorcie Praia da Luz. Dotychczas nie natrafiono na jakikolwiek ślad dziewczynki. (bbc.co.uk/onet.ue) Test dla imigrantów Wszyscy wykwalifikowani pracownicy spoza Unii Europejskiej będą musieli uczyć się języka angielskiego zanim przyjadą do Wielkiej Brytanii. Rząd szacuje, że od 35 do 95 tysięcy wykwalifikowanych imigrantów, którzy wjechali do Wielkiej Brytanii w ubiegłym roku, nie było w stanie udowodnić, że potrafią mówić w języku angielskim. Według Brytyjskiej Izby Handlowej (British Chambers of Commerce), obowiązek nauki języka spowoduje zmniejszenie liczby przyjeżdżających za chlebem. Dyrektor Generalny British Chambers of Commerce, David Frost, powiedział: W ostatnich latach imigracyjni pracownicy byli gwarantem wzrostu ekonomicznego, posiadając poziom kwalifikacji, którego wielu młodych Brytyjczyków po prostu nie ma. Oczywiście, znajomość języka jest istotna, ale zastanawiałbym się, czy na tyle, by odprawić z kwitkiem tych, którzy pomagają wzrastać naszej ekonomii. Tymczasem minister spraw wewnętrznych, Jacqui Smith, powiedziała BBC, że jednym ze sposobów, który da pewność, że imigranci szybciej się zintegrują, jest oczekiwanie na to, że będą w stanie mówić po angielsku, gdy tu przyjadą. Wykwalifikowani pracownicy będą musieli wykazać się znajomością angielskiego na poziomie równym egzaminowi GCSE, zdawanym przez brytyjskich 16-latków na zakończenie szkoły średniej, tzw. małą maturą. (bbc.co.uk) fot. Patricia Dominguez PAP 200 funtów dla kobiet w ciąży Na konto każdej z ciężarnych kobiet w Wielkiej Brytanii trafi 200 funtów. Rząd chce w ten sposób zachęcić przyszłe matki do zdrowego odżywiania się w trakcie ciąży. Program,,Heath in Pregnancy Grant, zapowiedziany przez sekretarza zdrowia, Alana Jonsona, rozpocznie się w kwietniu 2009 roku. Ma doprowadzić do zmniejszenia śmiertelności niemowląt oraz wyrównania różnic w zdrowotności wśród dzieci. Krytycy zwracają uwagę na to, że nie ma żadnej gwarancji, że pieniądze zostaną wydane na zdrową żywność. Eksperci są zgodni, że dieta w okresie ciąży ma kluczowy wpływ na odpowiedni rozwój dziecka. (bbc.co.uk) Kurs funta (Dane z 11 września 2007 r. źródło: NBP/kantory.pl) Średni kurs funta według NBP: 1 GBP = PLN Podróż w czasie z BBC BBC poszukuje mężczyzn chętnych do trzytygodniowej podróży w czasie, by pracować jak górnicy w latach 20. ubiegłego wieku. Coal House (Dom Węglowy) będzie nowatorskim serialem telewizyjnym, stawiającym sobie za cel ukazania historii górnictwa szerszej publiczności. Do zagłębia węglowego w południowej Walii, bo tam została umiejscowiona akcja, przybywali samotni mężczyźni z całego świata, wynajmując kwatery u rodzin górników. Dom Węglowy chce ukazać tą historyczną rzeczywistość. Producenci poszukują mężczyzn kupno sprzedaż Gdańsk Katowice Kraków potrafiących sprostać wyzwaniu pracy górnika i życia w wiejskich chatkach bez żadnych wygód przez trzy tygodnie, w okresie październik/listopad Dom Węglowy będzie sprawdzianem fizycznej i emocjonalnej wytrzymałości. Nie będzie samochodów, telefonów komórkowych, telewizji. Mężczyźni będą żyć i pracować w warunkach z 1927 roku. Jeśli jesteś zainteresowany, zgłoś się: wejdź na stronę: bbc.co.uk/coalhouse lub zadzwoń: Colin Davies (reżyser/ producent). kupno sprzedaż Poznań Warszawa Wrocław nr 37 (192), 14 września 2007

17 ???? 17

18 L O K A L N E P O L O N I A Positively Poland wspiera centrum doradztwa prawnego Piosenki z całego świata! Z okazji 65 lat Związku Artystów Scen Polskich za Granicą, 30 września o godz. 12. w kościele pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli (1 Leysfield Road, W 12 9JF), zostanie odprawiona uroczysta msza święta w intencji wszystkich artystów, widzów i sympatyków teatru. 6 i 7 października, w ramach obchodów, w Sali Teatralnej POSK-u, zostanie wystawiony spektakl Piosenki z całego świata. Wezmą w nim udział m.in. Irena Anders, Irena Delmar, Maria Drue, Renata Chmielewska, Hanna i Nina Curran, Teresa Greliak, Violetta Gawara, Maja Lewis, Beata Szajowska, Tesa Ujazdowska, Arkadiusz Kuliński, Antoni Krzyżewski, Konrad Łatacha, Maciej O Shea, Przemysław Salomoński, Grzegorz Stachurski oraz Daniel Woźniak. Przedstawienie z udziałem polonijnych artystów będzie można zobaczyć dwa razy: 6 października o godz.18. oraz 7 października o godz. 16. Bilety w cenie 16, 14 i 13 funtów można nabyć w kasie POSK-u. Honorowy patronat nad obchodami objął prezydent Ryszard Kaczorowski oraz minister kultury i dziedzictwa narodowego, Kazimierz Michał Ujazdowski. Więcej informacji pod numerem telefonu lub Organizatorzy odbywającej się w Wielkiej Brytanii imprezy wystawienniczej pod nazwą Positively Poland, której pierwsza edycja odbędzie się w dniach od 16 do 18 listopada w Centrum Wystawienniczym Earls Court, wspierają nową inicjatywę pomocy prawnej dla polskiej społeczności Londynu. We współpracy z organizacją charytatywną Law For All, Polish City Club powołał do życia Polskie Centrum Prawne (Polish Legal Centre), które będzie oferować cotygodniowe darmowe porady prawne, obejmujące cały szereg kwestii, z jakimi na co dzień mają do czynienia Polacy osiedlający się i pracujący w Wielkiej Brytanii. Ocenia się, że Centrum, którego siedziba znajdować się będzie w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK-u) w dzielnicy Hammersmith, corocznie będzie służyć pomocą setkom osób. Goście targów Positively Poland będą mieli okazję spotkać 15 września parafia na Devonii (2 Devonia Road, N1 8JJ) organizuje zabawę parafialną, która rozpocznie się o godz i potrwa do północy. Do tańca przygrywać będzie zespół Tango. Podczas imprezy odbędzie się także loteria fantowa. Wstęp kosztuje 8 funtów. Całkowity dochód z imprezy zostanie przekazany na fundusz remontowy kościoła. Podczas zabawy obowiązywać będą stroje wieczorowe. Więcej informacji można uzyskać pod numerem telefonu (Marek Tomas). się z prawnikami Centrum i zapoznać się z celami organizacji. Simon Brown, organizator wystawy Positively Poland uważa, że powołanie Centrum to bardzo ważne przedsięwzięcie, które ze wszech miar zasługuje na wsparcie. Kiedy dowiedziałem się o powstaniu Centrum Porad Prawnych dla Polaków, bez chwili wahania zaoferowałem mu bezpłatne stanowisko na wystawie mówi. To ważna inicjatywa, a stoisko na targach stanowić będzie dla polskich gości znakomitą okazję do tego, by w nieformalnej atmosferze porozmawiać z fachowcami w dziedzinie prawa dodaje. Positively Poland to nowa impreza promująca Polskę, jej mieszkańców, kulturę oraz ofertę gospodarczą. Dla firm to również sposobność do tego, by zaoferować swe wyroby i usługi gościom imprezy. Więcej informacji o Positively Poland można znaleźć na stronie internetowej lub pod numerem telefonu Zbiórka na remot! Service Legal Odszkodowania w Wielkiej Brytanii Firma Legal Service otworzyła darmową infolinię nr dla osób, które uległy wypadkom i teraz starają się o odszkodowanie. Prawnicy firmy będą radzić m.in. ofiarom zdarzeń drogowych, wypadków przy pracy czy brutalnych pobić. Wszystko oczywiście w języku polskim. Uzyskanie odszkodowania dla zainteresowanego nie wiąże się z poniesieniem przez niego żadnych kosztów własnych. 18 nr 37 (192), 14 września 2007

19 ???? 19

20 B R I T P R E S S BRYTYJSKA PRASA O POLAKACH oprac. Katarzyna Polis Dla większości Polaków głównym symbolem IV RP jest reforma wymiaru sprawiedliwości oraz powstanie sądów 24-godzinnych. Tymczasem przedstawiciele Temidy nie nadążają z orzekaniem postanowień o rozwodach, których przyczyną może być nawet stosunek do lustracji, III RP czy ojca Rydzyka. Autor autobiograficznej powieści. Amok, opisującej zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem, został skazany na 25 lat więzienia. Symbole IV RP Wprost, 2 września Sądy 24-godzinne, spektakularne defilady czy może powołanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego, staną się sztandarowymi symbolami IV RP? Wprost zapytał Polaków, które z symbolicznych dla IV RP wydarzeń oceniają pozytywnie. Zdecydowanie na pierwsze miejsce wysuwają się te związane ze sztandarowymi hasłami PiS-u: reforma wymiaru sprawiedliwości, walka z korupcją i promowanie patriotyzmu. I co zaskakujące, liczba zwolenników jest wyjątkowo duża. Przytłaczająca większość, bo ponad 70 proc. badanych, dobrze ocenia powstanie sądów 24-godzinnych, 60,1 proc. powołanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego, a 64,8 proc. chwali defilady organizowane w święta narodowe. Ale wyniki sondażu pokazują też wyraźnie, że powiedzenie cel uświęca środki w wypadku PiS-u się nie sprawdza. Choć reprezentacyjne hasła partii Kaczyńskiego Polacy oceniają dobrze, to gorzej jest ze środkami. Bo jeśli chwalone jest powstanie CBA, to już spektakularne skucie kajdankami i zatrzymanie w świetle kamer doktora Mirosława G., ma zdecydowanie mniejszą liczbę zwolenników. Jeśli duże poparcie ma dążenie do otwarcia archiwów IPN-u, to już sam konflikt PiS-u z Trybunałem Konstytucyjnym o wiele niższe. Dobrze oceniane jest wyrzucenie z rządu pod zarzutem korupcji Andrzeja Leppera, ale dużo gorzej nagrywanie rozmów między politykami. Bardzo niskie notowania w sondażu, bo zaledwie 14,4 proc., ma też zawarcie koalicji PiS- -LPR-Samoobrona. Cztery rozwody i wesele Gazeta Wyborcza, 5 września W Polsce coraz częściej rozpadają się małżeństwa. W tym roku znów będzie rekord. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, od stycznia do lipca 2007r., postanowiło się rozwieść prawie 47 tys. małżeństw (z tego 10 tys. czeka jeszcze na wyrok sądu). W 2002 r. rozstało się o 2 tys. par mniej. Na początku lat 90. na tysiąc małżeństw, w sądach rozwiązywano niespełna pięć. W 2005 r. rozstało się osiem par na tysiąc. W miastach rozwodów jest trzy razy więcej niż na wsi, a w dwóch trzecich przypadków powództwo wnosi kobieta. Najczęstsze przyczyny? Alkoholizm, zdrada, brak zainteresowania rodziną oraz bicie. Przez wódkę rozchodzą się najczęściej osoby pracujące fizycznie. U osób wykształconych decyduje z reguły niezgodność charakterów i zdrada. Przyczyną może być nawet stosunek do lustracji, III RP czy ojca Rydzyka choć rzadko. Marginesem są też rozstania z powodu trudnych warunków mieszkaniowych. Rozwodząca się para spędza ze sobą średnio 13 lat. W grupie największego ryzyka są trzydziestoparolatkowie między piątym a dziewiątym rokiem po ślubie. Winne rozwodom są też przepisy prawne. Po pierwsze, państwo wypłaca zaliczkę alimentacyjną osobie rozwiedzionej i wychowującej dziecko. Po drugie podatki. Osoba, której sąd przyzna opiekę nad dzieckiem, płaci niższe podatki, bo może rozliczać się wspólnie z dzieckiem. Autor Amoku skazany Gazeta Wyborcza, 5 września Wrocławski Sąd Okręgowy po procesie poszlakowym skazał 36-letniego Krystiana B., autora książki Amok, na 25 lat więzienia za kierowanie zabójstwem ze szczególnym okrucieństwem domniemanego kochanka byłej żony. Zdaniem sądu, prokuratura dowiodła, że siedem lat temu Krystian B. zainicjował, zaplanował i kierował wykonaniem zbrodni. Sąd zmienił kwalifikację czynu zaproponowaną przez prokuraturę ze współudziału w zbrodni, na sprawstwo kierownicze. Zdaniem sędziów nieustalone w śledztwie osoby, na zlecenie Krystiana B. uprowadziły, przez trzy dni więziły, głodziły i torturowały, aż w końcu zabiły Dariusza J., którego podejrzewał o romans z byłą żoną. Skrępowane zwłoki ofiary wyłowiono z Odry. Jak ustalono w śledztwie, gdy wrzucono Dariusza J. do rzeki, jeszcze żył, ale został tak związany, by nie mógł pływać. Był to jeden z najgłośniejszych procesów poszlakowych po wojnie. Krystian B., z wykształcenia filozof, z zamiłowania podróżnik i fotograf, jest autorem książki Amok. Opisał w niej morderstwo zdaniem prokuratury zrelacjonował własną zbrodnię. 20 nr 37 (192), 14 września 2007

