Postać brata Alberta musi być stale przypominana, rozumiana

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Postać brata Alberta musi być stale przypominana, rozumiana"

Transkrypt

1 związany bardziej niż z Krakowem. Przypuszczam, że gdyby nie odłączenie Wydziału Teologicznego w 1954 roku, to Karol Wojtyła zostałby na UJ profesorem. Do końca swojego rektoratu miałem szczęście raz lub dwa razy w ciągu roku rozmawiać z Ojcem Świętym wyrażał wielkie zainteresowanie tym, co się dzieje na Uniwersytecie. Jaki wpływ na Uniwersytet miał wybór jego absolwenta na papieża? Społeczność uniwersytecka czuła się zobowiązana do pewnego większego zaangażowania, ja sam, gdy zostałem rektorem, chociaż to się działo już w okresie stanu wojennego, przywróciłem zwyczaj dzielenia się opłatkiem przez władze Uczelni i tak było już na Boże Narodzenie 1981 roku, tuż po wprowadzeniu stanu wojennego. Starałem się wówczas tłumaczyć, żeby się nie bano, że najważniejszą rzeczą jest, by nie dać się zastraszyć. Świadomość, że Papież jest naszym wychowankiem w jakimś sensie naszym, mocno w nas tkwiła. * Rozmowę z prof. Józefem Andrzejem Gierowskim 26 listopada 2005 roku przeprowadził Bogusław Sławiński z Archiwum UJ, przygotowując film Moja Alma Mater (cz. III). Był to ostatni wywiad z Profesorem. PODRÓŻE I PEREGRYNACJE POCZTOWE Adama Chmielowskiego (św. brata Alberta), cz. 1 Postać brata Alberta musi być stale przypominana, rozumiana od nowa, stale zgłębiana, nosi bowiem w sobie takie bogactwo, któremu trzeba ciągle stwarzać nowe warunki promieniowania pisał ówczesny metropolita krakowski kardynał Karol Wojtyła w przedmowie do książki ojca Władysława Kluza zatytułowanej Adam Chmielowski brat Albert. To przesłanie ma szczególne znaczenie w czasie obchodów rocznicowych i okazjonalnych związanych ze świętym. W roku 2008 nadarza się kolejna okazja do przypomnienia brata Alberta w związku z 25. rocznicą jego beatyfikacji, która odbyła się 22 czerwca 1983 roku na krakowskich Błoniach przy udziale blisko dwóch i pół miliona wiernych z Polski i różnych stron świata. Beatyfikacji dokonał Ojciec Święty Jan Paweł II. Sześć lat później w Rzymie (12 listopada 1989 r.) ten sam papież wyniósł go na ołtarze, ogłaszając świętym trzecim świętym Polakiem kanonizowanym w XX wieku, po Andrzeju Boboli i Maksymilianie Kolbem. Dwudziestopięciolecie beatyfikacji upamiętniono już sesją naukową (Sesją Albertyńską) zorganizowaną przez Instytut Archeologii i Etnografii PAN Oddział w Krakowie, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa oraz Gminne Centrum Edukacji w Igołomi 5 grudnia 2007 roku (zob. Alma Mater nr 100/2008). Na ten temat ukazują się także wzmianki prasowe i artykuły. Wzbogacają one dotychczasowe piśmiennictwo poświęcone świętemu, wykaz publikacji liczy już kilkadziesiąt stron i obejmuje zarówno pozycje biograficzne, jak i prace, rozprawy, opracowania oraz artykuły przyczynkarskie dotyczące działalności świętego oraz powołanych przez niego zgromadzeń. Strona tytułowa książki wydanej nakładem braci albertynów w 1938 r., autorstwa o. Bernarda od Matki Bożej, Duchowość brata Alberta Autorem, który jako pierwszy po zakończeniu drugiej wojny światowej przybliżył Polakom postać Polskiego Biedaczyny, był ksiądz Konstanty Józef Michalski, piastujący w latach funkcję rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ksiądz prof. Michalski znał brata Alberta osobiście, miał kilkakrotnie sposobność spotkania się z nim i był jego wielkim czcicielem. W latach 30. XX wieku wygłaszał prelekcje na temat brata Alberta również dla młodzieży akademickiej. 29 stycznia 1937 roku ksiądz rektor wygłosił odczyt o bracie Albercie w jednej z sal Collegium Novum, na zaproszenie Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Akademickiej Odrodzenie. Przygotowywał też materiały do napisania biografii. Pierwsza jego książka o bracie Albercie, mająca charakter biografii z rozszerzeniem o sprawy dotyczące duchowości brata Alberta, ukazała się w 1946 roku w Krakowie, na rok przed śmiercią autora. Dotychczasowe opracowania, monografie i prace poświęcone świętemu uwzględniają wszelkie aspekty jego życia, działalności oraz duchowości i z trudem można znaleźć zagadnienie nieco słabiej opracowane czy rozpoznane i opisane. Dzisiaj można jedynie poszukiwać spraw o mniejszej wadze, spraw pobocznych lub tylko częściowo związanych z życiem i działalnością świętego, a nawet spraw jedynie wywołanych przez rzeczy, przedmioty, inspirowanych niezwykłą postacią brata Alberta. Do spraw takich zaliczam podróże Adama Chmielowskiego, a właściwie jego przemieszczanie się po kraju i Europie, wywoływane różnymi przyczynami i okolicznościami, oraz peregrynacje wizerunku Chmielowskiego ukazanego na... znaczkach pocztowych, wydanych przez Pocztę Polską w latach 1947, 1948 i ALMA MATER 87

