Wprowadzenie do Spójności Społecznej w opracowaniu CoNet

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wprowadzenie do Spójności Społecznej w opracowaniu CoNet"

Transkrypt

1 Wprowadzenie do Spójności Społecznej w opracowaniu CoNet Podejście Wprowadzone w Dzielnicach Zagrożonych Wykluczeniem Społecznym URBACT II Wiele dzielnic europejskich miast boryka się z wykluczeniem społecznym, podziałami oraz związanym z nimi obniżeniem się poziomu życia w mieście. Podjęto liczne, różnorodne starania, aby odwrócić te procesy czego nauczyliśmy się z owych sukcesów i porażek? Eksperci oraz osoby z doświadczeniem Cohesion Network badają to zagadnienie oraz podsumowują swoje wyniki badań w postaci siedmiu zasadniczych działań, wyszczególnionych w niniejszym Wprowadzeniu do Spójności Społecznej. Wiele zależy od politycznej i społecznej siły woli oraz przedsięwziętych działań. Niemniej jednak, zasadniczym warunkiem wstępnym jest praca na rzecz wzajemnego zrozumienia oraz rozwój wspólnych interesów w celu ustalenia wydajnych strategii. Ściśle powiązane ze sobą kwestie wymagają całościowego podejścia włączenie do działań każdego, kto może współpracować oraz uwzględnienie ogólnej jakości życia są elementami kluczowymi. Potencjał zintegrowanego podejścia w żadnym wypadku nie został w pełni wykorzystany! Książka ta ilustruje praktyczne instrukcje i przykłady służące wszystkim tym, którzy pragną poznać sposoby wywierania większego wpływu na życie społeczne.

2 Wprowadzenie do Spójności Społecznej w opracowaniu CoNet Podejście Wprowadzone w Dzielnicach Zagrożonych Wykluczeniem Społecznym

3 Partner Wiodący: Senate Department for Urban Development, Berlin Hella Dunger-Löper, Permanent Secretary for Building and Housing Petra Nothdorf, Head of Unit Neighbourhood Management, CoNet Manager Section Socially Integrative City Reinhard Fischer, CoNet Communication Manager Wiodący Eksperci: Rotraut Weeber, Weeber+Partner, Institut für Stadtplanung und Sozialforschung HfWU Hochschule für Wirtschaft und Umwelt Nürtingen-Geislingen Liverpool Kim Griffiths, Liverpool City Council, Head of Employment Programme Sonia Bassey-Williams, Plus Dane Group Vaulx-en-Velin Jean Pirot, Directeur Général Adjoint, Social Affairs, Culture & Education Stéphane Bienvenue, Adviser to the Mayor, European Affairs Sofia Mariana Georgieva, City of Sofia, European Programmes and Projects Minka Vladimirova, Director Social Affairs, Sofia Municipality Teodora Polimerova, Senior Expert, Sofia Municipality Alba Iulia Nicolaie Moldovan European Projects Manager, Senior Expert, Alba Iulia Local Council Daniela Micu Councillor Alba Iulia Local Council Brussels Christel de Lutis, Social Mediator (Médiatrice Social) Neder-Over-Heembeek Marthe Djilo Kamga, Maison Jeunes NOH Thierry Hendrickx, Bravvo, City of Brussels, Internal Evaluator Apeldoorn Lucienne Berenschot, City of Apeldoorn Jaap van Leyden, Neighbourhood Manager Zuidoost Steven Gerritsen, Neighbourhood Manager District South Zabrze Marcin Bania, Zabrze Municipality, Senior Expert Beata Haremska, Zabrze Municipality, Social Worker Malmö Bertil Nilsson, Project Manager, District of Fosie, City of Malmö Maria Gonzalez, District of Fosie, Coordinator for Youth Questions Martin Grander, School of Education, Malmö University Gijón Beatriz Cerezo, Director of the Municipal Foundation of Social Services Beatriz Gala Quesada, Municipal Foundation of Social Services Palermo Germana Console, City of Palermo Luisa Ardizzone, CESIE, Palermo Podziękowania: Dr.-Ing. Hannes Weeber, Institute for Urban Planning and Social Research, Urban Planner, photos Lauren Borgas, Project Assistent Wprowadzenie do Spójności Społecznej w opracowaniu CoNet Podejście Wprowadzone w Dzielnicach Zagrożonych Wykluczeniem Społecznym

4 Spis treści 0 Wprowadzenie Siedem zasadniczych działań w celu polepszenia kondycji dzielnic znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej 6 1 Ulepszaj proces włączenia we wszystkich ważnych sferach życia! Działaj w sposób możliwie najbardziej wyczerpujący! Spójność społeczna oraz zintegrowane podejście zwiększanie zakresu zdolności zarządczych Pełniejsze działanie integracja obszarów działania z aktorami Rozwój struktur umożliwianie zintegrowanego działania oraz współpracy w ramach obszarów miejskich 20 2 Włączaj i motywuj każdego, kto może współpracować i zdolny jest przypisać mieszkańcom czynną rolę, szczególnie zaś młodych ludzi! Różne obowiązki administracyjne różne rodzaje interesariuszy różne poziomy terytorialne w jaki sposób można wzmocnić współpracę? Zaangażowanie obywatelskie wybór realnych form partycypacji Włączanie mieszkańców w życie wspólnoty, szczególnie słabiej wykształconych bądź mniej niezależnych oraz migrantów: uczestnictwo osadzone w rozwoju społeczności Praca na rzecz porozumienia oraz rozwoju wspólnych interesów jak odnaleźć przekonujące strategiczne wizje? 47 3 Wzmacniaj lokalne powiązania mieszkańców oraz poczucie, że dzielnica jest dla nich domem! Kapitał społeczny i kulturowy konieczność radzenia sobie z trudnymi warunkami życia Podejście Nieformalnych Więzi Międzyludzkich stwarzanie sposobności do trwałych, choć zwykłych i codziennych związków pomiędzy ludźmi oraz miejscami Kluczowe Osoby oraz Podejście Relacji Interpersonalnych zwielokrotnione efekty poprzez zawiązywanie sieci połączeń Podejście Grupowe Robienie czegoś wspólnie łączy Podejście Komisyjne najbardziej wydajna praca efektem łączenia podejść 71 4 Udostępniaj obiekty komunalne i usługi publiczne oraz adaptuj je do potrzeb mieszkańców tak, aby osoby w niekorzystnym położeniu społecznym także miały do nich dostęp! Włączenie społeczne oraz społeczeństwo otwarte poszerzanie dostępności obiektów publicznych Zintegrowane centra dzielnic maksymalne wykorzystanie społecznej i kulturowej infrastruktury Scentralizowane i zdecentralizowane usługi łączenie usług i ludzi Zatrudnienie promowanie aktywnego włączenia społecznego, także w odniesieniu do działań ukierunkowanych na konkretny obszar 81 5 Przede wszystkim młodzież i dzieci sięgaj do ich potencjału i pogłębiaj zrozumienie międzypokoleniowe! Młodzież jej tematy stały się priorytetowe w kwestii spójności społecznej w dzielnicach borykających się z problemami społecznymi Edukacja lepsze wyniki poprzez urzeczywistnienie pełnego zrozumienia procesu uczenia się Zintegrowane podejście w dzielnicach mające na celu podniesienie poziomu wykształcenia Praca z młodzieżą porzucenie grupowej izolacji na rzecz pracy w ścisłym związku z wszystkimi istotnymi partnerami Od szkoły do kariery zawodowej - budowanie mostu nad przepaścią Wyzwania związane z zarządzaniem - rozwijanie trwałych dobrych praktyk oraz wdrażanie projektów terminowych Ograniczaj podziały poprawiaj jakość życia mieszkańców i podejmuj starania w celu przezwyciężania uprzedzeń! Zmniejszanie podziałów mieszkaniowych poprzez rewitalizację obszarów miejskich dostosowywanie pojęć, skali oraz tempa do określonej sytuacji lokalnej Złożone warunki wstępne mające na celu osiągnięcie zmiany w tendencjach związanych z segregacją mieszkaniową Zdobywanie wiedzy w celu akceptacji niejednorodności etnicznej i kulturowej mieszkańców Postawy samowykluczenia miejska odpowiedzialność za poprawę włączenia społecznego w dzielnicach o wysokim stopniu podziałów społecznych Rozwijaj związki dzielnicy z całym miastem i wzmacniaj solidarność miasta z dzielnicą! Integracja dzielnic wewnątrz miasta krzewienie świadomości przynależności do jednego miasta Więzi i dostępność wprowadzanie miasta w życie dzielnicy i vice versa Narzędzie zarządzania opracowywanie zintegrowanych lokalnych planów działania, najlepiej poprzez osadzenie ich w strategiach obejmujących obszar całego miasta lub regionu Dalsze narzędzie zarządzania dzielenie się diagnozą, monitorowanie oraz ocena Nowy styl zarządzania i przywództwa zwiększanie zakresu zdolności zarządczych

5 1 Wprowadzenie I_Headline I_Text 6 Jak możemy zmniejszać biedę i wykluczenie w dzielnicach znajdujących się w niekorzystnej sytuacji? Mając na uwadze ten cel, uczyniono wiele wysiłków i godnych uwagi kroków. Jednakże wcale nie możemy być zadowoleni w obliczu narastającej polaryzacji i segregacji społecznej obszarów miejskich, gdzie głównie żyją ludzie ubodzy. Uzyskanie większej siły płynącej z wysiłku każdego człowieka poprzez użycie zintegrowanego podejścia jest obecnie obiecującą koncepcją. Wszystko to, co pozostaje ze sobą we wzajemnych relacjach, musi być traktowane łącznie. Osiągane jest to za pomocą środków całościowych działań na przestrzeni wszystkich obszarów życia edukacji, gospodarki, zatrudnienia, życia wspólnoty, warunków mieszkaniowych, zdrowia oraz środowiska. Oczekiwany efekt synergii może być osiągnięty jedynie wówczas, gdy każdy, kto może współpracować, współpracuje. Jak najlepiej wdrożyć zintegrowane podejście, które ma na celu osiągnięcie spójności społecznej w dzielnicach? Na tym pytaniu skupiają się wymiany doświadczeń w ramach CoNet oraz niniejszy przewodnik. Jak konkretnie wygląda to podejście, szczególnie w kategoriach naszych głównych zagadnień: edukacji, zatrudnienia i życia wspólnoty? Co naprawdę przynosi efekty, a co nie? A co przyniesie efekty zwłaszcza w dłuższej perspektywie? W zintegrowanych procedurach specjalistyczna wiedza ( know-how ) różnych partnerów oraz ich doświadczenie są wysoce zróżnicowane. W założeniu jego twórców przewodnik ten stanowić ma filar wzajemnego zrozumienia oraz wspólnego języka dla wszystkich specjalistów w ramach ich współpracy. Każdy rozdział zaczyna się podsumowaniem kluczowych pojęć oraz wyników badań. Sprawą najwyższej wagi jest odzwierciedlenie powodów naszych działań. Następnie podano szczegóły dotyczące metod realizacji podejść, o których mowa, co ma na celu zmniejszenie różnic pomiędzy retoryką a rzeczywistością. W świetle obecnych trendów wydaje się to bardziej istotne niż forsowanie nowych idealistycznych pojęć. Przykłady zaczerpnięte z jedenastu miast CoNet ukazują szerokie spektrum wielozadaniowych oraz interdyscyplinarnych działań, które mają na celu wzmocnienie spójności społecznej w dzielnicach. Następujące siedem zadań okazało się być niezbędne w procesie polepszania sytuacji ludzi i dzielnicy. Siedem zasadniczych działań mających na celu polepszenia kondycji dzielnic wykluczonych społecznie: 1. Ulepszaj proces włączenia we wszystkich ważnych sferach życia! Działaj w sposób możliwie najbardziej wyczerpujący! 2. Włączaj i motywuj każdego, kto może współpracować i zdolny jest przypisać mieszkańcom czynną rolę, szczególnie zaś młodych ludzi! 3. Wzmacniaj lokalne powiązania mieszkańców oraz poczucie, że dzielnica jest dla nich domem! 4. Stwarzaj i adaptuj udogodnienia oraz usługi w odpowiedzi na potrzeby mieszkańców tak, aby osoby zagrożone wykluczeniem społecznym także miały do nich dostęp. 5. Przede wszystkim młodzież i dzieci sięgaj do ich potencjału i pogłębiaj zrozumienie międzypokoleniowe! 6. Ograniczaj podziały poprawiaj jakość życia mieszkańców i podejmuj starania w celu przezwyciężania uprzedzeń! 7. Rozwijaj związki dzielnicy z całym miastem i wzmacniaj solidarność miasta z dzielnicą! 7

