PROJECT MANAGEMENT W POLSKIM SEKTORZE BUDOWLANYM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROJECT MANAGEMENT W POLSKIM SEKTORZE BUDOWLANYM"

Transkrypt

1 Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki PROJECT MANAGEMENT W POLSKIM SEKTORZE BUDOWLANYM Wstę p Polski sektor budowlany, któ rego reformowanie trwa już około 20 lat, wcią ż nie w pełni odpowiada standardom obowią zują cym w przodują cych krajach zachodnich. Wydaje się, że obszarem, któ ry w sposó b szczegó lny odbiega in minus swoim poziomem od teorii i praktyki Zachodu, jest szeroko rozumiana problematyka zarzą dzania realizacją przedsięwzięć inwestycyjnych, włączają c w to zarzą dzanie kosztami (Cost Management) oraz zarzą dzanie ryzykiem (Risk Management). W najbliższym czasie opisana powyżej sytuacja powinna ulec zmianie. Szczegó lną rolę odegrać mogą rozwią zania systemowe, jakie są projektowane dla potrzeb sektora publicznego. Wykorzystują one m.in. formułę Project Management (PM), aczkolwiek w sposó b nienazwany. W odniesieniu do powyższej sytuacji celem niniejszego referatu jest omó wienie podstawowych problemó w terminologicznych i merytorycznych, zwią zanych z aplikacją i funkcjonowaniem formuły PM w polskim sektorze budowlanym. 1. Istota formuły PM w sektorze budowlanym Wśró d teoretykó w i praktykó w działają cych w polskim sektorze budowlanym powstają niekiedy nieporozumienia na tle sposobu pojmowania terminu PM w budownictwie. Tak więc podczas gdy jedni twierdzą, iż PM jest systemem organizacji i zarzą dzania realizacją robó t na placu budowy, inni utrzymują, iż jest to jedna z metod zarzą dzania całością procesu inwestycyjno-budowlanego, we wszystkich jego fazach i etapach. W sytuacji występowania powyższych nieporozumień może zdarzyć się i tak, iż przy jednej realizacji spotka się ze sobą na placu budowy dwóch Project Manageró w. Wspomniane nieporozumienia biorą się prawdopodobnie z niezrozumienia samej istoty formuły PM. Przypomnijmy zatem za autorem amerykańskim, iż zarzą dzanie przedsięwzięciem koncentruje się na (samym) przedsięwzięciu. Realizacja każdego przedsięwzięcia ma swó j począ tek oraz koniec. Zrealizowanie przedsięwzięcia powinno nastą pić z zachowaniem zakładanych kosztó w, terminó w oraz parametró w jakoś ciowych. Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 1

2 Project Management pozwala na optymalizację wykorzystania nakładó w/zasobó w jakie przeznaczone zostały na zrealizowanie (danego) przedsięwzięcia /.../ (Wyróżnić można) zarzą dzanie programem (programme management), zarzą dzanie produktem (product management) oraz zarzą dzanie budownictwem (construction management) 1. Jak wynika z powyższego cytatu, formuła PM może znaleźć zastosowanie w różnych odniesieniach (program, produkt, proces). A zatem w sektorze budowlanym może ona znaleźć zastosowanie zaró wno do zarzą dzania realizacją procesu budowlanego na placu budowy jak i do zarzą dzania realizacją całego procesu inwestycyjno-budowlanego, we wszystkich jego etapach i fazach. W niniejszym referacie skoncentrujemy się na problematyce formuły PM jako metody zarzą dzania całoś cią procesu inwestycyjno-budowlanego. Rozumiana w powyższy sposó b formuła PM w sektorze budowlanym należy do grupy tzw. nowoczesnych (nietradycyjnych) metod zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi. Do wspomnianej grupy zalicza się najczęś ciej następują ce metody: (a) Desing and Build, (b) Management Contracting, (c) Construction Management, (d) Project Management oraz (e) Joint Venture 2. Nowoczesne (nietradycyjne) metody zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi w zachodniej literaturze przedmiotu oraz w tamtejszej praktyce gospodarczej przeciwstawia się metodzie tradycyjnej. Nietradycyjne metody zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi w krajach o gospodarce rynkowej zaczęto wprowadzać do praktyki gospodarczej począ wszy od wczesnych lat 60-tych. Powody, dla któ rych wielu inwestoró w i deweloperó w uznało, iż metody tradycyjne nie są już dla nich satysfakcjonują ce, dają się zrekapitulować następują co: wysokie stopy procentowe kredytó w bankowych oraz gwałtownie rosną ce koszty realizacji przedsięwzięć inwestycyjno-budowlanych spowodowały, iż tradycyjne, pracochłonne procedury okazały się zbyt mało ekonomiczne, 1 M. E. Haynes, Project Management. From Idea to Implementation. Kogan Page, London 1990, s. 10. Por. ró wnież: D. Lock, Project Management, Gower, Aldershot Na ten temat patrz na przykład: J. W. Ramus, Contract Practice for Quantity Surveyors, B. H. Newnes, London 1991, s ; P. M. Hillebrandt, Analysis of the Britich Construction Industry, MacMillan Press, London 1998, s ; K. Hutchinson, Buiding Project Apprasial, The MacMillan Press Ltd., London 1993, s ; A. Ashworth, Constractual Procedures in the Construction Industry, Longman Scientific and Technical, Harlow 1994, s ; D. J. Ferry, P. S. Brandon, Cost Planning of Building, BSP Profesional Books, Oxford 1991, s ; J. Murdoch, W. Hughes, Construction Constracts, E. and F. N. SPON London - New York- Tokyo-Melbourne-Madras 1992, s Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 2

3 z powodó w wymienionych powyżej zaczęto intensywnie poszukiwać metod pozwalają cych na skró cenie cykli inwestycyjnych, a tym samym umożliwiają cych skró cenie okresó w zamrożenia wyłożonego kapitału, zaawansowane technicznie wyposażenie budowanych obiektó w zaczęło wymuszać wysoką jakość robó t budowlanych, któ rą nie zawsze były w stanie zagwarantować tradycyjnie zorganizowane procesy inwestycyjno-budowlane. Szczegó lne znaczenie przypisano poszukiwaniom rozwią zań pozwalają cych na skró ceniu czasu, jaki w modelu tradycyjnym należało przeznaczyć na opracowanie dokumentacji inwestycyjno-budowlanej oraz na przygotowanie dokumentacji przetargowej 3. Inną istotną przesłanką omawianych poszukiwań było dą żenie do włączenia przyszłego wykonawcy robó t budowanych do prac projektowych, i to już na etapie projektu wstępnego. W modelu tradycyjnym wykonawca jedynie sporadycznie odgrywałjaką kolwiek rolę w okresie przed zakończeniem dokumentacji i rozpisaniem przetargu. Uświadomiono sobie jednak, iż w interesie zaró wno inwestora, jak i zespołu projektowego leży wykorzystanie wiedzy teoretycznej oraz doś wiadczenia praktycznego firmy budowlanej już na etapie począ tkowych prac podejmowanych w fazie projektowania. Przyczyny omó wione powyżej musiały charakteryzować się znaczną siłą oddziaływania, skoro problematyka nowych metod zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi stała się wkró tce w zachodniej literaturze przedmiotu bardzo popularna, natomiast zastosowanie tych metod w praktyce gospodarczej coraz powszechniejsze. Project Manager odpowiada wyłą cznie za planowanie, kontrolę i koordynację danego procesu inwestycyjnego w sposó b gwarantują cy dotrzymanie pierwotnie przyjętych założeń co do terminó w, kosztó w oraz standardó w jakoś ciowych przedsięwzięcia. Wiele firm oferują cych usługi Project Management powstało na Zachodzie w drugiej połowie lat 70-tych oraz w latach 80-tych. Było to odpowiedzią na rosną ce zapotrzebowanie na usługi z zakresu zarzą dzania realizacją przedsięwzięć inwestycyjno-budowlanych. Zapotrzebowanie takie było zgłaszane w pierwszym rzędzie przez inwestoró w realizują cych duże i skomplikowane inwestycje. Wielu z nich nie dysponowało bowiem personelem o niezbędnych kwalifikacjach i w zwią zku z tym poszukiwało wyspecjalizowanych w tym zakresie konsultantó w lub firm. Project Manager jest przedstawicielem inwestora bezpoś redniego dysponują cym uprawnieniami do nadzorowania i kontroli realizacji procesu inwestycyjno-budowlanego we wszystkich jego fazach i etapach 4. 3 Problem, o któ rym tu mowa nabiera coraz istotniejszego znaczenia ró wnież na polskim rynku budowlanym, szczegó lnie jako efekt działania ustawy z roku o zamó wieniach publicznych (J.t. Dz. U. nr 119 z 1998 r. poz. 773 ze zmianami). 4 A. Borowicz, Poradnik niezależnego kierownika przedsięwzięć budowlanych, WACETOB, Warszawa Por. także: The Chartered Institute of Building, Code of Practice for Project Management for Construction and Development, London Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 3

