polska Tauron już na giełdzie Energia na stoku Rynek energii Brazylia Tour de Pologne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "polska Tauron już na giełdzie Energia na stoku Rynek energii Brazylia Tour de Pologne"

Transkrypt

1 polska EnerGIA magazyn NR 7 (21) lipiec 2010 grupy tauron ISSN Tauron już na giełdzie Energia na stoku Rynek energii Brazylia Tour de Pologne

2 spis treści sponsor główny: AUTECHRE JAGA JAZZIST MODERAT BONOBO SIERPNIA KOPALNIA KWK KATOWICE /teren Muzeum Śląskiego/ Debiut Taurona STR Flesz Moc farm wiatrowych w Polsce przekroczyła już 1000 MW Rośnie handel energią na rynkach publicznych Mistrz Biznesu w godnych rękach Prywatyzacja polskiej energetyki największa w Europie Oferta Taurona przyciągnęła nowych inwestorów Sieci energetyczne zostały inwestycjami celu publicznego Tauron w indeksie MSCI 06 wywiad z dr. inż. Emilem Brosiem Energia atomowa jest bezpieczna 08 Rynek Polska notuje wzrost gospodarczy przy spadku emisji CO 2 09 Notowania Komentarz miesiąca 10 wydarzenia Debiut Taurona 12 w Grupie Tauron Cup coraz bliżej Najmłodsi walczyli o Puchar Taurona Krok w przyszłość Kolorowy peleton Enion wspiera upowszechnianie wiedzy Z pozytywną energią dla dzieci Złote dziewczyny ze Stalowej Woli Enion Energia gościła klientów Tauron na Wawelu 16 Marketing Poznaj rozwiązania dla biznesu Ekolaur dla Taurona 18 Energia w UE Jak będzie wyglądał sektor energetyczny za 40 lat? Różne wizje rozwoju (cz. 1) 20 Raport Rynek energii Brazylia 22 Strategia Sukces projektu medycznego 24 wydarzenia Tour de Pologne Z Warszawy do Krakowa 26 Prawdy i mity Nie ma odwrotu od biomasy 28 Energia inaczej Energia na stoku 30 Felieton Cuda, cuda ogłaszają! 31 Wydarzenia Chopin w mieście Wydawca: Tauron Polska Energia SA, Departament Komunikacji Rynkowej i PR, dyrektor Paweł Gniadek, tel Redakcja: Polska Energia, ul. Lwowska 23, Katowice, fax , Redaktor naczelny: Marcin Lauer, tel Zastępca red. naczelnego: Magdalena Rusinek, tel Zespół redakcyjny: Jacek Sakrejda, tel , Tomasz Fornalczyk, tel Współpraca w Grupie Tauron: Południowy Koncern Węglowy SA: Zofia Mrożek, tel ; Południowy Koncern Energetyczny SA: Dariusz Wójcik, tel ; Elektrownia Stalowa Wola SA: Jerzy Wieleba, tel ; Enion SA: Ewa Groń, tel ; EnergiaPro SA: Anna Wojcieszczyk, tel ; Elektrociepłownia Tychy SA: Aleksandra Gajecka, tel ; Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Katowice SA: Karolina Kmon, tel ; Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Dąbrowie Górniczej SA: Marek Sztuka, tel ; Enion Energia sp. z o.o.: Elżbieta Bukowiec, tel ; EnergiaPro Gigawat sp. z o.o.: Marta Głuszek, tel Realizacja wydawnicza: Direct Publishing Group, ul. Genewska 37, Warszawa Biuro reklamy: Anna Mocior, Wydawca nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń. Redakcja nie zwraca materiałów oraz zastrzega sobie prawo ich redagowania i skracania. Zdjęcie na okładce: East News Numer zamknięto 16 lipca 2010 r. Foto: agnieszka Astaszow Po debiucie Marcin Lauer Redaktor naczelny Mamy za sobą jeden z najważniejszych, jak to ujął prezes Dariusz Lubera, momentów w historii Grupy Tauron. Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych nasza spółka zadebiutowała jak przewidywano dokładnie 30 czerwca. Przyciągnęliśmy na parkiet kolejną rzeszę nowych inwestorów. Liczba ponad 82 tys. nowych rachunków inwestycyjnych na każdym robi wrażenie. Ze strategicznego punktu widzenia naszej spółki dokonaliśmy kolejnego kroku na drodze budowy marki, prezentując się jako nowoczesna firma o europejskich ambicjach. Po debiucie nastał czas dalszej wytężonej pracy w nowej rzeczywistości Grupy. Kładziemy coraz mocniejszy nacisk na relacje z klientami i inwestorami, oferując najlepsze rozwiązania techniczne, doświadczenie kadry zarządzającej i dedykowanych doradców, a także nowatorskie i innowacyjne produkty, typu energia Tauron Eko Premium, za którą odebraliśmy prestiżową nagrodę Ekolaur. Skupiając się na tego typu nowych zadaniach, oddajemy zgodnie ze strategią Grupy Tauron nasz majątek nieenergetyczny. Enion przekazał spółce medycznej Elvita sanatorium i przychodnię zdrowia. Tymczasem w branży energetycznej, wbrew kanikule i upałom, dzieje się wiele ciekawych rzeczy. Okazuje się na przykład, że w ostatnich latach Polska ograniczyła redukcję emisji CO 2 o 30 proc., przy wzroście produkcji przemysłowej o 70 proc. Jak tego dokonano? O tym artykuł na str. 8. Także odnawialne źródła energii rozwijają się w Polsce coraz szybciej. Łączna moc zainstalowana elektrowni wiatrowych w Polsce wynosi 1005,5 MW. To najwięcej spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii. O optymistycznych perspektywach pozyskiwania energii z biomasy mówi artykuł Nie ma odwrotu od biomasy i wypowiedź eksperta w tej dziedzinie. O bezpieczeństwie energii jądrowej przekonuje z kolei w rozmowie z Polską Energią dr inż. Emil Broś z Kanady, fizyk jądrowy, jeden z budowniczych kanadyjskiej atomistyki. Zapraszam do lektury! polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 3

3 flesz gospodarczy Moc farm wiatrowych w Polsce przekroczyła już 1000 MW Łączna moc zainstalowana elektrowni wiatrowych w Polsce wynosi 1005,5 MW. To najwięcej spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii. Odnawialne źródła energii rozwijają się w Polsce coraz szybciej. Ze wszystkich rodzajów OZE największy wzrost mocy w ciągu pięciu ostatnich lat odbywa się w grupie elektrowni wiatrowych. W sumie moc zainstalowana w 347 takich jednostkach wynosi dziś już 1005,597 MW. Najwięcej mocy zainstalowanej posiadają elektrownie wiatrowe w województwie zachodniopomorskim łącznie 348 MW w 18 instalacjach i wielkopolskim 178,6 MW w 41 instalacjach. Najliczniejsze jednostki produkujące energię z wiatru znajdują się natomiast w województwach północno-zachodniej Polski. Pierwszym pod względem liczby instalacji jest województwo kujawsko- -pomorskie, w którym znajduje się 136 instalacji o łącznej mocy 142,9899 MW. 53 instalacje pracują w województwie łódzkim, 41 w wielkopolskim, 21 w mazowieckim. Do budowy farmy wiatrowej przygotowuje się też Tauron Ekoenergia, spółka należąca do Grupy Tauron. Spółka ogłosiła zamówienie na dostawę, montaż, uruchomienie i serwis Farmy Wiatrowej Wicko o mocy 40 MW oraz finansowanie inwestycji w formie leasingu. Zakończenie inwestycji zaplanowane jest na 2012 r. Do 2020 r. Grupa ma zamiar uruchomić farmy wiatrowe o łącznej mocy 440 MW. Moc zainstalowana innych odnawialnych źródeł energii wynosi kolejno: elektrownie wodne 946,7676 MW (w 733 jednostkach), elektrownie wykorzystujące biomasę 252,5490 MW (15 jednostek), elektrownie biogazowe 70,9888 MW (133 jednostki). Natomiast dwie jednostki w grupie elektrowni wytwarzających energię elektryczną z energii słonecznej posiadają 0,012 MW mocy zainstalowanej. Łącznie instalacje OZE w Polsce posiadają 2 281,8792 MW mocy zainstalowanej (stan na 30 czerwca 2010 r.). (ER) Rośnie handel energią na rynkach publicznych Obroty energią elektryczną na rynkach spotowych Platformy Obrotu Energią Elektryczną i Towarowej Giełdy Energii w pierwszym półroczu br. wyniosły łącznie około 6,2 TWh czyli prawie 62 proc. więcej niż rok wcześniej, kiedy osiągnęły poziom 3,8 TWh. Wzrost obrotów odnotowano zarówno na Platformie Obrotu Energią Elektryczną (POEE), jak i Towarowej Giełdzie Energii (TGE). W pierwszym półroczu 2010 r. obroty na POEE wyniosły ok. 3,7 TWh, a na TGE ok. 2,5 TWh. W porównaniu z pierwszym półroczem 2009 r. POEE zanotowała w pierwszej połowie tego roku wzrost obrotów o ok. 67,5 proc., a TGE o ok. 53,5 proc. (EM) FOTO: east news Mistrz Biznesu w godnych rękach Kapituła Nagrody Mistrz Biznesu przyznała w tym roku po raz pierwszy nagrody i wyróżnienia w dziesięciu kategoriach. Uhonorowanym firmom laury wręczono w czasie uroczystej gali 29 czerwca w Businessman Institute w Warszawie. Przybyli na nią przedstawiciele wyróżnionych przedsiębiorstw i licznie zaproszeni reprezentanci świata biznesu, polityki, administracji i mediów. Nagrodę Mistrza Biznesu, której pomysłodawcą jest miesięcznik Businessman.pl, pośród innych rywalizacji wyróżnia wszechstronność kryteriów. 23-osobowe jury brało pod uwagę rozmaite aspekty: od twardych wyników ekonomicznych, przez m.in. śmiałość gospodarczej wizji, biegłość w zarządzaniu, radzenie sobie z przeciwnościami, podbój nowych rynków, talent w doborze kadr, aż po społeczną odpowiedzialność biznesu. Wśród uhonorowanych w dziesięciu kategoriach znalazła się spółka Tauron Polska Energia, która otrzymała wyróżnienie w kategorii Energia i surowce. (mp) Przedstawiciele firm uhonorowanych przez magazyn Businessman.pl zgromadzili się na gali w Businessman Institute FOTO: Businessman Institute Prywatyzacja polskiej energetyki największa w Europie Zdaniem Fitch Ratings, prywatyzacja polskiej energetyki nabiera tempa. Ma to związek ze sprzedażą przez Skarb Państwa pakietu 52 proc. akcji Tauron Polska Energia w jednej z największych ofert pierwotnych (IPO) w Europie w pierwszej połowie roku. Ponadto rząd rozpoczął ponownie proces sprzedaży większościowego pakietu akcji trzeciej pod względem udziałów w rynku grupy energetycznej Enea. Jednocześnie trwa proces sprzedaży udziałów Skarbu Państwa w kilku innych firmach energetycznych. Zdaniem Fitch, Polska jest obecnie jedynym krajem w Europie, który przeprowadza tak duży proces prywatyzacji sektora energetycznego. Trzy największe grupy energetyczne, PGE, Tauron oraz Enea, mające ok. 60 proc. udziału w krajowym wytwarzaniu energii elektrycznej i ok. 70 proc. w dystrybucji i sprzedaży, są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Fitch przypomina, że prywatyzacja polskiej energetyki stanowi istotną część rządowego planu prywatyzacji, według którego Skarb Państwa planuje pozyskać 25 mld zł w 2010 r. Plany prywatyzacyjne na drugą połowę tego roku zakładają sprzedaż większościowych pakietów akcji w kilku dużych spółkach energetycznych 51 proc. akcji Enei, pakiet 83 proc. akcji czwartej grupy energetycznej Energa oraz 50 proc. akcji w ZE PAK (Zespole Elektrowni Pątnów Adamów Konin). (EM) Sieci energetyczne zostały inwestycjami celu publicznego Sejm przyjął projekt zmian w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którymi sieci energetyczne będą inwestycjami celu publicznego. Za przyjęciem nowelizacji głosowało 423 posłów, a jeden był przeciw. Do tej pory inwestycjami celu publicznego były jedynie sieci przesyłowe. Zmiany przyjęte przez Sejm pozwalają na objęcie tym statusem również sieci dystrybucyjnych. Uznanie tych sieci za inwestycje celu publicznego pozwala m.in. na ułatwienia w procedurze uzyskiwania decyzji lokalizacyjnych. Teraz ustawą zajmie się Senat. (EM) FOTO: Agnieszka Astaszow Oferta Taurona przyciągnęła nowych inwestorów Oprzeszło 82 tys. wzrosła liczba rachunków inwestycyjnych prowadzonych przez uczestników Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (KDPW) w czerwcu br. Tak duży wzrost spowodowany był ofertą spółki Tauron Polska Energia, wartą ponad 4,2 mld zł, która przypadła na czerwiec. Na koniec ubiegłego miesiąca banki i biura maklerskie prowadziły w sumie rachunki. Od początku tego roku liczba rachunków maklerskich prowadzonych przez uczestników KDPW zwiększyła się już o ponad 240 tys. W samym tylko kwietniu, w związku z największą w historii polskiego rynku ofertą PZU, inwestorzy założyli w biurach maklerskich 140 tys. nowych rachunków. Tauron to już druga tak duża oferta publiczna w tym roku, która przyciągnęła na parkiet dziesiątki tysięcy nowych inwestorów. W drugim kwartale 2010 r. warszawska giełda była drugim po Londynie rynkiem w Europie zarówno pod względem liczby, jak i wartości IPO. Tylko dzięki ofertom PZU i Taurona liczba rachunków prowadzonych w domach maklerskich wzrosła o 220 tys.. Tak dużego zainteresowania inwestorów indywidualnych nie widzieliśmy na naszym rynku od lat. Dzięki takim ofertom nie tylko rośnie pozycja polskiego rynku kapitałowego na arenie międzynarodowej, ale wprowadzamy również w życie ideę akcjonariatu obywatelskiego komentuje Iwona Sroka, prezes KDPW. Oferta Taurona przyciągnęła na parkiet podobną liczbę nowych inwestorów, jak miało to miejsce w przypadku IPO PKO BP. Podczas oferty banku jesienią 2004 r., której wartość wyniosła 7,9 mld zł, liczba rachunków inwestycyjnych prowadzonych przez Uczestników KDPW wzrosła o ok. 81 tys. (ER) FOTO: east news Tauron w indeksie MSCI lipca akcje spółki Tauron Polska 14 Energia SA weszły w skład MSCI Poland Standard Indeks. Skład MSCI Poland jest zbliżony do indeksu WIG 20. Jest on punktem odniesienia przy budowaniu portfeli i podstawą podejmowania decyzji inwestycyjnych przez wiele zagranicznych funduszy inwestycyjnych, szczególnie tzw. funduszy ETF, które starają się odzwierciedlać ruchy poszczególnych indeksów. Zaliczenie Taurona do MSCI Poland jest efektem nadzwyczajnej rewizji wskaźnika. Według ostatnich obliczeń Domu Maklerskiego BZ WBK, przy cenie akcji na poziomie 5,13 zł Tauron może mieć ok. 3,8 udziału w MSCI Poland Standard Index po jego rewizji. (RuM) 4 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 5