21 P O L P R E S S PRZEGLĄD POLSKIEJ PRASY oprac. Katarzyna Polis Pracownicy notorycznie wykorzystywani 4 września Badania Krajowego Związku Zawodowego TUC (Trades Union Congress) wykazały systematyczne wykorzystywanie imigracyjnych pracowników. Od 2004 roku, kiedy 10 nowych krajów wstąpiło do Unii Europejskiej, kilkaset tysięcy Polaków i Litwinów przyjechało do Wielkiej Brytanii. Badania Uniwersytetu w Oxfordzie wykazały, że większość z nich znalazło niepewne i słabo płatne prace. Jedna czwarta imigrantów nie posiadała pisemnych kontraktów, tyle samo miało problemy z wypłacalnością za przepracowane godziny oraz nieuzasadnione potrącania z wypłat. Przybysze z Europy Wschodniej byli także dziesięciokrotnie częściej opłacani poniżej minimalnego wynagrodzenia. Raport TUC wykazał także, że jednej trzeciej imigrantów pracodawcy zapewniali zakwaterowanie, często w bardzo złych warunkach, tylko po to, by zwiększyć nad nimi kontrolę. Zdaniem przedstawicieli TUC, imigracyjni pracownicy są traktowani niejednokrotnie jak niewolnicy XXI wieku. Coraz więcej pracodawców dorabia się majątku poprzez wykorzystywanie imigrantów i prawo powinno się tym zainteresować. TUC wydał przewodnik dla imigrantów z Europy Wschodniej, zawierający użyteczne rady dla nowoprzybyłych na Wyspy. Dotyczą one m.in.: wynajmu mieszkania, służby zdrowia, płacenia podatków, otworzenia konta bankowego, minimalnego wynagrodzenia, przysługującego urlopu. Imigranci z Europy Wschodniej ciągną na dno NHS Daily Mail, 2 września Brytyjska służba zdrowia może być wkrótce przeładowana przez cierpiących na choroby nowotworowe imigrantów z Europy Wschodniej, przestrzegają lekarze. W Polsce i krajach sąsiednich jest prawie dwa razy więcej palaczy niż w Wielkiej Brytanii, co oznacza, że mają oni wyższy wskaźnik zachorowań. Ostatnie badania wykazały, że rak płuc zabija mężczyzn z Europy Wschodniej częściej niż jakakolwiek inna choroba. Z danych wypływających z raportu za ostatni rok wynika, że imigranci kosztowali brytyjską służbę zdrowia (NHS) 62 miliony funtów. Oznacza to, że NHS ignoruje wytyczne mające na celu zapobieganie nadużywaniu funduszy Ministerstwa Zdrowia przez zagranicznych pacjentów. Dodatkowo, NHS zawiódł ze sprawdzaniem zdolności finansowej chorych, ponieważ średnio udaje się odzyskać zaledwie połowę długów. Brytyjscy lekarze ostrzegają, że z powodu ogromnego napływu imigrantów z Europy Wschodniej, którzy przyjechali do Zjednoczonego Królestwa w ostatnich latach, NHS może nie poradzić sobie z udzieleniem pomocy wszystkim. Program antynowotworowy NHS, który oparty jest na potrzebach z 2000 roku, teraz powinien być zmodyfikowany i dostosowany do potrzeb wschodnioeuropejskich pacjentów, których odmienny styl życia wpływa na ryzyko zachorowań nowotworowych. Korzyść z imigrantów 31 sierpnia Na jednym z portali internetowych pojawił się niedawno list jednego z Brytyjczyków, zadowolonego z usług polskiego pracownika. Larry Miller zatrudnił polskiego budowlańca do malowania domu, po tym jak brytyjska ekipa remontowa po wzięciu sowitej zaliczki nie zjawiła się w pracy. Polak rozpoczynał dzień o 8. rano, kończył o 5. po południu: jakość jego pracy była wysoka. Dodatkowo sprzątał przed odejściem i był bardzo miły. List jest pełen zachwytów nad polskimi pracownikami, którzy nie chcą brać zaliczek, dopóki praca nie jest skończona, pracują dobrze i nie zostawiają bałaganu. W porównaniu z miejscowymi, czyli Brytyjczykami, którzy biorą pieniądze i nie pokazują się, Polacy wypadają naprawdę korzystnie. Autor listu kończy swój wywód opowiastką z morałem, ku przestrodze Brytyjczyków. Otóż, gdy 30 lat wcześniej udał się on do sklepu w poszukiwaniu gwoździ, a było już po zamknięciu, właściciel jednego z nich, Brytyjczyk, skierował go do sklepiku prowadzonego przez hinduskiego imigranta, który owe gwoździe mu sprzedał. Ten pierwszy sklep już nie istnieje, drugi do dziś świetnie prosperuje. Wniosek jest prosty: uprzejmość i ciężka praca, nawet po godzinach, są źródłem powodzenia imigrantów. Imigranci zarobkowi stali się niewolnikami XXI wieku. W dodatku ciągną brytyjską służbę zdrowia na dno, ponieważ prowadzą niezdrowy tryb życia, sprzyjający powstawaniu chorób nowotworowych. Zdarzają się jednak i tacy, którzy potrafią docenić pracę po godzinach i uprzejmość przybyszów za chlebem. 21

22 F O R M U Ł A Wyniki 1 GP Włoch 9 września 1. Fernando Alonso McLaren 1:18.37, Lewis Hamilton McLaren + 6,062 Imola dla McLarena PAWEŁ PODCHORODECKI Tysiące fanów Ferrari musiało uznać wyższość teamu McLaren podczas Grand Prix Włoch, rozgrywanego na słynnym Autodromo Enzo e Dino Ferrari. Srebrne Strzały rozjechały konkurencję zarówno podczas sobotnich eliminacji, jak i niedzielnego wyścigu. 3. Kimi Raikkonen Ferrari + 27, Nick Heidfeld BMW Sauber + 56, Robert Kubica BMW Sauber , Nico Rosberg Williams + 1,05, Heikki Kovalainen Renault , Jenson Button Honda , Mark Webber Red Bull , Rubens Barichello Honda , Jarno Trulli Toyota , Giancarlo Fisichella Renault + 1 okr. 13. Alexander Wurz Williams + 1 okr. 14. Anthony Davidson Super Aguri + 1 okr. 15. Ralf Schumacher Toyota + 1 okr. 16. Takuma Sato Super Aguri + 1 okr. 17. Vitantonio Liuzzi Toro Rosso + 1 okr. 18. Sebastian Vettel Toro Rosso + 1 okr. 19. Adrian Sutil Spyker + 1 okr. 20. Sakon Yamamoto Spyker + 1 okr. WYŚCIGU NIE UKOŃCZYLI: Felipe Massa (Ferrari) i David Coulthard (Red Bull) KLASYFIKACJA KIEROWCÓW W SEZONIE Lewis Hamilton McLaren Fernando Alonso McLaren Kimi Raikkonen Ferrari Felipe Massa Ferrari Nick Heidfeld BMW Sauber Robert Kubica BMW Sauber Heikki Kovalainen Renault Giancarlo Fisichella Renault Alexander Wurz Williams Nico Rosberg Williams Mark Webber Red Bull David Coulthard Red Bull 8 KLASYFIKACJA KONSTRUKTORÓW W SEZONIE McLaren Ferrari BMW Sauber Renault Williams Red Bull Toyota Super Aguri 4 9. Honda 2 22 nr 37 (192), 14 września 2007 fot. Jens Buettner (PAP) Kwalifikacje odbywały się w cieniu porannego wypadku Kimiego Raikkonena, spowodowanego przyblokowaniem tylnych kół w jego bolidzie podczas hamowania. Jednak ani błyskawicznie przygotowane zapasowe auto dla Fina, ani wysiłki Felipe Massy, nie przeszkodziły Fernando Alonso w wywalczeniu pole position, a Hamiltonowi w zajęciu drugiego miejsca na starcie. Massa, mający ponad pół sekundy straty do lidera, musiał zadowolić się 3. pozycją, 4. przypadła natomiast Heidfeldowi. Niemiec kolejny raz pokazał się z dobrej strony, uzyskując lepszy czas od Raikkonena, narzekającego po wypadku na bóle karku. Kolejny był Kubica, dalej Kovalainen, Rosberg, Trulli i, nieoczekiwanie, Button. Alonso w formie Start w niedzielę gładko wygrał Alonso, natomiast Hamilton i Massa stoczyli widowiskowy pojedynek o 2. miejsce. O swoją pozycję musiał również walczyć Kubica, którego przez pierwszych kilka zakrętów zaciekle atakował Kovalainen. Kolejność czołówki po pierwszym kółku była następująca: Alonso, Hamilton, Massa, Raikkonen, Heidfeld, Kubica, Kovalainen i Rosberg. Na następnym okrążeniu Coulthard wyleciał z toru na zakręcie Curva Grande, po tym, jak jego auto straciło przednie skrzydło w kontakcie z bolidem Fisichelli. Natomiast na 9. okrążeniu Massa zjechał na niezaplanowany postój, uskarżając się na problemy z opanowaniem tyłu samochodu. Wymiana opon nie pomogła i Brazylijczyk wycofał się z wyścigu. Na 18. okrążeniu na pierwszy pit-stop zjechał Hamilton, co pokazało, że Alonso dysponujący cięższym samochodem był naprawdę w doskonałej formie. W tym samym czasie Button i Rosberg toczyli zacięty pojedynek o 7. miejsce. Miejmy nadzieję, że wzrost formy zespołu z Brackley nie jest jedynie przypadkowy i w pozostałych wyścigach zobaczymy bolidy Hondy walczące o punktowane pozycje. Tymczasem do boksu zjechał Kubica. Niestety jego auto zsunęło się z podnośnika i mechanicy mieli problemy ze zmianą kół. Polak stracił dodatkowe kilka sekund i wyjechał na tor na 11. miejscu. Nieco później, już po wyścigu, Polak wziął całą winę na siebie: Nie ustawiłem samochodu prosto, przez co ześlizgnął się on z podnośnika podczas zmiany opon. Potem nie można było wyciągnąć podnośnika spod przedniego skrzydła, co kosztowało mnie mnóstwo czasu, ale na szczęście nie zaszkodziło to końcowemu wynikowi zespołu. Odważny Hamilton Jadący na jeden postój Raikkonen zjechał do boksu na 25. okrążeniu. Wrócił na tor na trzeciej pozycji, licząc, że obrana przez zespół strategia przesunie go na lepiej punktowane miejsce. Rzeczywiście. Po swoim drugim postoju Hamilton wrócił na tor za Finem. Jednak szybko odrobił stratę i odważnie wyprzedził Ferrari Raikkonena po wewnętrznej na wejściu w zakręt. Po swoim drugim postoju przyspieszył też Kubica i na jednym z ostatnich okrążeń, w pięknym stylu wyprzedził Rosberga zajmującego 5. miejsce. Gdyby nie niefortunna przygoda w pit-stopie, Polak mógłby zająć lepszą pozycję, zważywszy, że jego strata do kolegi z zespołu wynosiła około 4 sekundy. Ostatecznie punktowane miejsca na mecie zajęli: Alonso, Hamilton, Raikkonen, Heidfeld, Kubica, Rosberg, Kovalainen i Button. W tle wyścigu cały czas pozostaje afera szpiegowska tocząca się pomiędzy Ferrari i McLarenem, której kolejna odsłona ma dostarczyć nowych dowodów potwierdzających winę zespołu z Woking. W momencie ukazania się tego artykułu będzie już wiadomo, jakie to dowody. Spekulacje wskazują na e z informacjami potwierdzającymi fakt wykorzystania przez McLarena danych należących do Ferrari. Może się okazać, że walka o tytuł mistrzowski w klasyfikacji konstruktorów, zamiast na torze rozegra się w gabinecie szefów Formuły 1.

23 ???? 23

24 E N G L I S H P A G E Is the Grass Greener in Poland? ANDA MACBRIDE Buying a house or a flat is the single largest and most important investment any of us is ever likely to make and it needs to be planned carefully. Whether buying property as a home or as an investment, timing is of the essence. Is now the right time for it? Many analysts would say that you need your head examined, if you believe it is. Economic cycles wax and wane, and they have been waning of late, to put it mildly. August witnessed mega-turmoil on the stock markets. Although the indices from London s Footsie to New York s Dow Jones have almost recouped the losses in double percentage figures, the frenetic yo-yoing to date shows that we are not out of the woods yet. Dramatic drops in the equities markets have been accompanied by falls in US property prices not surprising, as the US is where the rot started, as the screaming bold headlines have been reminding us: with the dodgy sub-prime American loans, The problem has been caused by too many Americans mortgaging up to the hilt and beyond, and too many banks happy to allow them to do so, regardless of the individual credit record of borrowers. The banks and hedge funds have packaged the risky loans and passed them onto other financial institutions, which in turn were not astute enough to realise that they were taking part in an elaborate global pass-the-parcel scam. Unsurprisingly, the music has already stopped for some, such as one of the largest American lenders Countrywide, which has signalled profit warnings, and Barclays has lost millions of pounds. The contagion has also spread to Germany, where even the state-owned Landesbank Sachsen was hit hard by taking sub-prime risks with foreign securities. Now the taxpayer is picking up the tab. California is full of FOR SALE signs and in many less attractive locations, it is becoming impossible to shift property, in spite of large price reductions. In the last week, the US dollar Index comparing the value of the greenback against the six major currencies, including sterling and yen, fell to the lowest in 15 years. And the American payroll data for August unexpectedly showed that, instead of over 100,000 new jobs being created, as the analysts had expected, the economy lost 4,000 jobs. This has raised speculation that the housing slowdown and credit market turmoil are spilling over into the broader economy and could result in an American recession. American recessions have a nasty habit of spreading round the world like a virus. The Fed and the Central European Bank have propped up the markets with large injections of cash, to prevent credit drying up, as banks, spooked by bad debts, have begun to refuse to lend to each other. The Bank of England had tried to keep out of the situation, but has now also announced that it will follow suit. This shows that the situation is serious. National banks do not like to bail out financial institutions, whether foolish or greedy, which have got into dire straits due to their own actions. There is a good reason for caution. Recently, the principle of moral hazard has been mentioned a lot. This means that if central banks throw a life line to hedge funds in trouble, this in fact will encourage more reckless behaviour, because, after all, if the central bank will always step in to relieve a crisis, then there will be no crisis by definition. If so, the only way forward is onwards and upwards, until there really is an almighty crash. But in the meantime, however major the crisis, banks still have to get on with their business which is lending and borrowing. And all investors such as pension funds, unit trusts as well as individuals still need to identify opportunities for investing, as money needs a home. The trillions milling about on the world markets won t fit under any mattress. If all classes of investment are risky, then one could simply put funds in savings accounts in cash, and wait till the waters clear. Warren Buffet the Sage of Omaha - the 77- year old billionaire guru of American investors, who has been phenomenally successful over many decades, has sold most of his assets and is now largely invested in cash, and is waiting for new opportunities. He believes that the US dollar will fall further. As interest rates are low, and, with the threat of recession unlikely to go much higher at the moment, idle money earns meagre returns. And, should interest rates go up, inflation is likely to erode the value of cash, as nominal prices of assets go higher. Warren Buffet has been identifying foreign companies for investment. Anyone contemplating buying property in Poland cannot afford to ignore the global financial problems. But the property market in Poland has not yet caught the US flu. For one thing, this market is still relatively young whereas property prices in the USA, Britain and Ireland have been going up for over a decade. In Poland, the property boom has been underway since May 2004, when Poland entered the EU. Over the period , the prices in the developer segment of the Polish property market have increased as follows: in Warsaw by 100%, in Krakow by 51%, in Lodz by 45%, in the Tri-City (including Gdansk) by 40%, in Poznan by 36% and in Wroclaw by 50%. But it is only during the last year that the price growth has gathered momentum. Of the price increases quoted, as much as 45% represented last year s annual increase alone in Warsaw, 10.9% in Krakow, 40% in Lodz, 36% in the Tri-City and 33.3% in Wroclaw. Prices on the secondary market, of older property, have reflected proportionately similar increases. Those inclined to be optimistic will say that the real boom is only just in the making. Kazimierz Kirejczyk, the managing director of REAS, the market analyst company which has provided the statistics, is a cautious optimist. He does not deny that foreign investors, and in particular large funds from Britain or Ireland, which have been buying Polish apartments in bulk, are likely to drop out of the market if they find a dearth of credit for future purchases. He adds that investors looking for a minimum 15% capital appreciation year in year out are likely to be disappointed in the future. But he thinks that individual investors, who have bought an apartment of not more than 50m 2 or so, are better placed to weather the situation and they will be able to rent it for a while and sell on in the future. Will the hot money leave Poland when the crunch comes? The Polish domestic market is sound and the Polish consumer is still consuming with gusto, even though the Americans may be flagging. Polish GDP has been iron-strong, growing at 6.7% in the second quarter of The zloty has been weakening a little recently, but this is good news to the foreign investor. The manager of the Wroclaw branch of Ober-haus, a large international chain of estate agents, says that the market is strong, and that the buyers are mainly foreigners, counting on the prospect of Expo 2012 to keep prices buoyant. She predicts that Poznan will be the next market winner. 24 nr 37 (192), 14 września 2007