4 Rysunek 1 prezentuje ogó lny ideogram metody Project management. W metodzie Project Management stosunki umowne występują pomiędzy: inwestorem oraz Project Manager, inwestorem oraz każdym z członkó w zespołu odpowiedzialnego za realizację inwestycji, inwestorem oraz generalnym wykonawcą, generalnym wykonawcą oraz każdym z podwykonawcó w. Ideogram metody Project Management Rysunek 1 Inwestor Project manager Konsultanci Kosztorysant (specjalista od kosztó w) Architekt Generalny wykonawca A B C D P O D W Y K O N A W C Y Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 4

5 2. Podstawowe zadania kierownika przedsię wzię cia inwestycyjnego (Project Manager) Lista podstawowych zadań, któ re Project Manager zrealizować musi w poszczegó lnych fazach procesu inwestycyjnego przedstawia się następują co: A. Zainicjowanie i sprecyzowanie przedsię wzię cia budowlanego A 1 - okreś lenie zasad zarzą dzania realizacją danego przedsięwzięcia, A 2 - nadzó r nad sporzą dzeniem studium wykonalnoś ci przedsięwzięcia (Feasibility Study), A 3 - współudziałw określeniu wymagań inwestora wobec podejmowanej inwestycji, A 4 - opracowanie systemu kontroli zmian wprowadzanych do programu przedsięwzięcia, A 5 - nadzó r nad ubezpieczeniem procesu inwestycyjnego i jego uczestnikó w, A 6 - współudział w powołaniu zespołu projektantó w, kosztorysantó w i rzeczoznawcó w odpowiedzialnych za realizację przedsięwzięcia. B. Projektowanie i zlecanie przedsię wzię cia budowlanego do realizacji B 1 - wybó r wzorca kontraktu budowlanego oraz okreś lenie zawartoś ci dokumentacji ofertowej, B 2 - nadzó r nad przygotowaniem dokumentacji technicznej - opracowań projektowych, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robó t oraz kosztorysó w inwestorskich, B 3 - wstępne oszacowanie kosztó w przedsięwzięcia, B 4 - pozostałe oszacowania i kalkulacja kosztó w, B 5 - opracowanie rachunku przewidywanych przepływó w pieniężnych (Anticipaded Cash Flows), B 6 - monitorowanie projektowania i kalkulacji kosztó w, B 7 - sporzą dzanie raportó w kontroli zmian, B 8 - prowadzenie narad okresowych z podmiotami biorą cymi udziałw tej fazie realizacji przedsięwzięcia, B 9 - rekomendowanie inwestorowi bezpoś redniemu (w razie potrzeby) wyspecjalizowanych projektantó w, B 10 - nadzó r nad uzyskaniem niezbędnych uzgodnień i zezwoleń, B 11 - nadzó r nad sporzą dzeniem dokumentacji przetargowej i przeprowadzeniem przetargu. Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 5

6 C. Zawarcie umowy i realizacja robót budowlanych C 1 - przygotowanie kontraktu, C 2 - wyegzekwowanie od wykonawcy programu realizacji robó t budowlanych, C 3 - przewodniczenie okresowym naradom roboczym, C 4 - monitorowanie kosztó w realizacji robó t budowlanych oraz przebiegu i jakoś ci robó t, C 5 - dokonywanie częś ciowych odbioró w i rozliczeń. D. Finalizowanie przedsię wzię cia D 1 - przeprowadzanie niezbędnych inspekcji i testowań, D 2 - nadzó r nad odbiorem końcowym przedsięwzięcia, D 3 - nadzó r nad usunięciem usterek przed przekazaniem obiektu inwestorowi, D 4 - wystawienie ś wiadectwa ukończenia robó t, D 5 - przekazanie zrealizowanego obiektu inwestorowi, D 6 - uzyskanie niezbędnych zezwoleń na eksploatację zrealizowanego obiektu, D 7 - nadzó r nad zrealizowaniem końcowych rozliczeń i płatnoś ci. E. Rozliczenie zmian i roszczeń E 1 - sporzą dzenie raportu na temat przewidywanej wysokoś ci kosztó w robó t dodatkowych oraz roszczeń wykonawcy, E 2 - oszacowanie i ocena roszczeń wykonawcy, E 3 - końcowe rozliczenie zrealizowanego przedsięwzięcia. Jak łatwo zauważyć, kierownik przedsięwzięcia ponosi wobec inwestora bezpoś redniego jednoosobową odpowiedzialność m.in. za właściwe przygotowanie przetargu budowlanego (zadania B 1 - B 4 ), jak i za zgodne z przepisami oraz efektywne przeprowadzenie przetargu (zadanie B 11 ). Kierownik przedsięwzięcia odpowiada również za wszelkie działania poprzedzają ce przetarg budowlany i następują ce po jego rozstrzygnięciu. Jest on zatem osobiś cie zainteresowany, w tym również materialnie, ażeby przetarg budowlany przeprowadzony zostałw sposó b rzetelny i uczciwy oraz doprowadziłdo wyselekcjonowania rzeczywiś cie najkorzystniejszej oferty. Tak więc kierownik przedsięwzięcia z jednej strony jest motywowany, natomiast z drugiej dysponuje instrumentami pozwalają cymi mu na wyegzekwowanie wszystkich podstawowych warunkó w zaró wno poprawnego przygotowania jak i przeprowadzenia przetargu budowlanego 5. 5 Na temat różnych aspektó w funkcjonowania procedury Project Management w otoczeniu rozwią zań instytucjonalno-funkcjonalnych polskiej sfery inwestycyjno-budowlanej patrz następują ce publikacje A. Borowicza: Rola kosztorysu inwestorskiego w procedurze Project Management oraz w polskim systemie cen budowlanych w: Po co kosztorys inwestorski, PZITB, Ciechocinek 1996, materiały konferencyjne, s. 3-20; Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 6