6 1 1 Ulepszaj proces włączenia we wszystkich ważnych sferach życia! Działaj w sposób możliwie najbardziej wyczerpujący! Wszystko to, co pozostaje ze sobą we wzajemnych relacjach, musi być poddawane namysłowi oraz rozpatrywane łącznie. Wszyscy zdolni do współpracy aktorzy, w szczególności mieszkańcy, powinni być włączani do życia społecznego. Oto idea zintegrowanego podejścia, wykorzystywanego w celu poprawy sytuacji w dzielnicach, będących przedmiotem niniejszego opracowania. Wzmacnianie spójności społecznej oznacza podnoszenie poziomu inkluzji w każdej ważnej sferze życia: gospodarce i zatrudnieniu, edukacji, życiu wspólnoty, środowisku, sytuacji mieszkaniowej oraz zdrowiu. Przeciwieństwo powyższego wiąże się z ubóstwem oraz koncentracją biedy w obszarach upośledzonych społecznie, co jest wynikiem różnych przeplatających się czynników. Zintegrowane podejście wymaga nowego stylu rządzenia, bazującego na zintensyfikowanej współpracy administracji publicznej, społeczeństwa obywatelskiego oraz czynników prywatnych, a także zakładającego bardziej rozważny proces podejmowania decyzji. Ta nowa forma zarządzania wpływa na zwiększenie zdolności zarządczej i powinna lepiej radzić sobie z dzisiejszym zmieniającym się społeczeństwem. Rozwijanie tradycji współpracy jest najważniejszym zadaniem z punktu widzenia głównego nurtu zmian i zrównoważonego rozwoju. Najlepsze rezultaty w tym zakresie otrzymuje się nie tylko poprzez koordynację ogólnych strategii, ale także poprzez skoordynowanie wielu także mniejszych zadań. Poprzez lepsze formy współpracy można wygenerować wielorakie synergie osiągnąć zwiększoną efektywność przy mniejszych kosztach. Istnieje wiele różnych planów zarządzania dzielnicą, aczkolwiek wszystkie lokalne zintegrowane podejścia korzystają z ugruntowanych, dobrze znanych oraz całościowych lokalnych programów dotyczących informacji, koordynacji oraz współpracy. 1.1 Spójność społeczna oraz zintegrowane podejście zwiększenie zakresu zdolności zarządczych Sieć naszych jedenastu miast nazwaliśmy CoNet sieć spójności społecznej (ang. social cohesion network). Nasz sposób rozumienia spójności w tym kontekście może być zobrazowany za pomocą odniesienia do tzw. róży wiatrów, przedstawiającej włączenie społeczne ludzi we wszystkich ważnych sferach życia. Częścią owej róży wiatrów w odniesieniu do spójności jest zaangażowanie się w życie społeczności, co stanowi warunek wstępny i jednocześnie jest wynikiem poczucia przynależności, wspólnej tożsamości oraz wspólnoty. Istotną podstawą spójności, na równi z obiektywnymi faktami związanymi z włączeniem, jest także subiektywny wymiar terminu spójność. 2 W momencie, gdy brakuje inkluzji, możemy mówić o ubóstwie. Ubóstwo jest zjawiskiem złożonym, wielowarstwowym i nie jest oparte wyłącznie na fakcie, że dotknięci biedą nie mają wystarczającej ilości pieniędzy. Często ludzie ubodzy są także mniej lub bardziej wykluczeni pod względem zatrudnienia, wykształcenia, życia społecznego, dobrych warunków środowiskowych i mieszkaniowych oraz zdrowia, co więcej upośledzenia te wzajemnie się potęgują. W dzielnicach, gdzie koncentrują się wspomniane problemy społeczne, obniża się wartość samego obszaru tworzą się problemy związane z budownictwem mieszkaniowym, procesami urbanizacyjnymi oraz gospodarką miejską. Z tego powodu, w dzielnicach, gdzie skupiają się problemy społeczne, zintegrowane podejście gwarantuje większy sukces niż poszczególne działania podejmowane oddzielnie. Zintegrowane polityki miejskie są osadzone w kontekście obszaru. Odzwierciedlają one złożoność życia w mieście w sposób odmienny w porównaniu do tradycyjnej administracji opartej jedynie na wyznaczonych sektorach. A zatem kształtowanie polityk staje się bardziej z dołu do góry (ang. bottom-up ), a mniej z góry na dół (ang. top- down ). Oznacza to, że rezygnuje się podejścia zewnętrznego polegającego na dzieleniu całości na mniejsze podsystemy, czyli podejścia analitycznego (ang. top-down ), na rzecz procesu, który generuje wyniki za pomocą prostych, lokalnych zależności między poszczególnymi elementami systemu (ang. bottom-up ). Zintegrowane polityki na poziomie lokalnym i projektu są możliwe jedynie poprzez wdrożenie nowego stylu zarządzania. W ten sposób poszerza się świadomość oraz obszary działania biorąc pod uwagę szersze układy polityczne, rynkowe i społeczeństwa obywatelskiego oraz zapewnianie ich wzajemnego współdziałania. Ta wspólna odpowiedzialność oraz partnerstwo związane z pojęciem nowego zarządzania lub nowego stylu zarządzania są potrzebne, by zwiększyć zdolności zarządcze w miastach oraz aby sprostać przemianie społecznej. Wiąże się to z olbrzymim nakładem pracy, jaki będziemy musieli wykonać. Róża Wiatrów Spójności Społecznej 1 inkluzja wszystkich ważnych sfer życia Zintegrowane podejście skupiające: obszary działania, aktorów, poziomy odpowiedzialności Zdrowie Zasoby mieszkaniowe Gospodarka Zatrudnienie Edukacja Życie Wspólnoty Inwestorzy i Dostawcy Miejscowe Władze podejmujące decyzje planistyczne Dzielnica Lokalna Społeczność Grupy Społeczne UE narodowy regionalny lokalny obszary działań Weeber+Partner Środowisko aktorzy Barton, H.; Grant, M.; Guise, R. 1 poziomy odpowiedzialności 8 9

7 1 hella dunger-löper Stały Sekretarz ds. Co według pani jest najważniejszym krokiem do osiągnięcia spójności społecznej i miejskiej? \Sukces wynika z faktu zastosowania zintegrowanego podejścia. Działania w dzielnicach zostały że warto podejmować te wysiłki, ponieważ ukazują one, jak bardzo poważnie traktujemy ideę wzmacniania poprzez partycypację. Dlaczego warto było podejmować starania? Czym jest zintegrowane podejście? Co ma być zintegrowane? Skupiając różne obszary działania, CoNet zwraca uwagę na sześć z nich, które mają na celu poprawę sytuacji w ubogich dzielnicach: \ gospodarka i zatrudnienie, edukacja, życie wspólnoty, środowisko, gospodarka mieszkaniowa, zdrowie 1.2 Pełniejsze działanie integracja obszarów działania z aktorami Idea niniejszego podrozdziału jest wyrażona za pomocą wspomnianej Róży Wiatrów Spójności Społecznej. W dzisiejszej dobie pragniemy pracować bardziej całościowo we wszystkich obszarach związanych z urbanizacją. Jest to szczególnie niezbędne w procesie walki z niedostatkiem oraz segregacją ludzi w gorszej sytuacji materialnej. Budownictwa i spraw podjęte zarówno na pozi- \Za pomocą swojego Kogo należy integrować? Skupianie różnych aktorów: Mieszkaniowych, Wydział Senacki ds. Rozwoju Miasta, Berlin W Berlinie program Miejskiej Integracji Społecznej został wdrożony w sposób aktywny i twórczy. Skąd pochodziły energia, poświęcenie i kreatywność? \Po upadku Muru Berlińskiego na przestrzeni bardzo krótkiego okresu czasu miał miejsce silny społeczno przestrzenny proces segregacji. To było powodem decyzji Wydziału Senackiego ds. Rozwoju Miasta by przejść do ofensywy i zainicjować pozytywne przemiany w dzielnicach we współpracy z mieszkańcami, aktywnymi lokalnymi placówkami w zakresie edukacji i sektorów społecznych oraz ze spółdzielniami mieszkaniowymi. omie strukturalnym oraz socjokulturowym i dopełniają się wzajemnie. Z powodzeniem zmotywowano zarazem ogromną liczbę wolontariuszy wśród obywateli. Zaangażowanie obywatelskie odgrywa bardzo ważną rolę w Berlinie. Czy przypadkiem nie sprawiło to wielkich trudności? \Z całą pewnością pełne uczestnictwo wymaga dużego zaangażowania od lokalnych aktorów. W Berlinie dobrowolnie aktywne rady dzielnicowe biorą udział w decyzjach dotyczących podziału zasobów finansowych na obszarach, którymi zarządzają. Oczywiście, konfrontacja z bardzo długimi debatami za i przeciw wspomaganiu projektów jest także wyzwaniem dla administracji Berlina. Niemniej jednak jestem przekonana, zarządzania dzielnicami administracja Berlina w znacznym stopniu doprowadziła do poważnych zmian, jako że odpowiednie modele i procedury najpierw musiały być opracowane, a następnie zastosowane w praktyce. Znaleźliśmy się i wciąż kontynuujemy proces uczenia się, w którym nasze instrumenty naukowe są sprawdzane, oceniane i stale usprawniane. Fakt, że tymczasem dzielnice gorzej sytuowane społecznie nie odbiegają znacząco od procesu rozwoju całego miasta, a nawet pod pewnymi względami dorównują innym jego częściom, pokazuje, że jesteśmy na dobrej drodze. Szczególnie zadowalające jest to, że udało nam się w równym stopniu zaangażować ludzi z różnych środowisk kulturowych, a także z różnych grup wiekowych. \ różnego rodzaju podmioty: lokalne ośrodki planowania, grupy społeczne, miejscowa ludność, inwestorzy i dostawcy, drobni przedsiębiorcy oraz lokalne władze samorządowe \ podmioty na różnych poziomach działania: dzielnicowym, lokalnym, regionalnym, narodowym, Wspólnoty Europejskiej (jeśli chodzi o różne wertykalne obowiązki i zaangażowanie) Integracja poprzez jakie działania? CoNet zidentyfikował sześć różnych typów zintegrowanych metod postępowania. Wszystkie one są częścią zintegrowanego rozwoju ubogich dzielnic: \ zintegrowane kampanie: bycie bardziej widocznym \ zintegrowane narzędzia: bycie bardziej widocznym \ zintegrowana infrastruktura i usługi: ulepszanie jakości, zwiększona efektywność przy rozsądnych kosztach \ zintegrowane struktury: redukowanie niewydajności i promowanie profesjonalizmu \ zintegrowane planowanie inwestycyjne lub programowe: harmonizacja działań i poszukiwanie synergii profesjonalizmu \ zintegrowane plany zarządzania dzielnicą mające na celu wspomaganie zintegrowanych metod działania: zarządzanie złożonymi strukturami oraz uczynienie nowego sposobu rządzenia kwestią oczywistą Eliminacja ubóstwa stanowi centralny aspekt społecznej spójności. Ale biednymi nie są jedynie ci, którzy nie posiadają pieniędzy są nimi także ci, którzy mają tak mało środków ekonomicznych, kulturowych oraz socjalnych, że powoduje to ich wykluczenie z normalnego życia w społeczeństwie. To nowoczesne wielowymiarowe rozumienie ubóstwa wyjaśnia, że potrzeba więcej niż tylko przeznaczania pieniędzy czy alimentów. Wiemy i jest to wszelako dowiedzione że powody ekskluzji są ściśle ze sobą powiązane. A zatem wzajemne działania są ważne: upośledzenie społeczne w różnych obszarach życia wzmacnia się wzajemnie. Jeśli na przykład osoba bezrobotna nie ma odpowiedniego zakwaterowania, a dodatkowo jest uzależniona od alkoholu, nie wystarczy jej jedynie wesprzeć finansowo czy nawet złożyć ofertę pracy. Życie w wysoce podzielonej, źle postrzeganej dzielnicy stwarza dodatkowe zagrożenia napiętnowanie, powielanie negatywnych wzorców, pesymizm, niską siłę nabywczą i słabą gospodarkę lokalną. Oczywistym jest, że zintegrowane podejście, które ma na celu stawienie czoła ubóstwu w obszarach dotkniętych segregacją, byłoby bardziej skuteczne. Jednoczenie aktorów i obszarów działania za pomocą jakich działań? Wzmocnienie społecznej spójności oznacza wzmocnienie inkluzji w każdym ważnym obszarze życia. W związku z tym różne działania powinny być podjęte jednocześnie. Obowiązki prawne i zawodowe są zwykle zorganizowane w sposób monodyscyplinarny. Podział zadań na różne specjalistyczne obszary jest znacznie bardziej zaawansowany