25 ???? 25

26 C I E K A W O S T K I Rykszowa rewolucja DOROTA BAWOŁEK Na co naprawdę nas stać, pokażemy na olimpiadzie mówią właściciele Traditional Rikshaws Ltd. największej firmy rykszowej w Londynie. Tomek i Bartek w znacznym stopniu przyczynili się do inwazji ryksz w angielskiej stolicy. Ich biznes rozwija się w zawrotnym tempie. Właściciele Traditional Rikshaws ltd są niemal pewni, że olimpiada przyczyni się do rozkwitu ich biznesu Gdy ryksza numer 105 wyruszyła na ulice Londynu, konkurencja przecierała oczy ze zdziwienia, że tyle pojazdów należy do naszej firmy opowiada Tomek. Teraz po Londynie przewija się 166 trzykołowych ryksz z oznakowaniem Traditional Rikshaws Ltd. Nie mamy bynajmniej monopolu, ale konkurencja raczej nam nie zagraża i chyba najbardziej denerwują się taksówkarze mówi Bartek. Jak tłumaczy, przejazd rykszą stał się dziś ekskluzywną formą transportu w Londynie. Polscy rykszarze wożą brytyjskich celebrities, jak na przykład Madonnę, Kate Moss czy Boba Geldofa. Podjeżdżają pod luksusowe restauracje i teatry, gdzie zamożna klientela zamiast taksówki wybiera trzykołowe pojazdy, bo w ten sposób można się przecież pokazać, zwłaszcza, że polskie ryksze mają siedzenia na przedzie tłumaczy Tomek. To właśnie ten, znany już przecież od dawna model ryksz, stal się nowością w Londynie i prawdziwą żyła złota dla firmy dwóch Polaków. Jak tłumaczą, ryksze w stolicy Anglii jeździły już od dawna, ale ich model z siedzeniem na przedzie okazał się prawdziwym chitem na londyńskich ulicach, gdzie do tej pory kursowały jedynie ryksze z siedzeniami z tyłu pojazdu. Sukces polskich przewoźników w Londynie nie tkwi jedynie w kształcie pojazdu. Przyszli rykszarze otrzymują bowiem w firmie Bartka i Tomka prawdziwy trening, w czasie którego mogą poćwiczyć jazdę w innym niż polski ruch uliczny oraz nauczyć się zasad obsługi klienta i marketingu. Posada ryszkarza to praca zarówno nóg, jak i głowy. Aby dobrze zarobić, należy przede wszystkim myśleć, a dopiero potem pedałować mówi Tomek. Dobry rykszarz to krzyżówka akwizytora z bokserem śmieje się Bartek. Dlatego też w ich firmie kładzie się nacisk na szkolenie rykszarzy w takich dziedzinach, jak odpowiednie podejście do klienta oraz znaczenie i korzyści z rozmowy z turystą w czasie podróży. Polscy kandydaci na rykszarzy uczą się 26 nr 37 (192), 14 września 2007

27 C I E K A W O S T K I również różnic kulturowych, które trzeba mieć w małym palcu, aby nie narazić się na stratę klientów, a co za tym idzie na utratę największego zarobku, jaki można na przykład uzyskać od arabskich rodzin. Wioząc arabską rodzinę, rykszarz musi wiedzieć, że pojazd, w którym siedzą kobiety, ma jechać na przedzie, za nim ryksza z mężczyznami, a potem służący. Pieniądze za przejazd bierze się natomiast od ochroniarzy opowiada Tomek. Znajomość protokołu rykszarza bardzo się opłaca, bo jak mówią właściciele firmy, chłopcy, którzy wypożyczają od nich pojazdy, czasem mogą nawet zarobić do 200 funtów za jeden kurs, a w przypadku arabskiej rodziny taka przejażdżka może wypchać portfel rykszarza nawet 300 funtami. Nic więc dziwnego, że brytyjskim taksówkarzom rzednie mina, gdy polski rykszarz przeszkolony odpowiednio w zakresie marketingu podjeżdża pod bramy głównych teatrów i restauracji, zabierając mu sprzed nosa zamożnych klientów. Jak opowiadają właściciele Traditional Rikshaws Ltd., trwa nawet cicha wojna między przewoźnikami. Dopóki status rykszy nie zostanie jednak zdefiniowany, dopóty nie będzie można wprowadzić legislacji odnośnie trzykołowych pojazdów, które jak na razie są powszechnie uznawane za swoistą krzyżówkę taksówki i dyliżansu. Tomek i Bartek nie boją się jednak negatywnych sygnałów wysyłanych ze strony taksówkarzy. Jakby nie było, to my, a nie oni zapewniamy tzw. green transport, czyli przyjazne dla środowiska środki transportu, za którymi tak bardzo opowiada się mer Londynu Ken Livingstone. Czy jednak praca rykszarza nie kojarzy się z równie popularnym dziś co ochrona środowiska hasłem, jakim jest niewolnictwo? W końcu ta ciężka praca fizyczna, od niepamiętnych czasów, kiedy to ryksze stanowiły główny środek transportu w krajach Dalekiego Wschodu, wykonywana była głównie przez niewolników. Oczywiście, że nie wykrzykują chórem właściciele Traditional Rickshaws Ltd. i dodają: Rykszarz pracuje dla siebie. Nikt go do niczego nie zmusza, nikt na niego nie krzyczy, nikt nie oszuka go na payslipie. Ta praca jest lepsza niż niejeden etat w fabryce czy w magazynie, nie wspominając już o wynagrodzeniu, jakie mogą uzyskać mówi Tomek. Ryksze stanowią jeden z najdroższych środków transportu w Londynie. Polski rykszarz za 10 funtów nawet się nie ruszy mówi Bartek i dodaje: Oczywiście ta praca może odbić się na twoich stawach kolanowych, ale chyba każda praca fizyczna w jakiś sposób daje czasem o sobie znać. Tygodniowe wynagrodzenie polskiego rykszarza może wahać się od 400 do 700 funtów, choć jak zauważają szefowie, w miarę, jak rośnie popularność ryksz w Londynie, polscy przewoźnicy coraz częściej opowiadają o zamożnych klientach i wielkich napiwkach. Nasze chłopaki jak mówią o polskich rykszarzach Tomek i Bartek są sławne na cały Londyn. Sami mogliby być już celebrities śmieją się. Ci najlepsi w marketingu, którzy potrafią urozmaicić podróż żartem i rozmową, mają nawet swoich stałych klientów. Właściciele Traditional Rikshaws Ltd. nie spoczywają jednak na laurach i obmyślają już kolejne strategie dalszego rozwoju firmy. Chcemy wyjść na przeciw zmieniającym się trendom i zapotrzebowaniom klientów opowiada Tomek i dodaje: Niedawno na przykład 30 ryksz wypożyczono na ślub i, ku uciesze naszych rykszarzy, całkiem możliwe, że przejazd trójkołowym pojazdem stanie się wkrótce nową tradycją weselną wśród Brytyjczyków. Prawdziwy hit szefowie Traditional Rikshaws szykują dopiero na czas olimpiady w Londynie w 2012 roku. Wprawdzie tajników planu nie chcą jeszcze zdradzić, ale mówią, że związany jest on z nowym środkiem transportu, jaki wyszedłby na przeciw wzmożonemu zapotrzebowaniu, jakie pojawi się w 2012 roku, gdy do miasta napłyną miliony fanów igrzysk. Natomiast pomysł, o którym mówią chętnie, wiąże się z promocją Polski, jaką chcieliby zorganizować przy użyciu ryksz w czasie olimpiady. Proszę sobie wyobrazić, na jednej rykszy reklama Krakowa, na drugiej Wrocławia, na trzeciej Zakopanego, to dopiero byłaby promocja Polski mówi Bartek. A nasi rykszarze to mądre chłopaki, wiedzą jak klienta zagadać. Przy okazji podsunęliby mu ulotkę o mieście, opowiedzieli o zabytkach. Założę się, że na drugi dzień facet wsiadałby na pokład samolotu do Polski dodaje. Kto wie, może zatem, biorąc pod uwagę zapał i talent biznesowy właścicieli firmy, rok 2012 nie zapisze się jedynie w historii jako rok igrzysk olimpijskich, ale i prawdziwej rewolucji rykszowej Polaków w Londynie! fot. Cezary Pecold PAP Poslkie riksze różnią się od pozostałych tym, że pasażer siedzi w nich z przodu, a nie za kierowcą 27

28 N A S Z E S P R A W Y Oszczędzać ARTUR RYNKIEWICZ czy wydawać? Do niedawna podział był proporcjonalny: większość z nas odkładała pieniądze, by kupić w Polsce wymarzony dom. I wrócić na łono ojczyzny. Teraz zakładamy na emigracji własne biznesy i bierzemy kredyty na domy czy auta. Staliśmy się rozrzutni. A może po prostu zmieniliśmy podejście do pieniędzy? Wielu Polaków mieszkających na Wyspach zrezygnowało już z oszczędzania za wszelką cenę Za pazuchę, do skarpety, siedmio-, a nawet ośmiokrotne sprawdzanie konta w ciągu doby. Czy pieniądze już wpłynęły, czy ściągnęli je za ostatnie zakupy w Asdzie i czy nie daj Boże anulowana dwa tygodnie temu umowa na ubezpieczenie samochodu na pewno została usunięta przez bank. Tak żyje większość z nas. Taka finansowa wegetacja mówi 28-letni Piotr Kalkowski z Bristolu. Przyznaje, że takich jak on jest więcej. Tylko w jego otoczeniu dziewięciu na dziesięciu znajomych żyje, odkładając każdy grosz pod poduszkę. W imię czego? Przelew: esencja egzystencji Piotr prosił o zmianę danych. Pozwolił napisać tylko, że przyjechał trzy lata temu z Rzeszowa. Do Polski dzwonię kilka razy w tygodniu. Każdemu z osobna mówię, że tu jest prawdziwy raj, tylko trzeba się naharować. Nie chcę, żeby ktokolwiek dowiedział się, że moja żona z synkiem żyją w Polsce w dostatku tylko dlatego, że głowa rodziny mieszka w jednym domu z siedmioma Polakami, kupuje najtańsze, choć i tak dobre jakościowo jedzenie w Lidlu czy Tesco oraz, że odkłada na kupkę każdy grosz. Muszą być przekonani, że i ja mam pieniądze, i że rodzina w Polsce także je ma. Czasem lepiej być nieświadomym pewnych rzeczy i zjawisk, bo dzięki temu nie rodzą się niepotrzebne domysły. A i plotek jest mniej tłumaczy. Dużo w tym filozofii, bo taki kierunek ukończył Piotr na Uniwersytecie Warszawskim. Tydzień Piotra jest nieskomplikowany. Pobudka każdego dnia o Dojazd autem na polskich numerach, choć boi się, bo po ostatnim zatrzymaniu przez policję dostał ostrzeżenie, że jeśli trafią go jeszcze raz, zapłaci 300 funtów kary, a auto trafi na policyjny parking. Godzina 7.00 początek pracy, koniec. Dziesięć godzin, ponieważ ma godzinną, niepłatną przerwę. Powrót do domu. I tak aż do piątku. Tuż po pracy jedzie do jednego z pobliskich hipermarketów i kupuje jedzenie na cały tydzień. W sobotę za to punktem kulminacyjnym dnia (a w zasadzie całego tygodnia) jest wizyta w polskim sklepie, w którym robi przelew. I tak przez 52 tygodnie, od trzech lat. Zarabiam około 900 funtów miesięcznie. Gdy zapłacę za pokój 220 funtów, za jedzenie około funtów, to zostaje mi jakieś 550 funtów do przelania. Rocznie to ponad 6 tysięcy brytyjskich papierów. Nigdy nie było dnia spóźnienia, zmiany planu. Według moich obliczeń jakieś cztery lata i będę mógł wrócić do kraju. Kupię z żoną wymarzony dom i nie wrócę na Wyspy. Nie odpowiada mi tutejszy klimat tłumaczy. Rzeczy do ubrania nie kupuje. Żona wysyła mu je z Polski, bo tak jest taniej. Koniec ze skąpstwem Jarosław Kołodziejski do niedawna był taki jak Piotr. Gdy przyjechał rok temu do Plymouth, miał jeden cel: oszczędzić kasę i wrócić. Wizyty w Western Union były dla niego tak normalne, jak płacenie rachunków za prąd czy gaz. To się zmieniło, gdy na jednym z pikników dla Polaków poznał Agatę Jabłczyńską. Dziewczyna zmieniła jego światopogląd. Więcej, stare zasady od lat uznawane za święte, najzwyczajniej w świecie runęły w gruzach. Jarek to dobry chłopak, pracowity, inteligentny, ale jeszcze do niedawna miał zawężone horyzonty myślowe w kwestii patrzenia na życie i na przyszłość. Ciułać, ciułać i ciułać. Ile można? Czy żyjemy tylko po to, by wracać do Polski z ciężko zarobionymi pieniędzmi, które zabierze nam rząd? Nie i koniec. Tu też można żyć normalnie, przyzwyczaić się. Dobrze, że to wreszcie zrozumiał mówi Agata. Wynajęli dom, płacą rachunki, podatki i ubezpieczenia. Założyli też własny interes. Pomagają Polakom, którzy dopiero co przyjechali na Wyspy, w załatwieniu wszelkich spraw urzędowych. Klientów jest na razie niewielu, bo i biznes jest świeży. Dopiero trzy tygodnie minęły od rozruchu. Dlatego Agata siedzi w biurze, a Jarek wciąż pracuje na budowie. Liczą jednak na to, że za sześć, może osiem miesięcy wszystko się zmieni i wyjdą na swoje. Nie można cały czas żyć w przekonaniu, że kluczem do sukcesu i życia w dostatku jest oszczędzanie pieniędzy. Gdybym myślał takimi kategoriami, wyjechałbym do Egiptu i budował osiedla dla bogaczy, a potem zamieszkał w Kazachstanie lub na Malcie i żył tam jak pan i władca. A ja tego nie chcę. Potrzebuję normalności. Nie chcę oszukiwać samego siebie, że za odłożone pieniądze zbuduję sobie w Polsce pałac zarzeka się. Niedawno wzięli drugi kredyt, tym razem na samochód (pierwszy poszedł na wynajęcie biura i rozkręcenie interesu reklamy w gazetach i radiu, 28 nr 37 (192), 14 września 2007

