ISTOTA WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ W UJĘCIU FILOZOFICZNOPRAWNYM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISTOTA WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ W UJĘCIU FILOZOFICZNOPRAWNYM"

Transkrypt

1 MONOGRAFIE PRAWNICZE ISTOTA WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ W UJĘCIU FILOZOFICZNOPRAWNYM JOANNA ABLEWICZ Wydawnictwo C.H.Beck

2 MONOGRAFIE PRAWNICZE JOANNA ABLEWICZ ISTOTA WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ W UJĘCIU FILOZOFICZNOPRAWNYM

3 Polecamy nasze publikacje: Ks. Prof. T. Guz, J. Głuchowski, M. Pałubska (red.) SYNTEZA PRAWA POLSKIEGO J. Lic SPÓŁKA CYWILNA. PROBLEMATYKA PODMIOTOWOŚCI PRAWNEJ Monografie Prawnicze A. Żurawik INTERES PUBLICZNY W PRAWIE GOSPODARCZYM Monografie Prawnicze K. Klecha WOLNOŚĆ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W KONSTYTUCJI RP Monografie Prawnicze

4 ISTOTA WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ W UJĘCIU FILOZOFICZNOPRAWNYM JOANNA ABLEWICZ WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2014

5 Redaktor prowadzący: Aneta Gacka-Asiewicz Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa Skład i łamanie: Studio IGAWA Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN ISBN e-book

6 Najbliższym

7

8 Spis treści Wstęp... Wykaz skrótów... Bibliografia... XI XIX XXIII Rozdział I. Ontyczna wolność osoby ludzkiej jako podmiotu prowadzenia działalności gospodarczej Uwagi wprowadzające Osoba ludzka jako wolny byt Człowiek i wspólnota prymat osoby ludzkiej Czym jest wolność gospodarcza? Rozumienie wolności w antropologii Karola Wojtyły oraz Jana Pawła II, jako warunek transcendencji osoby poprzez działanie na zewnątrz Personalizm ekonomiczny rys historyczny i główne założenia Podsumowanie Rozdział II. Relewancja adekwatnego etosu w działalności ekonomicznej godnej osoby ludzkiej Uwagi wprowadzające Co to jest działanie etyczne? Istotny wkład etyki chrześcijańskiej w rozwój kultury prawnoekonomicznej na miarę człowieka Zasady etyczno-społeczne kształtujące życie społeczno-gospodarcze I. Godność osoby ludzkiej II. Miłość społeczna, uczestnictwo III. Pomocniczość IV. Solidarność V. Słuszność VI. Sprawiedliwość VII Prawda Podsumowanie VII

9 Spis treści Rozdział III. Bonum personae humanae jako wspólny cel wszelkiej bytowości prawnogospodarczej Uwagi wprowadzające Osoba i wspólnota Definicje dobra wspólnego, ze szczególnym uwzględnieniem nauki Kościoła katolickiego Wkład społecznej nauki Kościoła w rozumienie finalności prawnoekonomicznej Podsumowanie Rozdział IV. Koncepcja wolności i działalności gospodarczej a prawo Uwagi wprowadzające Zarys historii idei wolności gospodarczej Działalność gospodarcza Przedmiotowe ujęcie wolności gospodarczej I. Szkic problematyki II. Wolność gospodarcza w Konstytucji RP III. Wolność gospodarcza w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej Podmiotowe ujęcie wolności gospodarczej Wolność gospodarcza w doktrynie i orzecznictwie Wolność gospodarcza jako prawo podmiotowe czy zasada prawa? Podsumowanie Rozdział V. Wolność gospodarcza i ingerencja państwa Uwagi wprowadzające Pojęcie prawa i państwa Wymiar ingerencji państwa w wolność gospodarczą Ograniczenia swobód gospodarczych w Polsce I. Natura ograniczeń wolności gospodarczej II. Regulacje prawne wprowadzające ograniczenia wolności gospodarczej III. Zakazy prowadzenia działalności gospodarczej Podsumowanie Rozdział VI. Realizacja służebnej funkcji prawodawstwa w prowadzeniu działalności gospodarczej przez człowieka w wymiarze jednostkowym i wspólnotowym na wybranych przykładach Uwagi wprowadzające Swoboda podejmowania działalności gospodarczej VIII

10 Spis treści 3. Wybrane ograniczenia swobody prowadzenia działalności gospodarczej I. Uwagi wstępne II. Kontrola przedsiębiorcy III. Reglamentacja działalności gospodarczej IV. Obowiązki podatkowe V. Inwestycje budowlane VI. Zatrudnianie pracowników, koszty pracy VII. Egzekwowanie umów, wymiar sprawiedliwości VIII. Rejestracja własności IX. Dostępność kredytów, ochrona inwestorów Ocena przestrzegania wolności w polskiej przedsiębiorczości przez organizacje międzynarodowe Podsumowanie Zakończenie Summary Indeks osobowy Indeks rzeczowy IX

11

12 Wstęp Zagadnienie istoty wolności gospodarczej stanowi doniosłą i niezwykle aktualną problematykę, nie tylko egzystencjalną, lecz także naukowo-badawczą, co zostało zaprezentowane poniżej w aspekcie filozoficznoprawnym. Doniosłość wynika z faktu, że wolność działalności gospodarczej jest pojęciem złożonym, które nie może być rozpatrywane w jednej płaszczyźnie. Swoboda działalności to nie tylko prawne uregulowania dotyczące podejmowania, wykonywania czy zakończenia działalności gospodarczej, ale posiada ona wymiary filozoficzne, społeczne, a także ekonomiczne. Jest to podstawowa, fundamentalna zasada polskiego prawa, która stymuluje rozwój gospodarczy państwa. To ona zatem, wraz z jej klasycznie rozumianą finalnością w postaci dobra, powinna wyznaczać zakres działań legislacyjnych prawodawcy, określając ramy regulacji prawnych. Aktualność z kolei wiąże się z tym, że rozwój lub stagnacja w gospodarce wpływa na bytowość i szeroko pojętą codzienną egzystencję każdego z nas. Stabilna i rozwijająca się gospodarka zapewnia dobrobyt materialny każdemu człowiekowi jako jednostce oraz całej społeczności, będący także środkiem do zdobywania dóbr duchowych. Z kolei zahamowania rozwoju ekonomicznego negatywnie odbijają się na człowieku jako osobie, jego życie staje się trudniejsze, bardziej uciążliwe, w konsekwencji niespełnione w jego różnorodnych możnościach bytowych. Problem wolności gospodarczej, jej realizacji wpływa najpierw na życie w immanencji kosmosu, a następnie ma też swoiste znaczenie w odniesieniu do ponadczasowej transcendencji najwyższej Mądrości 1, jako ostatecznego wymiaru ludzkiego istnienia w istocie swojej nieśmiertelnego. Dlaczego libertas jest tak ważna? Wolność gospodarcza prowadzi do większych inwestycji oraz dochodów człowieka i społeczeństwa. Niezaprzeczalny jest silny związek pomiędzy wolnością gospodarczą z jednej strony, a jakością inwestycji i wzrostu ekonomicznego z drugiej 2. Zatem im wyższy poziom wolności gospodarczej lub jej pewnych elementów tym lepiej, korzystniej funkcjonuje państwo, ponieważ więcej podmiotów inwestuje, co skutkuje wzrostem gospodarczym. Ponadto swoboda gospodarcza prowadzi do zmniejszenia ubóstwa i poprawy ogólnych warunków życia społeczeństwa (kraje z wysokim poziomem wolności gospodarczej mają niższą stopę ubóstwa). Dzięki zapewnieniu wolności gospodarczej rozwija się twórcza współpraca w społeczeństwie, ludzie respektują godność dru- 1 A. Augustinus, Der freie Wille, übers. v. J. Perl, Paderborn 1941, ks. I, 25, s Zob. m.in. raport Economic freedom of the World (dostępny w Internecie pod adresem: raport Doing Business 2013 (dostępny w Internecie pod adresem: %20Business/Documents/ Annual-Reports/English/DB13-full-report.pdf) oraz raport Doing Business 2012 (dostępny w Internecie pod adresem: XI