2 Sprawa podróży, czy raczej przemieszczania się Adama Chmielowskiego jest o tyle istotna, że w drodze spędzał wiele czasu jak to wynika na przykład z jego listów. Znaczna była też liczba miejsc, do których docierał. Warto także przypomnieć, jakie środki transportu wykorzystywano w okresie jego aktywnego życia i w jakich warunkach przyszło mu podróżować, wiedząc zwłaszcza o tym, że przez większość swojego życia był inwalidą i zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Na okres życia Adama Chmielowskiego, późniejszego brata Alberta, przypadło wiele przemian, i to w wielu dziedzinach. Na jego lata dziecięce i młodzieńcze przypadły poważne zmiany polityczne w Europie dotyczące bezpośrednio ziem polskich. Przede wszystkim było to powstanie krakowskie z 1846 roku; jego skutkiem była w późniejszym czasie likwidacja Rzeczypospolitej Krakowskiej (pełna nazwa Wolne Niepodległe i Ściśle Neutralne Miasto Kraków z Okręgiem) oraz wcielenie tego obszaru do Austrii. Rzeczpospolita Krakowska znajdowała się o krok od Igołomi miejsca urodzenia Adama należącej już do Królestwa Polskiego. Igołomia była miejscowością nadgraniczną, wobec czego posiadała komorę celną, w której naczelnikiem był ojciec Adama, Wojciech. To także okres Wiosny Ludów w Europie, działania zbrojne na ziemiach polskich, w tym powstanie wielkopolskie, strajki i opór przeciw germanizacji i inne. Jeszcze w roku narodzin Adama do oświetlenia używano powszechnie świec ze stearyny, ale już wchodziły w użycie lampy olejowe. Kiedy Adam miał lat siedem, zabłysła pierwsza lampa naftowa skonstruowana przez Ignacego Łukasiewicza. W latach 50. XIX wieku nastąpił na świecie rozwój fotografii, a raczej dagerotypii (od nazwiska twórcy metody Louisa Jacques a Daguerre a) rozpowszechnianej między innymi w Warszawie przez Karola Beyera, który otworzył zakład w roku Rodzina Chmielowskich posiadała kilka djagerotypów jak je nazwano w dokumentach sądowych w tym djagerotyp Chrystusa (!) i pięć familijnych djagerotypów. Listy pisano ołówkami grafitowymi; była możliwość robienia kopii, z wykorzystaniem do tego celu kalki zwanej papierem węglowym. Używano już także stalówek, ale na wieczne pióro trzeba było czekać do 1884 roku, w którym to roku Adam Chmielowski miał 39 lat i był znanym artystą malarzem. Największe jednak zmiany nastąpiły w transporcie, komunikacji i w komunikacji społecznej w dzisiejszym jej rozumieniu. Poverello Krakowski. Drzeworyt Tadeusza Cieślewskiego. Źródło: Głos brata Alberta, rozdz. VII, nr 3, 1938 r., s. 82 Brat Albert opiekun ubogich. Drzeworyt Witolda Chomicza z 1938 r. Źródło: Kalendarz brata Alberta na Rok Pański 1939, s. 5 A to wszystko za sprawą reorganizacji poczty, ujednolicenia opłat, modernizacji przewozu ludzi i przesyłek, a głównie za sprawą rozwoju kolei i transportu kolejowego. Upowszechniono wymianę listową poprzez wprowadzenie znaków opłaty pocztowej w postaci znaczków pocztowych (Anglia wydała pierwszy znaczek pocztowy w 1840 roku, Austria w 1850, Rosja w 1858, a w Królestwie Polskim pierwszy znaczek pocztowy ukazał się w 1860 roku) oraz zwiększenie liczby urzędów pocztowych. Zmiany gospodarcze, wręcz rewolucyjne, następowały wraz z rozwojem kolei. W 1845 roku oddano do użytku pierwszy odcinek Kolei Warszawsko- -Wiedeńskiej (z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, przedłużony jeszcze w tym samym roku do Skierniewic). Dwa lata później otwarto linię kolejową Kraków Mysłowice, a w 1855 roku Kraków uzyskał połączenie z Wiedniem. Kiedy Adam miał 11 lat i był uczniem Gimnazjum Realnego w Warszawie, Kraków został połączony ze Lwowem. Otwarcie całej linii nastąpiło w 1861 roku. Młody Adam nie przypuszczał nawet, że w podeszłym wieku będzie częstym pasażerem pociągów kursujących na tej linii. Do czasu otwarcia pierwszej linii kolejowej w Europie w podróżach osób i przewożeniu poczty dominowały, zaprzężone na ogół w cztery konie, dyliżanse zabierające od 4 do 12 osób. Były także używane wozy kryte, bryczki, karety i kariolki oraz obszerne omnibusy pasażerskie. Poza transportami pocztowymi usługi przewozowe świadczyli prywatni przewoźnicy zwani furmanami, powożący furmankami. Największe przedsiębiorstwo przewozowe na ziemiach polskich prowadził Piotr Steinkeller, który od 1838 roku na trasie Warszawa Kraków wprowadził lekkie powozy zwane kurierkami albo steinkelerkami. Powozy takie, zabierające pocztę i pięć osób, obsługiwały również trakt kowieński i kaliski. Wydatki związane z podróżami nie były małe, nie wszyscy więc mogli sobie pozwolić na jazdę kurierkami czy dyliżansami. Problemem była także zbyt mała liczba oferowanych miejsc w karetach i zbyt mała częstotliwość kursów. Od czasu uruchomienia pierwszych linii kolejowych systematycznie spadało zainteresowanie podróżami pojazdami konnymi, a niektóre z nich zwane fiakrami zaczęły służyć do jazdy na bliższe odległości, na przykład z dworców kolejowych do centrów miast czy do wybranych obiektów (hotele, gospody), a nawet wykorzystywane były do podróży turystycznych. Pierwsze podróże małego Adama związane były z pracą ojca i kolejnymi przeprowadzkami. W ciągu pierwszych dziesięciu lat 88 ALMA MATER

3 jego życia, a więc od 20 sierpnia 1845 do września 1855 roku, rodzina Adama Chmielowskiego zmieniała miejsca pobytu aż czterokrotnie. Do podróży małego, dwuletniego wówczas Adama trzeba jeszcze doliczyć wyjazd rodzinny do Warszawy i kilkudniowy tam pobyt w związku z chrztem świętym 17 czerwca 1847 roku. Z Igołomi rodzina Chmielowskich przeniosła się do odległej o około 300 wiorst (w tamtych latach 1 wiorsta rosyjska równała się 1066,79 metra), czyli ponad 320 kilometrów, Słupcy, miasta nadgranicznego pomiędzy Wielkim Księstwem Poznańskim i Królestwem Polskim, leżącego w guberni kaliskiej, na uczęszczanym szlaku komunikacyjnym z Warszawy do Berlina. W mieście znajdował się pocztamt i zajazd pocztowy, a ono samo było ważnym punktem na mapie pocztowej Królestwa Polskiego. Ze Słupcy Chmielowscy przenieśli się do Szczypiorna (dzisiaj dzielnica Kalisza) (ok. 70 km), wówczas także miasta nadgranicznego pomiędzy Królestwem a Wielkim Księstwem Poznańskim. Również i w tym mieście ojciec Adama pełnił funkcję naczelnika komory celnej, co zostało odnotowane w napisie na grobowcu znajdującym się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Wiosną 1851 roku nastąpiły kolejne przenosiny, tym razem do zakupionego majątku w Czernicach w powiecie wieluńskim, odległych od Szczypiorna o około 60 kilometrów. W sierpniu 1853 roku, po sprzedaży majątku w Czernicach, rodzina przeprowadziła się do Warszawy. Wyjazd do Warszawy w celu dopełnienia chrztu świętego Adama nastąpił ze Słupcy. Zapewne podróż odbyła się karetą poczty osobowo-listowej po odnowionym w latach 40. XIX wieku trakcie prowadzącym z Berlina do Warszawy przez Konin, Kłodawę, Krośniewice, Łowicz, Sochaczew. Drogę o długości około 219 wiorst (czyli około 233 kilometrów) kareta pocztowo-osobowa pokonywała w niespełna dobę (23 godz.). Podobnie jak na trasie Kraków Warszawa, którą steinkelerka pokonywała w 23 godziny. Być może rodzina Chmielowskich mogła wykorzystać także transport furmański, znany również w latach 40. XIX wieku. Wydaje się jednak, że wygodniejszym transportem, szczególnie dla matki z dwuletnim dzieckiem, podróżującej całą dobę, była kareta. Inaczej musiały być organizowane przeprowadzki rodziny, które obejmowały nie tylko przewóz osób, ale i całego dobytku. W przypadku przenosin do Słupcy, Szczypiorna oraz Czernic musiały być wynajmowane firmy furmańskie lub wykorzystywano znajomych woźniców. Przy przenosinach z Czernic do Warszawy to kupujący majątek baron Tomasz Dangel zaoferował przewiezienie majątku ruchomego Chmielowskich własnymi furmankami do jednej ze stacji kolei żelaznej. Ponieważ warunkiem było przewiezienie na mil siedem (1 mila polska 7 wiorst, tj. ok m), czyli około 60 kilometrów, to możliwe było przewiezienie dobytku do Radomska, Częstochowy albo Piotrkowa Trybunalskiego (położonego nieco dalej niż 60 km), czyli do najbliżej położonych stacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, jedynej wówczas linii kolejowej prowadzącej do Warszawy. Była również możliwość wykorzystania poczty towarowej i dostarczenia dobytku do Zduńskiej Woli, Łasku lub Sieradza miast leżących na uruchomionym w 1835 roku tak zwanym trakcie fabrycznym z Warszawy do Kalisza. Z tych miast można było przetransportować rzeczy trakcją konną do Warszawy. Nieco więcej znaków zapytania pojawia się przy analizowaniu pierwszej dalszej podróży młodego Adama z Warszawy do Petersburga we wrześniu 1855 roku i z Petersburga do Warszawy w czerwcu 1856 roku. Jakim środkiem lokomocji podróżował dziesięcioletni chłopak? Kto mu towarzyszył w podróży (jeśli w ogóle ktoś mu towarzyszył)? Z czego składał się jego ekwipaż? Okładka Kalendarza brata Alberta na Rok Pański 1939 Odpowiedź na pierwsze pytanie jest istotna w świetle następujących faktów: Kolej Warszawsko-Petersburska była w budowie. Prace rozpoczęte w 1851 roku przerwano w roku Budowę kontynuowano w latach , kolej oddano do użytku w roku Na trasie Warszawa Petersburg od 1816 roku funkcjonowała poczta, z początku konna i piesza, potem wozowa, a następnie dyliżans, ale tylko z Warszawy do Kowna. A więc podróż do Petersburga wymagała przesiadki. Od 1846 roku poczta rosyjska uruchomiła kurs dyliżansu przeznaczonego wyłącznie dla pasażerów podróżujących z Królestwa do Rosji, ale po 1848 roku zmniejszono liczbę kursów pocztowych i nie wiadomo, czy również nie dotknęło to częstotliwości kursów bezpośrednich. Podróż zatem nie była łatwa, a poza tym dość długa, bo z Warszawy przez Kowno musiała trwać około trzech czterech dni, być może nawet z dłuższą przerwą w podróży i oczekiwaniem w Kownie na dyliżans rosyjski. Jeśli nawet ktoś wyprawił młodego Adama w Warszawie na podróż do Petersburga, to powrót musiał najprawdopodobniej przygotować sobie sam, dysponując jednak odpowiednim zabezpieczeniem finansowym. Na poruszane tematy, jak również na temat ekwipunku nie znalazłem informacji w znanych mi opracowaniach biograficznych. Sprawą bardzo trudną jeśli w ogóle możliwą jest odtworzenie kolejnej podróży Adama już dziewiętnastoletniego do ALMA MATER 89