8 Zaangażowanie wielu współuczestników oraz dostarczanie rzeczywistych rezultatów Respect Weeks of Action, Liverpool Kampania Respect Weeks of Action miała miejsce w Liverpool u i ilustruje zwiększony wpływ i synergię zintegrowanej metody postępowania, która angażuje wielu partnerów, jednakże wymaga też wysokiego stopnia profesjonalizmu, aby zarządzać efektywnie. Obszary działań, które powinny zostać włączone, zależą od konkretnych potrzeb, priorytetów i możliwości dzielnic, które mają zostać poddane rewitalizacji. Pajęczyna diagramu spójności CoNet może być pomocnym narzędziem w dyskusji o priorytetach na danych obszarach działania. Przykładowo w zagrożonych dzielnicach Berlina główne braki widoczne były w obszarze edukacji, zatrudnienia oraz zaangażowania migrantów w życie wspólnoty, podczas gdy warunki środowiskowe oraz sytuacja mieszkaniowa stanowiły mocne strony dzielnicy. Istnieje wiele różnych rodzajów zintegrowanego sposobu postępowania zintegrowane kampanie, narzędzia, infrastruktura, organizacja, kierownictwo jest wiele możliwości, które mogą być wykorzystane. Zintegrowane kampanie i narzędzia bycie bardziej widocznym Kampanie i komunikacja społeczna mogą wywierać większy wpływ, kiedy różni współuczestnicy biorą udział i powiązane kwestie wchodzą w skład większej kampanii, także jeśli uwzględnimy różnorodne obowiązki wydziałów miejskich. Integracja działań oraz ich spójna komunikacja optymalizuje przedsięwzięcia oraz przynosi korzyści dużo większe niż wiele małych inicjatyw, które przechodzą niezauważone. 12 Program Bezpieczne Miasto (ang. City Safe) obejmuje Partnerstwo ds. Zwalczania Przestępstw i Nieładu (ang. Crime and Disorder Reduction Partnership) oraz Zespół Działań ds. Alkoholu dla Liverpool u (ang. Alcohol Action Team for Liverpool). W skład partnerów zaliczyć można Radę Miejską Liverpool u, Policję Merseyside, Straż Pożarną i Ratownictwo Merseyside, Ośrodek Zdrowia, Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej Mersey (ang. Service Mersey Travel), Narodowe Kuratorstwo Merseyside, uniwersytety, lokalną działalność gospodarczą, organizacje społeczne oraz wiele innych współpracujących ze sobą podmiotów w celu zbudowania bezpieczniejszych społeczności. Głównym założeniem Bezpiecznego Miasta jest współpraca z partnerami celem zmniejszenia poziomu przestępczości, zachowania aspołecznego oraz strachu przed przestępstwami. Partnerzy opracowali program comiesięcznych wydarzeń zwanych Respect Weeks of Action, które odbywają się w tych zakątkach miasta, gdzie przestępczość i kwestie środowiskowe zostały przez miejscową społeczność określone jako niepokojące. Celem tych przedsięwzięć jest wypracowanie silniejszego i bardziej skoordynowanego podejścia. Respect Weeks to Tygodnie Szacunku, które zasadniczo się od siebie różnią. Żadne dwa tygodnie nie są takie same. Przykładowo organizowana jest dyskoteka dla młodzieży, usuwane są ptasie nieczystości, organizowane rodzinne spotkania o tematyce zdrowotnej oraz związanej z dobrym samopoczuciem, usuwane graffiti. Odbywają się lokalne targi pracy, zbierane są śmieci, przeprowadzane są czynności operacyjne funkcjonariuszy organów ochrony porządku publicznego, działania zapobiegające przestę-pstwom i pożarom, powoływana jest straż zapobiegająca wagarom, miejscowa ludność zaopatrywana jest w pojemniki na odpady. witamy w Speke-Garston Respect Week of Action! Odwiedzimy waszą okolicę w tygodniu pomiędzy 9 a 16 grudnia stawiając w waszym imieniu czoła problemom trapiącym dzielnicę. To już szósty tydzień w programie Respect Weeks of Action, który realizowany jest w całym Liverpoolu. Będziemy z wami współpracować przy podejmowaniu działań mających na celu poradzenie sobie z kwestiami, które waszym zdaniem stanowią problem, takimi jak przestępczość i zachowania aspołeczne, poprawa warunków na rynku pracy oraz możliwości w zakresie szkoleń, a także ograniczenie ilości śmieci i usunięcie ptasich nieczystości. Działanie obejmie swoim zakresem zarówno młodszych jak i starszych. Liverpool bezpieczniejszy, silniejszy, czystszy i bardziej zielony. 13

9 Bliżej obywateli Zintegrowane centra miejskie Gijón oraz karta obywatela Bliskość (hiszp. Proximidad ) jest słowem kluczowym charakteryzującym podejście Gijón, które obejmuje świadczenie usług miejskich i udostępnianie obiektów użyteczności publicznej mieszkańcom. Sześć zintegrowanych miejskich ośrodków każde świadczące usługi dla maksymalnie 50,000 mieszkańców stanowi podstawę podejścia w naszym rozumieniu. Mieszkańcy mogą się tutaj rejestrować, otrzymywać paszporty, wypełniać podania lub otrzymywać zezwolenia bądź dokumenty. W tym samym czasie, pięć z tych zintegrowanych miejskich ośrodków stanowi centra kulturowe, sportowe, zdobywania wiedzy, a także życia społecznego. Mieszkańców przyciągają do siebie pokoje zabaw dla dzieci, biblioteki i pokoje przeznaczone do nauki dla studentów, sale teatralne, a także w niektórych przypadkach obiekty sportowe. Publikowany co miesiąc program funkcjonowania każdego takiego ośrodka dostarcza informacji o ich działalności oraz o wydarzeniach tam organizowanych. Wśród nich znajdują się zajęcia językowe dla dzieci zorganizowane przez stowarzyszenie imigrantów, sesja szkoleniowa dla członków związków zawodowych oraz występy amatorskich grup teatralnych. Poprzez takie stowarzyszenia mieszkańcy mają wpływ na program owych ośrodków. W mieście Gijón zarejestrowanych jest 1,278 stowarzyszeń, które w ten sposób uzyskują prawo do korzystania z obiektów zintegrowanych centrów miejskich. Jednocześnie stowarzyszenia te uczestniczą w decyzjach dotyczących ponad 2% rocznego budżetu Gijón przeznaczonego na projekty związane z dzielnicami. Ta osobista karta, zawierająca zdjęcie i nazwisko posiadacza oraz z chip zbliżeniowy, zapewnia łatwy dostęp to szerokiej gamy usług miejskich poczynając od bibliotek, środków transportu publicznego i miejskich parkingów, a kończąc na obiektach sportowych. Każda osoba mieszkająca w Gijón, łącznie z imigrantami, może składać wniosek o taką kartę. Posiadanie rachunku bankowego nie jest warunkiem koniecznym, gdyż karty można doładowywać w bankomatach. Obecnie używa jej ponad 70% wszystkich zamieszkujących Gijón. Karta niesie ze sobą wiele korzyści:.. mieszkaniec może w sposób wygodny odwiedzić centrum usług publicznych, co pozwala zaoszczędzić czas oraz zrezygnować z wypełniania formularzy.. władze samorządowe ponoszą mniejsze wydatki związane z biurokracją oraz utrzymaniem funkcjonowania miasta.. rezultat jest bardziej dalekosiężny, usługi są dostępniejsze, obieg informacji sprawniejszy, a wykonywane zadania uzupełniają się. Karta obywatela zintegrowane narzędzie Karta obywatela (hiszp. tarjeta ciudadana) została wprowadzona w 1999 roku

10 Infrastruktura i usługi służące wielowarstwowym celom: więcej jakości, zwielokrotnione efekty przy rozsądnych kosztach Najlepsze są te projekty, które przyczyniają się do osiągnięcia osobistych celów a jednocześnie wspomagają inne działania, niemniej jednak są one trudne do realizacji, która wymaga często sporej dozy inwencji, aby uniknąć ograniczeń administracyjnych, przełamać granice pomiędzy grupami zawodowymi i aby uzgodnić różne budżety. Z reguły wydziały miejskie próbują unikać mieszanej odpowiedzialności oraz mieszanych sposobów finansowania. Miasta partnerskie CoNet opracowały kilka dobrych praktyk zgodnych z tymi, jakie opisano w tej książce. Często są to pojedyncze projekty typu latarnia morska, mające na celu wykazać rozwój oraz usprawnienie. Ale w wielu obszarach szerzą one również między innymi integrację wsparcia pracy w ośrodkach młodzieżowych lub domach kultury tudzież wielofunkcyjnych ośrodkach kulturowych. Doświadczenie i porządek codziennych zajęć rozwija się poprzez udoskonalanie zintegrowanych usług i kierowanie nimi. Takie rodzaje projektów są ważne z punktu widzenia nadawania odpowiedniego tempa praktykom interdyscyplinarnym. Karta koordynacji usług Skoncentrowane Przykładowym modelem zintegrowanego świadczenia usług poprzez międzyinstytucjonalne sieci i zespoły są Centra Edukacji Dziecięcej w Wielkiej Brytanii (ang. the United Kingdom Children s Centres). W latach dziewięćdziesiątych niektóre kraje miały bardziej efektywne spojrzenie na rodzaje usług integrujących dla młodych dzieci i ich rodzin. Rząd Wielkiej Brytanii przedsięwziął szereg inicjatyw i stworzył programy, gwarantujące spójne wsparcie dla rodzin, aby mogły one zapewnić najlepszy możliwy start dzieciom w wieku przedszkolnym, w tym także dzieciom w najbardziej niekorzystnej sytuacji społecznej (programy takie jak: Early-Excellence Centres, Sure Start Local Programmes, Neighbourhood Nurseries). W 2003 roku raport zatytułowany Every Child Matters ( Liczy się każde dziecko ) stał się kluczowy dla rozwoju i rozpowszechniania Centrów Edukacji Dziecięcej (ang. Children s Centres). W 2010 w Wielkiej Brytanii istniało około 3,500 takich ośrodków. Stanowią one kompleksowe centra, skupiające w jednym miejscu szereg usług, różniących się w zależności od miejscowych potrzeb. Na poziomie usług bezpośrednich integracja może przybierać różne formy, które następują w sposób ciągły. W tym kontekście identyfikuje się wiele badań nad najlepszymi praktykami, hamulcami oraz czynnikami sprzyjającymi pracy zespołów międzyinstytucjonalnych 3. Współistnienie Współdziałanie Koordynacja Współpraca Integracja Usługi funkcjonują niezależnie \nie ma ani formalnych ani nieformalnych związków Usługi funkcjonują na bazie porozumienia \ wzajemny kontakt oraz dzielenie się informacjami Usługi funkcjonują na bazie nieformalnych porozumień \zaplanowane zharmonizowanie działań w celu świadczenia usług międzyinstytucjonalnych Usługi funkcjonujące na bazie umów wiążących \ wspólne zasoby, poszczególne usługi wspólnie planowane i świadczone Usługi są łączone w jedną całość \ świadczenie zintegrowanych usług interdyscyplinarnych Integracja świadczenia usług doprowadzanie do pozytywnych rezultatów dla rodzin Ośrodek Dziecięcy Vauxhall, Liverpool Ośrodek Dziecięcy Vauxhall świadczy usługi dla rodzin z dziećmi od urodzenia do piątego roku życia, ale także dla rodziców oczekujących dziecka. Zintegrowane doradztwo i wsparcie obejmują: zdrowie dziecka i rodziny, kwestie prenatalne i poporodowe, zdrowe odżywianie i ćwiczenia fizycznie, rozwój mowy i języka, pomoc dzieciom niepełnosprawnym, szkolenia, zatrudnienie i proces edukacji rodziny, bezpieczeństwo w domu i na ulicy, trudności wewnątrzrodzinne oraz związane z rodzicielstwem, zabawę i możliwość ruchu wraz z całodzienną opieką, włączając opiekę nad dziećmi oraz elementy edukacyjne. Na przestrzeni miasta znajdują się 24 ośrodki, z których 4 prowadzone są przez organizacje trzeciego sektora albo przedsiębiorstwa społeczne, 8 bezpośrednio przez Władze Miejskie, a 12 pozostałych przez szkoły. Związki z Urzędem Pracy sprzyjają i podtrzymują udział w rynku pracy rodziców i opiekunów, którzy szkolenia i zatrudnienie traktują poważnie. Istnieje także możliwość skorzystania z usług pracowników społecznych, którzy przedstawiają perspektywy w zakresie znalezienia pracy. Pomaga się bezrobotnym członkom społeczności w znalezieniu pracy w Ośrodkach Dziecięcych na przestrzeni miasta, gdzie zatrudnia się ich na 12 tygodni w charakterze wolontariuszy i gdzie pracują w celu zdobycia kwalifikacji krajowych. Jeśli po 12 tygodniach praca ich satysfakcjonuje i ukończą wszystkie części szkolenia, wtedy zatrudniani są na stałe lub ewentualnie pomaga im się znaleźć pracę w innym miejscu. Rozmieszczone Usługi są rozmieszczone Usługi są rozmieszczone Usługi są rozmieszczone Usługi są rozmieszczone Usługi są świadczone z jednej lokalizacji Weeber+Partner, na podstawie: Department of Education and Early Childhood Development (2008): Evaluation of Victorian children s centres, Appendix C