29 ???? ulotki, licencje itp.). W grudniu, dokładnie w Boże Narodzenie, zamierzają się pobrać. A potem pojedziemy na dłuższe wakacje mówi Agata. Coś się w nas zmieniło Jeszcze rok, pół roku temu, gdy zachodziło się do polskiego sklepu, można było poznać, że w okolicy aż roi się od Polaków, albowiem wokół niego stało mnóstwo zaparkowanych 10-, 12-letnich aut. Również przelewano mniej pieniędzy do Polski. Kiedyś wysyłano do Polski średnio od 150 do 200 funtów. Takie kwoty przesyłała większość z odwiedzających nasz punkt. Zdarzały się oczywiście wyjątki, gdy ktoś przelewał nawet 8 tys. funtów, ale one tylko potwierdzały regułę wspomina Andrzej Korynt, który ma swój biznes w Liverpoolu. Ostatnio jednak wszystko zaczęło się zmieniać. Pod polskimi sklepami stoi coraz więcej aut z rejestracją X, Y i młodszych. Pojawiają się i takie cacka, jak Audi A4 z 2006 roku, BMW X3 z 2006 roku czy Golf V z bieżącego roku. Żyjemy też na innym, o wiele wyższym poziomie. Więcej przelewamy do kraju. Teraz średnio kwoty transferów wahają się między 350 a 700 funtów. Najczęściej jest to 500 funtów. Polacy mają pieniądze i widzę, że zaczynają je inwestować w Anglii. To dobrze, że zakłady otwiera coraz więcej polskich mechaników, prawników, księgowych, tłumaczy, lekarzy, fryzjerek, kosmetyczek czy właścicieli sklepów. Nie ma sensu wywozić pieniędzy do Polski, skoro na miejscu, w Wielkiej Brytanii, można zrobić większy biznes i żyć na poziomie o wiele wyższym niż niejeden Anglik dodaje Korynt. Dla porównania, w ciągu ostatnich dwóch lat tylko w Bristolu otwarto pięć polskich sklepów, tłumaczy przysięgłych jest już czterech, a i wśród dentystów z Polski można nieźle przebierać. Zakładamy własne biznesy, kupujemy samochody, domy, jeździmy na wakacje nie do Polski, tylko do egzotycznych krajów. I z tego trzeba się cieszyć. Polacy od zawsze ciężko pracowali i teraz dzięki tej nabytej cesze charakteru, bardzo szybko dorabiają się majątku. Nic, tylko przyklasnąć. Wierzę, że ta nowa fala polskiej emigracji nie spocznie na laurach i ułoży sobie życie w Anglii, Szkocji czy Irlandii. W Polsce nie, bo zabije ją biurokracja. Mówią, że wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma. To nieprawda, bo kraje Wielkiej Brytanii tylko dzięki nam podniosły swój PKB o kilkanaście procent brutto, w ciągu zaledwie dwóch lat mówi Antoni Mikulski, polski socjolog żyjący w Manchesterze. Są tacy, którzy nie przestają Pomimo wzrostu liczby Polaków, którzy chcą zostać na Wyspach na zawsze (na 80 osób zapytanych przez reportera Gońca Polskiego, przed niecałym rokiem powrót planowało 66 Polaków, dziś zaledwie 37), wciąż sporo jest takich, którzy Anglię traktują wyłącznie jak krowę: wydoić i pić do woli. Tyle, że mleko zastępują funty, a te są od kilku już lat pożądanym towarem na rynku. Niektórzy są gotowi poświęcić dla nich wszystko. Jak choćby życie rodzinne. Narzeczona z dwójką dzieci czeka od ponad roku w Kołobrzegu, a ja pracuję na budowie siedem dni w tygodniu. Normalnie godzin dziennie, w niedzielę 8. Nie wyjeżdżam na wakacje do kraju, bo szkoda mi kasy. Popracuję jeszcze dwa lata i wrócę. Dzwonię do domu raz w tygodniu i wtedy dowiaduję się wszystkiego, co jest dla mnie ważne. Mam plan. Wiem co zrobić z pieniędzmi w Polsce. Przeznaczę je na dom, auto i pub mówi butnie Damian Holender z warszawskiej Pragi (obecnie Bristol). Cóż, każdy ma marzenia. Czy jednak warto poświęcić wszystko, by je zrealizować? Czy może lepiej poczekać, aż przyjdzie na nie kolej? Wybór należy do każdego Polaka, który zdecydował się wyjechać na Wyspy. Dlatego właśnie sam już wybrałem. A wy? 29

30 ???? 30 nr 37 (192), 14 września 2007

31 Pora na mieszkanie?anda MACBRIDE???? dodatek specjalny nr 9 (14), 14 września 2007 Przy kupnie i sprzedaży inwestycji, jednym z najważniejszych czynników jest wybór właściwego momentu. Ale przecież większość kupujących nie szuka mieszkania pod inwestycję, ale po to, żeby mieć dach nad głową. Przyszła pora na małżeństwo, czas założyć rodzinę, więc automatycznie jest także pora na kupno mieszkania? Niekoniecznie. Rynek nieruchomości, tak jak giełda, jest rynkiem cyklicznym ceny idą w górę, a potem spadają. Nie jest to ruch jednokierunkowy, mimo że przyzwyczailiśmy się, że ceny nieruchomości idą zawsze w górę. W skali historycznej istotnie. Ale na krótką metę, ceny domów mogą też spaść, nawet znacznie. Najdrastyczniejsza bańka cen nieruchomości pękła w Japonii w 1990 roku, po okresie tak gwałtownego wzrostu, że ziemia, na której stoi pałac cesarski w Tokio warta była tyle, co cała Kalifornia. Japońskie nieruchomości były najdroższe na świecie. Ale w 14 lat później, w 2004 roku, ich wartość zmalała o szokujące 90 proc. Mimo tego, japońskie nieruchomości w dalszym ciągu były czwarte z najdroższych na świecie. W 1989 roku w Wielkiej Brytanii ceny nieruchomości spadły o kilkanaście procent, ale już rok później znów poszły w górę. Mimo że scenariusz taki jest w tej chwili mało prawdopodobny, mamy jednak znowu międzynarodową bańkę. Nie łap spadającego noża Ceny domów obniżają się już od roku w Kalifornii i Irlandii. Wprawdzie tylko o kilka procent, ale rynki, które idą w dół, wchodzą na ogół w rozpęd. Nie jest to dobry moment na kupno. Jak mówią na giełdzie: nie próbuj łapać spadającego noża. Odczekanie choćby tylko kilku miesięcy może przynieść ogromną różnicę. Na rynkach światowych od kilku tygodni odczuwalne jest dramatyczne napięcie. Giełda nowojorska i londyńska spadły o kilkanaście procent. Mimo że już nieco nadrobiły straty, sytuacja jest dalej niepewna. Przyczyną problemu jest nieokiełzane udzielanie kredytów, tak instytucjom, jak i zwykłym śmiertelnikom, często tzw. sub-prime trudnych kredytów o niskim stopniu zabezpieczenia. Przeciętny Amerykanin od wielu lat traktował swój dom jak skarbonkę. Ciesząc się, że ceny nieruchomości idą w górę, brał kolejną pożyczkę pod wartość domu, a pieniądze wydawał, wspierając tym samym amerykańską gospodarkę. Analitycy oceniają, że dopiero za kilka miesięcy wiadomo będzie, co się dzieje, bo banki i fundusze zabezpieczały się przed zbytnim ryzykiem, odsprzedając trudne kredyty innym bankom. Ale którym i w których krajach? Tego jeszcze nie wiadomo. The Fed, bank centralny USA, a także Europejski Bank Centralny, w ostatnich tygodniach podparły rynki wielomilionowymi zastrzykami finansowymi, aby uniknąć zastoju. Countrywide, jeden z największych banków hipotecznych w USA, jest na granicy bankructwa. Wiele innych firm światowej rangi jest w podobnej sytuacji. Na przykład największy francuski bank BNP Paribas zamroził swoje fundusze, a bank Barclays straci prawdopodobnie ok. 700 milionów funtów przez to, że nierozsądnie nakupił za dużo amerykańskich długów hipotecznych drugiego sortu. Jeśli ceny domów spadną, klient amerykański przestanie konsumować. Banki znajdą się w takiej sytuacji, że po udzieleniu pożyczek bez pokrycia, nie będą w stanie uzyskiwać dalszych funduszy obrotowych na finansowanie kolejnych pożyczek hipotecznych. W tej sytuacji zabraknie następnych chętnych do kupna bo za co? Może nastąpić krach, bo ci, którzy zmuszeni są do sprzedaży, obniżą ceny. Inni, którzy mogą sobie na to pozwolić, postanowią wstrzymać się z nią, co spowoduje zastój. Rynek amerykański kicha Ci, którzy chcą kupić mieszkanie w Polsce, nie mogą sobie pozwolić na zignorowanie tego, co dzieje się na rynkach zachodnich. Wręcz przeciwnie. Anglicy mówią, że kiedy rynek amerykański kicha, to brytyjski dostaje grypy. 31

32 N I E R U C H O M O Ś C I Jeśli nawet na co dzień zupełnie nie interesuje nas makroekonomia, musimy wiedzieć, że przy obecnej globalizacji, trendy, które zaczynają się za Atlantykiem, dochodzą prędzej czy później nad Wisłę. Sytuacja w Polsce jest na razie nieco inna. W USA czy w Wielkiej Brytanii ceny mieszkań wędrują w górę już od ponad dziesięciu lat. W Irlandii ceny rosły bardzo intensywnie od wejścia do Unii, ale to już ostatnie podrygi. W Polsce ceny także zaczęły iść w górę od czasu wstąpienia do Unii Europejskiej w maju 2004 roku, ale prawdziwego rozpędu nabrały dopiero w ciągu ostatniego roku. Na rynku pierwotnym, w segmencie deweloperskim, średnie stawki mieszkań w Polsce wzrosły w ciągu trzech lat ( ) w Warszawie o 100 proc, w Krakowie o 51 proc., we Wrocławiu o 50 proc., w Łodzi o 45 proc., w Trójmieście o 40 proc. i w Poznaniu o 36 proc. Ale dopiero ostatnio ceny naprawdę rozpędziły się. Większość powyższych przyrostów miała przecież miejsce tylko w ciągu ostatniego roku: w Warszawie o 45 proc., w Łodzi o 40 proc., w Poznaniu o 34 proc., we Wrocławiu o 33,3 proc. i w Krakowie o 10,9 proc. Ostrożny optymizm Optymiści powiedzą, że hossa na rynku polskich nieruchomości trwa dopiero od trzech rys. Dariusz Pietrzak lat i zaczyna nabierać rozpędu, więc właśnie teraz należy kupować mieszkania. Kazimierz Kirejczyk, prezes zarządu spółki REAS, która opracowała powyższe statystyki, jest ostrożnym optymistą. Przyznaje, że z powodów zawirowań na Zachodzie, inwestorzy z Wielkiej Brytanii, Irlandii, Hiszpanii i np. z Afryki Południowej mogą wycofać się z polskiego rynku. Mowa tu o dużych funduszach, które kupują po mieszkań naraz. Oni liczą na 15 proc. agregacji mówi prezes. Ale jak banki zakręcą kurek i stopy pójdą w górę, to wysoce prawdopodobny jest taki scenariusz, w którym zakłada się, że te inwestycje wyschną. A wtedy zagraniczni inwestorzy będą musieli odsprzedać te mieszkania, bo w dużej mierze są uzależnieni od wysokich kredytów. Pytam więc, czy w takiej sytuacji rynek w Polsce się załamie. Kazimierz Kirejczyk odpowiada: Ja nie wierzę w załamanie polskiego rynku, jak długo polska gospodarka jest prężna. Polacy, którzy wykupili po jednym mieszkaniu, będą się go trzymać. Jeśli 20 proc. nieruchomości będzie stało puste, to albo ceny trochę spadną, albo podniosą się standardy Na pewno stopa rentowności deweloperów będzie spadać, bo popyt inwestycyjny będzie malał. Ale ci, co rozsądnie kupili mieszkanie nie większe niż 50m 2, zawsze je wynajmą albo kiedyś odsprzedadzą. Teraz Wrocław Kazimierz Kirejczyk ostrzega jednak: Jeśli padnie rynek w USA, zachwieje się rynek europejski, a stopy procentowe pójdą w górę, to polski rynek się nie obroni. Nasuwa się więc wniosek: może warto poczekać z inwestycją kilka miesięcy, aż wyja- 32 nr 37 (192), 14 września 2007