4 wywiad Rozmowa z dr. inż. Emilem Brosiem, członkiem Stowarzyszenia Inżynierów Polskich w Kanadzie, pracującym w Ontario Power Generation Inc. energia atomowa jest bezpieczna Jak Pan ocenia perspektywy zbudowania energetyki jądrowej w Polsce? To jest trudne pytanie, bo nie wiadomo, czy trzeba problem ująć w zgodzie z poprawnością polityczną, czy mówić szczerze. Wydaje mi się, że ambicje ludzi, którzy popierają energetykę jądrową, są duże, ale raczej cena odegra tu zasadniczą rolę. Po prostu trzeba sprawdzić, czy jest to opłacalne. Są na to dwie metody. Jedna polega na tym, aby zobaczyć, jakie były ceny oferowanych ostatnio elektrowni jądrowych, a druga, żeby robić to, co robi PGE, a mianowicie zakładać grupy współpracy z głównymi producentami reaktorów. Bo cena będzie zależała od tego, jaką część zbudują Polacy, a jaką producent reaktora. Powstały trzy takie grupy: jedna z Arevą, druga z Westinghouse i trzecia z GE-Hitachi. Teraz będą one badać koszty. Być może powstaną jeszcze inne grupy współpracy, określające warunki budowy elektrowni. Na pewno można znaleźć reaktor bezpieczny, ale czy będzie on opłacalny to już trzeba zbadać dokładniej. Czy nowoczesne elektrownie jądrowe są na tyle bezpieczne, że nie powtórzy się scenariusz z Czarnobyla? Każdy chce usłyszeć, że fizycznie niemożliwa będzie powtórka tej katastrofy. Ale Czarnobyl pokazał najbardziej skrajny przypadek konsekwencji, jakie można ponieść nie przestrzegając warunków bezpieczeństwa. Mówienie, że nigdy do tego nie dojdzie, podobne jest stwierdzeniu, że gdy kupię nowy samochód, nigdy nie wjadę w drzewo. Jeżeli ktoś będzie prowadził auto nieostrożnie, to zawsze może wpaść na drzewo. W Czarnobylu złamano wszystkie zasady bezpieczeństwa. W takiej sytuacji może dojść do katastrofy większej lub mniejszej. Dlatego kultura bezpieczeństwa reaktorowego musi osiągnąć pewien poziom, żeby można było powiedzieć: nie, to się nie wydarzy. Opowiadałbym się za rozwiązaniem kanadyjskim. Jego zaletą jest to, że cała produkcja energii jądrowej należy do podstawowego, a nie szczytowego zasilania Czy zatem nowe generacje reaktorów są bardziej odporne na błędy ludzkie? Oczywiście. Poza tym nauczyliśmy się wiele z katastrofy czarnobylskiej, po której powstał w ogóle termin kultury bezpieczeństwa reaktorowego. Jest także wiele przesłanek przemawiających za tym, że to się nie stanie. Próbuje się m.in. wdrażać tzw. pasywne środki bezpieczeństwa, które zapobiegałyby nadkrytyczności na neutronach natychmiastowych, co było głównym powodem katastrofy w Czarnobylu. Reaktor miał wady konstrukcyjne, a poza tym nie przestrzegano procedur jego obsługi. Kombinacja tych dwóch czynników okazała się tragiczna w skutkach. Ile ma Pan za sobą lat praktyki w energetyce atomowej? Skończyłem studia na AGH, specjalizowałem się w technicznej fizyce jądrowej na Wydziale Elektrycznym. Skończyłem te studia w 1971 roku. Mieliśmy wówczas nawet projekt reaktora. Później odszedłem od fizyki jądrowej, ponieważ w Polsce, mimo obietnic, nie zbudowano reaktora ani w latach 70., ani do tej pory. Wróciłem do przemysłu elektrycznego po tym, jak zdecydowałem się osiedlić w Kanadzie. Tu pracuję od Bardzo dużo się nauczyłem przez te prawie 30 lat. Czy miał Pan osobiście do czynienia z usterką reaktora, która spowodowała jakieś konsekwencje? Była jedna stosunkowo drobna awaria w Pickering w sierpniu 1983 r. pękła tzw. pressure tube. Trzeba było reaktor zamknąć i wymienić te elementy. Obyło się bez konsekwencji, bo automatyczne systemy zareagowały tak, jak przewidywał projekt reaktora, a operatorzy przestrzegali obowiązujących procedur. Mieszkam w odległości 10 km od elektrowni i to jest chyba najlepszy dowód, że nie obawiam się o swoje bezpieczeństwo. W Polsce przeciw budowie elektrowni są ekolodzy i duża część społeczeństwa. Czy w Kanadzie również spotkał się Pan z takimi zachowaniami? Czy musiał Pan przekonywać, że jest to bezpieczne? Trafiłem do Kanady, gdy przemysł jądrowy był tam już rozwinięty. Ale oczywiście są grupy ludzi przeciwnych: całe partie, np. Zielonych. Dobrze, że są, ponieważ wciąż wskazują na możliwe niebezpieczeństwa związane z użytkowaniem elektrowni jądrowych, a ich nie można lekceważyć. Postawa przeciwników może czasem ostentacyjna sprzyja zastanowieniu się nad wszystkimi argumentami, zarówno za, jak i przeciw. A społeczności lokalne? Bezpośredni sąsiedzi? Ze względu na pozytywne skutki posiadania elektrowni jądrowych społeczność lokalna jest z reguły za. Poza tymi, którzy są absolutnie przekonani, że to przeszkadza żyć w zgodzie z naturą. To jest ich filozofia i na to nie mamy wpływu. Natomiast ludzie, którzy mieszkają w pobliżu reaktora, z doświadczenia wiedzą, że dotąd nic złego się nie wydarzyło. Mogą tu też dostać bardzo dobrze płatną pracę. Co dzieje się z odpadkami radioaktywnymi? Zużyte paliwo przechowywane jest w specjalnych pojemnikach dry storage. Najpierw, po wyjęciu z reaktora, musi być za- nurzone w wodzie przez ok. 10 lat. Potem się je wyjmuje, ponieważ następuje rozpad radioaktywności do takiego poziomu, że niechłodzone wodą paliwo nie ulegnie uszkodzeniu. Samo naturalne krążenie powietrza wystarczy, żeby je chłodzić. Dalej magazynowane jest w betonowych pojemnikach. Radioaktywność na ich powierzchni jest mała i wciąż mierzona. Pojemniki natomiast są zapieczętowane, a inspektorzy z Międzynarodowej Agencji Atomowej z Wiednia przyjeżdżają i sprawdzają, co się z tym dzieje. Pojemniki magazynowane są w elektrowniach? Tak. Jeśli znajdzie się miejsce do składowania w jakichś pokładach geologicznych, które są bardzo stabilne, wtedy je tam przetransportujemy. Takiego miejsca jednak żaden kraj jak na razie nie zatwierdził. W jakiej technologii powinno się teraz budować elektrownie? Kolejne trudne pytanie. To tak, jakby ktoś pytał, czy mam kupić samochód na benzynę, diesla, czy może poczekać, aż auta będą napędzane wodorem. Tak samo jest z reaktorami. Przykład Polskiej Grupy Energetycznej pokazał, że oni skoncentrowali się na trzech producentach: francuskiej Arevie i amerykańsko- -japońskich firmach Westinghouse oraz GE-Hitachi. Pierwsze dwie firmy zajmują się reaktorami wodnymi ciśnieniowymi (pressurized water reactor), ostatnia natomiast reaktorami z wrzącą wodą (boiling water reactor). Ta metoda polega na tym, że woda gotuje się już w reaktorze i para z niego napędza turbinę. To trochę upraszcza budowę i podnosi bezpieczeństwo. W jakich krajach na świecie stosowana jest ta metoda? Oba typy reaktorów działają od dawna i są ciągle ulepszane. Istnieją pojęcia takie jak reaktory pierwszej, drugiej, trzeciej i czwartej generacji. To, co jest dostępne na rynkach, prawie zawsze zakwalifikować można do generacji trzeciej lub trzeciej plus. Na czwartą generację trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. Czy elektrownie powinny pozostawać pod kontrolą państwa? Czy wyobraża Pan sobie, żeby w Polsce mogły funkcjonować prywatne elektrownie jądrowe? Mogą i funkcjonują np. w Stanach Zjednoczonych. W Kanadzie elektrownie należą do państwa. Oba rozwiązania mają swoje zalety. Za którym rozwiązaniem Pan by się opowiadał? Ponieważ pracuję w Kanadzie, opowiadałbym się za rozwiązaniem kanadyjskim. Jego zaletą jest to, że cała produkcja energii jądrowej należy do base load, do tego podstawowego zasilania, nie szczytowego. Jeśli elektrownia jest prywatna, musi wejść w jakieś zasady konkurencji, wtedy może to ulec zmianie. Rozmawiała Magdalena Rusinek Foto: Magdalena Rusinek 6 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 7

5 rynek W ostatnich latach Polska ograniczyła redukcję emisji CO 2 o 30 proc., przy wzroście produkcji przemysłowej o 70 proc. Nasz kraj nadal posiada duże rezerwy pozwalające na ograniczanie emisji CO 2, m.in. poprzez zwiększenie efektywności energetycznej Polska notuje wzrost gospodarczy przy spadku emisji CO 2 Polska jest krajem, który jako jeden z niewielu na świecie udowodnił, że możliwe jest skuteczne rozdzielenie wzrostu gospodarczego i emisji przekonuje Andrzej Kraszewski, minister środowiska. Oszczędności z dużą nadwyżką W Protokole z Kioto, przyjętym w grudniu 1997 r., piętnastu członków Unii Europejskiej zadeklarowało wspólną redukcję emisji CO 2 o 8 proc., a Polska zobowiązała się do redukcji emisji o 6 proc. Ograniczając emisję o 30 proc. Polska przekroczyła swoje zobowiązania o 24 proc. Komisarz UE ds. klimatu, Connie Hedegaard, podczas czerwcowej wizyty w Polsce podkreśliła, że nie możemy jednak poprzestać na zobowiązaniach z Kioto. Powinniśmy podejmować dalsze działania w celu redukcji CO 2, ale muszą w tym uczestniczyć nie tylko kraje europejskie, ale również Chiny, Japonia i Stany Zjednoczone przekonywała Connie Hedegaard. Unia Europejska z pewnością nadal będzie kontynuowała politykę ograniczania emisji CO 2. Jak ocenia resort środowiska, najskuteczniejszą metodą osiągnięcia redukcji emisji w Polsce, poza jej zmniejszaniem w instalacjach energetycznych i przemysłowych, jest poprawa efektywności energetycznej poza sektorem ETS (objętym europejskim systemem handlu emisjami). Bardzo ważny jest także wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Według Ministerstwa Środowiska polskim paliwem strategicznym i gwarancją naszego bezpieczeństwa pozostaje węgiel, ale jego energetyczne wykorzystanie musi bazować na czystych technologiach, takich jak np. CCS. Najlepsza metoda ograniczenia emisji w dziedzinach gospodarki wodnościekowej, gospodarki odpadami, transportu oraz właściwości energetycznych budynków, to poprawa efektywności energetycznej i surowcowej. Wyzwania klimatyczne muszą być impulsem dla rozwoju gospodarczego, kluczem do sukcesu będzie poprawa efektywności energetycznej i postęp Produkcja przemysłowa, PKB i emisja CO 2 w Polsce (w proc.) Produkcja PKB przemysłowa Emisja CO technologiczny podkreśla minister Kraszewski. Dogonić Unię Polska ma wciąż ogromne rezerwy w redukcji emisji CO 2 i zwiększaniu efektywności energetycznej. W przyjętej w 2009 r. przez rząd Polityce energetycznej Polski do roku 2030 podkreślono, że energochłonność PKB w ostatnich 10 latach spadła o 30 proc., jednakże w dalszym ciągu efektywność polskiej gospodarki, liczona jako PKB (wg kursu euro) na jednostkę energii, jest dwa razy niższa od średniej europejskiej. Według informacji Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE), energochłonność PKB Polski jest 2,8 razy większa niż średnia 27 krajów UE, 3,2 razy wyższa niż państw piętnastki UE i 6 razy wyższa niż w Szwajcarii. Nieco inaczej wygląda to zestawienie przy uwzględnieniu wartości siły nabywczej waluty, wówczas energochłonność PKB Polski jest wyższa o 19 proc. od średniej dla krajów UE 27 i o 25 proc. wyższa od państw UE 15. Jednym z głównych celów Polityki energetycznej jest poprawa efektywności energetycznej, a w tym dążenie do utrzymania zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego, tj. rozwoju gospodarki następującego bez wzrostu zapotrzebowania na energię pierwotną oraz konsekwentne zmniejszanie energochłonności polskiej gospodarki do poziomu krajów UE 15. Różnice w poziomie energochłonności PKB Polski i innych krajów Unii Europejskiej pokazują, że rozwój gospodarczy Polski przy podnoszeniu efektywności energetycznej i ograniczaniu emisji CO 2 jest możliwy. Emil Różański Komentarz miesiąca Czerwiec na rynku energii elektrycznej upłynął pod znakiem wysokich cen spot, które osiągnęły swoje maksima w okresie fali upałów, jaka przetoczyła się nad środkową Europą w drugim tygodniu miesiąca. Później, ze względu na unormowanie się temperatur, ceny spadły w okolice 190 zł/mwh, ale średnia cena na rynku dnia następnego TGE osiągnęła za cały miesiąc 192,87 zł/mwh (+1,21 proc. MtM), a na rynku bilansującym 194,81 zł/mwh. Zapotrzebowanie KSE na moc wzrosło średnio o 4,8 proc. w stosunku do czerwca 2009, czego przyczyną były ożywienie gospodarcze i wysoka temperatura, która wyniosła średnio 17,23 st. C (1,43 st. C więcej niż w 2009). W przeliczeniu na euro ceny energii na rynku spot w Polsce, w porównaniu z krajami sąsiednimi były zdecydowanie wyższe i wyniosły średnio 47,01 /MWh. Dla porównania w Niemczech na EPEX Spot było to 43,34 /MWh, na czeskim OTE 43,45 /MWh, a cena systemowa na NordPool to 44,76 /MWh. W Niemczech ceny spot, licząc MtM, wzrosły o 5 proc. i były zdecydowanie bardziej zmienne niż w Polsce, głównie ze względu na przepływy międzysystemowe z Francją, która w pewnych okresach skupowała energię na pokrycie braków w generacji, wywołanych wyłączeniami reaktorów atomowych. Wzrosty cen na rynku spot wspierały także kontrakty terminowe. W Polsce ceny kształtowały się od 189,4 zł/mwh na początku czerwca do ponad 192 zł/mwh pod koniec miesiąca. Podobnie zachowywały się inne kontrakty miesięczne i kwartalne. Natomiast kontrakty roczne, po osiągnięciu w maju maksimów, w czerwcu utrzymywały się na niższych poziomach. I tak CAL11 handlowany był w wąskim przedziale 194,5-197 zł/mwh, przy niskiej płynności. Inaczej kształtowała się sytuacja na rynku terminowym w Niemczech, gdzie kontrakty wspierane przez ceny surowców wywindowane zostały do najwyższych poziomów w tym roku. CAL11 osiągnął ponad 55 /MWh, by Rafał Barchanowski Biuro Analiz Rynku Tauron Polska Energia SA Cena [zł/mwh] Cena [ /MWh] $/bbl USD/t Średnie ceny i wolumeny energii elektrycznej na TGE i Rynku Bilansującym w czerwcu 2010 r TGE CRO TGE CRO Średnie ceny energii w kontraktach SPOT na rynkach europejskich w czerwcu 2010 r Ceny węgla, ropy naftowej oraz emisji CO 2 w czerwcu 2010 r notowania Brent Oil Coal CIF ARA BlueNext CO 2: EUA Spot EEX NordPool OTE TGE ,90 15,70 15,50 15,30 15,10 14,90 14,70 14,50 Wolumen [MWh] /t Źródło: Biuro Analiz Rynku Tauron Polska Energia SA pod koniec miesiąca również za sprawą surowców spaść w okolice 53 /MWh. W Niemczech przez cały czerwiec toczyła się dyskusja w sprawie wydłużenia okresu działania krajowych elektrowni atomowych oraz wprowadzenia ich dodatkowego opodatkowania o wartości 2,3 mld /rok. Ten planowany windfall tax został bardzo silnie skrytykowany przez przedstawicieli branży jako kolejny sygnał hamujący inwestycje i wzmacniający wzrosty cen energii. Na rynku surowców energetycznych również obserwowaliśmy silniejsze wzrosty cen, które jednak zostały skorygowane pod koniec miesiąca. I tak ropa naftowa, m.in. w związku z obawami o nadciągający huragan Alex i nałożonym przez administrację prezydencką półrocznym zakazem odwiertów podmorskich na wodach USA, zwyżkowała w ciągu miesiąca od 72 do ponad 78 $/bbl, by następnie w związku ze słabymi danymi makroekonomicznymi i wzrostami zapasów spaść do ok. 75 $/bbl. Z kolei ceny węgla rosły głównie dzięki popytowi ze strony Chin i częściowemu uwolnieniu kursu yuana. Kontrakty front month CIF ARA osiągnęły prawie 100 $/t, by następnie spaść do poziomu 92,5-93 $/t po informacjach o słabszym wzroście gospodarczym w Chinach i obawach o recesję w strefie euro. Najsilniejszą zmienność w ciągu miesiąca zanotowały uprawnienia do emisji CO 2, które na początku czerwca kosztowały 14,94 /t za kontrakt EUA spot na giełdzie Blue-Next, by następnie wzrosnąć do 15,72 /t wraz z sentymentem na rynku surowców energetycznych. Ceny dodatkowo wspierały nadal trwające dyskusje na temat podwyższenia celu redukcji emisji w UE do 30 proc. w roku Pojawiła się również idea wprowadzenia dolnej granicy ceny uprawnień do emisji, tzw. carbon price floor, promowana m.in. przez brytyjskiego regulatora rynku energii Ofgem. Jednakże spekulacje te, jak i prognozy Deutsche Bank o wzroście cen do 20 /t do końca 2010, nie podtrzymały wysokich poziomów zbyt długo i wraz z pozostałymi surowcami CO 2 zanotowały pod koniec miesiąca spadek do 15,09 /t w kontraktach EUA spot. 8 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 9