11 1 szkolna, działania zapobiegawcze za pomocą środków alternatywnych oraz kar, prewencja poprzez polepszanie jakości życia. Instytucja zintegrowana Bravvo usprawnia zarządzanie strukturą oraz jej wszystkimi pracownikami. Gwarantuje ona, że każda polityka niezbędna do wprowadzenia różnych projektów (dotyczących nauczania, komunikacji, zasobów ludzkich, etc.) jest wykonywana w sposób spójny za pomocą koniecznych środków oraz nadzoru. Koordynacja gwarantuje także wdrożenie i kontrolę różnych programów subwencji. Zintegrowane plany organizacji dzielnicy: zarządzanie złożonymi strukturami oraz uczynienie nowego sposobu rządzenia kwestią oczywistą Aby zintegrowane procesy rozwoju utrwaliły się na wykluczonych społecznie obszarach, ważne jest ustanowienie odpowiednich metod pracy i form organizacji: począwszy od lokalnych programów koordynacji i współpracy, skończywszy na dobrze ugruntowanych systemach zarządzania dzielnicą. Zintegrowane struktury redukowanie niewydajności i promowanie profesjonalizmu Jak możemy współpracować wychodząc poza granice podziałów administracyjnych, poza hierarchię czy podział kompetencji w granicach administracji lokalnej i regionalnej? Zdarza się, że usługi są w znacznym stopniu rozdzielone pomiędzy konkurujące ze sobą wydziały lub organizacje pozarządowe. W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem jest powołanie nowych zewnętrznych jednostek i powierzenie im powiększonego pakietu zadań, które wcześniej zostały wprowadzone w życie przez różne organy administracyjne bądź prywatne. Służby Porządku i Bezpieczeństwa Brukseli zostały przegrupowane w nową organizację nazywaną Bravvo, finansowaną przez Région de Bruxelles Capitale oraz władze federalne. Przykładowe zadania to: koordynacja, zintegrowane działania, indywidualne wsparcie w środowisku młodzieżowym (centra młodzieżowe, praca środowiskowa, porzucenie nauki), mediacja społeczna, mediacja lokalna (konflikty pomiędzy ludźmi), mediacja 18 Zintegrowane planowanie projektu harmonizacja działań oraz poszukiwanie synergii Często zintegrowane podejście rozumie się po prostu jako projekty środowiskowe czy społeczne w ubogich dzielnicach, które realizowane są w tym samym czasie. Ale to, co najważniejsze w zintegrowanych procesach i projektach, to fakt, że wszelkie zagadnienia z determinacją dążą do osiągnięcia synergii. W zintegrowanym podejściu siedem podstawowych pytań dotyczących planowania projektu dlaczego?, co?, gdzie?, kto?, jak?, za pomocą jakich środków? oraz kiedy? stawianych jest nieco odmiennie. W idealnym modelu zintegrowanego planowania: cele, plany, działania, aktorzy, sposób finansowania oraz metodologia powinny być zintegrowane. Zadanie polega na tym, żeby ciągle upewniać się, że są one: zharmonizowane w stopniu przynajmniej minimalnym wzmacniają się wzajemnie. Ukazane w tabeli zagadnienia, które należy wyjaśnić podczas planowania projektu, zarysowują ramy złożonych kwestii metodologicznych związanych ze zintegrowanym podejściem. Zintegrowane Projekty: Kwestie, które należy wyjaśnić podczas Planowania Projektowego Zagadnienie w skrócie Przedmiot wyjaśnień Pytania dotyczące zintegrowanego podejścia Dlaczego Cele Czy są wielowarstwowe? Czy są zharmonizowane i czy wzmacniają się nawzajem? Co Działania Czy uwzględniają inne obszary działań? (wykorzystanie środków, plany) Czy są zharmonizowane i korzystne? Czy istnieje coś, co osłabia projekt? Gdzie Lokalizacja, urbanistyka Zachęcające umiejscowienie, uwzględniające koncepcję urbanistyczną: dostępność, centralna lokalizacja? Lokalizacje związana z edukacją i węzłami komunikacyjnymi? Środowisko bez barier? Dzielnica o różnym przeznaczeniu? Kto Podmioty odpowiedzialne Czy wszystkie zainteresowane strony są zaangażowane? oraz partnerzy Czy ich działania są dopasowane/skoordynowane/wzmacniające się wzajemnie? (zainteresowane strony) Czy współpracują na zasadzie partnerskiej? Jak Metody Czy beneficjenci i zainteresowane strony są zaangażowane w rozwój, proces decyzyjny, kierowanie projektem oraz komunikowanie jego założeń? Za pomocą jakich środków Zasoby Dostosowane/zapewniające pożądane finansowanie/rozsądnie zagospodarowane w różnych obszarach działania? Wspólnie zmobilizowane zasoby? Czy zasoby (pieniądze, lokacje, sprzęt, personel, wolontariusze) są wykorzystywane w sposób efektywny? Kiedy Time Zharmonizowany/korzystny terminarz? Które ważne zadania powinny być wykonane w pierwszej kolejności? Które projekty powinny być wykonywane jednocześnie tak, aby wzmacniały się wzajemnie? 19

12 1 1.3 Rozwój struktur umożliwianie zintegrowanego działania oraz współpracy w ramach obszarów dziedzinowych Różne konteksty organizacyjne Zintegrowane zarządzanie dzielnicą może odbywać się w wielu różnych ramach organizacyjnych w zależności od kształtu polityki i programów w państwach i miastach. Miasta CoNet obejmują: wszechmiejskie plany zarządzania dzielnicą plany zarządzania okręgami (Liverpool, Apeldoorn, Gijón): realizowane w sposób długotrwały, tworzenie parasola ochronnego dla zdecentralizowanych zarządów dzielnic plany zarządzania w wybranych ubogich dzielnicach w ramach programów rewitalizacji miejskiej (Berlin, Malmö, Vaulx-en-Velin), rozwój realizowany jest w ograniczonym okresie czasu brak formalnego planu zarządzania dzielnicą, w zamian działania wspólnotowe na rzecz rozwoju wspierane przez gminę (Zabrze-Biskupice) Podejścia do zarządzania, które dopiero powstają lub te, które nie są jeszcze zorientowane na żaden obszar (Albia Iulia, Sofia), poczynające od planowania działań i realizacji projektu na najbardziej ubogich obszarach. Osadzanie działań w kontekście dzielnicy i miast Rozwój, inicjatywy i projekty, które będą wprowadzane w życie, nigdy nie są zawieszone w próżni. Istniejące grupy społeczne oraz służby czasami podejrzliwie podchodzą do nowych graczy i społeczności, traktują ich jak obcych lub konkurencję. Trzeba liczyć się z dużym oporem, jeśli nie bierze się pod uwagę kontekstu społecznego. I odwrotnie, tylko w przypadku, gdy cele i działania są dostosowane do sytuacji i dobrze przedstawione, mogą rozwinąć się szanse na synergię zintegrowanego podejścia. Wszystkie kwalifikowane procedury zintegrowanego rozwoju miejskiego zaczynają się fazą poznawania się, komunikowania potrzeb i pomysłów, a także budowaniem wzajemnego zaufania. Nowi gracze i inicjatorzy muszą dowiedzieć się: Kto jest kim? Co działo się aż do teraz? Gdzie są lokalne punkty koncentracji działań? Kim są miejscowi decydenci? Kto o czym decyduje? Ich nowe przedsięwzięcia i aspiracje powinny być uzgodnione z zainteresowanymi stronami, a także przez nie pożądane i zaakceptowane. Sukces wielu nowych projektów jest pomniejszony lub bezpowrotnie utracony, jeśli nie dostrzega się znaczenia tego obszaru pracy podczas fazy przygotowań. Dzieje się tak, ponieważ coraz częściej finansuje się projekty na zasadzie krótkoterminowej, coraz więcej decyzji zatwierdzających podejmuje się zbyt późno i coraz częściej rozpoczyna się projekty w ostatnim momencie. W związku z tym ten przewodnik nie skupia się na narzędziach służących rozpoczęciu projektu, warsztatach, zbieraniu danych, informacji naszym celem jest podkreślenie znaczenia lokalnych kontaktów osobistych oraz procesu kształcenia się. Narastające znaczenie dokumentacji, która ma na celu zapewnienie rozsądnego gospodarowania środkami, pisanie podań, a także profesjonalny nacisk na strategie i narzędzia obciążają pracowników biurowych. Rzadko kiedy pracownicy wychodzą poza swoje biurka, a w związku z tym trudno im zrozumieć codzienność życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego. Na drodze do budowy lokalnych programów zrównoważonej współpracy dla zintegrowanego rozwoju W wielu europejskich miastach jest niewiele lub nie ma wcale osób koordynujących lub organów odpowiedzialnych za połączenie projektów i polityk na poziomie dzielnicy. W dużych miastach rady i zarządy obywatelskie podlegają często dalszej rejonizacji, pokrywając wciąż relatywnie rozległe rejony, które obejmują zasięgiem bardzo różnorodne dzielnice. Każde z nich ma swoje określone potrzeby, a przepaść pomiędzy politykami obszarowymi i ludźmi żyjącymi w tych dzielnicach jest widoczna. Bez zarządzania lokalnym rozwojem społecznym nie można spożytkować w pełni korzyści płynących ze zintegrowanego podejścia traci się szansę na podjęcie walki z ubóstwem i wykluczeniem. Warto podejmować starania mające na celu ustanowienie lokalnego stowarzyszenia lub forum, które stanowiłoby płaszczyznę wzajemnej partycypacji mieszkańców, zorganizowania i współpracy ich inicjatyw i projektów. Szczególnie w podzielonych dzielnicach, gdzie żyją mniejszości ubogie i etniczne, niewiele dzieje się bez opłacanej kadry oraz osobistego i finansowego wsparcia ze strony gmin. Praca bez nakładów finansowych nie jest możliwa, a budżet przeznaczony na zarządzanie dzielnicą jest częścią środków wyrównujących poziom na ubogich obszarach. Wiele miast zastanawia się także nad sposobami wprowadzania w życie długofalowych programów, które zorientowane są na koordynację obszarową na terenie całego miasta zintegrowane metody postępowania i partycypacja mieszkańców stały się istotnymi wartościami. Z drugiej strony zbyt kosztowne koncepcje zarządzania dzielnicą przynajmniej na obszarach o wysokim stopniu segregacji mają małe szanse na wdrożenie w dającej się przewidzieć przyszłości. Największe znaczenie mają te plany zarządzania dzielnicą, które wymagają tylko kilku pracowników oraz niewielkich nakładów finansowych. Dotyczy to nie tylko sytuacji, gdy miasta początkowo realizują plan zarządzania dzielnicą, w szczególności na obszarach ubogich, ale ma także zastosowanie w dłuższej perspektywie, przede wszystkim wtedy, gdy zakończą się specjalne programy (współ)finansowane przez Unię Europejską, sponsorów krajowych lub innych. Konstruowanie lokalnego planu współpracy kim są decydenci? Istnienie formalnych i nieformalnych kluczowych osób i grup stanowi ramy przyszłych działań i projektów. Pożądane punkty wyjścia dla powstawania przyszłych planów mogą się znacząco od siebie różnić. Powszechne są trzy typy: organizacja kierowana przez mieszkańców, organizacja kierowana przez gminę lub platforma kierowana zarówno przez społeczność jak i gminę. Z jednej strony czynnikami decyzyjnymi w procesie zarządzania dzielnicą są głównie mieszkańcy. Lokalne stowarzyszenia aktywnie działają na rzecz poprawy jakości życia, angażując mieszkańców i reprezentując ich miejscowe interesy. W myśl zintegrowanego podejścia wskazane jest powstawanie aktywnych grup społecznych oraz stowarzyszeń: mieszkańcy są operatywni, stosują w praktyce lokalną wiedzę, opinie oraz perspektywy. Szczególnie w ubogich dzielnicach warto zachęcać mieszkańców do zakładania stowarzyszeń obywatelskich. W wielu dzielnicach istnieje kilka prężnych grup społecznych. W większości reprezentują one różne punkty widzenia i interesy. Co więcej inicjatywa wychodzi zwykle z ważnych niesformalizowanych miejsc skupiających lokalną ludność. W celu wzajemnej wymiany informacji, współpracy oraz przedsiębrania wspólnych projektów grupy społeczne oraz zainteresowane strony mogą rozpocząć realizację programu koordynacji dzielnicowej. Bywa, że zdolność grupy do współpracy jest silnie rozwinięta, zdarza się jednak czasem, że rywalizacja zazdrość utrudniają kooperację