33 ???? 33

34 N I E R U C H O M O Ś C I śni się sytuacja na rynku międzynarodowym i okaże się, w jakim stopniu problemy zahaczyły o Polskę. Za parę miesięcy także łatwiej będzie ocenić trend w stopach procentowych. Dalsze umocnienie japońskiego jena oznacza odwrót inwestorów od rynków wschodzących, do których należy zaliczać również Polskę. Oznacza to, iż będzie to trudny okres dla notowań złotego, który może jedynie znajdować wsparcie w napływie inwestycji bezpośrednich do Polski oraz środków z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Z drugiej strony, jeśli nastąpi spadek złotego, to dla inwestora brytyjskiego ceny mogą okazać się przystępniejsze. Będzie wtedy sens zainwestować w mieszkanie w Polsce, zwłaszcza w miastach, w których ceny nie poszły jeszcze zbyt ostro w górę, np. we Wrocławiu albo w Poznaniu. Magdalena Kość, menadżer oddziału międzynarodowej agencji pośrednictwa nieruchomości Ober House we Wrocławiu mówi, że popyt na rynku jest duży, ale kupują głównie Polacy z zagranicy. Następne kilka lat widzę pozytywnie, zwłaszcza ze względu na Expo Otwiera się dużo firm, a deweloperzy czekają na ziemię w centrum miasta. A następny będzie Poznań! dodaje Magdalena. 34 nr 37 (192), 14 września 2007

35 ???? 35

36 N I E R U C H O M O Ś C I Kredyt dla emigranta EDYTA NIEWIŃSKA Otwarte granice unijne dają wiele możliwości głównie zawodowych. Wielu Polaków kształci się i zarabia za granicą, większość z nich planuje jednak powrót do kraju. Zarobione pieniądze zarówno rodacy, jak i przebywający w naszym kraju obcokrajowcy inwestują w nieruchomości w Polsce. Kredyt dla osoby zarabiającej za granicą, to już w polskim banku norma. Wystarczy udokumentować dochody i dosłać zaświadczenie o zatrudnieniu czasem nawet bez tłumaczenia. Większość banków w takim przypadku udziela standardowego kredytu, wymagając jedynie, by kredytowana nieruchomość znalazła się na terenie Polski. Wpływowa emigracja Kilka lat temu emigrowała przeważnie ta część społeczeństwa, która albo nie miała w Polsce pracy, albo pracowała za stosunkowo niskie wynagrodzenie, mając często nieudokumentowane dochody mówi Jacek Dziadak, wiceprezes zarządu Domu Kredytowego Notus. Według niego, nie byli to potencjalni klienci na zakup nieruchomości, a tym bardziej osoby, które miały szansę uzyskać kredyt z banku. To emigracja wbrew pozorom miała duży wpływ na rynek nieruchomości w Polsce. Po pierwsze, do Polski, do rodzin zaczęły napływać ogromne kwoty, które w dużym stopniu zostały zainwestowane w nieruchomości. Szacuje się, że w 2006 roku ok. 1,5 do 2 mln emigrantów przysłało do Polski 6 mld dolarów. Żeby pokazać skalę zjawiska stanowi to 50 proc. inwestycji bezpośrednich w Polsce. Po drugie, ta grupa emigrantów w tej chwili uzyskuje udokumentowane wynagrodzenie na średnim, a często wyższym poziomie w stosunku do polskich realiów, dzięki czemu zaciąga kredyty i kupuje Na poniższym przykładzie przeanalizujemy sytuacje mieszanych par Polaków i obcokrajowców, które chcą wziąć kredyt w jednym z banków w Polsce. Mamy parę, małżeństwo lub związek partnerski osoby z obywatelstwem polskim i obcokrajowca, która chce kupić nieruchomość w Polsce i zaciągnąć kredyt w polskim banku. Zakładamy dwa warianty: 1. Oboje pracują i zarabiają za granicą. 2. Oboje pracują i zarabiają w Polsce. GE Money Bank Dokumenty potrzebne przy uzyskiwaniu kredytu hipotecznego w opisywanej sytuacji to: 1. Dokument tożsamości. 2. Dokumenty potwierdzające dochody osoby uzyskujące dochody poza Polską mogą być zatrudnione na umowę o pracę lub na kontrakcie. W przypadku dokumentów potwierdzających dochody, takich jak umowa o pracę lub kontrakt i wyciągi z rachunku osobistego, powinny być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego. Jeżeli dokumenty są w języku angielskim, to nie trzeba ich tłumaczyć. 3. Standardowe dokumenty związane z nieruchomością (rodzaj wymaganych dokumentów zależy od celu kredytowania). Proces ubiegania się o kredyt hipoteczny w przypadku osób uzyskujących dochody poza granicami Polski,może wyglądać w dwojaki sposób: można ustanowić pełnomocnika, który w imieniu osób, które przebywają poza Polską, załatwi formalności, takie jak złożenie wniosku o kredyt, podpisanie umowy kredytowej, złożenie wniosku o wypłatę. Takie pełnomocnictwo musi być ustanowione na specjalnym druku GE Money Banku u polskiego konsula. Dodatkowo konsul musi poświadczyć autentyczność dowodu tożsamości kredytobiorców i taka poświadczona kopia powinna być wraz z pełnomocnictwem przesłana do banku. można wysłać klientom do wypełnienia wszystkie dokumenty wniosek kredytowy i inne druki, które potem muszą przy wypełnieniu być poświadczone u polskiego konsula i odesłane do Polski. W przypadku tej drugiej sytuacji, w indywidualnych przypadkach bank rozpatruje także wnioski na kredytowanie powyżej 80 proc. LTV (Loan To Value stosunek kwoty kredytu do wartości nieruchomości przyp. red.). Oznacza to, że jeśli kredytobiorcy nie mieliby wkładu własnego do kredytu, część powyżej 80 proc. LTV byłaby asekurowana, czyli jak fachowo to by się nazywało, ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego. MultiBank W pierwszej sytuacji, w której obydwoje wnioskodawcy pracują za granicą, MultiBank udzieli kredytu, ale do wysokości 60 proc. wartości nieruchomości. W indywidualnych przypadkach istnieje możliwość przekroczenia tego progu, pod warunkiem ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Osoba zatrudniona za granicą zostanie również poproszona o przedstawienie nieco większej ilości dokumentów finansowych niż osoba zatrudniona w kraju. Są to oprócz zaświadczenia o zatrudnieniu, także kontrakty potwierdzające zatrudnienie i historia rachunku za okres ostatnich 12 miesięcy. Dwa pierwsze dokumenty powinny być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego. Pozostałe parametry kredytu są standardowe. W przypadku zatrudnienia w Polsce, jeśli obcokrajowiec posiada kartę pobytu lub kartę członka Unii Europejskiej, istnieje możliwość udzielenia kredytu nawet do 110 proc. wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie. Dokumenty finansowe uzależnione są od źródła dochodu. I tak na przykład dla osoby zatrudnionej na umowę o pracę, będzie to zaświadczenie o zatrudnieniu. W MultiBanku okres kredytowania dla kredytów celowych standardowo wynosi do 30 lat. Jeśli klienci posiadają środki własne na poziomie 20 proc. dla PLN lub 30 proc. dla innej waluty, okres kredytowania może wynosić nawet do 45 lat. Należy przy tym oczywiście pamiętać, że bank udziela kredytu do 70 roku życia głównego kredytobiorcy i do 75 roku życia kredytobiorcy posiadającego mniej niż 50 proc. udział w dochodach branych pod uwagę przy wyliczaniu zdolności kredytowej. Deutsche Bank PBC Oprócz zaświadczenia o dochodach, bank może poprosić dodatkowo o przedłożenie np. umowy o pracę, deklaracji podatkowej czy wyciągów z rachunku bankowego, na który wpływa wynagrodzenie. Może to również dotyczyć zaświadczenia z bankowego rejestru kredytowego, czyli odpowiednika polskiego BIK-u, na temat historii kredytowej klienta w kraju, w którym jest zatrudniony. Wymagania mogą także obejmować pozwolenie na pobyt czy pracę, o ile kredytobiorca przebywa w kraju, w którym konieczne jest uzyskanie tego typu zaświadczeń. Deutsche Bank PBC nie wymaga dostarczenia przetłumaczonych na język polski dokumentów, sporządzonych pierwotnie w języku angielskim czy niemieckim. Natomiast w przypadku, gdy są one przygotowane w innych językach, warto wziąć pod uwagę również koszt zlecenia takiego tłumaczenia. 36 nr 37 (192), 14 września 2007

37 ???? 37

38 N I E R U C H O M O Ś C I nieruchomości w Polsce, z myślą o powrocie do kraju w przeciągu kilku lat. Kredyt dla obcokrajowca Emigracja zarobkowa oznacza także większą ilość małżeństw zawartych z obcokrajowcami. Bankowcy pomyśleli także o takich przypadkach, dopuszczają więc możliwość udzielenia kredytu obcokrajowcowi zarabiającemu zarówno w Polsce, jak i za granicą. W dodatku okazuje się, że jeśli obcokrajowiec chce zaciągnąć kredyt, nie musi być w formalnym związku z osobą narodowości polskiej. Santander Consumer Bank nie wymaga, aby para była małżeństwem. Wspólny kredyt mogą otrzymać również osoby niespokrewnione. GE Money Bank zapewnia, że oferty dla osób uzyskujących dochody poza granicami kraju lub dla cudzoziemców, niewiele odbiegają od oferty dla osób uzyskujących dochody w Polsce oprocentowanie kredytu, okres kredytowania, jak i opłaty, niczym się nie różnią. Wyróżnikiem jest poziom finansowania inwestycji kredytem hipotecznym. W przypadku Polaków uzyskujących dochody w Polsce, bank finansuje do 100 proc. wartości nieruchomości, w przypadku cudzoziemców lub osób uzyskujących dochody poza Polską, finansuje do 80 proc. Finansujemy kredytem hipotecznym do 80 proc. wartości nieruchomości, jeżeli dochody są uzyskiwane w krajach Unii Europejskiej, jeśli poza krajami Unii Europejskiej, to fot. Arch. DK Notus Jacek Dziadak - wiceprezes zarządu Domu Kredytowego Notus kredytem finansujemy do 50 proc. wartości nieruchomości. Klient może ubiegać się zarówno o kredyt na cel mieszkaniowy, jak i o kredyt konsolidacyjny i o pożyczkę hipoteczną. Zabezpieczeniem kredytu hipotecznego może być nieruchomość położona na terenie Polski mówi Agnieszka Konarzewska z GE Money Bank. Wybierać i wybierać Agnieszka Pilarek z Deutsche Bank PBC wyjaśnia: Różnice pomiędzy ofertą dla klientów osiągających dochody w Polsce oraz dla osób zatrudnionych za granicą, takie jak warunki cenowe, cel czy okres kredytowania, są w rzeczywistości niewielkie. Należy jednak liczyć się z tym, że nieco większe mogą być wymagania dokumentacyjne. W przypadku osób pracujących poza granicami kraju, może być konieczne wniesienie wkładu własnego na poziomie od 10 do nawet 40 proc., w zależności od waluty kredytu, rodzaju inwestycji itp. Ze względu na różnice cenowe pomiędzy Polską a innymi krajami, przy ocenie zdolności kredytowej bank może przyjąć minimalne wartości kosztów utrzymania, wyższe niż te ustalone dla klientów zatrudnionych na terenie Polski. Banki działające w Polsce, od pewnego czasu, szczególnie od wejścia Polski do Unii Europejskiej, zostały zmuszone do znacznie szybszego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe mówi Jacek Dziadak. Szybkie dostosowywanie się do nowej rzeczywistości i reagowanie na oferty konkurencji, to w tej sytuacji być albo nie być dla banków. Oferta dla klientów pracujących za granicą czy inwestujących w Polsce jasno to pokazuje. Zaledwie kilkanaście miesięcy temu była ona mizerna, a teraz można wybierać i wybierać dodaje wiceprezes. 38 nr 37 (192), 14 września 2007

39 ???? 39

40 N I E R U C H O M O Ś C I - K O M E N T A R Z E K S P E R T A Rządowe projekty JACEK DZIADAK Jaki wpływ na rynek nieruchomości w Polsce będzie miało wejście w życie ustawy dotyczącej wykupu mieszkań spółdzielczych? Pomysł projektu rządowego możliwości wykupienia mieszkania spółdzielczego na preferencyjnych warunkach budzi wiele kontrowersji. Po pierwsze, przeciwne są temu osoby, które wykupiły mieszkanie kilka lat wcześniej za dużo większe pieniądze i powołują się na niesprawiedliwość społeczną. Co prawda będą one zwolnione z opłat remontowych w kolejnych latach, co z kolei i tu po drugie nie podoba się spółdzielniom, które stracą poważną kwotę, którą do tej pory wykorzystywały na bieżące remonty. Uważam, że w efekcie, w okresie długoterminowym stracą na tym wszyscy, gdyż albo budynki spółdzielcze będą popadały w ruinę, albo, co jest bardziej prawdopodobne, zostaną podniesione opłaty na fundusz remontowy tym, którzy wcześniej kupią mieszkania na preferencyjnych warunkach, co też spowoduje falę niezadowolenia. Jeżeli reguły zostałyby określone już teraz, to mogłoby się okazać, że duża część osób, która może kupić lokale mieszkalne na preferencyjnych warunkach, wcale by tego nie zrobiła, tylko mieszkała na dotychczasowych zasadach (bo przecież nikt ich z tego mieszkania nie wyrzuci). Słychać też głosy, że jeżeli tak wiele osób wykupi mieszkania na własność, to spadną ich ceny, ponieważ na rynku będzie większa podaż wynikająca z ich sprzedaży. Nawet, jeżeli ktoś będzie sprzedawał swoje mieszkanie (czego przed wykupem nie mógł zrobić), to z pewnością będzie kupował inne, bo gdzieś musi mieszkać. Sam wykup nie spowoduje większej podaży, bo lokale mieszkalne zmienią tylko status prawny, a fizycznie, zarówno mieszkań na rynku, jak i rodzin będzie tyle samo. Czy po zmianie ustawy o dopłatach rządowych do odsetek bankowych, więcej osób będzie stać na kredyt? Co do zmiany ustawy o dopłatach rządowych do odsetek bankowych, owszem, limity zostały podwyższone, ale ani ceny w wielu miastach Polski nie pozwolą na skorzystanie z tego programu, ani dochody klientów w wielu przypadkach nie uprawnią do uzyskania kredytu. Wygląda to o tyle lepiej, że rząd zareagował na podwyżki cen mieszkań, ale zareagował na tyle bezpiecznie dla siebie, że więcej z budżetu nie wyda, gdyż ten program nie będzie mógł być wykorzystywany. Autor jest wiceprezesem zarządu Domu Kredytowego NOTUS Nieruchomosci ` Następne wydanie już 5 października 40 nr 37 (192), 14 września 2007

41 ???? 41

42 ???? SZYFROwANKA RYMOWANKA Te n, k t o hasło szyfru zna, szansę na nagrodę ma! To jest takie śmieszne powiedzonko, takie jak: dlaczego leniwce leniuchują? Bo kiedyś robiły różne Wyślij SMS-a o treści: NASZEDZIECI {spacja} TAK męczące lub NIE, rzeczy! imię i nazwisko, adres owy, na numer Czy to prawda? Wygrywa pięć osób, które do środy 19 września do godziny wyślą odpowiedź. Patryk, lat 8 Koszt to 1GBP + standardowa opłata za SMS-a. Lista zwycięzców zostanie opublikowana na łamach Gońca Polskiego. Serwis dostępny jest tylko z telefonów zarejestrowanych w UK. Aby głosować musisz mieć skończone 18 lat. NAGR O CZEK DY AJĄ!!! GOŃCA POLSKIEGO Dla wszystkich dzieci uwielbiających przygody Scooby Doo,Supermocnych Chłopaków, Dextera i innych bohaterów, mamy super niespodziankę! 42 nr 37 (192), 14 września 2007 W każdym tygodniu losujemy 5 komiksów- magazynów (w j.polskim) Scooby Doo i Cartoon Network z prezentem niespodzianką! Wystarczy zadzwonić pod numer Nagrody czekają w naszej redakcji!

43 M A M A N A W Y S P A C H Magdalena Kaniewska jest dyrektorem metodycznym Przedszkoli Polskich i Szkół Języka Polskiego Nasze Dzieci MAGDALENA KANIEWSKA Przyłącz się do akcji Nasze Dzieci Piszą i Czytają! Napisz do Magdy! J a k w y c h o w a ć d w u j ę z y c z n e d z i e c k o? Telekonferencja z pedagogiem na żywo! Sobota 21 września godz Zadzwoń , numer Sali Telekonferencyjnej 3372, numer PIN 333 Cześć!!! Cześć!Mam na imię Alexsandra i niedawno skończyłam roczek. Uwielbiam śmiać się i rozrabiać. Pozdrawiam mamę Martę, tatę Bobana, babcię Kasię oraz dziadków w Serbii. Pozdrawiam także całą redakcję Gońca Polskiego. Pa Zdjęcia można przesyłać pocztą na adres redakcji: Goniec Polski 48 Haven Green, Ealing London W5 2NX lub mailem na adres: skrzynka kontaktowa Witam! Mój synek skończył 13 miesięcy. Uważamy z mężem, że to dobry moment na to, aby poszedł do żłobka. Mieszkamy na Greenfordzie i zastanawiamy się, czy w naszej dzielnicy powstały już polskie żłobki i przedszkola. A co z angielskimi placówkami? Czy wszystkie są prywatne? Czy może są również państwowe? Jak je znaleźć? Dominika Droga Dominko, Aby zapisać dziecko do żłobka (Day Nursery), należy zacząć od znalezienia odpowiedniej placówki. Mogą być one prywatne albo prowadzone przez organizacje charytatywne. Natomiast opłaty różnią się w zależności od właściciela i regionu. Listę żłobków najbliższych Waszego miejsca zamieszkania otrzymasz, dzwoniąc do lokalnego Children s Information Service lub w internecie na stronie asp. Następnie powinnaś udać się do wybranego żłobka i zarezerwować miejsce dla synka. Podczas rejestracji będziesz potrzebowała kilku dokumentów, m.in. potwierdzenia adresu, aktu urodzenia dziecka, paszportu. Niektóre przedszkola wymagają również karty potwierdzającej, że dziecko ma swojego lekarza (GP). ANNA KORCZ Na miejsce w przedszkolu czasami trzeba czekać nawet kilka tygodni, dlatego też lepiej jest rozpocząć załatwianie wszelkich formalności dużo wcześniej. Witam! Pracuję przez agencję od ponad 8 miesięcy. Razem z partnerem zaczęliśmy starać się o dziecko. Czy firma, dla której pracuję, może mnie zwolnić, jeśli dowie się o ciąży? Jak mogę się przed tym uchronić? Wasz Kasiulek Droga Kasiu, Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Wielkiej Brytanii, przyszła mama znajduje się pod szczególną ochroną już od chwili zajścia w ciążę. Niezależnie od tego, czy jesteś zatrudniona bezpośrednio przez pracodawcę czy też przez agencję, ciąża nie może być przyczyną zwolnienia. Gdyby jednak tak się zdarzyło, że z powodu ciąży stracisz pracę, możesz złożyć skargę do Trybunału Pracy (Industrial Tribunal in Northern Ireland) na bezprawne zwolnienie i dyskryminację płci. Zwykle w takich sprawach niezbędna jest pomoc specjalnego doradcy lub adwokata. Po poradę możesz się również zwrócić do Equal Opportunities Commission, która zajmuje się egzekwowaniem praw ciężarnych kobiet. Numer telefonu na infolinię EOC to Więcej informacji na temat swoich praw znajdziesz na 43

44 R O Z R Y W K A ROZWIĄŻ KRZYŻÓWKĘ WYGRAJ ZAKUPY Wśród osób, które do dnia 19 września rozwiążą krzyżówkę i prześlą hasło oraz swoje dane kontaktowe na adres rozlosujemy voucher o wartości 50 na zakupy w sklepie internetowym Smaczek.co.uk. W poprzednim tygodniu zwyciężyła pani Joanna Nowakowska. Gratulujemy. Sponsorem nagrody są Polskie Internetowe Delikatesy w Londynie Smaczek.co.uk. Rozwiązywanie SUDOKU nie wymaga wykonywania żadnych matematycznych działań, niezbędna jest natomiast cierpliwość, spostrzegawczość oraz umiejętność logicznego myślenia. Rozwiązywanie SUDOKU polega na wpisaniu do diagramu brakujących cyfr w taki sposób, aby w każdym poziomym rzędzie i w każdej pionowej kolumnie oraz w każdym małym kwadracie 3x3 kratki (o pogrubionych bokach) znalazły się wszystkie cyfry od 1 do 9. Każda z cyfr w rzędzie, w kolumnie czy w małym kwadracie może być wpisana tylko raz. Jan Bartoszek 44 nr 37 (192), 14 września 2007

45 SZUKASZ SZKOŁY??? Nabór dzieci z Birmingham, Tipton, Walsall, West Bromwich w wieku : od 5 do 11 lat (Tameside Primary School) lub od 11 do 18 lat (Manor Foundation Business Enterprise and Sports College) Obydwie szkoły Tameside Primary School i Manor Foundation Business Enterprise and Sports College zainwestowały w dzieci nowoprzybyłe z Polski, Słowacji lub innych krajów europejskich. Szkoły posiadają nauczyciela mówiącego w językach polskim i angielskim. W celu uzyskania dalszych informacji proszę o kontakt z Panem Klopeckim pod numerem telefonu:

46 K U L T U R A Dwa akty śmiechu! Niedźwiedź i Oświadczyny te dwie przezabawne jednoaktówki Antoniego Czechowa będzie można zobaczyć w teatrze POSK-u już 22 i 23 września. Niedźwiedź i Oświadczyny to utwory pełne dowcipu, akcji, dynamizmu oraz znakomitych dialogów. Łączy je jednak wspólny mianownik uczucia. Na scenie będzie zatem można ujrzeć cały wachlarz emocji od miłości po nienawiść, od złości aż po pasję. Prawdziwym majstersztykiem są postacie wyraziście skonstruowane, barwne, o bogatym życiu wewnętrznym. Obie historyjki Antoniego Czechowa mają jeszcze inną cechę, zachwycają precyzją, finezją i głębią. Często wydaje nam się, że Czechow pisał komedie takie delikatne i uładnione, a to nie jest prawdą mówi dyrektor teatru w Elblągu, Mirosław Siedler. Gdybyśmy chcieli określić gatunek, który był przez Czechowa uprawiany szczególnie w jednoaktówkach i jego początkowych utworach moglibyśmy śmiało użyć określenia farsa. Cóż więc więcej dodać na zachętę? Chyba tylko to, że niemal przez cały czas jest przednia zabawa. Obsługa techniczna tego spektaklu, która widziała go już ponad 40 razy, nadal bawi się na nim równie doskonale jak podczas premiery dodaje dyrektor Siedler. Ponieważ polskie teatry nie goszczą często w Londynie, tym bardziej warto się wybrać! Katarzyna Kopacz: Od wielu lat organizuje Pani w Londynie występy polskich teatrów. To chyba dość karkołomne zadanie. Jak bowiem donoszą media, liczba widzów np. w polskich teatrach ciągle spada Ewa Becla, organizatorka imprez kulturalnych: Na szczęście nie jest aż tak źle... W czasie moich pobytów w Polsce staram się obejrzeć jak największą liczba spektakli. Nie ukrywam, że mam swoje ulubione teatry, ukochanych aktorów Ewa Becla - organizatorka imprez kulturalnych i przedstawienia, na które chodzę czasem dwa razy. Mogę śmiało powiedzieć, że teatry warszawskie nie świecą pustkami. Nawet w środku tygodnia trudno czasem o bilet, a widownia w przeważającej części wypełniona jest młodymi ludźmi. Przy wyborze sztuki teatralnej nigdy nie sugeruję się recenzjami. Często mijają się one z moją opinią, jak również z opinią widzów, którzy, wyraźnie dyskredytując niektórych krytyków, owacyjnie przyjmują spektakl. Bywa i na odwrót krytycy szaleją z zachwytu, a przedstawienie jest, mimo gwiazdorskiej obsady, dziwnie letnie Dlatego też, zapraszając spektakl do Londynu, muszę go najpierw zobaczyć. Jeśli go zaakceptuję, pozostaje mi wierzyć, że publiczności, która od wielu lat podziela moje wybory i dobór repertuaru, również będzie się podobał. Najtrudniejszą jednak sprawą jest przekonanie Państwa, że dobre spektakle to nie tylko te z Warszawy i Krakowa. Mieliśmy tego dowody nie raz, goszcząc w POSK-u wspaniały Teatr z Białegostoku ( Kolacja na cztery ręce ), Teatr z Torunia ( Klan wdów ), a już za kilka dni po raz drugi wystąpi w Londynie Teatr Dramatyczny z Elbląga z dwoma jednoaktówkami pt. Niedźwiedź i Oświadczyny (dwa lata temu z ogromnym powodzeniem zagrali w POSK-u Kolację dla głupca ). Organizacja, szczególnie dużych spektakli teatralnych, jest sporym i dość ryzykownym wyzwaniem, głównie finansowo. Natomiast radość i uśmiech wychodzących z teatru widzów, rekompensuje wszystkie wcześniejsze stresy, związane z organizacją, których niestety, nie zawsze można uniknąć. Czy ma Pani jakiś złoty sposób na zachęcenie mieszkającej w Londynie Polonii do przyjścia na spektakle? Niestety, nie mam...wierzę, że londyńska Polonia przyzwyczajona do najlepszych teatralnych tradycji, doskonale wyczuwa co dobre, a co złe. Nie powinniśmy przed przedstawieniem zapewniać publiczności, że to, co prezentujemy, jest najlepsze. Ocenę tego, co robimy, powinniśmy zawsze pozostawić widzom. Teatr polecam szczególnie tym z Państwa, którzy mieszkając w mniejszych miejscowościach, nie zawsze mieli okazję z nim obcować. To może się okazać ciekawym, nowym doświadczeniem, na które czekaliśmy od lat, nie bardzo zdając sobie z tego sprawę... Co Pani zdaniem daje obcowanie z teatrem? Dlaczego właśnie ten rodzaj rozrywki warto wybrać? Teatr wprowadza w nasze życie odświętność. Mamy kontakt z żywym aktorem na wyciągnięcie reki i przez dwie godziny zapominamy o problemach dnia codziennego. Wybierając się do teatru, urozmaicamy wachlarz naszych wrażeń, zupełnie innych niż te, które towarzyszą nam na imprezie kabaretowej. Jestem przekonana, że nic nie zastąpi dobrego, inteligentnego spektaklu teatralnego, pięknych kostiumów i scenografii. Dlatego tym razem proponuję Państwu klasyczne komediowe przedstawienie, na którym osobiście uśmiałam się do łez. Kadry z Niedźwiedzia i Oświadczyn Antoniego Czechowa 46 nr 37 (192), 14 września 2007