4 Paryża w maju 1864 roku. Po siedmiu miesiącach leczenia szpitalnego i rekonwalescencji, bez nogi i z prymitywną, zapewne, protezą wymagającą korzystania z kul Adam wyprawiony został do Paryża. Z Warszawy do stolicy Francji nie było pociągu bezpośredniego. Podróż musiała odbywać się z wieloma przesiadkami, a nawet z wykorzystaniem transportu konnego. Rozkłady jazdy pociągów w danym kraju nie były jeszcze zsynchronizowane z terminami przyjazdu na granicę lub z innego kraju. W niektórych miejscach nie było rozkładów jazdy, a godziny odjazdu codziennie ogłaszano w gazetach (np. w Krakowie). Franciszek Mikulski w przewodniku zatytułowanym Opis Krakowa i okolic, wydanym w 1864 roku, pisze: Dworzec przy ulicy Lubicz, kasa do sprzedaży biletów otwarta jest na godzinę, a zamykana na 10 minut przed odejściem pociągu. Czas odejścia i przybycia pociągów jest w pismach publicznych każdodziennie ogłaszany. Jak długo zatem mogła trwać podróż do Paryża? Jak wygląda sama podróż z ekwipunkiem (i jakim?) inwalidy powstańca? Nie sądzę bowiem, żeby do przewiezienia młodego Adama z Warszawy do Paryża została wynajęta kurierka czy inny transport konny na przebycie całej trasy. Byłoby to zbyt kosztowne. A przecież nie była to jedyna podróż zagraniczna Adama Chmielowskiego. Stąd także zainteresowanie i zaciekawienie ludzi zafascynowanych św. bratem Albertem sprawami i szczegółami związanymi z kolejnymi wyjazdami i podróżami, w tym na studia do Gandawy w październiku 1866 roku, do Paryża po raz kolejny w końcu listopada 1867 roku, do Monachium w końcu 1869 roku, czy wreszcie do Włoch w końcu 1878 roku. Wprawdzie szlak do Paryża został przetarty wcześniej, nowoczesna proteza przygotowana w tym mieście ułatwiała poruszanie się, następowała poprawa zdrowia i Adam nabierał sił, ale różne problemy związane z podróżami zapewne pozostały. Szczególnie z tymi wcześniejszymi podróżami, kiedy jeszcze sieć kolejowa była bardzo rzadka, połączenia trudne do ustalenia, granice strzeżone, a dyliżanse i inny transport konny wymagały czasu ze względu na rzadkość kursów i wysokie koszty przejazdu. Sądząc po zachowanych listach i informacjach zawartych w materiałach drukowanych, Adam Chmielowski lubił podróże, nigdy nie uskarżał się na warunki podróży, na problemy, kłopoty, spóźnienia czy na przypadkowych towarzyszy podróży. Więcej informacji i szczegółów dotyczących peregrynacji Chmielowskiego mamy z okresu jego pobytu na Podolu. W czasie wyjazdów i odwiedzin rodziny czy znajomych korzystał z transportu konnego saniami, a także jeździł konno. Wydaje się jednak, że pełnię szczęścia i satysfakcji z podróżowania odkrył w czasie rekonwalescencji w Kudryńcach nad Zbruczem w majątku swego brata Stanisława. Świadczy o tym jeden z nielicznych listów ilustrowanych, pisany do Józefy Krzyżanowskiej około 1883 roku. Tematem listu jest sprawozdanie z podróży do Balina miejsca zamieszkania ciotek Adama oraz przeżycia związane z wizytą u rodziny. List jest pełen optymizmu, nieco nostalgii, a rysunki obrazują zapamiętane szczegóły z podróży, między innymi sanie zaprzężone w parę koni, fragmenty mijanych pejzaży, drogę, moment przywitania i szkice twarzy osób z rodziny. W innym liście, z 1884 roku, pisał: Kuzynek Adam jeździ co dzień na łysym koniku malować do Zawala, a w niedzielę do kościoła, do ciotki dopiero teraz napisał. Biografowie zwracają uwagę na jego pracę apostolską, w szerzeniu reguł III Zakonu w okolicach Kamieńca Podolskiego, w parafiach nad Zbruczem, na wschód od Latyczowa, którą prowadził, jeżdżąc dwukołową bidą zaprzężoną w małego konika. Trzeba pamiętać, że w tamtych czasach i na tamtym terenie drogi były w stanie pierwotnym pełne dziur, kolein i na ogół pełne błota. Sam Chmielowski wspomina w jednym z listów: Po niesłychanych wysileniach przyjechałem tutaj po błocie prawdziwie, ale bohaterski kuc jeszcze raz odniósł triumf wiekopomny i zwyciężył wszystkie przeszkody elementarne, dość powiedzieć, że dwa razy urwał postronki; raz koło stawku pod Jurkowcami, a drugi raz pod Jaryszowem. Wybierał miejsca dość odległe od Kudryńców, w promieniu kilkudziesięciu wiorst, i podróżował, nie dbając o wygody i bezpieczeństwo. Profesor Homolacz wspominał następujące wydarzenie: Był to, o ile pamiętam, styczeń; na dworze zapadał zmrok, a panująca od kilku godzin zawieja śnieżna zasypała wszystkie drożyny, które nawet w pogodny dzień letni ciężkie były do przebycia. Naturalnie, że wszyscy zaczęli go gorąco prosić, aby się nie narażał na niebezpieczeństwo naprawdę zupełnie poważne że przecież dużo rozsądniej będzie, jeśli przenocuje we dworze i odbędzie tę ciężką drogę nazajutrz, kiedy zadymka przeminie i będzie jasno. Brat Albert dziękował serdecznie, ale nie dał się skłonić do pozostania i polecił towarzyszącemu mu braciszkowi, aby zaprzęgał saneczki i zajechał. Byliśmy naprawdę głęboko przygnębieni, kiedy ten człowiek stary o drewnianej protezie gramolił się z trudem na maleńkie skrzypiące saneczki, aby jechać na zawiane bezdroża wśród mroku i zamieci... Kiedy rozklekotane saneczki znikły już w zawiei śnieżnej, a wiatr zagłuszył głos dzwoneczka, powróciliśmy wszyscy milczący do salonu i wiedzieliśmy wszyscy, że ten, który przed chwilą był pośród nas, z innej ulepiony jest gliny i że wyrósł już dawno ponad te obawy i te nadzieje ponad cały ten rozsądeczek, który kieruje naszym małym życiem. W 1884 roku Chmielowski, w wieku około 39 lat wydalony na podstawie ukazu z granic Cesarstwa Rosyjskiego, znalazł się w Krakowie, w którym pozostał już do końca życia. Pierwszy okres pobytu, od 1884 do końca roku 1891, to początek wielkiego dzieła już brata Alberta (obłóczyny i przyjęcie zakonnego imienia Albert nastąpiło 25 sierpnia 1887 r.) opieki nad bezdomnymi, kalekami i nieuleczalnie chorymi w Krakowie oraz powołanie dwóch zgromadzeń: braci albertynów oraz sióstr posługującym ubogim III Zakonu św. Franciszka zwanych siostrami albertynkami. Ten pierwszy okres heroicznej pracy brata Alberta przypada na czas dla Krakowa trudny po rezygnacji z funkcji prezydenta miasta Ferdynanda Weigla i wyborze nowego prezydenta Feliksa 90 ALMA MATER