6 wywiad wydarzenia 30 czerwca, punktualnie o godzinie 9.00, na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie zadebiutowały akcje Taurona. Godzinę później minister skarbu Aleksander Grad ogłosił oficjalny debiut spółki Tauron Polska Energia Foto: Agnieszka Astaszow Debiut Taurona Debiut giełdowy spółki przebiegał w atmosferze uroczystych przemówień, wręczania symboli giełdowych, oficjalnych zdjęć oraz wywiadów dla mediów, ale miał też charakter niesztampowego spotkania przyjaciół Grupy Tauron, niezobowiązujących rozmów przy szampanie, półoficjalnych fotek przy giełdowym dzwonie i z Tauronkiem. Wtym niezwykle ważnym wydarzeniu uczestniczyli licznie przybyli goście inwestorzy, doradcy, szefowie Taurona, partnerzy spółki oraz przedstawiciele Skarbu Państwa. To dla nas bardzo ważny moment, stajemy się spółką publiczną, która buduje swoją wartość dla nowych akcjonariuszy. Cały, niezwykle skomplikowany proces przygotowań odbył się zgodnie z planem. Było to wyzwanie dla nas wszystkich, dlatego bardzo serdecznie chcę podziękować uczestniczącym w nim osobom za pełne zaangażowanie powiedział prezes Tauron Polska Energia Dariusz Lubera, który wprowadził spółkę na giełdę. W swoim wystąpieniu podkreślił, że dzień 30 czerwca 2010 r. zapisze się jako jeden z najważniejszych w historii spółki. Zdaniem ministra skarbu Aleksandra Grada, kurs otwarcia spółki w pierwszym dniu notowań świadczy o tym, że została ona dobrze wyceniona. Szczególnie cenię sobie to, że 230 tys. Polaków kupiło akcje spółki powiedział minister. To ogromny sukces, że dzisiaj Tauron przyniósł 4,2 mld zł dla Skarbu Państwa powiedział szef resortu skarbu. Dodał, że inwestorzy kupili akcje spółki po cenie, która jest również optymalna dla Skarbu Państwa. Podkreślił też ciekawy fakt, iż przy okazji tej oferty ok. 80 tys. Polaków postawiło pierwsze kroki na giełdzie. W sumie dzięki PZU i Tauronowi liczba indywidualnych inwestorów zwiększyła się o 220 tys. osób. Samodzielnie inwestuje na naszym rynku już blisko 1,4 mln osób. Minister skarbu powiedział, że środowy debiut giełdowy otwiera nowy etap dla spółki. Jest to czas modernizacji firmy i przejrzystych działań według najwyższych standardów. Bo Tauron staje się spółką publiczną, która jest pod szczególnym nadzorem akcjonariuszy i opinii publicznej. Jestem przekonany, że spółka zda ten egzamin, będzie budować coraz większą wartość dla inwestorów zaznaczył. Minister Grad zwrócił także uwagę, że Polską są zainteresowani inwestorzy zagraniczni i chcą inwestować w naszym kraju. To świadczy o tym, jak Polska jest dobrze oceniania na świecie dodał. W dalszej części uroczystości prezes Lubera odebrał z rąk prezesa giełdy Ludwika Sobolewskiego statuetkę byka, symbolizującą pomyślność podczas notowań, oraz certyfikat potwierdzający przynależność Taurona do grona spółek giełdowych. Chciałbym nawiązać do statuetki byka, którą otrzymaliśmy. Nierozłącznie wiąże się ona z nazwą naszej spółki. Dziś nabiera szczególnego znaczenia. Tauron pochodzi od łacińskiego słowa Taurus, znaczącego byk, a byk, jak wszyscy wiemy, jest symbolem giełdowej hossy. Mamy nadzieję, że teraz takim symbolem będzie nasza marka Tauron Polska Energia powiedział prezes Dariusz Lubera. Prezes GPW Ludwik Sobolewski podkreślił, że na warszawskim parkiecie odbył się kolejny wielki debiut. Na giełdę weszła kolejna duża spółka, co jest ogromną wartością dla rynku kapitałowego i inwestorów, a także bodźcem do rozwoju całego rynku. To jest spółka o wielomiliardowej wartości. Jej debiut wpisuje się znakomicie w strategię rozwoju warszawskiej giełdy. Ta strategia wskazuje, by otworzyć się maksymalnie na zagranicę, na międzynarodowych inwestorów, stać się elementem światowego rynku kapitałowego. Tak duża spółka jak Tauron jest postrzegana jako bezpieczny cel inwestycyjny przez tych inwestorów powiedział prezes GPW. Podczas uroczystości, która odbyła się w Sali Notowań Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, dla Taurona zabił też dzwon giełdowy obwieszczający początek notowań spółki. (AO) Kurs akcji Taurona wyniósł na otwarciu 5,13 zł W sumie na akcje zapisały się osoby, z czego aż zamówiły maksymalną liczbę akcji, czyli 1500 sztuk (przed scaleniem ). Chętnych było tak wielu, że mimo zwiększenia detalicznej puli nie wystarczyło dla wszystkich i konieczne było ustalenie tzw. maksymalnego przydziału na pojedyncze zamówienie. Kto zamówił równo 934 akcje (przed scaleniem 8406) lub mniej, ten dostał wszystkie bez redukcji. Kto opłacił maksymalny pakiet otrzymał 934 akcje. Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych zadecydował, że po sesji z 2 lipca 2010 r. listy uczestników indeksów WIG, WIG-PL oraz WIG-Energia zostały uzupełnione o pakiet akcji Taurona. GPW podkreśla, że akcje spółki spełniają kryteria liczby oraz wartości akcji w wolnym obrocie, które są podstawą wpisania na listy uczestników tych indeksów. 10 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

7 w Grupie Tauron Cup coraz bliżej Druga edycja Mistrzostw Polski Energetyków w Maratonie Rowerowym Tauron Cup odbędzie się 28 sierpnia w Krakowie Organizatorem zawodów jest Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej Ognisko ENERGIA przy Enionie Oddział w Krakowie. Ubiegłoroczne mistrzostwa były częścią VII edycji Krakowskiego Maratonu Rowerowego imprezy sportowej cieszącej się wysokim prestiżem i zainteresowaniem nie tylko wyczynowców, lecz także amatorów. Maraton rozgrywany był z kolei w ramach ogólnopolskiego cyklu Powerade MTB Marathon W ubiegłym roku na starcie MP Energetyków stanęło 134 zawodników i zawodniczek z 24 firm energetycznych z całej Polski. Organizatorzy mają nadzieję, że w tegorocznej imprezie wystartuje jeszcze większa liczba uczestników oraz że udział w zawodach będzie nie tylko okazją do rywalizacji, ale także wspaniałą zabawą, dającą możliwość poznania Krakowa i jego najbliższych okolic. W drugich Mistrzostwach Polski Energetyków w Maratonie Rowerowym MTB Tauron Cup mogą wziąć udział pracownicy branży energetycznej, tj. elektrowni, elektrociepłowni, spółek dystrybucyjnych i innych związanych z branżą oraz sponsorów. Szczegóły uczestnictwa i inne informacje na temat mistrzostw pod adresem: (AO) Krok w przyszłość Stworzenie prototypu ogniwa paliwowego zasilanego węglem kamiennym, brunatnym oraz pozyskiwanym z biomasy i paliw odpadowych jest głównym celem programu Węglowe ogniwa paliwowe czerwca w Ministerstwie Gospodarki podpisano umowę w spra- 16 wie powołania konsorcjum, które zrealizuje projekt. Przemysłowo-naukowe konsorcjum powołały spółki energetyczne i węglowe oraz polskie uczelnie. W jego skład wchodzą: Grupa Tauron, Katowicki Holding Węglowy, Kompania Węglowa, Polska Grupa Energetyczna (członkowie finansujący) oraz Politechnika Częstochowska, Politechnika Śląska i Politechnika Wrocławska (członkowie realizujący). Konsorcjum powstało z inicjatywy i pod patronatem wicepremiera, ministra gospodarki Waldemara Pawlaka. Podczas podpisywania umowy naszą Grupę reprezentował Młodzi piłkarze do końca wykazywali wielkiego ducha walki Najmłodsi walczyli o Puchar Taurona Ponad 800 dzieci uczestniczyło w zawodach piłkarskich zorganizowanych w czerwcu dla najmłodszych graczy z krakowskich drużyn piłkarskich Sponsorem turnieju była spółka Enion Energia. Młodzi piłkarze z zapałem walczyli o najlepsze miejsca w zawodach, które zostały dodatkowo urozmaicone przez różne konkursy indywidualne. Wybierano króla strzelców, najlepszego bramkarza i najlepszego zawodnika. Były także konkursy dla kibiców (dla dzieci konkursy rysunkowe, a dla dorosłych strzały na bramkę), dzięki którym turniej o puchar Taurona stał się wielkim piknikiem rodzinnym. Dla Enionu Energii organizacja tego typu wydarzeń jest okazją do propagowania sportowej rywalizacji oraz spędzania czasu na świeżym powietrzu, jak również świetną metodą budowania więzi ze społecznością lokalną. (ER) wiceprezes Południowego Koncernu Energetycznego Piotr Mateja. Podczas spotkania premier Pawlak powiedział, że to przedsięwzięcie może odmienić energetykę i wykorzystywanie węgla w Polsce, głównie z powodu możliwości zastosowania w przyszłości nowych technologii w mikroskali jako źródła zasilania nawet pojedynczych gospodarstw domowych. Opracowanie nowej technologii ogniw paliwowych stwarza szansę zostania liderem innowacji w energetyce oraz bardziej efektywnego wykorzystania węgla. Prace zostały podzielone na trzy etapy, z których każdy będzie realizowany przez 18 miesięcy. Pierwszy to ustalenie koncepcji oraz rozpoznanie zasadniczych czynników wpływających na pracę ogniwa; zakończy się on budową jednostki demonstracyjnej. W drugim etapie opracowane zostaną założenia technologii produkcji oraz eksploatacji ogniw. Ten proces zwieńczy budowa prototypu. Ostatnim etapem ma być wdrożenie technologii przemysłowej produkcji węglowych ogniw paliwowych. Głównymi zagadnieniami do rozwiązania są problemy związane z obniżeniem temperatury pracy ogniw oraz zapewnienie ciągłego zasilania paliwem węglowym i wyprowadzanie produktów końcowych. (DaW) FOTO: WIZARD SPORT Kolorowy peleton Dla uczczenia pamięci kurierów karpackich, w czerwcu po raz kolejny odbył się Karpacki Wyścig Kurierów. Trasa międzynarodowego wyścigu kolarskiego przebiegała górskimi drogami Małopolski i Słowacji Na starcie stanęło 20 ekip kolarskich z Polski, Słowacji, Belgii, Białorusi, Bułgarii, Czech, Holandii, Ukrainy i Rosji łącznie 101 zawodników do lat 23. Organizatorami wyścigu były Małopolski oraz Słowacki Związek Kolarski. Oficjalnym partnerem wyścigu była Elektrownia Stalowa Wola. Przypadł jej zaszczyt sponsorowania różowej koszulki lidera klasyfikacji górskiej najwyżej punktowanego miejsca w wyścigu, po klasyfikacji generalnej. Organizatorzy wyznaczyli dla młodych kolarzy bardzo trudne trasy. Cały wyścig liczył 14 górskich premii, a przebiegał między innymi przez Czorsztyn Zamek, Czarną Górę, Ząb i Homolkę (Słowacja). Impreza cieszyła się wielkim zainteresowaniem kibiców, w tym mieszkańców polskich i słowackich miast i wsi zgromadzonych na trasie całego wyścigu. Mimo bardzo trudnych warunków, stromych podjazdów i szaleńczych zjazdów, wytrenowanie i znakomita technika jazdy młodych kolarzy sprawiły, że obyło się bez kraks i wypadków. Na zjazdach kolarze bez wysiłku wyprzedzali samochody osobowe, jadące ok. 90 km/h. Wyścig znajduje się w kalendarzu UCI (Międzynarodowej Unii Kolarskiej), dzięki czemu jest znakomitą okazją dla zawodników w wieku do 23 lat do skon- foto: Jerzy Wieleba foto: Małgorzata Wolak foto: Małgorzata Wolak frontowania swoich umiejętności wśród zagranicznych rówieśników. Tegoroczny Karpacki Wyścig Kurierów wygrał Adrian Honkisz zawodnik narodowej olimpijskiej reprezentacji Polski do lat 23. Zespół ten również zajął pierwsze miejsce w klasyfikacji drużynowej. Dyrektorem i trenerem drużyny jest były znakomity zawodnik, olimpijczyk, wielokrotny mistrz Polski Zbigniew Piątek. Klasyfikację górską, sponsorowaną przez Elektrownię Stalowa Wola pod logo Grupy Tauron, wygrał Igor Frolov, reprezentant Rosji. Wraz z zakończeniem wyścigu rozpoczynają się przygotowania organizatorów do przyszłorocznej edycji. Uczestnicy tegorocznego wyścigu już złożyli deklaracje udziału. Start zaplanowany jest na terenie Słowacji. Wyścig kolarski to także bardzo duże wyzwanie organizacyjne. Kolumna wyścigu to kolorowy peleton, ale także motocykle łączników i policji, samochody sędziowskie i techniczne poszczególnych zespołów, samochody organizatorów, razem ponad 70 pojazdów. Codziennie w innym miejscu, dla ponad dwustu uczestników wyścigu, trzeba zabezpieczyć wyżywienie i noclegi. Organizatorom wyścigu należy pogratulować wspaniałej imprezy oraz życzyć udanego widowiska w roku następnym. (jw) Enion wspiera upowszechnianie wiedzy W województwie śląskim odbyły się dwa konkursy dotyczące energetyki, w których organizację zaangażowany był Enion Finał pierwszego konkursu Z elektryką przez świat odbył się pod koniec maja na Wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Wzięło w nim udział 88 uczniów reprezentujących 28 szkół. Najlepsi okazali się uczniowie Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. Tadeusza Kościuszki w Rybniku, którzy wygrali zarówno w klasyfikacji drużynowej, jak i indywidualnej. Siedmiu najlepszych uczestników konkursu otrzymało zaświadczenia ułatwiające im przyjęcie na studia dzienne na tym wydziale. Nagrodą dla laureatów był przede wszystkim sprzęt pomiarowy do wyposażenia laboratoriów elektrycznych w szkołach, który ufundowały firmy energetyczne z naszego regionu, w tym Tauron oraz Enion Oddział w Będzinie. Drugi konkurs Czytam z energią o energii to pomysł Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej z filią w Jaworznie. Jego celem jest promocja czytelnictwa i edukacja energetyczna wśród dzieci. W organizację konkursu zaangażował się m.in. Enion. Dlaczego zachęcamy do czytania książek właśnie o energii? Wychodzimy naprzeciw wyzwaniom, jakie stwarzają postępujące zmiany klimatyczne, a także coraz większe zapotrzebowanie na energię mówi dr Halina Rechul, autorka i koordynatorka konkursu. (ao) 12 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

8 w Grupie Z pozytywną energią dla dzieci Dobiegła końca kolejna edycja autorskiej akcji EnergiiPro Domy Pozytywnej Energii, skierowanej do domów dziecka z Dolnego Śląska i Opolszczyzny Od 2004 roku EnergiaPro wsparła finansowo prawie 60 domów dziecka Wciągu sześciu lat spółka wsparła wręczyli wiceprezes Taurona Dariusz finansowo prawie 60 placówek. Stolarczyk, prezes EnergiiPro Mirosław Uczestnicy tegorocznej edycji otrzymali zaproszenie na wielki finał akcji, który chał Bobowiec. Do konkursu zgłosiło Krutin oraz wiceprezes EnergiiPro Mi- odbył się 21 czerwca na terenie wrocławskiego ogrodu zoologicznego. Nagrody nie zostały obdarowane w się 11 domów dziecka ostatnich, które poprzednich Złote dziewczyny ze Stalowej Woli Pod koniec czerwca w Białymstoku odbyły się Mistrzostwa Polski Juniorów w Lekkoatletyce Wzawodach wystartowała reprezentacja Katolickiego Klubu Sportowego Victoria ze Stalowej Woli, którego partnerem jest Grupa Tauron Elektrownia Stalowa Wola. Młodzież ze Stalowej Woli zaprezentowała wysoki poziom sportowy, zdobywając dwa tytuły mistrza Polski. Joanna Jóźwik z czasem zdobyła złoty medal w biegu na 800 m. Młoda biegaczka wypełniła zarazem minimum kwalifikacyjne na Mistrzostwa Świata Juniorów, które odbędą się w dniach lipca w Moncton w Kanadzie. Drugi złoty medal zdobyła żeńska sztafeta 4x400 m w składzie: Maria Serafin, Katarzyna Lis, Joanna Jóźwik i Diana Bak. Jak zapowiadają dziewczęta, które mają ambitne plany dotyczące kariery sportowej, to nie koniec sukcesów. W tym roku zawodniczki ukończyły z bardzo dobrymi wynikami naukę w szkołach średnich, wszystkie zdały maturę i ubiegają się o indeksy. Czwórce złotych dziewczyn serdecznie gratulujemy i życzymy dalszej wspaniałej kariery sportowej. (jw) Od lewej: Katarzyna Lis, Joanna Jóźwik, Diana Bak i Maria Serafin foto: Renata Szczepaniak edycjach. I choć regulaminowo czek na 50 tys. zł przysługiwał 10 najlepszym, tym razem nikt nie wyszedł z pustymi rękami. Decyzją zarządu spółki ostatni dom dziecka otrzymał darowiznę na kwotę 20 tys. zł. W ten sposób wszystkie placówki na terenie działania EnergiiPro noszą tytuł Domu Pozytywnej Energii. Chcąc zapewnić dzieciom jeszcze więcej dobrej zabawy, EnergiaPro zaproponowała laureatom z lat ubiegłych udział w konkursie filmowym. Autorzy najlepszego scenariusza filmu pod tytułem Voltek na tropie zaginionego skarbu (opowiadającego o losach maskotki firmy) wezmą udział w tygodniowych warsztatach prowadzonych przez pracowników TVP. Pod koniec imprezy na scenie pojawił się ogromny tort. Po części oficjalnej podopieczni Domów Pozytywnej Energii mogli odetchnąć i ruszyć do zabawy. Oprócz zwiedzania ogrodu zoologicznego dzieci miały możliwość nakarmienia lemurów. Renata Szczepaniak FOTO: Archiwum KKS VICTORIA W części artystycznej goście zobaczyli barwny występ Bielskiej Estrady Enion Energia gościła klientów 25 czerwca w bielskim centrum kultury odbyło się ważne spotkanie z klientami Państwo, jako nasi klienci, stawiacie nam wymagnia, a my staramy się sprostać tym oczekiwaniom. Skoro przyjęliście to zaproszenie, ośmielam się wnioskować, że je spełniamy tak przywitał klientów biznesowych uczestniczących w spotkaniu w Bielsku-Białej Ireneusz Perkowski, prezes zarządu Enionu Energii. Obecność Taurona na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie stawia przed całą Grupą, w tym również przed spółką Enion Energia, nowe wyzwania. Pragnę jednak zapewnić, że jedno na pewno nie ulegnie zmianie. Dbanie o potrzeby klientów pozostanie dla Grupy Tauron jednym z najważniejszych priorytetów podsumował bieżący rok współpracy Ireneusz Perkowski. Na spotkaniu obecny był Krzysztof Zamasz, wiceprezes zarządu, dyrektor ds. handlowych Tauron Polska Energia, który rozmawiał z wieloma klientami. Takie spotkania to dobra okazja do tego, by badać oczekiwania naszych klientów i sondować ocenę naszych produktów podkreślił. Goście mieli również okazję zobaczyć barwny i dynamiczny występ Bielskiej Estrady, która przedstawiła pieśni i tańce ludowe w nowoczesnej aranżacji. Elżbieta Bukowiec FOTO: Kinga Warchoł FOTO: TheFilm.pl Melomani w skupieniu wysłuchali wspaniałego koncertu na Dziedzińcu Arkadowym Wawelu Tauron na Wawelu 200. rocznica urodzin Chopina, najlepsi artyści i najbardziej rozpoznawalny obiekt kultury w Polsce Wawel. Takie składniki artystycznej materii są gwarancją sukcesu Tauron Polska Energia był partnerem cyklu koncertów symfonicznych i kameralnych Wawel o zmierzchu. Festiwal zainaugurowany został 2 lipca na Dziedzińcu Arkadowym zamku. Koncerty fortepianowe Chopina: e-moll op. 11 oraz f-moll op. 21 z towarzyszeniem orkiestry kameralnej Aukso pod batutą Marka Mosia wykonał młody pianista z Ukrainy, Alexander Gavrylyuk. Publiczność nagrodziła wspaniałego pianistę i orkiestrę owacjami na stojąco. Artysta podziękował trzema bisami. Kto nie brał udziału w tym niepowtarzalnym koncercie, będzie miał okazję obejrzeć nagranie na DVD, ponieważ koncert był rejestrowany. Festiwal Wawel o zmierzchu odbywa się już po raz trzeci i jak co roku zaskakuje niezwykłymi wykonaniami muzyki klasycznej. Towarzyszy mu niezmiennie niepowtarzalna akustyka, gdyż koncerty odbywają się bez nagłośnienia i na najlepszych instrumentach. A niesamowita atmosfera zamku sprawia, że wspaniali artyści zawsze dają z siebie wszystko, bo jak mówią grać na Wawelu to nie tylko zaszczyt, ale przede wszystkim wielkie wyzwanie. Koncerty z cyklu Wawel o zmierzchu odbywać się będą do 28 sierpnia. Elżbieta Bukowiec Młody ukraiński wirtuoz Alexander Gavrylyuk zagrał dwa koncerty fortepianowe Chopina FOTO: TheFilm.pl 14 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

9 marketing Pomoc dedykowanych doradców, optymalizacja kosztów zakupu energii czy usługa bilansowania handlowego to tylko niektóre z elementów oferty dla klientów biznesowych Tauron Polska Energia Poznaj rozwiązania dla biznesu Szczegóły prezentuje kampania reklamowa pod hasłem: Nasza energia tworzy przyszłość. Przyłącz się do nas! realizowana od czerwca. Wiemy, że każdy z naszych Klientów ma inne potrzeby. Dlatego zapewniamy indywidualne rozwiązania, dzięki którym można zaoszczędzić czas i pieniądze to fragment komunikatu, jaki trafia do klientów biznesowych Taurona. Reklamy publikowane są w prasie biznesowej, w tygodnikach opinii oraz internecie. Zastosowano także niestandardowe formy reklamy w pociągach InterCity oraz na terenie polskich lotnisk. Podróżujący kilkudziesięcioma relacjami obsługiwanymi przez InterCity otrzymują bilety w opakowaniach, na których widnieje reklama Taurona. Jest ona umieszczona również wewnątrz pociągów. Podobnie podróżujący samolotami mogą zobaczyć (głównie w okresie wakacyjnym) reklamy na największych polskich lotniskach (m.in. w Warszawie, Krakowie, Gdańsku, Wrocławiu). Portfel zewnętrzny Naszym priorytetem jest dostosowanie oferty sprzedażowej do potrzeb i wymagań klientów mówi Krzysztof Zamasz, wiceprezes zarządu, dyrektor ds. handlowych w Tauron Polska Energia. Klientom biznesowym oferujemy pomoc specjalistów. Dedykowani doradcy proponują m.in. usługę bilansowania handlowego, co usprawnia pracę przedsiębiorstw. Cieszymy się, że do grona naszych klientów dołączają Foto: Arch. W ostatnich kilkunastu miesiącach spółki sprzedażowe należące do Grupy Tauron (Enion Energia z Krakowa oraz EnergiaPro Gigawat z Wrocławia) pozyskały ok. 7 tys. nowych punktów poboru energii poza terenem swojej działalności. Obecnie z oferty Tauron Polska Energia korzysta 80 proc. sektora hutniczego w kraju i część sektora bankowego największe polskie firmy, również spoza terenu naszej działalności podkreśla. Grupa Tauron dostarcza energię elektryczną do ponad czterech milionów klientów, a wśród nich jest niemal pół miliona firm. Cały czas wzrasta liczba klientów spoza jej terenu działalności dystrybucyjnej do grupy klientów zewnętrznych należą największe polskie firmy. W ostatnich kilkunastu miesiącach spółki sprzedażowe należące do Grupy Tauron (Enion Energia z Krakowa oraz EnergiaPro Gigawat z Wrocławia) pozyskały ok. 7 tys. nowych punktów poboru energii poza terenem swojej działalności. Do końca roku dla tej grupy zakontraktowano sprzedaż ponad 4 TWh. Ponadto trwają już rozmowy z kolejnymi kontrahentami prowadzącymi działalność poza terenem Grupy Tauron. Obecnie z oferty Tauron Polska Energia korzysta 80 proc. sektora hutniczego w kraju i część sektora bankowego (niemal tysiąc punktów poboru, m.in. Bank BGŻ, Alior Bank, Bank Polskiej Spółdzielczości). Do klientów należą m.in. firmy Żywiec Zdrój i Danone, sieci sklepów wielkopowierzchniowych Carrefour i Auchan, Grupa Maspex, ZCh Police oraz wydawnictwa Bauer (w tym Radio RMF FM oraz portal Interia.pl) i Polskapresse. Pierwsza w Polsce Tauron oferuje swoim klientom nie tylko usługi na wysokim poziomie, ale także unikatowe w skali kraju produkty, jak na przykład Tauron Eko Premium. Produkt został nagrodzony Ekolaurem Polskiej Izby Ekologii (więcej na ten temat piszemy obok red.). To oferta adresowana do dużych przedsiębiorstw, które specjalnym logo Tauron Eko Premium mogą oznaczyć wytwarzane przez siebie produkty. Powstała także propozycja dla małych i średnich przedsiębiorstw Tauron Eko. To oferta, dzięki której klienci przyczyniają się do poprawy stanu środowiska naturalnego z każdej 1 MWh zużytej energii Tauron Eko złotówka jest przeznaczana na sadzenie drzew, zaś firmy w ramach promocji płacą mniej za prąd oraz otrzymują gwarancję ceny do 31 maja 2011 roku. Co jeszcze Tauron oferuje klientom biznesowym? Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie tauron-pe.pl (MS) Prezes Stanisław Tokarski odbiera statuetkę Ekolaur przyznaną Grupie Tauron za Eko Premium 22 czerwca w Kinoteatrze Rialto w Katowicach odbyła się uroczysta gala wręczenia nagród laureatom konkursu o Ekolaury Polskiej Izby Ekologii. Jak już informowaliśmy, ekologiczna energia Taurona została nagrodzona przez Polską Izbę Ekologii Ekolaur dla Taurona Wkategorii Ekoprodukt nagrodę główną otrzymała oferta Tauron Eko Premium. Statuetkę Ekolaur odebrał Stanisław Tokarski, wiceprezes zarządu Tauron Polska Energia, dyrektor ds. strategii i rozwoju. Przypomnijmy, że Tauron Eko Premium to pierwsza i do tej pory jedyna w Polsce energia elektryczna pozyskiwana z odnawialnych źródeł, której pochodzenie potwierdza Polskie Towarzystwo Certyfikacji Energii. Wypracowany wspólnie przez Tauron Polska Energia i PTCE system certyfikacji pozwala w pełni prześledzić rzeczywistą drogę przepływu handlowego. Jest on niezależny od funkcjonującego Systemu Świadectw Pochodzenia. Przedsiębiorstwa, które zdecydują się na zakup Tauron Eko Premium, mogą używać specjalnego logotypu na swoich produktach i w materiałach promocyjnych. To potwierdzenie, że firma funkcjonuje w oparciu o energię pochodzącą z odnawialnych źródeł. Gala w katowickim Kinoteatrze Rialto: prezes Stanisław Tokarski w gronie innych laureatów nagrodzonych Ekolaurami przez Polską Izbę Ekologii Wśród laureatów znaleźli się także m.in.: Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego z Bytomia, która otrzymała wyróżnienie w kategorii Ekoprodukt, oraz Katowicki Holding Węglowy kapituła przyznała mu Ekolaur za działania proekologiczne w zakresie ograniczania emisji hałasu. (MS) Foto: Anna Ratka/PIE 16 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

10 energia w UE W ostatnim czasie powstało kilka długoterminowych analiz poświęconych problematyce głębokich redukcji emisji gazów cieplarnianych i związanej z tym wizji rozwoju sektora energetycznego Jak będzie wyglądał sektor energetyczny za 40 lat? Różne wizje rozwoju Część 1 Stanisław Tokarski Jerzy Janikowski Tego typu cele były zgłaszane przed konferencją klimatyczną w Kopenhadze, która odbyła się w grudniu ubiegłego roku. Choć nie zostały one formalnie zaaprobowane, część unijnych polityków często o nich wspomina i być może ten temat poddany zostanie ponownej dyskusji. Warto zatem przyjrzeć się wynikom wykonanych analiz, aby nieco lepiej zdawać sobie sprawę z potencjalnych konsekwencji tak formułowanej polityki klimatycznej. Punkt wyjścia W czwartym Raporcie Międzyrządowego Zespołu do spraw Zmian Klimatu, nazywanego często w skrócie IPCC, znalazł się zapis sugerujący konieczność obniżenia emisji dwutlenku węgla w krajach rozwiniętych o proc. do roku 2020 oraz o proc. od teraz do roku 2050 w porównaniu z poziomem emisji, jaki był w 1990 r., dla zapobieżenia podnoszenia się średniej temperatury na Ziemi. Po wstępnych dyskusjach, rok temu wielu unijnych polityków podjęło konkretne działania, mające na celu doprowadzenie do przyjęcia tak sformułowanych celów na szczycie klimatycznym w Kopenhadze. Jak dobrze pamiętamy, nie zostały one zaaprobowane, jednak temat ten często wraca w wielu oficjalnych dyskusjach i nie da się wykluczyć, że będzie znowu zgłaszany jako unijna propozycja. Raport Power Choices Stowarzyszenie EURELECTRIC, zrzeszające europejskie firmy sektora energetycznego, przygotowało raport pt. Power Choices, analizujący możliwości techniczne i ekonomiczne głębokiej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Dokument ten można znaleźć na stronie internetowej stowarzyszenia. W obliczeniach wykonanych przez zespół profesora Caprosa z Uniwersytetu Technicznego w Atenach wykorzystany Rys. 1. Zmiany w strukturze paliw używanych do produkcji energii elektrycznej (w TWh) został model PRIMES stosowany również przez Komisję Europejską. Pomimo że analizy wykonywano oddzielnie dla poszczególnych krajów członkowskich Unii Europejskiej, raport zawiera wyniki uśrednione. W początkowej jego części wyraźnie jednak zaznaczono, że koszty dla poszczególnych państw znacząco się różnią. Jest to szczególnie ważne zwłaszcza dla Polski, dla której obciążenia związane z potencjalną realizacją proponowanej polityki klimatycznej byłyby niezwykle wysokie. Warto spojrzeć na otrzymane wyniki obliczeń. Dla uzyskania 75 proc. redukcji emisji dwutlenku węgla (rokiem odniesienia jest rok 1990) w całej unijnej gospodarce 2050 r. niezbędne jest zmniejszenie Źródła odnawialne Energia jądrowa Gaz ziemny Ropa naftowa Węgiel Źródło: Raport EURELECTRIC Power Choices FOTO: Corbis Rys. 2. Koszty energii jako procent PKB PKB Energia Źródło: Raport EURELECTRIC Power Choices zużycia energii w sektorze mieszkalnictwa przede wszystkim na ogrzewanie i chłodzenie. Dużą rolę w tym zakresie będzie miała poprawa izolacji budynków, a także odchodzenie od wykorzystania gazu i ropy do celów grzewczych na korzyść wysokosprawnych pomp ciepła oraz poprawy sprawności urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w gospodarstwach domowych. Ogromną rolę w redukcji emisji będzie też miało wprowadzenie do szerokiego użytku samochodów elektrycznych. Na rysunku 1 przedstawione zostały zmiany w strukturze paliw wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej, dzięki którym możliwe byłoby osiągnięcie założonych redukcji emisji. Wyraźnie rośnie udział źródeł odnawialnych. Zwiększa się także rola energetyki jądrowej. Ilość energii produkowanej z węgla, jak również z gazu pozostaje na tym samym poziomie, choć ich procentowy udział w całkowitym energy mix w 2050 r. ulega zmniejszeniu. Udział ropy jest praktycznie marginalny. Zakłada się przy tym, że od roku 2025 dostępna stanie się technologia wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS). Można zatem powiedzieć, że w perspektywie najbliższych 40 lat w europejskim sektorze energetycznym jest miejsce dla wszystkich technologii. Koszty rozważanej polityki klimatycznej są jednak wysokie. W skali całej Unii Europejskiej skumulowane wydatki inwestycyjne do 2050 r. wynoszą ok. 2 bln euro (2000 mld). Rysunek 2 pokazuje, jaka jest to procentowa część wypracowywanego PKB. W tym miejscu jeszcze raz warto przypomnieć, że przedstawione wyniki to wartości średnie. W poszczególnych krajach różnią się one istotnie od siebie. Ocena skutków dla Polski wykonana na zlecenie PKEE Polski Komitet Energii Elektrycznej (PKEE) zlecił przygotowanie podobnych obliczeń, ale tylko w odniesieniu do warunków polskich. Powstał zatem raport PKEE wykonany przez firmę ekspercką EnergSys, który bazując na tych samych danych wejściowych, jakie wykorzystano w raporcie EURELECTRIC, uwzględniał krajowe prognozy makroekonomiczne oraz specyficzne uwarunkowania krajowego sektora elektroenergetycznego. Rysunek 3 ilustruje niektóre z uzyskanych rezultatów. Według wyników obliczeń ceny energii elektrycznej w Polsce będą 3-4-krotnie wyższe od cen z roku 2005, sięgając 480 zł/mwh w roku W perspektywie roku 2050 wzrost nakładów inwestycyjnych na nowe moce w porównaniu z obecną polityką klimatyczną będzie W wielu oficjalnych dyskusjach powraca temat niezaaprobowanych wcześniej na szczycie w Kopenhadze zapisów dotyczących restrykcyjnego obniżenia emisji dwutlenku węgla w krajach rozwiniętych. Przypomnijmy, że zapis ten sugerował konieczność obniżenia emisji dwutlenku węgla w krajach rozwiniętych o proc. do roku 2020 oraz o proc. do roku 2050 ok mld zł wyższy, a koszty wytwarzania będą większe o ok mld zł rocznie. Łącznie dodatkowe koszty wdrożenia droższych technologii oraz koszty zakupu uprawnień do emisji przy realizacji polityki klimatycznej zmierzającej do 75-proc. redukcji emisji dwutlenku węgla wiązałyby się dla Polski z wydatkowaniem corocznie następujących kwot: mld zł od 2020 r., mld zł od 2030 r., mld zł od 2040 i mld zł od roku Są to ogromne pieniądze. Widać tutaj wyraźnie, jak silnie kosztami proponowanej polityki zostałby obciążony finansowo nasz kraj. Synteza opracowania winna w niedługim czasie być dostępna na stronie internetowej Rys. 3. Struktura paliwowa produkcji energii elektrycznej (w proc.) Paliwa pozostałe Energia odnawialna Paliwo jądrowe Gaz ziemny Węgiel brunatny Węgiel kamienny Źródło: Raport PKEE Ocena skutków ustanowienia celów głębokiej redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE do roku 2050, ze szczególnym uwzględnieniem skutków dekarbonizacji produkcji energii elektrycznej dla Polski 18 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

11 raport Piąty pod względem powierzchni i zaludnienia kraj na świecie, nadzieja światowej gospodarki. Brazylia z lewicowym, ale pragmatycznym prezydentem, rośnie w siłę. Także energetycznie, choć nie bez problemów Rynek energii: Brazylia Wojciech Kwinta publicysta Businessman.pl Ponad 200 milionów mieszkańców i 8,5 mln km kw. powierzchni, długość granic na lądzie przekraczająca km i linia brzegowa licząca prawie 7500 km. Największe państwo w Ameryce Południowej. Z ogromnymi ambicjami. Po rocznych wzrostach PKB na poziomie 5-6 proc. światowy kryzys doprowadził w ubiegłym roku do nieznacznego spadku (-0,2 proc.). Brazylia zaliczana jest do krajów BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) szybko rosnących i najbardziej obiecujących gospodarek świata. Rozwój i programy społeczne służące podniesieniu poziomu życia najuboższej części społeczeństwa wymagają silnej branży energetycznej, w szczególności sprawnej elektroenergetyki. W Brazylii działa ponad 2250 jednostek wytwórczych o łącznej mocy sięgającej 110 GW. Krajowa konsumpcja elektryczności ponaddwukrotnie przekracza łączne zużycie w Argentynie, Boliwii, Chile i Urugwaju. Rocznie na mieszkańca przypada ok kwh, mniej niż dwie trzecie konsumpcji w Polsce. Kraj reformuje energetykę od lat 90. Podstawowe wyzwania to osiągnięcie odpowiedniego tempa inwestycji w nowe moce (zapotrzebowanie na energię elektryczną rośnie szybciej niż PKB), zapewnienie dostaw najbiedniejszym mieszkańcom i rozwiązanie problemów wynikających z silnego uzależnienia od hydroenergetyki. Reformy systemu Wbrew obawom sprzed lat lewicowy prezydent Luiz Inacio Lula da Silva nie skrępował brazylijskiej gospodarki i łączy działania prorynkowe z rozbudowanymi programami socjalnymi. Sprzyjają mu okoliczności: kraj dysponuje potężnymi zasobami ropy naftowej i rozwiniętym rolnictwem, w tym rolnictwem działającym w zakresie agroenergetyki. W ostatnich pięciu latach darmowy dostęp do energii elektrycznej uzyskało ponad 10 mln najbiedniejszych mieszkańców. System elektroenergetyczny obejmuje już 97 proc. powierzchni kraju. Lula da Silva kontynuował i modyfikował reformy rozpoczęte przez poprzedników. Do wczesnych lat 90. elektroenergetyka w całości była kontrolowana przez państwo. W latach 70. ubiegłego wieku przeżyła okres znaczącego wzrostu, zahamowany w kolejnej dekadzie, kiedy branża stanęła na skraju przepaści. Przyczyną były wysokie dopłaty do taryf z budżetu i spadek przychodów branży, który opóźnił niezbędne inwestycje. Na początku lat 90. podjęto pierwsze działania na rzecz dopuszczenia do elektroenergetyki podmiotów prywatnych, jednak poważne reformy zapoczątkował w 1995 r. prezydent Fernando Henrique Cardoso. Zmierzały one do budowy konkurencyjnego rynku energii elektrycznej, częściowej prywatyzacji firm państwowych i dopuszczenia nowych graczy. Własnością państwa pozostały sieci przesyłowe, natomiast ich rozbudowę prowadziły firmy prywatne. W 1996 r. powołano do życia ANEEL (Agência Nacional de Energia Elétrica) regulatora nadzorującego rynek. Dwa lata później powstały ONS (Operador Nacional do Sistema Elétrico) niezależny operator systemu oraz MAE (Mercado Atacadista de Energia Elétrica) operator rynku hurtowego, zajmujący się transakcjami kupna i sprzedaży elektryczności. Obie instytucje rzeczywistą działalność podjęły w 2001 r. Reforma przyniosła efekty, ale nie zapobiegła kryzysowi energetycznemu w latach Reakcja na kryzys Choć podjęte działania wprowadziły na rynek nowy kapitał, a w dekadzie lat 90. moc zainstalowana wzrosła o pra- Zużycie energii elektrycznej brutto (TWh) Udział w zużyciu w 2009 r. (proc) Gospodarstwa domowe 94, ,638 20,44 Przemysł 166, ,190 32,84 Handel i usługi 61,749 65,225 13,89 Inne 56,116 56,368 12,01 Zużycie własne energetyki 13,792 11,784 2,51 Straty 76,582 81,263 17,31 Całkowite zużycie 469, ,467 Sieci przesyłowe Napięcie (kv) Stan na koniec 2009 r. (km) , , , ,8 600 (prąd stały) Razem ,4 Źródło: EPE Źródło: SEE (Secretaria De Energia Elétrica)/ANEEL/ONS wie 30 proc., nie udało się zrealizować programu budowy ponad 40 elektrowni gazowych, które miały zapewnić dostawy przy obniżonej produkcji w elektrowniach wodnych. W Brazylii proc. wytwarzanej elektryczności pochodzi właśnie z hydroenergetyki. Kiedy po kilku suchych latach elektrownie wodne znacząco obniżyły produkcję, inne źródła nie były w stanie skompensować tych braków, co doprowadziło do deficytu energii elektrycznej. Rząd powołał sztab kryzysowy, który mocno podniósł taryfy i wyznaczył limity zużycia, a ich przekroczenie było karane finansowo. W ciągu ośmiu miesięcy doprowadzono do spadku zapotrzebowania o 20 proc. Pozytywnym skutkiem kryzysu było znaczące podniesienie efektywności energetycznej i ujawnienie możliwości dalszych działań w tym kierunku. Zmodernizowano też zarządzanie stroną popytową i wprowadzono system kontraktów na moce rezerwowe wykorzystywane w nagłych przypadkach. Z drugiej strony, wytwórcy i dystrybutorzy odnotowali spadki przychodów na poziomie 20 proc. Częściowo skompensowano je wzrostem cen (w latach podniesiono je o 140 proc.). W latach działania prowadziła administracja prezydenta Luli da Silvy. Choć zrezygnowano z dalszej prywatyzacji elektroenergetyki, głównym celem pozostało budowanie konkurencyjnego rynku energii dzięki inwestycjom prywatnym. Powstała też EPE (Empresa de Pesquisa de Energia) nowa instytucja zajmująca się długoterminowym planowaniem rozwoju elektroenergetyki. Prawo energetyczne z 2004 r. dało Źródła wytwarzania Typ Moc Udział w mocy zainstalowana (MW) (proc.) Elektrownie wodne ,238 67,33 Gaz ziemny ,101 10,47 Paliwa ropopochodne 6 532,125 5,55 Biomasa 7 048,066 5,98 Elektrownie jądrowe ,70 Węgiel 1 594,054 1,35 Wiatr 794,334 0,68 Elektrownie słoneczne 0,020 0 Import ,94 Elektrownie wodne Elektrownie cieplne gaz ziemny Elektrownie cieplne pozostałe (węgiel, biomasa) zielone światło inwestycjom w wytwarzanie, dystrybucję i przesył, m.in. umożliwiając uzyskiwanie solidnych zwrotów z inwestycji. Do najważniejszych elementów reformy należało wprowadzenie aukcji mocy, umożliwiających zakupy energii elektrycznej przez dystrybutorów dla klientów podlegających taryfowaniu. W przypadku nowych źródeł wytwarzania na aukcjach zawiera się kontrakty na dostawy na trzy do pięciu lat i realizuje te inwestycje, które mają zapewnioną sprzedaż energii elektrycznej. Produkcja i konsumpcja Dziś Brazylia dysponuje mocą zainstalowaną bliską 110 GW. W trakcie realizacji lub w planach na najbliższe lata są instalacje o mocy prawie 38 GW. Trwa budowa elektrowni wodnych o mocy 10,8 GW, jednostek na biomasę (1,6 GW) oraz elektrowni atomowej (1,35 GW). Uzupełnieniem są niewielkie moce w powstających elektrowniach wiatrowych i słonecznych. W wytwarzaniu największą rolę odgrywają elektrownie wodne ich moc to ok. 80 GW. Przy rocznym zużyciu energii elektrycznej na poziomie 470 TWh produkują ok. 90 proc. elektryczności. Silny jest segment wytwarzania oparty na biomasie moc elektrowni to ponad 7 GW. Podstawowym paliwem są pozostałości po uprawie trzciny cukrowej (w dużej mierze stosowanej przy produkcji popularnych w Brazylii biopaliw). Największym odbiorcą energii elektrycznej jest przemysł mniej więcej jedna trzecia zużycia, drugim konsumentem są gospodarstwa domowe. Mimo spadku PKB w 2009 r. zużycie elektryczności Elektrownie atomowe Paliwa ropopochodne Udział źródeł wytwarzania w produkcji energii elektrycznej w styczniu 2010 r. (proc.) 0,21 0,92 93,93 1,29 3,66 Źródło: ANEEL w kraju praktycznie się nie zmieniło w porównaniu z rokiem O 7,4 proc. spadło zapotrzebowanie przemysłu, ale o 6,25 proc. wzrosło ono wśród odbiorców indywidualnych. Więcej energii elektrycznej skonsumowały handel i usługi. Wzrost zużycia w gospodarstwach domowych wiąże się z realizacją darmowych przyłączeń ubogich odbiorców. Choć tempo inwestycji w nowe moce rośnie, Brazylia wciąż potrzebuje sporego importu energii elektrycznej. Przesył na wielkie odległości powoduje spore straty energii elektrycznej (ok. 17 proc.). Najwięcej ma państwo Długość sieci przesyłowych sięga 100 tys. km, w ciągu 15 lat zwiększyła się o ponad połowę. Krajowy system przesyłowy (SIN) składa się z czterech systemów regionalnych: południowego, południowo-wschodniego, centralno- -zachodniego i północno-wschodniego. Poza nim pozostaje jedynie 3,4 proc. słabo zaludnionej powierzchni kraju, głównie w regionie Amazonii. Energię elektryczną dostarczają w nim małe, lokalne jednostki. Sieci przesyłowe są praktycznie w całości państwowe, natomiast ok. 65 proc. sieci dystrybucyjnych należy do spółek prywatnych. Dystrybucją zajmuje się ok. 65 podmiotów. Wszystkie regiony są ze sobą połączone i prowadzą handel elektrycznością. Największą firmą energetyczną w Brazylii jest Eletrobas kontrolowany przez państwo (52 proc. akcji). To dziesiąty koncern elektroenergetyczny na świecie, poza Ameryką Łacińską inwestuje przede wszystkim w Afryce. Spółka posiada udziały w wielu innych brazylijskich firmach energetycznych. Należy do niej ok. 60 proc. udziałów w wytwarzaniu i dostawach energii elektrycznej. Większość jednostek należących do koncernu to elektrownie wodne. W sumie posiada w Brazylii ok. 40 GW zainstalowanych mocy. W rękach prywatnych znajduje się ok. 30 proc. mocy zainstalowanych, jednak ich udział w wytwarzaniu to ok. 10 proc. Po udanych reformach elektroenergetyki, Brazylia realizuje poważne inwestycje w nowe moce, sieci przesyłowe i dystrybucyjne. Elastyczne podejście władz zachęca do inwestycji firmy prywatne, krajowe i zagraniczne. 20 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

12 wywiad strategia Zakończył się pierwszy etap projektu Restrukturyzacja działalności medycznej realizowany zgodnie ze strategią korporacyjną Grupy Tauron Sukces projektu medycznego Zwieńczeniem prac nad projektem było podpisanie 6 maja aktu notarialnego, na mocy którego Enion przekazał na podwyższenie kapitału zakładowego Przedsiębiorstwa Świadczeń Zdrowotnych i Promocji Zdrowia Elvita Jaworzno III swoje sanatorium uzdrowiskowe Elektron w Ustroniu Zawodziu i przychodnię lekarską im. M.M. Kolbego w Częstochowie. Zarząd Taurona powierzył kierowanie projektem Krzysztofowi Lehnortowi, wieloletniemu prezesowi Elvity. Ze strony Enionu projekt nadzorował wiceprezes zarządu ds. zarządzania i strategii Jerzy Szczerba. Tego samego dnia odbyło się zgromadzenie wspólników Elvity, które wyraziło zgodę na podwyższenie kapitału zakładowego spółki i zmianę jej umowy. Skoncentrowanie działalności medycznej w Elvicie, wyspecjalizowanej spółce Grupy Tauron, umożliwi lepsze i efektywniejsze zarządzanie tą spółką oraz zwiększenie dostępu pracowników do sprawnie działających placówek medycznych o wysokim poziomie świadczonych usług. Enion energia, Elvita medycyna Restrukturyzacja działalności medycznej w Grupie Tauron polega na przejmowaniu działalności medycznej od Operatorów Systemów Dystrybucyjnych (OSD), czyli Enionu i EnergiiPro oraz harmonizacji medycyny pracy. Przyspieszyły ją zapisy w ustawie Prawo energetyczne, zgodnie z którymi OSD nie mogą prowadzić działalności innej niż przypisana im ustawowo. Czuwa nad tym Urząd Regulacji Energetyki. Mówiąc najprościej: Enion ma zajmować się dystrybucją energii, spółki Enion, w miejsce dwudziestu różnych podmiotów dotychczas świadczących te usługi. Jest to pierwsza wynegocjowana i podpisana umowa dotycząca harmonizacji medycyny pracy w Grupie Tauron. Harmonizacja ta jest częścią projektu restrukturyzacji działalności medycznej. Chodzi w nim przede wszystkim o zapewnienie wysokiej jakości usług medycznych świadczonych w 11 spółkach Grupy objętych projektem. Naa Elvita leczeniem ludzi. W Enionie przekazanie działalności medycznej właśnie nastąpiło, natomiast w EnergiiPro powinno zakończyć się jeszcze w tym roku. Prace przygotowawcze do przekazania działalności medycznej z Enionu do Elvity rozpoczęły się dwa lata temu, a ich intensyfikacja nastąpiła w roku 2009, kiedy rzeczoznawcy dokonali wyceny Elvity i Zorganizowanych Części Przedsiębiorstwa (ZCzP) Enionu, czyli sanatorium i przychodni. Posłużyły one do ustalenia ilości udziałów w Elvicie, które Enion otrzymał za wniesione ZCzP i wkład gotówkowy. W rezultacie Enion został największym udziałowcem Elvity, z 36,91 proc. udziałów w kapitale zakładowym tej spółki. Realizacja projektu wymagała przeprowadzenia przez zarządy Enionu Prezesi Krzysztof Lehnort (Elvita, z lewej) i Krzysztof Pubrat (Enion) podpisują wynegocjowane dokumenty i Elvity niezbędnych uzgodnień z pracownikami i związkami zawodowymi. Proces negocjacji formalnie rozpoczął się jesienią 2009 r. i trwał do marca 2010 r. W efekcie podpisano Porozumienie zarządów ze związkami zawodowymi oraz Zawiadomienie o przejściu zakładu pracy na nowego pracodawcę. Ustalono, że po pierwszym roku działalności sanatorium w strukturach Elvity zostanie przeprowadzone podsumowanie tego okresu. Świadczenia medyczne dla 11 spółek Grupy Tauron Dodatkowo 19 marca obie spółki podpisały umowę, zgodnie z którą Elvita stała się jedynym świadczeniodawcą w zakresie medycyny pracy dla pracowników foto: Jan Kaliszuk Budynek sanatorium Elektron w Ustroniu Zawodziu Dyskusja o restrukturyzacji działalności medycznej leżą do nich: Południowy Koncern Energetyczny, Enion, Enion Energia, EnergiaPro, EnergiaPro Gigawat, PEC Katowice, EC Tychy, Elektrownia Stalowa Wola, Południowy Koncern Węglowy, PEC Dąbrowa Górnicza oraz Elektrociepłownia EC Nowa. Opracowane przez specjalistów Elvity projekty umów wskazują na zagrożenia występujące na stanowiskach pracy w każdej ze spółek. Na tej bazie zostaną stworzone umowy, które odpowiadać będą foto: Jan Kaliszuk specyfice warunków pracy w poszczególnych spółkach. Aktualnie trwają negocjacje Elvity z kolejnymi spółkami i w najbliższym czasie powinny zostać zawarte następne umowy. W pracach projektowych aktywnie uczestniczą pracownicy Departamentu Restrukturyzacji Taurona, którzy koordynują działania prowadzone pomiędzy uczestniczącymi w nich spółkami Grupy oraz prowadzą dokumentację zgodną z metodyką zarządzania projektami PRINCE2. Wejście na nowe rynki Skuteczna realizacja projektu restrukturyzacji działalności medycznej powinna w efekcie skoncentrować działalność medyczną w wyspecjalizowanej spółce medycznej Grupy Tauron, czyli Elvicie. Działając na rynku całej Grupy, Elvita zyskuje ogromną szansę na wzrost swojej wartości oraz po wcześniejszym przekształceniu w spółkę akcyjną na upublicznienie i pozyskanie zewnętrznych środków na rozwój swojej działalności. Marian Kłysz foto: artplafo.coma 22 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

13 wywiad wydarzenia 1 sierpnia rozpoczyna się 67. Tour de Pologne, największa tegoroczna impreza sportowa w Polsce. Wezmą w niej udział drużyny kolarskie ze ścisłej światowej czołówki FOTO: East News Z warszawy do Krakowa Jednym z partnerów TdP jest Tauron Polska Energia, który patronuje najlepszemu kolarzowi-góralowi. 67. Tour de Pologne UCI Pro Tour zostanie rozegrany na trasie prawie 1257 km z Warszawy do Krakowa. Wyścig liczy siedem etapów, na których znajdzie się 14 lotnych, 18 górskich oraz pięć premii specjalnych. Możliwość startu w wyścigu zapewnioną mają najlepsze kolarskie ekipy na świecie skupione w gronie UCI ProTour. Dodatkowo pięć ekip zostało zaproszonych przez organizatora. Na polskich drogach zobaczymy dzięki temu kolarzy ścigających się w największych i najbardziej prestiżowych wyścigach na świecie, m.in. w Tour de France, Giro d Italia czy Vuelta España. W TdP weźmie udział kilkunastu Polaków, część z nich pojedzie w zagranicznych grupach. Liderem włoskiej grupy Liquigas-Doimo będzie Sylwester Szmyd, który zapowiada walkę o zwycięstwo w klasyfikacji generalnej. W osiągnięciu sukcesu na mecie w Krakowie pomagać mu będą koledzy z drużyny, w tym prawdopodobnie Maciej Bodnar i Maciej Paterski. W duńskiej drużynie Saxo Bank pojawi się zapewne Jarosław Marycz (tegoroczny mistrz Polski w jeździe indywidualnej na czas), a we włoskiej grupie Lampre-Farnese Vini prawdopodobnie pojedzie specjalista od ucieczek Marcin Sapa. W holenderskiej Vacansoleil znajdzie się z kolei Michał Gołaś. W wyścigu weźmie udział także ośmioosobowa reprezentacja Polski. Dookoła Polski Kolarze rozpoczną swój start w Sochaczewie, będzie specjalna premia w Żelazowej Woli z okazji rocznicy urodzin Chopina, a pierwszy etap zakończy się na pl. Trzech Krzyży w Warszawie. Następnie kolumna wyścigu skieruje się na południe. Drugi etap z Rawy Mazowieckiej do Dąbrowy Górniczej doprowadzi kolarzy na Śląsk. Tam odbędą się odcinki: z Sosnowca do Katowic oraz z Tychów do Cieszyna (na podjazdach w Wiśle mogą rozstrzygnąć się losy wyścigu). Następnie na zawodników czeka przejazd z Jastrzębia Zdroju do Ustronia oraz historyczny odcinek z Oświęcimia (peleton odda hołd pomordowanym w obozie Auschwitz- -Birkenau) do Bukowiny Tatrzańskiej. Ostatni etap poprowadzi z Nowego Targu do Krakowa, a metę wyznaczono na Błoniach. W sumie na kolarzy uczestniczących w 67. Tour de Pologne czekają trzy etapy płaskie, tyle samo górskich oraz jeden mieszany. Zawodnicy startujący w 67. Tour de Pologne walczyć będą o zwycięstwo w klasyfikacji generalnej (nagrodę dla triumfatora ufundowała Skandia) oraz tytuły: dla najlepszego górala (Klasyfikacja Najlepszy Góral Tauron), najlepiej punktującego (Klasyfikacja Punktowa Plus) i najaktywniejszego (Klasyfikacja Najaktywniejszy Zawodnik Fiat). Po każdym etapie jego zwycięzca dekorowany będzie koszulką Banku BGŻ. Nie tylko dla zawodowców Przy TdP zorganizowany zostanie także Nutella Mini Tour de Pologne. W wyścigu dla najmłodszych będą mogły wystartować dzieci w wieku 9-12 i lat. Ścigać się będą one na pętlach kończących sześć z siedmiu etapów TdP (oprócz Buko- winy Tatrzańskiej). W sumie udział w zawodach będzie mogło wziąć ponad półtora tysiąca młodych adeptów kolarstwa, którzy będą dekorowani jak zawodowcy. Dodatkową atrakcją jest Tour de Pologne Amatorów. 6 sierpnia zostanie rozegrany etap z Nowego Targu do Bukowiny Tatrzańskiej. Bardziej zaawansowani ( sport ) będą walczyć na dystansie 43 km z dwoma trudnymi podjazdami pod Sierockie i Gliczarów Górny, dla mniej doświadczonych ( fitness ) przygotowano 21-kilometrową trasę przez Białkę Tatrzańską. Kolarska logistyka Poza wymiarem sportowym Tour de Pologne to także ogromne przedsięwzięcie logistyczne. Jak wyliczają organizatorzy, na każdego kolarza uczestniczącego w wyścigu przypadać będą dwa rowery, na każdy etap zostanie przygotowanych 770 opon, podczas całej imprezy zawodnicy zużyją blisko 14 tys. bidonów. W każdej ekipie kolarskiej będzie 16 osób, do tego dojdzie 300 osób ekipy technicznej i organizacyjnej oraz 350 osób z komitetów organizacyjnych w miastach etapowych. Codziennie wraz z wyścigiem przemieszczać się będzie prawie 1,2 tys. osób. Przejedzie on przez 400 miast i miejscowości, w jego kolumnie pojedzie 420 samochodów. Emil Różański Sylwester Szmyd, kolarz zawodowej grupy Liquigas-DoimO: Jest Pan wymieniany wśród kandydatów do wygrania tegorocznego Tour de Pologne, który zaczyna się jednak tydzień po zakończeniu Tour de France, gdzie Pan też jedzie... Uważam, że organizm zawodnika, który skończył wielki tour i odpoczął po nim chwilę, wchodzi często na bardzo wysoki poziom. To coś, co ja u siebie obserwuję, kończąc na przykład Giro d Italia i od razu jadąc w Dauphine Libere. Wierzę, że jestem w stanie powalczyć o zwycięstwo w Tour de Pologne. Jak będą wyglądały Pana przygotowania po zakończeniu Tour de France? Przede wszystkim regeneracja, może jeden trochę dłuższy trening, ok. czterech godzin w czwartek... Jak Pan ocenia trasę tegorocznego Tour de Pologne? Dwa etapy będą kończyły się dużymi podjazdami, to chyba dobra okazja dla Pana? No, może nie tak dużymi... Trasa jest bardzo ciekawa, okazja na pewno większa niż przed rokiem. Rozmawiał ER FOTO: Arch. TDP 24 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

14 prawdy i mity Obowiązek redukcji emisji dwutlenku węgla i wzrostu udziału zielonej energetyki w wytwarzaniu wymuszają rozwój alternatywnych źródeł energii. Takich jak biomasa już niezbędna energetyce Nie ma odwrotu od biomasy Wojciech Kwinta publicysta Businessman.pl Zformalnego punktu widzenia warunki do produkcji biomasy są w Polsce idealne. Dziewięć milionów hektarów obszarów leśnych i dwa razy więcej użytków rolnych stawia nasz kraj w pozycji uprzywilejowanej do reszty Europy. Według danych Lasów Państwowych rocznie pozyskuje się ok. 5,3 mln m sześc. surowca, służącego jako źródło drewna energetycznego. Jeszcze większy potencjał ma drewno odpadowe powstające w przemyśle drzewnym według oszacowań Instytutu Technologii Drewna to ok. 8,3 mln m sześc. Dziś w energetyce stosuje się najczęściej wióry, trociny, ług czarny, drewna opałowe i niewymiarowe, jednak ze względu na regulacje prawne, w biomasie stosowanej w procesie współspalania będzie zwiększać się ilość biomasy rolniczej. Przy ponad 40 arach przypadających na jednego mieszkańca, Polska dysponuje pokaźną ilością gruntów niewykorzystanych. W takiej sytuacji rozbudowa sektora biomasy nie powinna ingerować w obszary przeznaczone na produkcję żywności, przy założeniu, że rośliny energetyczne będą uprawiane na glebach gorszej jakości (co oznacza mniejsze plony). Według różnych opracowań, na takie uprawy można przeznaczyć od 1 mln do ponad 4 mln ha. Problemy może powodować fakt, że rośliny energetyczne potrzebują sporych zasobów wody, a Polska od lat boryka się z problemem jej braku. Kolejnym elementem biomasowej układanki są odpady i produkty uboczne w rolnictwie dla energetyki cieplnej i elektroenergetyki jest to słoma zbóż i rzepaku. Przyjmuje się, że na cele energetyczne można przeznaczyć ok. 4-5 mln ton słomy rocznie przy produkcji na poziomie mln ton. Część tego surowca może też służyć jako substrat w biogazowniach. Przy ogromnym potencjale rozwój rynku biomasy rolniczej na cele energetyczne idzie opornie. Można mówić o ponad 10 tys. ha upraw typowych roślin energetycznych (wierzba krzewiasta, miskant, Bez zwiększania udziału biomasy nie uda się zrealizować ustalonych w Unii Europejskiej celów. W tym kontekście wskazana jest współpraca branży rolniczej z energetyką róża bezkolcowa, malwa pensylwańska), prawdopodobnie wkrótce ten areał się podwoi. To jednak kropla w morzu potrzeb energetyki zawodowej, która w takiej sytuacji musi korzystać z innych rodzajów biomasy. Energetyka i biomasa Osiągnięcie zakładanych celów dotyczących ochrony środowiska udziału energii ze źródeł odnawialnych (OZE) na poziomie 15 proc. w 2020 r. i redukcja w tym czasie emisji CO 2 o 20 proc. wymaga szybkiego rozwoju nowych instalacji. Szybko rozwijająca się energetyka wiatrowa sama nie rozwiąże problemów choć niedawno zainstalowana w Polsce moc farm wiatrowych przekroczyła 1000 MW, nie są one ani wydajnym, ani stabilnym źródłem energii elektrycznej. W Niemczech wiatraki o mocy nominalnej prawie 26 GW wyprodukowały w 2009 r. zaledwie 38 TWh elektryczno- ści energetyka węglowa o takiej mocy może wyprodukować cztery razy więcej. Pozostaje więc biomasa, tym bardziej, że może ona być głównym i relatywnie mało kosztownym (w porównaniu z innymi rodzajami OZE) źródłem energii. W Polsce elektroenergetyka stosuje współspalanie biomasy z węglem, zaczyna też inwestować w kotły wyłącznie na biomasę. Do pionierów w tym segmencie należy Grupa Tauron, w której instalacje współspalania działają w licznych elektrowniach. Firma przygotowuje w Stalowej Woli kocioł pyłowy na biomasę to pierwsza taka instalacja w Polsce (dotychczas biomasę spalano wyłącznie w kotłach rusztowych i fluidalnych). Powstaje także blok na biomasę o mocy 50 MW, który zostanie uruchomiony w 2012 r. Prawdopodobnie będzie zużywał 300 tys. ton biomasy rocznie i produkował 300 GWh energii elektrycznej. Przy postulatach inwestowania w niewielkie źródła energii i budowę systemu rozproszonego, należy podkreślić, że w produkcję zielonej energii z biomasy energetyka zawodowa ma bardzo istotny wkład i to się nie zmieni. Bez zwiększania udziału biomasy nie uda się zrealizować ustalonych w Unii Europejskiej celów. W tym kontekście wskazana jest współpraca branży rolniczej z energetyką: daje to szanse na rozwój polskiego rolnictwa, a energetyce pomoże osiągnąć odpowiedni udział zielonej energii w wytwarzaniu. By do tego doszło, muszą zacząć powstawać wielkoobszarowe, profesjonalne gospodarstwa nastawione na produkcję biomasy energetycznej, które staną się właściwymi partnerami dla elektroenergetyki. Uwarunkowania geograficzne i przyrodnicze Polski powodują, że biomasa może być głównym źródłem zielonej energii. Potrzebna jest jednak odpowiednia polityka i rozwój lokalnej energetyki Obecnie wykorzystuje się ok. 4-4,5 mln ton biomasy rocznie, w większości jest to biomasa pochodzenia leśnego. Dużo jest też biomasy importowanej, przede wszystkim zza wschodniej granicy. W kolejnych latach powinna rozwinąć się rolnicza produkcja tego surowca. Rozporządzenie z 14 sierpnia 2008 r. nakłada obowiązek współspalania biomasy pochodzenia rolniczego na jednostki wytwórcze o mocy powyżej 5 MW, czyli duże elektrownie i elektrociepłownie w roku 2010 ten obowiązek wynosi 25 proc. udziału biomasy rolniczej w spalanej biomasie, w kolejnych latach będzie rósł. Docelowo, w 2015 r. w instalacjach współspalania pozostanie wyłącznie biomasa rolnicza. Natomiast kotły na biomasę, które zostaną oddane do użytku do roku 2012, nie będą podlegały takim restrykcjom. Dlatego energetyka inwestuje w budowę jednostek przystosowanych do spalania biomasy i stara się zrealizować projekty w tym terminie. Podczas współspalania biomasa nie jest efektywnie wykorzystywana. Mieszanka wysokokalorycznego węgla energetycznego z biomasą, w zależności od wilgotności biomasy, ma różną kaloryczność. Im niższa jest ta wartość, tym współspalanie mniej sprawne. Lepszym rozwiązaniem są kotły zasilane wyłącznie biomasą. Mają wyższą sprawność, a jednorodne paliwo jest lepiej zagospodarowane. Zdaniem Polskiej Izby Biomasy należy dążyć do zwiększenia udziału tego surowca w małych jednostkach wytwórczych, poniżej 5 MW. Ze względu na specyfikę produkcji jest Biomasa podstawą zielonej energii to paliwo lokalne. Powinni z niego korzystać indywidualni rolnicy, nieduże ciepłownie, zespoły szkół gminnych i podobne podmioty. Dobrym rozwiązaniem jest np. wymiana kotłów olejowych na biomasowe podczas remontów i modernizacji instalacji. Najlepszym rozwiązaniem wydają się rozproszone, pracujące w kogeneracji źródła wytwarzania energii elektrycznej i ciepła z biomasą jako paliwem podstawowym. Mniej kosztowne są dostawy do małych źródeł korzystających z pobliskich upraw, mniejsza niezbędna powierzchnia upraw. Potrzebne wsparcie Promowanie zastosowań lokalnych nie oznacza, że energetyka ma odchodzić od współspalania i spalania biomasy. Produkcja energii elektrycznej w 2009 r. z biomasy (GWh) Współspalanie 4159 Elektrownie na biomasę 732 Produkcja w kraju ogółem Źródło: URE Dzisiaj jest to praktycznie jedyna możliwość produkcji zielonej energii ponad połowa tej energii powstaje w tych procesach. Energetyka tak silnie oparta na węglu musi korzystać z biomasy, by wykazać się produkcją energii odnawialnej. Ale w dłuższej perspektywie być może powinna także wziąć pod uwagę inwestycje w niewielkie jednostki wytwórcze. Tak duże inwestycje jak Zielony Blok w Połańcu o mocy 190 MW wymagają ogromnych ilości biomasy na poziomie miliona ton rocznie. Dzisiaj cena tego paliwa jest wyższa niż cena paliw kopalnych, choć nie są to duże różnice, a zachęta w postaci systemu zielonych certyfikatów powoduje, że stosowanie tego paliwa jest opłacalne dla wytwórców. Ważny jest też efekt ekologiczny, zastąpienie w pewnym stopniu paliw kopalnych i działanie na rzecz krajowej niezależności energetycznej. Ze względu na uwarunkowania geograficzno-przyrodnicze wszystko wskazuje, Moc instalacji OZE na koniec 2009 r. (MW) Elektrownie na biogaz 70,888 Elektrownie na biomasę 252,490 Elektrownie słoneczne 0,001 Elektrownie wiatrowe 724,657 Elektrownie wodne 945,210 Razem 1993,246 Źródło: URE że biomasa będzie w Polsce głównym źródłem zielonej energii. Krajowy potencjał jest olbrzymi. Jeśli produkcja zielonej energii będzie się rozwijała w kolejnych latach tak jak dzisiaj, a biomasa ma być jej podstawowym źródłem, będziemy potrzebowali ok. 20 mln ton tego surowca rocznie. Realizacja tego scenariusza wymaga modyfikacji działań krajowego rolnictwa i organizowania wyspecjalizowanych plantacji biomasy dlatego potrzebne jest wsparcie przez rząd. A tego właśnie nie ma: największą przeszkodą w rozwoju zielonej energetyki są regulacje prawne i brak jasnej polityki państwa. Ten stan rzeczy wymaga natychmiastowych zmian, jeżeli zamierzamy poważnie budować odnawialne źródła energii. Ryszard Gajewski prezes Polskiej Izby Biomasy 26 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

15 energia inaczej Osuwiska, jak pokazał ten rok, mogą również w Polsce uruchamiać się na masową skalę, powodując znaczne straty materialne. Czy można przewidzieć, kiedy ziemia nagle się obsunie? Energia na stoku Andrzej Hołdys publicysta Wiedzy i Życia Takich szkód spowodowanych przez osuwającą się ziemię jeszcze w Polsce nie było. Bilans jest dramatyczny ok. tysiąca powalonych domów, dziesiątki zniszczonych dróg i innych elementów infrastruktury technicznej. Wszystko to sprawka trzech działających do spółki żywiołów: wody, skał i grawitacji. Ów triumwirat dokonał spustoszeń, które wielu ludzi zapamięta do końca życia. Zaczęło się od długotrwałych intensywnych deszczy w połowie maja, później była jeszcze druga fala opadów. Zaczyna się od ulewy Kataklizmem powszechnie kojarzonym z takimi ulewami jest oczywiście powódź. Ona też zwykle przykuwa uwagę ludzi. O osuwiskach mówi się z reguły niewiele. Tymczasem zagrożenie związane z nimi, podobnie jak z wylewami rzek, rośnie systematycznie od kilkunastu lat. W obu przypadkach przyczyna jest ta sama: katastrofalne deszcze trwające nie godzinę czy dwie, ale nawet 2-3 doby, podczas których spada z nieba paromiesięczna porcja wody. Ostatnio nie ma praktycznie roku, aby w którymś z krajów środkowej Europy nie doszło w wyniku tego do powodzi. Ulewy są przynoszone przez przybywające znad Morza Śródziemnego potężne niże zwane genueńskimi. Jeden z nich w 1997 r. pozbył się wody nad dorzeczem górnej Odry skutki znamy. Inny w 2001 r. zapędził się bardziej na wschód, co skończyło się wielkim wezbraniem Wisły. W 2002 r. kolejny niż doprowadził do największej od wieków powodzi na Łabie. Niewiele brakowało, aby dotarł także do Polski. W 2005 r. mieliśmy groźną powódź w Austrii, Niemczech, Szwajcarii, Słowacji i Rumunii. Rok później niebezpiecznie wylał Dunaj. W 2009 r. pod wodą znalazły się wschodnie Czechy, a w tym roku olbrzymia gąbka nasączona wodą znów zawisła nad dorzeczem górnej Wisły i Odry, z fatalnym dla nas skutkiem. Powodzie to oczywiście żadna sensacja w naszym klimacie. W tysiącletnich dziejach Polski zdarzały się setki razy. O gigantycznych wylewach rzek za czasów pierwszych Piastów pisał w swoich kronikach Jan Długosz. Wtedy temperatury w Europie były względnie wysokie, potem na długo spadły, a teraz znów rosną. A w cieplejszym powietrzu mieści się więcej pary wodnej i związanej z nią energii stąd te potężne deszcze w ostatnich dwóch dekadach. Klimatolodzy prognozują, że za sprawą człowieka klimat na kontynencie będzie się nadal ocieplał. Jeśli mają rację, prawdopodobieństwo wielodniowych nawałnic wzrośnie w Europie na północ od Alp (południowej części kontynentu zagrożą susza i pustynnienie). A więcej takich deszczy to częstsze wylewy rzek oraz wyższe ryzyko ześlizgiwania się w dół zboczy górskich, stromych krawędzi dolin rzecznych i klifów nadmorskich. Ambitny projekt sopo Obszarem szczególnie zagrożonym są Karpaty. Naukowcy z Państwowego Instytutu Geologicznego, którzy od kilku lat inwentaryzują karpackie osuwiska w ramach projektu SOPO (System Osłony Przeciwosuwiskowej), szacują, że może ich być nawet 70 tys., czyli trzykrotnie więcej, niż sądzono. W tym roku ożyło ok. 2,5 tys., a więc 3-4 proc. wszystkich. To wystarczyło, aby dokonać rekordowych zniszczeń. Jeśli rzeczywiście europejski klimat ma stać się bardziej energetyczny, stoki zaczną spływać na potęgę. Dobrze byłoby więc odnaleźć wszystkie osuwiska, aby było wiadomo, gdzie na wszelki wypadek lepiej nie budować domów. Taki jest ambitny cel projektu SOPO dotrzeć do wszystkich podejrzanych fragmentów stoków i wyznaczyć ich zasięg na mapie. Łatwo sobie wyobrazić, jak żmudne jest to zadanie. Do tego roku geolodzy wykonali mapy osuwisk dla jednej czwartej gmin karpackich. Całość ma być gotowa w 2016 r. Potem zajmą się resztą kraju, gdzie osuwisk może być w sumie tylko 2-3 tys. Spadek po epoce lodowcowej Dlaczego Karpaty są tak groźne? Najpierw dwa zdania wyjaśnienia, czym jest osuwisko. To forma terenu, która powstała w wyniku nagłego przemieszczenia się materiału skalnego w dół stoku. Osuwiska powstają, gdy pod warstwą skał łatwo przepuszczających wodę, np. piaskowców, leżą skały nieprzepuszczalne. Na górnej granicy tych drugich powstaje powierzchnia poślizgu, po której może zjechać silnie zawilgocona ziemia. W Karpatach niewiele jest świeżych osuwisk. Niemal wszystkie powstały dawno temu pod koniec epoki lodowcowej. Na zboczach nie było jeszcze wtedy gęstej szaty roślinnej, która trzymałaby je w ryzach, za to grunt był przesycony wodą pochodzącą z topienia wiecznej zmarzliny. Ześlizgiwaniu się zboczy sprzyjała budowa geologiczna Karpaty składają się z leżących na przemian ławic przepuszczalnych piaskowców i zlepieńców oraz nieprzepuszczalnych łupków. Po tych drugich łatwo zjeżdża w dół przeciążony wodą grunt. W prastarych Sudetach, które są zbudowane ze zbitych skał głębinowych i metamorficznych, osuwisk jest niewiele. Również Góry Świętokrzyskie są pod tym względem bezpieczne. Osuwiska karpackie drzemały przez tysiące lat, a zaczęły ożywać, gdy pojawił się tu człowiek i rozpoczął wycinkę lasów. Ludziom jednak nie zagrażały, dopóki ci nie zaczęli wznosić na zboczach domów. Dziś jak się szacuje średnio na co piątym osuwisku w Karpatach stoją domy. Tak wynika z dotychczasowej inwentaryzacji. Czy można przewidzieć, które z nich ruszy jako pierwsze? Niestety, to nie takie proste. Główną barierą jest sama natura żywiołu. Najważniejsze procesy, które decydują o tym, czy i kiedy ziemia nagle się osunie, zachodzą pod powierzchnią. Wybrane osuwiska nawierca się, a do otworów wprowadza sondy, by śledzić ruch mas skalnych na różnych poziomach. Taki monitoring jest jednak kosztowny i stosuje się go tylko tam, gdzie stok FOTO: East News Obszarem szczególnie zagrożonym są Karpaty. Naukowcy z Państwowego Instytutu Geologicznego, którzy od kilku lat inwentaryzują karpackie osuwiska w ramach projektu SOPO, szacują, że może ich być nawet 70 tys., czyli trzykrotnie więcej, niż sądzono. W tym roku ożyło ok. 2,5 tys., a więc 3-4 proc. wszystkich. osuwiskowy może runąć na drogę lub inny ważny obiekt publiczny. Zresztą nawet ta metoda nie pozwala na precyzyjne określenie, czy i kiedy nastąpi katastrofa. Z osuwiskami jest trochę jak z lawinami: jeśli chcesz, by nie zrobiły ci krzywdy, lepiej nie wchodź im w drogę. Eksperci uważają, że tereny osuwiskowe, podobnie jak dna dolin rzecznych, nie powinny być zamieszkane. Nie budować na osuwiskach Co jednak mają zrobić ci, którzy dopiero z nowych map osuwiskowych dowiadują się, że pewnego dnia mogą stracić grunt pod nogami? Wielkiego wyboru nie mają. Mogą liczyć na to, że bilans energetyczny pomiędzy siłami spychającymi ziemię w dół a tymi, które trzymają ją na zboczu, pozostanie długo korzystny dla tych drugich. Teoretycznie mniejsze osuwiska można ustabilizować, wbijając w nie pale, które zostaną zakotwiczone w stabilnym podłożu. Ale to także jest kosztowne i jeśli np. na osuwisku stoi kilka domów, to bardziej opłaca się przenieść ludzi, niż walczyć z żywiołem. Natomiast dużych osuwisk, zajmujących dziesiątki hektarów i głębokich na kilkadziesiąt metrów, zatrzymać nie sposób. Za dużo w nich drzemie energii. A będzie jej jeszcze więcej, jeśli klimat się o to postara. Wcześniej czy później trzeba będzie stamtąd zmykać. 28 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010 polska EnerGIA nr 7 (21)/

16 felieton wywiad Mam nieodparte wrażenie, graniczące z przekonaniem, że w walce o klimat środowisko naturalne już się nie liczy. Chodzi tylko o klimat dla pieniędzy, więc aktywiści budujący nam raj na Ziemi powinni się jednoczyć pod nowym logo: kapuchą Cuda, cuda ogłaszają! Wojciech Kwinta publicysta Businessman.pl Dorodna kapusta jest zielona, więc wszystko się zgadza. I do tego, jak powiadają: non olet. Greenpeace opublikował niedawno raport Energy [R]evolution, prezentujący drogę do wiecznej szczęśliwości bez węgla i innych paliw kopalnych, bez dwutlenku węgla i bez elektrowni atomowych. By planeta rosła w siłę, a ludzie żyli dos, no, powiedzmy, żeby żyli jakoś. Coś w sam raz dla Ministerstwa Szczęścia i Pomyślności. W środku stara śpiewka o wiatrakach, energetyce słonecznej, geotermii i biomasie, z dodatkiem paru nowszych pomysłów w rodzaju wykorzystania energii morskich fal. Wszystko podane w atrakcyjnym sosie przyszłych korzyści. Przyszłych na tyle, że ludziom w średnim wieku ciężko będzie dożyć. No, ale dla nich przewidziano wieczny odpoczynek, a nie Eden odnawialnych rozkoszy. Pieniądze w raporcie są tematem bardziej wstydliwym, pewnie ze względu na dobre wychowanie autorów, którzy wiedzą, że dżentelmeni o pieniądzach nie rozmawiają, a kapucha lubi ciszę. Owszem, przebudowa całej energetyki na odnawialną ma przynieść takie oszczędności, że horrendalne inwestycje na pewno się zwrócą. Jak? Zaoszczędzimy nie kupując drożejących paliw kopalnych. Z tym, że nie na pewno. W globalnych opracowaniach można pisać wszystko, co pasuje do tezy, ekstrapolować ceny paliw, zakładać poziom inwestycji i oszczędności oraz manipulować wartościami tak długo, aż wyjdzie na nasze. A że wszystko w perspektywie 40 lat, to nie ma się czym przejmować. Dobra propaganda musi też coś obiecywać. Na przykład miejsca pracy. Realizacja cudownego scenariusza miałaby stworzyć do 2030 r. dwanaście milionów etatów, w tym 8,5 mln w sektorze odnawialnych energii (OZE). Bez niego tylko 8,7 mln i jedynie 2,4 mln w OZE. To ja wolę po staremu. Może jestem staroświecki, ale zadaniem biznesu nie jest maksymalizacja miejsc pracy. Założenia Greenpeace to stworzenie grubo ponad trzech milionów niepotrzebnych miejsc pracy opłacanych przez podatników. Zresztą tworzenie nowych bytów pracowniczych jest od jakiegoś czasu modne. Ostatnio unijni urzędnicy zażyczyli sobie, by właściciele większych klimatyzatorów musieli urządzenia serwisować i prowadzić ekologiczną dokumentację. W tym celu należy stworzyć kolejną grupę certyfikowanych instalatorów czy serwisantów i tylko im zezwolić na doglądanie klimatyzacji. Nad nimi postawić dodatkowo inspektorów ochrony środowiska. Drogo i bez sensu, ale inicjatywa jest. Skromnie proponuję, żeby inspektorom dać broń i inne środki przymusu bezpośredniego. Żeby wielbiciele klimatyzacji czuli respekt. Idąc dalej, można by powołać straż klimatyczną, kontrolującą np. otwarte okna. Bo jak ktoś wietrzy, gdy jest zimno, to marnuje energię, czyż nie? Dziś rozwiązania OZE są droższe od tradycyjnych i bez dopłat nie mają racji bytu. Nie mam nic przeciwko nowym metodom wytwarzania energii, wolałbym jednak, żeby rozwijały się z sensem. Jeżeli już teraz sute dopłaty sprawiają, że nieefektywne rozwiązania są opłacalne, to skąd producenci mają wziąć motywację do ich ulepszania? Kto by się wysilał, skoro kapucha płynie? Z drugiej strony aktywiści od klimatu biją w bębny i dmą w bojowe surmy, wskazując wielkiego wroga, czyli energetykę tradycyjną. Po co? Żeby zdobyć poparcie, trzeba się zjednoczyć pod jakimś sztandarem. Czerwony wyszedł z mody, więc potrzebny jest inny. Żeby przygotować rewolucję, wróg musi być jasno określony. Bo zielone ludziki pragną właśnie rewolucji, choć już nie będzie to rewolucja proletariatu. Wiedzą, że strachy trzeba dostosować do epoki. Klimat jest świetny: działa jak współczesna Baba Jaga. Ekodziałacze wiedzą też, że najlepiej dręczy się kieszeń i dlatego obrabiają portfele podatników. Właściwy biznes się cieszy, bo ma zyski, politycy też, bo lud ma zajęcie. A to wszystko dla naszego dobra. Nie wiem jak Państwo, ale moje dobro postaram się przed nimi głęboko schować. rys: corbis W sześciu punktach Krakowa stanęły repliki fortepianu marki Pleyel z 1847 roku Chopin w mieście Pomalowali je znani polscy artyści. Mecenasem repliki wykonanej przez Andrzeja Pągowskiego jest Tauron Polska Energia. Ten projekt w niekonwencjonalny sposób wpisuje Kraków w cykl obchodów Roku Chopinowskiego. Repliki instrumentów oraz inne działania artystyczne Foto: Andrzej Rubiś umieszczono w przestrzeni publicznej, a poszczególne elementy projektu wykorzystują niestandardowe pomysły oraz nowoczesne technologie. Można je oglądać do końca roku. Jednym z takich pomysłów są multimedialne rzeźby Aleksandra Janickiego. Artysta połączył mazurki, walce, powydarzenia lonezy, etiudy i koncerty fortepianowe z nowoczesną technologią i niestandardowymi działaniami. Czerpią one z idei pryszniców akustycznych, w których dźwięk jest ukierunkowany i niesłyszalny poza konkretnym obszarem. Szare i brudne przejście podziemne prowadzące z Dworca Głównego w stronę Rynku stanie się niebawem miejscem edukacji, odpoczynku i zabawy. Przy rampie zawisną plansze informujące o najważniejszych wydarzeniach Roku Chopinowskiego w Krakowie. Posadzka zamieni się w klawiaturę fortepianu, a ławki zyskają formę klawiszy. Na Bulwarze Czerwieńskim, przy moście Dębnickim, stanęły też wielkoformatowe reprodukcje dwudziestu obrazów Jerzego Dudy-Gracza inspirowanych utworami Chopina. Wchodzą one w skład cyklu Chopinowi Duda-Gracz. Artysta pracował nad nim cztery lata ( ) i w tym czasie odwiedził wszystkie miejsca w Polsce związane z życiem kompozytora. Więcej o projekcie Chopin w mieście: (AN) NINIEJSZY MAGAZYN NIE JEST PRZEZNACZONY DO PUBLIKACJI ANI ROZPOWSZECHNIANIA, BEZPOŚREDNIO ALBO POŚREDNIO, NA TERYTORIUM ALBO DO STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI, AUSTRALII, KA- NADY, IRLANDII LUB JAPONII ALBO W INNYCH PAŃSTWACH, W KTÓRYCH PUBLICZNE ROZPOWSZECHNIANIE INFORMACJI ZAWARTYCH W NINIEJSZYM MATERIALE MOŻE PODLEGAĆ OGRANICZENIOM LUB BYĆ ZAKAZANE PRZEZ PRAWO. *** Niektóre materiay zamieszczone w niniejszym Magazynie są prezentowane jedynie w celach promocyjnych i nie stanowią oferty sprzedaży ani zaproszenia do nabycia jakichkolwiek papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych Ameryki ani jakiejkolwiek innej jurysdykcji, w której taka oferta lub zaproszenie są sprzeczne z prawem. Papiery wartościowe Tauron Polska Energia S.A. ( TAURON ) nie zostały i nie zostaną zarejestrowane na podstawie amerykańskiej Ustawy o Papierach Wartościowych z 1933 r., z późniejszymi zmianami ( Ustawa o Papierach Wartościowych ), ani przepisów żadnego stanu, oraz nie mogą być oferowane ani sprzedawane na terytorium Stanów Zjednoczonych, chyba że w ramach wyjątku od wymogu rejestracji przewidzianego w Ustawie o Papierach Wartościowych i obowiązujących przepisach stanowych lub w ramach transakcji wyłączonych spod tego wymogu. Nie będzie prowadzona żadna oferta publiczna papierów wartościowych TAURON w Stanach Zjednoczonych. 30 polska EnerGIA nr 7 (21)/2010

17

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce Power RING 2009, Dec 2009 2 Ostatnia lekcja z prywatyzacji. 1. Wejście PGE SA na Giełdę

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Ponad 50% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 2011 r.

Ponad 50% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 2011 r. VII-XII 2 21 22 23 24 25 26 27 28 29 21 211 Informacja prasowa Warszawa, 18 stycznia212 Ponad 5% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 211 r. Obrót na wszystkich rynkach, dedykowanych energii

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Luty miesiącem wyczekiwań i rozczarowań na rynku handlu uprawnieniami do emisji CO 2

Luty miesiącem wyczekiwań i rozczarowań na rynku handlu uprawnieniami do emisji CO 2 Toruń, 7 marca 2013 r. Luty miesiącem wyczekiwań i rozczarowań na rynku handlu uprawnieniami do emisji CO 2 W związku z nadziejami rynku na skuteczność lutowych rozmów Komisji ds. Środowiska na temat interwencji

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie 21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie co udało się osiągnąć, co jeszcze trzeba zrobić 21 lat Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie garść podstawowych faktów Giełda Papierów

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc lipiec 2015. 11 sierpnia 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc lipiec 2015. 11 sierpnia 2015 za miesiąc lipiec 2015 3 11 sierpnia 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA LIPIEC 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r.

Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r. Warszawa, 7 czerwca 2013 r. Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r. Informacja prasowa Łączny obrót energią elektryczną w maju br. wyniósł 11,592 TWh - wzrost

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii

Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii Warszawa, 5 lipca 2013 r. Łączny obrót energią elektryczną ze wszystkich transakcji w I półroczu 2013 r. wyniósł 72,310 TWh, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii

Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii Informacja prasowa Łączny obrót energią elektryczną: 13,789 TWh wzrost o 257 proc. r/r Warszawa, 11 marca 2013 r.

Bardziej szczegółowo

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu Toruń, 7 stycznia 2014 r. Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu W grudniu uprawnienia do emisji dwutlenku węgla (EUA) zyskały na wartości 11,26 proc.

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 WIG Budownictwo oraz WIG Inaczej Warszawski Indeks Giełdowy. W jego skład wchodzą wszystkie spółki z Głównego Rynku Giełdy Papierów

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w IPO ile można zarobić?

Inwestowanie w IPO ile można zarobić? Inwestowanie w IPO ile można zarobić? W poprzednich artykułach opisano w jaki sposób spółka przeprowadza ofertę publiczną oraz jakie może osiągnąć z tego korzyści. Teraz należy przyjąć punkt widzenia Inwestora

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc luty 2015. 13 marca 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc luty 2015. 13 marca 2015 za miesiąc luty 2015 3 13 marca 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA LUTY 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu Giełdy

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc maj 2015. 12 czerwca 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc maj 2015. 12 czerwca 2015 za miesiąc maj 2015 3 12 czerwca 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA MAJ 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu Giełdy

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie Rynek instrumentów pochodnych GPW w I półroczu 2012 roku na tle Europy GPW utrzymuje czwartą pozycję w Europie pod względem wolumenu obrotów indeksowymi kontraktami terminowymi Kontrakty terminowe na indeksy

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej, ceny, koszty, kierunkowe prognozy, budowa portfela

Rynek energii elektrycznej, ceny, koszty, kierunkowe prognozy, budowa portfela Rynek energii elektrycznej, ceny, koszty, kierunkowe prognozy, budowa portfela Konrad Świderek PGE Obrót S.A. Oddział z siedzibą w Warszawie Jachranka, 22 października 2010 r. Plan prezentacji Kalkulacja

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Z CYKLU CZYSTE NIEBO NAD POLSKĄ

KONFERENCJA Z CYKLU CZYSTE NIEBO NAD POLSKĄ KONFERENCJA Z CYKLU CZYSTE NIEBO NAD POLSKĄ Prawne, ekonomiczne i techniczne uwarunkowania wytwarzania energii i ciepła w sektorze komunalnobytowym w regionie południowym Polski Polska Izba Ekologii, Katowice,

Bardziej szczegółowo

Pierwszy Ogólnopolski Test Wiedzy o Inwestowaniu za nami

Pierwszy Ogólnopolski Test Wiedzy o Inwestowaniu za nami Strona znajduje się w archiwum. Pierwszy Inwestowaniu za nami Zdecydowanie dobrze radzimy sobie z liczeniem oraz z tematyką ekonomiczną. Jesteśmy dosyć skłonni do ryzyka, ale wciąż dość słabo orientujemy

Bardziej szczegółowo

CZYSTE ENERGIE na NewConnect Co to są Czyste Energie? 2 Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Co to są Czyste Energie? Światowe Inwestycje

Bardziej szczegółowo

PKO BP zdecydował się połączyć emisję akcji z wypłatą dywidendy. Wpisany przez Łukasz Wilkowicz

PKO BP zdecydował się połączyć emisję akcji z wypłatą dywidendy. Wpisany przez Łukasz Wilkowicz Potwierdziły się zapowiedzi emisji, z której największy krajowy bank miałby pozyskać około 5 mld złotych. Niespodzianką była deklaracja, że na dywidendę zarząd jest gotów przeznaczyć cały ubiegłoroczny

Bardziej szczegółowo

M I N I P R Z E W O D N I K DLA DEBIUTANTÓW

M I N I P R Z E W O D N I K DLA DEBIUTANTÓW M I N I P R Z E W O D N I K DLA DEBIUTANTÓW Warszawa 2010 Miniprzewodnik dla debiutantów 1 MINIPRZEWODNIK Jak skutecznie wykorzystać debiut do celów PR emitenta Szanowni Państwo, W związku z planowanym

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do współpracy. ROWER, wolność, integracja, ekologia, przyjazna przestrzeń miejska, wygoda, oszczędność,

Zaproszenie do współpracy. ROWER, wolność, integracja, ekologia, przyjazna przestrzeń miejska, wygoda, oszczędność, 2015 Zaproszenie do współpracy ROWER, wolność, integracja, ekologia, przyjazna przestrzeń miejska, wygoda, oszczędność, Czym jest krakowskie ŚWIĘTO CYKLICZNE? Święto Cykliczne to festiwal nowej kultury

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu

Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu Toruń, 7 stycznia 2013 r. Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu W grudniu 2012 r. wolumen handlowanych uprawnień do emisji dwutlenku węgla na rynku spotowym był

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Sukcesja w firmie rodzinnej Firma rodzinna to coś więcej niż miejsce

Bardziej szczegółowo

Częstochowa. miasto energetycznie świadome

Częstochowa. miasto energetycznie świadome Częstochowa miasto energetycznie świadome URZĄD D MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail: info@czestochowa.um.gov.pl BOŻENA HERBUŚ INŻYNIER

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna Rynek Dnia Bieżącego linia biznesowa energia elektryczna TGE kim jesteśmy? Nowy rynek na TGE - Rynek Dnia Bieżącego I slide 2 Pełna liberalizacja rynku energii elektrycznej - przed którą nie ma w Polsce

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc sierpień 2014. 11 września 2014

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc sierpień 2014. 11 września 2014 za miesiąc sierpień 2014 3 11 września 2014 RAPORT MIESIĘCZNY ZA SIERPIEŃ 2014 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008

Bardziej szczegółowo

Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju

Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju NewConnect to rynek akcji Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Firma Fast Finance S.A. 1

Firma Fast Finance S.A. 1 Firma Fast Finance S.A. 1 PEWNY ZYSK NA NIEPEWNE CZASY Fast Finance S.A. Spółka publiczna notowana na NewConnect Prezentuje jeden z najwyższych współczynników rentowności operacyjnej spośród wszystkich

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

GLOBAL MANAGEMENT CHALLENGE Poland 2013 14. polska edycja

GLOBAL MANAGEMENT CHALLENGE Poland 2013 14. polska edycja GLOBAL MANAGEMENT CHALLENGE Poland 2013 14. polska edycja NOWY SYMULATOR! Rozbudowany zakres decyzyjny! T h e W o r l d s L a r g e s t S t r a t e g y a n d M a n a g e m e n t C o m p e t i t i o n GLOBAL

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r.

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r. Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014 14 maja 2014 r. Kluczowe osiągnięcia i zdarzenia Marek Woszczyk Prezes Zarządu 2 Dobre wyniki PGE osiągnięte na wymagającym rynku Wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Ceny energii elektrycznej

Ceny energii elektrycznej 01-kwi 11-kwi 21-kwi 01-maj 11-maj 21-maj 1 mar 16 mar 31 mar 15 kwi 30 kwi 15 maj Ceny energii elektrycznej 220 zł/mwh Dzienne ceny SPOT w latach 2012-2013 2012 Avg m-c 2012 2013 Avg m-c 2013 190 185

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

VI Turniej Orlika o Puchar Premiera RP

VI Turniej Orlika o Puchar Premiera RP Informator dla Animatorów /ów turniejów eliminacyjnych na Orlikach VI Turniej Orlika o Puchar Premiera RP I. O TURNIEJU 1. em turnieju, na zlecenie, jest Szkolny Związek Sportowy. Partnerami turnieju są

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Źródło: http://www.msw.gov.pl Wygenerowano: Niedziela, 20 września 2015, 09:26 Strona znajduje się w archiwum. Czwartek, 06 listopada 2008 Zadzwoń pod 116 111 - konferencja prasowa inaugurująca bezpłatny

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY Marka S.A. KWIECIEŃ 2013 r.

RAPORT MIESIĘCZNY Marka S.A. KWIECIEŃ 2013 r. RAPORT MIESIĘCZNY Marka S.A. KWIECIEŃ 2013 r. Białystok, 13 maj 2013 r. 1 z 6 Spis treści: 1. Informacje na temat wystąpienia tendencji i zdarzeń w otoczeniu rynkowym Spółki, które w jej ocenie mogą mieć

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz prezentacji Programu Poznaj Dobrą Żywność na targach Poznań 9-11 października 2009 W dniach 9-11 października 2009 w Poznaniu odbyły się Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY HM INWEST S.A. ZA ROK OBROTOWY 2013

RAPORT ROCZNY HM INWEST S.A. ZA ROK OBROTOWY 2013 RAPORT ROCZNY HM INWEST S.A. ZA ROK OBROTOWY 2013 SPIS TREŚCI 1. Pismo Prezesa Zarządu HM Inwest S.A. 2. Wybrane dane finansowe za rok 2013 3. Roczne sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2013 31.12.2013

Bardziej szczegółowo

Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005

Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005 Podstawowe dane statystyczne dotyczące roku 2005 1 WIG20 na koniec roku 2654,95 1960,57 35,4% 2 WIG na koniec roku 35600,79 26636,19 33,7% 3 MIDWIG na koniec roku 2207,74 1730,1 27,6% 4 TechWIG na koniec

Bardziej szczegółowo

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r

RYNEK FOTOWOLTAICZNY. W Polsce. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Kwiecień, 2013r 2013 RYNEK FOTOWOLTAICZNY W Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa Kwiecień, 2013r STRONA 2 2013 IEO RAPORT Rynek Fotowoltaiczny w Polsce Podsumowanie roku 2012 Edycja PIERWSZA raportu Autorzy

Bardziej szczegółowo

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ?

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? Emisja z prawem poboru Emisja z prawem poboru może mieć miejsce, gdy spółka potrzebuje dodatkowych środków finansowych i w związku z tym podejmuje decyzję o podwyższeniu

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc styczeń 2015. 13 lutego 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc styczeń 2015. 13 lutego 2015 za miesiąc styczeń 2015 3 13 lutego 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA STYCZEŃ 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne POWIAT LIMANOWSKI Patronat Honorowy: Minister Skarbu Państwa Andrzej Czerwiński Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Regulamin XI edycji konkursu w ramach Limanowskiej Gali Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc czerwiec 2014

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc czerwiec 2014 RAPORT MIESIĘCZNY za miesiąc czerwiec 2014 14 lipca 2014 3 RAPORT MIESIĘCZNY ZA CZERWIEC 2014 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały

Bardziej szczegółowo

Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego

Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego Warszawa, 06.07.2016 r. Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego Energia elektryczna Informacja prasowa Całkowity wolumen wszystkich transakcji

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY CZERWIEC 2014 r.

RAPORT MIESIĘCZNY CZERWIEC 2014 r. RAPORT MIESIĘCZNY CZERWIEC 2014 r. Zarząd Spółki Presto S.A. z siedzibą w Warszawie, działając w oparciu o pkt. 16 Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 293/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020

Strategia GK Energetyka na lata 2015-2020 Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zachęcam do lektury, Adam Witek Prezes Zarządu GK Energetyka sp. z o.o. 2 Cele strategiczne Podstawowe oczekiwania wobec GK Energetyka

Bardziej szczegółowo

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy.

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy. Odbyła się konferencja tematyczna pn. Instalacje OŹE, gaz łupkowy, stopień wodny oraz LPG i LNG w transporcie publicznym w województwie kujawsko-pomorskim Perspektywy wykorzystywania w naszym województwie

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

Rynek kolektorów słonecznych w Polsce

Rynek kolektorów słonecznych w Polsce 2013 Rynek kolektorów słonecznych w Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa Czerwiec, 2013r. Raport - Rynek kolektorów słonecznych w Polsce Raport przygotowany przez Zespół Energetyki Słonecznej

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne POWIAT LIMANOWSKI Patronat Honorowy: Wicepremier Minister Gospodarki Janusz Piechociński Senator RP Stanisław Hodorowicz Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Regulamin konkursu w ramach Gali

Bardziej szczegółowo

Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu

Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu Warszawa, 5 lutego 2015 r. Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu Informacja prasowa Całkowity wolumen transakcji zawartych w 2014 roku, na

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

VII Polsko-Hiszpańskie Forum Energii Odnawialnej 17-18 października 2013, Warszawa, Lublin

VII Polsko-Hiszpańskie Forum Energii Odnawialnej 17-18 października 2013, Warszawa, Lublin Stowarzyszenie Energii Odnawialnej oraz Polsko-Hiszpańska Izba Gospodarcza zapraszają na: VII Polsko-Hiszpańskie Forum Energii Odnawialnej 17-18 października 2013, Warszawa, Lublin Wydarzenie to wpisuje

Bardziej szczegółowo

Forum Technologii w Energetyce Spalanie Biomasy

Forum Technologii w Energetyce Spalanie Biomasy . Bieżące problemy z dokumentowaniem pochodzenia biomasy leśnej. Opóźnienia w wydawaniu ŚP. 2014.10.16 Filary w zakresie rozwoju OZE Dlaczego można było postawić na produkcję biomasy i na produkcję energii

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

J.W. Construction debiutuje na giełdzie

J.W. Construction debiutuje na giełdzie Warszawa, 4 czerwca 2007 r. INFORMACJA PRASOWA J.W. Construction debiutuje na giełdzie 4 czerwca 2007 spółka J. W. Construction Holding S.A zadebiutowała na rynku podstawowym Giełdy. Do obrotu giełdowego

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

PRZEWIDYWANE NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA GOSPODARCZE 28 III - 30 IV

PRZEWIDYWANE NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA GOSPODARCZE 28 III - 30 IV PRZEWIDYWANE NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA GOSPODARCZE 28 III - 30 IV..,WWW.FINANSE.WP.PL ( 00:00:00) finanse.wp.pl/kat,7069,title,przewidywane-najwazniejsze-wydarzenia-gospodarcze-28-iii-30- IV,wid,14368340,wiadomosc.html

Bardziej szczegółowo

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010 Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków Kraków, 14 stycznia 2010 3 Ciepło sieciowe z kogeneracji Efektywny energetycznie produkt spełniający oczekiwania klientów 4 Ekoplus Sp. z o.o. Naszym

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Rynek świadectw pochodzenia energii

Rynek energii. Rynek świadectw pochodzenia energii 10 Rynek energii Rynek świadectw pochodzenia energii CO TAKIEGO PAKIET ENERGETYCZNO- KLIMATYCZNY UE? 3x20 do 2020 Cele pakietu do 2020 r. Obniżenie emisji gazów cieplarnianych, w tym CO 2 o co najmniej

Bardziej szczegółowo

Najgorzej wypadły natomiast województwa: podlaskie i warmińsko-mazurskie (po 36 proc.), śląskie (34 proc.) oraz wielkopolskie (32 proc.).

Najgorzej wypadły natomiast województwa: podlaskie i warmińsko-mazurskie (po 36 proc.), śląskie (34 proc.) oraz wielkopolskie (32 proc.). KOMUNIKAT PRASOWY Warszawa, 5 listopada 2014 r. Najwięcej aut z prawidłowym ciśnieniem w województwie opolskim najgorzej w Wielkopolskiem Ciśnienie pod kontrolą 61 proc. samochodów w Polsce ma nieprawidłowe

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH. Zaawansowane technologie pozyskiwania energii. Warszawa, 1 grudnia 2011 r.

STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH. Zaawansowane technologie pozyskiwania energii. Warszawa, 1 grudnia 2011 r. STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH Zaawansowane technologie pozyskiwania energii Warszawa, 1 grudnia 2011 r. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.)

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.) Załącznik do Uchwały Nr 893/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 8 sierpnia 2013 r. Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia

Bardziej szczegółowo