47 K O N K U R S Polska na weekend 2007 To szósta edycja ilustrowanego przewodnika po najpiękniejszych zakątkach Polski, napisanego z myślą o zapracowanych i zabieganych ludziach, którzy chcą ciekawie spędzić krótki urlop lub weekend. 52 starannie zaplanowane weekendowe wycieczki szczegółowe, przejrzyste mapki z przebiegiem tras interesujące opisy regionów, miejscowości i zabytków wraz informacjami o czasie zwiedzania szczegóły dotyczące dojazdu, bazy turystycznej, noclegów i gastronomii lokalne święta, festyny, festiwale i imprezy kulturalne atrakcje dla aktywnych dodatek turystyczny z propozycjami 12 tras na każdą porę roku nie tylko po Polsce ŚWIAT WEDŁUG CLARKSONA Jeremy Clarkson Jeremy Clarkson jest znanym brytyjskim dziennikarzem motoryzacyjnym. Swoją sławę zawdzięcza legendarnemu programowi w BBC2 Top Gear. Słynie z niesamowitych pomysłów, odważnych, pozbawionych politycznej poprawności wypowiedzi, zdrowego rozsądku i oryginalnego, brytyjskiego poczucia humoru. Świat według Clarksona to tryskająca humorem książka, w której jak zwykle niepoprawny Jeremy dzieli się swoim spojrzeniem na świat pełen absurdów. Z charakterystyczną dla siebie ironią, bezlitośnie obnaża bezsens wielu aspektów życia we współczesnej cywilizacji. Z książki dowiemy się, m.in. jak funkcjonuje psychika mężczyzny, dlaczego nie warto być milionerem i jak polować na lisy, używając radzieckiego noktowizora... K n s s g n Losujemy 5 książek tygodniowo! Wystarczy wysłać sms pod numer 63880, w treści wpisując słowo POLSKA, spacja, a następnie słowo KSIĄŻKA. Całkowity koszt sms a- 1,00 Goniec Poleca No Reservations ( Życie od kuchni ) Komedia romantyczna USA,2007 Reż. Scott Hicks film tygodnia Nowy Jork słynie na całym świecie z niezliczonej ilości różnorodnych smaków. W tym przypadku tych, dotyczących jedzenia. Teatr profesjonalnej kuchni w ekskluzywnej restauracji, jej dusza, tempo i żywioł, fascynują wszystkich, którzy chcą podejrzeć pracę mistrzów gotowania. Czy w takiej scenerii znajdzie się miejsce na rozwój uczucia i przełamywanie emocjonalnych barier? Czy szefowa kuchni, której całym życiem jest sukces zawodowy, będzie umiała z taką samą determinacją i wytrwałością pokierować swoim, zmienionym z dnia na dzień, życiem prywatnym? W tym tygodniu zapraszam wszystkich kinomanów na komedię romantyczną Scotta Hicksa, który podjął się remake u niemieckiego obrazu Tylko Marta z 2001 roku, przenosząc akcję do jednej z wyborowych manhattańskich restauracji. Reżyser, który uzyskał międzynarodową sławę dzięki filmom Blask (siedem nominacji do Oskara oraz osiem do nagród BAFTA) i Cedry pod śniegiem, a także dokumentowi Submarine: Sharks of Steel, tym razem zaskoczył krytyków filmem o interakcjach międzyludzkich, zachodzących na bardzo autentycznym i życiowym poziomie. Ukazał próbę odnalezienia równowagi pomiędzy głębokimi emocjami a presją spełnienia zawodowego, którą często każdy z nas sobie narzuca. Nie zawsze bowiem można mieć życie jak na zamówienie. Akcja filmu rozgrywa się na kilku płaszczyznach. Jest to połączenie historii o miłości, o trudnych relacjach pomiędzy główną bohaterką a jej siostrzenicą, a także o konflikcie wewnętrznym, który musi ujrzeć światło dzienne podczas każdej próby rozwiązania bieżących problemów. Nie da się ukryć, że producenci skupili się na postaci jednej bohaterki, wspomnianej szefowej kuchni restauracji przy 22 Bleecker, Kate, w którą wcieliła się nagrodzona Oskarem Catherine Zeta Jones. Znana wcześniej z ról m.in. w Osaczonych, Chicago czy Ulubieńcach Ameryki. Przesadnie rzeczowa i zaangażowana w pracę, z dnia na dzień zostaje wystawiona na próbę. Po nagłej śmierci siostry musi się zaopiekować dziewięcioletnią Zoe (Abigail Breslin, nominowana do Oskara, nagród BAFTA i SAG za rolę w Małej Miss ), która zupełnie nie pasuje do jej poukładanego życia. Dziewczynka ma na dodatek problem z adaptacją i ze stawieniem czoła nowej rzeczywistości. Na terytorium Kate wkracza również utalentowany i ekscentryczny szef Nick Palmer (Aaron Eckhart, Erin Brockovich, Dziękujemy za palenie ). Mężczyzna wprowadza do kuchni śpiew, dowcip i muzykę poważną, ale na dodatek stopniowo wnika w otoczenie Kate, która nie znosi konkurencji. Jak łatwo przewidzieć, jako że jest to komedia romantyczna, wszystko kończy się happy endem. Mimo to droga do finału nie jest łatwa, choć często bardzo zabawna. Wszystkim smakoszom z całą pewnością spodoba się aspekt jedzenia, będący głównym tłem fabuły. Tak naprawdę jednak jedzenie jest tutaj metaforą życia i jego siły napędowej. Nie chodzi o to, co jemy, ale o to, czym żywimy nasze dusze. MARTA KASZUBA 47

48 P O L S K I L O N D Y N Kabaret Moralnego Niepokoju września W najbliższy weekend w Londynie wystąpi jeden z najzabawniejszych polskich kabaretów Kabaret Moralnego Niepokoju. Grupa powstała w 1996 roku i zdobyła dużą popularność dzięki częstym występom w telewizji oraz błyskotliwym tekstom Roberta Górskiego. W autorskim programie satyrycznym pt. Tygodnik Moralnego Niepokoju, emitowanym w TVP2, co tydzień były prezentowane premierowe skecze, które weszły już na stałe do kanonu polskiej sztuki kabaretowej m.in. Krzyżówka, Jak wyrywać lachony czy Wizyta księdza. Kabaret skupia się głównie na sprawach społecznych, absurdach życia codziennego. Nie stroni również od polityki. KMN stworzył szereg barwnych postaci, będących znakiem rozpoznawczym grupy, które pojawiają się w wielu skeczach kabaretu, m.in.: Gwidon i Romek, Mariusz i jego ojciec, Wujek i ciotka. Grupa jest laureatem wielu nagród na festiwalach i przeglądach kabaretowych. Najnowszy program kabaretu nosi nazwę Zgadzamy się z każdym posunięciem władz. Zespół aktorski kabaretu tworzą: Robert Górski (teksty), Przemek Borkowski (teksty), Mikołaj Cieślak (teksty), Katarzyna Pakosińska (wdzięk), Rafał Zbieć (głupie odzywki) września, o godz POSK, Sala Teatralna, King Street, Hammersmith, metro: Ravenscourt Park. Bilety: 13, 15 i 18, tel Poise Rite 18 września Jeden z najpopularniejszych polskich zespołów w Wielkiej Brytanii Poise Rite, przygotowuje się do jesiennej trasy koncertowej. Na początek grupa zagra w Carling Bar Academy w Islington. Zespół niedawno wydał płytę pt. Passagalia i będzie to pierwszy koncert promujący nowy album. Poise Rite wystąpi jeszcze kilka razy w Londynie (m.in. 14 października przed Kultem w Astorii), później w Niemczech, Polsce, Czechach, na Litwie i Łotwie. Zespół powstał w 1997 roku w Rzeszowie, założyli go Bartek Zaborowski i Paweł Czekański. W Polsce nagrał jedną płytę, a w 2003 roku członkowie zespołu przyjechali do Anglii, gdzie kontynuują karierę muzyczną. Zespół regularnie koncertuje w Wielkiej Brytanii (w tym roku zagrali jako pierwszy polski zespół na słynnym festiwalu Glastonbury) i w Polsce. 18 września, godz , Carling Bar Academy, 16 Parkfield Street, London N1, metro: Angel. Bilety: 4 (z ulotką dostępną na stronie zespołu) i 4. Więcej informacji pod nr telefonu i na stronie Konkurs! Dla Czytelników Gońca mamy 5 pojedynczych zaproszeń na ten koncert. Aby otrzymać bilet należy odpowiedzieć poprawnie na następujące pytanie: Jak nazywa się ostatnia płyta zespołu Poise Rite. Odpowiedzi wraz z imieniem, nazwiskiem i numerem telefonu prosimy przesyłać na adres owy: Kohut 16 września Z cyklu Niedziele Muzyczne w Jazz Cafe POSK odbędzie się koncert kompozytorski Janusza Kohuta, wybitnego pianisty, kompozytora muzyki filmowej, teatralnej i oratoryjnej. Koncert będzie jednocześnie promocją najnowszego musicalu artysty pt. Szczęśliwi ludzie. Po koncercie odbędzie się spotkanie z autorem. Kilka miesięcy temu Kohut przyjechał do Londynu z oratorium zatytułowanym Droga nadziei, zagrał też kilka koncertów solowych. Niedziela 16 września, godz Kawiarnia Jazzowa POSK-u, King Street, London W6 0RF, metro: Ravenscourt Park. Bilety: 6. Rezerwacje pod adresem: Informacje: Ania Gonta, tel lub Pigułka i Washing Machine września Pigułka i The Washing Machine dwa zespoły rockowe z województwa łódzkiego rozpoczynają trasę koncertową po Europie pod nazwą Polish Bands in Europe. W Londynie pojawią się na dwóch koncertach, oprócz tego wystąpią jeszcze m.in. w Edynburgu, Glasgow, Inverness i Dublinie. Wybór tych miejsc jest nieprzypadkowy. Jak twierdzą członkowie zespołów jest tam wielu ich znajomych, a nie wszystkich stać na to, by przyjechać do Polski na koncert ich ulubionego zespołu, dlatego zespół postanowił pojechać do nich. Wtorek 18 września, godz , klub The Rhythm Factory, Whitechapel Road, London E1 1EW, metro: Aldgate East. Bilety: 3. Środa 19 września, godz Klub Zulus, 4 Fulham High Street, London SW6 3LQ, metro: Putney Bridge. Więcej informacji na stronie Polish Deconstruction 19 września Polish Deconstruction to kolejna polska inicjatywa, która postawiła sobie za cel skupić artystów działających w Wielkiej Brytanii. Spotkanie networkingowe jak nazywają to twórcy dla osób zainteresowanych fotografią, sztuką, filmem, teatrem odbędzie się w siedzibie Ogniska Polskiego. Na spotkaniu zostaną zaprezentowane prace polskich fotografów i film opowiadający o młodej polskiej emigracji. Środa 19 września, godz Princes Gate, 55 Exhibition Road, London SW7 2PN, metro: South Kensington. Wstęp wolny, więcej informacji pod adresem owym: Polska impreza bar-klub Zulus, 4 Fulham High Street, SW6 3LQ, (metro: Putney Bridge), w każdy piątek od godz Info: i na stronie: STAŁE POLSKIE IMPREZY Polska impreza night club Charlie Browns, 242 High Road, Wood Green (metro: Wood Green), w każdy piątek od godz do 4.00, panie wstęp wolny przed Info: , i na stronie Polska impreza Club Q, 475 High Road, Leyton (metro: Leyton, autobus: 69, 97), w każdy piątek i sobotę od godz do Info: , Polskie imprezy Klub Orła Białego, 211 Balham High Road, SW17 7BQ, metro: Balham. Karaoke (czw, 20-23), dyskoteka (pt, 21-2), dyskoteka Złote Przeboje lub występ zespołu (sb, od 20-2). Info: i na stronie 48 nr 37 (192), 14 września 2007 Polska dyskoteka Corks Wine Bar, 28 Binney Street, przy Oxford Street (metro: Bond Street), w każdy wt i czw od godz Info: Polski wieczór z DJ-em pub The Windmill, 50 High Street, Acton (metro: Acton Town), w każdy czwartek, piątek i niedzielę od godz do Info: więcej na

49 F E L I E T O N Wpadam w słowo... ANDA MACBRIDE Jak wiadomo, najlepiej uczyć się języka obcego na żywo. Jednak dziś będzie o policji, więc może lepiej dla czytelnika, żeby uczył się specyficznych zwrotów z języka policyjnego w teorii, niż w praktyce! Police jest to rzeczownik zbiorowy. Towarzyszy mu czasownik w liczbie mnogiej, a więc police are. a nie police is Na określenie policji istnieje kilka nazw, których nie polecam, ale należy je odnotować. Dawno temu, kiedy Anglik kochał uczynnego policjanta, mówił na niego z sympatią bobby. Niestety, stosunki z policją popsuły się a dziś o bobbies nie mówi się inaczej, niż ironicznie. Potocznie mówi się cops albo coppers gliniarze. Niektórzy twierdzą, że jest to skrót od police on patrol. Inni, że określenie nawiązuje do copper badge miedzianej odznaki, którą noszą policjanci. Od stu lat słowo to cop oznacza też złapać, więc może stąd wziął się ten termin? Ale nie należy pomylić tego zwrotu z a cop-out z niewywiązaniem się z zadania, co niekoniecznie ma coś wspólnego z policją. Jakby nie było, a cop nie jest to jednak termin obraźliwy. South London Press, lokalna gazeta południowego Londynu, tak właśnie pisze o policji. Starzy cockneye ostrzegają kolegów: Watch out, Old Bill s about! Jest to znów rzeczownik zbiorowy. Nazwa Old Bill przyjęła się w latach 50., dodatkowo została później spopularyzowana przez znaną serię telewizyjną The Bill. Nie ma w tej nazwie nic uwłaczającego, ale oczywiście mówiąc tak, wychodzimy na cockneya. Młodzież używa czasem neutralnego the fuzz, rodem z Ameryki lat 20. Czasem można usłyszeć the boys in blue (od: to plod poruszać się powoli i niesprawnie), zwrot przyjazny policji, znany z komedii z lat 80. o tym samym tytule, opowiadającej o wiejskich policjantach. Podobny rodowód ma określenie the Plods, które przywodzi na myśl niekompetentnych policjantów, niezdolnych do złapania przestępcy. Młodzież nieprzyjaźnie nastawiona powie the rozzers. W określeniu tym zawarta jest aluzja, że policjanci są skorumpowani. Dokładnie to samo oznacza termin a bent copper. Młodzież brytyjska ma najwyższy w Europie wskaźnik używania narkotyków, a w Londynie ostatnie ankiety pokazują, że prawie 40 procent nastolatków chodzi po mieście z nożem, więc może trudno się dziwić, że nie przepadają za policją. W końcu cops and robbers to tradycyjna zabawa angielskich dzieci. Policjanci są od tego, żeby ścigać przestępców, a nie od tego, żeby dać się lubić Najchętniej chcieliby złapać winowajcę, czyli bang to rights na gorącym uczynku. Jeśli to moja wina, że mnie schwytali, w momencie schwytania mogę powiedzieć jak tradycyjny cockney Fair cop, guv! Udał się areszt, panie władzo. Policjant mówi gov lub guv do swojego przełożonego. A police raid albo a police bust, to nalot policji na dom. I got busted złapali mnie albo I got nicked. Można staroświecko powiedzieć I had my collar felt albo I was collared schwytali mnie za kołnierz. Policja nie lubi się mieszać do tzw. domestics awantur rodzinnych. Lubi natomiast ścigać małolatów, którzy kradną samochody, co eufemistycznie nazywa się joy-riding wesoła jazda. Nie do śmiechu jest właścicielom samochodu, zwłaszcza, jeżeli podczas ucieczki przed policją zawiną jego wóz wokół drzewa. Oficjalnie ilość przestępstw w Wielkiej Brytanii podobno spada, ale nie jest to wrażenie przeciętnego śmiertelnika. Na ogół policjantom nie bardzo chce się przyjść z wizytą do wypadku burglary, czyli zwykłego włamania. Poza tym więzienia są zapchane, więc za mniejsze przestępstwo a misdemeanour, np. shop-lifting, czyli kradzież ze sklepu albo pick-pocketing, to znaczy kradzież kieszonkową nie pójdzie się siedzieć, chyba że w grę wchodzi a mugging lub a robbery napad rabunkowy z wyrządzeniem szkody fizycznej gross bodily harm (GBH). A mule, osoba, która przenosi narkotyki, też pójdzie do paki. Drunk-driving? Prowadzenie po pijanemu? Jeśli a breathalyser test wykaże za dużo promili, czyli powyżej 80mg alkoholu na 100 ml krwi, stracisz prawo jazdy. Nie trzeba nawet popełnić przestępstwa osobiście. A fence, ktoś, kto handluje hot goods trefnym towarem, może pójść do kryminału za aiding and abetting udział w przestępstwie w jakiejkolwiek formie. W tym konkretnym przypadku za receiving. Wiadomo, że chodzi o receiving stolen goods przyjmowanie przedmiotów z kradzieży. Nie trzeba dopowiadać tego do końca. A dlaczego mnie złapali? I was grassed up ktoś na mnie doniósł. Ktoś, czyli a grass, a może nawet a grass z zawodu, czyli a nose, a więc a police informer. Aresztant to prawdopodobnie a first-time offender niekarany. Uda mu się pewnie to get off with a caution dostać ostrzeżenie. Ale najpierw zrobią mu mug shot for the rogues gallery zdjęcie do rejestru policyjnego. Młodociany chuligan wykręci się może od siedzenia dzięki temu, że nałożą na niego ASBO an Anti-Social Behaviour Order. Co oznacza, że musi meldować się regularnie na policji i nie chodzić tam, gdzie mu zabroniono. Niestety, małolaty brytyjskie nie boją się dostać ASBO, a wręcz niektóre są dumne, że zostały w ten sposób pasowane na prawdziwych przestępców. Ale jeśli zatrzymany to znany przestępca, a face, a może nawet członek a firm, zawodowego gangu, to prawdopodobnie he will be put inside pójdzie do więzienia. The judge sędzia, wydając wyrok, powie: Take him down! Siedzenie w więzieniu nazywa się doing time. Więzień to old lag, albo timer. Siedzieć w ciupie, to mało fajne. Ja tam wolę to keep my nose clean nie podpadać. 49

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w Nie macie prawa! Rząd 5 marca 2015 r. po raz kolejny pokazał Polakom, że nie mają prawa decydować o kwestiach dotyczących ich dzieci. Tego dnia koalicja PO-PSL już w pierwszym czytaniu odrzuciła obywatelski

Bardziej szczegółowo

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce dla Wyniki badania Metodologia i cele badania Badanie zostało przeprowadzone w dniach 24.05-3.06.2013 metodą internetowych zestandaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII W dniach 24 lipca- 6 sierpnia 2011r. uczestniczyłam w kursie metodycznojęzykowym pt. Teachers of English Course w ramach programu Comenius-

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa.

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa. Źródło: http://mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/6234,konferencja-rok-uczestnictwa-polski-w-systemie-informacyjnym-schengen-si S-to-wie.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016, 00:27 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Europejska Nagroda Młodzieżowa im. Karola Wielkiego

Europejska Nagroda Młodzieżowa im. Karola Wielkiego newsletter numer 23 Europejska Nagroda Młodzieżowa im. Karola Wielkiego Pięć tysięcy euro nagrody zainkasują zdobywcy Nagrody im. Karola Wielkiego na najlepszy projekt młodzieżowy w Europie. Największe

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013

Bardziej szczegółowo

12. Sesja Selekcyjna EYP Poland. Wrocław 2015. Informator dla szkół

12. Sesja Selekcyjna EYP Poland. Wrocław 2015. Informator dla szkół 12. Sesja Selekcyjna EYP Poland Wrocław 2015 Informator dla szkół Europejski Parlament Młodzieży EYP Poland ul. Nowogrodzka 31 00-511 Warszawa www.eyppoland.com facebook.com/eyppoland info@eyppoland.com

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl W trosce o edukację dzieci wyjeżdżających z rodzicami za granicę Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało materiały,

Bardziej szczegółowo

Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Źródło: http://www.msw.gov.pl Wygenerowano: Niedziela, 20 września 2015, 09:26 Strona znajduje się w archiwum. Czwartek, 06 listopada 2008 Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

1 Analiza wstępna 1.1 Dane statystyczne Sytuacja dzieci polskich emigrantów w Anglii i Walii a) Liczba polskich emigrantów Oficjalne dane dotyczą tylko Polaków, którzy zdecydowali się wziąć udział w brytyjskim

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej al. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej al. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO - 725408 - I/13/NC 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Ten kto włada jęzkiem, włada nie tylko słowami. Modersmålscentrum i Lund Centrum Języków Ojczystych w Lund

Ten kto włada jęzkiem, włada nie tylko słowami. Modersmålscentrum i Lund Centrum Języków Ojczystych w Lund Ten kto włada jęzkiem, włada nie tylko słowami Modersmålscentrum i Lund Centrum Języków Ojczystych w Lund Język ojczysty edukacja i integracja Dla wielu młodych ludzi mieszkających w gminie Lund język

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa FUNDACJA SŁAWEK S Mienia Warszawa KOALICJA POWRÓT DO WOLNOŚCI Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej Fundacja Sławek Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej Warszawa Stowarzyszenie Pomocy Społecznej, Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Tematem wrześniowych badao Zielonej linii była współczesna emigracja Polaków. Postanowiliśmy poznad jej zasięg, kierunki oraz przyczyny wyjazdów. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Warszawa, 10 listopada 2015 r. Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Uczniowie interesują się historią XX wieku i lubią słuchać opowieści o tym

Bardziej szczegółowo

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 22 października 2015, 03:55 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 15 maja 2015 Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Utrata prawa

Bardziej szczegółowo

Największa operacja służb od czasu papieskiej pielgrzymki

Największa operacja służb od czasu papieskiej pielgrzymki Źródło: http://msw.gov.pl/pl/aktualnosci/12074,najwieksza-operacja-sluzb-od-czasu-papieskiej-pielgrzymki.html Wygenerowano: Czwartek, 7 stycznia 2016, 11:56 Strona znajduje się w archiwum. Czwartek, 05

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych Kim jesteśmy? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy to ogólnopolski, nieodpłatny program edukacji ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014 Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 93/2014 POLSKA SZKOŁA AD 2014 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Emigracja-wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego Raport badawczy Warszawa, 19 kwietnia 2012 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY WROCŁAWSKIE FORUM MOBILNOŚCI. Jak ma się rozwijać transport we Wrocławiu?

ANALIZA ANKIETY WROCŁAWSKIE FORUM MOBILNOŚCI. Jak ma się rozwijać transport we Wrocławiu? ANALIZA ANKIETY WROCŁAWSKIE FORUM MOBILNOŚCI Jak ma się rozwijać transport we Wrocławiu? Ankieta została przeprowadzona 17 października 2015 w amach konsultacji dotyczących Nowego Studium i Strategii Wrocław

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Sześcioletnie i siedmioletnie dzieci kończą pierwszą klasę z takim samym poziomem umiejętności. Na pójściu do szkoły najbardziej zyskują

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH Strona I. Podstawy oceniania... 2 II. Obszary aktywności... 3 III. Kryteria oceniania poszczególnych form aktywności... 4 IV. Narzędzia pomiaru... 6 V. Kryteria

Bardziej szczegółowo

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców Znamy się na dzieciach i rozumiemy rodziców Jesteś ekspertem w sprawach dotyczących Twojego dziecka Jesteśmy specjalistami w dziedzinie zdrowia dziecka Zostać rodzicem to ogromne i niesamowite przeżycie.

Bardziej szczegółowo

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról.

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról. 11. W ramach wymiany młodzieżowej gościsz u siebie kolegę / koleżankę z Danii. Chcesz go / ją lepiej poznać. Zapytaj o jego/jej: miejsce zamieszkania, rodzeństwo, zainteresowania. Po przyjeździe do Londynu

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLACY WOBEC EWENTUALNEJ AKCJI PRZECIW IRAKOWI BS/161/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POLACY WOBEC EWENTUALNEJ AKCJI PRZECIW IRAKOWI BS/161/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski

Uniwersytet Rzeszowski Erasmus Extended Erasmus University Charter (2007-2013) 67307-IC-1-2007-1-PL-ERASMUS-EUCX-1 Erasmus code: PL RZESZOW02 Universita Degli Studi Di L'Aquila Agnieszka (studentka WF) 1. Czy było organizowane

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego (klasy 1-3 szkoły podstawowej)

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego (klasy 1-3 szkoły podstawowej) Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego (klasy 1-3 szkoły podstawowej) nauczyciel: Monika Kloosterman Iwona Hazak Magdalena Maciaszczyk Dorota Adamczyk Przedmiotowy System Oceniania z języka

Bardziej szczegółowo

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO Język angielski jest językiem międzynarodowym. Posługują się nim ludzie na całym świecie. Ty jesteś jedną z tych osób. Warto więc dowiedzieć się w jakich państwach mówi się po

Bardziej szczegółowo

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz 1 Spis treści 2 Spis treści Wstęp..... 9 Przed nami przepaść......9 Początek nowej historii.... 10 Część I: Przygotuj się do działania... 11 Komentarz.... 11 Czas to pieniądz.... 11 Ile czasu potrzebujesz?....

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO

Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO Analiza ankiety ewaluacyjnej dla uczniów dotyczącej wyjazdów kulturowo-językowych organizowanych przez SSP 10 i SG 27 STO I. Wprowadzenie Ankieta została przeprowadzona w styczniu 2015 r. i obejmowała

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców.

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców. Wstęp RAPORT EWALUACYJNY Z ANKIET DOTYCZĄCY DŁUGOFALOWEGO WPŁYWU PROJEKTU Uczyć się, ale jak? współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Ankieta została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU

ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU Zabrze, marzec 2015r. WYNIKI BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH

Bardziej szczegółowo

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw.

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Koszmar Zdrady Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Przejmij stery swojego życia. 1 Czy mój partner jest mi wierny?

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie Świat jest wspaniałą książką, z której Ci, co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę Św. Augustyn Program wycieczki do Londynu 23-27 kwietnia 2013 rok Szkoła podstawowa nr 28 z

Bardziej szczegółowo

Wasze dziecko idzie do przedszkola.

Wasze dziecko idzie do przedszkola. Wasze dziecko idzie do przedszkola. Tak postanowiliście. Nie zawsze była to łatwa decyzja. Jest w Was, Rodzicach wiele niepewności, obaw i pytań, które chcielibyście zadać: Czy Wasza córeczka, syn da sobie

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY 01 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać. Aleksander Kumor polski aforysta

Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać. Aleksander Kumor polski aforysta Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać Aleksander Kumor polski aforysta P R O G R A M Z A J Ę Ć D L A U C Z N I Ó W G I M N A Z J U M 2 S P O T K A N I E CO NALEŻY WZIĄĆ POD UWAGĘ PLANUJĄC

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III)

Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III) Analiza wyników ankiety p.t. KOMPUTERY I ICH ZAGROŻENIA przeprowadzonej wśród uczniów klas młodszych (I III) opracowały: mgr Agnieszka Kicman mgr Danuta Wiatr 2 Spis treści : 1.Wstęp... 3 2.Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie

Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie Zagraniczne praktyki zawodowe dla uczniów ZS NR 26 w Warszawie 1. UCZESTNICY Liczba uczestników: I tura praktyk - II SEMESTR R.SZK. 2010/2011 12 uczniów klasa 3AT 3 słuchaczy SP II tura praktyk - I SEMESTR

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach?

Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach? Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach? Każdy kto skończył szkołę dawno temu, może do 2016 roku podejść do matury na starych i łatwiejszych zasadach. Zdążą nawet osoby

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

ROK SZKOLNY 2009/2010

ROK SZKOLNY 2009/2010 KONKURSY JĘZYK ANGIELSKI ROK SZKOLNY 2009/2010 Semestr I WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ Dnia 21.11.2009 r. uczniowie klas gimnazjalnych Zespołu Szkół Publicznych w Czerniejewie

Bardziej szczegółowo

Badanie losów absolwentów

Badanie losów absolwentów RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW GIMNAZJUM IM. ŚW. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WAWRZEŃCZYCACH PRZEPROWADZONEGO W ROKU SZKOLNYM 01/015 W grudniu 01 r. przeprowadzono badanie losów absolwentów Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012

Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012 Strona 1 Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012 Poniższy raport został przygotowany przez zespół analityczny PERK w celu przedstawienia ilościowej analizy jakości przeprowadzonych,

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

1. WOLONTARIAT PRACOWNICZY. Czym jest i co nam daje?

1. WOLONTARIAT PRACOWNICZY. Czym jest i co nam daje? 1. WOLONTARIAT PRACOWNICZY Czym jest i co nam daje? ĆWICZENIE: KIM JEST WOLONTARIUSZ? Kto? Gdzie? Kiedy? ĆWICZENIE: KIM NIE JEST WOLONTARIUSZ? Kto? Gdzie? Kiedy? WOLONTARIAT (ŁAC. VOLUNTARIUS - DOBROWOLNY)

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ I MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ I MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ I MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza I można uzyskać maksymalnie 100 punktów, model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O DZIAŁANIACH WOJENNYCH W AFGANISTANIE I LISTACH ZAWIERAJĄCYCH RZEKOME BAKTERIE WĄGLIKA BS/172/2001 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Dostęp do praw i sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia

Bardziej szczegółowo