5 Szlachtowskiego Kraków powoli unowocześniał się, ale nie był wolny od problemów społecznych i gospodarczych. Wprawdzie tramwaj konny i nowe, gazowe oświetlenie ulic usprawniły podróże po mieście, powstały nowe połączenia kolejowe do Bielska, Oświęcimia, Suchej i Nowego Sącza, wprowadzano coraz powszechniej telefony i maszyny do pisania remingtona, seryjnie produkowane od 1874 roku, zbudowano teatr miejski i nowy budynek Uniwersytetu (Collegium Novum), zbudowano także kolej cyrkumwalacyjną (obwodową kolej łączącą Dworzec Główny z Bonarką i Płaszowem), ale problemy biedoty pozostały nierozwiązane. Łagodziły je, w pewnym stopniu, fundacje możnych rodów z przeznaczeniem na przykład na schroniska dla chłopców, na domy ubogich czy na zakład dla dziewcząt zaniedbanych. Podróże brata Alberta w tym okresie ograniczały się do Krakowa i jego przedmieść w poszukiwaniu sponsorów oraz aprowizacji miejskiej ogrzewalni dla bezdomnych przy ul. Piekarskiej, którą przejął w opiekę po podpisaniu w 1888 roku umowy z radą miasta. Od tego czasu na ulicach Krakowa często pojawiał się jednokonny wózek powożony przez brata Alberta, którym przewoził dary przekupek z placu Szczepańskiego, zdobyte wiktuały, używaną odzież i przedmioty codziennego użytku, podarowane do ogrzewalni przez życzliwych dla idei albertyńskiej krakowian. Odwiedzał również bogate domy Potockich, Tarnowskich, Badenich i innych, poszukując wsparcia finansowego. Stukot kół wózka albo jego protezy o krakowskie bruki był charakterystycznym dźwiękiem miasta końca XIX wieku. Podróże brata Alberta poza Kraków i na dalsze odległości rozpoczęły się właściwie od roku Wtedy to powstały pierwsze domy pustelnicze w Monastyrku koło Rawy Ruskiej i Bruśnie (po sprzedaniu folwarku dom został przeniesiony do Prusia) na terenie dóbr Zdzisława hr. Dębickiego, a później w Werchracie. Były to miejsca przeznaczone na odpoczynek i regenerowanie sił dla braci i sióstr utrudzonych pracą, często ponad siły, w przytuliskach. Miejsca te zwano także klasztorkami pustelniczymi, w których jak pisano ofi arne dusze w zupełnym oderwaniu od świata mogły rozniecać w sobie iskry rodzącego się powołania. Potrzebę podróży rodziły propozycje uruchomienia przytulisk w innych miastach. Pierwszym miastem, którego władze poprosiły brata Alberta o objęcie przytuliska, był Lwów. Proces przygotowywania oraz podpisanie stosownej umowy wymagały wyjazdów do tego miasta. Kolejno powstały przytuliska i domy pustelnicze w: Sokalu (1898), Tarnowie (1899), Zakopanem (na Kalatówkach, 1902), Jarosławiu (1903), Przemyślu (1907), Stanisławowie (1914 nowe przytulisko). Okres od 1891 roku aż do śmierci to czas spędzony w znacznej mierze właśnie w podróżach, które w tym okresie nie były łatwe. Mieczysław Orłowicz w swoim Ilustrowanym przewodniku po Galicji, wydanym w 1914 roku, pisze: Kilka tylko linii kolejowych w Galicji ma pociągi pospieszne, wozy restauracyjne i sypialne (Bogumin Kraków Lwów Podwołoczyska), Lwów Czerniowce, Grób św. brata Alberta na cmentarzu Rakowickim w Krakowie a w sezonie Kraków Zakopane), wszystkie pozostałe linie jedynie pociągi osobowe. Wagony III klasy są bardziej brudne niż gdziekolwiek w Austrii; przepisów o przedziałach dla niepalących nie przestrzega się. Dla podróżnych III kl. najdogodniejszym dniem jest sobota, albowiem w ten dzień nie jeżdżą Żydzi, stanowiący zazwyczaj większość pasażerów. Połączeń automobilami pasażerskimi jest w Galicji zaledwie kilka: Kraków Myślenice, Zakopane Morskie Oko, Lesko Baligród, Rzeszów Sokołów, Kołomyja Kosów, a z tych kilka nie funkcjonuje prawidłowo z powodu psucia się automobilów oraz z powodu przeszkód, jakie temu ruchowi stawiają władze administracyjne. Natomiast można się zazwyczaj do miejscowości, niemających kolei, dostać pocztą; wózki pocztowe, nieraz jednokonne bryczki, nieraz kryte landary wygodne, kursują w czasie podanym w ogólnym rozkładzie jazdy tamże są też podane ceny. Fiakry zasługujące na tę nazwę istnieją jedynie we Lwowie, w Krakowie, w Zakopanem i w kilku większych miastach prowincjonalnych; zresztą są to albo obdrapane powoziki, brudne, zaprzężone w słabe i stare konie, albo mocno trzęsące bryczki, powożone przez obszarpanych woźniców. Listy, a nawet krótkie informacje przesyłane przez brata Alberta do sióstr i braci w latach pełne są wiadomości o jego podróżach. Wiadomości te również dzisiaj, w dobie powszechnej komunikacji realizowanej różnymi na ogół szybkimi środkami transportu, wzbudzają zdziwienie połączone z podziwem, a czasami J. Duda nawet z niedowierzaniem, jeśli pamiętać o jego problemach zdrowotnych. W 1900 roku 20 maja brat Albert napisał do siostry Bernardyny: Powróciłem ze Stanisławowa... jutro, w poniedziałek, chcę jechać do Werchraty, do Prusia, potem do Tarnowa, w piątek albo w sobotę spodziewam się być w Krakowie. W 1907 roku w lutym lub marcu napisał: Jadę zaraz do Prusia, jutro do Sokala, w poniedziałek powracam do Lwowa. W tym samym roku, 9 maja, poinformował z Prusia: Przyjechałem tu w niedzielę po południu, ale w poniedziałek musiałem jechać na Zamojszczyznę, bo Bracia wysłali konia, powróciłem tu we środę... Dziś jadę do Jarosławia, bom im obiecał wstąpić, jutro do Przemyśla, na sobotę albo i w niedzielę będę we Lwowie, jadę tędy, bo mam zgłoszony bilet do Lwowa... Podróże odbywał niekiedy w trudnych warunkach pogodowych. Świadczy o tym wiadomość z listu datowanego na 12 lutego 1908 roku: W poniedziałek dojechałem tylko do Jarosławia, bo dalej nie można było już jechać; tak drogę zasypało, i dotąd tu siedzę, a nie wiem, czy jutro pociąg pojedzie, może w piątek. O podróżach wymagających wyjątkowej kondycji fizycznej i psychicznej świadczą fragmenty dwóch listów. Pierwszy datowany na środę 1 lipca 1906 roku, drugi napisany w latach W pierwszym brat Albert informuje: W przeszły wtorek byłem w Jarosławiu, we środę w Prusiu, w czwartek w Sokalu, w piątek tu przyjechałem dla tej fabryki... Wczoraj jeździłem do Stanisławowa, dziś powróciłem, a jutro chcę jechać na Zgorajszczyznę... Jeżeli na jutro nie wydążę z podaniem, to ALMA MATER 91

6 w sobotę pojadę do Prusia, a może w niedzielę do Potylicza, żeby się z ks. proboszczem porozumieć; w poniedziałek kazałem konie po siebie wysłać ze Zgorajszczyzny... Drugi list pisany ze Lwowa posiada następującą informację: Jutro, w piątek, chcę jechać do Stanisławowa, pojutrze do Kołomyi, w poniedziałek chcę wrócić, we środę albo czwartek jechać do Przemyśla z drugim bratem, stamtąd przez Jarosław i Prusie do Sokala, na piątek albo sobotę, w poniedziałek powrócić tutaj; może do tego czasu uchwali Sejm subwencję a gdybym i pieniądze zaraz odebrał, to bym mógł do Krakowa jechać i do Tarnowa wstąpić... Cytowane fragmenty prezentują zaledwie część informacji o podróżach, potwierdzonych i udokumentowanych w listach. Sądzę, że podróży było o wiele więcej, ale informacje o nich nie zachowały się ani w postaci odręcznych notatek, ani w formie listów. Świadczyć może o tym także fakt posiadania przez brata Alberta paszportów i wiz do Rumunii, wydanych mu w latach , i kilkunastokrotnego wykorzystania ich bez udokumentowania terminów wyjazdów i czasu przebywania w Rumunii. Trasy, po których najczęściej podróżował brat Albert, prowadziły na wschód i południe Polski. Były to trasy z Krakowa przez Tarnów, Jarosław, Przemyśl do Lwowa i dalej aż do Stanisławowa i Kołomyi, albo ze Lwowa przez Sokal, Rawę Ruską, Jarosław do Krakowa. Bardzo często wyjeżdżał także z Krakowa do Zakopanego. Podróże odbywał najczęściej koleją, korzystając także z transportu konnego (często prosił braci o wysłanie bryczki do najbliższej stacji kolejowej). I chociaż z dzisiejszego punktu widzenia odległości pomiędzy najdalszymi miejscami pobytu brata Alberta nie są zbyt duże, to trzeba pamiętać, że przebycie ich wymagało sporego czasu. Na przykład z Krakowa do Jarosławia przy odległości 210 kilometrów czas jazdy pociągiem pospiesznym wynosił cztery godziny, a pociągiem osobowym sześć godzin. Ze Lwowa do Sokala przy odległości 131 kilometrów pięć godzin, a do tego dworzec kolei odległy był od miasta o trzy kilometry. Z Jarosławia do Rawy Ruskiej było 87 kilometrów, ale pociągiem jechało się trzy godziny. Z Rawy Ruskiej do Potylicza trzeba było jechać dorożką cztery kilometry. Ze Lwowa do Kołomyi przez Stanisławów koleją ponad sześć godzin, a od dworca do miasta było ponad dwa kilometry. Planowanie podróży trwającej kilka dni dla niemłodego już brata Alberta, schorowanego i poruszającego się z coraz większym trudem, było zawsze aktem odwagi i wiary w Opatrzność. Nie zawsze podróże kończyły się dobrze. Brat Albert wiele razy spadł z konia lub z wozu, wiele razy dotkliwie się potłukł, pokaleczył tak, że rana pozostała niezagojona do końca życia. Zdarzyło się także, w 1913 roku, że w czasie podróży złamał protezę i w Jarosławiu musiał zostać odwieziony do domu sióstr na wózku przez bagażowego. Nawet w ostatnich tygodniach życia nie zaprzestał podróży i wizytowania przytulisk i domów pustelniczych, pomimo szybkiego postępu nieuleczalnej choroby. Pod koniec listopada 1916 roku wybrał się z Krakowa do Zakopanego, aby spłacić ostatnią ratę hrabiemu Zamojskiemu za drzewo do budowy pustelni i domów. 20 grudnia zdecydował się wrócić do Krakowa. Była to już ostatnia jego podróż za życia. Wyboista ścieżka pokryta była gołoledzią. Brat Albert mdlał parokrotnie... Na zakręcie odprawił szlochające Siostrzyczki. Trzygodzinna podróż trzęsącym się i dychawicznym pociągiem była prawdziwą męką. W Krakowie nie zgodził się na wzięcie dorożki i jak zwykle siadł do tramwaju, który stawał przy moście o sto kroków od przytułku. Podtrzymywany przez brata, zaledwie wlokąc nogami, doszedłszy wreszcie do swoich włóczęgów, upadł zemdlony na progu domostwa. Kondukt pogrzebowy przeszedł ulicami Krakowa od Krakowskiej poprzez Grodzką, Rynek Główny i dalej, zapewne ulicami Floriańską, Basztową, Lubicz i Rakowicką na cmentarz Rakowicki. Ziemska podróż brata Alberta zakończyła się 28 grudnia 1916 roku pośród tłumu złożonego z wybitnych osobistości miasta, profesorów i nędzarzy, którym oddał większą część swojego świętego życia. Jerzy Duda KALENDARIUM DZIEJÓW GEOGRAFII NA UNIWERSYTECIE JAGIELLOŃSKIM Prezentowane Kalendarium powstało na marginesie prac nad historią nieznanych do tej pory wątków, faktów i wydarzeń związanych z geografią na Uniwersytecie Jagiellońskim. Starano się wskazać przede wszystkim na te wydarzenia, które są na ogół mało znane w środowisku naukowym, również wśród geografów, ale i uchwycić wszystkie przejawy działalności geografów, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności. Datą graniczną jest rok 2005, kiedy Instytut otrzymał nowoczesne pomieszczenia na Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego. To wydarzenie zapoczątkowało już nowy okres w dziejach uniwersyteckiej geografii, którego opracowanie pozostawiamy następnym pokoleniom. Kalendarium podzielono na kilka części, nawiązujących do konkretnych okresów w dziejach krakowskiej geografii. Czasy do roku 1952 (czyli do utworzenia Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi) są opracowane dość szczegółowo. Zależało nam bowiem na przybliżeniu współczesnemu czytelnikowi wszystkich tych wydarzeń, które w naszej ocenie wypracowały rangę ośrodka krakowskiego oraz jego pozycję w geografii polskiej i światowej. Większość z tych zdarzeń jest na ogół mało znana, a dotarcie do materiałów źródłowych często bywa utrudnione. Natomiast okres po 1952 roku obejmuje już tylko wybrane fakty. Uznaliśmy, że ten fragment historii Instytutu jest już lepiej znany, choćby dzięki kilkutomowemu wydawnictwu jubileuszowemu Geografia w Uniwersytecie Jagiellońskim (Kraków , wyd. Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, red. B. Kortus, A. Jackowski, K. Krzemień). 92 ALMA MATER

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.) Przybywam do was jako syn tej ziemi, tego narodu, a zarazem, z niezbadanych wyroków Opatrzności, jako następca Świętego Piotra na tej właśnie rzymskiej stolicy. Dziękuję wam, żeście nie zapomnieli o mnie,

Bardziej szczegółowo

Ukraina ZASADY SPRZEDAŻY BILETÓW NA TRASIE: POLSKA - UKRAINA ATP LWÓW

Ukraina ZASADY SPRZEDAŻY BILETÓW NA TRASIE: POLSKA - UKRAINA ATP LWÓW Ukraina Każda cyfra oznacza dzień tygodnia 1 poniedziałek 2 wtorek 3 środa 4 czwartek 5 - piątek 6 sobota 7 - niedziela Trasa Łódź Lwów Trasa Warszawa Lwów Trasa Kraków - Lwów POLSKA UKRAINA Trasa: Łódź

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenia Parafialne. XI Niedziela zwykła 12.06.2016

Ogłoszenia Parafialne. XI Niedziela zwykła 12.06.2016 Ogłoszenia Parafialne XI Niedziela zwykła 12.06.2016 8.00 Msza święta Za + rodziców Władysława i Genowefę Sokalskich, zmarłą mamę Genowefę Talacha, zmarłego brata, bratową, szwagra oraz dziadków z obu

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Turniej Szachowy Bezdomnych Sanok 2011

Ogólnopolski Turniej Szachowy Bezdomnych Sanok 2011 Relacja z turnieju Ogólnopolski Turniej Szachowy Bezdomnych Sanok 2011 Arcymistrzyni Szachowa Monika Krupa www.monikakrupa.pl DOM, RODZINA, MIŁOŚĆ - UTRATA TYCH WARTOŚCI TO BEZDOMNOŚĆ Adam Chmielowski

Bardziej szczegółowo

lekarz, pedagog, pisarz, publicysta, działacz społeczny pochodzenia żydowskiego.

lekarz, pedagog, pisarz, publicysta, działacz społeczny pochodzenia żydowskiego. JANUSZ KORCZAK Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, znany też jako: Stary Doktor lub Pan doktor padoktor (ur. 22 lipca 1878 lub 1879 w Warszawie, zm. 5 sierpnia lub 6 sierpnia 1942 w Treblince)

Bardziej szczegółowo

Prawa pasażerów w transporcie kolejowym. Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Opóźnienie lub odwołanie. Strona 1 z 7

Prawa pasażerów w transporcie kolejowym. Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Opóźnienie lub odwołanie. Strona 1 z 7 Prawa pasażerów w transporcie kolejowym Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Pasażerom kolei przysługują pewne prawa z reguły wtedy, gdy problem dotyczy połączenia międzynarodowego w obrębie Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II

Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II Zapraszamy do Konkursu o Janie Pawle II 2 kwietnia 2005 roku - tę datę każdy Polak zapamięta jako chwilę odejścia Wielkiego Człowieka - Jana Pawła II. Benedykt XVI wyraził w bieżącym roku zgodę na ogłoszenie

Bardziej szczegółowo

Na wakacje po Polsce pociągami PKP Intercity

Na wakacje po Polsce pociągami PKP Intercity Czwartek, 28 czerwca 2012 Na wakacje po Polsce pociągami PKP Intercity Wakacje to czas intensywnych podróży. Zarówno kolej, jak i inne środki transportu notują znaczny wzrost liczby podróżnych. Podobnie

Bardziej szczegółowo

PARAFIA ŚW. ANNY W NIEMYSŁOWICACH /NIEMYSŁOWICE, CZYŻOWICE/ e-mail: parafianiemyslowice@op.pl; www.niemyslowice.pl tel.