13 Wstęp giego, są pokojowo nastawieni i mądrze tolerancyjni. Brak wolności lub przyznanie jej tylko wybranym jednostkom lub grupom społecznym powoduje powstanie korupcji oraz niekorzystnych zmian społecznych, godzących w zasadę sprawiedliwości i pozostałe fundamentalne pryncypia społeczne. Oczywiście swoboda ta nie ma charakteru absolutnego, ponieważ człowiek nie jest Absolutem, dlatego nie tylko dopuszczalne, lecz wprost konieczne są jej ograniczenia powinny być one jednak traktowane jako wsparcie i ukierunkowanie zasady wolności na dobro jako dobro, dzięki któremu dochodzi do aktualizacji substancjalnie pojętego człowieka jako wolnego podmiotu. Jakiekolwiek restrykcje muszą być uzasadnione ochroną ważnych interesów publicznych, które stawia się nad jednostkową wolnością przedsiębiorcy. Bariery te nie mogą być nadmierne, gdyż zaburzyłoby to relacje pomiędzy przedsiębiorcą a państwem. Muszą być jednak postawione, gdyż samowola przedsiębiorcy mogłaby szkodzić np. konsumentom oraz ostatecznie dobru wspólnemu całego państwa. Muszą istnieć czynniki zewnętrzne (np. przepisy prawa czy normy zwyczajowe) ograniczające wolność, gdyż inaczej doszłoby do anarchii 3. Ingerencja państwa jest zatem potrzebna, ale w takim zakresie, w jakim nie godzi ona w istotę, sens wolności gospodarczej człowieka, zorientowanego na realizację dobra. Obowiązkiem państwa jest pozostawienie pewnej sfery działalności wolnej od jego ingerencji, aby zapewnić prawidłowy rozwój człowieka na gruncie zasady pomocniczości, chroniącej nietykalność podmiotowości osoby ludzkiej. Zauważyć należy, że nie tylko prawo, ale i moralność, społeczeństwo oraz ekonomia wpływają na rozwój człowieka. Rolą państwa jest ochrona i służba, czyli umożliwienie prowadzenia wolnej działalności, a nie wprowadzanie takich ograniczeń i takie jej kontrolowanie, których celem staje się wręcz uniemożliwienie urzeczywistnienia się wolnej woli jednostki ludzkiej w aspekcie ekonomicznym. Im mądrzejsza ingerencja państwa, tym lepiej rozwija się człowiek i jego podstawowe wspólnoty jak: małżeństwo, rodzina, naród i społeczeństwo w wymiarze globalnym. Celem publikacji jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie, w czym tkwi istota wolności gospodarczej, jaki jest jej sens, co stanowi jej najważniejsze elementy oraz co składa się na jej prawdziwą naturę i wartość 4, jakie cechy decydują o tym, że jest ona tym, czym jest i co ją ostatecznie określa. Podjęta zostanie także próba oceny, czy z punktu widzenia zachowania praw jednostki, moralności oraz służebnej roli państwa wolność gospodarcza jest prawidłowo rozumiana i przestrzegana w Państwie polskim. Ocena uregulowań prawnych pozwoli na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy prawodawca zna naturę wolności gospodarczej, a co za tym idzie, czy poprzez wyznaczanie zasad dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej dba o to, aby wolność jednostki i jej naturalnych wspólnot stała na pierwszym miejscu, czy spełnia swoją służebną rolę wobec człowieka i gospodarki? Czy poprzez uregulowania prawne dba o rozwój człowieka (który, jak zostanie to wykazane, jest sercem działalności gospodarczej), czy też swoimi działaniami ogranicza go i zniewala? Czy realizuje zasadę pomocniczości, solidarności oraz pozostałe naczelne zasady prawno-etyczne? 3 Zob. M.A. Krąpiec, Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1993, s. 136 i n. 4 T. Guz, Wolność jako jedna z najcenniejszych wartości, Roczniki Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL 2006, t. II, z. 2, s XII

14 Wstęp W kwestii stanu badań tej problematyki warto podkreślić, że w polskiej literaturze naukowej nie ma monografii, która łączyłaby rozumienie wolności gospodarczej w aspekcie filozoficznym i prawnym. Istnieje co prawda wiele studiów poświęconych ujęciu osoby ludzkiej i jej godności 5, obszernie omawia się dobro wspólne 6 oraz zasady etyczne związane z wolnością gospodarczą 7. Ponadto w doktrynie dogłębnie przedstawiono także prawne definicje działalności gospodarczej 8 oraz wolności gospodarczej, rozumianej z reguły jako swoboda podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej 9. Wreszcie szeroko 5 Zob. A. Augustinus, Der freie Wille ; S. Fundowicz, F. Rymarz, A. Gomułowicz, Prawość i godność. Księga pamiątkowa w 70. rocznicę urodzin Profesora Wojciecha Łączkowskiego, Lublin 2003; T. Grabińska, Wolność a wolna wola osoby, Nitra 2009; W. Granat, Personalizm chrześcijański. Teologia osoby ludzkiej, Poznań 1985; G.M.A. Gronbacher, Personalizm ekonomiczny, Lublin 1999; J. Kozielecki, O godności człowieka, Warszawa 1977; M.A. Krąpiec, Ja człowiek, Lublin 2005; idem, Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1993; A. Scola, G. Marengo, J. Prades Lopez, Osoba ludzka. Antropologia teologiczna, Poznań 2005; T. Ślipko, Godność osoby ludzkiej, Ateneum Kapłańskie 1970, Nr 74; M. Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Warszawa 1993; Św. Tomasz z Akwinu, Traktat o człowieku, Kęty 2000; K. Wojtyła, Człowiek w polu odpowiedzialności, Rzym Lublin 1991; idem, Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne, Lublin Zob. obszerne opracowania: M.A. Krąpiec, Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1993; J. Krucina, Dobro wspólne. Teoria i jej zastosowanie, Wrocław 1972; J. Maritain, La Personne et le bien commun, Paryż 1947; idem, Humanizm integralny. Zagadnienia doczesne i duchowe nowego świata chrześcijańskiego, Londyn 1960; idem, Człowiek i państwo, Kraków 1993; M. Novak, Wolne osoby i dobro wspólne, Kraków 1998; R. Rybka, Dobro wspólne relikt przeszłości czy konkretne zadanie na dziś i jutro, Teofil 1998, Nr 2; M. Sadowski, Godność człowieka i dobro wspólne w papieskim nauczaniu społecznym ( ), Wrocław 2010; B. Sorge SJ, Wykłady z katolickiej nauki społecznej. Od Ewangelii do cywilizacji miłości, Kraków 2001; P. Śpiewak, W stronę wspólnego dobra, Warszawa 1998; Św. Augustyn, Państwo Boże, Kęty Warto tu wskazać na prace: T. Barankiewicz, R. Biskup (red.), Etyka w działalności gospodarczej, Radom 2003; M. Borkowski, J.W. Gałkowski, Etyka w biznesie, Lublin 2002; J. Dietl, W. Gasparski (red.), Etyka w biznesie, Warszawa 1997; J.W. Gałkowski, M. Borkowska (red.), Zasady etyki zawodowej etyka biznesu, Lublin 2002; T. Guz, P. Marzec (red.), Etyka a ekonomia, Tomaszów Lubelski Lublin 2010; T. Guz, O ludzką gospodarkę, Tanew 2004; H. Izdebski, P. Skuczyński, Etyka prawnicza. Stanowiska i perspektywy, Warszawa M. Niezgódka-Medek, M. Szubiakowski, Działalność gospodarcza, PPH 1992, Nr 2; J. Olszewski, Wolność gospodarcza w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, IeA 2005, Nr 1; A. Powałowski, Leksykon prawa gospodarczego publicznego, Warszawa 2009; K. Sobczak, Działalność gospodarcza, Warszawa 2004; M. Wierzbowski, M. Wyrzykowski, Prawo gospodarcze. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2001; M. Zdyb, Działalność gospodarcza i publiczne prawo gospodarcze, Kraków 2001; idem, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz do ustawy z r., Kraków Zob. np. S. Biernat, A. Wasilewski, Wolność gospodarcza w Europie, Kraków 2000; E.W. Böckenförde, Wolność państwo Kościół, Kraków 1994; Z. Brodecki, Wolność Gospodarcza. Acquis Communautaire, Warszawa 2003; M. Karpiuk (red.), Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia, Warszawa 2011; K. Klecha, Wolność działalności gospodarczej w Konstytucji RP, Warszawa 2009; C. Kosikowski (red.), Zasada wolności działalności gospodarczej, [w:] Zasady podstawowe polskiej Konstytucji, W. Sokolewicz (red.), Warszawa 1998; idem, Wolność gospodarcza w prawie polskim, Warszawa 1995; P. Opala, A. Rzońca, Ile wolności w gospodarce, Zeszyty Forum Obywtelskiego Rozwoju 2008, Nr 11; A. Szafrański, Przedsiębiorca publiczny wobec wolności gospodarczej, Warszawa 2008; M. Szydło, Swoboda działalności gospodarczej, Warszawa 2005; A. Walaszek-Pyzioł, Swoboda działalności gospodarczej. Studium prawne, Kraków XIII

15 Wstęp opisano ograniczenia wolności, czyli próby zdefiniowania wolności gospodarczej poprzez wykazanie negatywnych cech ją określających 10. Nie znaczy to, że wykazanie ograniczeń wolności i omówienie zasadności ich wprowadzania (co także jest przedmiotem niniejszej pracy) jest błędną drogą do stworzenia katalogu cech warunkujących wolność gospodarczą, jednak na pierwszym miejscu powinno się wskazywać pozytywne cechy ją identyfikujące, a jedynie pomocniczo korzystać z metody negatywnej. Co jednak ważniejsze, w większości opracowań pomija się podmiotowość człowieka i bardziej bada się przedmiotowe warunki prowadzenia działalności niż człowieka, często zapomina się o patrzeniu na gospodarkę przez pryzmat osoby ludzkiej. Celem niniejszego opracowania jest próba rozjaśnienia tego typu luki antropologicznej w polskim prawie gospodarczym i stania się inspiracją dla dalszych, w ocenie Autorki koniecznych, badań naukowych w tym fundamentalnie relewantnym zakresie, gdzie coraz to głębsza analiza wolnego bytu człowieka jest, mówiąc za Karolem Wojtyłą, wciąż na nowo zadaną także naukom prawnym i filozoficznym. Formalną strukturę całości pracy tworzy sześć części. Trzy pierwsze rozdziały mają charakter teoretyczny i koncentrują się na filozoficznych analizach dotyczących osoby ludzkiej, jej godności i wolności, dobra wspólnego oraz etycznych kwestii związanych z wolnością gospodarczą. Kolejne trzy rozdziały dotyczą prawnych kwestii wolności gospodarczej. Kwestie filozoficzne zostaną rozpoczęte od omówienia ontycznej wolności osoby ludzkiej jako duchowo wolnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, ponieważ własna wola jest władzą transcendentnego wobec ciała i ducha i jako taka jest zdolna do wolnej decyzji 11. Jest ona bytowo dobra 12. W rozdziale pierwszym opisany zostanie aksjologiczny wymiar osoby ludzkiej, jej etosu oraz jego znaczenie dla wolności gospodarczej. Pokrótce będą przedstawione najważniejsze zasady personalizmu ekonomicznego, gdyż postulaty głoszone przez przedstawicieli tej doktryny mają duże znaczenie dla znalezienia najważniejszych cech, istotnych elementów wolności gospodarczej. Poruszone zostaną także wzajemne relacje osoby i społeczeństwa, w którym to osoba realizuje swoje możności, w tym podejmuje działania gospodarcze. Niezbędne będzie także przedstawienie rozumienia istoty człowieka i wolności gospodarczej w świetle etyki chrześcijańskiej, ze szczególnym uwzględnieniem nauki Karola Wojtyły i Jana Pawła II, dla którego nauka chrześcijańska stanowiła ostateczne kryterium dla obiektywnego rozumienia przyczyny i źródła ludzkiej godności oraz personalnie pojętego dobra wspól nego. 10 Zob. np. J. Grabowski, Prawne granice wolności gospodarczej, [w:] Rozprawy z prawa cywilnego i ochrony środowiska, Katowice 1992; Granice wolności gospodarczej w systemie społecznej gospodarki rynkowej. Księga jubileuszowa z okazji 40-lecia pracy naukowej prof. dr. hab. Jana Grabowskiego, Katowice 2004; M. Karpiuk (red.), Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia, Warszawa 2011; R. Kaszubski, K. Radzikowski, Wolność gospodarcza i warunki dopuszczalności jej ograniczeń, Glosa 2000, Nr 3; C. Kosikowski, Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia w praktyce stosowania Konstytucji RP, [w:] Zasady ustroju społecznego i gospodarczego w procesie stosowania Konstytucji, C. Kosikowski (red.), Warszawa 2005; K. Kruczalak, Wolność gospodarcza i jej ograniczenia w świetle Konstytucji RP, GSP 1998, t. III; W. Kubala, Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia, PS 2001, Nr A. Augustinus, Der freie..., ks. I, 21, s Ibidem, ks. I, 25, s. 31. XIV