7 3. Dziś i jutro formuły PM w polskim sektorze budowlanym 3.1. PM a GRI oraz inwestor zastę pczy W warunkach działania polskiego sektora budowlanego należy zwró cić uwagę na bardzo wyraźne podobieństwa pomiędzy formułą PM oraz formułami generalnego realizatora inwestycji (GRI) i inwestora zastępczego. Formuła GRI była w okresie gospodarki nakazowej najdalej idą cą pró bą usprawnienia procesó w inwestycyjno-budowlanych poprzez aplikowanie im rozwią zań o charakterze koordynacyjnym. GRI zawierać miał bowiem z inwestorem bezpoś rednim umowę o zarzą dzanie całoś cią realizacji procesu inwestycyjnego. Według ó wcześ nie obowią zują cych przepisó w pełnienia funkcji GRI mogły podejmować się firmy budowlane, biura projektowe, jednostki zajmują ce się kompletacją dostaw oraz specjalistyczne podmioty powoływane jedynie do pełnienia funkcji GRI. Formalnym potwierdzeniem zdolnoś ci danej jednostki organizacyjnej do pełnienia funkcji GRI było umieszczenie jej na specjalnej, ogó lnokrajowej liś cie. W przypadku, gdyby dana jednostka nie wywią zywała się z funkcji GRI w sposó b poprawny, powinna być ona ze wspominanej listy skreślona. Za pełnienie funkcji GRI, podobnie jak i innych funkcji o charakterze koordynacyjnym, jednostkom, któ re się ich podejmowały przysługiwało odrębne wynagrodzenie. W przypadku GW i GRI było ono doliczane w postaci specjalnego dodatku stanowią cego jeden ze składnikó w ó wcześ nie obowią zują cej formuły ceny robó t budowlanych. Pomimo teoretycznie poprawnych założeń, formuła GRI działają c w otoczeniu gospodarki nakazowej, nie była w stanie spełnić pokładanych w niej nadziei. O podobieństwach i różnicach pomiędzy formułą PM oraz formułą zastępstwa inwestycyjnego traktuje szczegółowo odrębny referat 6. Zauważmy zatem jedynie, iż podstawową różnicą pomiędzy formułą PM oraz polską formułą zastępstwa inwestycyjnego jest to, że inwestor zastępczy w bardzo wielu przypadkach zostaje włączony do procesu inwestycyjnego bardzo późno. Ma to bowiem miejsce na etapie przetargu budowlanego lub nawet po jego rozstrzygnięciu. W takiej sytuacji nie jest rzecz jasna możliwe wykorzystanie profesjonalnej wiedzy inwestora zastępczego we wcześ niejszych etapach i fazach procesu Możliwoś ci stosowania procedury Project Management w Polsce, Licz i Buduj, nr 9 z 1996 roku, s. 8-9; Cykl artykułów w miesięcznikach Licz i Buduj pod wspó lnym tytułem Project Management - jak to się robi, numer 6 z 1997 roku, s. 7-8; 7 z 1997 roku, z ; 8 z 1997 roku, s ; 9 z 1997 roku, s ; 10 z 1997 roku, s. 10; 11 z 1997 roku, s ; 12 z 1997 roku, s ; Oszacowanie kosztó w inwestycji budowlanej w działalnoś ci menedżera inwestycji w: Dlaczego metoda uproszczona w kosztorysowaniu robó t budowlanych, PZITB, Ciechocinek 1997, materiały konferencyjne, s ; cykl dwó ch artykułów pod wspó lnym tytułem Udzielanie zamó wień na prace projektowe w nowoczesnych systemach zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi, Wiadomoś ci Izby Projektowania Budowlanego, część I - nr 4 z 1998 roku, s. 4-7; część II - nr 5 z 1998 roku, s T. Grodzicki, Inwestor zastępczy Project Manager. Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 7

8 inwestycyjnego, ze znacznym uszczerbkiem dla ogó lnej efektywnoś ci danego przedsięwzięcia. Należy podkreś lić, iż powyższa ułomność jest domeną praktyki gospodarczej. Z teoretycznego oraz prawnego punktu widzenia nie ma bowiem żadnych przeszkó d do tego, aby inwestor zastępczy byłangażowany znacznie wcześ niej PM a ustawy konstytuują ce założenia polskiego sektora budowlanego W literaturze przedmiotu wymienia się zwykle trzy ustawy, któ re konstytuują polski ustró j budowlany. Są to: ustawa z roku Prawo budowlane (Dz. U. nr 89 poz. 414, ze zm.), ustawa z roku o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 89 poz. 415, ze zm.) oraz ustawa z roku o zamó wieniach publicznych (J. t. Dz. U. nr 119 z 1998 roku poz. 773, ze zm.) Doś wiadczenia polskiego sektora budowlanego z lat 90-tych wykazały jednak, iż wspomniany katalog ustaw jest niewystarczają cy. Pozostawiałon bowiem poza obszarem zainteresowania oraz oddziaływania normotwó rczego ustawodawcy całą obszerną i złożoną problematykę przygotowania, organizacji, zarzą dzania oraz ekonomicznej efektywnoś ci procesó w inwestycyjno budowlanych. W sytuacji, w któ rej w polskich ś rodowiskach profesjonalnych skumulowana wiedza na ten temat okazała się niewystarczają ca, natomiast sektor szkolnictwa wyższego zgłosił wobec tej problematyki swoje désintéressement, konieczność uzupełnienia przedstawionego powyżej katalogu aktó w prawnych o nową ustawę stała się ewidentna. Opisana sytuacja dała asumpt właściwej Komisji Sejmowej do sformułowania wobec rzą du dezyderatu mówią cego o koniecznoś ci opracowania nowej ustawy. Ustawa ta miałby regulować zasady przygotowania i organizacji inwestycji budowlanych finansowanych ze ś rodkó w publicznych 8. Założenia wspomnianej ustawy zostały już opracowane 9. Były one prezentowane i omawiane w prasie fachowej 10 Nie wchodzą c w szczegółową analizę treści tych Założeń należy stwierdzić, iż dokument ten przewiduje powołanie do życia instytucji kierownika inwestycji. Zadania kierownika inwestycji, według Założeń, byłyby następują ce: 7 Por. na przykład listę zadań inwestora zastępczego jaką proponuje Ł. Lapierre. Ł. Lapierre, Umowy w procesie budowlanym, Polskie Centrum Budownictwa, Warszawa 1998, s Mowa tu o Dezyderacie nr 2 Komisji Polityki Przestrzennej Budowlanej i Mieszkaniowej Sejmu RP z dnia 2 grudnia 1998 roku. 9 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, Departament Architektury, Budownictwa, Geodezji i Kartografii, Założenia ustawy o przygotowaniu i organizacji budowlanego procesu inwestycyjnego finansowanego ze ś rodkó w publicznych, Warszawa O. Sielewicz, Proces inwestycyjny w zamó wieniach publicznych, część I, II, III, IV, Zamó wienia Publiczne Doradca, nr 2 z 2000 roku, s. 7-29; 3 z 2000 roku, s. 6-9; 4 z 2000 roku, s oraz 5 z 2000 roku, s Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 8