PARAFIA ŚW. ANNY W NIEMYSŁOWICACH /NIEMYSŁOWICE, CZYŻOWICE/ e-mail: parafianiemyslowice@op.pl; www.niemyslowice.pl tel. PARAFIA ŚW. ANNY W NIEMYSŁOWICACH /NIEMYSŁOWICE, CZYŻOWICE/ e-mail: parafianiemyslowice@op.pl; www.niemyslowice.pl tel.: 601-861-252 27 września 11 października 2015 r. MATKO BOŻA RÓŻAŃCOWA MÓDL SIĘ ZA

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Jak w kilku zdaniach ująć naukę, jaką odebraliśmy z tego, co mówił do nas Ksiądz Profesor. Czym dla nas była Jego obecność w polskiej rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne

I. Postanowienia ogólne S t r o n a 1 R E G U L A M I N K O N K U R S U WIEDZY O JANIE PAWLE II JAN PAWEŁ II SANTO SUBITO I. Postanowienia ogólne 1 1. Konkurs Wiedzy o Janie Pawle II ma za zadanie pogłębianie wiedzy na temat

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 SIŁACZE. klasy 5, 6 - szkoła podstawowa 09. 11. 2011 r. Zabawy logiczne i matematyczne testy

Zadanie 3 SIŁACZE. klasy 5, 6 - szkoła podstawowa 09. 11. 2011 r. Zabawy logiczne i matematyczne testy Zadanie 3 SIŁCZE klasy 5, 6 - szkoła podstawowa 09. 11. 2011 r. Zabawy logiczne i matematyczne testy Na stronie ZDNI naciśnij niebieski przycisk Zgłoś rozwiązania. Otworzy się karta odpowiedzi. W polach

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. 3 listopada 2010

INFORMACJA PRASOWA. 3 listopada 2010 INFORMACJA PRASOWA 3 listopada 2010 Jeden bilet dla dwóch stolic Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie oraz Związek Komunikacyjny Berlin- Brandenburgia (VBB) chcą wprowadzić wspólny bilet, który będzie

Bardziej szczegółowo

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014

KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 KRONIKA PKRD na stronie parafii św. Urbana STYCZEŃ 2014 19 stycznia 2014 można było obejrzeć kronikę naszej wspólnoty na stronie internetowej parafii: PODWÓRKOWE KOŁO RÓŻAŃCOWE DZIECI - KRONIKA Zachęcamy

Bardziej szczegółowo

Warunki przewozu osób na linii autobusowej KOPENHAGA MALMÖ AIRPORT KOPENHAGA

Warunki przewozu osób na linii autobusowej KOPENHAGA MALMÖ AIRPORT KOPENHAGA Warunki przewozu osób na linii autobusowej KOPENHAGA MALMÖ AIRPORT KOPENHAGA 1.Przewoźnik jest zobowiązany do: - zrealizowania przewozu pasażera i jego bagażu na trasie określonej w bilecie, zgodnie z

Bardziej szczegółowo

PRASÓWKA MEDIA O PRZEWOZACH REGIONALNYCH

PRASÓWKA MEDIA O PRZEWOZACH REGIONALNYCH 102 78 PRASÓWKA MEDIA O PRZEWOZACH REGIONALNYCH POLITYKA (2014-03-05 Autor: ADAM GRZESZAK Str.: 42) POLSKA GAZETA TRANSPORTOWA (2014-03-05 Autor: JANUSZ KAJDA Str.: 8) 2014-03-04, 18:22 Autor: Sławomir

Bardziej szczegółowo

Regulamin przewozu osób

Regulamin przewozu osób Regulamin przewozu osób PRZEWOZIMY.eu 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Niniejsze postanowienia stanowią regulamin w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. nr

Bardziej szczegółowo

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju.

Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Antoni Jackowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Turystyka pielgrzymkowa w Małopolsce - stan obecny i szanse rozwoju. Ruch pielgrzymkowy w ważniejszych ośrodkach kultu religijnego na świecie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o.

REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o. REGULAMIN OBSŁUGI OSÓB O OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej Spółka z o. o. Tekst jednolity na dzień 9 czerwca 2014 Obowiązuje od dnia 15 czerwca 2014 1 1 SPIS TREŚCI 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE.

2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. 2007 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. 1. 24.03.2007 ŁOBŻENICA rys. wizerunek popiersia Ojca świętego Jana Pawła II w piusce i tekst : WYSTAWA WIELKIEMU RODAKOWI POCZTA POLSKA. JA, SYN TEJ ZIEMI, POLSKIEJ ZIEMI

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze gazowej obozu zagłady w Treblince) polski pedagog, publicysta,

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

na trasie Łódź Kaliska - Kutno

na trasie Łódź Kaliska - Kutno Łódzka Kolej Aglomeracyjna na trasie Łódź Kaliska - Kutno Łódź, 5 maja 2015 r. Od 14 czerwca 2015 r. Łódzka Kolej Aglomeracyjna sp. z o.o. rozpoczyna działalność przewozową na linii komunikacyjnej Łódź

Bardziej szczegółowo

linie tramwajowe nr 9, 11 i 50 planuje się skierować przez nowa estakadę;

linie tramwajowe nr 9, 11 i 50 planuje się skierować przez nowa estakadę; W poniedziałek, 31 sierpnia 2015 roku, zostaną wprowadzone powakacyjne rozkłady jazdy Komunikacji Miejskiej w Krakowie. Jednocześnie uruchomione zostanie nowe torowisko tramwajowe na estakadzie pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie informacji w Internecie

Wyszukiwanie informacji w Internecie Wyszukiwanie informacji w Internecie informacje praktyczne dla każdego Cz. 1. Pociągi, autobusy, tramwaje sprawdzamy rozkłady jazdy Rozkład jazdy PKP Planując podróż koleją warto skorzystać z internetowego

Bardziej szczegółowo

wtorek, 22 stycznia 2013 15/13

wtorek, 22 stycznia 2013 15/13 wtorek, 22 stycznia 2013 15/13 AKTUALNOŚCI: SESJA SPRZEDANA NA AUKCJI Dziś (22 stycznia) o godz. 13:54:03 zakończyła się internetowa, charytatywna aukcja zaproszenia na uroczystą sesję Rady Stołecznego

Bardziej szczegółowo

Z MOŻLIWOŚCIĄ : - NAUKI TAŃCA TANIEC NOWOCZESNY - NAUKI PŁYWANIA BASEN W OŚRODKU - NAUKI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W ZABAWIE

Z MOŻLIWOŚCIĄ : - NAUKI TAŃCA TANIEC NOWOCZESNY - NAUKI PŁYWANIA BASEN W OŚRODKU - NAUKI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W ZABAWIE KOLONIE LETNIE PORONIN 27 VI 11 VII.2010R Z MOŻLIWOŚCIĄ : - NAUKI TAŃCA TANIEC NOWOCZESNY - NAUKI PŁYWANIA BASEN W OŚRODKU - NAUKI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W ZABAWIE PROGRAM POBYTU OŚRODEK WCZASOWY WERONIKA

Bardziej szczegółowo

Eurolot. komfortowa podróż w optymalnej cenie!

Eurolot. komfortowa podróż w optymalnej cenie! Eurolot komfortowa podróż w optymalnej cenie! Eurolot łączy stolicę polskiego wina z grodem Kraka Z krakowskiego lotniska do stolicy województwa lubuskiego będzie można polecieć w każdy piątek, zgodnie

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Kolejowe projekty inwestycyjne w Narodowym Planie Rozwoju na lata 2007 2013. Zbigniew Szafrański Wiceprezes Zarządu PKP PLK S.A.

Kolejowe projekty inwestycyjne w Narodowym Planie Rozwoju na lata 2007 2013. Zbigniew Szafrański Wiceprezes Zarządu PKP PLK S.A. Kolejowe projekty inwestycyjne w Narodowym Planie Rozwoju na lata 2007 2013 Zbigniew Szafrański Wiceprezes Zarządu PKP PLK S.A. Projekty modernizacji linii kolejowych realizowane w latach 2004 2006 2 Projekty

Bardziej szczegółowo

KLUCZOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE KONGRESU REGIONÓW

KLUCZOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE KONGRESU REGIONÓW KLUCZOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE KONGRESU REGIONÓW PROSIMY W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI ZGŁOSIĆ SIĘ DO CENTRALNEJ RECEPCJI PO IDENTYFIKATORY I MATERIAŁY KONGRESOWE TYLKO IDENTYFIKATOR UPRAWNIA DO WSTĘPU DO BUDYNKÓW

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Poradnik. dla organizatorów

Poradnik. dla organizatorów Poradnik dla organizatorów imprez turystycznych Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Katowicach Dariusz Winiarczyk Z-ca Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach 1 Co organizator

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego

Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego Badanie ankietowe: Postawy mieszkańców województwa śląskiego wobec transportu zbiorowego i indywidualnego W listopadzie 2011 r. na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM

Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM LUBISZ POMAGAĆ? PRZYJDŹ DO HOSPICJUM Hospicjum jest przede wszystkim Domem, w którym czekamy na tych, którzy potrzebują opieki oraz

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Transportu Zbiorowego w aglomeracji krakowskiej POIiŚ 7.3-7

Zintegrowany System Transportu Zbiorowego w aglomeracji krakowskiej POIiŚ 7.3-7 Zintegrowany System Transportu Zbiorowego w aglomeracji krakowskiej POIiŚ 7.3-7 Projekt ubiega się o finansowanie przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom 82 15. ANEKS Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński Rodzinny dom 82 Ludwikowo - fundamenty starego kościoła 83 Ludwikowo - dzisiejsza kaplica parafialna kiedyś była

Bardziej szczegółowo

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/w/wp/jan_pawel_ii/homilie/8pl_blonia_18082002.html Zakres tematyczny: Podczas powitalnego przemówienia Jana Pawła II na krakowskim lotnisku Balice, w czasie ostatniej Pielgrzymki do Ojczyzny, której główną myślą były słowa: Bóg bogaty w miłosierdzie, najmocniej

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej

Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej Pielgrzymka uczestników Dziennego Domu Pomocy Społecznej do Krakowa, Łagiewnik i Kalwarii Zebrzydowskiej W dniu 13 marca 2015 roku uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej w Krasnymstawie wyjechali

Bardziej szczegółowo

A wolność szła przez Kielce

A wolność szła przez Kielce A wolność szła przez Kielce KIELCE - MIASTO LEGIONÓW Konkurs wiedzy w 100 rocznicę wkroczenia I Kompanii Kadrowej do Kielc 1914 2014 PATRONAT: Prezydent KIELC Wojciech Lubawski Instytut Historii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

A. 31 Zarządzanie środkami technicznymi podczas realizacji procesów transportowych Autor: B.S.S.

A. 31 Zarządzanie środkami technicznymi podczas realizacji procesów transportowych Autor: B.S.S. Zadanie egzaminacyjne Przygotuj organizację wyjazdu służbowego pracownika, w tym ustal rodzaj bagażu, ilość zabranych w podróż kalendarzy, trasę przejazdu. Ustal fizyczne obciążenie pracownika. Uzupełnij

Bardziej szczegółowo

PRZYJAZDY / ARRIVALS ŁÓDŹ FABRYCZNA

PRZYJAZDY / ARRIVALS ŁÓDŹ FABRYCZNA PRZYJAZDY / ARRIVALS ŁÓDŹ FABRYCZNA Rozkład jazdy ważny od..00 do 0..0 Timetable Valid from th Dec.00 to 0 th Dec.0 Godzina przyj. Przewoźnik Rodzaj i nr pociągu Informacja o składzie pociągu Odjazdy ze

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN KONKURSU LITERACKIEGO,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Konkurs Fraszka - Igraszka,,PAPIEŻ POLAK JEST NAM BLISKI skierowany jest do uczniów szkół gimnazjalnych z terenu

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O ŻYCIU JANA PAWŁA II (etap szkolny)

KONKURS WIEDZY O ŻYCIU JANA PAWŁA II (etap szkolny) Imię i nazwisko uczestnika:. Liczba punktów:. KONKURS WIEDZY O ŻYCIU JANA PAWŁA II (etap szkolny) Test dla ucznia gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych Wybierz jedną prawidłową odpowiedź zaznaczając ją

Bardziej szczegółowo

XXI Ogólnopolska Konferencja Historyków Kartografii Krasiczyn Przemyśl Lwów, 25 29 września 2001 roku KARTOGRAFIA GALICJI 1772 1918

XXI Ogólnopolska Konferencja Historyków Kartografii Krasiczyn Przemyśl Lwów, 25 29 września 2001 roku KARTOGRAFIA GALICJI 1772 1918 XXI Ogólnopolska Konferencja Historyków Kartografii Krasiczyn Przemyśl Lwów, 25 29 września 2001 roku KARTOGRAFIA GALICJI 1772 1918 Organizatorzy: Zespół Historii Kartografii przy Instytucie Historii Nauki

Bardziej szczegółowo

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka

Opiekun: Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz. s. Irena Różycka Wykonali: Śpiewakowski Marcin Rus Łukasz Maj Dominik Kowalczyk Mateusz Opiekun: s. Irena Różycka ur. 10 czerwca 1902 w Jedlińsku; zm. 2 listopada 1980 w Nałęczowie Sługa Boży Piotr Gołębiowski ur. 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne

Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne (Początek obowiązywania: od 2013 r.) Zasady dotyczące przejazdów chorych w regionie Skåne Odpowiedzialność przedsiębiorstwa Skånetrafiken Skånetrafiken jest działającym w regionie Skåne przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Metoda ustalania wskaźników w rozliczeniach z tytułu wzajemnego honorowania biletów. mgr inż. Szymon Klemba Warszawa, 5.02.2013 r.

Metoda ustalania wskaźników w rozliczeniach z tytułu wzajemnego honorowania biletów. mgr inż. Szymon Klemba Warszawa, 5.02.2013 r. Metoda ustalania wskaźników w rozliczeniach z tytułu wzajemnego honorowania biletów mgr inż. Szymon Klemba Warszawa, 5.02.2013 r. SPIS TREŚCI 1 Tło badań 2 Problem 3 Metoda rozwiązania 4 Zastosowanie metody

Bardziej szczegółowo

Jak Złote Trasy (nie)sparaliżowały Warszawę

Jak Złote Trasy (nie)sparaliżowały Warszawę Andrzej Brzeziński Karolina Jesionkiewicz Jak Złote Trasy (nie)sparaliżowały Warszawę W dniu 7 lutego b.r. w Warszawie uruchomiono Złote Tarasy (ZT), duży obiekt handlowo usługowo - biurowy (powierzchnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. w sprawie upamiętnienia postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego poprzez wzniesienie poświęconego mu pomnika popiersia Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Raport z badań popytu w komunikacji miejskiej w Elblągu w 2015

Raport z badań popytu w komunikacji miejskiej w Elblągu w 2015 Zarząd Komunikacji Miejskiej w Elblągu Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Browarna 9 82-3 Elbląg tel. 55-23-79- fax. 55-23-79-1 www.zkm.elblag.com.pl e-mail: zkm@elblag.com.pl komunikacja szybka

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

Wielkopolska bliżej Śląska

Wielkopolska bliżej Śląska Wielkopolska bliżej Śląska Zbliżamy regiony. 20 minut szybciej z Kluczborka do Ostrzeszowa i 1,5 godziny krócej z Poznania do Katowic, m.in. dzięki rewitalizacji linii kolejowej nr 272. PKP Polskie Linie

Bardziej szczegółowo

SŁOWO PODSUMOWUJĄCE IV KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA MIASTO I TRANSPORT 2010 ZYGMUNT UŻDALEWICZ SIGMA -SYSTEM

SŁOWO PODSUMOWUJĄCE IV KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA MIASTO I TRANSPORT 2010 ZYGMUNT UŻDALEWICZ SIGMA -SYSTEM IV KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA MIASTO I TRANSPORT 2010 SŁOWO PODSUMOWUJĄCE ZYGMUNT UŻDALEWICZ SIGMA -SYSTEM 24 lutego 2010 Politechnika Warszawska Mała Aula, Plac Politechniki 1 Zatłoczenie miast Problemy

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Powody korzystania z systemu P+R w aglomeracji Warszawskiej w latach 2010-2011 z wykorzystaniem linii kolejowych

Rys. 1 Powody korzystania z systemu P+R w aglomeracji Warszawskiej w latach 2010-2011 z wykorzystaniem linii kolejowych THE Głos Regionów Korzystanie z systemu Park and Ride 1. Wstęp Korzystanie z systemów typu Parkuj i jedź (P+R) cieszy się rosnącą popularnością wśród użytkowników systemu transportowego. Podróżowanie z

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

SŁOWACJA. KRAKÓW - REGIONALNY DWORZEC AUTOBUSOWY, ul. Bosacka 18, płyta górna, stan. G8

SŁOWACJA. KRAKÓW - REGIONALNY DWORZEC AUTOBUSOWY, ul. Bosacka 18, płyta górna, stan. G8 SŁOWACJA Każda cyfra oznacza dzień tygodnia: 1 - poniedziałek 2 - wtorek 3 - środa 4 - czwartek 5 - piątek 6 - sobota 7 - niedziela EUROLINES POLSKA Numer linii: E-710R Kraków Bratysława - Wiedeń EUROLINES

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Łukasz Szymański Biuro Projektowo-Konsultingowe TransEko mgr inż. Paweł Włodarek Politechnika Warszawska

mgr inż. Łukasz Szymański Biuro Projektowo-Konsultingowe TransEko mgr inż. Paweł Włodarek Politechnika Warszawska mgr inż. Łukasz Szymański Biuro Projektowo-Konsultingowe TransEko mgr inż. Paweł Włodarek Politechnika Warszawska PLAN PREZENTACJI Przykład lotnisk (Warszawa, Kraków, Lublin) Pomiary ruchu napełnienia

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY PROGRAM znajdziecie Państwo na stronie www.kongresregionow.pl

AKTUALNY PROGRAM znajdziecie Państwo na stronie www.kongresregionow.pl KLUCZOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE KONGRESU REGIONÓW SPIS TREŚCI DOJAZD DO ŚWIDNICY... 2 CENTRALNA RECEPCJA... 3 DOJAZD DO CENTRALNEJ RECEPCJI... 3 PARKINGI-PRZEPUSTKI... 4 BEZPŁATNY INTERNET WI-FI... 5 MEETING

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki Kopernik. Jazda na rowerze praca mięśni i szkieletu

Centrum Nauki Kopernik. Jazda na rowerze praca mięśni i szkieletu 21 X 2011 21 października uczniowie klasy drugiej i szóstej byli na wycieczce w Warszawie. Dzień zaczęli od wizyty w Centrum Nauki Kopernik. Ponad 450 eksponatów w sześciu tematycznych galeriach oraz Teatr

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie zewnętrznych źródeł finansowania w rozwój komunikacji miejskiej w Łomży

Wykorzystanie zewnętrznych źródeł finansowania w rozwój komunikacji miejskiej w Łomży Wykorzystanie zewnętrznych źródeł finansowania w rozwój komunikacji miejskiej w Łomży XXXV Krajowy Zjazd Komunikacji Miejskiej - Grudziądz, 20-21.05.2014 r. Zdjęcie Łomży z lotu ptaka Suwałki Grudziądz

Bardziej szczegółowo

2004 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. trzymającego kontur świata i tekst : PAPIEŻ PIELGRZYM JAN PAWEŁ II NA ZNACZKACH POCZTOWYCH ŚWIATA.

2004 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. trzymającego kontur świata i tekst : PAPIEŻ PIELGRZYM JAN PAWEŁ II NA ZNACZKACH POCZTOWYCH ŚWIATA. 2004 rok. DATOWNIKI JEDNODNIOWE. 1. 02.04.2004 KAZIMIERZ DOLNY trzymającego kontur świata i tekst : PAPIEŻ PIELGRZYM JAN PAWEŁ II NA ZNACZKACH POCZTOWYCH ŚWIATA. 2. 18.05.2004 JAROCIN POZNAŃSKI 1 w piusce

Bardziej szczegółowo

THE ISSUE Głos Regionów

THE ISSUE Głos Regionów THE ISSUE Głos Regionów Finansowanie stacji Veturilo ze środków prywatnych Rower publiczny cieszy się w Warszawie olbrzymim zainteresowaniem. Powiększająca się liczba użytkowników i ilość wypożyczeń zachęcają

Bardziej szczegółowo

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM

Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Bariery architektoniczne: Warszawski Węzeł Kolejowy Adam Piotr Zając Instytut Socjologii UW, EUROREG, SISKOM Plan prezentacji owarszawski Węzeł Kolejowy ogrupy użytkowników odotychczasowe diagnozy dostępności

Bardziej szczegółowo

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich.

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich. Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana Odcinek 17. Czy wiesz, że uznanym artystą malarzem i równocześnie nauczycielem tej szkoły był Jan Kazimierz Olpiński, który uczył w niej rysunków, a jego twórczość

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXI/148/99 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 maja 1999 r.

UCHWAŁA NR XXI/148/99 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 maja 1999 r. UCHWAŁA NR XXI/148/99 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 maja 1999 r. w sprawie: ustalenia cen urzędowych za świadczone usługi przewozowe środkami Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S.A. i Krakowskiego

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+

Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+ Przewodnik dla wyjeżdzających na studia do Lizbony w ramach programu Erasmus+ Adam Adrianowski Wymiana w roku akademickim 2013/2014 (semestr letni) Civil Engineering Uczelnia Instituto Politécnico de Lisboa

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Przekonaj kolegę do wspólnego wyjścia do kina w czwartek wieczorem. Kolega lubi filmy akcji, a namawiasz go na wspólne obejrzenie kolejnej części jego ulubionego

Bardziej szczegółowo

WYSYŁKA Z WYZWANIEM, czyli... obrabiarka-gigant w drodze do Japonii

WYSYŁKA Z WYZWANIEM, czyli... obrabiarka-gigant w drodze do Japonii - Wysyłka obrabiarki do klienta jest sporym wyzwaniem. Do każdej trzeba podejść indywidualnie, a zwykle wiele czynników składa się na wybór sposobu pakowania i transportu twierdzi Henryk Baron z Fabryki

Bardziej szczegółowo

Informacja o organizacji transportu w związku z meczem finałowym Ligi Europy 27 maja 2015, Stadion Narodowy. Wersja 0.1.

Informacja o organizacji transportu w związku z meczem finałowym Ligi Europy 27 maja 2015, Stadion Narodowy. Wersja 0.1. Informacja o organizacji transportu w związku z meczem finałowym Ligi Europy 27 maja 2015, Stadion Narodowy Wersja 0.1. Warszawa, maj 2015 W dniu 27 maja 2015 roku (środa) odbędzie się na Stadionie narodowym

Bardziej szczegółowo

Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013

Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013 Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013 Piotr Kosiński Początki 1893, 15 listopada - oddanie do użytku szerokotorowej linii kolejowej Łapy Ostrołęka Małkinia. Wybudowanie dworca, 3-stanowiskowej

Bardziej szczegółowo

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy.

Część I Konwersacja Przeprowadź z egzaminatorem trzy rozmowy na zaproponowane przez niego tematy. 1. tétel 1/1. oldal Zestaw abiturienta ZESTAW 1 Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części (zadań). W części II i III masz 30 sekund na zastanowienie się i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA OSTEOPOROZY

OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA OSTEOPOROZY OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA OSTEOPOROZY 18-20.10.2013 Podsumowanie Szanowni Państwo, Oddział Kraków Międzynarodowego Stowarzyszenia Studentów Medycyny IFMSA-Polandbardzo serdecznie dziękuje Państwu za włączenie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO M O N I T O R UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO Poz. 198 ZARZĄDZENIE NR 37 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 30 września 2014 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu korzystania z usług transportowych Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo