RAPORT KOŃCOWY. Kutno, Październik 2013r. Autorzy: Dawid Piechociński Małgorzata Walczak-Gomuła Michał Jabłoński

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT KOŃCOWY. Kutno, Październik 2013r. Autorzy: Dawid Piechociński Małgorzata Walczak-Gomuła Michał Jabłoński"

Transkrypt

1 RAPORT KOŃCOWY Badanie ewaluacyjne pn. Ocena doświadczeń oraz rezultatów związanych z realizacją projektów PO KL polegających na prowadzeniu szkoleń i doradztwa umożliwiających uzyskanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do założenia i prowadzenia działalności gospodarczej typu spin off i spin out w województwie małopolskim (Poddziałanie PO KL) Kutno, Październik 2013r. Autorzy: Dawid Piechociński Małgorzata Walczak-Gomuła Michał Jabłoński Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Departament Polityki Regionalnej ul. Wielicka 72 A, Kraków, tel. (12) , fax (12) , adres do korespondencji: ul. Racławicka 56, Kraków 1

2 Spis treści SPIS TREŚCI...2 WYKAZ SKRÓTÓW...4 STRESZCZENIE...5 SUMMARY...13 I. WPROWADZENIE CEL BADANIA ZAKRES BADANIA ZAKRES PRZEDMIOTOWY ZAKRES PODMIOTOWY ZAKRES PRZESTRZENNY KRYTERIA EWALUACYJNE PYTANIA BADAWCZE II. OPIS METODOLOGI I ŹRÓDŁA INFORMACJI WSTĘPNE ZAŁOŻENIA METODOLOGICZNE ANALIZA DESK RESEARCH (DR) ANALIZA DANYCH ZASTANYCH WYWIADY INDYWIDUALNE POGŁĘBIONE (IDI) KWESTIONARIUSZOWE WYWIADY TELEFONICZNE ZE WSPOMAGANIEM KOMPUTEROWYM (CATI) III. WYNIKI BADANIA POTENCJAŁ WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W KONTEKŚCIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI AKADEMICKIEJ CHARAKTERYSTYKA BENEFICJENTÓW I UCZESTNIKÓW BENEFICJENCI PARTNERZY BENEFICJENTÓW UCZESTNICY INFORMOWANIE I REKRUTACJA DO PROJEKTU ZAINTERESOWANIE, PRZEBIEG RODZAJE/FORMY WSPARCIA W RAMACH PODDZIAŁANIA FORMY WSPARCIA DOSTĘPNE W KONKURSACH OFEROWANE FORMY WSPARCIA ORAZ TEMATYKA SZKOLEŃ I DORADZTWA DODATKOWE FORMY WSPARCIA WPŁYW OFEROWANYCH FORM WSPARCIA NA TRWAŁOŚĆ PROJEKTU DOSTOSOWANIE FORM WSPARCIA DO POTRZEB UCZESTNIKÓW TEMATYKA, POZIOM ZAAWANSOWANIA OCENA UŻYTECZNOŚCI STOSOWANYCH FORM WSPARCIA ORAZ PRZYDATNOŚCI TEMATYKI SZKOLEŃ I DORADZTWA OCENA UCZESTNIKÓW OCENA BENEFICJENTÓW RÓŻNICE W JAKOŚCI OFEROWANEGO WSPARCIA DODATKOWE KORZYŚCI WYNIKAJĄCE Z UCZESTNICTWA W PROJEKTACH TRUDNOŚCI I BARIERY REALIZACJI, REZYGNACJA UCZESTNIKÓW EFEKTY SYTUACJA ZAWODOWA UCZESTNIKÓW, KONDYCJA FIRM, SUKCESY DZIAŁANIA UCZESTNIKÓW PRZED PROJEKTEM WPŁYW UCZESTNICTWA W PROJEKCJE NA ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ UDZIAŁ W PROJEKCIE A ZAŁOŻENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

3 3.8.4 DOTACJE ORAZ FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BARIERY ORAZ TRUDNOŚCI W ZAKŁADANIU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ IV. PODSUMOWANIE W OPARCIU O KRYTERIA EWALUACYJNE TRAFNOŚĆ UŻYTECZNOŚĆ SKUTECZNOŚĆ TRWAŁOŚĆ V. WNIOSKI I REKOMENDACJE VI. NADZĘDZIA BADAWCZE SCENARIUSZ INDYWIDUALNYCH WYWIADÓW POGŁĘBIONYCH (IDI) PRZEDSTAWICIELE BENEFICJENTÓW I PARTNERÓW KWESTIONARIUSZ DO WYWIADÓW TELEFONICZNYCH ZE WSPOMAGANIEM KOMPUTEROWYM (CATI) UCZESTNICY/UCZESTNICZKI PROJEKTÓW

4 WYKAZ SKRÓTÓW Tabela nr 1. Wykaz skrótów Skrót CATI IDI DR Wykonawca Zleceniodawca Beneficjent Uczestnik IZ IP IP2 Pełna nazwa Wywiad telefoniczny wspomagany komputerowo (Computer Assisted Telephone Interview) Indywidualny wywiad pogłębiony (Individual In-Depth Interview) Analiza danych zastanych (desk research) ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Instytucja prowadząca projekt Osoba korzystająca z wsparcia oferowanego w ramach projektu Instytucja Zarządzającą Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Wojewódzki Urząd Pracy Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 4

5 STRESZCZENIE Największym potencjałem rozwoju przedsiębiorczości akademickiej w województwie małopolskim cechuje się Kraków. Obszar metropolitalny Krakowa jest bowiem naturalnym obszarem koncentracji przemysłów kreatywnych: miejscem wytwarzania innowacji i jednocześnie miejscem zbytu produktów innowacyjnych. Z uwagi m.in. na wskazane wyżej, potencjalnie korzystne warunki rozwoju przedsiębiorczości akademickiej w Małopolsce, postanowiono zbadać faktyczne rezultaty projektów, umożliwiających uzyskanie wiedzy i umiejętności pozwalających na założenie i prowadzenie działalności gospodarczej typu spin off i spin out, realizowanych w ramach Poddziałania komponentu regionalnego PO KL. Oceną objęto łącznie 21 projektów (umowy z lat ), które dofinansowano łączną kwotą ,34 zł. (wnioski o dofinansowanie). Dokumentacja konkursowa określała beneficjentów wsparcia, jako grupę wszystkich podmiotów z wyłączeniem osób fizycznych (nie dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą lub oświatową na podstawie przepisów odrębnych). Musieli oni spełniać wymogi formalno-prawne, wymogi związane z prawidłową realizacją wcześniejszych projektów oraz wymogi merytoryczne, to znaczy: określone doświadczenie, potencjał instytucjonalny (finansowy i kadrowy), należyte uzasadnienie przyjętego sposobu zarządzania projektem. Pod względem formy prawnej prowadzonej działalności, wśród beneficjentów realizujących analizowane projekty dominowały spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (52,38%). Były to głównie małe przedsiębiorstwa. Podstawowym rodzajem działalności beneficjentów była działalność badawczo rozwojowa lub edukacyjna, szkoleniowa i doradcza. Doświadczenia beneficjentów dotyczyły głównie działalności szkoleniowej w zakresie kompetencji miękkich. Ich potencjał wynikał również z rodzaju prowadzonej działalności oraz realizacji innych projektów. Niewielka liczba badanych projektów zrealizowana została w partnerstwie z innymi podmiotami. Partnerstwo to miało charakter komplementarny bądź synergiczny. Obowiązki partnerów to przede wszystkim: nadzór merytoryczny i koncepcyjny nad projektem, prowadzenie punktu obsługi projektu, promocja projektu, rekrutacja i selekcja uczestników projektu, kontraktowanie ekspertów i trenerów, przygotowanie materiałów szkoleniowych, działania administracyjne. Liderzy projektów, które realizowane były w partnerstwie jako, 5

6 kryterium wyboru partnerów podawali powody merytoryczne, doświadczenie partnerów w realizacji działań szkoleniowo doradczych, jak również możliwość dotarcia z informacją o projekcie do szerszej grupy docelowej. Beneficjenci realizujący projekty w partnerstwie chwalili sobie tą współpracę, natomiast analizy badania CATI nie wykazały znaczących różnic w opinii wpływu realizacji projektów w partnerstwie na lepszą ocenę wsparcia przez respondentów. Uczestnikami wsparcia były głównie nieaktywne zawodowo uczące się osoby studenci i doktoranci. Wśród studentów przeważały osoby uczące się na III, IV bądź V roku studiów. Zdecydowana większość uczestników projektów była mieszkańcami województwa małopolskiego, a także była zatrudniona bądź uczyła się w Małopolsce. Uczestnicy projektów mieszkali/uczyli się/pracowali głównie w Krakowie i jego obszarze metropolitalnym. Byli to w zdecydowanej większości mieszkańcy miast związani ze środowiskiem akademickim (studenci, pracownicy naukowi i naukowo dydaktyczni). Wśród uczestników przeważały kobiety (56,66%), również respondentami badania CATI były nieznacznie częściej kobiety (52,30%). 1,60% respondentów CATI zadeklarowało posiadanie stopnia niepełnosprawności. Ze wsparcia najczęściej korzystały osoby związane z uniwersytetami, natomiast najrzadziej te związane z PWSZ. W znacznym stopniu przeważały placówki z Krakowa. Wśród respondentów CATI najliczniejsza grupa to osoby od 26 do 30 roku życia. Z analizy desk research wynika, że najczęściej stosowanymi kanałami i narzędziami informacyjno-promocyjnymi były strony internetowe projektów, a także drukowane materiały promocyjne oraz reklama w tradycyjnych mediach. Informacje te nie znajdują potwierdzenia w analizie odpowiedzi respondentów wywiadów CATI. Jako istotne kanały i sposoby informowania wskazali oni bowiem ogłoszenia i reklamy w Internecie, znajomych, źródła uczelniane oraz plakaty. Z kolei beneficjenci wymieniają współpracę ze środowiskiem akademickim, kampanie oraz strony internetowe jako sposoby przekazywania informacji. Metody oraz kanały dotarcia do potencjalnych uczestników, mimo występowania niewielkich problemów z rekrutacją uczestników, spełniły swoje zadania i można je uznać za skuteczne. Kryteria rekrutacji uczestników do projektów odnosiły się głównie do takich zmiennych jak: przynależność do grupy docelowej; status zawodowy; płeć; związek z województwem małopolskim. Zainteresowanie projektem oceniono na średnim poziomie, a jako przyczyny wskazywano problemy związane z procesem rekrutacji wąskie kryteria 6

7 przyjęcia, brak dostatecznej informacji na temat charakteru działalności spin off/out oraz możliwości jakie daje projekt i dynamiczny charakter grupy docelowej zmiana zainteresowań u studentów, urlopy, wyjazdy zagraniczne. Konkursy ogłaszane w ramach Poddziałania PO KL w Małopolsce z roku na rok cieszyły się rosnącym zainteresowaniem beneficjentów, co uwidoczniało się w dynamicznym wzroście składanych wniosków o dofinansowanie. Jak wynika z analizowanych dokumentów, ich jakość utrzymywała się na podobnym poziomie co 4 był akceptowany. Analiza list rankingowanych przedstawionych przez IP w całym kraju pokazuje, że zainteresowanie konkursami z Poddziałania należy do najwyższych wśród ogółu województw w Polsce. Województwo Małopolskie uplasowało się na 2 miejscu. Główne, proponowane przez beneficjentów formy wsparcia to szkolenia, doradztwo indywidualne oraz grupowe, a także promocja idei przedsiębiorczości akademickiej w zakresie działalności typu spin off/out. Tematyka szkoleń analizowanych projektów była względnie jednorodna i dotyczyła zagadnień zakładania, prowadzenia i finansowania działalności gospodarczej typu spin off/out; zagadnień prawnych, marketingowych, komercjalizacji, tworzenia biznesplanów oraz umiejętności interpersonalnych. Uczestnicy, którzy wzięli udział w badaniu CATI wysoko ocenili przydatność zarówno szkoleń jak i doradztwa w każdym zakresie tematycznym. Według badanych, zarówno przedstawicieli beneficjentów jak i uczestników, zabrakło dodatkowych form wsparcia takich jak staże i praktyki, promowania dobrych praktyk, wsparcia dla już działających firm, pomocy w skomercjalizowaniu działalności, a także dofinansowań na zakładanie działalności oraz działań nastawionych na budowanie współpracy pomiędzy firmami a sferą naukową. W następnych projektach należy położyć na to większy nacisk i uwzględnić w/w formy wsparcia w ich realizacji. Na etapie planowania oraz tworzenia wniosków o dofinansowanie, beneficjenci wskazali na następujące działania, które miały zagwarantować trwałość efektów wsparcia: współpraca z uczestnikami i pomoc w utworzeniu działalności spin off/out, utrwalenie nabytej wiedzy poprzez indywidualne zajęcia praktyczne, wysoka jakość i indywidualny charakter wsparcia. Do utrwalenia efektów otrzymanej pomocy miały przyczynić się także przygotowywane przez uczestników biznesplany. W jednym przypadku stworzono platformę e-learningową z powszechnym dostępem. 7

8 Dostosowywanie charakteru wsparcia pod względem tematyki i zaawansowania do oczekiwań oraz potrzeb uczestników zostało zadeklarowane przez beneficjentów już na etapie przygotowywania wniosków o dofinansowanie. Dopasowanie pomocy do uczestników projektu odbywało się na podstawie ankiet wypełnianych wraz z formularzem zgłoszeniowym, ankiet ewaluacyjnych, informacji o uczestnikach uzyskiwanych na spotkaniach na podstawie wypełnionych testów kompetencji oraz indywidualnie prowadzonego doradztwa. Wyniki badań CATI potwierdzają iż działania te przyniosły skutek 94,30% badanych wyraziło opinie iż charakter oferowanego w ramach projektu wsparcia był odpowiednio dostosowany do ich potrzeb. Podobne wyniki uzyskano w ocenie tematyki i poziomu zaawansowania przeprowadzonych szkoleń 90,80% respondentów było zadowolonych z przedstawionych zagadnień oraz z ich zaawansowania. Respondenci reprezentujący grupę uczestników projektu wysoko ocenili doradztwo oraz szkolenia oferowane przez beneficjentów. Doradztwo (84.10%) zostało ocenione wyżej niż działalność szkoleniowa (75,80%). Według 78% badanych oferta szkoleniowo-doradcza była wystarczająca, a ewentualne braki (16,80%) odczuwalne były w zakresie realizowania działań praktycznych, spotkań z właścicielami firm spin off/out. Pozytywnie oceniono także proponowaną w projektach tematykę działań szkoleniowo doradczych. Były one wystarczające dla 76,70% badanych. Braki (15,20%) dotyczyły natomiast najczęściej informacji z zakresu kadr i płac, zagadnień praktycznych i prawnych związanych z zakładaniem własnej firmy oraz spotkań z przedsiębiorcami dotyczących doświadczeń oraz dobrych praktyk. Tematykę zajęć szkoleniowo doradczych we wszystkich przypadkach oceniono jako przydatną. W nielicznych przypadkach zbędność niektórych tematów motywowano nieprzydatnością w praktyce, oczywistością przekazywanych treści oraz niedostosowaniem do potrzeb odbiorców. Beneficjenci uważają, że głównymi zaletami działań prowadzonych w ramach realizowanych projektów jest wpływ na sytuację zawodową uczestników poprzez mobilizację do założenia własnej firmy. Najbardziej efektywną formą wsparcia według nich było doradztwo indywidualne. Sukcesy jakie dostrzegają badani przedstawiciele beneficjentów to: realny wpływ na zakładanie firm, duża liczba osób objętych wsparciem, upowszechnianie i promowanie działalności typu spin off/out. Przyjmując jednak, że wpływ uczestników na zakładanie firm był w rzeczywistości niewielki, zaś o wartości projektów decyduje w tym przypadku de facto liczba założonych podmiotów gospodarczych, to za jedyną obiektywną 8

9 korzyść można uznać upowszechnienie idei działalności gospodarczej spin off/spin out. Taka prezentacja sukcesów świadczy przy tym o standardowym podejściu projektodawców do kwestii projektów, których specyfika w szczególnie dużym stopniu polega w tym przypadku na ocenie efektów nie po samym poziomie uczestnictwa, ale skutkach, jakie owo uczestnictwo rodzi. W tym przypadku są to nowoutworzone podmioty gospodarcze. Mimo, iż wymóg przygotowywania przez uczestników biznesplanów wprowadzono do konkursów w 2010 roku, w badaniu CATI 95,70% respondentów wskazało, że w ramach projektów, w których uczestniczyli przygotowywali tego typu dokument. Analiza dokumentacji nie wykazała znaczącej różnicy pomiędzy konkursami z przed i po 2010 roku. Ogólną skuteczność projektu mierzoną ilością założonych działalności gospodarczych typu spin off/out ocenia się jednak jako znikomą. W grupie osób biorących udział w badaniu CATI (N=369) tylko 16 zadeklarowało, że założyli działalność typu spin off spin out. Warto zaznaczyć, iż także typ i rodzaj beneficjentów nie wpływał na efektywność wsparcia. Projekty prócz założonych celów i efektów, pozwoliły również na uzyskanie ukrytych, dodatkowych korzyści. Wskazywano tu głównie na zdobycie nowych kontaktów i znajomości, a także na rozwój umiejętności interpersonalnych takich jak kreatywność czy nawiązywanie kontaktów. Jedną z zalet prowadzonych działań było również upowszechnienie mało znanego dotąd zagadnienia jakim jest działalność typu spin off/out. Trudności i bariery jakie wiązały się z realizacją omawianych projektów obejmowały problemy rekrutacyjne związane z charakterem grupy docelowej, a także rezygnacjami z udziału w projekcie. Ostatni z problemów nie był jednak powszechny. Aby zapobiegać oraz niwelować skutki napotykanych barier beneficjenci między innymi korzystali z porad prawnych, jak również nawiązywali kontakty z organizacjami ze środowiska akademickiego, aby informacja o projekcie dotarła do jak najszerszego grona osób i możliwe było znalezienie uczestników spełniających założone kryteria. Natomiast głównymi przyczynami rezygnacji z udziału w szkoleniach i doradztwie były motywy osobiste oraz ograniczenie czasowe ze względu na pracę zawodową, zaś na etapie wstępnej rekrutacji - przyczyny formalne. W celu niwelowania tego rodzaju problemów beneficjenci próbowali dostosować harmonogramy do możliwości uczestników, a także modyfikować zapisy w umowach z nimi. Należy przy tym podkreślić, że podejmowane działania zaradcze wobec napotykanych problemów przyniosły pozytywny skutek o tyle, że projekty zostały zrealizowane zgodnie z założonymi wskaźnikami. Uniknięcie w przyszłości podobnych trudności (całkowita 9

10 eliminacja jest bez wątpienia niemożliwa) wymagać będzie z pewnością zastosowania podobnych środków zaradczych już na samym początku prac nad projektami. Ankietowani uczestnicy projektów, którzy wzięli udział w badaniu CATI w ¼ przypadków przyznali, iż przed skorzystaniem z oferowanego w ramach projektów wsparcia, podjęli działania zmierzające do założenia własnego biznesu typu spin off lub spin out. Główne działania, jakie zostały podjęte to zapoznanie się z aspektami prawnymi, badania rynku i konkurencji oraz nawiązywanie kontaktów z innymi przedsiębiorcami. W przypadku uczestników, którzy rozpoczęli własną działalność, przeprowadzone badanie potwierdziło wpływ uczestnictwa w projekcie na fakt założenia działalności gospodarczej. Większy wpływ według nich miało wsparcie w postaci doradztwa. Z przeprowadzonych badań wynika, że blisko połowa respondentów (47,70%) po zakończeniu udziału w projekcie nie podejmowała żadnych działań w celu założenia własnej firmy. Można przypuszczać, że przyczyna zaniechania działań wynikała z powodów podobnych jak w przypadku niepowodzenia prób założenia działalności gospodarczej (por. wykres 31). Wśród wskazywanych tam przyczyn pojawiają się powody osobiste, brak kapitału oraz brak pomysłu na działalność gospodarczą. Pozostali respondenci podejmowali aktywność w zakresie głównie analizy rynku i konkurencji, udziału w kursach i szkoleniach, a także poszukiwaniu środków na dofinansowanie planowanej inwestycji. Uzyskane wyniki badania pokazują, iż typ uczestników projektu, typ uczelni oraz kierunek ukończonych studiów nie wpływają na fakt zakładania działalności gospodarczej. Analizowane dokumenty oraz dane uzyskane z badań CATI nie pozwalają na przeprowadzenie analiz w tym kierunku, a główną przyczyna jest mała ilość założonych tego typu firm. Przeprowadzone analizy pokazują, że wśród kobiet, które wzięły udział w badaniu i korzystały z oferowanego w projekcie wsparcia 10,88% założyło działalność gospodarczą poza sektorem spin off/out. Natomiast wśród mężczyzn odsetek ten wyniósł 18,75%. Działalność spin off/out rozpoczęło 5,18% kobiet i 3,41% mężczyzn z przebadanej populacji. Powstające firmy typu spin off/out działały głównie w obszarze naukowo-badawczym, technologii internetowej oraz usług turystycznych. Główną lokalizacją nowopowstałych przedsiębiorstw był Kraków. Firmy najczęściej zakładano w okresie powyżej pół roku po zakończeniu udziału w projekcie. 10

11 Uczestnicy analizowanych projektów w większości przypadków przed skorzystaniem z oferowanego wsparcia, nie spotkali się z działalnością typu spin off spin out. 23,80% zadeklarowało, iż miało wcześniej kontakty z tego rodzaju przedsiębiorczością. Przykładowe inicjatywy, z którymi spotkali się badani związane były głównie ze środowiskiem akademickim oraz z przedsiębiorstwami działającymi w stolicy województwa małopolskiego. Doświadczenia ze spółkami bazującymi na idei połączenia nauki i biznesu nie wpłynęło w znacznym stopniu na aktywność w zakresie zakładania działalności tego typu przedsiębiorstw. Badani uczestnicy projektów, którzy przygotowywali biznesplany, w niewielkim stopniu aplikowali o środki z Działania 6.2. Według bazy PEFS, dotacje z tego źródła otrzymało 11 osób. Z danych pochodzących z badania CATI wynika natomiast, że z 16 osób, które zadeklarowało założenie działalności gospodarczej typu spin off spin out, tylko 2 ubiegały się o dofinansowanie z Działania 6.2, z czego 1 otrzymała dotację. Natomiast spośród osób, które nie aplikowały, zdecydowana większość nie zamierza ubiegać się o dofinansowanie z tego źródła. Biorąc pod uwagę dalsze funkcjonowanie założonych przedsiębiorstw, w 81,30% rozpoczęty biznes nadal jest prowadzony. Ponadto 77,00% ich właścicieli ocenia kondycję firmy jako dobrą. Wśród 3 firm, które już nie funkcjonują, główną przyczyną porażki, na jaką wskazywano, były problemy zdrowotne osoby zakładającej działalność gospodarczą (2 firmy) oraz niesprzyjająca koniunktura gospodarcza (1 firma). Co czwarty właściciel firmy podejmował aktywność w celu pozyskania dodatkowych, pozainwestycyjnych form wsparcia. Prawie co drugi respondent (44.80%) deklaruje zapotrzebowanie na dodatkowe środki inwestycyjne w przeciwieństwie do połowy (50,00%) badanych, którzy nie wyrażali zapotrzebowania na tego typu wsparcie. Dostrzegane braki wiążą się głównie z niedoborami finansowymi. Decyzja dotycząca niezakładania własnej działalności w większości przypadków motywowana była sprawami osobistymi oraz brakiem środków finansowych na ten cel. Ponad połowa respondentów chce założyć w przyszłości własną działalność gospodarczą, natomiast 22,40% nie zadeklarowało takich planów. Przeprowadzone analizy pozwoliły na wskazanie szeregu barier z jakimi spotykają się osoby starające się o założenie własnego przedsiębiorstwa typu spin off spin out. Głównym problemem jest brak kapitału finansowego, a także wiedzy na temat zakładania 11

12 i prowadzenia własnego biznesu oraz w zakresie działalności typu spin off spin out. Dla ¼ badanych barierą jest brak pomysłu na własną firmę. Wśród innych barier znalazły się bariery formalno-prawne. 12

13 SUMMARY Cracow is characterised by the greatest potential for growth of the academic entrepreneurship in the Małopolska region. The metropolitan area of Cracow is in fact, a natural field which concentrates the creative industries: a place of creating innovation and at the same time a good market for innovation. Taking into consideration the circumstances mentioned above, which determine the potentially beneficial conditions of developing the academic entrepreneurship in the Małopolska Region, the decision was made to examine the results of the projects that enable the acquisition of knowledge and competences allowing for the opening and running of a spin off/spin out type of economic activity, that were completed in the scope of the Submeasure of the Operational Programme Human Capital regional component. The assessment covered a total of 21 projects ( contracts), which were subsidized with a total amount of PLN (grant applications). Only a small number of projects has been conducted in partnership with other organizations. The partnerships had a complementary or synergistic nature. Among the partner s responsibilities were: substantive and conceptual supervision over the project, recruitment and selection of participants, contracting of the experts and trainers, preparing training materials and other administrative actions. The cooperative projects leaders stated that the criteria for partners selection were substantive and based on partner s experience in conducting training and consultation, as well as the possibility of reaching a wider audience with the project dissemination actions. Participants, who have worked in partnerships were satisfied with the collaboration, however the analysis of the CATI study results showed no significant difference in opinions concerning the projects impact and its effects on a better assessment of the support by respondents. The beneficiaries of the support were described in the competition documentation as a group of all entities apart from private individuals (this did not apply to the self-employed, or providing training services under separate regulations). The beneficiaries had to comply with the formal and legal requirements, requirements concerning the proper realization of all former projects, as well as substantive requirements, that is: a certain level of experience, institutional capacity (both financial and concerning staff resources, a good justification of the applied method of project management. In terms of the legal statuses of the participants 13

14 self-employment, the beneficiaries were mostly represented by limited liability companies (52.38%). Mostly small companies. The main activity area of the participants was connected to research and development or educational, training and consulting services. The experience of the beneficiaries was mainly related to training activities in the field of soft skills. Their potential was also connected with the nature of the conducted business and their work in other projects. Among the participants were mainly individuals who were not active professionally and were still learning students and Ph.D. students. In the case of students, the participants were mostly represented by the third, fourth and final year of college students. The vast majority of participants was comprised of the Małopolska Region residents and was either employed or studying in the province. The project participants lived/studied and worked mostly in Cracow and its metropolitan area. These were mostly residents of urban areas connected to the academic community (students or scientific and didactic faculties). Women predominated among the participants (56,66%), what is more, women were also somewhat more visible in the sample of the CATI study (52,30%). 1,60% of the CATI respondents declared some kind of disability. People associated with universities have used the support most often, those associated with the State Higher Vocational Schools used it least often. Institutions from Cracow have mostly dominated in the sample. The largest groups of respondents among the CATI participants was between 26 and 30 years of age. The desk-research analysis shows that among the most frequently used channels and tools of information and publicity were the project websites and printed promotional materials or advertising in traditional media. This information is not confirmed by the analysis of CATI interviews. Announcements and advertisements on the Internet, friends, university sources and posters were indicated as important channels and means of communication. At the same time, the participants indicated cooperation with academia, campaigns and web sites as a means of communication. The methods and means of communication fulfilled their tasks and can be considered successful, despite the presence of minor difficulties in the process of participants recruiting. The criteria for the recruitment of the project participants referred mainly to such variables as: membership in to the target group, employment status, sex, association with the Małopolska Region. Interest in the project was estimated to be average with some recruitment problems the narrow criteria of acceptance, lack of sufficient information about the nature of the spin off / out and the 14