16 Wstęp Drugi rozdział pracy poświęcono relewancji adekwatnego etosu ludzkiego w działaniach gospodarczych. Jak zostanie wykazane, przestrzeganie podstawowych zasad etycznych, tj. godności osoby ludzkiej, pomocniczości, solidarności, miłości czy zupełności osoby ludzkiej, pozwala na lepsze zdefiniowanie sedna wolności, gdyż jak zostanie ukazane i te zasady etyczne ją tworzą, a brak uczciwości, postępowanie sprzeczne z normami etycznymi negatywnie wpływa na gospodarkę, hamuje jej rozwój i nie pozwala przez to na samodoskonalenie się jednostki ludzkiej. Tylko bowiem poprzez moralnie wartościowe działania człowiek rozwija sam siebie, przekracza siebie i doskonali siebie poprzez aktualizację swoich możności ontycznych. W rozdziale trzecim nastąpi omówienie zasady bonum personae humanae, która kształtuje wolność i ma zdecydowany wpływ na jej rozwój oraz stanowi wspólny cel wszelkiej bytowości prawno-gospodarczej. Zostanie ukazany związek między człowiekiem a społeczeństwem, omówiona będzie zasada dobra wspólnego z uwzględnieniem nauczania Kościoła katolickiego. Zasada bonum commune jest bowiem niezbędna dla istnienia społeczeństwa (w którym aktualizuje się potencjalność osoby ludzkiej), gdyż społeczeństwo bez żadnej idei dobra wspólnego musi się rozpaść 13. Podkreślona będzie także rola człowieka oraz społeczeństwa w procesie stanowienia prawa oraz konieczność dialogu i porozumienia między państwem a człowiekiem, bez których regulacje prawne nie rozwijają wolności, ale ją ograniczają. W czwartym rozdziale wolność gospodarcza zostanie przedstawiona w ujęciu prawnym. Oczywiste jest bowiem, że dla prawidłowego rozumienia wolności gospodarczej przynależy jej związek z porządkiem prawnym. Jak bowiem słusznie zauważył chociażby St. Biernat, takiemu przekonaniu nie przeczy okoliczność, że oparcie porządku prawnego na zasadzie wolności gospodarczej jest wynikiem opowiedzenia się za określonym systemem ekonomicznym, politycznym, a nawet dokonania wyboru moralnego 14. Zaprezentowane zostanie ujęcie wolności i działalności gospodarczej w Konstytucji RP i ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Ponadto przedstawione będą także pozakonstytucyjne uregulowania zasad wolności gospodarczej. Aby wydobyć istotę wolności gospodarczej przedstawione zostaną istniejące definicje wolności gospodarczej, stworzone w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich. Zostanie także opisane podmiotowe i przedmiotowe ujęcie wolności gospodarczej. Rozważania te jednak, z uwagi na obszerne opracowanie tej tematyki przez doktrynę, szczególnie w zakresie uregulowań dotyczących zawieszenia i zakończenia działalności gospodarczej, jej rodzajów i form 15, 13 V. Possenti, Religia i życie publiczne. Chrześcijaństwo w dobie ponowożytnej, Warszawa 2005, s St. Biernat, Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej wolność gospodarcza de lege lata i de lege ferenda, PPH 1994, Nr 9, s Zob. np. J. Grabowski, Publiczne prawo gospodarcze, Bydgoszcz 2008; M. Chołodecki, M. Strzelbicki, Publiczne prawo gospodarcze. Procedury, Poznań 2012; K. Kokocińska, A. Trela, Publiczne prawo gospodarcze w orzecznictwie, Poznań 2011; C. Kosikowski, Publiczne prawo gospodarcze Polski i Unii Europejskiej, Warszawa 2010; K. Strzyczkowski, Prawo gospodarcze publiczne, Warszawa 2007; J. Olszewski (red.), Publiczne prawo gospodarcze, Warszawa 2012; A. Powałowski, Prawo gospodarcze publiczne, Warszawa 2011; A. Powałowski, M. Wierzbowski, M. Wyrzykowski (red.), Prawo gospodarcze. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2005; Z. Snażyk, A. Szafrański, Publiczne XV

17 Wstęp zostaną przedstawione w okrojonej wersji, na tyle, na ile jest to potrzebne do wykazania istotnych cech wolności. W rozdziale piątym zostanie pokazana rola państwa, jego ingerencja w wolność gospodarczą. Jest to konieczne dla zrozumienia sedna wolności, gdyż państwo jest jej regulatorem. Poprzez ukazanie natury ograniczeń wolności, opisanie różnych ujęć roli państwa w gospodarce, podjęta zostanie próba wyznaczenia prawidłowej granicy ingerencji państwa wobec człowieka (podmiotu) prowadzącego działalność gospodarczą. Można próbować zdefiniować wolność personalną w aspekcie ekonomicznym poprzez wskazanie jej podstawowych elementów, różnorodnego spojrzenia na cechy tej wolności, jednak samo tylko teoretyczne zdefiniowanie wolności gospodarczej nie wyczerpuje jej prawdziwego bytowego znaczenia. Dlatego dla prawidłowego i prawdziwego wyznaczenia treści i sensu wolności gospodarczej, obok rozważań teoretycznych, niezbędne jest ukazanie jej realizacji w praktyce. Dopiero bowiem realizacja w życiu codziennym norm prawnych, ich interpretacja przez przedsiębiorców, sędziów czy przedstawicieli doktryny, pozwoli na wydobycie istoty wolności gospodarczej lub przynajmniej podjęcie takiej próby. Dlatego celem ukazania rozumienia i przestrzegania wolności gospodarczej w praktyce, w rozdziale szóstym, będą przedstawione w zarysie 16 wybrane kwestie dotyczące wykonywania działalności gospodarczej (np. zakładania działalności i związanych z tym przedsięwzięć 17, reglamentowanej działalności gospodarczej, wykonywania działalności przez przedsiębiorców). W zakończeniu niniejszego opracowania zostaną zebrane i podsumowane elementy, które składają się na zakres treściowy i bytowy wolności, czyli jej prawdziwą i całościowo pojętą naturę. Będzie ukazane rozumienie filozoficznoprawne wolności gospodarczej oraz dokonana ocena przestrzegania istotnych cech wolności w Polsce wraz z wnioskami de lege ferenda. W całej pracy uregulowania prawne oceniane są poprzez aspekt wolności człowieka i moralności, jego rozwoju i swobody wyboru oraz aspekt ekonomiczny, który chyba najbardziej praktycznie ilustruje problematykę wpływu prawodawstwa na byt konkretnego człowieka: jakie działania państwa wywołują pozytywne efekty, a jakie stoją w opozycji wobec przestrzeni nietykalności wolnej aktywności osoby i tym samym deformują urzeczywistnianie się wolnej podmiotowości ludzkiej w działalności gospodarczej. Praca została oparta zarówno na analizie poglądów doktryny, jak i na źródłach prawa polskiego oraz raportach międzynarodowych instytucji badających wolność gospodarczą. W tym zakresie dokonano analizy porównawczej sytuacji Polski oraz jej najbliższych sąsiadów, członków Unii Europejskiej. W szerokim zakresie skorzystano także z orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Jeśli chodzi o źródła prawa, rozważania zostały skoncentrowane przede wszystkim na przepisach Konstytucji RP oraz aktach prawnych dotyczących wolności gospodarczej, prawo gospodarcze, Warszawa 2011; K. Strzyczkowski, Prawo gospodarcze publiczne, Warszawa 2010; M. Zdyb, Publiczne prawo gospodarcze, Kraków Z uwagi na fakt, że dogłębne omówienie poszczególnych kwestii zasługuje każdorazowo na odrębne opracowanie. 17 Dla przykładu uzyskanie wpisu do KRS czy CEIDG bądź budowy obiektów niezbędnych do wykonywania działalności i uregulowania ich dostępu do sieci elektrycznej. XVI

18 Wstęp np. ustawie o swobodzie działalności gospodarczej czy o ochronie konkurencji i konsumentów. Duże znaczenie dla omówienia idei wolności gospodarczej oraz sposobów jej realizacji miały dokumenty prawno-etyczne Kościoła katolickiego, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania Jana Pawła II, oparte na klasycznym rozumieniu człowieka, jako istoty rozumnej i wolnej oraz na klasycznym, tj. personalistycznym pojmowaniu zarówno bytowości prawa jak też i ekonomii. W dysertacji konieczne było dokonanie pewnej selekcji, w szczególności ograniczenie problematyki odnoszącej się do wykonywania działalności gospodarczej. Skoncentrowano się zatem na wybranych zagadnieniach, subiektywnie ocenionych jako najważniejsze, najdobitniej obrazujących rozumienie i przestrzeganie wolności gospodarczej lub jej brak oraz na tych, które pokazują jak państwo wypełnia swoją służebną rolę wobec jednostki i społeczeństwa. Pominięto kwestie dotyczące rozumienia wolności gospodarczej na gruncie europejskim, skupiono się jedynie na porównaniu sytuacji Polski, w zakresie niektórych form wykonywania działalności gospodarczej, z państwami europejskimi 18. Wyrazy głębokiej wdzięczności pragnę złożyć Wydziałowi Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II za lata studiów na kierunku prawo i zrealizowanie przewodu doktorskiego. Serdeczne podziękowania składam także wszystkim osobom, które przyczyniły się do powstania niniejszego opracowania w jego ostatecznym kształcie, w szczególności Księdzu Prof. dr. hab. Tadeuszowi Guzowi, a także recenzentom Księdzu Prof. dr. hab. Sławomirowi Fundowiczowi z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II i Panu Prof. dr. hab. Kamilowi Zeidlerowi z Uniwersytetu Gdańskiego. 18 Szerzej na temat wolności gospodarczej w Europie, rozumianej jako zespół swobód gospodarczych, zob. J. Barcz, Swoboda przedsiębiorczości, [w:] Prawo Unii Euro pejskiej, Warszawa 2004; S. Biernat, Prawo Unii Europejskiej a Konstytucja RP i prawo polskie kilka refleksji, PiP 2004, Nr 11; E. Cała-Wacinkiewicz, Konstrukcja normatywna swobody przedsiębiorczości w UE na tle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, [w:] K. Sławik (red.), Działalność gospodarcza. Kluczowe problemy, Warszawa 2007; J. Ciapała, Konstytucyjna zasada ochrony wolności działalności gospodarczej. Uwagi w kontekście obowiązywania prawa Unii Europejskiej, [w:] K. Sławik (red.), Działalność gospodarcza, kluczowe problemy, Warszawa 2007; T. Kocowski, Działalność gospodarcza, [w:] System Prawa Administracyjnego. Publiczne prawo gospodarcze, t. 8A, J. Grabowski, L. Kieres, A. Walaszek Pyzioł (red.), Warszawa 2013; J. Krzemińska, Freedom of Commercial Speech in Europe, London Law Review 2005, Nr 2; W. Łączkowski, Ekonomiczne i socjalne prawa człowieka a dobro wspólne, [w:] Godność człowieka a prawa ekonomiczne i socjalne. Księga Jubileuszowa wydana w piętnastą rocznicę ustanowienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2003; W.-H. Roth, Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej i swoboda świadczenia usług, [w:] M.A. Dauses, Prawo gospodarcze Unii Europejskiej, Warszawa 1998; R. Szulc, Usługi bez granic. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca usług na rynku wewnętrznym UE (część pierwsza), PUG 2006, Nr 6; R. Szulc, Wolność usług. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca usług na rynku wewnętrznym UE (część druga), PUG 2006, Nr 7; M. Szydło, Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej i swoboda świadczenia usług w prawie Unii Europejskiej, Toruń 2005; idem, Ograniczenia działalności gospodarczej odnoszące się do przedsiębiorstw komunalnych a swobody rynku wewnętrznego we Wspólnocie Europejskiej, ST 2007, Nr 6; M. Tomaszewska, Zasada wolności pracy w europejskim prawie wspólnotowym, Poznań 2003; D. Wądołowska, Cztery podstawowe wartości europejskiej integracji gospodarczej, Kraków XVII

19 Wstęp Wydawnictwu C.H. Beck dziękuję pięknie za wspaniałomyślne opublikowanie mojej rozprawy oraz za dotychczasowe lata współpracy. Wszystkim Czytelnikom tej publikacji wyrażam wdzięczność ducha za wspólny namysł nad tą jakże fundamentalną problematyką dla każdego człowieka. W pracy uwzględniono stan prawny na r. Warszawa, listopad 2013 r. Joanna Ablewicz XVIII

20 Wykaz skrótów 1. Akty prawne KC... ustawa z r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) KK... ustawa z r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) KRSU... ustawa z r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. Nr 168, poz ze zm.) KSH... ustawa z r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030) SDGU... ustawa z r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672) TfUE... Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana, uwzględniająca zmiany wprowadzone Traktatem lizbońskim podpisanym dnia r., Dz.Urz. UE C z 2008 r. Nr 115, s. 47) 2. Publikatory AUWr... Acta Universitatis Wroclaviensis Dz.U.... Dziennik Ustaw Dz.Urz. UE... Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej EP... Edukacja Prawnicza GSP... Gdańskie Studia Prawnicze IeA... Ius et Administratio KPP... Kwartalnik Prawa Prywatnego KRRiT... Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji MoP... Monitor Prawniczy MPPr... Monitor Prawa Pracy NP... Nowe Prawo ONSA... Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego OSNC... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna (od 1995 r.) OSNP... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (od 2003 r.) OSP... Orzecznictwo Sądów Polskich XIX

Wstęp. A. Augustinus, Der freie Wille, übers. v. J. Perl, Paderborn 1941, ks. I, 25, s. 31. 2

Wstęp. A. Augustinus, Der freie Wille, übers. v. J. Perl, Paderborn 1941, ks. I, 25, s. 31. 2 Zagadnienie istoty wolności gospodarczej stanowi doniosłą i niezwykle aktualną problematykę, nie tylko egzystencjalną, lecz także naukowo-badawczą, co zostało zaprezentowane poniżej w aspekcie filozoficznoprawnym.

Bardziej szczegółowo

Publiczne prawo gospodarcze

Publiczne prawo gospodarcze Wykłady Becka Zofia Snażyk Adam Szafrański Publiczne prawo gospodarcze 2. wydanie Wydawnictwo C. H. Beck Wykłady Becka Publiczne prawo gospodarcze W sprzedaży: A. Cieśliński WSPÓLNOTOWE PRAWO GOSPODARCZE.

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Leksykon. prawa gospodarczego publicznego. podstawowych pojęć. 3. wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck. pod redakcją: Andrzeja Powałowskiego

Leksykon. prawa gospodarczego publicznego. podstawowych pojęć. 3. wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck. pod redakcją: Andrzeja Powałowskiego Leksykon prawa gospodarczego publicznego 100 podstawowych pojęć 3. wydanie pod redakcją: Andrzeja Powałowskiego Wydawnictwo C.H.Beck Leksykon prawa gospodarczego publicznego 100 podstawowych pojęć W sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

REPETYTORIA C H BECK. Prawo publiczne gospodarcze

REPETYTORIA C H BECK. Prawo publiczne gospodarcze REPETYTORIA C H BECK Prawo publiczne gospodarcze W sprzeda y: A. Kidyba PRAWO HANDLOWE, wyd. 8 Studia Prawnicze M. Stec, T. Mróz PRAWO GOSPODARCZE PRYWATNE Studia Prawnicze A. Cieœliñski WSPÓLNOTOWE PRAWO

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział VI. Państwowy sektor gospodarczy struktura podmiotowa 31. Uwagi wstępne 32. Przedsiębiorstwo państwowe

Spis treści Rozdział VI. Państwowy sektor gospodarczy struktura podmiotowa 31. Uwagi wstępne 32. Przedsiębiorstwo państwowe Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział VI. Państwowy sektor gospodarczy struktura podmiotowa... 1 31. Uwagi wstępne... 2 I. Przesłanki, zakres i kryteria wyodrębnienia sektora państwowego w gospodarce...

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI DOMINUJĄCEJ WZGLĘDEM WIERZYCIELI KAPITAŁOWYCH SPÓŁEK ZALEŻNYCH

MONOGRAFIE PRAWNICZE ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI DOMINUJĄCEJ WZGLĘDEM WIERZYCIELI KAPITAŁOWYCH SPÓŁEK ZALEŻNYCH MONOGRAFIE PRAWNICZE ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI DOMINUJĄCEJ WZGLĘDEM WIERZYCIELI KAPITAŁOWYCH SPÓŁEK ZALEŻNYCH KAROLINA PYZIO Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE KAROLINA PYZIO ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI

Bardziej szczegółowo

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 1968 Studia Theol. Varsav. 6 (1968) nr 1 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika 1948 1. Pełna

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 Rozdział I. PAŃSTWO A GOSPODARKA 15 1. Stosunki gospodarcze a funkcje państwa 15 2. Podstawowe typy zachowań państwa wobec gospodarki oraz wynikające z nich zadania...

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XI XIX Literatura... XXIII Rozdział I. Ewolucja podstaw prawnych działalności gospodarczej podmiotów zagranicznych w Polsce... 1 1. Zmiany w systemie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Wykaz skrótów... XI Literatura... XVII Wprowadzenie... 1 Rozdział I. Zagadnienie osobowości prawnej... 15 1. Dyskusje dotyczące znaczenia pojęć... 15 2. Dychotomiczny podział podmiotów prawa...

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU Annales UMCS Sec.F: Historica Acta Poloniae Historica Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica Acta Universitatis

Bardziej szczegółowo

Ustawa o czasie pracy kierowców

Ustawa o czasie pracy kierowców Krótkie Komentarze Becka Łukasz Prasołek Ustawa o czasie pracy kierowców Komentarz C. H. Beck KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Ustawa o czasie pracy kierowców Polecamy nasze publikacje z serii Krótkie Komentarze

Bardziej szczegółowo

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Agata Harast-Sidowska Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Komentarz praktyczny Wzory pism procesowych i orzeczeƒ sàdowych PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE Agata Harast-Sidowska

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Przedmowa... Wprowadzenie... 1 Część I. Zagadnienia ogólne... 6 Rozdział I. Weksel charakterystyka ogólna... 6 XIII XXI 1. Uwagi ogólne... 6 2.

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie i likwidacja spółek handlowych

Rozwiązanie i likwidacja spółek handlowych LexisNexis Rozwiązanie i likwidacja spółek handlowych Antoni Witosz Wydanie 1 Monografie Rozwiązanie i likwidacja spółek handlowych Antoni Witosz Wydanie 1 Stan prawny na 1 stycznia 2011 roku LexisNexis

Bardziej szczegółowo

działalności gospodarczej i jej ograniczenia

działalności gospodarczej i jej ograniczenia W ol n o ś ć działalności gospodarczej i jej ograniczenia Problematyka prawna i aksjologiczna Pod redakcją Mirosława Karpiuka W a rwsazras zwa aw a 220011 11 RECENZENCI prof. zw. dr hab. Stanisław Pikulski

Bardziej szczegółowo

w nauce prawa brak jest przekonywającego stanowiska w tej kwestii. Celem

w nauce prawa brak jest przekonywającego stanowiska w tej kwestii. Celem Wydarzenia polityczno społeczne ostatnich lat spowodowały, że w Polsce coraz uważniej zaczęto przyglądać się konstrukcjom prawnym z zakresu prawa własności intelektualnej. Nastąpił znaczący rozwój techniczny,

Bardziej szczegółowo

STUDIA PRAWNICZE. Prawo karne

STUDIA PRAWNICZE. Prawo karne STUDIA PRAWNICZE Prawo karne W sprzedaży: L. Gardocki PRAWO KARNE, wyd. 18 Podręczniki Prawnicze A. Grześkowiak PRAWO KARNE, wyd. 4 Skrypty Becka J. Zagrodnik, L. Wilk PRAWO I PROCES KARNY SKARBOWY, wyd.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Podatnik w postępowaniu podatkowym

Podatnik w postępowaniu podatkowym Adam Mariański Strzelec Miłek Dariusz Tomasz Stanisław Kubiak (red.) Podatnik w postępowaniu podatkowym Podatkowe Komentarze Praktyczne Podatkowe Komentarze Praktyczne Podatnik w postępowaniu podatkowym

Bardziej szczegółowo

Prawo, studia stacjonarne

Prawo, studia stacjonarne mgr Maciej Etel, asystent w Katedrze Publicznego Prawa Gospodarczego Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku Program ćwiczeń Publiczne prawo gospodarcze w roku akademickim 2010-2011 Ćwiczenia 1 Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Ontyczna wolność osoby ludzkiej jako podmiotu prowadzenia działalności gospodarczej

Rozdział I. Ontyczna wolność osoby ludzkiej jako podmiotu prowadzenia działalności gospodarczej Rozdział I. Ontyczna wolność osoby ludzkiej jako podmiotu prowadzenia działalności gospodarczej 1. Uwagi wprowadzające Wolność gospodarcza zakłada istnienie wolności ontycznej człowieka, co jest relewantne

Bardziej szczegółowo

Podstawy etyki. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć

Podstawy etyki. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć Podstawy etyki Kod przedmiotu: ETK Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Specjalność (specjalizacja): - Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów:

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM Renata Strachowska 2. wydanie Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 15 Ustawa z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym... 17 Rozdział 1. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim

Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim Bartosz Rakoczy Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Gierłowska, Joanna Ołówek Opracowanie

Bardziej szczegółowo

NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE

NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE MONOGRAFIE PRAWNICZE NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE FUNKCJONOWANIE NADZORU Z PERSPEKTYWY SPORÓW SĄDOWYCH MAŁGORZATA FRYSZTAK Wydawnictwo C. H. Beck Polecamy nasze publikacje z tej serii: Marek Świątkowski

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Prawo STOPIEŃ EDUKACJI Studia jednolite magisterskie SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II.B. 2 II.B. 3 II.B. 4 II.B. 5 Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Komentarz Mateusz Pacak Wydanie 1 Stan prawny na 1 grudnia 2012 roku Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Anna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 7. Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18. Część I. Państwo

Spis treści. Wykaz skrótów... 7. Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18. Część I. Państwo Wykaz skrótów... 7 Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18 Część I. Państwo Elżbieta Kundera Państwo w gospodarce w ujęciu doktryny liberalnej... 21 1. Wstęp... 21 2. Państwo w teorii A. Smitha...

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów prawo Studia jednolite magisterskie Stacjonarne

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów prawo Studia jednolite magisterskie Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Publiczne prawo gospodarcze Wydział Prawa i Administracji Zakład Prawa Handlowego i Gospodarczego Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Dr Ewa Kulesza Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Współcześnie obowiązujące przepisy prawa, także przepisy prawa międzynarodowego, przepisy

Bardziej szczegółowo

Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dorota Sylwestrzak Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Agata Walkowska Redakcja techniczna:

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Publiczne prawo gospodarcze

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne część ogólna

Prawo cywilne część ogólna Marcin Hałgas Piotr Kostański Prawo cywilne część ogólna pytania kazusy tablice 4. wydanie REPETYTORIA C H BECK Prawo cywilne część ogólna W sprzedaży: E. Gniewek PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO, wyd. 4 Studia

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-011 Prawo gospodarcze Business Law. Ekonomia I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Z-EKO-011 Prawo gospodarcze Business Law. Ekonomia I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-EKO-011 Prawo gospodarcze Business Law Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Us³ugi detektywistyczne

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Us³ugi detektywistyczne KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Us³ugi detektywistyczne Polecamy nastêpuj¹ce publikacje: G. Gozdór USTAWA O OCHRONIE OSÓB I MIENIA Krótkie Komentarze Becka M. Szyd³o SWOBODA DZIA ALNOŒCI GOSPODARCZEJ Monografie

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-81668-95-4

ISBN 978-83-81668-95-4 ISBN 978-83-81668-95-4 SpiS treści Wstęp... 9 Rozdział I Konstrukcja prawna umowy ubezpieczenia... 11 1.1. Istota umowy ubezpieczenia... 11 1.2. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe... 12 1.3. Podmioty stosunku

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. Andrzej Szmyt Gdańsk, sierpień 2014 r. Uniwersytet Gdański

Prof. zw. dr hab. Andrzej Szmyt Gdańsk, sierpień 2014 r. Uniwersytet Gdański Prof. zw. dr hab. Andrzej Szmyt Gdańsk, sierpień 2014 r. Uniwersytet Gdański Recenzja rozprawy doktorskiej Pana mgra Wojciecha Marchwickiego p. t. Tajemnica adwokacka i jej ochrona w świetle Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Wstęp... XXIII. Część I. Wprowadzenie do prawa podatkowego

Spis treści. Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Wstęp... XXIII. Część I. Wprowadzenie do prawa podatkowego Wykaz skrótów............................................... XV Wykaz literatury.............................................. XIX Wstęp...................................................... XXIII Część

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Zatrudnianie osób. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Podstawowym celem i założeniem niniejszej publikacji jest ukazanie sytuacji prawnej

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

Pojęcie przedsiębiorcy w polskim i europejskim prawie ochrony konkurencji

Pojęcie przedsiębiorcy w polskim i europejskim prawie ochrony konkurencji Pojęcie przedsiębiorcy w polskim i europejskim prawie ochrony konkurencji Pojęcie przedsiębiorcy w polskim i europejskim prawie ochrony konkurencji Grzegorz Materna Warszawa 2009 Stan prawny na 1 września

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów.................................................. 9 Czasopisma i inne publikatory................................... 9 Źródła prawa.................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek 1. Pojęcie i systematyka prawa spółek 2. Źródła prawa spółek

Spis treści Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek 1. Pojęcie i systematyka prawa spółek 2. Źródła prawa spółek Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XV Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek.......................

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R Z E D M I O T U

K A R T A P R Z E D M I O T U Uczelnia Wydział Kierunek studiów Poziom kształcenia Profil kształcenia Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Prawa i Administracji Kierunek prawno-biznesowy Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ

KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ Bogusław Trzeciak SJ KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ LUBLIN TOWARZYSTWO NAUKOWE KUL KATOLICKI UNIWERSYTET LUBELSKI JANA PAWŁA II SPIS TREŚCI Wstęp ROZDZIAŁ I Pojęcie Konkordatu

Bardziej szczegółowo

STUDIA PRAWNICZE. Prawo podatkowe. Ryszard Mastalski. 7. wydanie

STUDIA PRAWNICZE. Prawo podatkowe. Ryszard Mastalski. 7. wydanie STUDIA PRAWNICZE Prawo podatkowe Ryszard Mastalski 7. wydanie C.H.BECK STUDIA PRAWNICZE Prawo podatkowe W sprzedaży: W. Wójtowicz (red.) PRAWO PODATKOWE CZĘŚĆ OGÓLNA I SZCZEGÓŁOWA Podręczniki Prawnicze

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Bibliografia Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta Wstęp... Wykaz skrótów... xvii Bibliografia... xxi Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta... 1 1. Uwzględnianie wartości w prawie kolizyjnym... 1 I. Neutralność norm kolizyjnych...

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) Poznań, dnia 6 kwietnia 2015 r. Prof. zw. dr hab. Zdzisław Kędzia OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) I. Informacje ogólne 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz monografie Wydawca: Ewa Fonkowicz Redaktor prowadz¹cy: Ewa Fonkowicz Sk³ad i ³amanie: Studio Lotus

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Spis treœci Str. Nb. Wykaz skrótów... XXIII

Spis treœci. Spis treœci Str. Nb. Wykaz skrótów... XXIII Spis treœci Str. Nb Wstêp... XIX Wykaz skrótów... XXIII Czêœæ I. Wprowadzenie do prawa podatkowego Rozdzia³ I. Pojêcie podatku... 3 1 1. Zagadnienia ekonomiczne opodatkowania... 3 1 I. Uwagi ogólne...

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304

ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304 ASPEKTY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RYNKU FINANSOWEGO UNII EUROPEJSKIEJ B 365304 Spis treści Podziękowania. 9 Wstęp 11 Rozdział pierwszy Teoria regulacji a regulacja rynku finansowego n Wprowadzenie 17 1. Regulacja

Bardziej szczegółowo

Część I. Wprowadzenie do prawa podatkowego

Część I. Wprowadzenie do prawa podatkowego Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wstęp Część I. Wprowadzenie do prawa podatkowego Rozdział I. Pojęcie podatku ő 1. Zagadnienia ekonomiczne opodatkowania II. Polityczne i gospodarcze aspekty opodatkowania

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY KAZUSY I ĆWICZENIA. Marcin Mazuryk Mateusz Kaczocha

PRAWO PRACY KAZUSY I ĆWICZENIA. Marcin Mazuryk Mateusz Kaczocha PRAWO PRACY KAZUSY I ĆWICZENIA Marcin Mazuryk Mateusz Kaczocha Warszawa 2012 Spis treści Wykaz skrótów... 7 Słowo wstępne... 9 Część I. Ćwiczenia... 11 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa pracy... 13

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r.

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r. Opis przedmiotu Kod przedmiotu PGOZ Nazwa przedmiotu Prawo gospodarcze Wersja przedmiotu 1 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma i tryb prowadzenia studiów

Bardziej szczegółowo

NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna

NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna NAZWA W JĘZYKU ANGIELSKIM: Detailed Moral Theology I KOD MODUŁU: 1-TS-1-TMTMSZ1, 1-TN-1-TMTMSZ1 KIERUNEK STUDIÓW: teologia

Bardziej szczegółowo

Publikacje naukowe. Dr hab. Michał Skąpski

Publikacje naukowe. Dr hab. Michał Skąpski Dr hab. Michał Skąpski Publikacje naukowe 1. Problemy związane z dyżurami pracowników służby zdrowia, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 1997, nr 4 2. Charakter prawny studiów doktoranckich, Państwo i Prawo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział pierwszy Wprowadzenie do problematyki handlu elektronicznego... 21 1. Wpływ Internetu na tworzenie prawa handlu elektronicznego... 21 1.1. Światowa

Bardziej szczegółowo

Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności intelektualnej Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE

Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności intelektualnej Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE.. Ksiazka jest pierwszym na polskim rynku wydawniczym kompleksowym opracowaniem zagadnien

Bardziej szczegółowo

PRACE NAUKOWE Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

PRACE NAUKOWE Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu PRACE NAUKOWE Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu RESEARCH PAPERS of Wrocław University of Economics Nr 396 Finanse i rachunkowość na rzecz zrównoważonego rozwoju odpowiedzialność, etyka, stabilność

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Zbigniew Czarnik Wojciech Maciejko Paweł Zaborniak Wydanie 1 Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Wojciech Maciejko rozdziały 1, 2, 3, 7 Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9 Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów.... 7 Wstęp.... 9 Rozdział I Usytuowanie Policji w systemie organów administracji publicznej. 13 1. Geneza Policji... 13 2. Źródła prawa dotyczące Policji... 16 3.

Bardziej szczegółowo

Z uwagą zapoznałam się z odpowiedzią Sekretarza Stanu w Ministerstwie

Z uwagą zapoznałam się z odpowiedzią Sekretarza Stanu w Ministerstwie RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena RPO-683232-V/ll/GM LIPOWICZ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Sławomir Nowak Minister Transportu,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE

Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE PRAWO HANDLOWE dr Bartłomiej Gliniecki Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE wszystkie wskazane pozycje literatury dostępne są w Bibliotece UG w razie dostępności

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia

Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Zielonogórski Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia STUDIA STACJONARNE I NIESTACJONARNE Pytania ogóle: 1.

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Judaizm: Wybrane zagadnienia z antropologii filozoficznej. Kod modułu : 070 3. Rodzaj modułu : fakultatywny 4. Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO OPINIA PRAWNA Warszawa, dnia 23 czerwca 2015r. I. Zleceniodawca opinii Opinia prawna została sporządzona na zlecenie Krajowego Związku Zawodowego Geologów Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo Poznań, 29 września 2015 Prof. dr hab. Krzysztof Krasowski Kierownik Katedry Historii Ustroju Państw OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo I. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

Spis treści SŁOWO WSTĘPNE... 17 ROZDZIAŁ VI PRAWO PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 19

Spis treści SŁOWO WSTĘPNE... 17 ROZDZIAŁ VI PRAWO PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 19 Spis treści SŁOWO WSTĘPNE... 17 ROZDZIAŁ VI PRAWO PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 19 1. Źródła prawa gospodarczego... 19 2. Główne zasady prawa gospodarczego... 22 2.1. Wprowadzenie... 22 2.2.

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Wykład IV Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami. Warszawa:

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA SĄD OKRĘGOWY w LUBLINIE ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Lublin, dnia 18 grudnia 2013 r. D.ZP-2820/20/13 WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Do Zamawiającego

Bardziej szczegółowo

USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM

USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM KOMENTARZ Agnieszka Michnik Warszawa 2013 Stan prawny na 1 czerwca 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne Anna

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej. www.rpo.gov.pl

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej. www.rpo.gov.pl Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Projekt ustawy o przedsiębiorczości społecznej www.rpo.gov.pl Spis treści Informacje ogólne... 3 Cele ustawy... 3 Definicja... 3 Założyciele... 4 Uprawnienia przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: WIEDZA OGÓLNA NA POZIOMIE DRUGIEGO ROKU STUDIÓW; UMIEJĘTNOŚĆ SELEKCJI INFORMACJI

KARTA PRZEDMIOTU 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: WIEDZA OGÓLNA NA POZIOMIE DRUGIEGO ROKU STUDIÓW; UMIEJĘTNOŚĆ SELEKCJI INFORMACJI KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA ADMINISTRACYJNEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA SP. ADMINISTRACJA PUBLICZNA 3. POZIOM STUDIÓW: STUDIA I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Europejskie prawo podatkowe w systemie prawa Unii Europejskiej

Rozdział 1. Europejskie prawo podatkowe w systemie prawa Unii Europejskiej Europejskie prawo podatkowe. Rafał Lipniewicz Głównym celem książki jest przedstawienie podstawowych mechanizmów oddziałujących obecnie na proces tworzenia prawa podatkowego w państwach poprzez prezentację

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie. 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie.

Ogłoszenie. 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie. Ogłoszenie 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia (ilościowo-jakościowy) z podaniem kodów CPV Kod

Bardziej szczegółowo