13 1 Z drugiej strony głównym czynnikiem decyzyjnym w ramach działań związanych z zarządzaniem dzielnicą są władze samorządowe miasta. Gminy wdrażają lokalne plany współpracy, np. regularnie organizowane zgromadzenia mieszkańców otwarte dla każdego grupy robocze gromadzące reprezentantów stowarzyszeń, instytucji oraz najważniejszych mieszkańców punkty informacyjne i miejsca spotkań, które mogą być połączone z innymi punktami usług lub miejscami. Pracownik gminny zachęca grupy społeczne do organizowania samopomocy związanej z realizacją projektów, a także do partycypacji obywatelskiej. Jeśli mieszkańcy, lokalni partnerzy i władze samorządowe, zmieniając się raz do roku, uruchomią razem wspólne forum np. spotkania cztery razy w ciągu roku mogą oni osiągnąć porządek przestrzenno-społeczny. Forum, platformy oraz okrągłe stoły jako takie mogą przyjmować niewielkie rozmiary spotykają się tylko główni przedstawiciele zainteresowanych stron lub większe zaprasza się także liczniejsze grona ludzi. Niezależnie jednak od powyższych wariantów, nadrzędnym czynnikiem warunkującym długofalowe powodzenie jest zaangażowanie i wsparcie władz samorządowych: ich udział, gdy zajedzie taka potrzeba, chęć do udzielania informacji, zapewnianie łatwo dostępnych miejsc i, jeśli to możliwe, niewielkiego budżetu na media i tym podobne. Czasem jest nim także pracownik miejski, który dysponuje drobnym budżetem przeznaczonym na działania koordynacyjne. W Programie Urbact Lokalne Grupy Wsparcia mogą stanowić wzór platform koordynacyjnych. Bazując na niniejszych filarach czynnych grupach społecznych, lokalnych centrach usług i dostawcach, a także w oparciu o zaangażowanie wydziałów miejskich może rozwinąć się efektywna i trwała struktura zarządzania dzielnicą, a także współdziałanie rozumiane jako część lokalnej kultury. Często plany zarządzania opracowane pod kątem zintegrowanego działania zorientowanego na dany obszar są dopełniane poprzez istniejące i ugruntowane sieci powiązań w ramach szczególnych dziedzin, takich jak na przykład praca z młodzieżą, pomoc osobom starszym, miejscowe przedsięwzięcia. Owe dopływy do funkcjonujących sieci powiązań stanowią często impuls do powstawania bardziej kompleksowych planów zarządzania dzielnicą. W ten sposób struktury rozwoju dzielnicy mogą być inicjowane poprzez rozrost sieci tematycznych lub sieci nastawionych na konkretny projekt. Powinno się to postrzegać jako krok naprzód w kierunku pełniejszej organizacji procesu zarządzania dzielnicą. Jeśli potrzeba nowego bodźca lub pobudzenia tempa bieżących działań, sprawdzoną metodą jest stworzenie podgrup tematycznych. Dzielnicowe podgrupy tematyczne, skupione wokół takich dziedzin jak edukacja, lokalna gospodarka, warunki mieszkaniowe czy środowisko stanowią integralną część planu zarządzania dzielnicą. Złożone plany zarządzania dzielnicą - uczynienie nowego sposobu rządzenia kwestią oczywistą Działania publiczne na rzecz rozwoju społeczności (finansowane publicznie) mogą być postrzegane jako część składowa odpowiedzialności publicznej za walkę z ubóstwem, usprawnianie sposobu świadczenia usług komunalnych, a także podnoszenia jakości życia. W miastach, w których programy na rzecz zintegrowanego rozwoju są dobrze ugruntowane, pracownicy i środki finansowania są także osiągalne na poziomie lokalnym, przynajmniej przez pewien określony czas, umożliwiając rozwój stabilnych struktur pracy. W ten sposób w ubogich obszarach miejskich Berlina, Liverpoolu, Brukseli, Apeldoorn oraz Gijón pracują interdyscyplinarne zespoły ds. zarządzania dzielnicą, mające na celu wsparcie zaangażowania w życie wspólnoty oraz partycypację społeczną. Wszystkie lokalne różnice marginalne, struktury oraz zadania są często podobne: na tych samych stanowiskach obsadza się zarówno profesjonalistów, jak i personel trzeciego sektora, czy wolontariuszy. Część zespołu często odzwierciedla różnorodność etniczną danego obszaru. Zespoły pracują głównie na miejscu, gdzie mają za zadanie dbać o prawidłowy obieg informacji i organizować miejsca spotkań. Nadzorują procesy koordynacyjne i partycypacyjne, włączając w nie miejscowych partnerów. Wspierają także mieszkańców w realizacji ich własnych pomysłów. W większości przypadków, zespoły do zarządzania dzielnicą opracowują także koncepcje rozwoju danego obszaru. Plany działań służą także jako źródło informacji dla rad miejskich, które podejmują strategiczne decyzje o charakterze ogólnym oraz związane z dystrybucją środków finansowych. Rezultaty tego rodzaju zarządzania dzielnicą na obszarach ubogich były często diagnozowane. Wyciągnięto między innymi następujące wnioski 4 : Kluczowe znaczenie przywiązuje się do aktywacji i partycypacji społecznej mieszkańców. Uznano wysoko wydajne struktury organizacyjne i komunikacyjne za nieodzowne w procesie efektywnej aktywizacji i partycypacji. Nacisk na potrzebę jasnego precyzowania zakresu odpowiedzialności, obowiązków oraz uprawnień decyzyjnych w celu uniknięcia błędnych oczekiwań i rozczarowań wynikami. Przekonanie, że przerzucenie kompetencji administracyjnych na poziom lokalny zachęci mieszkańców do współuczestnictwa. W momencie gdy zintegrowane zarządzanie dzielnicą jest połączone z programami rewitalizacji obszarów miejskich, działania planuje się na ustalony okres intensywnego rozwoju. W kilku miastach pod szczególną dyskusję poddaje się zagadnienie dotyczące tego, jak kontynuować konsultacje społeczne i partycypację, gdy specjalne programy finansowania kończą się lub są redukowane. Rozwiązania związane z zagadnieniem kontynuacji pracy, kiedy programy mają zostać zamknięte, powinny być opracowane na samym początku. W taki sposób można zapobiec skutkom nagłego odcięcia dopływu środków finansowych, frustracji, a także utracie rozwiniętej kultury współpracy. Korzyści płynące z wdrożenia długofalowych grup zarządzających dzielnicami na przestrzeni całego miasta są ewidentne. 1 H. Barton, M Grant, R Guise (2003): Shaping Neighbourhoods. A Guide for Health, Sustainability and Vitality 2 Definicja Rady Europy: Spójność społeczna to posiadana przez społeczeństwo zdolność zapewniania dobrobytu wszystkim swym członkom, minimalizowania rozbieżności między nimi i unikania polaryzacji, Rada Europy (2008): Report of Hight Level Task Force on Social Cohesion in the 21st century 3 Zob. np.: R. Robinson, D. Halloran, T. Moore (2008): Evaluation of Victorian children s centres, Literature review 4 Deutsches Institut für Urbanistik (Difu) (Hg.) (2003): Activation and Participation. A Survey of Seven European Countries, biuletyn informacyjny s

14 Współpraca na rzecz życia społecznego i wielu potrzebnych instytucji Umowa o współpracy, Biskupice, Zabrze W dzielnicy Biskupice w Zabrzu zarządzanie dzielnicą rozwinęło się dzięki trwałej współpracy pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie (MOPR) dzielnicowym ośrodkiem pomocy społecznej a lokalnymi partnerami. Głównym zadaniem MOPR jest pomoc i wsparcie dla rodzin w procesie pokonywania trudnych życiowych sytuacji. Ośrodek stale współpracuje (zarówno na płaszczyźnie formalnej jak i nieformalnej) z lokalnymi szkołami, przedszkolami, szpitalami oraz ośrodkami zdrowia, a także z policją, strażą miejską, kościołami oraz lokalnymi organizacjami społecznymi. Ponadto od 2009 roku MOPR realizuje Program Aktywności Lokalnej, współfinansowany z EFS, którego głównym celem jest społeczna i zawodowa aktywacja mieszkańców dzielnicy. Działania podjęte w ramach tego programu są zorientowane na integrację społeczną mieszkańców dzielnicy. Poza pracą, polegającą na pomocy indywidualnej i grupowej, miejscy pracownicy społeczni wykonują wszechstronne zadania, które włączają rozwój społeczności w obszar swojej metodologii. Ich praca stanowi główny filar lokalnej koordynacji i współdziałania, ponieważ oferuje stabilną i profesjonalną bazę wsparcia. Biskupice są najstarszą dzielnicą Zabrza, które to miasto rozwój swój zawdzięcza przemysłowi ciężkiemu. Z powodu załamania się górnictwa, śląska miejscowość Zabrze na południu Polski ulega potężnym zmianom społecznym i ekonomicznym nieprzerwanie od 1989 roku. Biskupice są bardzo biedną, odizolowaną dzielnicą, gdzie przyczyną poważnych problemów społecznych jest wysoka stopa bezrobocia, a infrastruktura społeczna jest wciąż bardzo skromna. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie razem z innymi miejscowymi partnerami w szczególności z Urzędem Miejskim, Powiatowym Urzędem Pracy, Stowarzyszeniem Nasze Biskupice, Stowarzyszeniem Guido oraz Parafią Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny uczestniczył w spotkaniach i działaniach związanych z programem REKULA (2005), który miał na celu renowację zabytkowego Osiedla Borsig. Mimo że ten nastawiony na konkretne osiedle projekt nie jest kontynuowany, lokalni partnerzy zawarli umowę w celu dalszej współpracy. Najważniejsza lekcja, którą wyniesiono, polegała na uświadomieniu sobie, że więzi i sieci społeczne muszą być budowane jako pierwsze, gdyż stanowią one najważniejszą podstawę zaangażowania mieszkańców w bardziej ambitne projekty. Działania zorientowane na rozwój społeczności zaczęły się wraz z organizowaniem spotkań dla mieszkańców dzielnicy, początkowo jedynie pod kierunkiem pracowników socjalnych. Spotkania te zachęciły do współpracy kolejne podmioty, doprowadzając do powstania świetlicy, w którym organizowane są dla dzieci rozmaite formy spędzania wolnego czasu. W międzyczasie rozszerzyły się grupy docelowe, zwiększył się także zakres działań otwarto punkt wydawania żywności, z którego korzysta wielu ubogich mieszkańców dzielnicy, a także Punkt Pomocy Koleżeńskiej, który pomaga osobom bezrobotnym, a także innym mieszkańcom przygotować podania o pracę, itp. Poza tym obok inicjatyw Urzędu Miasta oraz miejscowych nauczycieli, istnieją także dodatkowe zajęcia dla dzieci w wieku szkolnym. Pomimo braku tradycji obywatelskiego uczestnictwa, za pomocą popularnych, twórczych koncepcji udało się zaangażować mieszkańców w rozwój lokalnych planów działania, np. informacja i dyskusja jako część społecznego pikniku. Co dwa, trzy miesiące MOPR organizuje zebrania, na które zapraszani są dyrektorzy miejscowych szkół, księża oraz przedstawicie lokalnych stowarzyszeń