15 opportunities offered by the project, the dynamic nature of the target audience (interest changes, vacation, international travelling) indicated as a root of this lack of popularity. The competitions have attracted growing interest of the beneficiaries every year, which was represented in the growing number of applications. As the document analysis showed the quality of the applications remained at a similar level. Every one out of four was accepted. Analysis of the ranking lists represented by the IPs around the country shows that the interest in the competitions from the Sub-measure is one of the highest among all regions in Poland. The Małopolska Region ranked in 2nd place. The main forms of support proposed by the beneficiaries were training, individual and group counselling, as well as promoting the idea of academic entrepreneurship in the field of the spin off / out activity. The subjects of the training were mostly cohesive and mostly related to issues concerning setting up, running and financing a spin off / out business, legal issues, marketing, commercialization, creating business plans and concerning interpersonal skills. Participants who took part in the CATI study appreciated the usefulness of both training and counselling in each subject area. According to respondents, both the representatives of the beneficiaries and participants, there was a lack of additional forms of support such as: traineeships and apprenticeships, promoting good practice, support for already existing businesses, assisting in commercialization activities, as well as grants for setting up business and activities aimed at building cooperation between companies and the realm of science. There should be a stronger emphasis on these types of activities in the future projects. Recipients indicated the following activities, at the stage of planning and creating applications for funding, to be the guarantee of the durability of the support results: collaboration with the participants and assistance in the creation of spin off / out businesses, consolidation of their knowledge through individual practical classes, high quality and unique nature of the support. The business plans created by the participants were also mentioned as a way of perpetuating the effects of the aid. There was an e-learning platform with universal access created in one of the cases. The customization of the nature of support in terms of subject and level of advancement to the expectations and needs of the participants has been already declared at the stage of grant applications preparation. The adjustment of the participants assistance was carried out on the basis of questionnaires filled in along with the application forms, 15

16 evaluation surveys, information about participants obtained in meetings on the basis of completed competency tests and individual counselling. CATI results confirm that these activities had a clear impact % of the respondents expressed their opinions that the type of support given during the project was well fitted to their needs. Similar results were obtained in case of the subject and level of sophistication of the training courses % of respondents were satisfied with the issues raised and their level of sophistication. Respondents representing the group of project participants highly appreciated the advice and training offered by the beneficiaries. Consulting (84.10%) was rated higher than the training activities (75.80%). According to 78% of the respondents the training and consulting offer was sufficient, and any shortcomings (16.80%) were visible in the case of implementing practical activities, meeting with spin off/out business owners. The subject of the training and consulting activities was also rated high. It was considered to be sufficient for 76,60% of respondents. Deficiencies (15,20%) were mostly connected to information related to human resources and payroll, legal and practical issues associated with setting up your own business and meetings with entrepreneurs concerning their experiences and good practice. The topics of training and consulting activities were rated as useful in all cases. In a few cases, the irrelevance of some of the topics was described by lack of practical use, the obviousness of the subject, or maladjustments to the needs of customers. Beneficiaries believe that the main advantages of the activities carried out under the projects was the impact they had on the professional lives of participants by mobilizing them to start their own businesses. Individual counselling was the most effective means of support in their opinion. The biggest successes that were mentioned by the representatives of the beneficiaries were: a real impact on business start-ups, a large number of people covered by the aid, dissemination and promotion spin off/out type of activities. Assuming, however, that the impact of participants on setting up a business was actually small, and the number of established businesses determines the value of the project, than the promotion of the spin off/out business idea can be considered as the only objective benefit. This way of presenting the successes shows the standard approach of the project promoters to the issue of projects, which is characterised to vast extent by the evaluation of the effects of the participation and not the level of participation. In this case the newly created commercial entities. 16

17 Although the requirement for the preparation of business plans by the participants was introduced to the competition in 2010, 95.70% of respondents in the CATI survey indicated that they have prepared this type of document in the projects they have participated in. The analysis of the documentation showed no significant difference in the competitions based in and before However, the overall effectiveness of the project, measured in terms of established spin off / out economic activities was assessed as negligible. It is worth noting that the type and nature of the beneficiaries did not affect the efficiency of support. Apart from the goals and effects that have been set in the projects, there were some additional hidden benefits obtained. Among these extra benefits were new contacts and acquaintances and the development of interpersonal skills such as creativity and networking. One of the benefits of the project activities was the dissemination of a little known phenomena that is the spin off/out type of activity. Difficulties and barriers associated with the implementation of the mentioned projects included the recruitment problems related to the nature of the target group, the difficulties with reaching highly qualified personnel and resignations from the project. However, the last of these mentioned problems was not widespread. In order to prevent and mitigate the effects of the faced barriers the beneficiaries not only used legal advice, but also established contacts with the academic world, in order to share the information about the project with widest possible audience and being able to find participants who meet the established criteria. On the other hand, the main reasons for the cancellation of participation in training and counselling were connected to personal motives and the time limits originating from professional careers, while at the stage of recruitment the reasons were mainly formal. In order to eliminate these kind of obstacles, the beneficiaries tried to adjust the schedules to the needs of participants and modify the records in the contracts made with them. It is worth noting that the actions undertaken had a positive impact to the extent, that the projects were realized in accordance with the envisioned indicators. In order to avoid similar obstacles (complete elimination is impossible) in the future will require the application of similar measures at the very beginning of the project work. The surveyed project participants, who have taken part in the CATI study, in ¼ of the cases admitted that prior to participating in the aid offered in the projects they have undertaken steps to establish their own spin off/out businesses. Among the main activities 17

18 that these participants have undertaken were: familiarizing with the legal matters, market and competition research, as well as networking with other entrepreneurs. In the case of participants who have started their own businesses, the study confirmed the impact of the participation in the project on the creation of the new business. The consulting form of aid had a greater impact in their opinion. The study shows that nearly half of the respondents (47.70%) did not take any action in order to start their own business after participating in the project. One can assume, that the lack of initiative originated in the same reasons that had an impact on the failure in attempts of setting up businesses (see chart 31). Among the indicated reasons are: personal reasons, lack of financial capital and lack of ideas for businesses. The activities undertaken by other participants were mostly related to market and competition analysis, participation in training courses, as well as seeking grants to support the planned investment. The study results show that the type of participants, type of college, or the type of completed studies did not affect the decision to start a business. The analysed documents and CATI study results do not allow for this kind of analysis and the main reason behind this is an insufficient number of these types of enterprises. The performed analysis show that 10,88% of women who have taken part in the study and benefitted from the support offered in the project have established their own businesses outside of the spin off/out sector. In the case of men this rate was 18,75%. The spin off/out type of activity has been established by 5,18% of women and 3,41% of men. The established spin off/out companies were active mainly in the scientific research fields, internet technologies and travel services. Cracow was the main location of the newly created businesses. The companies were most often started after 6 months after the participation in the project. The participants of the projects, in most cases, did not have any contact with the spin off/out type of activity before their participation in the projects % stated that they had earlier contacts with such activities. Some sample initiatives that the respondents have come across were mainly related to the academic community and the companies operating in the capital of the Małopolska Region. Experiences with companies that base their work on the connection between the scientific and economic realms did not affect starting up these kind of businesses strongly. 18

19 The examined project participants, who have prepared the business plans, did not apply for the resources available in the Measure 6.2. According to the Monitoring Subsystem of the European Social Fund data base the funding form this source was given to 11 people. On the other hand, the CATI data source shows that among the 16 people who declared opening spin off/out economic activities only two applied for the funding available in the Measure 6.2 and only one of them received it. Amongst those who have not applied a vast majority did not intend to apply for funding from this source. Taking into account the existence of established companies, 81.30% of the started business still continues to function. In addition, 77.00% of their respective owners evaluate the performance of the company as good. Among the three companies that no longer exist, the main reason indicated for closing was health problems (two companies) and unfavourable economic situation (one company). ¼ of the company owners undertook some sort of activity in order to generate additional non-investment forms of support % of respondents stated a need for additional investment funds, opposed to 50.00%. Perceived shortcomings related mainly to financial shortages. The decision to not start any kind of business was in most cases related to personal matters and lack of sufficient financial resources. More than half of the respondents wanted to create their own business in the future, while 22.40% did not declare such plans. The performed analysis allowed for the identification of a number of barriers faced by the individuals seeking to start their own spin off/out businesses. The main problem is the lack of financial capital and knowledge concerning the starting and running of your own business, as well as the lack of knowledge concerning the spin off/out type of activity. For a quarter of respondents the barrier laid in the lack of ideas for their own business. Other barriers included formal and legal obstacles. 19

20 I. WPROWADZENIE Niniejszy raport zawiera wyniki badania ewaluacyjnego projektów PO KL dedykowanych szkoleniom i doradztwu z tematyki zakładania i prowadzenia podmiotów gospodarczych typu spin off/spin out, realizowanych w ramach Poddziałania PO KL. Raport zawiera informacje dotyczące celu badania, jego zakres i opis analizowanych działań. W dalszych częściach przedstawiony został opis metodologii wraz z informacjami na temat wykorzystanych źródeł danych. Kluczowym rozdziałem niniejszego raportu jest przedstawienie wyników badania wraz z ich analizami i interpretacją. Podsumowanie raportu zawiera wnioski i rekomendacje opracowane na podstawie uzyskanych wyników. 1.1 Cel badania Sprawdzenie, czy w wyniku wsparcia zrealizowanego w ramach Poddziałania PO KL powstały nowe podmioty gospodarcze typu spin off/spin out oraz poznanie ich dalszych losów. Badanie miało na celu określenie stopnia rozwoju przedsiębiorczości akademickiej przejawiającej się w działalności typu spin off/spin out w województwie małopolskim. Celem była również identyfikacja barier oraz stymulatorów rozwoju działalności tego rodzaju. W wyniku przeprowadzanych analiz powstały rekomendacje dotyczące najbardziej efektywnych form wsparcia osób zainteresowanych zakładaniem i prowadzeniem podmiotów gospodarczych spin off/spin out oraz wskazano działania, które mogłyby wspomóc rozwój przedsiębiorczości akademickiej na terenie całego województwa. W związku ze zidentyfikowaniem sytuacji, w której przedsiębiorczość akademicka w województwie małopolskim jest zjawiskiem raczej rzadkim, zostały ustalone przyczyny wpływające na brak zainteresowania zakładaniem tego typu działalności. 1.2 Zakres badania Zakres przedmiotowy Badanie ewaluacyjne zostało oparte na ocenie działań szkoleniowych i doradczych umożliwiających uzyskanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej typu spin off/spin out, które realizowane były w województwie 20

21 małopolskim w ramach Poddziałania Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Analizą objęte zostały projekty wyłonione w ramach następujących konkursów: POKL/8.2.1/I/08 POKL/8.2.1/I/09 POKL/8.2.1/I/10 POKL/8.2.1/II/10 Analizie poddane zostały tylko te części projektów, które wprost dotyczyły wsparcia szkoleniowo doradczego w zakresie tworzenia działalności spin off/out. Inne elementy projektów odnoszące się do pozostałych, możliwych do realizacji w ramach Poddziałania typów wsparcia nie były brane pod uwagę. W ramach wybranych projektów realizowano typ operacji Szkolenia i doradztwo dla pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych i naukowodydaktycznych uczelni, doktorantów, studentów i absolwentów uczelni zamierzających rozpocząć własną działalność gospodarczą typu spin off lub spin out Zakres podmiotowy Badania objęły analizę dotyczącą: Beneficjentów i partnerów Poddziałania PO KL w województwie małopolskim Uczestników/uczestniczek projektów realizowanych w ramach wymienionych wyżej konkursów Zakres przestrzenny Zakres terytorialny badania obejmował obszar województwa małopolskiego. 1.3 Kryteria ewaluacyjne Kryteria, na których oparto przeprowadzane badanie to: - trafność ocena adekwatności wsparcia oferowanego w ramach projektów dedykowanych prowadzeniu działalności gospodarczej typu spin off/spin out w ramach 21

22 Poddziałania PO KL do potrzeb uczestników/uczestniczek projektów objętych wsparciem oraz ocena adekwatności tego rodzaju wsparcia do zapotrzebowania regionu; - użyteczność ocena stopnia w jakim udzielone wsparcie szkoleniowo-doradcze przyczyniło się do zakładania przedsiębiorstw typu spin off/spin out; - skuteczność oszacowanie ilości przedsiębiorstw typu spin off/spin out utworzonych w wyniku zrealizowania projektów będących przedmiotem analizy; - trwałość ocena perspektyw utrzymania się efektów wsparcia szkoleniowodoradczego w zakresie działalności spin off/spin out udzielanego w ramach Poddziałania Ocenie problematyki badania, z uwzględnieniem kryteriów ewaluacyjnym, w raporcie końcowym został poświęcony osobny rozdział. 1.4 Pytania badawcze Poniżej przedstawiono zestawienie problematyki badawczej w formie pytań, na których oparto przeprowadzoną w ramach badania analizę. Każdemu z pytań została przypisana technika badawcza, której zastosowanie pozwoliło zrealizować założone cele badawcze. Na podstawie pytań badawczych zostały następnie opracowane narzędzia do realizacji badania technikami: IDI oraz CATI. 22

23 Tabela nr 2. Zestawienie pytań badawczych w połączeniu ze technikami oraz źródłami Lp. PYTANIA BADAWCZE OBLIGATORYJNE TECHNIKA BADAWCZA ŹRÓDŁO DANYCH 1. Jaki jest potencjał województwa małopolskiego w kontekście analiza danych zastanych dane statystyczne GUS, etc.; przedsiębiorczości akademickiej? dane z raportów regionalnych i innych opracowań tematycznych W ODNIESIENIU DO BENEFICJENTÓW ORAZ OFEROWANEGO PRZEZ NICH WSPARCIA 2. Jaka jest charakterystyka/ specyfika podmiotów analiza danych zastanych beneficjentów, które realizowały projekty szkoleniowodoradcze w zakresie rozpoczęcia i prowadzenia działalności badanie jakościowe IDI gospodarczej typu spin off lub spin out, uwzględniająca m.in. lokalizację instytucji, typ beneficjenta, doświadczenie wnioski o dofinansowanie, KSI SIMIK; pozostałe dane wtórne (dane ze stron www); przedstawiciele beneficjentów w realizacji wsparcia szkoleniowo-doradczego i partnerów (ze wskazaniem obszaru tego typu wsparcia)? 3. Czy jest różnica w jakości oraz użyteczności oferowanego wsparcia w zależności od rodzaju podmiotu realizującego projekt? 4. Jakie były przesłanki realizacji projektu w partnerstwie? Jaka jest charakterystyka/specyfika podmiotów, które pełniły w projektach rolę partnera (profil partnerów)? Jaki jest zakres obowiązków/zadań partnerów w projekcie? Jaki jest wpływ partnerstwa na jakość oraz użyteczność udzielanego w projektach wsparcia? 5. Jakie były wykorzystywane sposoby i kanały dotarcia oraz kryteria rekrutacji uczestników/czek do projektu? Jakie było zainteresowanie uczestnictwem w szkoleniach i doradztwie (w przypadku zdiagnozowania niskiego stopnia zainteresowania jakie były tego przyczyny i jakie podjęto w związku z tym działania)? badanie CATI analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI badanie CATI analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI uczestnicy/czki projektów (korelacja z typem podmiotu) wnioski o dofinansowanie, KSI SIMIK; pozostałe dane wtórne (dane ze stron www); przedstawiciele beneficjentów i partnerów uczestnicy/czki projektów wnioski o dofinansowanie; pozostałe dane wtórne (dane ze stron www); przedstawiciele beneficjentów i partnerów; uczestnicy/czki projektów 23

24 6. Czy charakter udzielanego wsparcia był dostosowywany do potrzeb uczestnika/czki? Na jakiej podstawie? 7. Jakie były przyczyny odchodzenia uczestników/czek z projektów? 8. Jakie rodzaje/formy wsparcia oferowane były w projektach? Jaka była ich tematyka? Jak beneficjenci projektów oceniają dostępne rodzaje wsparcia? Które formy wsparcia oceniane są jako najbardziej i najmniej użyteczne dla uczestników i dlaczego? 9. Jakie dodatkowe formy wsparcia powinny znaleźć się w projektach? Jaka dodatkowa tematyka powinna zostać uwzględniona w projektach, by zwiększyć zainteresowanie, a następnie skuteczność wsparcia w badanym zakresie? 10. Czy skuteczność projektów (mierzona ilością założonych działalności gospodarczych typu spin off/spin out) była inna analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI badanie jakościowe IDI; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie CATI; badanie jakościowe IDI analiza danych zastanych; CATI wnioski o dofinansowanie; pozostałe dane wtórne (dane ze stron www); przedstawiciele beneficjentów i partnerów uczestnicy/uczestniczki projektów przedstawiciele beneficjentów i partnerów uczestnicy/uczestniczki projektów wnioski o dofinansowanie; pozostałe dane wtórne (dane ze stron www); przedstawiciele beneficjentów i partnerów; uczestnicy/uczestniczki projektów; dane sprawozdawcze, raporty regionalne i branżowe pozostałe dane wtórne (raporty badawcze, analizy, opracowania, dane ze stron www); uczestnicy/uczestniczki projektów; przedstawiciele beneficjentów i partnerów wnioski o dofinansowanie; uczestnicy projektów 24

25 w przypadku projektów, które zakładały przygotowywanie biznes planów przez uczestników/czki (konkursy w roku 2010) od tych, w których nie było tego rodzaju wsparcia? Jeśli tak, to jaka była różnica? Z czego ona wynikała? 11. Jakie problemy, trudności w trakcie realizacji projektu napotkali beneficjenci (nie należy brać pod uwagę kwestii systemowo-proceduralnych obowiązujących w sposób jednakowy beneficjentów wszystkich konkursów dla PO KL)? Jakie były ich przyczyny? Jak sobie z nimi radzono? 12. Jakie działania czy efekty beneficjenci uznają za największy sukces w swoich projektach? badanie jakościowe IDI przedstawiciele beneficjentów i partnerów badanie jakościowe IDI przedstawiciele beneficjentów i partnerów W ODNIESIENIU DO UCZESTNIKÓW/CZEK (ODBIORCÓW/CZYŃ WSPARCIA) PROJEKTÓW ORAZ EFEKTÓW OSIĄGNIĘTYCH DZIĘKI 13. Kim jest odbiorca wsparcia? W analizie należy uwzględnić: podział na studentów/tki I-szego roku, studentów/tki kolejnych lat, doktorantów/tki, pracowników/e naukowych/e; płeć; wiek; niepełnosprawność; typ i lokalizację uczelni, z którą związany/a jest respondent/ka itp.? 14. Jakie były wykorzystywane sposoby i kanały dotarcia oraz kryteria rekrutacji uczestników/czek do projektu? 15. Czy przed przystąpieniem do projektu uczestnicy/czki podejmowali jakiekolwiek działania mające na celu założenie działalności gospodarczej typu spin off/spin out? Jakie to były działania? REALIZACJI PROJEKTÓW analiza danych zastanych; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI badanie CATI dane PEFS; uczestnicy/uczestniczki projektów wnioski o dofinansowanie; pozostałe dane wtórne; przedstawiciele beneficjentów i partnerów; uczestnicy/uczestniczki projektów uczestnicy/uczestniczki projektów 25

26 16. Czy charakter udzielanego wsparcia był dostosowywany do potrzeb uczestnika/czki? Na jakiej podstawie? 17. Jakie były przyczyny odchodzenia uczestników/czek z projektów? 18. Jaki procent kobiet i mężczyzn biorących udział w szkoleniach i doradztwie organizowanym w ramach Poddziałania rozpoczął działalność gospodarczą typu spin off/spin out? 19. Jaki procent kobiet i mężczyzn biorących udział w szkoleniach i doradztwie organizowanym w ramach Poddziałania założył inny niż spin off/spin out rodzaj działalności gospodarczej? 20. W jakich sektorach została rozpoczęta działalność gospodarcza typu spin off/spin out? W jakiej branży i gdzie powstały nowe firmy (ujęcie terytorialne)? W jakim czasie po zakończeniu udziału w projekcie? 21. Czy uczestnicy i uczestniczki projektów, które zakończyły się przygotowaniem biznes planów (konkursy w roku 2010) aplikowali/ły o dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej do projektów realizowanych w ramach Działania 6.2? Czy otrzymali/ły dotację? Czy zamierzają aplikować? analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie jakościowe IDI; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie CATI analiza danych zastanych; badanie CATI badanie CATI badanie CATI; analiza danych zastanych wnioski o dofinansowanie; przedstawiciele beneficjentów i partnerów; uczestnicy/uczestniczki projektów dane sprawozdawcze; przedstawiciele beneficjentów i partnerów; uczestnicy/uczestniczki projektów dane sprawozdawcze; uczestnicy/uczestniczki projektów dane sprawozdawcze; uczestnicy/uczestniczki projektów uczestnicy/uczestniczki projektów; uczestnicy/uczestniczki projektów; analiza baz PEFS dla Działania 6.2 i Poddziałania

27 22. Jakie dodatkowe działania konieczne do założenia działalności gospodarczej, zostały podjęte przez uczestników/czki po zakończeniu udziału w projektach realizowanych w ramach Poddziałania 8.2.1? 23. Jak uczestnicy/czki projektów oceniają poszczególne rodzaje wsparcia? Które formy wsparcia oceniane są jako najbardziej i najmniej użyteczne i dlaczego? 24. Jakie dodatkowe formy wsparcia powinny znaleźć się w projektach dedykowanych założeniu działalności gospodarczej typu spin off/spin out? 25. Czy realizacja projektów szkoleniowo-doradczych ma wpływ na decyzję o założeniu działalności gospodarczej typu spin off/spin out? 26. Jakie są przyczyny tego, że uczestnicy/czki projektów nie założyli/ły działalności gospodarczej typu spin off/spin out? Czy będą podejmowali/ły działania mające na celu założenie działalności gospodarczej typu spin off/spin out w przyszłości? 27. Na jakie bariery napotykają osoby chcące założyć działalność gospodarczą typu spin off/spin out? badanie CATI badanie CATI badanie IDI badanie CATI badanie IDI analiza danych zastanych badanie CATI badanie CATI uczestnicy/uczestniczki projektów uczestnicy/uczestniczki projektów beneficjenci uczestnicy/uczestniczki projektów beneficjenci pozostałe dane wtórne (raporty badawcze, analizy, opracowania, dane ze stron www); uczestnicy/uczestniczki projektów uczestnicy/uczestniczki projektów badanie CATI; uczestnicy/uczestniczki badanie jakościowe IDI projektów analiza danych zastanych; beneficjenci pozostałe dane wtórne (raporty badawcze, analizy, opracowania, dane ze stron www); 28. Jakie są dalsze losy nowopowstałych firm typu spin off/spin badanie CATI uczestnicy/uczestniczki 27

28 out? Czy wymagają one dalszego wsparcia, a jeśli tak, to jakiego? PYTANIA DODATKOWE D1 Jakie działania były podjęte przez beneficjenta na etapie analiza danych zastanych; planowania projektu i jego realizacji w celu zachowania badanie jakościowe IDI trwałości efektów wsparcia? D2 Czy w przypadku uczestników wsparcia, brak uczestnictwa badanie CATI we wsparciu uniemożliwiłby powstanie firm typu spin off/out? Czy uczestnictwo we wsparciu miało kluczowe znaczenie dla powstałych firm typu spin off/spin out? D3 Czy uczestnicy wsparcia szkoleniowo-doradczego mieli badanie CATI doświadczenie (obserwowali, uczestniczyli, mieli kontakt) ze spółkami bazującymi na idei połączenia nauki i biznesu? Czy potrafią podać jakiś przykład? Czy udana realizacja tej idei miała miejsce zagranicą czy w Polsce? Czy kontakt z tego typu środowiskiem miał wpływ na zakładanie przez uczestników projektów przedsiębiorstw typu spin off/out? D4 Jakiego typu formy wsparcia były promowane w ramach analiza danych zastanych poszczególnych konkursów zorganizowanych w Poddziałaniu w województwie małopolskim? Z czego wynikały podjęte przez IP kroki? Jakie konsekwencje miała przeprowadzona promocja, np. poprzez system kryteriów strategicznych? Czy umożliwiła zrealizowanie zakładanych celów dla komponentu regionalnego? Jakim zainteresowaniem cieszyły się ogłaszane konkursy objęte badaniem? Czy zainteresowanie konkursami w tym Poddziałaniu było podobne/różne od zainteresowania wnioskodawców w kraju? D5 Jakie funkcje ukryte, oprócz funkcji jawnych, pełniło badanie CATI projektów wnioski o dofinansowanie; pozostałe dane wtórne; przedstawiciele beneficjentów i partnerów uczestnicy/uczestniczki projektów uczestnicy/uczestniczki projektów dokumenty strategiczne i programowe; sprawozdania z realizacji PO KL w zakresie projektów konkursowych uczestnicy/uczestniczki 28

29 wsparcie szkoleniowo-doradcze udzielone w ramach Poddziałania w województwie małopolskim? D6 Czy typ uczestników projektów i typ uczelni (z uwzględnieniem konkretnych kierunków) z jaką byli związani wpływają na zakładanie działalności gospodarczej typu spin off/spin out? Badania CATI projektów uczestnicy/uczestniczki projektów Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 29

30 II. OPIS METODOLOGI I ŹRÓDŁA INFORMACJI 2.1 Wstępne założenia metodologiczne Badanie zrealizowano przy wykorzystaniu trzech technik badawczych: analiza danych zastanych (desk research - DR), kwestionariuszowe wywiady telefoniczne ze wspomaganiem komputerowym (Computer Assisted Telephone Interview - CATI), indywidualne wywiady pogłębione (Individual In-Depth Interview - IDI) Analiza desk research (DR) analiza danych zastanych W analiza danych zastanych zostały uwzględnione następujące źródła: Balcerzak A.P., Moszyński M. (red.), 2011, Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Oddział w Toruniu, Toruń. Banerski G., Gryzik A., Matusiak K.B., Mażewska M., Stawasz E., 2009, Przedsiębiorczość akademicka (rozwój firm spin-off, spin-out) zapotrzebowanie na szkolenia służące jej rozwojowi. Raport z badania, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa. Bariery współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych, 2006 (online), Departament Wdrożeń i Innowacji, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://nauka.gov.pl/g2/oryginal/2013_05/587cda2f54dd2a0 efcedade2d7fcc04e.pdf>. Bobuchowska K., Wojarska M., 2011, Rola regionalnych strategii innowacji w stymulowaniu innowacyjności województwa warmińsko-mazurskiego, w: Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Red. A. Balcerzak, M. Moszyński, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Toruń, str Dec D., 2012, Od pomysłu do zysku czyli spin-off/spin-out w teorii i praktyce, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Warszawa. Drozdowski R, 2007, Ekspertyzy i analizy na potrzeby Ministerstwa Gospodarki dotyczące zagadnień transformacji wiedzy, konkurencyjności i innowacyjności gospodarki. Potencjał regionów w zakresie rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom. Sprawozdanie z realizacji priorytetów VI-IX komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (online), 2008, Urząd Marszałkowski Województwa 30