9 (a) w fazie projektowania na etapie projektu podstawowego - organizowanie zespołu, - współpraca z Biurem Projektó w, - zaopiniowanie projektu podstawowego. na etapie projektu wykonawczego - współpraca z Biurem Projektó w, - zaopiniowanie projektu wykonawczego. (b) w fazie realizacji - udział w przetargu na wykonanie robó t oraz wprowadzenie wybranego wykonawcy na plac budowy, - koordynacja i nadzó r nad robotami budowlanymi. Aczkolwiek do dyskusji pozostaje problem, czy włączenie kierownika inwestycji do procesu inwestycyjnego w myś l omawianej koncepcji nie następuje zbyt późno, to jednak w samej tej koncepcji można dopatrzyć się pewnych zbieżnoś ci z formułąpm w jej klasycznej postaci PM a zarzą dzanie kosztami przedsię wzięć inwestycyjno-budowlanych W ostatnich miesią cach pojawiły się zapowiedzi dość daleko idą cych, jak na warunki polskie, zmian w systemie cenotwó rstwa budowlanego. Wią żą się one z prowadzonymi aktualnie pracami nad trzema ustawami, a mianowicie ustawą o cenach (uoc), ustawą o zamó wieniach publicznych (uzp) oraz ustawą o przygotowaniu i organizacji budowlanego procesu inwestycyjnego finansowanego ze ś rodkó w publicznych. Ze zmienionej uoc wyeliminowane mają zostać wszystkie postanowienia odnoszą ce się do sytemu cen budowlanych 11. Tak więc przestałby obowią zywać przepis mówią cy o tym, że dokumentem kalkulacyjnym ceny budowlanej jest kosztorys, a ponadto, co ważniejsze, przestałoby obowią zywać zarzą dzenie MGPiB z roku w sprawie metod kosztorysowania obiektó w i robó t budowlanych (MP nr 48, poz. 461). Ze zmienionej uzp wyeliminowane mają zostać natomiast, po dwuletnim okresie przejś ciowym, wszystkie szczegółowe zapisy odnoszą ce się do problematyki cenotwó rstwa budowlanego. W ich miejsce w jednym z projektowanych przepisó w wykonawczych do tej ustawy, znaleźć się ma postanowienie, w myś l któ rego podstawą okreś lenia wartoś ci publicznego zamó wienia budowlanego powinien być kosztorys inwestorski. Jeżeli zmiany 11 A. Warwas, Podstawy i zasady kosztorysowania obiektó w i robó t budowlanych dyrektywne czy fakultatywne? Budownictwo i Prawo, nr 3 z 2000 roku, s Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 9

10 przedstawione powyżej weszłyby w życie, wó wczas utraciłaby moc prawną ró wnież druga z obowią zują cych aktualnie metod kosztorysowania, a mianowicie metoda wynikają ca z rozporzą dzenia MSWiA z roku w sprawie metod i podstaw sporzą dzania kosztorysu inwestorskiego (Dz. U. nr 26, poz. 239), któ re jest przepisem wykonawczym do uzp. W konsekwencji projektowanych zmian problematyka cenotwó rstwa budowlanego znalazłaby zatem zasadniczą podstawę prawną w nowej ustawie o przygotowaniu i organizacji budowlanego procesu inwestycyjnego finansowanego ze ś rodkó w publicznych. W założeniach do tej ustawy zakłada się bowiem, że jednym z przepisó w wykonawczych do niej będzie akt prawny okreś lają cy zakres i podstawy sporzą dzenia opracowań zwią zanych z ustaleniem kosztó w inwestycji w poszczegó lnych fazach i etapach procesu inwestycyjnego. Jednym z głównych kierunkó w rozwoju kosztorysowania budowlanego w krajach o gospodarce rynkowej w okresie po II wojnie ś wiatowej było dowartoś ciowanie roli kosztorysanta w procesie planowania i kontroli kosztó w, szczegó lnie w fazach poprzedzają cych realizację przedsięwzięcia budowlanego na placu budowy. Należy się spodziewać, iż w latach nadchodzą cych rola tradycyjnego kosztorysu i kosztorysowania będzie względnie maleć na rzecz tych zadań kosztorysowych, o któ rych powiedziano powyżej. Powyższa teza odnosi się zaró wno do sektora publicznego jak i prywatnego. Szczegó lnie istotnym zadaniem kosztorysanta będzie zwłaszcza dokonywanie analiz i kontroli, w kontekście wcześ niej zatwierdzonego budżetu i planu kosztó w inwestycji, kosztowych skutkó w decyzji podejmowanych przez projektantó w. Dla umożliwienia kosztorysantowi wywią zania się z tego zadania, powinien on zostać włączony w skład zespołu projektowego możliwie najwcześ niej. We wczesnych etapach projektowania wykorzystanie sugestii kosztorysanta jest bowiem szczegó lnie efektywne. O ile powyższe warunki zostaną spełnione, kosztorysant będzie w stanie udzielić porad inwestorowi na temat takiego sposobu wydatkowania przeznaczonych na dane przedsięwzięcie ś rodkó w finansowych, któ ry zapewni adekwatność przyjmowanych rozwią zań projektowych zaró wno do oczekiwań i żą dań jak i możliwoś ci finansowych inwestora. Na podstawie tego co zostało powiedziane powyżej, zarzą dzenie kosztami realizacji przedsięwzięcia budowlanego (Cost Management) zdefiniować można jako zbiór procedur planistycznych, kalkulacyjnych i kontrolnych, których celem jest zagwarantowanie najbardziej efektywnego wykorzystania środków przeznaczonych na sfinansowanie przedsię wzię cia budowlanego, w poszczególnych fazach jego powstawania. Specjalista od kosztó w obiektó w budowlanych (Cost Manager), któ rego zakres kompetencji i odpowiedzialnoś ci wynikałby wprost z powyższej definicji, byłby bardzo istotnym współpracownikiem Project Managera Szerzej na ten temat patrz: A. Borowicz, Od kosztorysowania do zarzą dzania kosztami, artykuł przygotowywany do druku. Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 10

11 3.4. PM a zarzą dzanie ryzykiem w budownictwie Podstawowym celem systemu zarzą dzania ryzykiem jest zagwarantowanie, że wszystko co jest możliwe dla osią gnięcia celó w danego przedsięwzięcia inwestycyjnego zostanie zrealizowane. Wspomniane cele to z reguły zrealizowanie przedsięwzięcia w założonym terminie, po zapreliminowanym ex ante koszcie oraz przy zachowaniu żą danych parametró w iloś ciowych i jakoś ciowych. Mówią c inaczej, system zarzą dzania ryzykiem ma na celu identyfikację i analizę wszelkich ryzyk, na jakie realizacja przedsięwzięcia może być narażona, w efekcie czego będzie można podją ć efektywne ś rodki zaradcze. System zarzą dzania ryzykiem obejmuje cztery następują ce po sobie kroki, a mianowicie: (a) identyfikację ryzyka, (b) klasyfikację ryzyka, (c) analizę ryzyka oraz (d) reakcję na ryzyko 13. W chwili obecnej w Polsce wyróżnić można cztery istotne odniesienia problematyki zarzą dzania ryzykiem realizacji przedsięwzięć inwestycyjno-budowlanych. Są one następują ce: (a) ryzyko a umowy, (b) ryzyko a ubezpieczenie, (c) ryzyko a zarzą dzanie realizacją przedsięwzięć oraz (d) ryzyko a edukacja 14. Jak wykazały badania przeprowadzone w II połowie lat 90-tych, efektywność zarzą dzania procesami inwestycyjnymi w naszym kraju wcią ż pozostawia wiele do życzenia 15. Jednym ze sposobó w poprawy tego stanu rzeczy powinno być wyeksponowanie roli, prerogatyw i odpowiedzialnoś ci podmiotu odpowiedzialnego za zarzą dzanie całym procesem inwestycyjnym. Mogłoby to mieć miejsce na przykład w formule Project Management lub w formule kierownika inwestycji. Wspomniany podmiot byłby, rzecz jasna, odpowiedzialny także za efektywne zarzą dzanie ryzykiem zwią zanym z realizacją danego przedsięwzięcia inwestycyjnego, co powinno wpłyną ć na konieczne dowartościowanie omawianej problematyki. Zakoń czenie Niniejszy referat można podsumować za pomocą następują cych spostrzeżeń uogó lniają cych. 1. Dla polskiego sektora budowlanego problematyka zarzą dzania realizacją przedsięwzięć inwestycyjnych w formule PM, co do swojej istoty, powinna być stosunkowo łatwa do przyswojenia. Sektor ten ma bowiem wieloletnie doś wiadczenia w zakresie usprawniania 13 R. Flanagan, G. Norman, Risk Management and Construction, Blackwell Science, 1993, s ; A. Kosecki, Alokacja ryzyka w umowach zawieranych przez uczestnikó w przedsięwzięć budowlanych, artykułprzyjęty do druku w Zeszytach Naukowych Akademii Ekonomicznej w Krakowie; A. Kosecki, A. Matyda, Kierowanie ryzykiem w przedsiębiorstwie budowlanym, w: Instytut Budownictwa Politechniki Wrocławskiej, Towarzystwo Naukowe Inżynierii Procesó w Budowlanych, Technologia w budownictwie teoria i praktyka, Wrocław-Polanica Zdró j 1996, materiały konferencyjne, s Szerzej na ten temat patrz: A. Borowicz, Zarzą dzanie ryzykiem w procesach inwestycyjno-budowlanych, referat opracowany na Konferencje naukową w Ustroniu-Jaszowcu organizowana przez Katedrę Inwestycji Akademii Ekonomicznej w Katowicach w listopadzie 2000 roku. 15 A. Borowicz, Poradnik..., op. cit s Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 11

12 zarzą dzania procesami inwestycyjnymi poprzez czą stkowe (GW,GD,KJP) lub całoś ciowe (GRI) formuły koordynacyjne. Faktem jest jednak ró wnież i to, iż niektó re z tych formuł (GRI) zostały w okresie gospodarki nakazowo-rozdzielczej skompromitowane. 2. W okresie lat 90-tych problematyka zarzą dzania procesami inwestycyjno-budowlanymi w Polsce nie była należycie doceniana. W ostatnim czasie sytuacja ta ulega korzystnym zmianom. Podejmowane są mianowicie prace o charakterze legislacyjnym jak i badawczym oraz wdrożeniowym, któ rych celem jest podniesienie efektywnoś ci zarzą dzania procesem inwestycyjnym we wszystkich jego etapach, fazach oraz aspektach, z problematyką zarzą dzania kosztami oraz zarzą dzania ryzykiem włącznie. 3. W działaniach, o któ rych mowa we wniosku poprzednim, formuła PM znajdzie, w mniejszym lub większym stopniu, w sposó b nazwany lub nienazwany, swoje zastosowanie. 4. Rola Stowarzyszenia Project Management Polska w sytuacji opisanej powyżej polegać powinna na wspomaganiu i stymulowaniu tych procesó w jak również na działaniach o charakterze promocyjnym oraz edukacyjnym. Andrzej Borowicz Uniwersytet Łódzki 12

Struktur Sprzedaży. W oparciu o zgromadzone dane powstaje nowa idea produktu, zgodna z filozofią i strategią rozwoju Firmy.

Struktur Sprzedaży. W oparciu o zgromadzone dane powstaje nowa idea produktu, zgodna z filozofią i strategią rozwoju Firmy. Izabela Kosicka, Project Business Analyst Joanna Ryż ko, Project Assistant Maciej Wójcik, Project Leader Product Development Commercial Union Ubezpieczenia na Ż ycie ANALIZA PROJEKTU KLUCZEM DO KOLEJNYCH

Bardziej szczegółowo

KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD

KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD DEPARTAMENT FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SPRAWOZDANIE DOT Y C ZĄ C E SY T U AC J I F INANSOWEJ T OWARZY ST W F U NDU SZY INWEST Y C Y J NY C H WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 3

Bardziej szczegółowo

Aleksander Krupa IPB. OGÓLNE WARUNKI UMOWY o prace projektowe w zamówieniach publicznych

Aleksander Krupa IPB. OGÓLNE WARUNKI UMOWY o prace projektowe w zamówieniach publicznych 1 Aleksander Krupa IPB OGÓLNE WARUNKI UMOWY o prace projektowe w zamówieniach publicznych 2 Obserwowane mankamenty w zamówieniach o prace projektowe, między innymi, to: nieprecyzyjne i nieprawidłowe określanie

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe zarządzanie projektem inwestycyjnym

Kompleksowe zarządzanie projektem inwestycyjnym P R O J E C T & C O N S T R U C T I O N M A N A G E M E N T Kompleksowe zarządzanie projektem inwestycyjnym J e ś l i p r i o r y t e t y K l i e n t ó w n i e są naszymi p r i o r y t e t a m i, n i e

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓ ŁPRACY PPprojekt Sp. z o.o. ul. Woronicza J. P. 78 lok. 146 02-640 Warszawa

OFERTA WSPÓ ŁPRACY PPprojekt Sp. z o.o. ul. Woronicza J. P. 78 lok. 146 02-640 Warszawa OFERTA WSPÓ ŁPRACY PPprojekt Sp. z o.o. PPprojekt Sp. z o.o. to firma, która łączy w sobie młodość oraz doświadczenie uzyskane w trakcie wieloletniej praktyki, wsparte solidnym wykształceniem. Profil działalności

Bardziej szczegółowo

STATUT KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W. ul. Zofii Urbanowskiej 8 62-500 Konin tel./fax: (0-63) 243 75 80

STATUT KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W. ul. Zofii Urbanowskiej 8 62-500 Konin tel./fax: (0-63) 243 75 80 STATUT KRAJOWEGO STOWARZYSZENIA SOŁ TYSÓ W KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W KRAJOWE STOWARZYSZENIE SOŁ TYSÓ W ul. Zofii Urbanowskiej 8 62-500 Konin tel./fax: (0-63) 243 75 80 Statut ze zmianami z dnia

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku

STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku STANOWISKO Nr 27 KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 25 czerwca 2015 roku w sprawie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych w zakresie dotyczącym możliwości pokrywania wydatków na realizację

Bardziej szczegółowo

...^Ł7... listopada 2013. r.

...^Ł7... listopada 2013. r. Uchwała Nr.^^../2013 z dniazyxwvutsrqponmlkjihgfedcbazyxwvutsrqponmlkjihgfedcba...^ł7... listopada 2013. r. w sprawie przyję cia zarzą dzenia zmieniają cego zarzą dzenie w sprawie wprowadzenia Zasad wstę

Bardziej szczegółowo

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z

aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z aktualny stan realizacji zadań ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wynikających z przepisów ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej

Bardziej szczegółowo

przez ALPHAKAT DIESEL Sp. z o.o.

przez ALPHAKAT DIESEL Sp. z o.o. Bukowiec, dn. 14.04.2014r. Alphakat Diesel Sp. z o.o. ul. Robotnicza 6, Bukowiec 58-533 Mysł akowice ZAPYTANIE OFERTOWE nr 1/2014 w zwią zku z realizacją projektu pn.: Innowacyjna technologia produkcji

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny projektów średniej i wielkiej skali

Proces inwestycyjny projektów średniej i wielkiej skali Proces inwestycyjny projektów średniej i wielkiej skali ZPBUI, SIDiR, PZPB autorzy: Rafał Sebastian Bałdys Tomasz Latawiec Michał Skorupski Jan Styliński Październik 2013r. motto: Porażka planowania, to

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘWZIĘCIAMI BUDOWLANYMI - Zarządzanie Łańcuchem Krytycznym Projektu CCPM

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘWZIĘCIAMI BUDOWLANYMI - Zarządzanie Łańcuchem Krytycznym Projektu CCPM ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘWZIĘCIAMI BUDOWLANYMI - Zarządzanie Łańcuchem Krytycznym Projektu CCPM Politechnika Wrocławska, Instytut Budownictwa Zakład Technologii i Zarządzania w Budownictwie C-7, p. 801, tel.:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektem w sektorze energetycznym w świetle Prawa budowlanego i Prawa energetycznego.

Zarządzanie projektem w sektorze energetycznym w świetle Prawa budowlanego i Prawa energetycznego. ZAPRASZA NA PRAKTYCZNE WARSZTATY DLA SEKTORA ENERGETYCZNEGO Zarządzanie projektem w sektorze energetycznym w świetle Prawa budowlanego i Prawa energetycznego. Praktyczne zastosowania metodyki projektowej

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów informatycznych

Projektowanie systemów informatycznych Projektowanie systemów informatycznych Zarządzanie projektem Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Główne procesy w realizacji projektu informatycznego (ang. feasibility

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do kosztorysowania systemów alarmowych - część 1

Wprowadzenie do kosztorysowania systemów alarmowych - część 1 Wprowadzenie do kosztorysowania systemów alarmowych - część 1 Napisał: Wójcik Andrzej 14.10.2006. Niniejszy artykuł stanowi pierwszy z serii artykułów przybliżających zasady kosztorysowania robót branży

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomika i organizacja procesów Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-515-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

Prawo energetyczne i rozporządzenia

Prawo energetyczne i rozporządzenia Prawo energetyczne i rozporządzenia Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, stan prawny na dzień 1 stycznia 2008 r. (tekst jednolity) (http://www.elektrownie-wiatrowe.org.pl/files/prawo_energet_01_2008.pdf)

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: przetargu nieograniczonego o numerze sprawy UE/JRP/136/2015.

Dotyczy: przetargu nieograniczonego o numerze sprawy UE/JRP/136/2015. MAO/JRP/138/15 Katowice, dnia 24.02.2015r. Dotyczy: przetargu nieograniczonego o numerze sprawy UE/JRP/136/2015. W związku z pytaniami wykonawców wyjaśniamy: Pytanie nr 1 Ponieważ w Prawie budowlanym nie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana ustawa jest aktem normatywnym, który ma stworzyć warunki umożliwiające organizację finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012 (UEFA Euro 2012).

Bardziej szczegółowo

Michał Behnke 29.06.2011

Michał Behnke 29.06.2011 Wyniki OOŚ a postanowienia umowy o roboty budowlane Michał Behnke?! 29.06.2011 Wpływ OOŚ na umowę o roboty budowlane Wpływ wyników oceny oddziaływania na środowisko na treść umowy o roboty budowlane ma

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Budowlane

Inwestycje Budowlane Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Inwestycje Budowlane Aspekty praktyczne, organizacja procesu inwestycyjnego, prawa i obowiązki stron, roszczenia

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 49/2015/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zasad finansowania działalności badawczej

Uchwała Nr 49/2015/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zasad finansowania działalności badawczej Uchwała Nr 49/2015/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zasad finansowania działalności badawczej Działając na podstawie 130 ust. 3 Statutu Politechniki Lubelskiej, Senat

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH W 2004 ROKU

INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH W 2004 ROKU KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD DEPARTAMENT FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH INFORMACJA DOTYCZĄCA DZIAŁALNOŚ CI TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH W 2004 ROKU WARSZAWA, DNIA 25.04.2005 R. strona 1 /9 WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami zadaniowymi w oparciu o metodykę PMI

Zarządzanie projektami zadaniowymi w oparciu o metodykę PMI Zarządzanie projektami zadaniowymi w oparciu o metodykę PMI Opis Zarządzanie przedsięwzięciami należy do jednych z najefektywniejszych metod organizacyjnych operowania zasobami firmy. Jest jednocześnie

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy postępowania/strona www

Uczestnicy postępowania/strona www Sygnatura postępowania: BZP/39/DLA/2015 BGK^ BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO Warszawa/fó.lipiec 2015 r. Zamawiający: Bank Gospodarstwa Krajowego Al. Jerozolimskie 7 00-955 Warszawa Biuro Zamówień Publicznych

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych

Program szkolenia. Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych Program szkolenia Tytuł sesji: Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych Grupa docelowa: pracownicy państwowych jednostek budżetowych, agencji wykonawczych, instytucji

Bardziej szczegółowo

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Spółki Celowe i Partnerstwo Publiczno-Prywatne Zespół Prawa Samorządowego Zapewniamy pomoc prawną przy realizacji każdego przedsięwzięcia należącego do zadań samorządu terytorialnego oraz doradzamy przy

Bardziej szczegółowo

O stosowaniu uchwały KNF w kwestii oceny rękojmi kandydatów na członków organów podmiotów nadzo. Wpisany przez Mariusz Maciejewski, Elżbieta Sienicka

O stosowaniu uchwały KNF w kwestii oceny rękojmi kandydatów na członków organów podmiotów nadzo. Wpisany przez Mariusz Maciejewski, Elżbieta Sienicka W praktyce stosowania przedmiotowych regulacji przez KNF przyjmuje się, że na przesłankę rękojmi składa się wiele czynników, które są oceniane przez KNF łącznie. Mając na względzie prawidłowy rozwój rynku

Bardziej szczegółowo

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce IX Sympozjum EBHC 2014-12-15 Autor: Jakub Adamski Food for thought o The most exciting phrase to hear in science, the one that heralds new discoveries,

Bardziej szczegółowo

1. Zarządzanie inwestycją budowlaną (faza projektowania i faza budowy) z Generalnym Wykonawcą

1. Zarządzanie inwestycją budowlaną (faza projektowania i faza budowy) z Generalnym Wykonawcą O FIRMIE Firma obsługuje pełen proces inwestycyjny: poczynając od wstępnych założeń techniczno ekonomicznych, przez koordynację prac projektowych, po nadzór nad wykonawstwem oraz procedurami dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji,

Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji, Kompleksowe rozwiązanie dla organizacji, W KTÓRYCH REALIZOWANE SĄ PRZEDSIĘWZIĘCIA PROJEKTOWE 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Kompleksowe wsparcie realizacji projektu Czy w Twojej organizacji realizowane są

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomii Środowiska Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomii Środowiska CODEX Sadowski i Wspólnicy Spółka Jawna

Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomii Środowiska Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomii Środowiska CODEX Sadowski i Wspólnicy Spółka Jawna Biuro Rzeczoznawstwa i Ekonomii Środowiska Sadowski i Wspólnicy Spółka Jawna Środa Wlkp. OFERTA W związku z poważnymi zmianami w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi na poziomie gmin i związków

Bardziej szczegółowo

Plan Jakoś ci jako narzędzie poprawy efektywnoś ci przedsięwzięć.

Plan Jakoś ci jako narzędzie poprawy efektywnoś ci przedsięwzięć. Janusz Andryjenko Plan Jakoś ci jako narzędzie poprawy efektywnoś ci przedsięwzięć. Zarzą dzanie systemami jakości czy teżkompleksowe Zarzą dzanie Jakością (TQM), to jedne z bardziej popularnych w ostatnich

Bardziej szczegółowo

Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń

Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń Stan prac legislacyjnych w zakresie ubezpieczeń ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa tel.: +48 22 694 58 28 fax :+48 22 694 39 50 Warszawa, 23 października 2014 r. www.mf.gov.pl Deregulacja Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

Uzbrojenie dla I-go etapu jest zawarte w projektach które są udostępnione na stronie www.ostroda-mtm.eu/inwestycje/

Uzbrojenie dla I-go etapu jest zawarte w projektach które są udostępnione na stronie www.ostroda-mtm.eu/inwestycje/ Gdańsk, 26 stycznia 2012 r. ZESTAW NR 2 PYTAŃ I ODPOWIEDZI do ZAPROSZENIA DO SKŁADANIA WSTĘPNYCH OFERT ORAZ PROCEDURY WYBORU WYKONAWCY ROBÓT POLEGAJĄCYCH NA: Opracowaniu kompleksowej, wielobranżowej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Zamawiający: Powiat Strzyżowski reprezentowany przez Zarząd Powiatu w Strzyżowie.

Zamawiający: Powiat Strzyżowski reprezentowany przez Zarząd Powiatu w Strzyżowie. IP 3422-18/10 Strzyżów, 08-12-2010 r... Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na Wykonanie dokumentacji technicznej dotyczącej zadania: Likwidacja

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 listopada 2014 r. Poz. 29 M I N I S T R A S P R A W Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 20 listopada 2014 r.

Warszawa, dnia 21 listopada 2014 r. Poz. 29 M I N I S T R A S P R A W Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 20 listopada 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 21 listopada 2014 r. Poz. 29 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 2 9 M I N I S T R A S P R A W Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 20 listopada 2014

Bardziej szczegółowo

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Robert Kałuża Dyrektor Departamentu Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 23

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej

bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Systematyka narzędzi zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej Kazimierz Jamroz Michalski Lech Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska Katedra Inżynierii Drogowej Wprowadzenie W ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

W. 3. Zarządzanie projektami: potrzeba str. 30. W. 4. Odpowiedź na zmieniające się warunki str. 32. W. 5. Systemowe podejście do zarządzania str.

W. 3. Zarządzanie projektami: potrzeba str. 30. W. 4. Odpowiedź na zmieniające się warunki str. 32. W. 5. Systemowe podejście do zarządzania str. Spis treści O autorach str. 15 Przedmowa str. 17 Podziękowania str. 21 Wprowadzenie str. 23 W. 1. Dawno, dawno temu str. 23 W. 2. Projekt - co to takiego? str. 26 W. 3. Zarządzanie projektami: potrzeba

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna infrastruktury publicznej

Efektywność energetyczna infrastruktury publicznej Efektywność energetyczna infrastruktury publicznej Kompleksowa termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w Gminie Karczew w formule partnerstwa publiczno-prywatnego z udziałem dotacji NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ipiss.com.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ipiss.com.pl 1 of 5 2014-02-03 05:36 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.ipiss.com.pl Warszawa: Szkolenie z obsługi narzędzia prognozowania zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2014/S 014-020794

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2014/S 014-020794 1/11 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:20794-2014:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2014/S 014-020794 Ministerstwo Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania prawne dla biura projektowego

Rozwiązania prawne dla biura projektowego Rozwiązania prawne dla biura projektowego Biura projektowe napotykają na liczne problemy prawne, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, zatrudnianiem pracowników, zawieraniem i realizacją umów, podatkami,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie I. Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świdwinie jest jednostką finansów publicznych realizującą zadania

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego I. Założenia Kodeksu II. System planowania przestrzennego III. Proces inwestycyjny - etapy IV. Inwestycje publiczne V. Realizacja inwestycji

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA nr 1. Data 17.09.2015. Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul.

INFORMACJA nr 1. Data 17.09.2015. Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul. INFORMACJA nr 1 Data 17.09.2015 Adresaci Wspólnoty Mieszkaniowe - pl. Nowy Targ 9-27 - ul. Piaskowa 1-13 (numery nieparzyste) - ul. Jodłowa 1 Ponadto otrzymują ZGM Centrum Sp. z o.o. Capital Inc. Sp. z

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 4/07/08 Rektora Politechniki Śląskiej z dnia 10 października 2007 roku

ZARZĄDZENIE Nr 4/07/08 Rektora Politechniki Śląskiej z dnia 10 października 2007 roku ZARZĄDZENIE Nr 4/07/08 Rektora Politechniki Śląskiej z dnia 10 października 2007 roku w sprawie zasad powoływania komisji przetargowych i wprowadzenia Regulaminu pracy komisji przetargowych w Politechnice

Bardziej szczegółowo

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu Praktyka inżynierii finansowej Założenia projektu Cel projektu Celem projektu jest analiza czynników ryzyka stopy procentowej związanych z nowo oferowanym produktem finansowym Kredytem MiŚ. Zakres prac

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIĄ WSPÓLNĄ

OFERTA NA ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIĄ WSPÓLNĄ www.pknfm.pl OFERTA NA ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIĄ WSPÓLNĄ PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Pro www.pdffactory.pl/ www.pknfm.pl UWAGA!: nastąpiła zmiana adresu Biura Obsługi Klienta

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Tytuł prezentacji: Przygotowanie PPP jakie analizy powinny poprzedzać zawiązanie partnerstwa. Prelegent: Witold Grzybowski

Tytuł prezentacji: Przygotowanie PPP jakie analizy powinny poprzedzać zawiązanie partnerstwa. Prelegent: Witold Grzybowski Tytuł prezentacji: Przygotowanie PPP jakie analizy powinny poprzedzać zawiązanie partnerstwa Prelegent: Witold Grzybowski Przygotowanie PPP analizy poprzedzające zawiązanie zanie partnerstwa 1 Zawartość

Bardziej szczegółowo

MINISTER INFRASTRUKTURY

MINISTER INFRASTRUKTURY KOMUNIKAT MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 04 stycznia 2010 r. w sprawie uzgodnienia standardu zawodowego rzeczoznawców majątkowych Wycena dla zabezpieczenia wierzytelności Na podstawie art. 175 ust.

Bardziej szczegółowo

W TROSCE O PUBLICZNE PIENIĄ DZE ZARZĄ DZANIE PROJEKTAMI METODĄ EARNED VALUE

W TROSCE O PUBLICZNE PIENIĄ DZE ZARZĄ DZANIE PROJEKTAMI METODĄ EARNED VALUE Bogumił Tomasz Dałkowski GET Manager W TROSCE O PUBLICZNE PIENIĄ DZE ZARZĄ DZANIE PROJEKTAMI METODĄ EARNED VALUE Administracja pań stwowa i samorządowa jest z pewnością jednym z najwię kszych, jeżeli nie

Bardziej szczegółowo

P O D P A T R O N A T E M K O M I S J I I N F R A S T R U K T U R Y S E J M U R P

P O D P A T R O N A T E M K O M I S J I I N F R A S T R U K T U R Y S E J M U R P Jak zapewnić, aby publiczne inwestycje budowlane były realizowane efektywnie, terminowo i gwarantowały oczekiwany poziom jakości Postulaty uzupełnienia projektów: ustawy o zamówieniach publicznych i Kodeks

Bardziej szczegółowo

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekt hybrydowy, jeśli spełnia stosowne warunki określone w art. 61 Rozporządzenia nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku (dalej:

Bardziej szczegółowo

Inwestycje wieloletnie i programy wieloletnie

Inwestycje wieloletnie i programy wieloletnie 72 BSiE Alicja Młynarska Wichtowska Informacja BSiE nr 822 (IP 96G) Inwestycje wieloletnie i programy wieloletnie A. Inwestycje wieloletnie i programy wieloletnie w świetle obowiązujących przepisów Z budżetu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INŻYNIERA KONTRAKTU

OBOWIĄZKI INŻYNIERA KONTRAKTU Załącznik nr 7 do specyfikacji Miasto Żywiec 34-300 Żywiec, Rynek 2 tel.: (33) 475-42-00, fax.:(33) 475-42-02 strona internetowa: www.zywiec.pl Regon - 072182539 NIP : 553-25-10-885 OBOWIĄZKI INŻYNIERA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH DO 30 0000 EURO W MIEJSKIM ZAKŁADZIE GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ W PILE.

REGULAMIN UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH DO 30 0000 EURO W MIEJSKIM ZAKŁADZIE GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ W PILE. REGULAMIN UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH DO 30 0000 EURO W MIEJSKIM ZAKŁADZIE GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ W PILE. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin określa zasady i tryb udzielania w Miejskim Zakładzie

Bardziej szczegółowo

WDROŻENIE MODELOWANIA PROCESÓW ORAZ WSPARCIE

WDROŻENIE MODELOWANIA PROCESÓW ORAZ WSPARCIE OFERTA WDROŻENIE MODELOWANIA PROCESÓW ORAZ WSPARCIE W TWORZENIU MODELU AS-IS /Jest to przykład (wzór) oferty treść jest wypełniana na podstawie nie zobowiązujących rozmów i spotkań z Klientem, pracownikami

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: przetargi.bip.uml.lodz.pl/

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: przetargi.bip.uml.lodz.pl/ 1 z 7 2014-01-15 14:10 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: przetargi.bip.uml.lodz.pl/ Łódź: Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu przy

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK z dnia. roku w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zarządzanie ryzykiem dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 14.10.2013 r. Kto chce mieć absolutną pewność przed podjęciem decyzji nigdy decyzji nie podejmie 1

Bardziej szczegółowo

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość

Bardziej szczegółowo

12.2. Infrastruktura kształcenia zawodowego Poddziałanie 12.2.1. Infrastruktura kształcenia zawodowego - ZIT - 14.12.2015 15.02.

12.2. Infrastruktura kształcenia zawodowego Poddziałanie 12.2.1. Infrastruktura kształcenia zawodowego - ZIT - 14.12.2015 15.02. 12.2. Infrastruktura kształcenia zawodowego Poddziałanie 12.2.1. Infrastruktura kształcenia zawodowego - ZIT 12.2.2. Infrastruktura kształcenia zawodowego RIT (Południowy) 12.2.2. Infrastruktura kształcenia

Bardziej szczegółowo

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie Strategie VIP Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Codziennie sygnał inwestycyjny na adres e-mail Konsultacje ze specjalistą Opis

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

27-540 Lipnik tel.(015)8691410, fax 8691754

27-540 Lipnik tel.(015)8691410, fax 8691754 *** * * **** * GMINA LIPNIK 27-540 Lipnik tel.(015)8691410, fax 8691754 RG. I. 271.1.2012 Lipnik, dnia 21.02.2012 Dotyczy: SIWZ w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pn.: "Budowa sieci kanalizacji

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych Spis treści Wstęp............................................................. 9 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska.... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r.

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami do SIWZ W związku ze złoŝeniem pytań dotyczących treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY KOSZTORYS KANALIZACJI KABLOWEJ. PRZYKŁADOWY KOSZTORYS BUDOWY KANALIZACJI METODĄ KLASYCZNĄ i MIKROKANALIZACJĄ

PRZYKŁADOWY KOSZTORYS KANALIZACJI KABLOWEJ. PRZYKŁADOWY KOSZTORYS BUDOWY KANALIZACJI METODĄ KLASYCZNĄ i MIKROKANALIZACJĄ 1 PRZYKŁADOWY KOSZTORYS KANALIZACJI KABLOWEJ PRZYKŁADOWY KOSZTORYS BUDOWY KANALIZACJI METODĄ KLASYCZNĄ i MIKROKANALIZACJĄ 2 Charakterystyka tras A kanalizacji została zaprojektowana w drodze powiatowej

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZARZĄDZANIE PROJEKT. Przedsięwzięcie powtarzalne, kilkurazowe = PROCES

PROJEKT ZARZĄDZANIE PROJEKT. Przedsięwzięcie powtarzalne, kilkurazowe = PROCES Kamila Vestergaard www.analizybiznesowe.info.pl PROJEKT Zestaw działań, które zostały uprzednio zaplanowane, mają jasno wyznaczony cel oraz są wykonywane w ramach jednorazowego przedsięwzięcia Przedsięwzięcie

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego

Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego Informacja o zawodzie Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego Tarnów, luty 2012 r. Audytor bezpieczeństwa ruchu drogowego to nowy zawód, który pojawił się w Polsce. Jego powstanie wymusiły wymogi unijne,

Bardziej szczegółowo

Umowa Nr... o pełnienie funkcji Inwestora zastępczego

Umowa Nr... o pełnienie funkcji Inwestora zastępczego Umowa Nr... o pełnienie funkcji Inwestora zastępczego Załącznik nr 7 zawarta w dniu w Chybiu pomiędzy: Gminą Chybie z siedzibą ul. Bielska 78, 43-520 Chybie (NIP 548-261-43-34) zwaną dalej Zamawiającym,

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji pilotażowego projektu PPP w gospodarce odpadami System gospodarki odpadami dla Miasta Poznania

Doświadczenia z realizacji pilotażowego projektu PPP w gospodarce odpadami System gospodarki odpadami dla Miasta Poznania Doświadczenia z realizacji pilotażowego projektu PPP w gospodarce odpadami System gospodarki odpadami dla Miasta Poznania Konferencja PPP w gospodarce odpadami i energetyce Warszawa, 28 lutego 2012 r.

Bardziej szczegółowo

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej

Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Grupa Robocza Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania Platformy PPP w zakresie projektów ppp na rzecz efektywności energetycznej Michał Piwowarczyk, Zastępca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

PP.6721.2.38.2013 Siewierz, dnia 16.03.2015 r. OGŁOSZENIE

PP.6721.2.38.2013 Siewierz, dnia 16.03.2015 r. OGŁOSZENIE PP.6721.2.38.2013 Siewierz, dnia 16.03.2015 r. OGŁOSZENIE Na podstawie art. 43 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć program edukacyjno-terapeutyczny?

Jak tworzyć program edukacyjno-terapeutyczny? Jak tworzyć program edukacyjno-terapeutyczny? Głó wne założenia do pracy z uczniami upoś ledzonymi umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym zawiera podstawa programowa kształcenia ogó lnego dla ucznió

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Źródło: http://www.msw.gov.pl Wygenerowano: Niedziela, 11 października 2015, 00:19 Strona znajduje się w archiwum. Ogłoszenie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego Organizacja i prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych Tekst ujednolicony po zmianie z 26 lipca 2002 roku. Stan prawny na 1 stycznia 2003 roku Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

PROJECT FINANCE POLAND

PROJECT FINANCE POLAND PROJECT FINANCE POLAND rekomenduje najnowszą publikację Mariana Moszoro Partnerstwo publiczno-prywatne w monopolach naturalnych w sferze użyteczności publicznej. O książce Autor przedstawia aktualną tematykę

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Wytyczne do opracowania planów studiów i programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich

Bardziej szczegółowo