15 Zastosowane polityki spójności miejski zintegrowany rozwój społeczny Plan Zarządzania Dzielnicą, Berlin W 1999 roku Senat Berlina wprowadził program o nazwie Dzielnica ze Szczególnymi Potrzebami w Zakresie Rozwoju Program Społecznej Integracji Miasta. Miał on na celu rewitalizację dzielnic upośledzonych oraz kształtowanie integracji społecznej. W następstwie zjednoczenia miasta doszło do rozwarstwienia społecznego, a mieszkańcom ze wspomnianych obszarów doskwiera bezrobocie, są uzależnieni od pomocy ze strony państwa, a w wyniku braku społecznej i etnicznej integracji mnożą się dalsze problemy. Obecnie program obejmuje 34 dzielnice (pierwotnie było ich 15). W samym centrum strategii leży właśnie zarządzanie dzielnicą. Głównymi elementami niniejszego podejścia są: urzędy dostępne na miejscu: zespoły zarządzania dzielnicą są związane umową integracyjny Plan Działania: każdy obszar programowy jest rozwijany i regularnie aktualizowany zorganizowana partycypacja, Rady Dzielnic, zwiększenie uprawnień, pomaganie ludziom w pomaganiu sobie samemu fundusz dzielnicowy, wzmożone zaangażowanie mieszkańców uczestniczących w dzielnicowych ławach przysięgłych mnogość małych i średnich projektów w różnych obszarach tematycznych budowanie sieci społecznych osadzone w pracy międzywydziałowej, administracyjne grupy sterujące. System monitorujący został wprowadzony w 1998 roku i od tego czasu został dopracowany i udoskonalony. Posługuje się on dwunastoma wskaźnikami w obszarach związanymi z bezrobociem, wykorzystaniem zasiłków, stabilnością oraz mobilnością mieszkańców. W ten sposób system z maksymalną precyzją ukazuje kierunki rozwoju trendów socjo-przestrzennych na wczesnym etapie ich powstawania i dlatego stanowi swoisty system wczesnego ostrzegania. W zależności od potrzeb określonych przy jego pomocy, dzielnice zaliczane są do jednej z następujących kategorii wsparcia: silnej interwencji, interwencji bądź profilaktyki. W zależności od zaklasyfikowana, uruchamiane są różne kwoty środków oraz różne zasoby administracyjne. Począwszy od 1999 roku zainwestowano już ponad 200 milionów z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF), federalnego Programu Społecznej Integracji Miasta oraz samego miasta federalnego Berlina. Zarządzanie Dzielnicą w Berlinie Mapa ukazuje obszary objęte planami zarządzania dzielnicą w Berlinie zgodnie z 4 kategoriami: 26 27

16 Zróbmy to razem podejście Apeldoorn Zarządzanie dzielnicą, APELDOORN Zuid Wola mieszkańców odgrywa zasadniczą rolę w podejściu wdrażanym w dzielnicy Apeldoorn. Apeldoorn zdecydowało się na nowe podejście w 2006 roku. Miało ono na celu skutecznie wyjść naprzeciw realnym potrzebom mieszkańców, które związane są z metodami funkcjonowania miasta. Podejście to zakłada szkic programu na przyszłość dla każdej dzielnicy miasta, który zawierałby tematy oraz oczekiwania ważne dla lokalnych mieszkańców w ciągu najbliższych lat. Za tym idzie miejski plan dla dzielnicy, który przygotowywany jest co dwa lata przez miejskie instytucje, organizacje społeczne oraz radę dzielnicy pod kierownictwem jej zarządcy. W danym planie znajdują się zarówno żądania mieszkańców (w postaci programu na przyszłość) oraz zasoby (są one zapewnione przez Samorządy oraz partnerów w konkretnej dzielnicy, a w ich skład wchodzi współpraca na rzecz pozyskiwania zasobów mieszkaniowych, praca socjalna oraz policja). Plan zatwierdzany jest przez organ dzielnicy, który składa się z reprezentantów kluczowych partnerów funkcjonujących na jej obszarze. Takie podejście nastawione jest na przełożenie potrzeb mieszkańców na szereg konkretnych działań podejmowanych w perspektywie nadchodzących lat, tj. w krótkim okresie czasu. Mieszkańcy znają rzeczy z doświadczenia, zatem należy traktować ich poważnie i być otwartym na ich propozycje. Co więcej, uważam, że należy być bardzo konsekwentnym w działaniu: to czyni je przejrzystym. Wiele uwagi poświęcam naszej młodzieży. Tak wiele obecnie mówi się o nich, niestety tak mało rozmawia się z nimi samymi, a to często jest kluczem do sukcesu. Południowe Apeldoorn jest tradycyjnie zieloną dzielnicą robotniczą, która sama składa się z licznych mniejszych poddzielnic. Stanowisko zarządcy dzielnicy piastuje tam Steven Gerritsen, który dba o dobre tempo prac. Podkreśla on, że: Zaangażowanie mieszkańców jest bardzo ważne. Osiągnąć je można poprzez osobiste wyszukiwanie mieszkańców, organizowanie spotkań w dzielnicy, docieranie do zamieszkujących ją obywateli poprzez kluby i miejscowe organizacje, ale także poprzez środki badawcze takie jak sondaż dotyczący jakości życia

17 Południe Naprzód program oparty na trzech filarach, a mianowicie społecznym, materialnym oraz ekonomicznym. Plan Generalny Zuid Vooruit, APELDOORN Stosunkowo wysoki procent mieszkańców dzielnicy Południowego Apeldoorn zarówno pochodzenia duńskiego, jak i innych mniejszości etnicznych to mieszkańcy zagrożeni społecznie i gospodarczo. Istnieje tam relatywnie wysoki poziom bezrobocia i uzależnienia od zasiłku z opieki społecznej (dwukrotnie większy niż średnia miejska). Poczucie bezpieczeństwa jest także gorsze niż w innych częściach miasta. Współpraca Plan Generalny Zuid Vooruit jednoczy wspólny trud rozmaitych partnerów. Partnerzy, o których mowa to: Władze Samorządowe Apeldoorn, trzy spółdzielnie mieszkaniowe (De Goede Woning, Ons Huis, de Woonmensen), urzędy pracy (przyznające także zasiłek) Wisselwerk, rada dzielnicy Południowego Apeldoorn (Wijkraad Zuid) i stowarzyszenie lokatorów Sleutel Apeldoorn. Ponadto Geldria, największa prowincja Holandii, pomaga poprzez subwencje. Według menedżera projektu, Erika van Ophoven, to co wyjątkowe w podejściu Apeldoorn to zakres współpracy partnerów: W roku 1997 partnerzy sformułowali kierunek działania zakładający wspólne dążenie do wyznaczonego celu. W moim przekonaniu jest to zasadniczym kluczem do sukcesu jest wczesna współpraca wszystkich partnerów w ramach Planu Generalnego. Wymiar społeczny i materialny Kolejną ważną cechą charakterystyczną podejścia Apeldoorn jest zwrócenie uwagi na infrastrukturę fizyczną, społeczną i ekonomiczną. Erik van Ophoven: Element materialny zapewnia nam nowe miejsca zakwaterowania i centra życia społecznego; budujemy wielozadaniowe ośrodki dok Zuid z pomocą ze strony Unii Europejskiej (subwencja z ERDF), poprawiliśmy jakość środowiska społecznego, itp. Głównymi aktorami w tym procesie są spółdzielnie mieszkaniowe. Ponadto robimy dużo w wymiarze społecznym jest to niezwykle różnorodny program. Jednym z przykładów części składowych programu społecznego są zasiłki. Udało się zrealizować dwa projekty pilotażowe oparte na metodzie zza frontowych drzwi, które dotyczyły przyznawania zasiłków dla rodzin o niskich dochodach. Dostosowane wizyty domowe przyniosły zaangażowanym gospodarstwom średnio 400 rocznie. Kolejnym przykładem mogą być trenerzy pracy: w Południowym Apeldoorn zainicjowano w ostatnim czasie intensywny program pomocowy, który korzysta z Trenerów Pracy. Wreszcie jest też przykład studia muzycznego, którego drzwi otworzyły się przed młodymi ludźmi w Południowym Apeldoorn latem 2009 roku. Sukces wymaga ciężkiej pracy Ostatnie sondaże wśród mieszkańców Zuid ukazują, że są oni bardziej zadowoleni ze swojej dzielnicy i bardziej optymistycznie patrzą w przyszłość niż miało to miejsce kilka lat temu. Mieszkańcy są szczęśliwi, że żyją w Zuid i o wiele rzadziej niż w przeszłości skarżą się na innych mieszkańców lub młodzież. Niemniej jednak sukces ten nie rozkłada się równomiernie na terenie Zuid; w niektórych częściach dzielnicy zauważamy mniejszy niż w innych postęp, jeśli chodzi o sposób, w jaki ludzie postrzegają swe bezpośrednie środowisko. Erik van Ophoven: Sukces nie przychodzi łatwo. W kategoriach analizy SWOT istnieją nie tylko mocne strony i możliwości, ale także słabsze chwile i ryzyko. Utrzymuje się kryzys ekonomiczny i wszyscy cierpią z powodu cięć budżetowych. Sprzedaż domów stała się trudna. Odłożono w czasie realizację niektórych projektów, a wprowadzenia innych zaniechano całkowicie. Wciąż największe inicjatywy zawarte w Planie Generalnym nie zostały jeszcze zrealizowane. Podejście Apeldoorn oznacza, że bardzo różne grupy pracują razem,mimo że każda z zainteresowanych stron mówi własnym językiem i dąży do osiągnięcia swoich założeń. Wspólny cel i zespołowa realizacja Planu Generalnego pomagają w umocnieniu współpracy, ale prawdziwe zrozumienie się nawzajem oraz utrzymanie tego zrozumienia wymaga wiele wysiłku, podobnie jak małżeństwo

18 2 2 Włączaj i motywuj każdego, kto może współpracować i zdolny jest przypisać mieszkańcom czynną rolę, szczególnie zaś młodych ludzi! Jeśli chodzi o zintegrowane podejście najważniejszym elementem nowego stylu zarządzania jest podejmowanie większego wysiłku, aby wzmocnić współdziałanie i partycypację społeczną. Administracja, władze samorządowe miasta, działacze polityczni, inwestorzy, dostawcy, organizacje społeczne oraz ostatni, ale nie mniej ważni mieszkańcy wszyscy powinni działać razem. Szczególnie ważne jest to, że sami mieszkańcy czyli beneficjenci powinni odgrywać bezpośrednią rolę w wyszukiwaniu rozwiązań ich własnych problemów. Szansa na uczestnictwo w planowaniu miejskim, społecznym, a nawet projektowym często motywuje mieszkańców do zaangażowania się. Mając to na uwadze, uczestnictwo wymaga różnych form komunikacji z różnymi grupami docelowymi. Poprzez kontakt osobisty oraz sieci społeczne ludzie słabiej wykształceni oraz przyjezdni także mogą zostać zmotywowani. Aby praktyka partycypacji społecznej odniosła sukces, specjaliści CoNet radzą: poddawaj refleksji wprowadzane koncepcje polityczne, wyjaśniaj szczegółowe cele danego rodzaju uczestnictwa oraz wybieraj takie formy partycypacji, które są najbardziej realne ze względu na kontekst lokalny oraz różne grupy docelowe. Partycypacja społeczna mieszkańców musi być rozpatrywana w odniesieniu do innych organów decyzyjnych. 2.1 Różne obowiązki administracyjne różne rodzaje interesariuszy różne poziomy terytorialne w jaki sposób można wzmocnić współpracę? Różne odpowiedzialne wydziały administracji miejskiej i inne instytucje pożytku publicznego Bez dobrze rozwiniętej współpracy pomiędzy wydziałami administracji miejskiej oraz innymi ważnymi odpowiedzialnymi organami trudno jest podejmować wyczerpujące działania nastawione na polepszenie jakości życia w ubogich dzielnicach. W koncepcjach dotyczących sposobów zarządzania miastem, idealnym rozwiązaniem jest rozwijanie nowych wspólnych polityk, które dotyczą zagadnień przekrojowych występujących na przestrzeni miasta lub nawet regionu mających na celu fragmentaryczny przegląd sposobów zarządzania. Ale w wielu lokalnych planach rozwoju dzielnic, strategie łączone oraz zaawansowane struktury zarządzania równoległego nie mogą być przyjęte z góry. Mimo wszystko współdziałanie jest elementem fundamentalnym, a rozwój realnych form współpracy in situ (na miejscu) z lokalnymi partnerami jest zawsze punktem wyjścia dla zintegrowanych metod działania oraz projektów. Podmioty odpowiedzialne za obszary działań zorientowanych na inkluzję społeczną to często różne wydziały administracji miejskiej oraz inne instytucje pożytku publicznego. Piramida integracji integracja polityk \wspólne nowe polityki koordynacja \ dostosowane i wydajniejsze polityki sektorowe kooperacja \ wydajniejsze polityki sektorowe Graph: Schwedler, stolica grupy roboczej (*working group metropolis), szkic 2010, bazujący na: Stead, D., Geerlins, H. (2005): Integrating transport, land use planning and environment policy, w: Innovation, tom 18, nr 4, str Pierwszym istotnym wyzwaniem jest różna chęć współpracy poszczególnych partnerów. Zdarza się także, że brakuje jej zupełnie, w szczególności kiedy oczekuje się od nich współfinansowania. Co więcej, często zachodzi znacząca rozbieżność pomiędzy tym, co obiecano, a tym, co zostało wykonane. Kiedy współpracujące podmioty zachowują się dwuznacznie, warto się nad tym zastanowić i być świadomym wynikających z tego faktu uciążliwych ograniczeń. Warto także wiedzieć, w jaki sposób pokonać te trudności. Czasem brak współpracy pomiędzy wydziałami administracji miejskiej jest mocno utrwalony z powodu negaty wnych wyobrażeń, odmiennej kultury instytucjonalnej, rywalizacji szczególnie jeśli na czele wydziałów stoją dyrektorzy należący do odmiennych opcji politycznych. Koordynacja wzmaga obciążenie robocze. Pracownicy są często bardzo zajęci i ciąży na nich nadmiar odpowiedzialności. Czasami występuje zjawisko strachu przed utratą indywidualnego wpływu lub strachu przed krytyką. W każdym urzędzie istnieją skłonności do ochrony swego terytorium oraz dochodzenia własnych roszczeń. Łatwo zrozumieć, dlaczego niejednokrotnie instytucje nie są zadowolone, gdy każdy chce mieć coś do powiedzenia. Częstym powodem przeciążenia pracą oraz napiętego harmonogramu zadań stają się czasochłonne procedury, wynikające ze znacznego stopnia hierarchizacji urzędów. Inicjatywy przechodzą długą drogę po szczeblach drabiny urzędniczej, zanim odpowiedni kierownik wyda opinię i decyzję, a następnie jeszcze raz tą samą drogę z powrotem decyzje pomiędzy odpowiedzialnymi za nie pracownikami muszą być najpierw zatwierdzone przez każdego z ich kiero wników. W związku z tym pracownicy urzędu nie mają siły przebicia na spotkaniach, wiele się dyskutuje, ale nie podejmuje się jakiejkolwiek decyzji. I ostatnie, ale nie mniej ważne często zdarzają się błędy w komunikacji. Prostym przykładem może być współpracownik, który nie poczuje się zaproszony do udziału w jakimś przedsięwzięciu, w wyniku czego będzie chciał dać innym nauczkę poprzez swój brak chęci współpracy

19 2 susanne van der putt Starszy Doradca ds. Komunikacji, Apeldoorn \Należy przedstawiać mieszkańcom rezultaty podjętych z naszej strony działań, do których wnieśli także swój wysiłek \Należy być uczciwym względem instytucji partnerskich w sprawach dotyczących komunikacji z ludźmi i politykami Może on nawet zbojkotować projekt poprzez nadmiernie skrupulatne przywiązanie do wszelkich przepisów. Wielozadaniowe projekty oraz te, które opracowane zostały przez lokalną ludność, często nie wpisują się dokładnie w ramy wyznaczone przez regulacje prawne w istocie często ich powodzenie wiąże się z dobrą wolą ze strony partnerów. Jeśli chodzi o liczne plany rozwoju dzielnic, prywatni przedsiębiorcy i organizacje non-profit muszą zostać zaktywizowane i zachęcone do wzmożenia swoich działań i inwestycji na danym obszarze. I ostatnie, ale nie mniej ważne miejscowa ludność oraz grupy społeczne są najważniejszymi interesariuszami, których jaap van leyden Menedżer dzielnicy Zuidoost, Apeldoorn Pozytywnym efektem pracy, który zaobserwowałem, jest na przykład to, że kiedyś młodzi pracownicy i policja funkcjonowali osobno, a obecnie zjednoczyli swoje starania i lepiej się uzupełniają. W zależności od problemów z nieletnimi rozwijają oni wspólny plan pomocy. 2.2 Zaangażowanie obywatelskie 1 wybór realnych form partycypacji W unijnych politykach i programach politycznych zaangażowanie obywatelskie jest szczególnie propagowane jako element konieczny w rozwoju ubogich dzielnic. Podejście takie jest powszechnie przyjęte i wyjątkowo wiele miast poszerzyło zakres działań ukierunkowanych na partycypację. Niemniej jednak jest także wiele sceptycznych opinii, dotyczących rezultatów konkretnych projektów, co nie jest często otwarcie dyskutowane. W przypadku uczestnictwa obywatelskiego mamy do czynienia z głęboką przepaścią pomiędzy tym, czego byśmy sobie życzyli, a rzeczywisto- Jak unikać błędów w komunikacji dotyczących zarządzania projektem bądź dzielnicą, które to błędy utrudniają współpracę i psują stosunki partnerskie? \Należy budować bardziej zwarte struktury z partnerami zarówno reprezentantami instytucjonalniymi i osobami wybieranymi spośród mieszkańców dzielnicy: regularne spotkania, itp. \Nie należy zapominać o politykach: należy informować prezydentów (wójtów bądź burmistrzów) miast oraz radnych miejskich, doceniać ich sukcesy \Należy właściwie zarządzać oczekiwaniami \Należy zachęcać ludzi zamieszkujących dzielnicę do udziału w lokalnym spotkaniu \ Należy pracować z partnerami, włączając w to przedsiębiorstwa mieszkaniowe oraz zapewnić prawidłowy przebieg informacji należy mobilizować. Poszczególne typy interesariuszy mają swoje własne sposoby działania, różne środowiska oraz powiązane z nimi interesy. Aby współpraca różnorodnych podmiotów się udała, należy dysponować różnymi rodzajami zarządzania oraz formami partycypacji. Takie rozwiązanie jest poprawne, gdyż umożliwia lepsze dostosowanie kontaktów i spotkań do potrzeb różnych interesariuszy. Przede wszystkim lokalne społeczności przeważnie muszą przejść przez fazę budowania grup oraz sieci społecznych. W przeciwnym wypadku ludzie zachęceni do udziału w programie opartym na współpracy lub w Lokalnych Grupach Wsparcia, mogą poczuć się wyalienowani i zaprzepaścić szansę na otrzymanie wsparcia od innych lokalnych społeczności. Jednocześnie, zarządcy dzielnic muszą znaleźć sposoby umożliwiające kontakty pomiędzy wszystkimi grupami, wymianę doświadczeń oraz zagwarantować przejrzystość całego procesu opiniowania oraz podejmowania decyzji. Motywacja i moderacja są nieodzowne w procesie wzmacniania chęci współpracy. Kooperacja wiąże się z ciężką pracą, która może być ułatwiona i prowadzić do większych sukcesów, jeżeli: struktura pracy jest powszechnie zaakceptowana i zrozumiana relacje pomiędzy podmiotami i atmosfera współpracy są pozytywne korzyści płynące z partycypacji są powszechnie znane Organizacja procesu rozwoju dzielnicy powinna obejmować współdziałanie różnych podmiotów. Jak osiągnąć ten cel? \Po pierwsze, należy odnaleźć partnerów, którzy zechcą współpracować. Następnie wyznaczyć wspólny cel, aby wydzielić podobne obszary i zakres pracy. Trzeba nauczyć się sobie ufać, szczególnie poprzez dzielenie się sukcesem. Wartościowe są także czynności zorientowane na stworzenie życzliwej atmosfery i poznawanie siebie nawzajem. Co pan uważa za największe wyzwanie? \Pieniądze są zawsze problemem. Ważne jest, żeby mieć przy sobie ludzi z odpowiednimi zdolnościami zarządzania potrzebni są ludzie naprawdę zdolni do podejmowania decyzji. Sukces rodzi sukces na zasadzie efektu śnieżnej kuli tak rośnie zaufanie. Potrzeba szybkich widocznych rezultatów. Bardzo ważna jest prezentacja wyników tych starań lokatorom i mieszkańcom danej dzielnicy. O wynikach należy nawet informować innych interesariuszy, np. polityków. ścią. Wątpliwości budzą szczególnie następujące kwestie: Czy ludzie posiadają wystarczającą wiedzę i zrozumienie złożoności przedmiotu? Konkretne zagadnienia stają się coraz bardziej zawiłe. Czy ludzie są wystarczająco zainteresowani? Czy rzeczywiście chcą aktywnie uczestniczyć? Czy otwarte uczestnictwo społeczne jest w stopniu wystarczającym zgodne z duchem demokracji, gdy ci, którzy uczestniczą, nie reprezentują mieszkańców jako całości i mogą kierować się jedynie swoimi własnymi partykularnymi interesami? Drabina partycypacji im więcej, tym lepiej przestarzała koncepcja linearna Bardzo dobrze znaną i popularną formą partycypacji jest koncepcja, którą prezentuje się za pomocą drabiny partycypacji 2. Sherry Arnstein opisuje osiem szczebli partycypacji, od manipulacji do kontroli społecznej, reprezentujących normatywną linearną hierarchię. Koncepcja ta zakłada, że postęp polega na wspinaniu się po szczeblach tejże drabiny zakłada się maksymalizację uczestnictwa nastawionego na bezpośrednią kontrolę społeczną. Uczestnictwo jest o tyle wartościowe, o ile stanowi redystrybucję władzy, która umożliwia ubogim mieszkańcom ( ) aktywizację w przyszłości 3. Ta koncepcja ma niemalże czterdzieści lat i wciąż jest przekonywająca. Jednakże używana jest jako wytyczna czyn- istnieje specjalistyczna wiedza typu know-how w odniesie ności partycypacyjnych i rzadko poddaje się ją wcześniej głębszej niu do dynamiki grupy społecznej, a także obecne są umie- refleksji, co może skutkować rozczarowującymi rezultatami i oka- jętności moderacji i komunikacji zać się nieskuteczne w przypadku rozwiązywania konfliktów, oraz już na samym początku został osiągnięty konsensus jakich codziennie doświadcza lokalna polityka. dotyczący celów i metod działania

20 2 Drabina partycypacji, S.R. Arnstein Idealistyczne koncepcje partycypacji społecznej są związane z metodami społecznej organizacji, ukierunkowanej na wytworzenie struktur władzy. Metody te bazują na pomysłach Saul a Alinky ego (zob. np. Rules of Radicals: A Pragmatic Primer for Realistic Radicals ; po raz pierwszy opublikowana w 1971 roku). W tej koncepcji problemy ludzi pozbawionych środków do życia oraz dzielnic nie wynikają z braku rozwiązań, ale z braku władzy społecznej. Celem jest wytworzenie władzy społecznej poprzez organizowanie zasobów ludzkich oraz finansowych wokół wspólnej wizji. Podstawą procesu jest lokalne przywództwo prowadzące do wyłonienia grupy liderów społecznych (postacie kluczowe, centralne). Regułą jest: Nigdy nie rób dla innych tego, co mogą zrobić dla siebie sami. Koncepcję przedstawia się jako propozycje dla tych, którzy chcą zmienić świat z takiego, jakim jest, na taki, jaki wierzą, że być powinien. Niejednokrotnie brakuje im przekonującej wizji wiele koncepcji jest już wyeksploatowanych. Mobilizacja społeczna często nie okazuje się skuteczna, ludzie nie angażują się, nie ma wystarczająco dużo siły mobilizacyjnej, aby wytworzyć władzę społeczną ludzie są sceptyczni i raczej pasywni. Sukces mobilizacji jest wynikiem szeregu zbiegów okoliczności. Dlatego nie da się go tak łatwo przenieść gdzieś indziej. Zarządcy dzielnic i władze miasta zmagają się z powszechnymi konfliktami związanymi z partycypacją społeczną. Przykładowo: wyłącznie jednostronna grupa panuje nad przebiegiem wydarzeń i jest przekonana, że reprezentuje wszystkich. Czasem ich propozycje są nie do zaakceptowania (np. radykalnie prawicowe bądź lewicowe koncepcje). Za każdym razem angażuje się ta sama, niewielka grupka osób i absorbuje administrację swoimi żądaniami. Często spotkać się można z problemem, który można streścić dobrze znanym hasłem nie moje podwórko. Sprowadza się on do tego, że ludzie robią wszystko, żeby wszelkie niepokojące działania miały miejsce gdzieś indziej. marcin bania Urząd Miejski w Zabrzu Główny Specjalista Młodzi ludzie wykazują małe zainteresowanie lokalnymi problemami społecznymi, kulturowymi i politycznymi. Jak można to zmienić? \Przede wszystkim trzeba doprowadzić do tego, Jakie kroki podjęto w Zabrzu, aby dotrzeć do młodzieży? \Powołaliśmy Radę Młodzieżową, która zorganizowana jest dokładnie w taki sam sposób jak Rada Miejska. Młodzi ludzie mają okazję do zastanowienia się nad uchwałami i propozycjami oraz mogą je skomentować. Uchwały te są następnie poddawane pod głosowanie na Radzie Miasta. Rada Młodzieżowa zgłasza także własne propozycje, które mogą stać się w prawem lokalnym. Należy także wspomnieć o roli organizacji poza Kontrola Społeczna Przekazywanie Władzy Partnerstwo Przełamywanie braku zaufania i niechęci Konsultacje Zawiadamianie Terapia Manipulacja Władza Obywatelska Symboliczne Gesty Brak Partycypacji Generowanie władzy społecznej oraz dokonywanie zmian poprzez współdziałanie jako rodzaj organizacji społecznej bywa skuteczne, ponadto wiele przykładów dowodzi, że zmiana jest możliwa. Tymczasem wiele innych grup społecznych także stosuje strategie i metody organizacji społecznej dla swoich własnych celów: związki zawodowe, kościoły, prawicowe i lewicowe grupy polityczne, fundamentaliści, media oraz marketing konsumencki. Organizacja społeczna i kampanie Greenpeace są przykładem profesjonalnego zastosowania tych metod, które obecnie obejmują także zarządzanie reklamą w mediach. Z drugiej strony jest także wiele niepowodzeń związanych z pracą w ubogich dzielnicach: Dzielnicom często brakuje wystarczająco utalentowanych organizatorów ludzie z tymi umiejętnościami na ogół mają większe szanse rozwoju zawodowego w innych obszarach niż w obszarze zarządzania dzielnicą. Rozwój społeczny w ubogich dzielnicach ma bardziej na celu wytworzenie kapitału społecznego, kulturowego oraz ekonomicznego: Problemy ludzi pozbawionych środków do życia oraz problemy w dzielnicach biorą się z braku kapitału kulturowego (edukacja, pozytywna tradycja, wzory do naśladowania), społecznego (sieci społeczne, zaufanie oraz tożsamość społeczna) oraz ekonomicznego (rynek pracy, zarobki) analogicznie do wielowymiarowego postrzegania ubóstwa. Strategie syntetyczne są stosowane w dzielnicach pod patronatem strategii odgórnych organizacja społeczna jest częścią działań państwa opiekuńczego. Wzmacnianie uczestnictwa lokalnej ludności w działaniach zorientowanych na projekty, które dotyczą planowania przestrzennego i społecznego, jest zawarte we wspomnianych ogólnych strategiach rozwoju. Partycypacja społeczna powinna przynosić korzyści lokalnej zbiorowości zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i w kontekście całej dzielnicy. aby młodzi ludzie dowiedzieli się, jak ważne jest osobiste poświęcenie i jakie korzyści mogą płynąć z ich zaangażowania w kwestie społeczne. Przyszłość życia w dzielnicach zależy od nich, oni mogą zmieniać postać rzeczy. Naszym zadaniem jest stwarzać więcej możliwości, aby mogli zwrócić się do swoich nauczycieli lub innych ważnych osób w dzielnicy, którzy wysłuchają ich i udzielą konkretnych rad. rządowych, w których działania zaangażowane są różne grupy młodych ludzi. Jakie są główne elementy składające się na sukces? W moim przekonaniu są to: zaszczepienie zmysłu odpowiedzialności zaangażowanie obu stron (młodzieży oraz lokalnych władz) aktywizowanie młodych ludzi poprzez dodatkowe kluby szkolne i młodzieżowe uczenie aktywnej młodzieży, jak być wzorem do naśladowania później te wzorce są przejmowane przez innych młodych ludzi

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI Matryca partycypacji oraz mapa aktywności to narzędzia ułatwiające współpracę mieszkańców i mieszkanek z władzą. Matryca wskazuje w jakich obszarach Urząd Miasta

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Standardy organizatora pieczy zastępczej wypracowane przez przedstawicieli organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego w województwie opolskim i śląskim przy wsparciu sieci SPLOT. 1

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 21/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 18 marca 2015 r. P R O J E K T WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1 Załącznik do uchwały Nr XXXVII/ 258 /2010 Rady Gminy Popielów z dnia 28 stycznia 2010r. Program współpracy Gminy Popielów z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o:

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o: PROJEKT Program Współpracy Gminy Gostynin z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ SPOTKANIE KONSULTACYJNE W CELU OPRACOWANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 Grudziądz, 30 listopada 2015 roku ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac grupy B

Sprawozdanie z prac grupy B B/1 Sprawozdanie z prac grupy B W dniu 11 lipca 2015 roku w godzinach 10:00 14:00 obyło się pierwsze spotkanie grupy roboczej B w ramach projektu Nowy Wymiar Konsultacji. Projekt został dofinansowany ze

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku.

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Definicje: 1. Partnerstwa 2. Pakty 3. Synergia Lokalna Partnerstwa Ośrodka Pomocy Społecznej w realizacji

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości Ciesz-Lab. Cieszyńskie Laboratorium Współpracy Scenariusz Zogniskowanego Wywiadu Pogłębionego FGI I Aranżacja dyskusji. Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów

Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów Obszary mieszkaniowe obszary o dominującej funkcji mieszkaniowej ( blokowiska ) obszary z przeważającą funkcją mieszkaniową

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Polska Rada Organizacji Młodzieżowych Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Misja PROM Wzmacnianie głosu i potencjału młodych ludzi i organizacji młodzieżowych poprzez rzecznictwo ich interesów oraz

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne.

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne. Program współpracy Gminy Dębica z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2015 r. I. Wstęp. Podstawowym aktem

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych Model administracji publicznej i organizacji Czym jest Model? Systemowe podejście do z organizacjami pozarządowymi 1 Kto jest odbiorcą Modelu? Poziom krajowy: organy administracji państwowej Poziom regionalny:

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Wojewódzki program wyrównywania szans osób niepełnosprawnych oraz przeciwdziałania ich wykluczeniu społecznemu

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA KONFERENCJA INAUGURUJĄCA Lubuską Szkołę Pomagania Gorzów Wielkopolski 12 luty 2009 Edward Korban Do części wykluczonych nie da się dotrzeć opowieściami o wędkach i rybach. Oni są ustawieni tylko na rybę

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności?

PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO. czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO czyli co dalej z dobrem wspólnym w mojej społeczności? CO TO TAKIEGO PRACOWNIA DOBRA WSPÓLNEGO? Najprościej rzecz ujmując, to przestrzeń współpracy uczestników programu Lokalne

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Damian Dec 16 października 2009 Misja Regionalnego Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych Wspieranie społeczności Dolnego Śląska w sferze pożytku publicznego na

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA Ewa Stokłuska Kraków, 12.05.2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 Program współpracy Interreg V-A Litwa-Polska jest kontynuacją współpracy rozpoczętej wraz z Programem Współpracy

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Dobra, 28 maja 2015 r. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Strategia Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej

Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej Władcy Doliny Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej Warsztat w ramach projektu IGERT: Integrative Graduate Education and Research Traineeship University of Nebraska-Lincoln School

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej"

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem Bezpieczniej Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej" Program Razem Bezpieczniej to formuła kompleksowego i zdecydowanego działania w celu ograniczenia zjawisk i zachowań,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2010

Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2010 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Gminy Siedlce z dnia 26 listopada 2009 roku Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY 1. Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy

CEL STRATEGICZNY 1. Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy CEL STRATEGICZNY 1 Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy 1. Wzrost bezpieczeństwa publicznego. 2. Wdrażanie sprawnego systemu informacji w sytuacjach kryzysowych. 3. Edukacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 Jarosław Komża doradca strategiczny ds. funduszy europejskich 1 WYMIAR TERYTORIALNY Nowe regulacje europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Teambuilding budowanie zespołu

Teambuilding budowanie zespołu Teambuilding budowanie zespołu Opis szkolenia: Praca zespołowa jest to jedna z najbardziej cenionych i potrzebnych umiejętności pracowników w większości firm. Zgrany i zaangażowany zespół nie może pracować

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO

OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO WROCŁAW 2015 Prezentacja spółki Agencja Rozwoju Aglomeracji Wrocławskiej S.A. została utworzona w 2005 r. z inicjatywy Prezydenta Wrocławia i przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. 1) ustawie rozumie się przez to ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku

Postanowienia ogólne. 1) ustawie rozumie się przez to ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku Projekt Załącznik do Zarządzenia Nr 60/ON/2014 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 22 październik 2014 r. Program współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarządowymi oraz innymi

Bardziej szczegółowo

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie François Cancalon Specjalista ds. transportu JASPERS Plac Piłsudskiego 1 00-078 WARSZAWA, POLSKA f.cancalon@eib.org

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej.

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Skorzystaj z dobrych praktyk i przekonaj się, jak niewielkie usprawnienia mogą przynieść znaczące efekty. Od ponad pięciu lat wdrażam

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą KONFERENCJA w ramach projektu WYPRZEDZIĆ ZMIANĘ - PARTNERSTWO LOKALNE DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO POWIATU CHOJNICKIEGO Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą Alicja Zajączkowska 6

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo

Podejście partnerskie a podejście eksperckie w planowaniu ochrony przyrody

Podejście partnerskie a podejście eksperckie w planowaniu ochrony przyrody Podejście partnerskie a podejście eksperckie w planowaniu ochrony przyrody 1 Tradycyjny sposób planowania Traditional management planning process Tradycyjny sposób planowania Traditional management planning

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r.

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. Pakt dla edukacji Czy można pokonać oświatowe problemy komunikacyjne we władzach i w urzędzie JST Jan Zięba Oświata to najważniejsze zadanie

Bardziej szczegółowo