31 Małopolskiego, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.fundusze.malopolska.pl/pokl/documents/sprawozdawczosc/2008/2008.pdf>. Plany Działań na lata: , 2009, 2010 w odniesieniu do Poddziałania Fundusze Europejskie w Małopolsce, 2009, Sprawozdanie z realizacji Priorytetów komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (online), Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.fundusze.malopolska.pl/pokl/documents/ sprawozdawczosc/2009/2009.pdf>. Fundusze Europejskie w Małopolsce, 2010, Korekta sprawozdania z realizacji Priorytetów komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (online), Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.fundusze.malopolska.pl/pokl/documents/ sprawozdawczosc/2010/2010.pdf>. Fundusze Europejskie w Małopolsce, 2011, Sprawozdanie z realizacji Priorytetów komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (online), Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.fundusze.malopolska.pl/pokl/documents/ewaluacja/ sprawozdawczosc/sprawozdanie_2011.pdf>. Fundusze Europejskie w Małopolsce, 2012, Sprawozdanie z realizacji Priorytetów komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (online), Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.fundusze.malopolska.pl/pokl/documents/ewaluacja/ sprawozdawczosc/sprawozdanie%202012_%20zatwierdzone% pdf>. Grela M., 2011, Czynniki determinujące powstawanie firm typu spin off/spin out oraz źródła ich finansowania, w: Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Red. A.P. Balcerzak, M. Moszyński, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Oddział w Toruniu, Toruń, str Halik J., Kusio T., Makowiec M., 2012, Poradnik spin-promotor. Przedsiębiorczość akademicka w praktyce, Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów. Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata (online), Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.mg.gov.pl/nr/rdonlyres/90af42c4-a420-4bf9-9ce8-08c28b8e4 FFE/50360/KierunkiPL.pdf>. 31

32 Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wup-krakow.pl/index.php/priorytet-vii html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wup-krakow.pl/index.php/priorytet-vii html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wup-krakow.pl/index.php/priorytet-viii html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego, Zielona Góra (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://efs.lubuskie.pl/pl/110/22/>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie, Szczecin (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.wup.pl/index.php?id=842>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego, Łódź (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.lodzkie.pl/wps/wcm/connect/pokl/pokl/zmiany_belki_wszystkie/belki_list y_rankingowe_priorytet_viii>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Świętokrzyskie Biuro Rozwoju Regionalnego w Kielcach, Kielce (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.sbrr.pl/asp/pl_start.asp?typ=13&sub=182&subsub=185&menu= 197&strona=1>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie, Rzeszów (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-rzeszow.pl/pl/32,64/2/listy_rankingowe.html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy we Wrocławiu, Wrocław (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.dwup.pl/index.php/konkursy-2010/listy-rankingowe-vi-viiviii/1208-listy-rankingowe-viii-2010>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego, Lublin (dostęp: ), Dostępne w Internecie:<http://www.efs.lubelskie.pl/front/page/get/55/year:2010/>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn (dostęp:

33 08-04). Dostępne w Internecie: <http://efs.warmia.mazury.pl/konkursy/priorytet-viii/ konkursy-ogoszone-w-2010-r-w-ramach-dziaania-82>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego w Gdańsku, Gdańsk (dostęp: ). Dostępne w Internecie: <http://defs.pomorskie.eu/pl/konkursy_pokl/priorytet_viii/2010>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w Katowicach, Katowice (dostęp: ). Dostępne w Internecie: <http://efs.slaskie.pl/index.php?grupa=1&kart=50&id_m=377>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu, Poznań (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.efs.wup.poznan.pl/programy/po-kl/konkursy/8.2.1/1/10/>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu, Opole (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.opole.pl/614/ocena_merytoryczna_2010.html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego w Białymstoku, Białystok (dostęp: ). Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wrotapodlasia.pl/konkursy/listyrankingowe.html>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu, Toruń (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://old.kujawsko-pomorskie.pl/index.php?option=com_ content&task=view&id=832&itemid=168>. Listy rankingowe Priorytet VIII Poddziałanie rok (online), Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych w Warszawie, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.mazowia.eu/listy-rankingowe/?program_element=36& status_naboru=0>. Machnik-Słomka J., 2011, Modele biznesowe spółek spin-off w aspekcie komercjalizacji wiedzy, w: Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Red. A.P. Balcerzak, M. Moszyński, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Oddział w Toruniu, Toruń, str Makowiec M., 2012, Spółki typu spin-off/out jako katalizator rozwoju polskiej gospodarki, In: Wybrane aspekty rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, Red. Z. Olesiński, Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów, str Makowiec M., Kusio T., 2010, Współpraca nauki i biznesu w kontekście komercjalizacji wyników badań naukowych wymiar krajowy i międzynarodowy, w: Zarządzanie 33

34 intensyfikujące rozwój gospodarczy, Tom 2, Red. J. Teczke, J. Czekaj, Wydawnictwo ESUS Druk, Kraków, str Olechnicka A., Płoszaj A., 2009, Metropolia a innowacyjność, w: Czy metropolia jest miastem, Red. B. Jałowiecki, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, str Owczarczuk M., 2011, Instytucjonalno-organizacyjna sprawność władz lokalnych jako czynnik transferu kapitału w: Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Red. A.P. Balcerzak, M. Moszyński, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Oddział w Toruniu, Toruń, str Pałach K., Kuta-Pałach M., 2012, Katalog dobrych praktyk, Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów. Porter M., 2001, Porter o konkurencji, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa. Program Strategiczny Regionalna Strategia Innowacji Województwa Małopolskiego (online), Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Kraków, (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.malopolskie.pl/pliki/2013/rsi%20do%20konsult.%20spolecznych.pdf> Sosnowska A., Łobejko S., 2009, Scenariusze rozwoju instytucjonalnego wsparcia przedsiębiorczości w Polsce, w: Ekspertyzy i analizy dotyczące zagadnień transformacji wiedzy, konkurencyjności i innowacyjności gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa, str Syrocka-Sijka A., 2011, Alternatywne źródła finansowania inwestycji w przedsiębiorstwach w Polsce, w: Spin off, spin out jako instrument budowania przedsiębiorczości akademickiej oraz stymulowania innowacyjności regionu, Red. A. Balcerzak, M. Moszyński, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Toruń, str Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki wersja obowiązująca od 24 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. (online), Portal Funduszy Europejskich, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie:<http://www.efs.gov.pl/Wiadomosci/Documents/SZOP_POKL_lipiec_2013.pdf>. Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki wersja obowiązująca od 1 czerwca 2009 r. do 1 czerwca 2010 r. (online), Portal Funduszy Europejskich, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.efs.gov.pl/dokumenty/documents/szop_nowelizacja _1_6_2009_POKL.pdf>. Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki wersja obowiązująca od 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. (online), Portal Funduszy Europejskich, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa (dostęp: ), 34

35 Dostępne w Internecie: <http://www.efs.gov.pl/dokumenty/documents/szop_1405_ ost.pdf>. Tamowicz P., 2006, Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off w Polsce (online), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.sme.gov.pl/files/74/81/106/przed_akademicka.pdf>. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2009, Nr 157, poz z późn. zm. Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, Dz.U. 2004, Nr 19, poz. 177 z późn zm. Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2005, Nr 249, poz Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Dz.U. 2006, Nr 227, poz z późn. zm. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2008a, Dokumentacja konkursowa: Konkurs nr POKL/8.2.1/I/08 na projekty realizowane w ramach priorytetu VIII Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Działanie 8.2 Transfer wiedzy, Poddziałanie Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wupkrakow.pl/index.php/archiwum-konkursow.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2008b, Korekta sprawozdania rocznego z realizacji Działania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet VIII (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-krakow.pl/index.php/sprawozdania-za-2008-rok.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2009a, Dokumentacja konkursowa: Konkurs nr POKL/8.2.1/I/09 na projekty realizowane w ramach priorytetu VIII Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Działanie 8.2 Transfer wiedzy, Poddziałanie Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wupkrakow.pl/index.php/archiwum-konkursow.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2009b, Korekta sprawozdania rocznego z realizacji Działania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet VIII (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-krakow.pl/index.php/sprawozdania-za-2009-rok.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2010a, Dokumentacja konkursowa: Konkurs nr POKL/8.2.1/I/10 na projekty realizowane w ramach priorytetu VIII Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Działanie 8.2 Transfer wiedzy, Poddziałanie Wsparcie dla 35

36 współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wupkrakow.pl/index.php/archiwum-konkursow.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2010b, Dokumentacja konkursowa: Konkurs nr POKL/8.2.1/II/10 na projekty realizowane w ramach priorytetu VIII Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Działanie 8.2 Transfer wiedzy, Poddziałanie Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://www.pokl.wupkrakow.pl/index.php/archiwum-konkursow.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2010c, Korekta sprawozdania rocznego z realizacji Działania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet VIII (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-krakow.pl/index.php/sprawozdania-za-2010-rok.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2011, Korekta sprawozdania rocznego z realizacji Działania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet VIII (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-krakow.pl/index.php/sprawozdania-za-2011-rok.html>. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, 2012, Korekta sprawozdania rocznego z realizacji Działania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet VIII (online), Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków (dostęp: ), Dostępne w Internecie: <http://pokl.wup-krakow.pl/index.php/sprawozdania-za-2012-rok.html>. Wnioski o dofinansowanie złożone w ramach konkursów POKL: POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10, POKL/8.2.1/II/10 przez beneficjentów, którzy podpisali umowę o dofinansowanie i realizują/zrealizowali projekt w ramach Poddziałania Dane z KSI SIMIK w zakresie projektów objętych badaniem. Podsystem Monitorowania EFS 2007; Wywiady indywidualne pogłębione (IDI) Według danych zawartych w bazie PEFS oraz wniosków o dofinansowanie, poddano analizie 21 projektów. Wśród nich były 2 projekty partnerskie, realizowane w sumie przez 5 podmiotów. Spośród dziewiętnastu realizatorów projektów (17 beneficjentów oraz 2 partnerów) do badania wybrano osiem, a wywiady zostały przeprowadzone z jednym przedstawicielem beneficjenta zaangażowanego w realizację danego przedsięwzięcia. Poniżej przedstawiono zestawienie 8 wybranych beneficjentów. 36

37 Tabela nr 3. Lista beneficjentów objętych badaniem IDI Lp. Nazwa beneficjenta/partnera 1 Faber Consulting Sp. z o.o. 2 Krakowskie Centrum Zarządzania i Administracji Spółka z o.o. 3 Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 4 InterActive Agencja Komunikacji Marketingowej 5 Centrum Transferu Technologii Medycznych Park Technologiczny Sp. z o. o. 6 Uniwersytet Jagielloński 7 Eurokreator s.c. Rafał Kunaszyk, Anna Kunaszyk Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości Akademii Górniczo-Hutniczej 8 im. Stanisława Staszica w Krakowie Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o Kwestionariuszowe wywiady telefoniczne ze wspomaganiem komputerowym (CATI) W badaniu właściwym wzięło udział 369 osób (dodatkowo z 15 osobami przeprowadzono pilotaż narzędzia, wyniki z pilotażu nie zostały włączone do raportu z badania). Ostateczny rozkład próby przedstawia tabela poniżej. Tabela nr 4. Struktura próby badania CATI Tytuł projektu Być przedsiębiorcą. Własna firma spin off, spin out Droga do komercjalizacji wyników badań nauk biologicznych Rezygnacja Liczba uczestników Dotacja 6.2 Pozostali Łącznie % udział w próbie , ,07 Innowacyjny biznes szansą na sukces ,96 Komercjalizacja badań naukowych kluczem konkurencyjności woj. małopolskiego - szkolenia z zakresu zakładania i prowadzenia firm typu spin out i spin off ,88 Kultura naszym biznesem ,25 Nauka z biznesem realnym sukcesem ,71 Naukowa Akademia Biznesu ,34 Nowa ENERGIA - rozwój innowacyjności sektora eko-energetycznego w województwie małopolskim Przedsiębiorczość akademicka wsparciem dla biznesu Małopolski , ,25 Przedsiębiorczy naukowiec ,52 SPiN - Skuteczny Przedsiębiorca i Naukowiec ,88 37

38 Tytuł projektu Spin off/spin out - innowacyjne przedsiębiorstwa Rezygnacja Liczba uczestników Dotacja 6.2 Pozostali Łącznie % udział w próbie ,98 Spin off/spin out - skuteczny transfer wiedzy ,34 Spin off/spin out - skuteczny transfer wiedzy II ,59 SPIN-aj się! - szkolenia z zakresu zakładania i prowadzenia firmy typu spin off i spin out ,79 SPIN-OFF, SPIN-OUT - NA START ,07 System naczyń połączonych - firma akademicka szansą rozwoju kariery naukowej Uniwersyteckie Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Akademickiej , ,57 Wiedza i przedsiębiorczość ,63 Wiedza kluczem do sukcesu ,49 Wzmocnienie przedsiębiorczości oraz świadomości w zakresie współpracy naukabiznes wśród małopolskich pracowników naukowych sposobem na wzrost innowacyjności i konkurencyjności małopolskich firm ,88 Brak odpowiedzi ,08 suma ,00 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 1 Zgodnie z Raportem Metodologicznym w grupie uczestników projektu zidentyfikowano 44 respondentów, którzy zrezygnowali z udziału w jego trwaniu. Z uwagi na trudność w dotarciu do respondentów (odmowy udziału w badaniu, nieaktualne dane kontaktowe) nie udało się zrealizować 100% wywiadów w tej pod próbie. Niezrealizowane wywiady zostały przeniesione do puli wywiadów z pozostałymi uczestnikami projektów. 2 Zgodnie z Raportem Metodologicznym w grupie uczestników projektu zidentyfikowano 11 respondentów, którzy po udziale w projekcie skorzystali z dofinansowania w ramach Działania 6.2. Z uwagi na trudność w dotarciu do respondentów (odmowy udziału w badaniu, nieaktualne dane kontaktowe) nie udało się zrealizować 100% wywiadów w tej pod próbie. Nie zrealizowane wywiady zostały przeniesione do puli wywiadów z pozostałymi uczestnikami projektów. 3 Łączna liczba zrealizowanych wywiadów z pozostałymi uczestnikami szkoleń została uzupełniona o niezrealizowane wywiady w pozostałych grupach respondentów. 38

39 III. WYNIKI BADANIA 3.1 Potencjał województwa małopolskiego w kontekście przedsiębiorczości akademickiej Województwo małopolskie stanowi istotny punkt na mapie przedsiębiorczości naszego kraju. W przygotowanym na zlecenie Komisji Europejskiej raporcie o konkurencyjności regionalnej w 2010 roku, Małopolska została sklasyfikowana na 3 miejscu pod względem konkurencyjności gospodarki wśród województw. Wyższe miejsca zajęły województwa mazowieckie i śląskie. Mimo wysokiego sklasyfikowania w rankingu konkurencyjności, Małopolska jest regionem o niskim PKB. W roku 2009 wynosił on 85% średniej krajowej, znacznie poniżej wskazań dla województw o podobnym stopniu konkurencyjności. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest małe zatrudnienie w obszarach pozarolniczych, silne rozrobienie powierzchniowe gospodarstw wiejskich oraz niska towarowość rolnictwa dominującym typem produkcji jest ta na własne potrzeby. Rozdrobnienie działek rolniczych ujemnie wpływa na możliwość otrzymywania dopłat unijnych, co przyczyniłoby do podniesienia wydajności oraz przychodów z działalności rolniczej. Potencjał gospodarczy i naukowy województwa ogniskuje się przede wszystkim w jego stolicy Krakowie, ośrodkach należących do aglomeracji krakowskiej (Skawina, Zabierzów, Myślenice), oraz w zachodniej części województwa powiaty olkuski, chrzanowski, oświęcimski i wadowicki. W analizowanym aspekcie dominują również większe miasta będące ośrodkami akademickimi - Nowy Sącz, Tarnów, Nowy Targ. Dominacja stolicy nad innymi ośrodkami miejskimi, mogącymi skupiać działalność naukową i przedsiębiorczą jest bardzo widoczna. Pozytywnie natomiast kształtuje się udział wydatków na badania i rozwój w wydatkach inwestycyjnych przedsiębiorstw województwa małopolskiego. W 2010 roku osiągnął on poziom 20,5% (średnia dla Polski 14%), podobnie rzecz ma się z innym wskaźnikiem nabywanymi licencjami, a także z nabywaniem z zewnątrz prac badawczorozwojowych. W przypadku relacji ogółu wydatków na badania i rozwój do PKB, województwo małopolskie osiągnęło w latach wskaźniki o około 1,4-1,8-krotnie większe od średniej dla Polski. Niestety dochody ze sprzedaży patentów, licencji oraz prac uzyskanych w ramach działalności badawczo-rozwojowej są dość niskie. W 2009 roku dotyczyły one zaledwie 4 przedsiębiorstw (Drozdowski 2009). Wynik ten wskazuje na niewykorzystane możliwości przedsiębiorczości akademickiej. 39

40 Ważnymi elementami w przedsiębiorczości akademickiej są inkubatory technologiczne będące ośrodkami innowacji (m.in. Krakowski Park Technologiczny, wspierający około 35 firm informatycznych, Park Life Science w Krakowie, Park Technologiczny Miasteczko Multimedialne w Nowym Sączu), inkubatory przedsiębiorczości, fundusze kapitału zalążkowego czy centra transferu technologii. W 2010 roku w województwie małopolskim działało 9 centrów transferu technologii: 1) Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego (CITTRU), 2) Centrum Transferu Technologii AGH, 3) Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej, 4) Centrum Transferu Technologii Medycznych, 5) Centrum Informacji Ekologicznej, Fundacja Partnerstwo dla Środowiska, 6) Ośrodek Innowacji NOT w Krakowie, 7) Centrum Innowacji, Transferu i Monitorowania Rozwoju Technologii Wytwarzania, 8) Centrum Transferu Technologii Fundacja Progres and Business, 9) Ośrodek Innowacji NOT w Tarnowie. Pod względem liczby wymienionych instytucji województwo małopolskie zajmowało 3 pozycję w kraju. Ważnym elementem wspierającym (choć nie bezpośrednio) przedsiębiorczość akademicką są klastry 4. W 2010 roku w województwie małopolskim działało 7 klastrów, w tym 4 w Krakowie, a po jednym w Nowym Sączu, Tarnowie i Skawinie. Należy zwrócić uwagę na dużo wyższy od przeciętnej krajowej poziom rozwoju przedsiębiorczości akademickiej. Sprawia to, że młodzi ludzie mogą realizować swoje projekty i wykorzystywać nabytą w czasie studiów wiedzę. Zbiorczy wskaźnik poziomu rozwoju i potencjału regionalnej przedsiębiorczości akademickiej dla Małopolski wyniósł w 2010 roku 183,8% średniej krajowej. Ta wysoka wartość sprawia, że województwo małopolskie sklasyfikowane jest na 3. miejscu w kraju, a wyprzedzają je tylko województwa pomorskie i mazowieckie, a więc także silne ośrodki naukowe. Przytoczony powyżej wskaźnik to zbiorcze i syntetyczne badanie obejmujące cztery kryteria oceny rozwoju przedsiębiorczości akademickiej: 1) aspekt ilościowy, 2) sprawność adaptacyjną, 3) zaangażowanie w inkubację przedsiębiorstw, 4) potencjał innowacyjności. Poniższa tabela przedstawia wartości wspomnianego wskaźnika dla poszczególnych województw w Polsce. 4 Zgodnie z koncepcją M. Portera (2001), klastry to przestrzennie skoncentrowana grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych siecią pionowych i poziomych zależności, często o charakterze nieformalnym, która poprzez skupienie szczególnych zasobów pozwala osiągnąć tym przedsiębiorstwom trwałą przewagę konkurencyjną. 40

41 Tabela nr 5. Zbiorczy wskaźnik poziomu rozwoju i potencjału regionalnej przedsiębiorczości akademickiej w Polsce, w 2010 roku. Województwo Wartość wskaźnika w % Polska 100,0 mazowieckie 214,3 pomorskie 201,8 małopolskie 183,8 śląskie 173,7 wielkopolskie 171,7 dolnośląskie 141,0 łódzkie 90,2 podkarpackie 76,2 kujawsko-pomorskie 70,2 zachodniopomorskie 69,3 opolskie 46,3 lubuskie 38,5 podlaskie 38,4 lubelskie 34,9 świętokrzyskie 30,1 warmińsko-mazurskie 19,5 Źródło: Dane Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie. Należy jednak podkreślić, że szczegółowe dane dotyczące rozwoju przedsiębiorczości akademickiej nie są ani gromadzone ani publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. Nie są w tym zakresie prowadzone szczegółowe badania. Jak podkreśla Tamowicz (2006), tworzenie podmiotów spin off/out nie jest regularnie monitorowane. Nie bada się w sposób kompleksowy mnożnikowych efektów działalności podmiotów spin off/out. Cytowany wyżej, zbiorczy wskaźnik poziomu rozwoju i potencjału regionalnej przedsiębiorczości akademickiej uwzględnia jedynie liczbę ośrodków przedsiębiorczości akademickiej (centra transferów technologii, centra zaawansowanych technologii, inkubatory przedsiębiorczości, inkubatory 41

42 technologiczne, parki technologiczne, akademickie inkubatory przedsiębiorczości). Nie ujmuje natomiast liczby podmiotów spin off/out. Województwo małopolskie zajmuje 3 miejsce w kraju pod względem liczby studentów. W 2012 roku funkcjonowały tu 33 szkoły wyższe, w tym m.in.: 1 uniwersytet, 2 szkoły techniczne, 1 szkoła rolnicza, 7 szkół ekonomicznych, 2 szkoły pedagogiczne, 1 akademia wychowania fizycznego, 3 szkoły artystyczne, 1 szkoła teologiczna (GUS). Więcej uczelni wyższych mieści się w województwach: mazowieckim (108), śląskim (45), wielkopolskim (40) i dolnośląskim (38). Region cechuje najwyższy w skali kraju wskaźnikiem liczby studentów szkół wyższych i nauczycieli akademickich przypadających na 1 tys. mieszkańców. Pierwszą pozycję w przytaczanych zestawieniach dokumentuje poniższa tabela. Tabela nr 6. Liczba studentów szkół wyższych i nauczycieli akademickich w Polsce, na 1000 mieszkańców, w 2012 roku. Województwo Liczba studentów na 1000 mieszkańców Liczba nauczycieli akademickich na 1000 mieszkańców małopolskie 60,517 3,756 mazowieckie 58,855 3,355 dolnośląskie 53,215 3,064 pomorskie 46,480 2,675 wielkopolskie 44,201 2,772 lubelskie 43,010 3,117 łódzkie 40,295 2,722 podlaskie 39,057 2,560 kujawsko-pomorskie 36,625 2,130 zachodniopomorskie 36,290 2,488 śląskie 34,398 2,065 opolskie 34,272 1,624 podkarpackie 31,707 1,537 warmińsko-mazurskie 30,725 1,884 świętokrzyskie 30,221 1,331 lubuskie 20,799 1,360 Źródło: Dane Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie. 42

43 W województwie małopolskim zlokalizowana jest najstarsza uczelnia w Polsce oraz wiele innych szkół wyższych, z czego zdecydowana większość w Krakowie. Do najważniejszych uczelni publicznych zaliczyć należy: Uniwersytet Jagielloński (1 miejsce wśród uniwersytetów w Rankingu Szkół Wyższych, Perspektywy 2013), Akademię Górniczo- Hutniczą (2 miejsce wśród uczelni technicznych), Politechnikę Krakowską (9 miejsce wśród uczelni technicznych), Uniwersytet Pedagogiczny (1 miejsce wśród uczelni pedagogicznych), Uniwersytet Rolniczy (uczelnia nie została ujęta w Rankingu Szkół Wyższych, Perspektywy 2013), Uniwersytet Ekonomiczny (5 miejsce w Rankingu Szkół Wyższych, Perspektywy 2013). W rankingu szanghajskim z 2011 r., który obejmuje 500 najlepszych uczelni świata, sklasyfikowane są dwie polskie szkoły wyższe: wspomniany Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Warszawski. Dodatkowo wspomnieć należy także o jednostkach naukowych: Polskiej Akademii Umiejętności oraz 11 placówkach Polskiej Akademii Nauk. Ważnym elementem są także jednostki naukowe prywatnych koncernów, m. in.: ABB, Capgemini, CapNor Polska, Delphi Polska, IBM, Innovation Factory Metrosoft Polska, Motorola Polska, Teva Operations Poland. Potencjał małopolskich kadr w sektora badawczo-rozwojowego jest bardzo znaczący w wymiarze krajowym. W przeliczeniu na 1 tys. mieszkańców, mury małopolskich uczelni opuszczało najwięcej absolwentów w skali kraju, zarówno w 2011, jak i 2012 roku. W latach wcześniejszych (2009 i 2010) Małopolska plasowała się w tym zestawieniu na 2 miejscu, nieznacznie ustępując woj. mazowieckiemu. Na podstawie zebranych danych można stwierdzić, że region dysponuje wystarczającym potencjałem kadrowym dla rozwoju przedsiębiorczości akademickiej. Konkurencyjność regionu pod względem wiedzy i innowacji jest bardzo ważnym czynnikiem rozwoju. Konkurencyjnym jest taki region, który jest zdolny adaptować się do zmieniających się warunków szybciej niż inne regiony (Bobuchowska, Wojarska 2011). Za R. Drozdowskim (2007) odnotować należy zbieżność pozycji Małopolski w wyżej prezentowanym rankingu i w rankingu prezentującym jakość edukacji. Można ją zanalizować za pomocą rankingu uczelni wyższych tworzonego co roku przez Perspektywy. W najnowszym zestawieniu na pierwszym miejscu plasuje się uczelnia z Małopolski Uniwersytet Jagielloński. W zestawieniu uwzględniono łącznie 10 uczelni z terenu województwa (na łączną liczbę 83). Są to, poza wspomnianym powyżej liderem rankingu: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (5 miejsce wśród wszystkich 43

44 uczelni), Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie (36 miejsce), Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie (38 miejsce), Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki (39 miejsce), Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie (40 miejsce), Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (45 miejsce), Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie (65 miejsce), Krakowska Akademia im. A. Frycza Modrzewskiego (74 miejsce), Akademia Ignatianum w Krakowie (80 miejsce). Liczba ta pozwala zająć Małopolsce drugie miejsce pod względem liczby uczelni w rankingu za województwem mazowieckim z 18 uczelniami. Z kolei Małopolska wyprzedza województwa z 7 uczelniami pomorskie, dolnośląskie i śląskie. Jak widać jakość kształcenia wynikająca z najpopularniejszego rankingu uczelni wyższych jest w województwie małopolskim wysoka, co warunkuje możliwości do rozwoju przedsiębiorczości akademickiej. W obu zestawieniach Małopolska zajmuje 3 miejsce. Jednakże nieuprawnionym jest wysuwanie teorii o mocnych związkach przedsiębiorczości akademickiej z jakością kształcenia. Dowodem są tu dwa województwa: mazowieckie niekwestionowany lider wskaźnika przedsiębiorczości, a dopiero 8 miejsce w jakości edukacji, oraz łódzkie 2 miejsce w jakości edukacji, a dopiero 7 we wskaźniku rozwoju przedsiębiorczości akademickiej. Zbieżność w rozwoju przedsiębiorczości i w jakości edukacji występuje jeszcze w województwie wielkopolskim. Duży potencjał możliwości w przedsiębiorczości akademickiej podkreślają młodzi małopolscy naukowcy, którzy wykorzystując swe badania i wiedzę są aktywni na polu pozyskiwania środków na swoje badania. Dwie jednostki naukowe z Krakowa (na 6 w kraju) uzyskały status Krajowego Ośrodka Naukowego. Są to Krakowskie Konsorcjum Naukowe im. Mariana Smoluchowskiego Materia Energia-Przyszłość (utworzone przez: Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica, Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN w Krakowie, Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN w Krakowie, Wydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego) jak również Konsorcjum Naukowe Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Farmakologii PAN (Sosnowska, Łobejko 2009). Mimo dużych możliwości rozwoju przedsiębiorczości akademickiej w województwie małopolskim nadal należy ją wspierać. Poza uwarunkowaniami regionalnymi i korzystnymi 44

45 tendencjami edukacyjnymi trzeba rozwijać strukturalne mechanizmy wsparcia. Zalicza się do nich przede wszystkim środki na finansowanie, współfinansowanie i promowanie przedsiębiorczości akademickiej, w tym przedsiębiorczości opartej na innowacjach. Przykładami są tu fundusze europejskie, a także fundusze celowe z krajowych środków budżetowych program Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt.: Kreator innowacyjności wsparcie dla innowacyjnej przedsiębiorczości akademickiej oraz fundusze seed-capital (fundusz zalążkowy dedykowany początkującym przedsiębiorcom). Zwiększenie zainteresowania i dostępności szkoleń, które podnoszą kwalifikacje i umiejętności środowiska akademickiego w zakresie przedsiębiorczości, co będzie stanowić podstawę do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy (Banerski 2009). Działania edukacyjne w sferze przedsiębiorczości prowadzą lokalne centra technologii, akademickie inkubatory przedsiębiorczości, biura karier, fundacje czy stowarzyszenia., które podnoszą kwalifikacje i umiejętności środowiska akademickiego w zakresie przedsiębiorczości, będzie stanowić podstawę do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy (Banerski 2009). Rozwój inicjatyw, w postaci firm spin off/spin out, w badanym obszarze będzie skutkował korzyściami zarówno dla osób je tworzących, jak i dla całego regionu. Nie ulega wątpliwości, że największym potencjałem rozwoju przedsiębiorczości akademickiej w województwie małopolskim cechuje się Kraków. Obszar metropolitalny Krakowa jest bowiem naturalnym obszarem koncentracji przemysłów kreatywnych: miejscem wytwarzania innowacji i jednocześnie miejscem zbytu produktów innowacyjnych. Potencjał do wytwarzania innowacji przez miasta i regiony określać można m.in. poprzez: 1) zaangażowanie uczelni lub jednostek naukowych z danego miasta czy regionu we współpracę międzynarodową oraz przez 2) znaczenie publikacji naukowców z danego miasta czy regionu w globalnej nauce, co najczęściej mierzone jest poprzez cytowania publikacji przez innych badaczy (bazy Web of Science, Google Scholar i inne). Z tej perspektywy ośrodki metropolitalne odgrywają rolę wiodącą na świecie. W Polsce, pozycja stolicy Małopolski jest bardzo wysoka. Kraków, po Warszawie, uznać można za najbardziej prężny, zdolny do wytwarzania innowacji ośrodek akademicki w Polsce (Olechnicka, Płoszaj 2009). 45

46 3.2 Charakterystyka beneficjentów i uczestników Beneficjenci W ramach niniejszego badania, oceniono łącznie 21 projektów zrealizowanych przez 17 beneficjentów: spółka Brendson zrealizowała 2 projekty, Centrum Transferu Technologii Medycznych Park Technologiczny zrealizował również 2 projekty a spółka Faber otrzymała dofinansowanie na realizację aż 3 projektów. 2 projekty zostały zrealizowane we współpracy z trzema partnerami. Udział w konkursach w latach obwarowany został szeregiem wymagań merytorycznych. Część z tych wymagań była jednolita we wskazanym okresie. Potencjalny beneficjent musiał wykazać się wiarygodnością w postaci doświadczenia i potencjału instytucjonalnego (kadrowego i finansowego) oraz uzasadnić sposób zarządzania projektem, w tym czytelność i jasność zasad jego realizacji. Tabela nr 7. Forma prawna działalności beneficjentów realizujących projekty w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Forma prawna działalności beneficjenta Liczba beneficjentów Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 1 Spółka cywilna 1 Spółka jawna 1 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 11 Spółka akcyjna 1 Uczelnia wyższa, jednostka naukowa 3 Fundacja 2 Stowarzyszenie 1 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Działalność większości podmiotów realizujących projekty (11 z 21) zorganizowana była w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wydaje się więc, że beneficjenci posiadali wystarczające zabezpieczenie organizacyjne i kapitałowe umożliwiające im sprawną realizację projektów konkursowych. Znaczącą grupę beneficjentów stanowiły uczelnie, jednostki naukowe ale również powołane przez nie podmioty (fundacje bądź spółki), wyspecjalizowane i wspierające uczelnie w realizacji określonych celów badawczych, organizacyjnych bądź dydaktycznych. Poza podmiotami niebędącymi przedsiębiorcami, firmy 46

47 realizujące projekty konkursowe były zasadniczo przedsiębiorstwami zatrudniającymi niewielką liczbę osób. Charakter działalności beneficjentów nie wymaga jednak zatrudniania dużej liczby pracowników a z perspektywy ekonomicznej, racjonalnym jest tymczasowe zatrudnianie zewnętrznych ekspertów bądź trenerów, co często było wykazywane we wnioskach o dofinansowanie w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Należy wskazać, że podstawowym rodzajem działalności beneficjentów była albo szeroko rozumiana działalność badawczo-rozwojowa albo działalność edukacyjna, szkoleniowa czy doradcza. Część z podmiotów realizujących projekty konkursowe (np. uczelnie wyższe) prowadziła jeden i drugi rodzaj działalności. Szczegółową charakterystykę branży podstawowej działalności (według Polskiej Klasyfikacji Działalności) beneficjentów realizujących projekty w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10 przedstawiono w tabeli. Tabela nr 8. Wielkość beneficjentów (przedsiębiorstw) realizujących projekty w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Wielkość beneficjenta (przedsiębiorstwa) Liczba beneficjentów Mikro przedsiębiorstwo 4 Małe przedsiębiorstwo 7 Średnie przedsiębiorstwo - Duże przedsiębiorstwo 4 Nie dotyczy (beneficjenci niebędący przedsiębiorstwami) 6 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Tabela nr 9. Branża podstawowej działalności beneficjentów realizujących projekty w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Rodzaj działalność według Polskiej Klasyfikacji Działalności 2007 Opis Symbol Liczba podmiotów Działalność rachunkowo-księgowa, Doradztwo podatkowe 6920Z 1 Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania Badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk przyrodniczych i technicznych 7022Z Z 3 47

48 Rodzaj działalność według Polskiej Klasyfikacji Działalności 2007 Opis Symbol Liczba podmiotów Badanie rynku i opinii publicznej 7320Z 1 Pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna, gdzie indziej niesklasyfikowana 7490Z 1 Szkoły wyższe 8542B 2 Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane Działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana 8559B Z 3 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10, Główny Urząd Statystyczny. Większość beneficjentów może wykazać się sporym doświadczeniem w prowadzeniu projektów, gdzie w trakcie szkoleń między innymi podnoszone były kompetencje miękkie. Ich doświadczenie nie tylko wynika z rodzaju prowadzonej działalności, ale także z doświadczenia wynikającego z realizacji innych projektów. Potwierdzają to wyniki badania IDI przeprowadzone z beneficjentami. Jako przykład można tutaj podać, wypowiedzi niektórych z respondentów: R1: ( ) to jest pierwszy tego rodzaju projekt prowadzony przez tą jednostkę, także takich szkoleń, takiego doradztwa nakierowanego na zakładanie firm spin out, spin off nie mieliśmy. Mieliśmy tylko szkolenie doradztwa w innym projekcie, które były nakierowane na zakładanie własnych działalności gospodarczych, ale nie było to tak bardzo nastawione na tego typu działalności. R8: ( ) z racji powierzonych nam obowiązków i zakresu naszej pracy realizowaliśmy różnego rodzaju, czy to szkolenia, najpierw we własnym zakresie, ale również korzystaliśmy z projektów, czyli z możliwości dofinansowania i bodajże cztery takie projekty, żeśmy już zrealizowali dotyczące przygotowania do założenia działalności ( ) R9: ( ) jesteśmy firmą, która realizuje projekty w całej Polsce. Jeśli chodzi o projekty spinoffowe, to one były realizowane przez nas również w województwie wielkopolskim, zachodniopomorskim, również w województwie podlaskim, warmińsko-mazurskim, ( ) mazowieckie również. Oceniane konkursy dotyczyły wsparcia działalności spin off/out w województwie małopolskim. Należy podkreślić, że w dokumentacji konkursowej zapisano wymóg lokalizacji siedziby beneficjenta w województwie. Dla beneficjentów spoza województwa określono 48

49 natomiast konieczność utworzenia biura projektu w Małopolsce. Nie dziwi zatem fakt, że większość projektów przygotowana była przez beneficjentów mających siedzibę w województwie małopolskim, przede wszystkim w Krakowie. Aż 12 spośród wszystkich 21 projektów zostało zrealizowanych przez podmioty posiadające siedzibę w stolicy Małopolski. Co bardziej charakterystyczne, praktycznie wszyscy beneficjenci (z wyjątkiem Agencji Komunikacji Marketingowej InterActiv) posiadali siedziby w dużych miastach regionu i Polski: w Warszawie (3 projekty zrealizowane przez 2 beneficjentów), Nowym Sączu, Rzeszowie, Sopocie i Toruniu (po 1 beneficjencie z każdego z wymienionych miast) Partnerzy beneficjentów Każdy z opisywanych konkursów (POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10) na projekty realizowane w ramach Priorytetu VIII PO KL , w ramach Działania 8.2 (Transfer wiedzy), Poddziałania (Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw) dopuszczał realizację projektu w partnerstwie. W dokumentacji konkursowej nie ma żadnych wskazań, co do partnerów projektu, gdyż za całość jego realizacji odpowiada podmiot, z którym podpisywana jest umowa na realizację, czyli beneficjent. Projekt zostanie uznany za partnerski, gdy będzie spełniał wymagania określone ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Według Art. 28a wspomnianej ustawy: partnerzy w projekcie to: podmioty wnoszące do projektu zasoby ludzkie, organizacyjne, techniczne lub finansowe, realizujące wspólnie projekt (Dz.U. 2006, Nr 227, poz. 1658). Partnerstwo musi być zgodne z zasadami opisanymi w dokumencie Zakres realizacji projektów partnerskich, opracowanym przez Instytucję Zarządzającą Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wszystkie badane podmioty składały wnioski konkursowe przed zmianą wspomnianego dokumentu, która miała miejsce 20 grudnia 2011 roku. Zgodnie z badaną dokumentacją konkursową umowa partnerska powinna zawierać m.in.: 1) cel partnerstwa, 2) obowiązki partnera wiodącego (lidera projektu beneficjenta), 3) zadania i obowiązki partnerów w związku z realizacją projektu, 4) plan finansowy w podziale na partnerów oraz zasady zarządzania finansowego, 5) zasady komunikacji i przepływu informacji w partnerstwie, 6) zasady podejmowania decyzji w partnerstwie, oraz 7) sposób monitorowania i kontroli projektu. W dokumentacjach konkursowych zawarte są również obostrzenia dotyczące zasad partnerstwa. Należy do nich zakaz zawierania 49

50 partnerstwa między podmiotem i jego jednostką podległą (nie dotyczy jednostek, które posiadają odrębną osobowość prawną) oraz zakaz partnerstwa między podmiotami, z których jeden z nich posiada ponad 50% udziałów drugiego podmiotu. Jedynie 2 spośród 21 poddanych analizie projektów zrealizowane zostały w partnerstwie z innymi podmiotami. Partnerstwo to miało charakter komplementarny (współpraca spółki Faber Consulting ze spółką Energa Obrót) bądź synergiczny (współpraca Centrum Transferu Technologii Medycznych Park Technologiczny Sp. z o.o. z Akademickim Inkubatorem Przedsiębiorczości Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica w Krakowie oraz Akademickim Inkubatorem Przedsiębiorczości Politechniki Krakowskiej im. T. Kościuszki). W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której przedsiębiorstwo branży energetycznej zainteresowane jest rozwinięciem współpracy z sektorem badawczorozwojowym. Co ciekawe, projekt realizuje wspólnie z firmą konsultingową, na dodatek w roli partnera. W drugim z wymienionych projektów mamy do czynienia ze współpracą trzech spółek utworzonych przez Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie oraz dwie krakowskie uczelnie, celem wsparcia inicjatyw z zakresu przedsiębiorczości akademickiej. Katalog obowiązków partnera podzielić można na trzy kategorie działań: 1) wsparcie beneficjenta w działaniach nadzorczo-koncepcyjnych, 2) działania administracyjne (prowadzenie punktu obsługi projektu, promocja projektu i inne działania o charakterze administracyjnym jak podpisywanie umów, rozliczenia i sprawozdawczość) i 3) działania operacyjne (rekrutacja i selekcja uczestników projektu, kontraktowanie ekspertów i trenerów czy przygotowanie materiałów szkoleniowych). W projekcie realizowanym przez spółkę Faber obowiązki partnera skoncentrowane były przede wszystkim na współudziale w nadzorze merytorycznym i koncepcyjnym nad realizacją projektu. Partner odpowiedzialny był również za rekrutację i selekcję uczestników szkoleń. Natomiast, obowiązki partnerów w projekcie realizowanym przez spółkę Centrum Transferu Technologii Medycznych Park Technologiczny miały raczej charakter administracyjny i operacyjny. Analiza wyników badania CATI, przy uwzględnieniu danych dotyczących opinii respondentów na temat użyteczności form wsparcia oferowanych w projektach oraz informacji dotyczących tego czy dany projekt był realizowany w partnerstwie wskazywały na to, że równice jakie pojawiały się w ocenach użyteczności nie były istotne statystycznie. 50

51 Liderzy projektów, które realizowane były w partnerstwie jako, kryterium wyboru partnerów podawali w wywiadach IDI głównie powody merytoryczne, w tym doświadczenie partnerów w realizacji tego typu działań jak szkolenia i doradztwo. Innym powodem były dodatkowe korzyści płynące z partnerstwa jak ułatwienie dotarcia do grupy docelowej projektu (w przypadku uczelni). Świadczyć o tym mogą następujące wypowiedzi respondentów: R2: Przede wszystkim myślę, że kwestie zarówno merytoryczne, czyli i doświadczenie i przygotowanie do prowadzenia tego typu projektów przez partnerów, a wiadomo, że to są jednostki dużych uczelni, z dużym potencjałem. Na pewno ważną kwestią był dostęp do potencjalnych beneficjentów, czytaj naukowców. Jeżeli mamy uczelnie zaangażowane w projekt wymyśleliśmy sobie w ten sposób, z resztą słusznie, że automatycznie będzie nam łatwiej pozyskać, tak naprawdę kadrę z tychże uczelni i to się potwierdziło doświadczenie i możliwości, płynność finansowa, ponieważ przy realizacji projektu trzeba się przygotować na to, że te transze trochę z opóźnieniem przychodzą, a tego typu jednostki właśnie jak uczelnie wyższe mogą liczyć na wsparcie ze strony uczelni. Beneficjenci, których projekty realizowane były w partnerstwie pozytywnie się wypowiadają na temat realizacji projektu przy udziale innego podmiotu. Realizacja projektu w partnerstwie nie tylko pomogła w samym jego przebiegu (np. pomoc przy rekrutacji uczestników szkoleń i doradztwa), ale także przy działaniach logistycznych przed realizacją samych szkoleń (pomoc w dotarciu do kadry szkoleniowo doradczej). Jako przykład można tutaj podać fragmenty przeprowadzonych wywiadów IDI: R1: (...) Znaczy, jak najbardziej pozytywnie. Myślę, że nasze wspólne doświadczenia pomogły trochę sprawniej realizować, czy szkolenia, czy doradztwo, także jak najbardziej myślę, że partnerstwo bardzo dobrze wpływa. Myślę, że przy poszukiwaniu na przykład doradców, czy szkoleniowców, oczywiście byliśmy zobowiązani do badania rynku, że tak powiem, rozpoznaniu rynku, przy poszukiwaniu osób, które realizowały te usługi, natomiast można było liczyć na to, że ktoś nam polecał kogoś, na przykład mówił, gdzie warto szukać informacji na temat też cen takich usług, także no myślę, że to jest jedna, z takich rzeczy właśnie. R2: Myślę, że tutaj bardzo pozytywnie, z racji tego, że my będąc spółką jeszcze utworzoną przez szpital, bo my jesteśmy spółką, jakby tego środowiska medycznego mającą oczywiście dostęp swój do jednostek naukowych, natomiast na pewno zwiększyło to jakość i efektywność dotarcia z informacją o samym projekcie, a następnie jakby prowadzenia tego projektu w oparciu o potencjał uczelni, z którymi myśmy współpracowali, czyli oceniam bardzo wysoko, jakby efektywność projektu prowadzonego razem z uczelniami. 51

52 Niską liczbę projektów partnerskich można ocenić negatywnie. Wydaje się bowiem, że efektywne szkolenia z zakresu zakładania i prowadzenia działalności typu spin off/out powinny być wyrazem partnerstwa świata biznesu i nauki. Tego typu partnerstwo nie wystąpiło w żadnym przypadku. Wydaje się, że może to być jedna z wielu przyczyn niezwykle niskiej efektywności wszystkich zrealizowanych projektów. Z drugiej strony, tzw. inkubatory przedsiębiorczości czy akceleratory biznesu oraz centra innowacji i transferu technologii powinny być beneficjentem lub ważnym partnerem projektów dotyczących rozwoju przedsiębiorczości akademickiej. Większość znaczących, wymienionych wcześniej publicznych uczelni angażuje się w tego typu działalność: samodzielnie (Uniwersytet Jagielloński, Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Krakowska czy Uniwersytet Rolniczy) lub wykorzystując swoje fundacje (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) tworzy spółki lub wyodrębnia w swych strukturach jednostki promujące i wspierające przedsiębiorczość akademicką w Krakowie i województwie małopolskim. Warto podkreślić, że wśród kilkunastu podmiotów utworzonych przez krakowskie uczelnie, w projekty spin off/out zaangażowanych było w roli beneficjentów lub partnerów aż 5 podmiotów. Dodatkowo, jeden z projektów realizowany było przez jednostkę naukową Polskiej Akademii Nauk Instytut Fizjologii Roślin im. F. Górskiego. Wydaje się więc, że potencjał naturalnego środowiska rozwoju akademickiej przedsiębiorczości został w województwie małopolskim dobrze wykorzystany. Choć wyłącznie dwa projekty zrealizowano w partnerstwie, to jeden z nich był przykładem współpracy międzyuczelnianej. Z perspektywy rozwoju przedsiębiorczości akademickiej celowym byłoby poszukiwanie narzędzi skłaniających do współpracy branżę konsultingową (doświadczenie w szkoleniu i motywowaniu) z centrami wspierającymi przedsiębiorczość akademicką a utworzonymi przez uczelnie wyższe (doświadczenie w promowaniu i rozwijaniu przedsiębiorczości akademickiej) Uczestnicy Zgodnie z danymi Podsystemu monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego (PEFS), w projektach dedykowanym tworzeniu firm spin off/spin out. objęto wsparciem łącznie 1728 osób. Zdecydowanie większą część uczestników analizowanych projektów stanowiły osoby nieaktywne zawodowo, uczące się (aż 58,3% uczestników projektu). Analizując wiek wskazanej grupy osób założyć można, że w głównej mierze stanowią ją studenci kończący studia I stopnia, jak również studenci studiów II stopnia i niepracujący 52

53 studenci studiów doktoranckich. Wśród osób zatrudnionych dofinansowane projekty cieszyły się zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem. Na podstawie danych z PEFS trudno jednoznacznie stwierdzić, czy w tej grupie dominowali już zatrudnieni studenci kończący studia II stopnia, czy rozpoczynający karierę naukową i jednocześnie zatrudnieni doktoranci, czy wreszcie najmłodsi asystenci pracujący na małopolskich uczelniach. Szczegółowe dane dotyczące statusu zawodowego i wieku uczestników ocenianych projektów zaprezentowano w poniższej tabeli. Tabela nr 10. Charakterystyka demograficzna uczestników projektów. Sytuacja zawodowa a wiek uczestników. Wiek w momencie przystąpienia do projektu Ogółem Osoby nieaktywne zawodowo, uczące się Osoby zatrudnione, ogółem Liczba % Liczba % Liczba % Razem , , , lat 83 4,8 79 7,8 3 0, lat , ,3 57 8, lat , , , lat ,5 85 8, , lat 91 5,3 23 2, , lat 78 4,5 3 0, ,8 36 lat i więcej 169 9,8 8 0, ,6 Źródło: Dane z Podsystemu monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Uwaga: W tabeli pomięto prezentację danych dotyczących pozostałych grup osób (bezrobotnych i nieaktywnych zawodowo ale nieuczących się), które wzięły udział w projekcie. Autorom zależało na wskazaniu dwóch subpoluacji najważniejszych z perspektywy analizy przedsiębiorczości akademickiej: zatrudnionych (prawdopodobnie pracowników wyższych uczelni) oraz nieaktywnych zawodowo, uczących się (prawdopodobnie studentów). Ponieważ projekty kierowane były do studentów, doktorantów, absolwentów i pracowników naukowych małopolskich uczelni, nie dziwi fakt, że zdecydowana większość uczestników projektu była mieszkańcami województwa małopolskiego (84,0% badanej populacji). Pozostała część uczestników pochodziła z województw ościennych: podkarpackiego, śląskiego i w mniejszym stopniu świętokrzyskiego (łącznie 11,1%). Osoby zamieszkałe w innych regionach Polski stanowiły znikomą część analizowanej populacji uczestników, wspieranych w ramach ocenianych projektów. Co ciekawe, analizując 53

54 przestrzenny rozkład miejsc zamieszkania uczestników projektów w skali województwa małopolskiego warto podkreślić koncentrację badanej populacji w Krakowie (53,4% uczestników) i jego obszarze metropolitalnym powiatach bocheńskim, krakowskim, myślenickim, proszowickim i wielickim, w których łącznie ze stolicą Małopolski zamieszkiwało 65,1% uczestników projektów. Można zatem wnioskować, że projekt miał znacząco ograniczony zasięg przestrzenny. Wśród uczestników projektów zamieszkałych w Małopolsce większość stanowili mieszkańcy miast. Zdecydowała o tym przede wszystkim bardzo liczna grupa osób zameldowanych w Krakowie. Co ciekawe, w przypadku uczestników zamieszkałych na stałe w innych województwach, proporcje między mieszkańcami miast i wsi były zdecydowanie bardziej równomierne. Tabela nr 11. Charakterystyka geograficzna uczestników projektów. Województwo, w którym zamieszkują uczestnicy a charakter miejsca zamieszkania (miasto/wieś). Województwo Ogółem Miasto Wieś Liczba % Liczba % ogółem Liczba % ogółem Razem , , ,3 dolnośląskie 10 0,6 9 90,0 1 10,0 kujawsko-pomorskie 4 0,2 2 50,0 2 50,0 lubelskie 26 1, , ,3 lubuskie 2 0, ,0 - - łódzkie 10 0,6 6 60,0 4 40,0 małopolskie , , ,8 mazowieckie 11 0,6 8 72,7 3 27,3 opolskie 3 0, ,0 - - podkarpackie 84 4, , ,8 podlaskie 9 0,5 7 77,8 2 22,2 pomorskie 1 0, ,0 śląskie 70 4, , ,4 świętokrzyskie 36 2, , ,0 warmińsko-mazurskie 3 0,2 2 66,7 1 33,3 54

55 Województwo Ogółem Miasto Wieś Liczba % Liczba % ogółem Liczba % ogółem wielkopolskie 6 0,3 3 50,0 3 50,0 zachodniopomorskie 2 0, ,0 - - Źródło: Dane z Podsystemu monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Tabela nr 12. Charakterystyka geograficzna uczestników projektów. Powiat woj. małopolskiego, w którym zamieszkują uczestnicy a charakter miejsca zamieszkania (miasto/wieś). Powiat Ogółem Miasto Wieś Liczba % Liczba % ogółem Liczba % ogółem Razem , , ,3 woj. małopolskie , , ,8 m. Kraków , ,0 - - m. Nowy Sącz 29 1, ,0 - - m. Tarnów 30 1, ,0 - - bocheński 32 1, ,0 8 25,0 brzeski 11 0,6 2 18,2 9 81,8 chrzanowski 64 3, , ,3 dąbrowski 2 0,1 1 50,0 1 50,0 gorlicki 19 1,1 8 42, ,9 krakowski 92 5, , ,0 limanowski 21 1,2 3 14, ,7 miechowski 4 0, ,0 myślenicki 29 1, , ,7 nowosądecki 30 1,7 7 23, ,7 nowotarski 13 0,8 4 30,8 9 69,2 olkuski 22 1, ,3 5 22,7 oświęcimski 21 1, ,0 4 19,0 proszowicki 8 0,5 2 25,0 6 75,0 55

56 Powiat Ogółem Miasto Wieś Liczba % Liczba % ogółem Liczba % ogółem suski 10 0,6 3 30,0 7 70,0 tarnowski 19 1,1 6 31, ,4 tatrzański 13 0,8 7 53,8 6 46,2 wadowicki 21 1, , ,4 wielicki 41 2, , ,3 Źródło: Dane z Podsystemu monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Uwaga: W bazie PEFS, w przypadku pięciu uczestników zamieszkałych na terenie powiatów grodzkich, błędnie podano, że są mieszkańcami obszarów wiejskich. Jak pokazują wyniki badań CATI w analizowanych projektach brały udział osoby związane ze środowiskiem akademickim. Najliczniejszą grupę wśród respondentów badania stanowiły osoby, które w trakcie udziału w projekcie posiadały status studenta (48,50%). Kolejną grupą pod względem liczebności byli pracownicy naukowi i dydaktyczno-naukowi. Wykres nr 1. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jaki był Pani(a) status w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Wśród 179 przepytanych w CATI studentów przeważały osoby uczące się na ostatnich latach studiów (4 i 5 rok). 56

57 Wykres nr 2. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jaki był Pani(a) status w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie? - rok studiów, na którym znajdowali się studenci w czasie trwania projektu, N=179, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Pod względem płci liczniejszą grupą wśród badanych były kobiety, stanowiący 52,30% ogółu badanych uczestników projektów z Poddziałania Wykres nr 3. Płeć respondentów, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Posiadanie stopnia niepełnosprawności zadeklarowało 1,60% spośród wszystkich respondentów objętych badaniem CATI. 57

58 Wykres nr 4. Niepełnosprawność, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Pod względem typu uczelni, z którą związany był respondent biorący udział w badaniu CATI, najliczniejszą reprezentowaną grupę stanowiły osoby związane z uniwersytetami (53,40%). Najmniejszy odsetek stanowiły osoby związane z państwowymi wyższymi szkołami zawodowymi (1,60%). Szczegółowy rozkład odpowiedzi respondentów przedstawia poniższy wykres. Wykres nr 5. Związanie respondentów z typem uczelni podczas uczestnictwa w projekcie, N=369, w % 5 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 5 W cześć odpowiedzi akademia 20,30% mogą być zawarte takie wskazania jak Akademia Górniczo Hutnicza, która ma obecnie status uniwersytetu. 58

59 Pod względem lokalizacji uczelni, z którą związani byli uczestnicy projektów, w znacznym stopniu przeważają szkoły wyższe z Krakowa (94,00% wskazań). Wśród uczestników projektów najliczniejszą grupę stanowili mieszkańcy miast (82,90%). Tabela nr 13. Lokalizacja uczelni, N=369, w % Lokalizacja uczelni % N Kraków 94,00% 346 Chrzanów 3,30% 12 Nowy Sącz 0,80% 3 Skawina 0,50% 2 Warszawa 0,50% 2 Tarnów 0,30% 1 Toruń 0,30% 1 Wrocław 0,30% 1 Oświęcim 0,30% 1 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Tabela nr 14. Wiek respondentów, N=369, w % Wiek % N Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o ,80% ,80% ,75% ,30% ,80% ,15% ,80% ,30% 1 Brak odp. 0,30% 1 SUMA 100,00% Informowanie i rekrutacja do projektu zainteresowanie, przebieg Powszechnie stosowanym narzędziem promocji była witryna internetowa projektu, której utworzenie zaplanowali wszyscy beneficjenci. Wśród innych, najpopularniejszych kanałów promocyjnych wyróżnić trzeba drukowane materiały promocyjne (głównie plakaty i ulotki) oraz reklamę w tradycyjnych mediach (głównie w prasie lokalnej). Na szczególną uwagę zasługuje natomiast znaczące stosowanie przez beneficjentów narzędzi marketingu bezpośredniego oraz wszelakich imprez promocyjnych (konferencji, seminariów czy spotkań). Wydaje się, że w przypadku promowania przedsiębiorczości akademickiej 59

60 i konkretnych projektów z nią związanych, tego typu działania ukierunkowane bezpośrednio na odbiorcę przekazu promocyjnego, mogły odznaczać się znaczącą skutecznością. Respondenci CATI wskazywali na to, że najczęściej dowiadywali się o projekcie z ogłoszeń i reklamy zamieszczane za pośrednictwem portali internetowych (33,30%), a także informacje uzyskiwane od znajomych (32,50%). W 23,80% przypadków istotną rolę odegrały źródła uczelniane, czyli Uniwersytecki System Obsługi Studentów (USOS), strony www uczelni oraz współpracownicy. Blisko 1/5 badanych uczestników (20,90%) informacje o projekcie uzyskała z plakatów informacyjnych. Mniejszą rolę odegrały ulotki, bezpośrednie spotkania z przedstawicielami beneficjentów, prasa, radio oraz telewizja. Wykres nr 6. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie W jaki sposób dowiedział(a) się Pan(i) o możliwości udziału w projekcie?, N=369, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Wywiady IDI z beneficjentami potwierdzają informacje dotyczące wykorzystywanych kanałów i form dotarcia do potencjalnych uczestników projektu. Dodatkowo respondenci wywiadów IDI, wskazują na współpracę z uczelniami, biurami karier, inkubatorami przedsiębiorczości w dotarciu do potencjalnych uczestników. Była to forma, która stanowczo ułatwiała rekrutację uczestników, co potwierdzają następujące wypowiedzi respondentów: 60

61 R1: ( ) kampania reklamowa, mieliśmy swoją własną stronę internetową, były ulotki dystrybuowane podczas rekrutacji, plakaty, drogą pantoflową można powiedzieć ( ) R3: ( ) jak to zwykle bywa były akcje plakatowania przed różnymi eventami, typu konferencje, bądź rekrutacja na szkolenia właśnie, mailing do instytucji, które tutaj działają z nauką, czyli tak naprawdę, też również do dziekanatów, do różnych, do rektoratów. Tak, do biur karier na uczelniach, do takich instytucji, które tam działają obok uczelni, a są takimi, na przykład inkubatory przedsiębiorczości o tym podobne instytucje, no to one nam bardzo pomagały w takich sprawach, ponieważ no mają bazy danych osób, które są zainteresowane przedsiębiorczością akademicką. Oczywiście kontakty osobiste, no i nasze bazy, które już wypracowane były w poprzednich projektach. R4: Przede wszystkim media, prasa, bezpośredni kontakt z uczelniami, instytucjami naukowymi. No to media, prasa. Znaczy mieliśmy informacje, tak na stronie internetowej firmy pierwsza rzecz, druga kontakty z uczelniami i umieszczanie ogłoszeń na tablicach informacyjnych, a także wysyłanie mailingu przez władze uczelni do studentów, po to, żeby ich rekrutować, kontaktowaliśmy się z inkubatorami przedsiębiorczości w ramach uczelni, które też miały informować, ogłoszenia prasowe też były w prasie lokalnej i no tez kontakty wynikające z przeszłości, czyli gdzieś tam współpraca z uczelniami, z różnymi koordynatorami też dawaliśmy tam informacje po to, żeby oni w swoim gronie, otoczeniu uczelnianym, no zapraszali do udziału w projekcie Dużą rolę w procesie działań informatyczno-promocyjnych odegrały źródła elektroniczne, w tym witryny internetowe projektów i reklamy zamieszczane za pośrednictwem portali internetowych (opinie respondentów badania CATI). Na ten fakt wskazują zarówno respondenci badania CATI jak i IDI. Tradycyjne metody, takie jak drukowane materiały promocyjne i reklamy zamieszczane w prasie lokalnej też spełniły swoje zadanie. Skutecznym rozwiązaniem są również narzędzia marketingu bezpośredniego oraz organizowanie imprez, konferencji i seminariów. Nie można zapomnieć również o tym, że duży udział w przekazywaniu informacji odegrała tak zwana poczta pantoflowa czyli przekazywanie informacji przez znajomych. Kryteria rekrutacji zamieszczone we wnioskach o dofinansowanie poszczególnych projektów odnosiły się przede wszystkim do statusu zawodowego uczestników. Warto przypomnieć, że zgodnie z dokumentacją konkursową, uczestnikami projektów mogli być pracownicy naukowi jednostek naukowych, pracownicy naukowi i naukowo-dydaktyczni uczelni wyższych, doktoranci, studenci i absolwenci uczelni wyższych, zamierzający rozpocząć własną działalność gospodarczą typu spin off lub spin out. Powyższe kryterium zostało uwzględnione we wszystkich 21 projektach, które uzyskały dofinansowanie. Dodatkowo, 61

62 w aż 14 analizowanych wnioskach założono, że istotnym kryterium rekrutacji będzie kryterium płci. Najczęściej podawano konkretną liczbę lub odsetek kobiet, które powinny zostać przeszkolone. W niektórych wnioskach wskazywano na minimalny odsetek kobiet (ewentualnie minimalny odsetek mniej licznej płci pod względem liczby zgłoszeń), które powinny wziąć udział w programach. W 3 wnioskach zakładano natomiast, że brak określenia liczebności poszczególnych płci w projekcie skutkować będzie równością szans uczestnictwa bez względu na płeć. W przypadku projektu realizowanego przez Fundację Rozwoju Kina założono, że płeć będzie kryterium rekrutacji a jednocześnie zapisano ideę równości szans uczestnictwa. Według osób, które korzystały ze wsparcia oferowanego w ramach Poddziałania najczęstszym kryterium udziału w projektach była przynależność do określonej grupy docelowej (57,50%). Mimo iż jednym z kryterium dostępu było zamieszkanie, uczenie się lub zatrudnienie w województwie małopolskim jedynie 51,20% respondentów podawała to jako kryterium rekrutacyjne. Często jako kryterium przyjmowano również chęć założenia działalności gospodarczej typu spin off/spin out (43,60%). Według respondentów w 22,80% o zakwalifikowaniu do projektu decydowała kolejność zgłoszeń, natomiast w 4,10% przypadków o kwalifikacji decydowała ocena pomysłu na biznes. 5,70% badanych nie zna kryteriów rekrutacji do projektu, w którym wzięła udział. Dane uzyskane z badania CATI wskazują na to, że respondentom brakuje wiedzy na temat kryteriów na podstawie których byli rekrutowania do projektu. Szczegółowe odpowiedzi badanych przedstawia poniższy wykres. 62

63 Wykres nr 7. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jakie były kryteria rekrutacji do projektu?, N=369, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Zainteresowanie projektem wśród potencjalnych uczestników było według beneficjentów (IDI) średnie. Nie udało się uniknąć problemów związanych z rekrutacją. Problemy te wiązały się z trudnościami w przebiciu się z informacją o projekcie. Projektodawcy jako działania zaradcze stosowali tutaj dodatkowe działania promocyjne, w tym bezpośrednie kontakty z potencjalnymi uczestnikami w celu przybliżenia istoty projektu. Innym problemem jaki pojawił się w trakcie rekrutacji było to, że dużo zgłoszeń musiało być odrzucanych z powodu niespełniania kryteriów rekrutacyjnych. Zainteresowanie oraz problemy napotkanie podczas rekrutacji przedstawiają następujące wypowiedzi respondentów (IDI): R4: Można powiedzieć tak, że zainteresowanie było generalnie średnie, tak? Natomiast ono się zwiększało wraz z tym, jak myśmy wyjaśniali, co jest istotą projektu, bo samo ogłoszenie niewiele mówi, natomiast możliwości jakie dawał projekt, jak tym uczestnikom robiliśmy zebrania i przedstawialiśmy, jak to wygląda, no to oni się bardziej przekonywali do tego, tak? Ta wiedza, zaangażowanie, chęć do uczestnictwa w projekcie wzrastała, więc można generalnie przyjąć jako średnie, tak? R8: Tak, jak już powiedziałam wcześniej, po prostu najgorzej, jeśli chodzi o zainteresowanie, no to było, wśród tych pracowników naukowych, ale w ogóle średnio, to było myśmy 63

64 wyliczyli, że 4 osoby na jedno miejsce, czyli nie było tak źle. Uważamy, że było duże zainteresowanie ( ) R9: Przede wszystkim przeważnie jest tak, że zainteresowanie jest duże, ale u osób, które się nie kwalifikują. W opinii respondentów, pierwszy kontakt może być kluczowy i w momencie kiedy przekaz nie będzie na tyle atrakcyjny dla potencjalnych uczestników projektów, to późniejsze działania w celu ich pozyskania mogą być bezskuteczne. 3.4 Rodzaje/formy wsparcia w ramach Poddziałania Formy wsparcia dostępne w konkursach W województwie małopolskim, w latach , w ramach Poddziałania zorganizowano 4 konkursy. Po jednym w latach 2008 i 2009 oraz dwa w roku Zgodnie ze Szczegółowym Opisem Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w ramach Poddziałania nadrzędnym celem projektów konkursowych jest wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw. Poza tym, w powyższym dokumencie określono 6 głównych typów wsparcia, które w odniesieniu do analizowanych konkursów zaprezentowano w poniższej tabeli. Tabela nr 15. Główne typy wsparcia określone w Szczegółowym Opisie Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , opisane w dokumentacji konkursowej POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Promowane typy wsparcia 2008/I 2009/I 2010/I 2010/II Staże i/lub szkolenia praktyczne dla pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych. Staże i/lub szkolenia praktyczne dla pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych, naukowo-dydaktycznych i dydaktycznych uczelni w przedsiębiorstwach Tymczasowe zatrudnienie w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach wysoko wykwalifikowanego personelu Promocja idei przedsiębiorczości akademickiej, w celu komercjalizacji wiedzy i umiejętności zespołu działającego na uczelni lub w jednostce naukowej (firmy typu spin off lub spin out) Szkolenia i doradztwo dla pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych uczelni, doktorantów, studentów i absolwentów uczelni zamierzających rozpocząć własną działalność gospodarczą typu spin off lub spin out

65 Promowane typy wsparcia 2008/I 2009/I 2010/I 2010/II Wsparcie tworzenia i rozwoju sieci współpracy i wymiany informacji między naukowcami a przedsiębiorcami w zakresie innowacji i transferu technologii na poziomie regionalnym i lokalnym, w szczególności poprzez: kampanie informacyjne i imprezy służące kojarzeniu partnerów i promocji transferu wiedzy i innowacji lub rozwój systemu komunikowania się i wymiany informacji Stypendia naukowe i wsparcie towarzyszące (np. szkolenia z zakresu komercjalizacji wiedzy) dla doktorantów kształcących się na kierunkach uznanych za szczególnie istotne z punktu widzenia rozwoju województwa (określonych w RSI) Źródło: Dokumentacja konkursów POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Jak wynika z powyższej tabeli, wskazane formy wsparcia dostępne były w większości konkursów ogłaszanych przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia. Co roku, w każdym z konkursów pojawiały się następujące formy wsparcia: 1) staże i/lub szkolenia praktyczne dla: pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych, oraz dla pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych, naukowo-dydaktycznych i dydaktycznych uczelni w przedsiębiorstwach, 2) Promocja idei przedsiębiorczości akademickiej, w celu komercjalizacji wiedzy i umiejętności zespołu działającego na uczelni lub w jednostce naukowej (firmy typu spin off lub spin out), 3) Szkolenia i doradztwo dla pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych i naukowodydaktycznych uczelni, doktorantów, studentów i absolwentów uczelni zamierzających rozpocząć własną działalność gospodarczą typu spin off lub spin out. Różnorodność dostępnych form wzrastała w kolejnych latach. Najwęższy katalog typów wsparcia dostępny był w konkursie z 2008 roku (3 formy), w konkursie z 2009 roku rozszerzono go do 4, a w obu konkursach ogłoszonych w 2010 roku do 5 typów wsparcia. W wytycznych Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , poza kryteriami horyzontalnymi i merytorycznymi, pojawia się pojęcie szczegółowych kryteriów strategicznych. W badanych materiałach, dotyczących konkursów w ramach Poddziałania w województwie małopolskim, kryteria strategiczne w konkursie z 2008 roku nie zostały określone. Po raz pierwszy pojawiają się one w konkursie POKL/8.2.1/I/09 ogłoszonym 26 czerwca 2009 roku. Pierwsze z nich wyraźnie premiuje projekty dotyczące przedsiębiorstw typu spin off/spin out. Zakłada ono realizację szkoleń i doradztwa w zakresie rozpoczynania własnej działalności gospodarczej typu spin off lub spin out w obszarach wskazanych w Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Małopolskiego tj. 1) inżynieria 65

66 środowiska wraz z projektowaniem architektonicznym i przemysłowym, 2) infrastruktura techniczna i transport, 3) ochrona środowiska i krajobrazu, 4) energetyka odnawialna, 5) inżynieria materiałowa wraz z technologiami i technikami odlewniczymi oraz hutniczymi, 6) technologie i techniki inżynierii chemicznej, 7) technologie i techniki w budownictwie, 8) ochrona zdrowia, przemysł uzdrowiskowy, rekreacja i turystyka, 9) technologie medyczne, 10) biologia i biotechnologia, 11) edukacja w kształtowaniu kultury innowacji, 12) technologie i techniki informacyjne. Powyższe szczegółowe kryterium strategiczne uważa się za spełnione, gdy projekt zakłada wyłącznie realizację szkoleń i doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej we wskazanych obszarach. Drugim kryterium strategicznym jest założenie, że projekt jest komplementarny z operacjami zrealizowanymi bądź realizowanymi w Działaniu 2.2 w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (MRPO). Premiuje ono więc te projekty, które są spójne z działaniami w ramach MRPO. Kryterium to miało zastosowanie do projektów, które zakładały realizację pierwszego typu operacji tj. staży i szkoleń praktycznych dla: - pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych - pracowników naukowych jednostek naukowych oraz pracowników naukowych i naukowodydaktycznych uczelni w przedsiębiorstwach. Warunkiem spełnienia kryterium było złożenie wniosku o dofinansowanie projektu oraz jego pozytywna ocena zakończona wpisem na Listę projektów podstawowych objętych dofinansowaniem w ramach Działania 2.2 (Schemat A i/lub B) MRPO. Kryterium było weryfikowane na podstawie zapisów we wniosku oraz Listy projektów podstawowych objętych dofinansowaniem w ramach Działania 2.2 (Schemat A i/lub B) MRPO). W konkursach POKL/8.2.1/I/10 z 6 stycznia 2010 roku i POKL/8.2.1/II/10 z 16 sierpnia 2010 roku, poza kryteriami strategicznymi (te pozostały bez zmian w stosunku do 2009 roku), ustalono także dość szczegółowe kryteria dostępu. Przewidywały one obowiązkową realizację w każdym projekcie, typu operacji dotyczącego właśnie prowadzenia szkoleń i doradztwa umożliwiającego uzyskanie wiedzy oraz umiejętności potrzebnych do założenia i prowadzenia działalności gospodarczej typu spin off/spin out. Ponadto udział w szkoleniach i doradztwie musiał być zakończony sporządzeniem przez uczestników biznesplanu, a także uzyskaniem certyfikatu bądź zaświadczenia potwierdzającego uczestnictwo i zakończenie udziału w projekcie. 66

67 Wszystkie wyżej omówione kryteria są zgodne z Regionalną Strategią Innowacji Województwa Małopolskiego, która w punkcie dotyczącym rozwoju kadr sektora B+R zawiera zapis o zwiększeniu zatrudnienia pracowników naukowych w firmach i intensyfikacji prowadzenia w nich staży naukowców. Ponadto Regionalna Strategia Innowacji Województwa Małopolskiego przewiduje wsparcie osób zakładających działalność gospodarczą. W ramach tych działań znalazło się organizowanie szkół przedsiębiorczości, konkursów na pomysły biznesowe, praktyk i staży w start-upach czy też świadczenie usług w ramach akceleratora przedsiębiorczości. Ponadto, zgodnie z Regionalną Strategią Innowacji Województwa Małopolskiego, w regionie planowane jest utworzenie funduszu kapitałowego wspierającego finansowo wdrażanie innowacyjnych pomysłów w praktyce gospodarczej. Kluczową rolą funduszu ma być zwiększanie wartości inwestycji poprzez zaoferowanie atrakcyjnej formy wsparcia dla inwestorów prywatnych, co ma zwiększyć ich aktywność w sektorach uznanych za strategicznie ważne dla rozwoju regionu. Przedsiębiorstwa małopolski, wg Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Małopolskiego, zatrudniają mały odsetek kadry naukowej regionu, z czym wiąże się słabe powiązanie nauki i sektora przedsiębiorstw. W ramach działań strategicznych przewiduje się wparcie firm w zakresie dostępu do wykwalifikowanych kadr sektora badawczo - rozwojowego. Priorytetowym przedsięwzięciem jest także realizacja projektów indywidualnych oraz programu grantowego (granty dla przedsiębiorstw na sfinansowanie staży pracowników naukowych). Na podstawie analizy list rankingowych konkursów Poddziałania ogłaszanych przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie można stwierdzić, że konkursy cieszyły się rosnącym powodzeniem. Ogółem WUP w Krakowie w ramach Poddziałania otrzymał w badanym okresie 111 wniosków. W 2008 roku złożono 8 wniosków (7,20% wszystkich projektów), w (22,52%), a w (70,27%). Widać bardzo dynamiczny (aż 975%) wzrost liczby wniosków w skali całego badanego okresu. Ciekawym zjawiskiem jest fakt, że w każdym z lat odsetek wniosków zaakceptowanych do dofinansowania kształtował się w na bardzo zbliżonym poziomie. W 2008 roku 25%, w 2009 roku 24%, a w 2010 roku 23,1%. Dowodzi to, że niezależnie od liczby składanych wniosków ich jakość utrzymuje się na takim samym poziomie, który umożliwia akceptację blisko co czwartego zgłoszonego projektu. Średnia wniosków 67

68 konkursowych rekomendowanych do dofinansowania dla całego badanego okresu wynosi 23,4%. Tabela nr 16. Liczba złożonych w latach roku wniosków w konkursach w Poddziałaniu Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, w województwie małopolskim. Wnioski o dofinansowanie Rok Złożone Rekomendowane do dofinansowania Na które zawarto umowy Razem Źródło: Listy rankingowe konkursów Poddziałania w latach publikowane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie. Z 26 wniosków pozytywnie ocenionych, do realizacji zostało skierowanych 21 projektów. Pozytywnym zjawiskiem jest znikoma liczba protestów zaledwie 2 na 111 wniosków, w ciągu trzech lat. Oba protesty zostały rozpatrzone negatywnie. Dla porównania dokonano również analizy list rankingowych konkursów ogłaszanych przez instytucje pośredniczące oraz instytucje pośredniczące 2 stopnia w całym kraju (Wojewódzkie Urzędy Pracy, Urzędu Marszałkowskie). Na podstawie tych danych stwierdza się, że zainteresowanie konkursami z Poddziałania w województwie małopolskim należy do najwyższych wśród wszystkich województw w Polsce. Średnia dla kraju wyniosła w 2010 roku blisko 34 wniosków na województwo. Pod względem potencjału dla rozwoju przedsiębiorczości akademickiej mierzonego liczbą uczelni wyższych, województwo małopolskie zajmuje wysokie, choć nie czołowe miejsce w kraju. Natomiast, pod względem złożonych wniosków w omawianych konkursach plasuje się na drugim miejscu w Polsce. Prawdopodobnie, relatywnie nieco mniej liczne uczelnie w województwie małopolskim ogniskują środowisko żywo zainteresowane przedsiębiorczością akademicką. Co ciekawe, bardzo podobne prawidłowości zaobserwowano w przypadku województwa łódzkiego. 68

69 Tabela nr 17. Liczba złożonych w 2010 roku wniosków w konkursach w Poddziałaniu Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w stosunku do potencjału przedsiębiorczości akademickiej mierzonego liczbą uczelni wyższych w 2010 roku. Województwo Liczba wniosków Liczba uczelni wyższych mazowieckie małopolskie łódzkie śląskie kujawsko-pomorskie świętokrzyskie dolnośląskie podkarpackie lubuskie 26 8 lubelskie pomorskie wielkopolskie warmińsko-mazurskie 10 9 zachodniopomorskie opolskie 6 6 podlaskie 2 17 Źródło: Listy rankingowe konkursów Poddziałania z roku 2010 publikowane przez instytucje pośredniczące oraz dane Głównego Urzędu Statystycznego. Widać wyraźnie, że największe zainteresowanie konkursami ma miejsce w czterech województwach, a wśród nich w małopolskim, które plasuje się na drugim miejscu w Polsce (78 wniosków). Pozycję lidera dzierży województwo mazowieckie, gdzie złożono 124 wnioski. Kolejne miejsca w omawianym zestawieniu to województwa, które dzieli niewielka różnica w liczbie podmiotów ubiegających się o realizację projektów. Tuż za województwem małopolskim plasuje się łódzkie (72 wnioski), a następnie śląskie (66 wniosków). W następnym w kolejności regionie kujawsko-pomorskim złożono 33 wnioski. Widać więc znaczną różnicę między czołową czwórką, a pozostałymi województwami. 69

70 3.4.2 Oferowane formy wsparcia oraz tematyka szkoleń i doradztwa Podstawową formą wsparcia udzielaną uczestnikom w ocenianych projektach konkursowych były szkolenia oraz doradztwo, zarówno grupowe, jak i indywidualne. Beneficjenci zaangażowali się również w szeroko pojętą promocję przedsiębiorczości akademickiej, w tym działalności typu spin off/out. Działalność popularyzatorska realizowana była głównie poprzez różnorakie spotkania, seminaria czy konferencje. Warto podkreślić, że w spotkaniach takich często uczestniczyli zarówno przedstawiciele świata biznesu, jak i nauki. Ciekawszym (wydaje się również, że bardziej efektywnym, choć zdecydowanie mniej popularnym) rozwiązaniem były podjęte przez beneficjentów próby przygotowania rozwiązań systemowych, gwarantujących trwałość przepływu informacji pomiędzy środowiskami przedsiębiorców i naukowców. Wskazać należy na następujące propozycje rozwiązań w konkretnych projektach: 1) moderowana platforma do przepływu informacji między środowiskami nauki i biznesu (w ramach projektów realizowanych przez Instytut Fizjologii Roślin im. F. Górskiego Polskiej Akademii Nauk oraz Fundację Rozwoju Kina), 2) system indywidualnych i indywidualnie planowanych spotkań naukowców z przedsiębiorcami (w ramach projektu przygotowanego przez Centrum Transferu Technologii Medycznych Park Technologiczny Sp. z o. o.). Za całkowicie niedocenioną przez beneficjentów formę wsparcia uznać należy praktyki zawodowe, które zostały zaoferowane uczestnikom zaledwie 3 projektów. W ramach analizowanych projektów, respondenci CATI wskazywali na to, że brali udział głównie w szkoleniach (98,60%). 74,80% badanych zadeklarowało, iż skorzystało z doradztwa dotyczącego zakładania i prowadzenia działalności typu spin off/spin out. 70

71 Wykres nr 8. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Na czym polegało Pani/a uczestnictwo w projekcie, N=369, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Tematyka analizowanych projektów była bardzo jednolita. Niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że w kilku wnioskach nie wskazano zagadnień, które (zdaniem autorów) powinny pojawić się w zakresie merytorycznym każdego projektu tego typu. Mowa przede wszystkim o tematyce komercjalizacji wiedzy (brak wskazania tego obszaru w 4 wnioskach o dofinansowanie) oraz o zagadnieniu zakładania i prowadzenia działalności typu spin off/out (brak w jednym wniosku). Tabela nr 18. Tematyka projektów dofinansowanych w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Tematyka konkursowych projektów Liczba projektów Komercjalizacja wiedzy, zarządzanie wdrażaniem innowacji 17 Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej, w tym działalności spin off/out Źródła finansowania działalności gospodarczej, w tym działalności spin off/out Zagadnienia prawne, prawo gospodarcze, ochrona własności intelektualnej, prawo zamówień publicznych Analiza i planowanie strategiczne, biznesplan 21 Marketing, Public Relations 18 Komunikacja interpersonalna, Umiejętność autoprezentacji 7 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. 71

72 Według respondentów badania CATI działania szkoleniowe i doradcze, w których uczestniczyli, najczęściej dotyczyły tworzenia biznes planu własnego przedsiębiorstwa (98,60%), źródeł finansowania działalności (95,10%), zakładania (93,00%) i prowadzenia (88,10%) działalności gospodarczej, a także aspektów prawnych z tym związanych (89,20%). Poruszano także tematykę marketingu (84,60%) oraz komercjalizacji innowacji i wynalazków technologicznych (77,50%), ochrony własności intelektualnej (79.90%) oraz związaną z opodatkowaniem działalności (77,50%). 74,30% respondentów korzystało ze szkoleń i doradztwa w zakresie umiejętności interpersonalnych. Działania realizowane w ramach projektów obejmowały również zagadnienia dotyczące badań rynku, elementów prawa pracy oraz kadr i płac. Blisko połowa badanych (46,10%) miała okazję uzyskać wsparcie dotyczące zarządzania badaniami naukowymi. Tabela nr 19. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jak była tematyka szkoleń i doradztwa, w którzy Pan(i) uczestniczył(a)?, N=369, w % Tematyka szkoleń i doradztwa % N Tworzenie biznes planu 98,60% 364 Źródła finansowania 95,10% 351 Zakładanie działalności gospodarczej 93,00% 343 Aspekty prawne prowadzenia działalności gospodarczej 89,20% 329 Prowadzenie działalności gospodarczej 88,10% 325 Plany marketingowe 84,60% 312 Ochrona własności intelektualnej 79,90% 293 Formy opodatkowania 77,50% 286 Komercjalizacja wynalazków i innowacji technologicznych 77,50% 286 Kształcenie umiejętności interpersonalnych 74,30% 274 Badania rynku 71,30% 263 Elementy prawa pracy 65,00% 240 Kadry i płace 53,40% 197 Zarządzanie badaniami naukowymi 46,10% 170 Inne 2,10% 8 Brak odpowiedzi 0,80% 3 Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Dane pozyskane z badania CATI wskazują na to, że projektodawcy tworząc plany szkoleń uwzględniali w nich przede wszystkim tematykę związaną z praktyką zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej. Takie podejście do szkoleń umożliwiało przekazanie 72

73 uczestnikom projektów informacji, które pozwalały im na podjęcie działań związanych z procedurą zakładania firm oraz ich późniejszego prowadzania Dodatkowe formy wsparcia Na zlecenie Komisji Europejskiej przeprowadzono badania dotyczące barier w tworzeniu przedsiębiorstw typu spin of/spin out. Ich wyniki wskazały, że największe problemy związane są z niską kulturą przedsiębiorczości oraz brakiem przeszkolenia w dziedzinie przedsiębiorczości (Machnik-Słomka 2011). Badania przeprowadzone w Polsce w 2009 roku pokazują słaby rozwój przedsiębiorczości spin out i spin off. Tylko 6% respondentów prowadzi własną firmę (Banerski 2009). Głównymi problemami jest niemożność pogodzenia prowadzenia własnej firmy z pracą naukową oraz słaba wiedza w zakresie przedsiębiorczości. Ten ostatni czynnik pokrywa się z badaniami europejskimi, co świadczy o dużej skali tego zjawiska. Dodatkowo, według 65% badanych, słaba koniunktura w Europie i w Polsce w ostatnich latach nie sprzyja zakładaniu własnego biznesu. Zarówno wśród studentów, jak i kadry naukowej najbardziej pożądanymi szkoleniami są te, z zakresu pozyskiwania funduszy na założenie własnej firmy (wskazania 45% studentów i 39% naukowców). Badania grupy studentów wykazały, że na drugim miejscu plasują się techniki tworzenia biznesplanów (32%), a na trzecim szkolenia z języków obcych (27%). Kolejne miejsca zajmowały następujące tematy: marketing, techniki sprzedaży (20%), problematyka księgowa, podatkowa i finansowa (17%), zarządzanie zasobami ludzkimi (15%), identyfikacja atrakcyjnych pomysłów biznesowych oraz umiejętność nawiązywania kontaktów biznesowych, negocjacje biznesowe (po 14%), Internet w biznesie (11%), działania na rynkach międzynarodowych (10%) oraz biznesplany oparte na innowacjach technologicznych (7%). Natomiast wśród kadry naukowej drugie miejsce zajmują szkolenia z języków obcych (24%), a na trzecim miejscu (23%) są techniki tworzenia biznesplanów (Banerski 2009). Zauważalna jest więc podobieństwo potrzeb ujawnianych przez badanych studentów i naukowców pierwsze trzy potrzeby szkoleniowe w każdej z grup są takie same. Przy tworzeniu modelu biznesowego firmy ważne jest wsparcie uczelni, a największą rolę odgrywa ono w zakresie szkoleń, edukacji, poszukiwania partnerów i doradztwa (Machnik- Słomka 2011). 73

74 Po przeanalizowaniu dostępnej dokumentacji i literatury przedmiotu można wysunąć wnioski, że w projektach z omawianego zakresu powinny znaleźć się następujące formy wsparcia: Pokazanie dobrych praktyk wśród przedsiębiorstw typu spin off i spin out. Najlepszą realizacją tego założenia byłyby projekty zawierające spotkania z przedsiębiorcami znanymi z tworzenia kodeksu dobrych praktyk w biznesie i stosowania go w praktyce (Pałach, Kuta-Pałach 2012). Dobrym pomysłem jest uwzględnienie takich spotkań dla całego personelu zarządzającego, a nie tylko dla prezesa/kierownika. Wymienianie poglądów, wspieranie w stosowaniu dobrych praktyk w biznesie, współpraca w tym zakresie między firmami mogą być wartością dodaną tej formy wsparcia. Uwzględnienie w procedurze konkursowej wymagań dotyczących przekazania uczestnikom wiedzy dotyczącej rodzajów przedsiębiorstw, w tym samozatrudnienia, procedury rejestracyjnej firmy, rodzajów i możliwości opodatkowania oraz tworzenia budżetu i narzędzi monitorujących finanse. Są one według badań o wiele chętniej pożądane przez studentów i naukowców niż szkolenia dotyczące atrakcyjnych pomysłów na biznes (Halik, Kusio, Makowiec 2012). Zawarte w opisywanych szkoleniach treści są wiedzą absolutnie niezbędną dla osób zakładających własną firmę, stąd cieszą się takim zainteresowaniem. Stworzenie projektów wspierających przedsiębiorczość spin off i spin out nie dla rozpoczynających działalność, a na etapie istnienia firmy, w tym pokazanie źródeł i możliwości finansowania działalności przedsiębiorstw, w szczególności działalności innowacyjnej, stworzenie formy stałego doradztwa dostępnego dla firm już działających. Zainwestowanie w wiedzę i praktykę ludzi tworzących organizacje działające w zakresie wsparcia innowacyjności czy transferu technologii w tym promocja kierunków wypracowanych w ramach prac Klubu Rzymskiego 3 grupy podstawowych priorytetów badawczych: nauki informacyjne, biologia i medycyna, materiały i technologie materiałowe (Makowiec, Kusio 2009). Każde inwestycje w działania w podmiotami think tank umożliwiają podniesienie jakości działania ludzi w przedsiębiorstwie, czego pozytywnym skutkiem może być efektywniejsze zarządzania i lepsze wyniki przedsiębiorstwa. 74

75 Stworzenie w projektach modułu (bądź całych osobnych projektów) dotyczącego zwiększania kompetencji w zakresie języków obcych, ze szczególnym naciskiem na profil biznesowy. Warsztaty dotyczące kształcenia umiejętności przywódczych (menedżerskich) i społecznych, z tematyką obejmującą przede wszystkim: rozwój kreatywności, rozwój cech przedsiębiorczych, umiejętność aktywnego słuchania, negocjacje i argumentację swoich racji, autoprezentację, zarządzanie zespołem ludzkim, organizację czasu własnego i czasu podległego zespołu. Promowanie inicjatyw wyjazdów lub wymian międzynarodowych z krajami, w których działalność gospodarcza typu spin off i spin out jest wysoko rozwinięta, i gdzie istotną rolę w budowie gospodarki opartej na wiedzy odgrywa przedsiębiorczość akademicka (Pałach, Kuta-Pałach 2012). Każda współpraca międzynarodowa może owocować pozytywnymi zmianami, poznaniem nowych trendów w zarządzaniu, nawiązaniem szerszej współpracy, wymianą personelu, współpracą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pozyskanie partnera zagranicznego jest wielkim plusem w działalności firmy. Warsztaty i szkolenia dotyczące tworzenia projektów naukowych na wysokim poziomie, z pokazaniem odpowiednich technik pisania projektu, zarządzania nim i osiągania poprzez to pożądanego efektu naukowego i finansowego. Dzięki temu powinno nastąpić odwrócenie negatywnego trendu okazuje się że 90% patentów nigdy nie zostaje wykorzystanych w praktyce (Makowiec, Kusio 2009). Szkolenia z zakresu prawa pracy, kodeksu spółek, ustawy o rachunkowości, ordynacji podatkowej, ustawy o podatku VAT, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto warsztaty z zakresu budżetowania, monitorowania budżetu oraz analizy sprawozdań finansowych. Jak można zauważyć w literaturze przedmiotu, zajęcia tego typu są bardzo pożądane przez potencjalnych uczestników studentów i naukowców (Halik, Kusio, Makowiec 2012). Rozwinięcie pomocy dla osób już działających w sektorze spin off i spin out, którzy swą działalność gospodarczą prowadzą co najmniej rok. Wsparcie dla rozwoju już istniejących firm, tworzenie biznesplanów w oparciu o wypracowane dane, połączone z analizą dotychczasowych działań w firmie, w tym analizą finansową (Banerski 2009). 75

76 Według respondentów IDI, uzasadnionym byłoby również zwiększenie liczby godzin doradztwa indywidualnego. Innymi dodatkowymi formami wsparcia wymienianymi przez badanych była pomoc uczestnikom projektu w skomercjalizowaniu patentu, poprawienie relacji między przedsiębiorcą, a uczelnią, możliwość korzystania z porad specjalistów również po zakończeniu projektu - na etapie zakładania firmy jak również jej funkcjonowania. Respondenci wymieniali także różne koncepcje dofinansowywania pomysłów na rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym koncepcje start up money czy proof of concept. R2: najlepszym dać, tak zwany start up money, czyli jakieś pieniążki, nawet niewielkie na chociażby analizę rynku, na może analizę patent owalności pewnego rozwiązania i tak dalej. Jeżeli pieniądze byłyby niemożliwe, to powinniśmy pomyśleć o tych quasi twardych. Mam tutaj na myśli proof of concept, bo wiele z tych działalności opartych jest na technologiach, albo na ciekawych rozwiązaniach, które faktycznie można komercjalizować w postaci nowych produktów, towarów, czy usług ewentualnie, które na rynku mogą się pojawić. R4: Trochę więcej godzin na to doradztwo indywidualne, czyli zwiększenie tego limitu na doradztwo indywidualne dla każdego, to jest jedna rzecz i druga, która nie wiem, czy to jest akurat, jeśli chodzi o sam projekt, ale wskazywanie na to, żeby lepiej uczelnie były, informować lepiej uczelnie o tym, jakie dają możliwości takie projekty, bo ja stykałem się z takim czymś, że uczestnicy uczestniczyli w tych projektach, natomiast sama uczelnia się tym nie interesowała R8: ( ) możliwość korzystania ze specjalistycznej wiedzy fachowców z prawa, księgowości, marketingu, czy zarządzania, promocji, to by było na pewno. Możliwość oferowania dotacji w ramach wsparcia projektowego, według beneficjentów mogłoby wpłynąć na zainteresowanie uczestnictwem w projekcie osób, które zdeterminowane są do otworzenia działalności gospodarczej. Większa liczba osób, które chciałby uczestniczyć w projekcie również przyczyniłaby się do dobierania uczestników w sposób bardziej wyselekcjonowany. Jeśli chodzi o uczestników projektów, to według 78,00% badanych, oferowane wsparcie szkoleniowo-doradcze było wystarczające. Odmienne zdanie wyraziło 16,80% respondentów. Odczuwane braki dotyczyły przede wszystkim działań praktycznych i warsztatowych, a badani wskazywali również na potrzebę organizacji spotkań z właścicielami firm spin off/spin out w celu poznania dobrych praktyk i podzielenia się doświadczeniami. 76

77 Wykres nr 9. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy w projekcie, w którym Pan(i) uczestniczył(a) zabrakło jakiś działań poza szkoleniami lub doradztwem?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o Wpływ oferowanych form wsparcia na trwałość projektu Na podstawie analizy desk research możliwym było określenie działań podjętych przez beneficjentów na etapie planowania projektów w celu zachowania trwałości efektów wsparcia. Autorzy pragną podkreślić, że skuteczność oferowanych form wsparcia nie ma bezpośredniego związku z trwałością. Projekt może być przecież niezwykle skuteczny w krótkim okresie, nie będąc skutecznym w dłuższej perspektywie. Dodatkowo na trwałość efektów interwencji wpływają również czynniki zewnętrzne np. sytuacja na rynku jak i samo nastawienie uczestnika korzystającego z wsparcia. Szczegółowe wyniki analizy zaprezentowano w poniższej tabeli. Tabela nr 20. Deklarowane przez beneficjentów działania w celu zachowania trwałości efektów wsparcia, w projektach dofinansowanych w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Deklarowany rodzaj działania w celu zachowania trwałości efektów wsparcia Liczba projektów Ogółem 12 Przygotowanie materiałów szkoleniowych, dydaktycznych 1 Utrwalenie nabytej wiedzy poprzez indywidualne zajęcia praktyczne 4 Dostosowanie projektu do potrzeb uczestników 2 Wysoka jakość wsparcia 3 77

78 Deklarowany rodzaj działania w celu zachowania trwałości efektów wsparcia Liczba projektów Współpraca z uczestnikami na rzecz utworzenia działalności spin off/out 5 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Ledwie połowa beneficjentów zadeklarowała w swoich projektach konieczność utrwalenia efektów wsparcia udzielonego uczestnikom. Mimo, że dostosowanie projektu do indywidualnych potrzeb uczestników postulowała zdecydowana większość projektodawców, jednak wyłącznie dwa podmioty wskazały, że personalizacja wpłynąć może na podniesienie trwałości efektów wsparcia. Najbardziej pożądanym działaniem utrwalającym efekty wsparcia była współpraca beneficjentów z uczestnikami na rzecz utworzenia działalności spin off/out, którą zadeklarowało jedynie 5 z 21 beneficjentów. Co ciekawe, beneficjent, który charakteryzował się najwyższą skutecznością szkoleń Agencja Komunikacji Marketingowej InterActive, mierzoną liczbą uruchomionych przez uczestników działalności gospodarczych, nie wskazywał we wniosku jakichkolwiek działań zmierzających do zachowania trwałości efektów wsparcia. Wywiady IDI z beneficjentami wskazują na to, że trwałość projektu została zrealizowana na podstawie przekazanej wiedzy oraz przygotowywanych dokumentów (biznes planów), które przekładają się na bezpośrednie zakładanie firm przez uczestników oraz możliwość skorzystania z innych Poddziałań w celu uzyskania z nich dofinansowania. W jednym przypadku po projekcie została platforma e-learningowa do otwartego korzystania. R2: ( ) wiedza z tego, co wiem i z tego, co nam nasi uczestnicy mówili jest bardzo ważna i wiedza jest kluczową sprawą do założenia działalności gospodarczej. Nawet nie wsparcie dotacyjne, nie wsparcie żadne potem eksperckie, tylko przede wszystkim wiedza, jak to zrobić i jak potem prowadzić, żeby się szybko nie wysypać. To samo, co beneficjenci w ramach działania 6.2 głównie wiedza, mniej pieniądze, ale biznesplany, które są elementem, który zostanie i część osób na podstawie tych biznesplanów firmy utworzy, a część firmy utworzyło już w tym momencie. Na pewno staże, z racji tego, że to, co zostanie w tych firmach, w których byli stażyści, to są gotowe dzieła. R5: Utrzymana jest platforma e-learningowa i ona jest dostępna praktycznie dla wszystkich, czyli te wszystkie kursy e-learningowo każdy kto jest tam zainteresowany może się do nas zgłosić i je sobie przerobić. No pozytywne, tak jak mówiłem, głównym sukcesem tego projektu jest właśnie powstanie paru firm, które się utrzymują i które sobie fajnie radzą. 78

79 Beneficjenci w celu zwiększenia trwałość projektu, już na etapie planowania działań szkoleniowych dużą uwagę poświęcili na dobranie odpowiedniej kadry szkoleniowej. W ich opinii zapewnienie kadry, która potrafiła przekazać wiedzę zarówno teoretyczną (między innymi pracownicy uczelni) jak i wiedzę praktyczną, pozytywnie przekłada się na trwałość przekazywanych treści. W celu weryfikacji wiedzy zdobytej przez uczestników projektów, niektórzy beneficjenci przeprowadzali na zakończenie zajęć egzaminy. Działanie to nie tylko było podyktowane sprawdzeniem informacji jakie nabyły osoby uczestniczące w projektach ale miało również za zadanie utrwalenie tej wiedzy. 3.5 Dostosowanie form wsparcia do potrzeb uczestników tematyka, poziom zaawansowania Na podstawie analizy danych zastanych rozpoznano zakres dostosowania charakteru udzielanego wsparcia do indywidualnych potrzeb uczestników projektów dofinansowanych ze środków europejskich w ramach konkursów POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Szczegółowe wyniki zaprezentowano w tabeli. Tabela nr 21. Dostosowanie charakteru udzielanego wsparcia do indywidualnych potrzeb uczestników projektów, dofinansowanych w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10, deklarowane przez beneficjentów. Deklarowany rodzaj dostosowania udzielanego wsparcia do potrzeb uczestników Liczba projektów Ogółem projekty, w których udzielane wsparcie dostosowano do indywidualnych potrzeb uczestników 21 Identyfikacja potrzeb uczestników 5 Profilowanie projektu ze względu na umiejętności, możliwości uczestników 4 Doradztwo indywidualne 20 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/II/10. Powszechnym i jedynym znaczącym sposobem na personalizację udzielanego wsparcia było świadczenie usług indywidualnego doradztwa dla uczestników projektów. Beneficjenci podczas wywiadów IDI wskazywali na to, że przed szkoleniami odbywały się spotkania z uczestnikami podczas, których poruszane były tematy dotyczące 79

80 dostosowywania oraz stopnia zaawansowania informacji przekazywanych na szkoleniach. Dodatkowo w niektórych przypadkach na początku szkoleń robione były ankiety ewaluacyjne na podstawie których dostosowywano treści poruszane na kolejnych zajęciach. Innym środkiem, pomocnym podczas opracowywania dostosowania materiałów i ich zaawansowania były indywidualne spotkania podczas prowadzonego w ramach projektu doradztwa. Również w niektórych przypadkach na etapie rekrutacji uczestników do projektu zbierane były informacje np. o uczestnictwie w innych projektach związanych z podobną tematyką oraz poruszanych na nich kwestiach na podstawie których można było dostosować tematykę zajęć. Respondenci w ten oto sposób w trakcie realizacji IDI wypowiadali się na temat dostosowywania i poziomu trudności materiałów: R2: ( ) z racji tego, że zaznaczali nam w formularzach, czy brali udział wcześniej w podobnych kursach i szkoleniach, czy ta tematyka jest im znana, czy nie. Ja osobiście prowadząc zajęcia również i będąc takim opiekunem merytorycznym ( ) spotkałem się z grupą na samym początku, jeszcze przez zajęciami merytorycznymi, gdzie prowadziłem rozmowy na temat ich zaawansowania merytorycznego. Na tej podstawie, między innymi został dograny, jakby sam program poszczególnych 10 modułów szkoleniowych, które potem oni mieli. Oczywiście moduły szkoleniowe były już zapisane we wniosku projektowym, więc one poniekąd były narzucone, natomiast poziom trudności został dostosowany do poziomu każdej z grup jakby, natomiast powiem szczerze, że ten poziom był średniozaawansowany. R5: Podczas tych pierwszych szkoleń była robiona ewaluacja na jakim poziomie są poszczególni uczestnicy i dopiero później poszczególni trenerzy do każdych szkoleń dopasowywali swoją ofertę szkoleniową. R7: Oczywiście, oczywiście tak, ponieważ było to jeszcze doradztwo, ponieważ my, jak powiedziałam funkcjonujemy przez wiele lat na rynku edukacji, ale na zasadzie consultingu i na bieżąco prowadzimy consulting gospodarczy, więc wiemy jakie są największe problemy i zagrożenia w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, więc do tych osób kierowaliśmy takie działania, aby im nie tylko teoretycznie wytłumaczyć, ale również praktycznie. Jeśli chodzi o uczestników projektów, to 94,30% respondentów CATI przyznało, iż mogłoby się zgodzić ze stwierdzeniem, że charakter wsparcia oferowanego w ramach projektu, w którym wzięli udział był odpowiednio dostosowany do ich potrzeb. Odmiennego zdania jest 4,00% badanych. 80

81 Wykres nr 10. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy może zgodzić się Pan(i) ze stwierdzeniem, iż charakter wsparcia był dostosowany do Pan(a) potrzeb?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Pozytywną opinię badani uczestnicy wyrazili także w zakresie dostosowania do potrzeb i możliwości tematyki oraz poziomu trudności przeprowadzanych szkoleń. Według 90,80% respondentów zagadnienia poruszane na szkoleniach były odpowiednio dopasowane do odbiorców. Wykres nr 11. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy tematyka i poziom zaawansowania szkoleń została dostosowany do Pan(a) potrzeb i możliwości?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 81

82 W 38,50% przypadków, spośród grupy 335 respondentów CATI, którzy przyznali, że tematyka i zaawansowanie szkoleń była dostosowywana do wiedzy i kompetencji uczestników, wskazało jako sposób dostosowania ankiety wypełniane podczas zgłoszenia udziału w projekcie, natomiast 34,60% testy kompetencji w określonym obszarze. Poniższy wykres prezentuje rozkład wszystkich odpowiedzi badanych. Wykres nr 12. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie W jaki sposób tematyka i poziom zaawansowania szkoleń została dostosowany do Pan(a) potrzeb i możliwości?, N=335, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Dostosowanie form wsparcia, jak i tematów poruszanych na szkoleniach oraz doradztwie, można uznać za skuteczne. Świadczą o tym pozytywne opinie respondentów badania CATI. Beneficjenci podczas prac nad dostosowywaniem form wsparcia do grup uczestników stosowali różne sposoby na to aby uwzględnić w nich potrzeby oraz możliwości uczestników. Za najbardziej skuteczne działania trzeba uznać ankiety ewaluacyjne uzupełniane przed jak i w trakcie szkoleń, spotkania z uczestnikami szkoleń przez rozpoczęciem zajęć. Dużą rolę w dostosowywaniu form wsparcia odegrało tutaj doradztwo indywidualne, gdzie uczestnicy mogli na bieżąco poruszyć wszelkie interesujące ich tematy, które nie pojawiły się na zajęciach, bądź które poruszone były zbyt powierzchownie. 82

83 3.6 Ocena użyteczności stosowanych form wsparcia oraz przydatności tematyki szkoleń i doradztwa Ocena uczestników Respondenci, którzy uczestniczyli w realizowanych przez beneficjentów projektach w 75,80% przypadków wysoko ocenili użyteczność szkoleń oferowanych w ramach prowadzonego wsparcia. Poziom doradztwa w zakresie działalności spin off/spin out pozytywnie oceniło 84,10% badanych. Odmiennego zdania było odpowiednio 3,00% i 2,50% ankietowanych uczestników. Wykres nr 13. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jak ocenia Pan(i) użyteczność 6 poszczególnych działań?, szkolenia N=364, w %, doradztwo N=276, w % Szkolenia Doradztwo Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 6 Jako użyteczne rozumiano tutaj takie działania, które przyczyniły się do zakładania przedsiębiorstw typu spin off/spin out 83

84 Pozytywne oceny dotyczące dostosowania rodzajów proponowanego w ramach projektów wsparcia do potrzeb uczestników uwidaczniają się również w przypadku oceny przez respondentów braków w zakresie działań, jakie powinny zostać przeprowadzone. Dla 76,70% respondentów badania CATI zagadnienia, jakie poruszane były w ramach szkoleń i doradztwa okazały się wystarczające. Z kolei 15.20% przyznało, iż brakowało im kluczowych informacji. Odczuwane przez uczestników braki dotyczyły najczęściej informacji z zakresu kadr i płac, wskazówek praktycznych i prawnych dotyczących zakładania własnego biznesu oraz spotkań z przedstawicielami przedsiębiorców prowadzących działalność spin off/spin out. Wykres nr 14. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy w projekcie, w którym Pan(i) uczestniczył(a) zabrakło jakiegoś kluczowego tematu/zagadnienia?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Zagadnienia, jakie obejmowały przeprowadzane w ramach projektów szkolenia zostały ocenione przez większość respondentów jako przydatne. Najwyżej oceniono elementy dotyczące tworzenia biznes planów, prawnych i praktycznych aspektów prowadzenia działalności, a także form opodatkowania i źródeł finansowania przedsiębiorstw typu spin off/spin out. Niżej oceniono użyteczność bloków tematycznych dotyczących komercjalizacji innowacji i wynalazków naukowych oraz zarządzania badaniami naukowymi, nadal jednak ponad 80% respondentów badania CATI wskazywało na to, że te tematy były dla nich przydatne co przekłada się na ich pozytywną ocenę. Poniższe schematy przedstawiają szczegółowy rozkład odpowiedzi badanych uczestników. 84

85 Wykres nr 15. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Która tematyka szkoleń/doradztwa ocenia Pan(i) jako przydatną, a którą jako zbędną?, N=369, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Należy w tym miejscu poświęcić trochę uwagi rozbieżnościom pomiędzy pozytywną szeroko rozumianą oceną użyteczności wsparcia, a niską efektywnością projektów. Wynika to zapewne z różnych powodów. Bez wątpienia można przypuszczać, że mamy w projektach do czynienia z rekrutacją osób w dużej mierze przypadkowych (studentów pierwszych lat studiów), jak się okazuje nie zawsze mających intencję założenia działalności gospodarczej. Osoby te, jak również osoby, które nie założyły działalności gospodarczej pomimo wcześniejszych tego rodzaju planów, użyteczność uzyskiwanego wsparcia oceniają główne 85

86 przez pryzmat szkoleń. Z drugiej strony należy także pamiętać, że projekty nie odpowiadały na wszystkie problemy i bariery (zdefiniowane w dalszej części raportu), na jakie napotykają osoby chcące założyć działalność gospodarczą. Wśród nich najczęściej wymienia się oczywiście bariery finansowe, a wsparcie finansowe jak wiadomo nie należało do zakresu wsparcia oferowanego przedmiotowymi projektami. Wśród 143 respondentów badania CATI, którzy uznali niektóre z tematów poruszanych na szkoleniach za zbędne, jako główne przyczyny swojej oceny wskazywano ich nieprzydatność (26,60%), oczywistość przekazywanych treści (25,20%), a także trudności do zastosowania w praktycznej działalności typu spin off/spin out (22,40%) oraz ich niedostosowanie do odbiorców wsparcia (21,70%). Sygnalizowano również problem nadmiernej ogólności przedstawianych zagadnień (19,60%). Te i pozostałe wskazania badanych obrazuje poniższy wykres: Wykres nr 16. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Dlaczego ocenia je Pan(i) w ten sposób? Proszę o wskazanie max na 3 kluczowe, wg Pana(i) przyczyny? oceny zbędności tematów szkoleń/doradztwa, N=143, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 86

87 3.6.2 Ocena beneficjentów Respondenci badania IDI wskazują na to, że udział w projekcie wpłynął na sytuację zawodową jego uczestników. Przede wszystkim szkolenia miały duży wpływ na mobilizację uczestników projektu do zakładania własnych działalności gospodarczych. Przejawiało się to w deklaracjach uczestników dotyczących podjęcia takich działań. R3: ( ) dość duży odsetek tych osób założyło później działalność gospodarczą, co później mówili, że bardzo ich te szkolenia, po pierwsze nakłoniły do tego, a po drugie pomogły. R4: ( ) wiele osób zdecydowało się, znaczy deklarowało się, że chce rozpocząć działalność w najbliższym czasie, no przy wykorzystaniu tego potencjału, który mieli z uczelni naukowy, zwłaszcza w tych technologicznych sprawach i uruchomienia firmy, właśnie wykorzystując tą wiedzę wyniesioną z uczelni, więc wydaje mi się, że tutaj pozytywny oddźwięk. Według respondentów IDI najbardziej użyteczną formą wsparcia było doradztwo indywidualne. Na nie najczęściej wskazywali beneficjenci. Jednakże szkolenia są równie ważne według badanych, ponieważ stanowią jakby fundament późniejszych rozmów indywidualnych z doradcami. Badani podczas wywiadów wskazywali również na staż jako pozytywną formę wsparcia dzięki, której uczestnicy projektu mogli doświadczyć funkcjonowania firmy w praktyce. W opinii nielicznych respondentów badania IDI szkolenie i doradztwo są mniej skutecznymi formami wsparcia, a działania bardziej praktyczne takie jak staże są według nich bardzie użyteczne. Porównując wyniki badania IDI z beneficjentami jak i odpowiedzi uczestników projektów w badaniu CATI doradztwo indywidualne było częściej podawane jako najbardziej użyteczna forma wsparcia. R1: Najbardziej pożyteczne są chyba te staże, bo myślę, że po prostu to jest żywy kontakt z firmą i dzięki temu, te osoby miały szansę, no zobaczyć jak to działa w praktyce, także myślę, że te staże są najbardziej korzystne dla beneficjentów, natomiast najmniej, no myślę, że każdy z tych etapów jest dobry i potrzebny, natomiast wiem, że z doradztwem najmniej było tak, najmniej chyba entuzjastycznie było odbierane doradztwo, czyli te spotkania indywidualne z doradcami, bo my tez narzuciliśmy tym osobom minimum 20 godzin spotkań. Nie każdy potrzebował tych 20 godzin i trochę, to tak było po macoszemu traktowane. R3: Szkolenia, na pewno są tutaj pożyteczną formą wsparcia. Szczególnie, że one są kierowane bezpośrednio już do tych kilku, kilkunastu zainteresowanych osób. Również to doradztwo indywidualne, które pomaga im w tworzeniu własnego biznes planu R4: ( ) najsłabsze są szkolenia, gdzie jest grupa i trzeba przedstawić pewną teorię, no ale ta teoria nam pozwala, w ogóle przejść do rozmów z tym doradztwem, więc w tych projektach 87

88 staramy się wyważać, żeby te szkolenia nie dominowały projektu tylko, żeby doradztwo było ważniejszym elementem, aczkolwiek szkolenia są tą podstawą. Beneficjenci jako największe sukcesy związane z realizacją projektów wymieniali głównie to, że wpłynęły one realnie na zakładanie firm przez uczestników projektu. Był to najczęściej podawany przykład. Projektodawcy za sukces uważają liczbę osób objętych projektem. Wartością dodaną w opinii respondentów IDI jest to, że projekty stanowiły również swojego rodzaju przecieranie szlaku na drodze we współpracy uczelni z przedsiębiorcami w obszarze działania firm typu spin off spin out. R2: Zdecydowanie założenie działalności gospodarczej to jest, jakby nasz gigantyczny sukces, bo wiem ile pracy nas to kosztowało, ile stresu, ile nerwów. Dodatkowo, oczywiście staże i dodatkowo oczywiście kontakt, który mamy z naukowcami. R3: Myślę, że liczba uczestników, która przewinęła się przez ten projekt, bo to było prawie tysiąc osób, jeśli chodzi o seminaria, konferencje, spotkania branżowe, no i same szkolenia. R4: Poza tym troszeczkę połączenie też sfery nauki z biznesem. Połączenie tych dwóch elementów, które na początku stanowiły dość dużą barierę. ( ) na co ja zwróciłem uwagę, to jest trzeci element, który teraz dodam, to jest to, że kadra naukowa uczelni dostała też wiedzę na temat tego jak ten biznes jest prowadzony, więc w sumie nawet zostając na uczelni, ale rozmawiając z biznesem na temat transferu technologii, będzie im o wiele łatwiej zrozumieć te prawidła rynkowe, bo naukowiec w kategoriach myśli wyprodukowałem, to jest świetne, ale nie myśli w kategoriach, jak to sprzedać, jak to zareklamować, jak zrobić z tego marketing, no i myślę, że tutaj było dużo dyskusji na ten temat i to na szkoleniach i na doradztwie, więc to jest też wartość dodana, że takie otwarcie umysłu na tą sferę biznes Różnice w jakości oferowanego wsparcia W dokumentacji dla konkursów ogłoszonych w roku 2010 wymagano, aby projekt kończył się przygotowaniem przez uczestników biznesplanów. W konkursach wcześniejszych, ogłoszonych w latach takiego wymogu nie wprowadzono. Pozornie projekty wyłonione do realizacji w ramach konkursów z 2010 roku były bardziej efektywne. Projekty z konkursów POKL/8.2.1/I/10 oraz POKL/8.2.1/II/10 zakończyły się bowiem uruchomieniem przez 8 7 uczestników swoich działalności gospodarczych w ramach Działania 6.2 PO KL. Efektem projektów z konkursów POKL/8.2.1/I/08 i POKL/8.2.1/I/09 było natomiast 7 Liczba firm założonych przez uczestników projektów z Poddziałania (konkursy z 2010 roku), którzy uzyskali dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej z Działania 6.2, dane przygotowane na podstawie bazy PEFS 88

89 powstanie 3 8 takich firm. Warto jednak podkreślić, że projektów rozpoczętych w roku 2010 było znacząco więcej (15) niż projektów z lat wcześniejszych (6). Również, projekty rozpoczęte w 2010 roku objęły znacząco większą liczbę uczestników (1146 osoby) w stosunku do projektów z lat 2008 i 2009 (582 osoby). Tabela nr 22. Skuteczność projektów w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 oraz POKL/8.2.1/II/10. Projekty, które zakładały Projekty, które nie zakładały przygotowanie biznesplanów przygotowania biznesplanów (konkursy w 2010 roku) (konkursy w 2008 i 2009 roku) Kategoria uczestników Liczba uczestników, którzy rozpoczęli Liczba uczestników, którzy rozpoczęli Liczba uczestników działalność gospodarczą do liczby uczestników danej kategorii (%) Liczba uczestników działalność gospodarczą do liczby uczestników danej kategorii (%) Zakładana liczba uczestników , ,50 Zakładana liczba uczestników, którzy mieli przygotować projekt działalności spin off/out 915 0, ,85 Rzeczywista liczba uczestników , ,52 Rzeczywista liczba uczestników, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą 8 100, ,00 Źródło: Wnioski o dofinansowanie POKL/8.2.1/IA/10, POKL/8.1.1/IC/10 oraz POKL/8.1.1/ID/11; Dane z Podsystemu monitorowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Dane względne wskazują, że skuteczność projektów była jednakowa, niezależnie od wymogów określonych w dokumentacji konkursowej, dotyczących przygotowania biznesplanów. Skuteczność wszystkich projektów uznać należy za znikomą: w wyniku realizacji 13 spośród 21 projektów nie uruchomiono ani jednego przedsiębiorstwa. Ponadprzeciętną, ale nadal niską skutecznością charakteryzował się natomiast projekt zrealizowany przez Agencję Komunikacji Marketingowej InterActive. Firma przeszkoliła 98 osób, z których 4 uruchomiły działalność gospodarczą. Trudno jednoznacznie wskazać na przyczyny lepszego, choć nadal niezadowalającego wyniku. Co ważne, wskazany projekt adresowany był w głównej mierze do studentów i absolwentów uczelni wyższych. W mniejszym stopniu obejmował studentów studiów doktoranckich, nie był kierowany do pracowników uczelni wyższych. Wydaje się zatem, że trafiał do grona osób w naturalny sposób bardziej zainteresowanych rozpoczęciem działalności gospodarczej w ogóle. Co 8 Liczba firm założonych przez uczestników projektów z Poddziałania (konkursy z 2008 i 2009 roku), którzy uzyskali dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej z Działania 6.2, dane przygotowane na podstawie bazy PEFS 89

90 ciekawe, projekt skierowano do studentów i absolwentów zainteresowanych założeniem działalności gospodarczej wyłącznie w obszarach określonych w Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Małopolskiego: inżynieria środowiska, infrastruktura techniczna, transport, ochrona środowiska, energetyka odnawialna, inżynieria materiałowa, inżynieria chemiczna, techniki i technologie budownictwa, turystyka, rekreacja i działalność uzdrowiskowa, technologie medyczne, biotechnologia i biologia, edukacja na rzecz kultury innowacji, techniki i technologie informacyjne. W odniesieniu do wszystkich analizowanych projektów 95,70% uczestników zadeklarowało, że ich udział we wsparciu wiązał się z przygotowaniem biznes planów. Tak wysoki odsetek wskazuje, że niemal wszystkie projekty zakładały prace nad tworzeniem biznes planów, stąd brak możliwości zweryfikowania czy na skuteczność mierzoną ilością założonych firm typu spin off/out miały wpływ przygotowywane przez uczestników dokumenty. Podobnie przedstawia się sytuacja dotycząca wpływu rodzaju podmiotu realizującego projekt na jakość oraz użyteczność otrzymanego wsparcia. Przeprowadzone analizy nie wykazały wpływu zmiennej niezależnej, za jaką przyjęto rodzaj beneficjenta, na udzielane przez respondentów odpowiedzi. Wszelkie zależności nie są istotne statystycznie, więc ich ewentualne wystąpienie nie pozwala wyciągnąć szerszych wniosków. Na podstawie wyników badania CATI zauważyć jednak można, że w przypadku szkoleń nieznacznie słabiej oceniona została użyteczność projektów realizowanych przez stowarzyszenia oraz Spółki jawne. Gdzie średnia dla ocen bardzo wysoko wynosi 75,80%, a dla wspomnianych podmiotów około 50,00%. Oceny respondentów badania CATI w przypadku doradztwa były bardziej zbliżone do siebie i dla wskazań bardzo wysoko i wysoko wahają się w okolicach 80,00%. W poniższej tabeli znajdują się szczegółowe informacje dotyczące ocen użyteczności form wsparcia przy uwzględnieniu rodzaju podmiotu realizującego projekt. 90

91 Tabela nr 23. Oceny uczestników projektów użyteczności poszczególnych form wsparcia przy uwzględnieniu formy prawnej działalności beneficjentów realizujących projekty Ocena użyteczności Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą Spółka jawna Szkolenia Forma prawna działalności beneficjentów realizujących projekty Spółka akcyjna Stowarzyszenie Spółka cywilna Fundacja Uczelnia wyższa, jednostką naukowa Spółka z o.o. Ogółem bardzo wysoko 27,30% 18,80% 18,20% 16,70% 8,80% 14,75% 22,03% 21,75% 18,70% wysoko 54,50% 31,30% 54,50% 33,30% 73,50% 63,15% 59,53% 54,51% 57,10% średnio 18,20% 43,80% 18,20% 50,00% 14,70% 18,25% 18,50% 21,38% 21,20% nisko 0,00% 6,30% 0,00% 0,00% 2,90% 3,85% 0,00% 1,35% 2,20% bardzo nisko 0,00% 0,00% 9,10% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 1,01% 0,80% 100,00 Ogółem 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% % Ocena użyteczności bardzo wysoko Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą Spółka jawna Doradztwo Forma prawna działalności beneficjentów realizujących projekty Spółka akcyjna Stowarzyszenie Spółka cywilna Fundacja Uczelnia wyższa, jednostka naukowa Spółka z o.o. Ogółem 68,20% 33,30% 11,10% 33,30% 26,90% 44,65% 40,73% 32,45% 37,70% wysoko 18,20% 46,70% 66,70% 66,70% 50,00% 36,90% 53,27% 49,74% 46,40% średnio 13,60% 13,30% 22,20% 0,00% 23,10% 14,85% 6,03% 13,19% 13,40% nisko 0,00% 6,70% 0,00% 0,00% 0,00% 3,55% 0,00% 3,10% 1,80% bardzo nisko 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 1,51% 0,70% Ogółem 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 100,00 % Dodatkowe korzyści wynikające z uczestnictwa w projektach Badanie CATI wykazało, że w opinii 68,80% respondentów udział w projekcie oprócz wyposażenia ich w umiejętności i wiedzę związaną z tematyką szkoleń, pozytywnie przyczynił się do nabycia dodatkowych korzyści. Najczęściej wskazywanym profitem było zdobycie nowych kontaktów i znajomości (81,80%), a także rozwój umiejętności interpersonalnych (45,50%). Badani dostrzegli również zalety takie jak: wzrost pewności siebie, poszerzenie wiedzy, a także wpływ na karierę zawodową. W przypadku umiejętności interpersonalnych respondenci wskazywali na to, że udział projekcie wpłynął na ich zdolności nawiązywania kontaktów i wymianę doświadczeń, sposób prezentowania swoich pomysłów, pracę w zespole oraz kreatywność. 91

92 Wykres nr 17. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy udział w projekcie przyniósł Panu/i jakieś inne dodatkowe korzyści niż te, o których mówiliśmy wcześniej? Chodzi o korzyści, które nie były przewidziane w projekcie?, N=16, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Wykres nr 18. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jakie to były dodatkowe korzyści? - dodatkowe umiejętności nabyte w trakcie uczestnictwa w projekcie, N=11, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Korzyści, jakie w ocenie respondentów nabyli oni w efekcie udziału w projekcie nie należy traktować jako profity rekompensujące fakt niezakładania działalności gospodarczych typu spin off/spin out. Choć korzyści te mogą okazać się pomocne w pracy zawodowej uczestników szkoleń, to jednak można uznać, że tego rodzaju wskazania są typowe dla znacznej części projektów szkoleniowych. W związku z powyższym, faktu występowania 92

93 dodatkowych efektów wskazywanych przez uczestników projektów, nie należy uwzględniać w ogólnej ocenie skuteczności form wsparcia. Analizując rozdźwięk pomiędzy pozytywnymi ocenami udziału projektach, zgłaszanymi przez ich uczestników, a mierzonymi wskaźnikami efektywnosci tychże projektów, należy mieć na uwadze perspektywę poznawczą respondentów. To co dla inicjatorów projektów jest wartością nadrzędną (powstanie nowych podmiotów spin off/spin out), dla uczestników wcale nie musiało być celem do którego dążyli czy motywacją, która przyświecała ich decyzji o przystąpieniu do projektu. 3.7 Trudności i bariery realizacji, rezygnacja uczestników Głównym problemem, jaki napotykali beneficjenci w trakcie realizacji projektu, dotyczył trudności w rekrutacji uczestników. Związany był on przede wszystkim z terminami realizacji szkoleń. Beneficjenci nie przewidzieli do końca tego, że okres zaplanowany w projekcie na realizację szkoleń dedykowanych grupie akademickiej (wykładowcy i studenci), przypadać będzie na czas urlopowy, gdy dostępność grupy docelowej jest ograniczona. R9: ( ) przede wszystkim problemy były w rekrutacji, czyli dostosowanie grupy docelowej do tego, kto faktycznie się zgłasza. ( ) Wakacje, czyli projekt skierowany do środowiska akademickiego, wakacje są strasznym problemem, większość beneficjentów wyjeżdża na dwa miesiące, większość doktorantów wyjeżdża, praktycznie wszyscy wyjeżdżają. Czasami zdarza się tak, że na okres wakacyjny z uwagi na to, że nie ma dla kogo prowadzić tego wsparcia, a wszystko to okazuje się tak naprawdę na początku czerwca. Aby zapobiegać takim przypadkom, beneficjenci podejmowali szereg działań zaradczych. W przypadku rekrutacji, prowadzono konsultacje z zespołem radców prawnych, w celu uzgadniania treści umów z odbiorcami wsparcia oraz nawiązywano kontakty z organizacjami, które umożliwiały dotarcie do szerszej grupy potencjalnych uczestników. R1: No tak, to znaczy no wiadomo, że były jakieś rozmowy z zespołem radców prawnych, przy uzgadnianiu treści umów i konsultowanie też na bieżąco z różnymi działami właśnie tych umów, które mogły ewentualnie powodować jakieś problemy, więc tak myślę, że były poruszane te tematy. 93

94 R9: Tak, przede wszystkim współpraca z organizacjami studenckimi, ze stowarzyszeniami bądź jakimiś grupami, które mają pod sobą studentów, doktorantów, pracowników naukowych. No, ale też pojawianie się na uczelni, rozdawanie ulotek. Innym problemem napotkanym w trakcie realizacji projektu, było wykruszanie się uczestników. Według danych zebranych podczas realizacji IDI z beneficjentami, przypadki odchodzenia uczestników z projektu zdarzały się jednak rzadko. Podyktowane były głównie przyczynami osobistymi. Respondenci IDI wskazywali tutaj na choroby uczestników, które uniemożliwiały im uczestnictwo w projekcie. Oprócz takich przypadków, rezygnacje spowodowane były kwestiami formalnymi, które uniemożliwiały poszczególnych odbiorcom wsparcia uczestnictwo w innych przedsięwzięciach - np. podjęcie stażu. Według beneficjentów, również obciążenie czasowe (ilość godzin szkoleniowych i doradztwa) powodowało, że uczestnicy musieli rezygnować z projektu, aby móc zająć się innymi obowiązkami (studiowanie, obowiązki związane z pracą zawodową). Poniżej znajdują się wypowiedzi respondentów odwołujące się do tych kwestii. R2: W ramach naszych grup nie zdarzyło się, żeby ktoś zrezygnował. Mieliśmy jeden, owszem przypadek na ( ) już w czasie stażu, ale to tylko powodowane było tym, że jeden ze staży był skrócony z 3 miesięcy do 2 miesięcy. R7: Nie. Była tylko jedna osoba, która na końcowym etapie się wycofała, w trakcie przygotowywania biznes planu, ze względów chorobowych. R8: Zdarzały się oczywiście takie przypadki, ale to były decyzje podyktowane raz, że czasowym jakimś zaangażowaniem, że jednak to ich często przerastało, ilość tych godzin, szkoleń i później tego indywidualnego doradztwa, którą musieli wykorzystać. R9: Wiem, że jeden z uczestników na pewno zrezygnował ( ) z tego projektu, żeby wziąć udział w innym. Tak, że to był na pewno jeden z powodów rezygnacji jednego uczestnika. W badaniu CATI wzięło udział 18 z 44 zidentyfikowanych w raporcie metodologicznym uczestników, którzy zrezygnowali z udziału w projekcie w trakcie jego trwania. Na podstawie wyników badania CATI stwierdzić należy, iż najczęstszymi motywami rezygnacji uczestników z udziału w projektach były przyczyny związane z życiem osobistym (38,90%) oraz brak czasu związany z realizacją obowiązków zawodowych ( 38,90%). Blisko co dziesiąty respondent (11,10%), który wycofał się z projektu, jako powód podawał brak 94

95 możliwości wykorzystania wsparcia we własnej działalności praktycznej i zawodowej. Wymieniane przez uczestników przyczyny rezygnacji przedstawia poniższy schemat: Wykres nr 19. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Z jakiego powodu zdecydował(a) się Pan(i) zrezygnować z projektu? Proszę wskazać max 3 kluczowe odpowiedzi mające wpływ na Pani/a decyzję., N=18, w % Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Projektodawcy już na etapie planowania szkoleń podejmowali środki zaradcze, które miały niwelować przypadki rezygnacji uczestników z udziału w projekcie. Podczas planowania harmonogramu szkoleń, beneficjenci próbowali dostosować się do dyspozycyjności czasowej przyszłych ich uczestników, jednak nie zawsze działania te były skuteczne. Nie w każdym przypadku można było na tyle elastycznie podejść do harmonogramu szkoleń, z uwagi na zmieniające się plany zajęć studentów i wykładowców. Beneficjenci wskazują tutaj na możliwość stosowania odpowiednich zapisów w umowach uczestnictwa w projekcie, utrudniających uczestnikom możliwość rezygnacji z udziału, jednak nie było to ich celem. R4: Tak, no myśmy przede wszystkim, to było kluczowe myśmy się godzinami dostosowywali do uczestników. Harmonogram ustalaliśmy tak, żeby spotkania były czasami w późnych godzinach popołudniowych, albo wcześnie rano, w ciągu dnia, w takich miejscach,, które też uczestnikom pomagały. 95

96 R8: Mieliśmy chyba jeden taki przypadek, czy dwa, jeżeli ktoś deklarował, że w tym okresie ma takie napiętrzenie, czy tam spraw rodzinnych, czy służbowych, to proponowaliśmy mu przeniesienie do kolejnej edycji, żeby mógł, jeżeli będzie chciał kontynuować, czy rozpocząć jeszcze raz. R9: Kroki zaradcze, przede wszystkim rozmowa z beneficjentem. Myślę, że tu nic innego nie da się zrobić. Można też prowadzić jakieś zapisy, utrudniające, zapisy do umowy z beneficjentem, utrudniające mu rezygnację, ale sądzę, że to nie ma sensu. W celu uniknięcia problemu z rekrutacją uczestników projektu oraz późniejszego ich wykruszania się, beneficjenci powinni bardziej staranie planować ten etap realizacji projektu. Mimo tego, że projektodawcom udało się zaradzić napotkanym trudnościom związanym z rekrutacją, powinni bardziej przykładać się do akcji promocyjno-informacyjnych. Mniejszym problemem jest tutaj wykruszanie się respondentów. Powody rezygnacji z udziału w projekcie dotyczyły głównie przyczyn osobistych oraz służbowych, które nie zawsze mogą być przewidziane przez projektodawców. 3.8 Efekty sytuacja zawodowa uczestników, kondycja firm, sukcesy Działania uczestników przed projektem Wśród osób, które założyły lub współzałożyły przedsiębiorstwo typu spin off lub spin out (CATI), 25,00% przyznało, iż w ich przypadku miało miejsce podejmowanie wcześniejszych działań zmierzających założenia tego typu działalności. Osoby te zapoznawały się z aspektami prawnymi dotyczącymi zakładania i prowadzenia firm, a także badały rynek i nawiązywały kontakty z innymi przedsiębiorcami. Projektodawcy mieli zatem po części do czynienia z osobami, które zebrały już określone doświadczenia w tej mierze, i dla których udział w projekcie był zapewne sposobem na przezwyciężenie trudności, jakie napotykały próbując swoich sił w prowadzeniu działalności gospodarczej. Możliwość zaistnienia takiej sytuacji w projektach wspieranych w przyszłej perspektywie finansowej, nie powinna mieć jednak większego znaczenia, zarówno dla kształtu oferowanego wsparcia, czy szczegółowego zakresu szkoleń. Podejmowanie starań przez uczestników projektów na rzecz założenia działalności gospodarczej, nie jest bowiem równoznaczne z jej uruchomieniem i nie niweluje przyczyn niepowodzenia takich starań. Przyczyny te mogą natomiast wynikać chociażby z niedostatecznej orientacji 96

97 w zagadnieniach prawnych czy finansowych, związanych z prowadzeniem własnej firmy, które to są poruszane w ramach szkoleń czy doradztwa będących częścią projektów. Dla pozostałej większości uczestników (75% osób bez wcześniejszych doświadczeń w zakresie zakładania działalności gospodarczej) udział w projekcie jest najpewniej efektem dążenia do zmiany w sytuacji zawodowej, usamodzielnienia czy realizacji własnych pomysłów Wpływ uczestnictwa w projekcje na zakładanie działalności gospodarczej Analiza odpowiedzi uzyskanych z wywiadów CATI ukazała, iż większy wpływ na uruchomienie działalności gospodarczej w przypadku badanych uczestników, miało wsparcie w postaci doradztwa, gdzie respondenci mogli indywidualnie omówić ważne dla nich tematy bardziej szczegółowo niż na szkoleniach. Ocenę stopnia wpływu przedstawia poniższy wykres: Wykres nr 20. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie W jakim stopniu poszczególne formy wsparcia przyczyniły się do założenia przez Pana(ią) działalności gospodarczej typu spin off/spin out?, Szkolenia N=12, w %, doradztwo N=9, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Blisko połowa respondentów (47,70%) nie podjęła żadnych działań, aby po udziale w projekcie założyć własną działalność gospodarczą. Osoby, które tego rodzaju aktywność podjęły, skupiły swoją uwagę głównie na analizie rynku i konkurencji, doszkalaniu, a także szukaniu źródeł dofinansowania planowanej inwestycji. Szczegółowe odpowiedzi badanych przedstawia znajdujące się dalej zestawienie (tabela 24). Szczególną uwagę zwraca duży odsetek osób, które nie podjęły po zakończeniu projektu żadnych działań zmierzających do założenia działalności gospodarczej. Trudno 97

98 jednoznacznie rozstrzygać na temat przyczyn takiego stanu rzeczy. Można ich szukać po stronie negatywnych zjawisk gospodarczych, zniechęcających do podejmowania działalności gospodarczej, ale również w instrumentalnym traktowaniu szkoleń finansowanych ze środków PO KL, bez dogłębnej refleksji nt. sensowności korzystania z tego typu wsparcia (8,9% uczestników wskazało, że korzystało z dodatkowych szkoleń i kursów). Można też zastanowić się nad stosowanymi kryteriami rekrutacji i doboru grupy docelowej, które w niewystarczający sposób selekcjonują kandydatów rzeczywiście zainteresowanych założeniem własnej działalności gospodarczej, jak również stosowanymi metodami szkoleniowymi, niedostatecznie motywującymi uczestników projektów do podejmowania konkretnych działań. Sposobem na aktywizację odbiorców wsparcia oraz zwiększenie efektywności projektów, mogłoby być także zobowiązanie uczestników do podjęcia starań na rzecz założenia działalności gospodarczej jeszcze w trakcie trwania szkolenia, co byłoby jednym z czynników warunkujących ukończenie projektu. Mogłoby to oczywiście negatywnie wpłynąć na proces rekrutacji, utrudniając zebranie wymaganej liczby uczestników, co wymagałoby od projektodawców ograniczenia, czy też urealnienia ich liczby. Tabela nr 24. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jakie dodatkowe działania konieczne do założenia działalności gospodarczej podjął(jęła) Pan(i) po zakończeniu udziału w projekcie?, N=369, w % Podjęte działania uczestników projektu po jego zakończeniu dotyczące założenia działalności gospodarczej % N nie podjąłem/am żadnych działań 47,70% 176 dokonywałem/am analizy rynku i konkurencji 10,00% 37 uczestniczyłem/am w kursach i szkoleniach 8,90% 33 szukałem/am dofinansowania 7,30% 27 dopracowywałem/am biznes plan 4,60% 17 korzystałem/am z konsultacji 4,30% 16 inne 3,90% 14 brałem/am udział w innych projektach 3,80% 14 założyłem/am działalność 3,00% 11 Brak odpowiedzi 3,00% 11 ukończyłem/am edukację 2,70% 10 próbowałem/am pozyskać kapitał 2,50% 9 nawiązywałem/am kontakty biznesowe 1,60% 6 pracowałem/am nad produktem na działalność gospodarczą 1,40% 5 korzystałem/am z doradztwa zawodowego 1,10% 4 poszerzałem/am wiedzę w kierunku zakładania działalności 1,10% 4 98

99 Podjęte działania uczestników projektu po jego zakończeniu dotyczące założenia działalności gospodarczej % N zbierałem/am doświadczenie 1,90% 7 stworzyłem/am stronę internetową przyszłej firmy 0,50% 2 szukałem/am lokalu do wynajęcia 0,50% 2 szukałem/am inwestorów, współpracowników 0,80% 3 wypełniłem/am dokumenty dotyczące założenia firmy 0,50% 2 zatrudniłem/am się w firmie prywatnej aby poznać od środka działanie firmy 0,50% 2 korzystałem/am z platformy BNI Arena biznesu 0,30% 1 Procenty nie sumują się do 100. Możliwe było wskazanie więcej niż jednej odpowiedzi. Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Przyczyną wystąpienia dużego odsetka osób, które nie podjęły żadnych działań, mających na celu założenie działalności gospodarczej, może być istotny udział w grupie docelowej studentów i doktorantów uczących się jeszcze na uczelni. Wskazują na to dane dotyczące charakteru odbiorców wsparcia oraz roku studiów, na którym studiowali w momencie przystąpienia do nich. Okazuje się, że ponad połowa uczestników była studentami, z tego niemal trzy czwarte na latach studiów I-IV, co oznacza, że mieli w perspektywie jeszcze co najmniej jeden rok nauki, odkładając zapewne na ten czas decyzje dotyczące ich przyszłości zawodowej. Niezależnie jednak od tego, powraca pytanie na temat sposobów rekrutacji oraz weryfikacji motywacji uczestników, która powinna uwzględniać tego rodzaju niuanse i zakładać ich negatywny wpływ na efektywność projektów. Przywiązanie zatem przez projektodawców większej uwagi do sposobów rekrutacji (w tym ograniczenie liczby uczestników projektów, przy jednoczesnym wymogu prezentowania koncepcji działalności przyszłego przedsiębiorstwa) wydaje się jednym ze sposobów uniknięcia sytuacji, w której do projektu trafiają osoby przypadkowe. 99

100 Wykres nr 21. Status w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie uczestników, którzy nie podjęli dodatkowych działań na rzecz założenia własnej działalności gospodarczej, N=176, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o Udział w projekcie a założenie działalności gospodarczej Według danych z bazy PEFS, dotację w ramach Działania 6.2 otrzymało jedenastu uczestników analizowanych projektów. Ośmiu z nich otrzymało wsparcie szkoleniowodoradcze od beneficjentów, którzy wzięli udział w konkursach z 2010r., które obligatoryjnie zakładały stworzenie biznesplanów przez beneficjentów ostatecznych. Wśród respondentów badania CATI 12,50% ubiegało się o środki z Działania 6.2. Zaznaczyć jednak trzeba, że respondenci badania CATI mogli aplikować o dotacje tego typu w innym województwie, jeśli spełnialiby kryteria grupy docelowej. Z kolei 87,50% badanych przyznało, że nie aplikowało o pozyskanie środków z tego źródła. W grupie tej brak również deklaracji zamiaru ubiegania się o otrzymanie wsparcia w ramach tej dotacji. 75,00% respondentów, którzy założyli firmę zadeklarowało, iż udział w projekcie determinował w ich przypadku decyzję o samodzielnym uruchomieniu lub współzałożeniu działalności gospodarczej. Można by uznać to za dobry wynik, jednak należy mieć cały czas na uwadze perspektywę niewielkiej liczby nowopowstałych podmiotów gospodarczych. Z kolei jedna czwarta badanych przyznała, iż gdyby nie zdecydowali się na skorzystanie ze wsparcia szkoleniowo-doradczego i tak otworzyliby własne firmy. Dla tych osób udział w projekcie był zatem ułatwieniem w realizacji już powziętego zamiaru, co jednak w żaden 100

101 sposób nie podważa sensowności oferty projektów wspierających zakładanie działalności gospodarczej typu spin off/spin out. Wykres nr 22. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy udział w projekcie miał wpływ na Pana(i) decyzję o założeniu działalności gospodarczej typu spin off/spin out?, N=16, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Poniższa tabela przedstawia liczebność założonych przez uczestników szkoleń firm. Z danych wynika, iż w grupie osób biorących udział w badaniu CATI, firmy typu spin off/out zostały założone przez 16 respondentów, natomiast pozostałe 54 osoby założyły inny niż spin off/out typ działalności gospodarczej. Tabela nr 25. Liczba działalności gospodarczy typu spin off spin out otworzonych przez uczestników szkoleń w podziale na płeć osób, które zakładały/współzakładały firmy Płeć ogółem spin off Liczba działalności gospodarczy otworzonych przez uczestników szkoleń spin out samodzielnie współzałożone samodzielnie współzałożone ogółem spin off/spin out działalności gospodarcze, poza sektorem spin off/spin out N % N % N % N % N % N % Kobieta ,52 2 1,04 3 1,55 4 2, , ,88 Mężczyzna ,57 0 0,00 4 2,27 1 0,57 6 3, ,75 Ogółem ,54 2 0,54 7 1,90 5 1, , ,63 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Przeprowadzone analizy nie wykazały istotności statystycznej wpływu zmiennych niezależnych, takich jak typ uczelni, typ uczestnika oraz kierunek studiów, na aktywność w zakresie zakładania działalności gospodarczej typu spin off/out. Wszelkie zależności, które mogły wystąpić, mogą być jedynie wynikiem przypadku. Poniżej przedstawiono szczegółowe 101

102 zestawienia dotyczące zakładania działalności gospodarczej typu spin off spin out przez respondentów badania CATI (N=16) przy uwzględnieniu powyższych zmiennych. Z 16 utworzonych firm spin off spin out 7 zostało założonych przez pracowników naukowych/dydaktyczno-naukowych 5 natomiast przez osoby, które w czasie trwania projektu były studentami. Rzadziej firmy zakładane były przez absolwentów uczelni oraz doktorantów. Jeżeli chodzi o typ uczelni, to respondenci badania CATI, którzy założyli działalność gospodarczą typu spin off spin out związani byli głównie z Uniwersytetem (43,75%) oraz Akademią (43,75%). Tylko dwóch założycieli (12,50%) firm związanych było z Politechniką. Tabela nr 26. Liczba działalności gospodarczych typu spin off spin out otworzonych przez uczestników szkoleń przy uwzględnieniu statusu respondenta w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie, N=16, w % Założone działalności gospodarcze typu spin off sin out Status respondenta w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie N % Byłem(am) pracownikiem naukowym / dydaktyczno-naukowym 7 43,75 Byłem(am) studentem(tką) 5 31,25 Byłem(am) absolwentem uczelni wyższej 3 18,75 Byłem(am) doktorantem(tką) 1 6,25 Ogółem ,00 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Tabela nr 27. Liczba działalności gospodarczych typu spin off spin out otworzonych przez uczestników szkoleń przy uwzględnieniu typu uczelni z jaką był związany respondent, N=16, w % Typ uczelni Założone działalności gospodarcze typu spin off sin out N % Uniwersytet 7 43,75 Akademia 7 43,75 Politechnika 2 12,50 Ogółem ,00 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Najwięcej firm, bo aż 3 z 16, zostało otworzonych przez respondentów, którzy ukończyli informatykę, zaś 2 firmy przez absolwentów socjologii. Wśród pozostałych, pojedynczych wskazań zamieszczonych w tabeli nr 28 znajdują się kierunki, które możemy podzielić na humanistyczne jak i bardziej techniczne. Jak już wspominano wcześniej, 102

103 kierunek studiów nie miał istotności statystycznej, jeżeli chodzi o zakładanie działalności gospodarczej. Tabela nr 28. Liczba działalności gospodarczych typu spin off spin out otworzonych przez uczestników szkoleń przy uwzględnieniu kierunku ukończonych studiów respondenta, N=16, w % Kierunek studiów Założone działalności gospodarcze typu spin off sin out N % Informatyka 3 18,75 Socjologia 2 12,50 Pedagogika 1 6,25 Prawo 1 6,25 Turystyka i rekreacja 1 6,25 Biologia 1 6,25 Elektrotechnika 1 6,25 Filologia 1 6,25 Inżynieria chemiczna 1 6,25 Kulturoznawstwo 1 6,25 Mechatronika 1 6,25 Medycyna 1 6,25 Metalurgia i odlewnictwo 1 6,25 Ogółem ,00 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Niestety dane otrzymane z badania CATI nie umożliwiają analizy wyników, jeżeli chodzi o korelacje między kierunkiem studiów, a przedmiotem działalności firmy założonej przez uczestników projektów. Poniżej zamieszczono szczegółową tabelę dotyczącą tych informacji. Tabela nr 29. Liczba działalności gospodarczych typu spin off spin out otworzonych przez uczestników szkoleń przy uwzględnieniu branży działalności i kierunków studiów, N=16, w % Przedmiot działalności firmy Kierunek studiów firma naukowo - badawcza nie istnieje odmowa szkolenia technologia internetowa usługi fotograficzne usługi turystyczne brak odpowiedzi Ogółem % N % N % N % N % N % N % N % N % N Informatyka 20,00% ,00% Socjologia ,00 % 1 25,00% Pedagogika ,00 % 18,75 % 12,50 % ,25% 1 103

104 Przedmiot działalności firmy Kierunek studiów firma naukowo - badawcza nie istnieje odmowa szkolenia technologia internetowa usługi fotograficzne usługi turystyczne brak odpowiedzi Ogółem Prawo - - % N % N % N % N % N % N % N % N % N 100,00 % ,25% 1 Turystyka i rekreacja ,00 % ,25% 1 Biologia ,00% ,25% 1 Elektrotechnika 20,00% ,25% 1 Filologia ,00 % ,25% 1 Inżynieria chemiczna 20,00% ,25% 1 Kulturoznawstwo ,0 0% ,25% 1 Mechatronika 20,00% ,25% 1 Medycyna 20,00% ,25% 1 Metalurgia i odlewnictwo Ogółem ,00 % 5 100,00 % 1 100,00 % 100,00 % ,25% ,00 % 1 100,00 % 4 100,0 0% Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o ,00 % 2 100,00 % 1 100,00 % 16 Z uzyskanych danych wynika, iż założone przez uczestników projektów przedsiębiorstwa zlokalizowane zostały w większości przypadków w Krakowie (75%). Wiąże się to zapewne z koncentracją środowiska akademickiego, badawczego oraz rynku przedsiębiorstw w stolicy województwa, a także z większymi możliwościami prowadzenia i rozwoju tego typu działalności gospodarczej. Tabela nr 30. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Gdzie powstało przedsiębiorstwo? W jakim powiecie? W jakiej gminie/mieście?, N=16, w % % N Kraków 75,00% 12 Chełmek 6,30% 1 Krosno 6,30% 1 Wojnicz 6,30% 1 odmowa odpowiedzi 6,30% 1 suma 100,00% 16 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. W odniesieniu do charakteru i przedmiotu działalności utworzonego podmiotu, uczestnicy projektów zakładali najczęściej firmy naukowo-badawcze oraz działające w obszarze technologii internetowej. 104

105 Wykres nr 23. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Jaki jest przedmiot działalności Pan(i) firmy?, N=16, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Największy odsetek firm typu spin off lub spin out został założony przez uczestników projektu w okresie powyżej pół roku po zakończeniu udziału we wsparciu szkoleniowodoradczym (37,50%). 12,50% badanych założyło swoje przedsiębiorstwa jeszcze przed przystąpieniem do projektu. Wykres nr 24. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Kiedy założył(a) Pan(i) tego typu przedsiębiorstwo?, N=16, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Jak wynika z przeprowadzonych badań, osoby, które korzystały ze wsparcia w ramach omawianych projektów w dużej mierze nie spotkały się z działalnością typu spin off/spin out 105

106 poza działaniami projektowymi. 23,80% zadeklarowało, iż miało styczność z tego rodzaju przedsiębiorczością, zaś 74% poprzez udział w szkoleniach lub doradztwie zetknęło się z tym przedsięwzięciem po raz pierwszy. Wykres nr 25. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy, oprócz projektu, miał(a) Pan(i) kontakt z funkcjonującymi przedsięwzięciami typu spin off/spin out?, N=369, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Respondenci badania CATI (N=88) wskazywali przykładowe inicjatywy, z którymi się spotkali. Przedsięwzięcia związane z obszarem działalności spin off/spin out, jakie wymieniali związane były głównie z Uniwersytetem Jagiellońskim (11,20%), Akademią Górniczo Hutniczą (9.10%) oraz Inkubatorami (5,70%). Spora grupa badanych nie potrafiła sobie przypomnieć gdzie się zetknęła z funkcjonowaniem przedsiębiorstw typu spin off spin out (25,00%). Zdecydowanie rzadziej respondenci wymieniali Politechnikę Krakowską (2.30%), Centrum Transferu Technologii (2.20%) oraz Małopolską Agencje Rozwoju Regionalnego (1.10%). Jeżeli chodzi o firmy prywatne z jakimi mieli kontakt uczestnicy projektów, to były to głównie przedsiębiorstwa kosmetyczne, budowlane, medyczne, telekomunikacyjne jak i biotechnologiczne. Część ankietowanych pracowało w tego rodzaju firmach, a także brało udział w szkoleniach dotyczących tego typu zagadnień. Szczegółowe informacje na temat lokalizacji przedsiębiorstw, z którymi mieli styczność, przedstawiają poniższe zestawienia: Tabela nr 31. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Czy potrafi Pan(i) podać jakiś przykład? Gdzie to przedsięwzięcie było/jest realizowane?, N=88, w % Miejsce: % N nie pamiętam 3,40% 3 Polska, Małopolskie, Kraków 76,10% 67 Polska, Podkarpackie, Krosno 1,10% 1 106

107 Miejsce: % N Polska, Śląskie, Katowice 3,40% 3 Polska, Małopolskie, Chrzanów 1,10% 1 Polska, Małopolskie, Wojnicz 1,10% 1 Polska, Świętokrzyskie, Kielce 2,30% 2 Polska, Warmińsko-mazurskie, Olsztyn 1,10% 1 Polska, Łódzkie, Bedoń 1,10% 1 Polska, Małopolskie,Nowy Sącz 1,10% 1 Polska, Mazowieckie, Warszawa 1,10% 1 Polska, Śląskie, Częstochowa 1,10% 1 Polska, Śląskie, Chorzów 1,10% 1 Polska, Wielkopolskie, Poznań 1,10% 1 Słowenia 1,10% 1 Polska, Dolnośląskie, Wrocław 1,10% 1 Brak odpowiedzi 1,10% 1 suma 100,00% 88 Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 5 osób, które założyły własną działalność typu spin off/spin out oraz miały okazję wcześniej poznać tę tematykę w praktyce, zostało poproszonych o ocenę stopnia wpływu swoich doświadczeń na założenie własnej działalności gospodarczej. Wpływ ten widoczny był w dwóch przypadkach. Przedstawiony niżej wykres obrazuje odpowiedzi badanych w tym zakresie. Wykres nr 26. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Na ile przykład, z którym miał(a) Pan(i) kontakt wpłynął na założenie własnej działalności typu spin off/out, N=5, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. 107

108 3.8.4 Dotacje oraz finansowanie działalności gospodarczej Uczestnicy projektów, które realizowane były w ramach Poddziałania w konkursach POKL/8.2.1/I/08, POKL/8.2.1/I/09, POKL/8.2.1/I/10 i POKL/8.2.1/I/10, w większości nie aplikowali o środki w Działaniu 6.2. Finansowanie w ramach Działania 6.2 pozwalało na uzyskanie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Do założenia działalności typu spin off/out uczestnicy teoretycznie zostali przygotowani i zachęceni w ramach projektów w Poddziałaniu Z tej perspektywy badane projekty ocenić należy jednoznacznie negatywnie: 11 9 nowych przedsiębiorstw (utworzonych z dotacji 6.2) na 1728 uczestników projektów to zdecydowanie niewystarczający rezultat. Co ciekawe, we wnioskach o dofinansowanie beneficjenci założyli opracowanie co najmniej 1269 pomysłów biznesowych łącznie. Warto więc wskazać, że na 1269 teoretycznie przygotowanych biznesplanów jedynie 11 doczekało się wdrożenia, co w gruncie rzeczy nie zmienia podstaw do negatywnej oceny efektywności wsparcia. Z powyższej krytyki wyłączyć można projekt /10, zrealizowany przez Agencję Komunikacji Marketingowej InterActive. Wspomniana firma miała ponad 4% skuteczność w aktywizacji swoich uczestników w zakresie podejmowania przedsiębiorczości akademickiej.. Należy jednak zaznaczyć, że choć wyższa od przeciętnej efektywność działań wspomnianej firmy nadal powinna być oceniona jako niska. Tylko dwóch badanych uczestników projektów (CATI), którzy założyli działalność gospodarczą typu spin off spin out aplikowało o uzyskanie środków na jej rozpoczęcie w ramach Działania 6.2 w województwie małopolskim. Tylko jedna z tych osób uzyskała dotację na założenie własnej firmy typu spin off/spin out. W 13 na 16 przypadków, założone przedsiębiorstwa nadal funkcjonują. Wśród firm, które już nie istnieją, główną przyczyną niepowodzenia były powody zdrowotne (2 firmy), a w jednym przypadku zadecydowała niesprzyjająca koniunktura rynkowa. W opinii 77,00% (łącznie dla odpowiedzi: bardzo dobrze, dobrze i raczej dobrze ) badanych uczestników projektów, którzy założyli działalność gospodarczą, 9 Dane pochodzące z analizy bazy PEFS uczestników projektów z Poddziałania 8.2.1, którzy otrzymali dofinansowanie na założenie działalności gospodarczej z Działania

109 funkcjonuje ona dobrze. Z kolei 15,40% respondentów przyznało, iż nie jest usatysfakcjonowany rozwojem własnego biznesu. Podsumowując wyniki uzyskane podczas badania w odniesieniu do skali tworzenia oraz funkcjonowania nowych podmiotów gospodarczych, należy bez wątpienia zastanowić się nad modyfikacją koncepcji konkursów, w efekcie których są dofinansowywane przedmiotowe projekty. Liczba nowopowstałych inicjatyw gospodarczych jest dalece niewystarczająca w odniesieniu do oczekiwanych, namacalnych efektów realizacji projektów. Być może podobne efekty można osiągnąć przeznaczając fundusze na włączanie do programów studiów stosownych zajęć, bądź cykli zajęć, poświęconych tematyce zakładania podmiotów gospodarczych typu spin off/spin out. Możliwym rozwiązaniem jest także ograniczenie liczby osób rekrutowanych do projektów, przy jednoczesnym zwiększeniu zakresu oferowanego wsparcia o możliwość dofinansowania działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę prezentowane dalej informacje, dotyczące wskazywanych przez respondentów barier rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, takie rozwiązanie z wysokim prawdopodobieństwem mogłoby podnieść efektywność wsparcia projektowego. Wykres nr 27. Rozkład częstości odpowiedzi na pytanie Bardzo proszę ocenić prężność działalności Pana(i) przedsiębiorstwa w skali od 1 do 7 gdzie 1 bardzo źle, a 7 bardzo dobrze, N=13, w % Źródło: Opracowania własne ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Wśród osób, które do tej pory nie aplikowały o uzyskanie dotacji na założenie działalności gospodarczej ze środków dostępnych w ramach Działania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w województwie małopolskim, 14,30% wyraziło chęć ubiegania 109

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PROJEKTU. Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG

PREZENTACJA PROJEKTU. Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG 1 PREZENTACJA PROJEKTU Grzegorz Grześkiewicz - PTE Robert Lauks - WSG 2 Projekt Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Realizowany przez Polskie Towarzystwo Ekonomiczne w Bydgoszczy w partnerstwie

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ewaluacyjnego

Raport z badania ewaluacyjnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Raport z badania ewaluacyjnego za okres 01.09.2011-30.11.2011 (wybrane fragmenty) Uprawnienia dla spawaczy gwarantem

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Celem badania ewaluacyjnego było zgromadzenie wiedzy na temat efektywności i skuteczności instrumentów wspierania

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Projekt SPIN-OFF, SPIN-OUT NA START współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt SPIN-OFF, SPIN-OUT NA START współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt SPIN-OFF, SPIN-OUT NA START współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego REGULAMIN REKRUTACJI projektu współfinansowanego w ramach działania 8.2.1 Programu

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

WYKLUCZENIE CYFROWE NA RYNKU PRACY. redakcja naukowa Elżbieta Kryńska i Łukasz Arendt

WYKLUCZENIE CYFROWE NA RYNKU PRACY. redakcja naukowa Elżbieta Kryńska i Łukasz Arendt WYKLUCZENIE CYFROWE NA RYNKU PRACY redakcja naukowa Elżbieta Kryńska i Łukasz Arendt Warszawa 2010 SPIS TREŚCI WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW 9 V WPROWADZENIE - ZARYS PROBLEMATYKI BADAWCZEJ (Elżbieta Kryńska,

Bardziej szczegółowo

OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW

OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW Inżynieria Rolnicza 7(125)/2010 OCENA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W PROCESIE KSZTAŁCENIA STUDENTÓW Edmund Lorencowicz, Sławomir Kocira Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Numer dokumentu: Identyfikacja projektu Nazwa Beneficjenta Numer Karty Uczelni Erasmusa EUC Prawny przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: Projekcie należy przez to rozumieć projekt p.n. Nauka i biznes

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Metodologia badania 1. Przedmiot i cel badania: Celem głównym niemniejszego badania była ocena efektywności i skuteczności

Bardziej szczegółowo

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Z-LOG-1074 Zarządzanie relacjami z klientami Customer Relationship

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Niniejsze zapytanie zostało ogłoszone na stronie internetowej projektu www.vip.paip.pl/lubuskie oraz w siedzibie Zamawiającego.

ZAPYTANIE OFERTOWE. Niniejsze zapytanie zostało ogłoszone na stronie internetowej projektu www.vip.paip.pl/lubuskie oraz w siedzibie Zamawiającego. ZAPYTANIE OFERTOWE Poznań, 15.10.2010r. POSTANOWIENIA OGÓLNE Stowarzyszenie PAIP stosując zasadę konkurencyjności zaprasza do złożenia oferty, której celem będzie wyłonienie wykonawcy, który przeprowadzi

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Dotacje na założenie działalności gospodarczej. III Małopolskie Forum Finansowe 15 czerwca 2015 r.

Dotacje na założenie działalności gospodarczej. III Małopolskie Forum Finansowe 15 czerwca 2015 r. Dotacje na założenie działalności gospodarczej III Małopolskie Forum Finansowe 15 czerwca 2015 r. Wsparcie zakładania działalności gospodarczej w ramach PO KL 2007-2013 osoby przedsiębiorcze 19 118 nowo

Bardziej szczegółowo

PI Innowacje Przyszłością Regionu. Unikatowa na skalę regionu pomoc dla środowiska naukowego Warmii i Mazur

PI Innowacje Przyszłością Regionu. Unikatowa na skalę regionu pomoc dla środowiska naukowego Warmii i Mazur PI Innowacje Przyszłością Regionu Unikatowa na skalę regionu pomoc dla środowiska naukowego Warmii i Mazur - Celem głównym projektu jest ułatwienie powstawania innowacyjnych przedsięwzięć biznesowych opartych

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław spotkanie organizacyjne 19.01.2015, Wrocław I Wypełnienie dokumentów II Przed wyjazdem na praktyki III Po przyjeździe na miejsce praktyk IV Po powrocie z praktyk V Uwagi końcowe I Wypełnienie dokumentów:

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY. Kutno, 31 październik 2013

RAPORT KOŃCOWY. Kutno, 31 październik 2013 RAPORT KOŃCOWY Badanie ewaluacyjne pn. Ocena doświadczeń oraz rezultatów związanych z realizacją tworzenia i wdrażania programów typu outplacement w województwie małopolskim (Poddziałanie 8.1.2 PO KL)

Bardziej szczegółowo

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej 7 Program Ramowy 4 główne programy szczegółowe: Cooperation (Współpraca)

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. opracowany przez: na zlecenie: Świętokrzyskiego Biura Rozwoju Regionalnego w Kielcach

Raport końcowy. opracowany przez: na zlecenie: Świętokrzyskiego Biura Rozwoju Regionalnego w Kielcach Raport końcowy Badanie jakości i wpływu projektów realizowanych/zrealizowanych w ramach Działania 8.2 na upowszechnienie transferu wiedzy i przedsiębiorczości akademickiej w województwie świętokrzyskim

Bardziej szczegółowo

PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE STUDENTS

PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE STUDENTS Fundacja im. Adama Mickiewicza w Kanadzie The Adam Mickiewicz Foundation in Canada (REV 2015) PODANIE O STYPENDIUM STUDENCKIE DLA STUDENTÓW STUDIÓW PODSTAWOWYCH SCHOLARSHIP APPLICATION FOR UNDERGRADUATE

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: Projekcie należy przez to rozumieć projekt p.n. Nauka i biznes

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Badanie ewaluacyjne współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu Województwa Lubuskiego w ramach Pomocy

Badanie ewaluacyjne współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu Województwa Lubuskiego w ramach Pomocy 1 Streszczenie Grupy docelowe projektów w ramach Działania 6.2 PO KL i Poddziałania 6.1.3 PO KL Wszyscy beneficjenci realizujący projekty w ramach Poddziałania 6.1.3 PO KL zakładali wsparcie kobiet. Oprócz

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. naukowo-badawczego w Wielkopolsce

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. naukowo-badawczego w Wielkopolsce Program Operacyjny Kapitał Ludzki Nowe moŝliwo liwości dla środowiska naukowo-badawczego w Wielkopolsce Program Operacyjny Kapitał Ludzki - obszary wsparcia Cel: UmoŜliwienie pełnego wykorzystania potencjału

Bardziej szczegółowo

Start dla innowacyjnych firm II

Start dla innowacyjnych firm II Start dla innowacyjnych firm II www.efirma.org.pl ATFIN Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 91 / 400A 02-001 Warszawa Tel./fax: 022 621 03 86 www.atfin.pl; ue@atfin.pl Dział Projektów Europejskich Wyższa Szkoła

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU Kurs języka angielskiego z certyfikatem TELC Twoja szansa na podniesienie kwalifikacji zawodowych o numerze POKL.09.06.

REGULAMIN PROJEKTU Kurs języka angielskiego z certyfikatem TELC Twoja szansa na podniesienie kwalifikacji zawodowych o numerze POKL.09.06. REGULAMIN PROJEKTU Kurs języka angielskiego z certyfikatem TELC Twoja szansa na podniesienie kwalifikacji zawodowych o numerze POKL.09.06.02-02-051/13 1 Niniejszy regulamin określa zasady uczestnictwa

Bardziej szczegółowo

1.How do you rate the English language skills of Polish students?

1.How do you rate the English language skills of Polish students? PODSUMOWANIE WYNIKÓW ANKIET DLA OPIEKUNÓW PORTUGALSKICH PODCZAS STAŻU LEONARDO DA VINCI - MAJ 2013 1.How do you rate the English language skills of Polish students? -bad 0 -insufficient 0 -sufficient 0

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca

REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca 1 REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytetu VIII Regionalne kadry gospodarki

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy

Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy 1. Krótki opis projektu Medycyna Praktyczna - Szkolenia od 1 stycznia do 30 listopada 2014 roku realizowała projekt

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3

Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3 Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3 Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Agnieszka Zalewska-Bochenko Uniwersytet w Białymstoku PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wprowadzenie Środki finansowe pochodzące

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Opis planowanego sposobu realizacji badania

Opis planowanego sposobu realizacji badania (FOZ) jest instytucją otoczenia biznesu, która zajmuje się popularyzowaniem dobrych praktyk w biznesie, promuje dzielenie się wiedzą i doświadczeniem oraz wdraża innowacje w obszarze uczenia osób dorosłych

Bardziej szczegółowo

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pomysł na przyszłość Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Studia a rynek pracy W 2011 roku kształciło się ponad 1 800 tys. studentów, Dyplom wyższej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU

REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin Rekrutacji Uczestników/czek Projektu Kreowanie nowych miejsc pracy i przedsiębiorczości w woj. mazowieckim

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA INSTYTUT KULTURY FIZYCZNEJ UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO W OPINII STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Zamawiający: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy ul. Ogrodowa 5b 58-306 Wałbrzych. Opole, czerwiec 2015

Raport końcowy. Zamawiający: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy ul. Ogrodowa 5b 58-306 Wałbrzych. Opole, czerwiec 2015 Wpływ działań PO KL w województwie dolnośląskim na podniesienie kompetencji regionalnych zasobów ludzkich, w kontekście upowszechniania i wdrażania idei kształcenia ustawicznego Raport końcowy Zamawiający:

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu:

Prezentacja projektu: Prezentacja projektu: Dopasowanie zasobów ludzkich do rozwoju turystyki trendy rozwojowe i zmiany na rynku pracy woj. łódzkiego Projektodawca: Advance Ewelina Podziomek Priorytet VIII Regionalne kadry

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU BIO-TECH TRANSFER. 1. Informacje ogólne

REGULAMIN PROJEKTU BIO-TECH TRANSFER. 1. Informacje ogólne REGULAMIN PROJEKTU BIO-TECH TRANSFER 1. Informacje ogólne Niniejszy dokument określa zasady, zakres i warunki uczestnictwa w Projekcie pt.,,bio-tech Transfer. Staże i szkolenia biotechnologiczne w INNO-GENE

Bardziej szczegółowo

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Aleksander Kędra Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych Komisja Europejska Aleksander.Kedra@ec.europa.eu Przygotowanie wniosku

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5:

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5: Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE PRZED SPOTKANIEM INFORMACYJNYM DOTYCZĄCYM DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ W RAMACH DZIAŁANIA 9.4 PO KL (KONKURS NR PO KL/9.4/1/12). Pytanie nr 1: Czy w projekcie

Bardziej szczegółowo

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Subject Level of education

Bardziej szczegółowo

2. System stosowany w 7. Programie Ramowym

2. System stosowany w 7. Programie Ramowym UWAGI DO SYSTEMU WYNAGRADZANIA W PROGRAMIE RAMOWYM HORYZONT 2020 Andrzej Siemaszko, Barbara Trammer 1 1. Wstęp Program Ramowy Horyzont 2020 o budżecie 77.02 mld euro niesie olbrzymie szanse dla polskich

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn.

Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn. Raport końcowy badania ewaluacyjnego pn. Badanie jakości, skuteczności oraz adekwatności działań szkoleniowych i doradczych oferowanych w ramach Priorytetu IX Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki województwo

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW Załącznik nr 4 do Szczegółowego opisu osi priorytetowych RPO WP 2014-2020 Zakres: Europejski Fundusz Społeczny Projekt do konsultacji, 22 maja 2015 r. RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW

Bardziej szczegółowo

Z Uczelni do biznesu

Z Uczelni do biznesu Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Z Uczelni do biznesu Projekcie należy przez to rozumieć projekt pn. Z Uczelni do biznesu, realizowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo