#53. Eternal Youth a Little Closer? Wieczna młodość o. 2B News. Wiadomości 2B. Kop do zwyciestwa! Dig for Victory!

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "#53. Eternal Youth a Little Closer? Wieczna młodość o. 2B News. Wiadomości 2B. Kop do zwyciestwa! Dig for Victory!"

Transkrypt

1 c z a s o p i s m o b e z p ł a t n e #53 / f r e e WRZESIEŃ PAŹDZIERNIK / SEPEMBER-OCTOBER Paszport, pieniążek, aparat i niewiele więcej! s.6 Wiadomości 2B s.4 Kop do zwyciestwa! s.10 Wieczna młodość o krok bliżej? s.8 GŁÓWNY SPONSOR NUMERU / THIS ISSUE SPONSOR: m a g a z i n e 2011 Passport, money, camera and... not much more! p.7 2B News p.5 Dig for Victory! p.11 Eternal Youth a Little Closer? p.9

2 Advertise with us! Prices start at 30 Wygraj kolację dla dwóch osób! Podaj nazwy pięciu miast, w których są nasze sklepy Małgosia s i European Foods. Wyślij maila na adres aby mieć możliwość wygrania kolacji dla dwóch osób w Restauracji Gospoda w Newcastle. Informacji o lokalizacji naszych sklepów można szukać na naszym blogu lub na facebooku Polskie Sklepy. Odpowiedzi można przesyłać do 25 października. Zapraszamy do udziału w konkursie! Win a dinner for two! Name the five towns/cities where our shops are located. us for a chance to win a dinner for two at Gospoda Restaurant in Newcastle. You can find the information on our blog and on facebook page Polskie Sklepy. Competition is open till 25th October.

3 REDAKTOR NACZELNY / EDITOR : Danka Kudłacik REDAKTOR INTERNETU / INTERNET EDITOR: Joanna Lompart-Chlaściak OPRACOWANIE GRAFICZNE / GRAPHIC DESIGN : A.Kropiwnicka ZESPÓŁ REDAKCYJNY / EDITORIAL TEAM : Joanna Lompart-Chlaściak, Anna Fraszczyk, Grażyna Winniczuk, Kasia Makarewicz, Rachel Clements, Piotr Surmaczyński, WSPÓŁPRACA: Emilia Łapińska, Agnieszka Maciejewska, Arek Alberciak, Anna Kajut, Barbara Garrick, Agata Mertyn, Peter Walecki, Chris Morrison DYSTRYBUCJA / DISTRIBUTION : Szymon Wierzchowski, Radek Florczak, Anna Retkowska, Michał Chantkowski KOREKTA POLSKA / POLISH PROOFREADING : Ewelina Rolka KOREKTA ANGIELSKA / ENGLISH PROOFREADING : Rachel Clements, Kasia Makarewicz, Peter Walecki FOTOGRAFOWIE / PHOTOGRAPHS : Piotr Wiktorski, Andrzej Czas ZDJECIE Z OKLADKI / COVER PHOTO: Z albumu dr K. Rygiel/Photo courtesy of Dr K. Rygiel WYDAWCA / PUBLISHER: NEPCO CIC KONTAKT Z REDAKCJĄ / CONTACT US : Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam, jednocześnie zastrzegając sobie prawo do skracania i redagowania materiałów. Przedruk wyłącznie za zgodą wydawcy. WE ACCEPT NO RESPONSIBILLITY FOR THE CONTENT OF ADVERTISING MATERIAL The written and visual contents of this magazine are protected by copyright. You may not reproduce our articles online or in print without first obtaining written permission. WIĘCEJ INFORMACJI: JESTEŚMY NA FACEBOOKU: "2B North East" SZUKAJ NAS NA NASZEJ KLASIE: 2B or not to 2B? 2B! Trzymacie w ręku kolejny, już 53., numer Waszego magazynu 2B. Od prawie pięciu lat wydajemy magazyn o Was i dla Was. Jak zawsze zapraszamy do czynnego uczestnictwa w tym projekcie społecznym! Jeżeli jesteś zainteresowany pisaniem, fotografowaniem, tłumaczeniem czy pomocą w dystrybucji, napisz do nas: Poniżej w wydaniu wrześniowopaździernikowym będziecie mogli przeczytać m.in. o pani Karolinie Rygiel, polskim naukowcu w Newcastle, szukającym recepty na wieczną młodość. Artykuł jest efektem współpracy, jaką nawiązaliśmy z Newcastle Science City. Piszemy także o miłości do ogrodnictwa i o tym, jak starać się o działki. Za zaledwie 15 funtów rocznie można dokopać się prawdziwej satysfakcji. Echa przewakacyjnego festiwalu kultury polskiej Made in Poland można dostrzec w tekście Co z tą Poezją?. Próbujemy w nim odpowiedzieć na pytanie, czy w dzisiejszej rzeczywistości jest miejsce na poezję? Chociaż wakacje się skończyły, to nie znaczy, że skończył się sezon na podróże. To właśnie teraz w wielu rejonach świata ceny spadają i można delektować się pięknymi miejscami bez towarzystwa tłumów. Warto jednak się właściwie przygotować. Zapraszamy do lektury! Danka Kudłacik i redakcja Magazynu Społecznego dla Polonii 2B *Nazwa 2B (czyt. tu bi), Magazynu dla Polaków w North East, pochodzi z popularnego cytatu Szekspira Być albo nie być...? Oto jest pytanie. Wybieramy: Być! W NUMERZE: WIADOMOSCI 2B...4 Podróżuj, śnij, odkrywaj...6 Wieczna młodość o krok bliżej?...8 Kop do zwyciestwa!...10 Pasja odkryta po latach...12 Bruksela via London...14 Pod jednym dachem z Polakiem...16 Co z tą Poezją?...18 Sprawozdanie z Międzynarodowego Sympozjum Artystycznego...19 POLSKIE AKCENTY...20 Vivat Vasa! B or not to 2B? 2B! You are holding in your hands the 53rd issue of 2B magazine. For almost five years we have enjoyed publishing it for you and about you. We are always looking for other volunteers to contribute to this community magazine. If you are interested in writing, taking photos, translating or helping with deliveries, please get in touch with us at: uk In this September-October issue you can read about a Polish scientist in Newcastle, Dr Karolina Rygiel, who is looking for a recipe for eternal youth. The article is a result of the co-operation with Newcastle Science City that we recently established. We write about the love of gardening and how you can apply for an allotment. Allotments are surprisingly cheap and you can dig your way to satisfaction! Echoes of the Polish culture festival, Made in Poland, can be noticed in What is with this Poetry? We try to find an answer to the question of whether there is space for poetry in everyday life. Although holidays are gone, the travelling season last for a whole year. In many places around the world the prices are getting smaller and you can enjoy the beautiful places without the company of crowds. It s worth of spending some time on preparation though. Enjoy reading! Danka Kudlacik and Polish Community Magazine 2B Team *The name of the magazine comes from Shakespeare s popular quote: To be or not to be, that is the question. For the Polish Community in the North-East we choose: to be! IN THIS ISSUE: 2B NEWS...5 Explore. Dream. Discover...7 Eternal Youth a Little Closer?...9 Dig for Victory...11 A passion discovered after years...13 Brussels via London...15 Living with the Poles Fancy joining us? Write to: We are on facebook : 2B North East g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

4 4 WIADOMOŚCI 2B Peja/Slums Attack w Newcastle Zapraszamy wszystkich fanów hip-hopu (i nie tylko!) na koncert Pei do renomowanego klubu w centrum Newcastle - World HQ. Koncert odbędzie się 28 października 2011 r. o godz. 19:00 w ramach europejskiej trasy koncertowej RE- TURN TOUR, związanej z ukazaniem się ostatniej płyty zespołu Slums Attack. Magazyn 2B jest patronem medialnym tego wydarzenia. Biuro karier ICOSu Już od piątku 28 września ICOS prowadzi Biuro Karier dla mieszkańców Sunderland. Regularne spotkania mają zachęcić bezrobotnych do szkoleń, zdobywania doświadczenia i aktywnego poszukiwania pracy. Można będzie skorzystać z pomocy profesjonalistów, a dzieci zostawić pod dobrą opieką. Więcej szczegółów na naszej stronie: Trwają zapisy do Szkoły Polskiej Polska Szkoła Sobotnia w Newcastle prowadzi zajęcia dla dzieci w wieku od 5 do 18 roku życia. Program obejmuje zajęcia z języka polskiego, historii i geografii i jest zgodny z podstawą programową MEN. Lekcje odbywają się w każdą sobotę szkolną w St. Mary s Comprehensive, Benton Park Road, South Gosforth, NE7 7PE. Zgłoszenia przyjmowane są pod adresem: Więcej informacji na naszej stronie: Pilot projektu W Internet jest miejscem, w którym najczęściej szukamy wszelkich niezbędnych informacji. W związku z tym przygotowaliśmy podstronę na na której znajdą się niezbędne dane z regionu. Wypełnij 3-minutową ankietę i wygraj bon na zakupy! Porządek nabożeństw Już od pewnego czasu niedzielne msze w języku polskim w parafii w Newcastle odbywają się o godz w kościele St. Michael, Westmorland Road, Elswick, Newcastle upon Tyne, NE4 7RE. Pozostałe msze są w soboty o godz oraz w niedziele o godz w kaplicy 2 Mapple Terrace, Newcastle upon Tyne, NE4 7SF. Polskie smyki w Gateshead Regularne spotkania dla polskich dzieci w Gateshead trwają. W imieniu pani Marzeny Soroki zapraszamy wszystkich zainteresowanych do Deckham Children s Centre w soboty na 2 godziny pełne wrażeń. Więcej szczegółów: Zapraszamy do wzięcia udziału w konkursie plastycznym Fundacja Młodej Polonii oraz organizacja Pegaz zachęcają dzieci i młodzież do udziału w Konkursie Plastycznym Sport w wyobraźni - Londyn Szczegóły na stronie Pegaza: Polska ekspozycja w Muzeum RAF-u Jak donosi portal dla mieszkańców Consett w muzeum brytyjskiego lotnictwa w Hendon otwarto w środę multimedialną wystawę Towarzysze broni, dokumentującą udział Polaków, Czechów i Słowaków w bitwie powietrznej o Wielką Brytanię. Więcej o wystawie: Bitwa Warszawska w angielskich kinach Film Jerzego Hoffmana 1920 Bitwa Warszawska w 3D w październiku trafi na angielskie ekrany. Po więcej szczegółów zapraszamy na portal Polskiej Chaty: 2B #

5 2B NEWS 5 ICOS s Career Office On Friday, 28th of September, ICOS began their Career Office drop-in centre for the residents of Sunderland. Regular meetings are to encourage unemployed people into training, getting work experience and active job searching. Whoever comes will have the opportunity to speak to professionals who can help. A children s crèche will be available. More details on our website: Polish Saturday School! The Polish Saturday School in Newcastle offers classes for children aged 5 to 18 in the following subjects: Polish language, history and geography. The school implements the curriculum of the Polish National Education Ministry. Classes are held every Saturday in St. Mary s Comprehensive, Benton Park Road, South Gosforth, NE7 7PE. The school accepts applications by More details about the school: nepco.org.uk Pilot project W Most of us look for answers to our questions on the internet, therefore we have prepared a pop-up on nepco.org.uk that contains the most useful websites from the region. Click on the W banner on the 2B homepage and fill out the 3-minute survey and you could win a shopping voucher. A Special Polish Hip Hop Gig featuring Slums Attack Friday 28th October: 7pm - 11pm downstairs live show World Head Quarters host a live show from the most famous Polish Hip-Hop act - Slums Attack. The frontman of this band is called Peja & is one of Poland s most popular & famous rappers. Peja was the recipient of the Fryderyk prize in Also in 2001 he starred in a movie Blokersi. Afterwards he was featured in The New York Times and The Source. Slums Attack have recorded over 20 albums, some going gold & even some platinum status in terms of sales. Their last album called Reedukacja gained Gold Album status 5 days before it even came out on pre orders & is now platinum. So you get the picture, this is a major international act stopping off in WHQ as part of their World Tour. Slums Attack have played with many artists all around the world & shared stages with rappers as ONYX, ICE-T & JERU THE DAMAJA. If you re even just vaguely interested in rap music you definitely should come to World HQ on at 7pm to check out one of the best hip-hop band in Eastern Europe. Battle of Warsaw in British cinemas Jerzy Hoffman s film The Battle of Warsaw 1920 in 3D will be screened in English cinemas in October. For more details go to: Polish exhibition at the RAF Museum As reported by the website for the Polish residents of Consett, a multimedia exhibition Comrades in arms was opened in the RAF Museum in Hendon, in north London. It documents the participation of Poles, Czechs and Slovaks in the Battle of Britain. More about the exhibition: Polish Mass For some time now Polish Masses have been held on Sundays at 9.30am in The Church of St. Michael, Westmorland Road, Elswick, Newcastle upon Tyne, NE4 7RE. Other Masses are on Saturdays at 6pm and on Sundays at 6pm in the Polish Chapel at 2 Mapple Terrace, Newcastle upon Tyne, NE4 7SF. Polish children in Gateshead Regular meetings for Polish children in Gateshead keep going! On behalf of Mrs. Marzena Soroka we invite all interested parents and children to Deckham Children s Centre on Saturday for 2 hours full of adventures. More details: Art Competition Young Polonia Foundation and Pegasus organisation encourage children and young people to participate in an art competition, Sports in the Imagination - London Details at org.uk Health and Fitness work program with ICOS We would like to invite you to the Fitness Classes with ICOS that take place on 30 Tatham Street, Sunderland, SR1 2QD (Bangladesh Centre). We started on the 14/09/2011 at September: 05/10/11 walking 12/10/11 fitness (talk 30 min health issues) 19/10/11 gym 26/10/11 fitness (talk 30 min health issues) November 02/11/11 tennis 09/11/11 fitness (talk 30 min health issues) 16/11/11 gym 23/11/11 fitness (talk 30 min health issues) 30/11/11 cycling December 07/12/11 fitness (talk 30 min health issues) 14/12/11 gym 21/12/11 fitness (talk 30 min health issues) Nordic walking Cycling (outdoor or indoor) Aquatic centre gym sessions Fitness sessions include: aerobics, dance aerobics (zumba style), boxercise, circuits, legs, bums and tums, pilates, body conditioning, seated aerobics, gentle aerobics and toning. Boxercise fitness session using boxing gloves and pads. You will punch and perform other toning exercises. Circuits A circuit or circle of different exercises which you will perform one at a time. Pilates stretching and toning exercises which are relaxing Body conditioning toning exercises for the whole body. g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

6 6 Podróżuj, śnij, odkrywaj... Paszport, pieniążek, aparat i niewiele więcej! Po przerwie wakacyjnej praktycznych porad podróżniczych ciąg dalszy Mam nadzieję, że tego lata wielu z was odbyło mniejsze lub większe, ale zawsze niezapomniane wyprawy. Osobiście spędziłam kilka tygodni przemierzając południowo-wschodnią Azję i uwierzcie mi, porządne przygotowanie przed wyjazdem, o którym pisałam w poprzednim artykule, naprawdę potrafi oszczędzić wielu niepotrzebnych trosk. Nie obyło się oczywiście bez kilku niespodzianek, jednakże były one raczej rodzajem lekcji na przyszłość niż poważnymi kłopotami. Zachęcam do podróżowania jesienią, kiedy to przyroda eksploduje barwami, temperatury w wielu rejonach świata nie są już tak wysokie i dokuczliwe, jest mniej tłoczno, a w związku z tym i ceny niższe. Ale właściwie to jak zaplanować koszt wyprawy? Budżet Gdy tylko w naszej głowie pojawi się pomysł na wycieczkę, proponuję jak najszybciej otworzyć dodatkowe konto oszczędnościowe, ewentualnie kupić skarbonkę. Ilość niezbędnych funduszy zależeć będzie od tego, na jak długo wyjeżdżamy, jaki typ podroży mamy na celu (backpacking, sporty ekstremalne, kurs nurkowania, gotowania itp.) i, oczywiście, w jaki rejon świata się wybieramy (np. Indie będą o wiele tańsze od Australii). W oszacowaniu 24-godzinowego budżetu bardzo pomocna jest strona: Pod zakładką Travelling Costs wystarczy wybrać interesująca nas część świata i walutę, aby szybko zorientować się w przybliżonej średniej wartości wydatków dobowych na osobę. Dodatkowo trzeba będzie doliczyć koszty przed wyjazdem, czyli bilety, szczepienia, ubezpieczenia, leki, ekwipunek itp. oraz koszty pokrywające czynsz, rachunki i wszelkiego rodzaju opłaty w czasie naszej nieobecności. Podczas podroży nietrudno o nieprzewidziane koszty w tej sytuacji dobrze jest mieć łatwy dostęp do dodatkowych środków. Środki płatnicze Oczywiście gotówka, jednak nie przesadzałabym z jej nadmiarem. Najlepiej tyle, ile pokrywa nasze ubezpieczenie. Dolary amerykańskie i funty brytyjskie są mile widziane w każdym zakątku świata. Euro może być czasem kłopotliwe. Zawsze miej przy sobie odrobinę waluty danego kraju w momencie przyjazdu, niezbędną, by zapłacić na przykład za transport do hotelu. Zamiast gotówki lepiej jest zabrać karty debetowe i kredytowe. Koniecznie sprawdź termin ich ważności i ilość dostępnych środków. Poinformuj bank, kiedy i gdzie wyjeżdżasz oraz upewnij się, że nie będzie żadnych trudności w korzystaniu z kart. Pamiętaj, że nie wszędzie będzie można zapłacić kartą, a więc rozsądnie będzie mieć kilkudniowy zapas gotówki, jeżeli akurat nie jesteśmy w dużym mieście. Czeki podróżne osobiście uważam za kłopotliwe i niepraktyczne. 2B # Czego w plecak nie pakować? Pakując się w podróż należy pamiętać, że im więcej rzeczy wartościowych zabierzemy, tym bardziej będziemy się martwić, a to chyba ostatnie, czego byśmy chcieli na wakacjach. Uwierzcie mi, przez kilka tygodni, nawet miesięcy, można spokojnie przeżyć bez ulubionej drogiej biżuterii, kreacji, laptopa, ipoda, ipada, itp. A kto nie potrafi żyć bez luksusu i wygody niech lepiej zostanie w domu. Upewnijcie się, że posiadacie to, bez czego podróż będzie trudna, a czasem wręcz niemożliwa, a więc: paszport, środki płatnicze, wizy, bilety, niezbędne dokumenty, numer polisy, numery kontaktowe, leki (ewentualnie recepty), apteczkę. O ile to możliwe, ograniczcie się do jednego przewodnika. Jeżeli zamierzacie zwiedzać kilka krajów, kupcie ten, który obejmuje jak najszerzej interesujący nas obszar, a ewentualnie braki uzupełnijcie notatkami i kopiami map. Te najbardziej popularne przewodniki są za granicą dostępne wszędzie tam, gdzie pojawiają się turyści (często dużo taniej niż a Anglii), a więc nie zabierajcie zapasów zważywszy na to, ile książki ważą. Nie zapomnijcie aparatu fotograficznego, bo inspiracji będzie wiele, kilku kart pamięci, baterii, ładowarki, adaptera. We wspomnianej w poprzednim artykule check-liście, jest bardzo trafna porada, aby zostawić w domu połowę ubrań, które chcielibyśmy zabrać przejdź do zakładki Travel advice, znajdź Gap year, potem Gap year check list). To samo powiedziałabym również o kosmetykach. Jeżeli coś się zużyje lub czegoś nie weźmiemy, bez problemu kupimy po drodze. Jedyne, z czym możemy mieć kłopot, to zakup wygodnych butów, a więc zapakujcie przynajmniej 2 pary. Ogólnie chodzi o to, aby było lekko. Jednak ten plecak będziemy musieli dźwigać sami i bezstresowo. Bon voyage, Emilia Łapińska Porada: Zabierz ze sobą w podróż stare ubrania, buty, itd., coś, co będzie można łatwo wyrzucić w przypadku, gdy potrzebować będziemy więcej wolnego miejsca na pamiątki. Fot: Emilia Łapińska

7 7 Explore. Dream. Discover... Passport, money, camera and... not much more! After the summer break practical travel tips continue... I hope that this summer many of you have enjoyed short or longer, but always memorable trips. Personally, I spent a few weeks traversing south-east Asia and believe me, good preparation before departure, about which I wrote in the previous article, really did save many unnecessary worries during the trip, though of course there were a few surprises on the way. However, they were a good lesson for the future, rather than serious troubles. I encourage you to travel in the autumn, when nature explodes with colours, temperatures in many parts of the world are not so high anymore, it is less crowded, and therefore much cheaper. But first, how to estimate the cost of our journey? Budget Payment methods Cash, obviously, but I would not take too much, no more than is covered by your travel insurance. U.S. dollars and British pounds are welcome anywhere in the world, but Euros can sometimes be tricky. Always have with you some change in the local currency at the time of arrival, necessary for example, to pay for transport to the accommodation. Instead of taking a lot of cash, it is better to take debit and / or credit cards. Make sure to check their validity, expiry dates and available cash. Inform your bank prior to going abroad about when and where you are going to and also check that there will not be any difficulties in using the cards. Remember that it may not be possible to pay everywhere with a card, therefore it would be wise to have a few days cash reserve, in case you go to visit smaller towns and villages. Personally, I find Traveller s Cheques confusing and impractical. g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - What not to pack in a backpack? In general, while packing on a trip, please remember that the more valuables we are taking, the more worried we become, and I am sure it is probably the last thing that we would want on a holiday. Trust me; for a few weeks, even months, you can easily survive without your favourite expensive jewellery, clothes, laptop, ipod, ipad, etc. If you cannot live without the luxury and comfort, perhaps you d better stay at home? Make sure that you HAVE packed all essentials, things without which the journey will be difficult and sometimes even impossible. Passport, money, debit and credit cards, visas, tickets, necessary documents, policy number, contact numbers, medication (or prescription), and first aid kit can all be critically important. As far as possible take only one guide book. If you are planning to visit a number of countries buy one that covers most of the area, and fill any possible gaps with notes and copies of the maps. The most popular guidebooks abroad are available wherever there are tourists (often a lot cheaper than in England), so it is unnecessary to carry them all, considering how heavy books can be. Do not forget your camera, because it will be a lot of inspiration, and take several memory cards, battery, charger and adapter. In my previous article, I mentioned that I found great advice to leave at E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a home half of the clothes that I intended to take (go to Travel advice, find the Gap year and then Gap year check list ). The same could also be said about cosmetics. If anything wears out, or we forget to pack, there won t be any problem at all to buy it on the road. The only hassle we might have is to buy comfortable shoes, therefore take with you at least two pairs. Overall, it is all about travelling light, and without stress and worries, because nobody will carry our bags instead of us. Bon voyage, Emilia Łapińska Packing tip: Take with you old clothes, shoes, etc., something what you could easily throw away in case if you might need more space for the souvenirs. - t h i s i s s u e s s p o n s o r Fot: Emilia Łapińska As soon as you have decided to make any trip, I suggest you open an additional savings account (or buy a piggybank!) as quickly as possible. The amount of necessary money will depend on how long we are going for, the type of journey (backpacking, extreme sports, diving course, cooking course, etc.) and, of course our destination, e.g. India is likely to be a very much cheaper option compared to Australia. To briefly estimate a daily budget, some of you might find it helpful to look at webpage: Under the link: Travelling Costs just select the place of your interest and the currency to quickly find out the approximate average budget per day per person. In addition, you will need to add the cost of travel, and pre-travel expenses such as vaccinations, insurance, medications, equipment, etc. Don t forget; you will also need to cover the costs of rent or mortgage, bills and charges of any kind during your absence. During the journey it is not difficult to have unexpected spending, so please ensure you have easy access to additional funds.

8 8 T E M A T N U M E R U Wieczna młodość o krok bliżej? Newcastle bez wątpienia zyskało już międzynarodową sławę imprezowego miasta. Dużo istotniejszy jest jednak fakt, że w 2005 r. zostało uznane za miasto nauki jako jedno z sześciu na terenie Wielkiej Brytanii. Newcastle zawdzięcza to wyróżnienie światowym standardom prac badawczych przeprowadzanych przez uczelnie miasta; potencjał bazy rozwoju nauki w Newcastle został rozpoznany i doceniony. Na szczególnie wysokim poziomie znajdują się w Newcastle trzy gałęzie nauk. W medycynie są to procesy starzenia, komórki macierzyste i medycyna degeneratywna, natomiast w ekologii - teorie zrównoważonego rozwoju. Doskonała baza badawcza oraz możliwości kariery naukowej przyciągają do Newcastle specjalistów ze wszystkich zakątków świata. Rozmawialiśmy z jedną z takich osób, dr Karoliną Rygiel, która pracuje w Centrum Badań Witalności i Starzenia się Mózgu, będącym częścią Instytutu Badań Zdrowia i Procesów Starzenia na Uniwersytecie w Newcastle. Gdy nie tak znów wiele lat temu pani Karolina była małą dziewczynką z Krosna, jej marzenia o przyszłości były dość proste: zostać tancerką albo malarką. Jednak bardzo wcześnie zainteresowała się biologią. Być może kariera naukowa była jej przeznaczona, bo i wśród najbliższych krewnych było kilku lekarzy. Studia magisterskie ukończyła w 2003 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim, zaraz potem trafiła do dużej firmy farmaceutycznej. Ambicja pchała ją jednak dalej i w 2005 r. pani Karolina rozpoczęła studia doktoranckie z biologii molekularnej na Uniwersytecie Newcastle. Od dwóch lat pracuje na obecnym stanowisku. Pani praca wydaje się niezwykle skomplikowana. Proszę wyjaśnić, czym się Pani tutaj zajmuje? Badam problem znany jako sarcopenia lub inaczej utrata mięśni. Jest to postępujące schorzenie, które dotyka większości starzejącej się populacji. W jego wyniku może dojść do utraty nawet 40% masy mięśniowej między 20. a 80. rokiem życia. Jak łatwo sobie wyobrazić, może to mieć ogromny wpływ na jakość życia osób starszych. Zajmuję się badaniem mechanizmów odpowiedzialnych za ten proces oraz poszukiwaniem metod terapeutycznych: sposobu na zwolnienie, zatrzymanie może nawet odwrócenie tego procesu. Dlaczego badania w tej dziedzinie są tak istotne? Żyjemy coraz dłużej, spodziewamy się, że dożyjemy sędziwej starości. Jeśli moje badania przyczynią się do poprawy jakości życia osób starszych, będzie to miało ogromne znaczenie dla milionów ludzi na całym świecie. Jak możemy teraz próbować przeciwdziałać procesom starzenia, może Pani coś doradzić? Tak dużo ćwiczyć! Jeśli ktoś chciałby iść w ślady Pani kariery naukowej, to co ma zrobić? Podstawą są solidne studia nie ma drogi na skróty! Większość brytyjskich uczelni będzie wymagać zdanej matury z trzech odpowiednich przedmiotów. Na pewno będzie to chemia i biologia oraz jeden przedmiot pokrewny. Bardzo ważna jest również matematyka. Wybór konkretnego kierunku studiów będzie zależał od indywidualnych zainteresowan i aspiracji, może to być biologia molekularna czy biochemia. Po uzyskaniu licencjatu można zawęzić specjalizację na studiach magisterskich, a potem dalej na doktoranckich. A więc jesteśmy uzbrojeni w odpowiednie wykształcenie. O czym jeszcze powinien wiedzieć potencjalny badacz? Musi być przygotowany na ciągłe poszerzanie wiedzy. Niemal codziennie publikowane są nowe artykuły naukowe, wyniki badań. Wiele z nich może być istotne dla pracy innych naukowców. Wszystko to trzeba przeczytać i zrozumieć. Bardzo pomocne w pracy naukowej są też niektóre cechy indywidualne, jak na przykład zwinne dłonie, jako że w labolatorium często ma się do czynienia z malutkimi przedmiotami. Niezbędny jest dociekliwy umysł oraz logiczne myślenie, kreatywność i dobra organizacja. A po wyjściu z laboratorium jak spędza Pani wolny czas? No cóż, miłość do tańca nigdy nie minęła, jednak teraz to 2B # tylko sposób na relaks. Dochodziła godzina 8 wieczorem a Pani Karolina nadal była w labolatorium. Musiałem więc zadać pytanie: Dlaczego? Jest 8 wieczorem! Nie jestem rannym ptaszkiem, jednak bardzo lubię to, co robię. Ruchome godziny pracy pozwalają mi zostać dłużej i skończyć to, co zaczęłam danego dnia. Poza tym ciężka praca pozwoli mi więcej osiągnąć, co mam nadzieję odbije się pozytywnie w mojej zawodowej przyszłości. Zostawiamy więc panią Karolinę, aby mogła dokończyć długi dzień pracy. Więcej informacji na temat prac prowadzonych w Centrum Badań Witalności i Starzenia się Mózgu można znaleźć tutaj: Osoby zainteresowane podobnymi studiami lub ścieżką kariery mogą uzyskać maturę z wymaganych przedmiotów w Newcastle College: (kliknąć na Sixth Form College a następnie A Levels ). Uniwersytety Newcastle oraz Northumbri oferują wiele kierunków kształcenia. Więcej o możliwościach pracy naukowej w Newcastle tutaj: Wiele ciekawych informacji o rozwoju nauki w Newcastle oferuje oficjalna strona Newcastle Sience City: Wywiad przeprowadził Peter Walecki. Tłumaczenie z angielskiego: Kasia Makarewicz

9 Eternal Youth a Little Closer? Whilst there is little doubt that Newcastle is known internationally as being a party city, of far greater significance is the fact that in 2005, Newcastle was designated as one of only six Science Cities throughout the UK, in recognition of the world-class research being undertaken by its universities, and the potential of its science industry base. Excellence is perceived in three major themes of science: Ageing and Health, Sustainability, and Stem Cell and Regenerative Medicine, and the opportunities and facilities available locally attract impressive staff from all corners of the world. We spoke to one such person, Dr. Karolina Rygiel who works as a Research Associate at the Centre for Brain Ageing and Vitality, based within the Institute of Ageing and Health at Newcastle University. Not too many years ago, as a small child in Krosno, Poland, her dreams were quite simple: to be a dancer, perhaps an artist. Even before her teenage years, a healthy interest in biology had developed however, perhaps encouraged by the realisation that her future was not likely to be with a paintbrush, or as a ballroom dancer. It seems likely there may also have been at least a little family influence too, as there were already several medical doctors within her immediate family, so perhaps a career in Science was somewhat ordained! A first degree in Krakow was followed by a Masters Degree in the same city in 2003, after which she entered in- dustry, spending a couple of years with Novartis, one of the biggest pharmaceutical companies in the world. Ambition and her own drive for success pushed her onwards, and in 2005 she began PhD studies in Molecular Biology at Newcastle University before ultimately moving on to her current position approximately 2 years ago. 2B:Your work seems extremely complicated. Can you explain what it is that you do here? Dr Karolina Rygiel: In broad terms, I study a problem known as Sarcopenia, or muscle wasting. It is a progressive problem that affects the majority of an ageing population, resulting in a decline in muscle mass of up to 40%, between the ages of 20 and 80 years. Understandably, this severely impacts on the quality of life available to the elderly. What I am trying to do is investigate the mechanisms responsible for this process, and search for therapeutic interventions: ways to slow down, stop or perhaps even reverse the process. 2B:Why do you feel that your branch of research is so important? K.R.: As a population, we are living longer than we used to, and a consequence of this is that not only are people reaching greater ages, they are doing so in higher numbers too. It is generally expected that most people will live well into their senior years, so any research I can do that will ultimately improve the quality of life for them will have a massive effect on millions of people throughout the world. 2B: Is there any advice you could currently give, to perhaps hold off these ageing problems? K.R.:Yes... plenty of exercise! 2B: If someone wanted to follow a similar career path, how could that be achieved? K.R.: The key is appropriate study: there are no shortcuts! Most, if not all, universities will require that they have passes at A level in three different appropriate subjects before they will offer them a place on a course. At A level they should be studying biology and chemistry, and any sympathetic subjects that they may have access to. Mathematics is extremely valuable too. Follow this with a suitable degree: depending upon their ultimate goal, this could be something like Molecular Biology, Biochemistry, etc which in turn could lead to even more specialised study to obtain an appropriate Masters degree, perhaps pushing even further to study for a PhD. 2B: So, armed with a suitable education, what else should a perspective researcher be aware of? K.R.: They should be prepared to learn constantly. Literally almost every day there are new research papers to be read and understood, and information online is constant as scientists around the world progress with their work and publish results: any of it may be relevant to your own work. There are some personal traits and skills that are desirable too. Manual dexterity is a great asset as we are often handling very small or intricate objects within a laboratory setting. An enquiring mind is an absolute necessity, and someone who is logical, creative, and well organised may find the work a little easier. 2B: Away from the laboratory and white lab coat, what are your interests? K.R.: Well, the desire to dance never died altogether, though I should add that now, its for pleasure and fun only! The time was fast approaching 8pm, and Karolina was still in the laboratory: our final question had to be: 2B: Why???... It s 8pm! K.R.: I m not the best of early starters, she confessed, but I enjoy my work, and flexibility allows me to work later until I have completed my tasks for the day. Besides, the harder I work, the more I achieve, and hopefully this will reflect in any future success I may enjoy. With that, we left Karolina to finish her day: Thank You for your time, and giving us an insight into this branch of Ageing research. More information on the work in progress at the Centre for Brain Ageing and Vitality, part of Newcastle Biomedicine, can be found here: For those perhaps interested in studying, or following a similar career path, A level tuition in science-based subjects is available locally at Newcastle College: Follow the links for Sixth Form College, then A Levels A wide variety of Undergraduate and Postgraduate degree course are available locally at Newcastle University, and Northumbria University. More information on research opportunities locally is also available via these links: Newcastle Science City has a very informative website here: Peter Walecki, Katarzyna Makarewicz 9 g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

10 10 Kop do zwyciestwa! Wszyscy wiemy, że Anglicy uwielbiają uprawianie ogrodów. Być może jednak mamy nikłe pojęcie o tym, do jakiego stopnia rozszerza się hobby uprawiania owoców i warzyw, nawet w bardzo zaludnionych centrach miast. Fot: Emilia Łapińska Jest faktem, że uprawa warzyw w ogrodach i na działkach jest i zawsze była obiektem niemałego zainteresowania wśród Anglików i przecina wszystkie klasy społeczne, pochodzenie, wiek czy płeć. Taki sposób spędzania czasu jest niemal tak samo popularny jak wędkarstwo, największa pasja Brytyjczyków, a prawo do posiadania ziemi jest gwarantowane w angielskim systemie legislacyjnym. Poważne hobby Jak się można spodziewać, w czasach kryzysu podczas drugiej wojny światowej, hobby to stało się niemal warunkiem przetrwania dla wielu Anglików, a fraza kop do zwycięstwa była hasłem do zapewnienia sobie samowystarczalności. Niemal każda rodzina w kraju starała się wtedy zrobić użytek z każdego kawałka ziemi, aby uprawiać wszystko, co się dało, jako dodatek do istniejących (ale wysoko racjonowanych) produktów spożywczych. W latach 70. idea samowystarczalności na krótko powróciła do społecznej świadomości i nawet zaowocowała popularnym sitcomem The Good Life. Ten komediowy serial satyrycznie przedstawia miejską parę i ich ideę przetrwania tylko na produktach z własnego ogrodu, ku zdziwieniu i rozgoryczeniu ich nieco snobistycznych sąsiadów. Jak przelotna moda idea samowystarczalności rozpłynęła się zaraz na początku lat 80., kiedy to rozpoczęła się era konsumpcjonizmu i gotowych do jedzenia dań z supermarketu. W stylu eco W dzisiejszych czasach względnego niedostatku, mając na uwadze rosnący sentyment do ekologicznej i społecznej odpowiedzialności, rośnie liczba miejskich i podmiejskich rodzin, które na korzyść uprawiania własnych warzyw odmawiają wyprawy do supermarketu i odkrywają, iż robienie tego nie jest tak pracochłonne, jak się spodziewali. I rzeczywiście, wielu znajduje w tej pracy taką satysfakcję, że popyt na działki jest większy niż podaż, a oczekiwanie na kawałek ziemi w wielu rejonach wydłuża się do wielu miesięcy a nawet lat. Ci, którzy już posiadają przydomowe ogrody, mogą je oczywiście uprawiać, ale ci bez ogrodu też nie pozostają bez tej 2B # opcji: region północno-wschodni jest obdarzony wieloma działkami, samo Newcastle posiada nie mniej niż 62 oficjalne ogrody działkowe, które przyjmują zgłoszenia od rezydentów, niezależnie od narodowości, pochodzenia czy wieku. Pomimo że trzeba płacić za grunt, opłaty te są w zasięgu każdego dorosłego (roczna opłata za działkę w centrum miasta to tylko 15 ) i wlicza się w to również automatyczne członkostwo w lokalnym stowarzyszeniu działkowców. Stowarzyszenia te są kierowane przez entuzjastycznych i doświadczonych działkowców, którzy chętnie podzielą się swoją wiedzą. Wielu z nich wykorzystuje także właściwości takiej organizacji: mogą kupić taniej duże ilości takich rzeczy jak nawozy, środki chwastobójcze czy nasiona. Przekłada to się na niskie koszty utrzymania działki. Pomimo że najbardziej obfitym sezonem jest oczywiście lato, to łagodne zimy, którymi cieszy się Wielka Brytania, pomagają w uprawie warzyw. Nie jest niczym nadzwyczajnym dla Geordie, aby wstać w Wigilię rano i pójść na działkę po świeże warzywa prosto z gruntu i przyrządzić z nich bożonarodzeniowe danie. Zacznij kopać W mieście, gdzie ziemia jest szczególnie trudno dostępna, najbardziej powszechną drogą zdobycia działki jest jej przejęcie po kimś, kto się tego kawałka ziemi zrzekł lub którą mu zabrało stowarzyszenie ze względu na zaniedbanie. Zaletą takiej działki jest to, że są już na niej krzewy i drzewa owocowe. Pozostaje wtedy porządnie przekopać ziemię, wyplewić chwasty oraz przyciąć krzewy. Jak zatem zapisać się do kolejki po działkę? To proste, przynajmniej w Newcastle. Wejdź na stronę wybierz jeden z ponad sześćdziesięciu ogrodów działkowych i zadzwoń pod podany numer. A potem? Cierpliwie czekaj... Większość rejonów ma podobne strony. Jeśli jednak nie ma działek w twojej okolicy, można złożyć petycję do lokalnych władz. Gdy więcej niż osiem gospodarstw domowych złoży wspólnie taką aplikację, władze są zobowiązane rozpatrzyć to pozytywnie. Chris Morrison, Grażyna Winniczuk

11 11 Dig for Victory The fact is that growing food in gardens or allotments is and always has been a hobby of some note amongst the English, and even now cuts across divisions of class, background, age and gender. It is currently rated almost as highly as Angling as the largest British pastime, and the right to claim land to do it is enshrined in English Law even to this day. Have a serious hobby As you might expect, in times of austerity this hobby became very much a lifeline for the English people, and during World War 2 in particular, the phrase Dig for Victory became a watchword for self sufficiency. Then, practically every family in the country used whatever spare land they had to grow whatever foodstuffs they could as a necessary supplement to commercially available (and heavily rationed) farm produce. During the 1970 s the idea of self sufficiency briefly returned to the public consciousness, and even spawned a very popular sitcom; The Good Life which satirised the attempts of a suburban couple to survive on the produce of their own garden, much to the puzzlement and chagrin of their rather snobbish nextdoor neighbours. However, as a fad it quietly faded in the wake of the 80 s consumer driven, ready-packaged and ready to eat supermarket culture. Have an eco-style Once again, in these times of comparative austerity, and on the back of a growing sentiment of ecological and social responsibility, an increasing number of urban and g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - suburban families are rejecting the trip to the supermarket in favour of growing their own produce, and are finding that to do so is nowhere nearly as laborious, time consuming or back-breaking as many of them feared. Indeed so many are finding a satisfaction in the work that demand for plots of land can outstrip the supply, with waiting lists for plots in many areas stretching to many months or even years. Those who already have a home with a garden can of course cultivate their own, but those who do not are not without their options: the North East in particular is already blessed with many local allotment sites, Newcastle alone has no fewer than 62 official plots, and all are available for applicants resident in the locality irrespective of nationality, background or age. Although there are typically ground rents payable, these are well within the budget of any adult, (The yearly dues for a central town plot are only 15), and most carry within that outlay the automatic membership of a local allotment holders association. These organisations are typically run by a committee of very experienced, enthusiastic and knowledgeable growers who are very keen to both share the benefits of their experience, and maintain standards of cultivation on their patch. Many also take advantage of the organisation s ability to buy in bulk things like fertiliser, weedkiller, seeds and the like, and a fully functioning plot can be had for a fraction of garden centre prices simply by buying from them. E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a Start digging - Although the most abundant season for any allotment is of course summer, the often freakishly mild winters which Great Britain can enjoy are more than capable of raising crops, and it is by no means unusual for a Geordie to get up on Christmas Eve morning and go to his allotment in order to gather all of the vegetables needed for the next day s meal, straight from the ground, and as fresh as possible. In towns where land is in comparatively short supply, much the most usual way for anyone to acquire a plot is to take over one which has either been given up by a previous holder, or which has been surrendered to the committee due to neglect of it: however this can have its advantages, since a pre-tended plot often comes with mature bushes and fruit trees, and often all that is needed to knock one into shape is a good dig, weed and prune. How do you put your name down for an allotment? In Newcastle at least it s easy. Go to the website www. newcastleallotments.co.uk, choose one of more than 60 allotment sites and then call the person responsible. And then? Just wait patiently... Most areas have similar website portals like this. In the unlikely event that there is no allotment area in your particular locality, you can petition the Local Authority for land to do it. If more than 8 households make an application together, the Local Authority is obliged to grant it. Chris Morrison, Grażyna Winniczuk t h i s i s s u e s s p o n s o r Fot: Emilia Łapińska We all know that the English are very keen on gardening in general, but perhaps have little idea of the extent to which the hobby of home growing fruit and vegetables is particularly popular, even in heavily populated central city areas.

12 12 Pasja odkryta po latach Nigdy nie jest za późno, żeby zacząć coś nowego. Okazja do porozmawiania z panią Jadwigą Anną Jasinek nadarzyła się, kiedy odwoziliśmy do Middlesbrough jej obrazy prezentowane podczas przedwakacyjnej edycji festiwalu Made in Poland. Pani Jasinek przywitała nas domowej roboty jabłecznikiem i z dumą przedstawiła kolekcję wielokolorowej ceramiki i obrazów z ostatnich 20 lat. Jej opowieść o początkach życia w Anglii była fascynującą wyprawą w głąb historii polskiej emigracji po II wojnie światowej. Pani Jadwiga, która w Anglii zaczęła używać drugiego imienia Anna, zawsze lubiła malować, myślała też o zostaniu aktorką, ale mama zawsze powtarzała jej, że najpierw musi mieć jakiś zawód. W efekcie została nauczycielką w szkole podstawowej na Osiedlu Leśnym w Bygdoszczy. W 1958 r. na zaproszenie cioci przyjechała do Anglii. Dopiero w wieku 55 lat miała okazję ponownie wziąć do ręki pędzel. Wspomnienia z Kowala - Pochodzę z Kowala, koło Włocławka. Tam się urodził też Jan Nowicki, a ja z jego siostrą Hanką siedziałam w ławce. Ile on mi dokuczał, jak byłam mała... Są tam trzy jeziora; gdy tam jadę, to zawsze jedziemy nad Jezioro Rakowieckie, wokoło są bardzo ładne lasy, można zbierać grzyby, łowić ryby. Gdy byłam młodsza, to chodziliśmy tam wszyscy. Tam sadziłam las ze szkoły; już nie pamiętam, w którym miejscu. Za niemieckich czasów moją mamę i ojca zabrali na kopanie w tych lasach, moja mama bardzo zachorowała, myśleliśmy, że umrze; przywieźli ją na noszach, babcia się nami opiekowała. Mam wiele przeżyć z tamtego miejsca. Na tych urodzajnych kujawskich ziemiach, pełnych ogrodów, mieszkali Niemcy, Żydzi i Polacy. Odzyskany kontakt - Ciocia była w Niemczech, pracowała bardzo ciężko, jak mężczyzna. Gdy wojna się skończyła, to ciocia była pod angielskim wyzwoleniem. Anglicy potrzebowali dużo rąk do pracy. Ciocia zgodziła się przyjechać razem z innymi Polkami do Manchesteru. Tu została, wyszła potem za mąż. Gdy ja przyjechałam do cioci, to ona już mieszkała w Lindell, 45 minut drogi od Middlesbrough. Wujek pracował w kopalni, dostał taki mały domek. Wannę sobie ciocia w kuchni włożyła, łazienka była na zewnątrz. My długo nie wiedzieliśmy, czy ciocia żyje. Nie było żadnych wiadomości z Niemiec, ale chyba coś ją tknęło, żeby napisać do Kowala, chociaż nie znała adresu, jednak cały Kowal znał Balińskich - to takie eleganckie, szlacheckie nazwisko. Gdy się ciocia dowiedziała, że jestem nauczycielką, to chciała koniecznie, żebym przyjechała do niej do Anglii. Spędziłam u niej całe wakacje. Na trzy tygodnie przed wyjazdem namówili mnie, żebym została. Ciocia mnie poznała mnie z moim przyszłym mężem. Było dwóch chłopaków, co się pobili, bo ja miałam innego wziąć. A ja sobie wybrałam Józka. Ciotka mówiła: On już ma domek i spłaca go. To będzie dobry mąż. 2B # Nowe życie - Ciocia jeszcze tam w Lindell wyprawiła wesele i Józek mnie zabrał do swojego domku. Po roku miałam pierwsze dziecko, Andrzeja, potem urodził się drugi syn Romek. Iwonkę miałam sześć lat później. Wtedy nie było aut, nie było w sklepach jedzenia. Wcześniej było wszystko na kartki; jedzenie, ubrania. - Z angielskim to ja tak trochę łapą, trochę papą, bo nic nie rozumiałam absolutnie. Jak później poszłam do pracy do fabryki, to tam się tak nieładnie wyrażali. Nauczyłam się tego i mówiłam tak do Józka, a on, że takich przekleństw się nie mówi. Sztuka dla przyjemności - Po pięćdziesiątce zapisałam się na kurs Painting for pleasure. Myślałam: co ja teraz mam robić? Dzieci urosły, wyprowadziły się, sama jestem. Nie miałam ani porządnego pędzla, ani ołówka. Ręka mi się trzęsła, jak to w tym wieku, prostej linii nie mogłam narysować po tylu latach. Nauczycielem był Mr Watling, on znał Polaków. Polacy nauczyli go palić i tego nie może im wybaczyć. Zaczęłam sobie gadać z Angielkami, bo myślałam, że skoro Painting for pleasure, to jak chcesz sobie pogadać, to sobie gadasz, a jak chcesz robić, to możesz robić. - Polska! Shut up! - On mówił. - Wasze nazwiska tak trudno wymawiać. A ja tam byłam jedyną Polką Po trzecim miesiącu nauczyciel już powiedział, że idzie mi nieźle. Kiedyś wysypał na stół kości. Całej klasie się podobało, co namalowałam, a nauczyciel pokazywał moją pracę na innym kursie. Wtedy zaczęłam myśleć. W dumę mnie wbił. Zdałam certyfikat O-level na dobry. - Masz talent usłyszałam Zapiszę Cię do Clevaland Art Society. Tam się rozwiniesz mówił pan Watling. A potem poszłam do College Art and Design, bo chciałam się kształcić. Musiałam wszystko zrobić od początku. Przeszłam dwa kursy, zapisałam się na rzeźbę i na ceramikę. Do dziś robię tę ceramikę i chodzę na kurs do college u Ẇysłuchała: Danka Kudłacik Pani Jasinek pierwszą wystawę miała w Middlesbrough w lutym i marcu 2007 r. Tak mnie chwalili, że nie wiedziałam, co mam robić. Byłam w trzech gazetach wspomina dzisiaj artystka, która później podróżowała do Francji, gdzie świętowała 25-lecie Przyjaźni Europejskiej. Na wystawie swoje prace zaprezentowało wtedy dziewięciu artystów z Middlesbrough. W czerwcu 2011 r. Daniel Krzyszczak z ICOS dzięki ojcowi Wacławowi z Parafii w Newcastle nawiązał kontakt z panią Jasinek i zaprosił ją do uczestnictwa w wystawie festiwalowej Made in Poland (www.madeinpolandfestival.co.uk).

13 A passion discovered after years It s never too late to start doing something new We had an opportunity to speak to Mrs. Jadwiga Anna Jasinek when returning the paintings that were displayed at the summertime Made in Poland festival. When we arrived in Middlesbrough, Mrs. Jasinek welcomed us with a homemade apple pie and proudly presented her collection of multicoloured pottery and paintings created within the last 20 years. The story about the beginnings of her stay in England was a fascinating trip inside the history of Polish emigration, which took place shortly after the Second World War. Jadwiga, who started using her second name Anna, has always fancied painting pictures while in the UK. She also considered getting into acting. Having taken her mother s advice, who always mentioned that her daughter needed to get a decent profession, she eventually became a primary school teacher at Osiedle Lesne in Bydgoszcz. In 1958, she was invited by her aunt and arrived in London. Many years later at the age of 55 a great opportunity arrived for her again - to grab a paintbrush and focus on art. Memories of Kowal I originally come from Kowal, near Wroclaw. This is where Jan Nowicki was born. It was his sister Hanka and I who were school mates. Jan used to tease me a lot when we were kids. Kowal is known for its three lakes. I always go on a trip to Rakowieckie Lake, whilst there. There is a lot of beautiful nature over there as well. You can go to the woods to pick mushrooms or simply go fishing if you like. We did it all when I was younger. I also remember planting trees as a part of our school assignment; can t tell you a precise location right now. During wartime my mum and dad were taken by Germans to carry out some ground works in those forests. My mum fell very ill and had to be stretchered off. We thought she would die. Our grandma looked after us at that time....a lot of vivid and strong memories from that period; Kowal was a place inhabited by Germans, Jews and Poles. Kowal is known for its fertile soil called black mould typical for Kujawy region; the plain with its orchards and plenty of different fruits. Regained contact - My aunt stayed in Germany and worked really hard, taking up tasks typical for men. When the War was over, all Third Reich compulsory workers became liberated by the British. They needed a lot of manpower to rebuild the country, so aunt, along with other Polish women, agreed to migrate to Manchester. This is where she stayed for longer. Later on, she got married. When I first arrived to visit her, she already lived in Lindell - 45 minutes away from Middlesbrough. My uncle worked in a coal mine; they got such a little house with a toilet placed outside. She arranged a place for a bathtub in the kitchen. We hadn t heard from my auntie for a long time, not even a little news from Germany, so we assumed the she was dead. Despite not knowing our address, she decided to write a letter to Kowal. The addressees were the Balinscy - a wellknown surname in that area, so noble and elegant. When my auntie found out that I m into teaching, she wanted me to visit and stay at her place in the UK. This is where I went to spend my summer holidays. Three weeks before my trip back to Poland she convinced me to stay. My aunt introduced me to my future husband. There were two boys who got into a fight just because I made a wrong choice, so I chose a neat and decent one. My auntie kept telling me, He s already got a house and he s paying the mortgage. He will make a good husband. A new life Auntie organised a wedding party for us in Lindell. Jozek invited me in to his house. A year after that, my first child Andrzej was born. Romek came shortly after. I gave birth to Iwonka six years later. We experienced a difficult period then. There were no cars, shops were short on foods. We had to have coupons to buy food and clothes. - My English was more like a gesture and sound at that time. I could barely understand a thing. Later, when I was employed in one of the factories, I got among the people who used nasty words. I acquired a few of these and used them while talking to Jozek. You must not say such words! he replied. Now, that I m more aware of the English language I use them all. Arts for pleasure When I turned fifty, I signed up for a Painting for Pleasure course. I thought to myself What am I supposed to do now? My kids have grown up and left the nest, leaving me alone I had neither a decent paintbrush nor a pencil. As you are progressing with age, your hands start to shake and so were mine I just couldn t draw a straight line. The course teacher was Mr Watling. He knew Poles really well - it was them who taught him how to smoke. It s this one particular thing he can t forgive them. I started socialising and chatting with the English ladies while on that course. I thought Painting for Pleasure would be a sheer pleasure if I have a nice, little chat at times while I m not engaged in painting but Mr. Watling would pick on me shouting, Polska! Shut up!. Your surnames are so hard to pronounce, he said. I was the only Pole on that course, so he addressed me Polska. After a three month period I was told that I had been doing really well. Once we were to paint dice thrown on the table by Mr Watling. The whole class truly liked what I created and it was even shown to some students from other courses. That made me really proud of myself and started me thinking about what s next. I completed the course and achieved an O-level certificate. You ve got a talent, I heard. I ll sign you up for Cleveland Art Society. This is where you ll have a chance to develop, Mr Watling said. And my next school was the College of Art and Design, as I wanted to develop further. I had to start everything from scratch I completed two courses over there and signed up for carving and pottery making. I ve been into that pottery till now, in addition to this, doing a course in College on Thursdays. A story heard by: Danka Kudlacik Mrs. Jasinek presented her works for the first time in Middlesbrough in February and March, I was praised throughout and I barely knew how to respond. I was mentioned in three newspapers the artist says today. She later travelled to France to participate in the 25th anniversary of European Friendship festival. There were nine artists from Middlesbrough who presented their works there. In June 2011, Daniel Krzyszczak from ICOS, guided by father Waclaw of Newcastle Parish managed to get in touch with Mrs. Jasinek and invited her to take part in Made in Poland Festival exhibition (www.madeinpolandfestival.co.uk). 13 g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

14 14 Bruksela via London Polscy artyści plastycy tworzący w Londynie zaprezentowali swoje prace na wernisażu, który odbył się 31 maja 2011 r. w Casa de Asturias w Brukseli. Wystawa była częścią projektu Brussels via London, realizowanego przez Pan Peter Art, a polscy artyści przyjechali tam na zaproszenie członka komisji kultury Parlamentu Europejskiego i europosła dra Marka Migalskiego. Wystawa miała na celu zaprezentowanie twórczości Grzegorza Wasiuka i Karoliny Calthy Brzozowskiej, pochodzących z Polski plastyków, których prace częściej można oglądać w Londynie, niż w salach wystawowych w Polsce. Miło nam poinformować, że wystawę przygotował nas redakcyjny kolega Piotr Surmaczyński a patronat prasowy nad imprezą objęło 2B. Piotrze, co zainspirowało Cię do zrobienia tej wystawy? - Po czterech latach spędzonych na północy przeniosłem się do Londynu. Z czasów, kiedy jeszcze mieszkałem w Middlesbrough, pamiętam, ile życzliwego zainteresowania polską kulturą udaje się wzbudzić wśród mieszkańców północno-wschodniej Anglii. Sam kiedyś angażowałem się w pomoc w organizowaniu naszego polonijnego życia kulturalnego w Newcastle. W Londynie studiuję politologię. W ramach zajęć związanych ze studiami wyjechałem na konferencję do Parlamentu Europejskiego. W trakcie rozmów kuluarowych poznałem europosła dra Marka Migalskiego, z którym rozmawialiśmy o interesujących projektach kulturalnych powstających w środowisku Polaków na Wyspach, o działalności naszego miesięcznika 2B i NEPCO. Dr Migalski zwrócił uwagę artykuł w 2B, który opisywał twórczość Karoliny Brzozowskiej. Artykuł ukazał się w marcowym numerze. Tak powstała idea pokazania wystawy Karoliny w Brukseli. Jak doszło do realizacji pomysłu? Biuro poselskie dra Marka Migalskiego przy współpracy Regionalnego Przedstawicielstwa Województwa Śląskiego w Brukseli zorganizowało w centrum stolicy Belgii przestrzeń wystawienniczą. Pan Peter Art, moja agencja artystyczna, przy pomocy finansowej Polskiego Instytutu Kultury przygotowała prace do ekspozycji i sfinansowała wyjazd artystów. Do prezentacji w Brukseli zaprosiłem także mieszkającego i tworzącego w Londynie plastyka z Polski, Grzegorza Wasiuka. Pewnego wieczoru razem z Grzegorzem i naszą wspólną znajomą zapakowaliśmy wszystkie prace przeznaczone do ekspozycji i wyruszyliśmy moim małym samochodem na południe - do Brukseli. Jak belgijska publiczność przyjęła prace polskich artystów, którzy do Brukseli trafili poprzez Londyn? Przyjęcie było bardzo ciepłe. Mimo że na wernisaż przyszło zaledwie kilkanaście osób, to możemy stwierdzić, że wystawa spotkała się z uznaniem. Prezentowane w Brukseli prace przeznaczone byly także do sprzedaży. Już w trakcie wernisażu kilka prac znalazło nabywców, co wprawiło nas wszystkich w dobry nastrój i potwierdziło zainteresowanie polską sztuką za granicą. To nie była wielka impreza, ale czasami warto zrobić coś małego, za to bardzo sympatycznego, co znajduje uznanie i kreuje pozytywny wizerunek polskiej kultury za granicą. Jolanta Sierakowska Fot: Piotr Surmaczyński 2B #

15 Brussels via London On the 31st May 2011, at the Casa de Asturias in Brussels, the opening of an exhibition of Polish artists based in London, took place. 15 Fot: Piotr Surmaczyński They were invited to exhibit in Brussels, as part of a European project organised by Pan Peter Art and a member of the European culture commission, Dr. Marek Migalski. The purpose of the exhibition was to promote the work of Grzegorz Wasiuk and Karolina Caltha Brzozowska, two Polish artists who are more popular in Britain than in Poland. I am delighted to inform you, that this very special exhibition, was arranged by one of our editorial colleagues Piotr Surmaczyński, with patronage by 2B. I took the opportunity to interview the innovator behind this exciting project and ask him what inspired this idea. Piotr Surmaczyński: After spending 4 years in the North East of UK, I moved to London. I still remember when I was living in Middlesbrough, how, with a little effort by Polish people, we created a desire in the local population to find out more about the culture and history of Poland. I was involved in supporting our local immigrant community in creating this atmosphere, primarily in Newcastle. In London I am studying Political Sci- ences and as part of my university activity I attended a conference in the EU parliament in Brussels and during one of the break out meetings, I met Dr Marek Migalski. I informed him of the cultural projects I had been involved with and advised him just how rich the quality of cultural life for the Polish community was in the British Isles and about the activity of 2B and NEPCO. Dr. Migalski expressed particular interest in an article I had written about Karolina Brzozowska which was published in the April issue of 2B. Out of this discussion was born the concept of creating the exhibition is Brussels. Jolanta Sierakowska: How did you make this idea a reality? P.S.: Dr. Migalski s office in Brussels, in collaboration with the Regional Office of Silesia in Brussels, arranged a venue, and Pan Peter Art with support from the Polish cultural institute in London, prepared the exhibition content. A few days later, myself and Grzegorz Wasiuk, carefully packed my little car to the brim with the artworks, drove hot foot to Dover and then on to Brussels. J. S.: Having carefully transported the paintings from London to Brussels, what was the audience reaction? P.S.: Although the number of attendees was small, the reaction was great. Allthe paintings were available to be purchased and even on the first day, several found delighted new owners. It was designed to be a cosy, intimate event as quite often it s more valuable to do something smaller but more significant for creating a positive image for Polish art and culture. Jolanta Sierakowska g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

16 16 Pod jednym dachem z Polakiem T.J. jest dojrzałym angielskim dżentelmenem, który znalazł się w dziwnej sytuacji życiowej, zmuszającej go do wynajęcia mieszkania z kimś na spółkę. Tak się składa, że zamieszkał z Polakiem co stało się dla niego szokującym doświadczeniem życiowym. Po pewnym czasie wpadł na pomysł, by swe ekstremalne przeżycia opisać na internetowym blogu. Zapytaliśmy tego dzielnego człowieka o to, co skłoniło go do tego przedsięwzięcia. Tak na poważnie - dziś w Wielkiej Brytanii dużo mówi się o problemie imigracji, jednak spośród wypowiadających się na ten temat mieszkańców Wyspy wielu jest takich, którzy nigdy nie rozmawiali z żadnym emigrantem. Pomyślałem więc, że może skoro życie mnie zetknęło z przedstawicielem innego narodu, który wybrał jako swoje miejsce Anglię, opiszę innym moim rodakom jak to jest naprawdę żyć z Polakiem pod jednym dachem. Opowiedz proszę jak ten blog będzie wyglądał? Zamierzam raz lub dwa razy w tygodniu opisywać różne sytuacje, które prezentować będą blaski i cienie życia obok kogoś pochodzącego z innego kręgu kulturowego. Nazbierało się wiele sytuacji do opisania. Niektóre zdarzenia będą na pewno śmieszne, ale czasem zrobi się smutno. Przede wszystkim chodzi o to, by ludzie, którzy nie mają doświadczeń z życia pod jednym dachem z kimś z innego kraju, mieli mniej więcej obiektywny obraz różnic kulturowych i na tej podstawie mogli wyrobić sobie własną opinię. Czy twój pomysł spotkał się już z jakimś odzewem? To może trochę zaskakujące, ale tak. To pewnie dlatego, że obecny klimat polityczny w Wielkiej Brytanii sprzyja takim badaniom. Myślę więc, że jest to idealny czas na tego typu przedsięwzięcie. Czego się spodziewasz po tym blogu? Liczę na kilka rzeczy. Przede wszystkim sam chciałbym przeanalizować, czy rzeczywiście są jakieś różnice kulturowe między nami, które by rzutowały na zachowanie w różnych sytuacjach życiowych. Chciałbym także naświetlić podobieństwa pomiędzy naszymi narodami. Może uda mi się także dostarczyć świadomość polskiej tożsamości szerszej publiczności, a przy okazji zapewnić czytelnikom trochę zabawy. Zobaczymy, co z tego wszystkiego wyjdzie, drogi T.J. Na pewno będziemy 3mać kciuki i śledzić Twój blog w Internecie: Z T.J. rozmawiał Piotr Surmaczyński 2B #

17 Living with the Poles TJ is a mature English male who is in the unusual situation of sharing an apartment with a representative of the Polish community in England, much to his surprise. He has decided, in his infinite wisdom, to write a regular blog, giving an insight into this new life style, so I asked him why? 17 2B: What motivated you to do this? T.J.: Well everyone is talking about immigration into the UK. Many people have never even spoken with an immigrant, let alone lived with one, so I thought it would be a perfect opportunity to let people know a lot more about what living with a Pole is like. Not just the bland stuff, but the humour and the dirt as well 2B: So how will this work? T.J.: I intend doing a regular weekly/ twice weekly blog on Google covering the events of the days/weeks, the good and the bad, the funny and the sad. The idea is to give people a real view of the different cultures and ideologies so they may make their own informed opinion. P.S.: Have you had any responses so far? T.J.: Amazingly yes, only a couple, but I think the current political climate in the UK is making people more interested in facts instead of media exploitation, so I believe the time is ideal for such a vehicle. 2B: What do you expect from this blog? T.J.: Several things, I hope: Finding out what, if any, are the cultural differences both in terms of life and behaviour Helping to determine similarities between the 2 nations An opportunity for a wider audience to feel that they can get something from it as well Some fun Interested parties can find TJ and his blog, and look forward to the revelations at blogspot.com/ g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

18 18 Co z tą Poezją? Pełna sprzeczności, budząca skrajne emocje, niemal cała składająca się z paradoksów. Czy jest dla niej miejsce w codzienności? Marlena Weber: W encyklopedii o poezji czytamy:...wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich pisanych wierszem. W tym znaczeniu termin poezja jest przeciwieństwem terminu proza. No właśnie, czy w powyższym zdaniu odnajdujemy odpowiedź, dlaczego tak trudno znaleźć poezję w codzienności, czyli w prozie życia? I czy tak na pewno jest? Grażyna Winniczuk: Uważam, że poezja wywodzi się z prozy życia i to proza życia ją tworzy, a tylko nieliczni potrafią przystanąć na chwilę, chwycić i opisać moment. M.W.: - Tak, zgadzam się z tym. Ja mam tylko sprzeczne odczucia co do jej serwowania czytelnikowi czy słuchaczowi. Zastanawia mnie, dlaczego poezja nie trafia do społeczności w szerszym tego słowa znaczeniu? Dlaczego tak mało jej w życiu codziennym? Czym to jest spowodowane? I czy rządzi się innymi prawami wobec twórcy i wobec odbiorcy? G.W.:- Wydaje mi się, że aby odbierać i tworzyć poezję, potrzeba nam chwil tylko dla siebie; spokoju, uwagi, skupienia się na swoich emocjach i na tym, jak widzimy otaczający nas świat. Takie chwile zdarzają się rzadko, pochłania nas praca, obowiązki. Niby istniejemy w rzeczywistości, żyjemy codziennością, ale tak naprawdę ilu z nas pozwala sobie na prawdziwe odczuwanie świata i siebie w nim? I nie chodzi tu o to, że nie dajemy wyrazu swoim emocjom, bo dajemy, ale ilu z nas intymnie je postrzega? M.W.: - Czyli problem leży w oswajaniu czegoś, co jest jeszcze głębiej nieokreślone i nadawaniu temu nazw? To tak jak w jednym z Twoich wierszy: imiona i rzeczy z początku opierają się wzajemnie (...) dopiero człowiek (...) przełamuje opór abstraktu i materii, tak długo rzecz po imieniu woła, aż je z sobą sklei. G.W.:- To prawda, oswajanie nieznanego często wymaga i czasu, i wysiłku... Opisywanie rzeczywistości i swoich emocji również, nie mówiąc już o próbie rozszyfrowania świata opisywanego przez poetę! W epoce telewizji, epoce obrazu, słowo straciło na znaczeniu, komunikujemy się półsłowami, sms-ami, ami, jakimiś skrótowcami... M.W.: - Odbiór poezji przez artystę stanowi wyraz rozprawiania o egzystencji. Natomiast poeta w oczach człowieka prozy często widziany jest jako istota bardzo emocjonalna, którą łatwo jest urazić, tym bardziej w trakcie prezentacji jego twórczości. G.W.: Wielu ludzi boi się, że nie zrozumie, co poeta miał na myśli... M.W.: To być może bierze się z tego, że większość z nas pierwsze i być może ostatnie spotkania z poezją miała w szkole, gdzie nie tylko oceniany był utwór, ale i jego interpretacja. Pamiętam jak wielu moich kolegów z bólem brzucha szła na język polski, by do dzienniczka choć trójka wpadła. A jako dorośli boimy się tego, jak my, jako odbiorcy, zostaniemy ocenieni przez innych. G.W.: Poeta zapewne boi się, że zostanie niezrozumiany lub negatywnie oceniony a publiczność, że nie odczyta przesłania. Powinniśmy pozbyć się takiego myślenia i po prostu się otworzyć. Może nie wszystkie wiersze przypadną nam do gustu, może nie wszystkie zrozumiemy, ale może właśnie znajdzie się ten jeden, który nas poruszy i uświadomi nam, że ja też tak miałem, tylko nie potrafiłem nazwać, opisać... A może po prostu zaciekawi nas inny sposób patrzenia na świat. M.W.: Co więc pozwala poecie otworzyć się na odbiorcę a odbiorcy na poetę? G.W.: Na pewno sprzyjające okoliczności, między innymi spotkania, takie jak to na Made in Poland Festival, które powstało przy współpracy z PoEzja Londyn. M.W.: Rozmawiając ze znajomymi zapytałam ich, dlaczego nie dali się namówić na wieczór poezji. Dariusz Zdanowicz powiedział wtedy: Jestem prostym człowiekiem i na poezji się nie znam. Nie wiem, czy umiałbym się odnaleźć na wieczorze poezji. Pracując z Edwardem Sułkiem, poezję jednak mam na co dzień. Ten człowiek to istny słowotok i nieraz sobie myślę, jak to możliwe mówić przez cały czas i to jeszcze na temat. Ja wiele rzeczy o świecie dowiaduję się w pracy właśnie od Edwarda. I tak sobie myślę,że może i ja zostanę kiedyś poetą?. Rozmawiały: Marlena Weber i Grażyna Winniczuk Nazywanie rzeczy imiona i rzeczy z początku opierają się wzajemnie każde z nich zachować chce własną odrębność i znaczenie dopiero człowiek przełamuje opór abstraktu i materii tak długo rzecz po imieniu wola aż je z sobą sklei Grazyna Winniczuk O czerwcowym spotkaniu z Poezją Londyn w ramach festiwalu Made in Poland 2011 Po raz pierwszy wzięłam udział w wieczorku poezji. Szukałam odbicia się od rzeczywistości, przeniesienia się w inny swiat i inny klimat. Z przyjemnością mogę powiedzieć, że takie właśnie cechy i zalety znalazłam w Gospodzie. Przyjemny nastrój, bardzo ciekawe prace i czasami śmieszne i zaskakujące utwory umiliły mi wieczór. Na uwagę zasługiwały również prace artystyczne oraz przekaz medialny, który łączył nas z twórcami przebywającymi w UK, jak i w Europie. Poznałam ciekawych ludzi, twórców z Londynu oraz lokalnych artystów. Było to ciekawe przeżycie. Kasia Bobrzak 2B #

19 P O L S K I E A K C E N T Y Sprawozdanie z Międzynarodowego Sympozjum Artystycznego Spotkania Warszawskie Młodej Polonii P O L I S H A C C E N T S International Symposium of Art in Warsaw Meeting of Young Polonia Warsaw 19 Laureaci konkursów z cyklu Spotkania Warszawskie Młodej Polonii spotkali się w Warszawie na Międzynarodowym Sympozjum Artystycznym, które odbyło się w dniach od 30 czerwca do 4 lipca 2011 r. Nagrody uroczyście odebrali twórcy z Litwy, Ukrainy, Rosji, Austrii, Belgii, Brukseli, Wielkiej Brytanii, Kanady, USA oraz z Polski. Tegoroczne Sympozjum miało szczególne znaczenie, ponieważ obchodzono 20. rocznicę powstania Fundacji Młodej Polonii, której twórcą oraz założycielem jest mgr filozofii i filologii polskiej Józef Kaczmarek. Program był bardzo bogaty i przepełniony wieloma spotkaniami i warsztatami artystycznymi. W Instytucie Słowackim odbyła się sesja poświęcona twórczości poetyckiej Czesława Miłosza, natomiast w historycznym budynku Komisji Edukacji Narodowej sesja spotkań pt. Warszawa dziś, poświęcona rozwijającej się i tętniącej życiem kulturalnym Warszawy. Kolejne sesje spotkań dotyczyły znaczenia sztuki, upiększania i wzbogacania sfery duchowej człowieka. Towarzyszyły im warsztaty z poetami, prozaikami oraz grupami plastycznymi. Jedne z najciekawszych były warsztaty prowadzone przez Aleksandra Nawrockiego, podczas których spośród grupy młodzieży wytypowane zostały młode talenty poetyckie. Mieliśmy również możliwość poznać sztukę poezji tłumaczonej, prezentowanej przez Martę Brassart z Poezji Londyn. Z ogromną pasją i natchnieniem recytowała ona swe wiersze nie tylko w języku polskim, ale również po francusku. To właśnie na jej zaproszenie północno-wschodnia Anglia była reprezentowana na Sympozjum przez przedstawiciela organizacji polonijnej PEGAZ Katarzynę Bobrzak. Podczas całego Sympozjum gospodarze, przedstawiciele Fundacji Młodej Polonii, ogromną wagę przykładali do dziedzictwa kulturowego oraz spuścizny polskiej, a przede wszystkim do idei krzewienia i wzbogacania języka ojczystego poza granicami Polski. Goście, którzy również wzięli udział w warsztatach i innych zajęciach, dzięki swojemu doświadczeniu, szerzyli wiarę w promowanie kultury polskiej na całym świecie i ogromne znaczenie organizacji imprez kulturalno-oświatowych, jak konkursy, poloniady, wystawy, koncerty, spotkania edukacyjnointegracyjne, warsztaty, wyjazdy krajoznawczohistoryczne; wszystko po to, by wzbogacać i szlifować język polski. Mamy nadzieję, że dzięki współpracy z Fundacją Młodej Polonii, jej programom oświatowym dla Polonii z całego świata, będziemy w stanie realizować je również w północno-wschodniej Anglii z myślą o naszym młodym polskim pokoleniu, kształtującym się już na zachodzie. Więcej informacji na powyższy temat otrzymać można kontaktując się z Kasią Bobrzak: Kasia Bobrzak The International Symposium of Art took place in Warsaw at the beginning of July It was an event organised for the winners of contests in the series, Meeting of Young Polonia Warsaw. The programme was interesting and diverse containing many artistic workshops. At the Slovak Institute there was a presentation on Czesław Miłosz s poetry, and at the historic building of the National Education Committee there was another presentation on the vibrant culture and current lifestyle in the city of Warsaw. Other meetings were devoted to the importance of art, as well as workshops with poets and artistic groups. The underlining purpose of the symposium was to communicate the importance of the sustainability of Polish cultural heritage and language outside Polish borders. Guests also took part in workshops and other activities. They discussed the need to promote Polish culture in different countries through education. We hope that anyone who is interested here in the North East will be able to take part in educational programs for the Polish community through cooperation with the Foundation of Young Polonia in Warsaw. If you would like to receive more information, please contact Kasia Bobrzak: Kasia Bobrzak g ł ó w n y s p o n s o r n u m e r u - E u r o p e a n F o o d s & M a ł g o s i a - t h i s i s s u e s s p o n s o r

20 20 P O L S K I E A K C E N T Y Zapraszamy wszystkich fanow hip-hopu i nie tylko na dwa koncerty, które są częścią europejskiej trasy koncertowej zespołu PEJA/SLUMS ATTACK. Pierwszy odbędzie się 28 października w Newcastle upon Tyne, drugi dzień później w Edynburgu. Trasa ta jest kolejnym etapem cyklu imprez RE-TURN TOUR, które miały miejsce w Polsce po ukazaniu się ostatniej płyty zespołu Slums Attack. Cała trasa odbiła się szerokim echem w Polsce, a koncerty zostały przez wiele osób uznane za najlepsze imprezy hip-hopowe w Polsce. Płyta Reedukacja, którą promuje trasa, już na 5 dni przed premierą osiągnęła status złotej płyty, a w niecały tydzień była platynowym albumem. Peja jest z pewnością artystą kontrowersyjnym, przez jednych lubianym, przez innych nie, ale nie można mu odmówic charyzmy i talentu. Jest to niepowtarzalna okazja, by usłyszeć go na żywo podczas koncertu w Waszym mieście, kiedy to zaprezentuje utwory zarówno z najnowszej płyty, jak i z tych wcześniejszych. 2B #

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3. Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu, w zadaniach 1.1. 1.3. z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. Zakreśl literę A lub B. 1.1. Chłopiec dzwoni do

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 26 Informator o egzaminie maturalnym z języka obcego nowoŝytnego Część ustna (bez określania poziomu) Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu języka angielskiego. Przeczytaj

Bardziej szczegółowo

MATURA SPEAKING TESTS. Modules 1 4. Egzamin maturalny z języka angielskiego Wersja dla zdającego. Zestaw 1. 3 minuty. Zadanie 1. Zadanie 3.

MATURA SPEAKING TESTS. Modules 1 4. Egzamin maturalny z języka angielskiego Wersja dla zdającego. Zestaw 1. 3 minuty. Zadanie 1. Zadanie 3. MATURA SPEAKING TESTS Modules 4 Życie rodzinne i towarzyskie Człowiek, Sport Zakupy i usługi, Żywienie Wersja dla zdającego minuty Razem z przyjacielem/przyjaciółką organizujesz wspólne przyjęcie urodzinowe.

Bardziej szczegółowo

Czasowniki modalne. sale yesterday.

Czasowniki modalne. sale yesterday. Czasowniki modalne Wszystkie czasowniki modalne łączą się z bezokolicznikiem bez to. Wyjątkiem jest czasownik ought to, gdzie to stanowi część czasownika. Pytania z czasownikiem modalnym tworzymy poprzez

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10 Podróżowanie

Lekcja 10 Podróżowanie LEKCJA 10 Lekcja 10 Podróżowanie 59 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Kupowanie biletu na pociąg - Hello,

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN12PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2012. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN12PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2012. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum. Poziom podstawowy

Gimnazjum. Poziom podstawowy Diagnoza szkolna Gimnazjum. Poziom podstawowy Klasa 1. Grupa A Test na koniec roku szkolnego Imię Nazwisko Klasa 01 Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at school być w szkole Jestem teraz w szkole. (1)

Bardziej szczegółowo

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych,

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, Część pisemna (poziom podstawowy). Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57 TWORZENIE WYPOWIEDZI PISEMNEJ Zadanie 11. (0 10) Uczestniczyłeś(-aś) w międzynarodowej wymianie w Londynie. Napisz list do kolegi

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 1 człowiek życie rodzinne i towarzyskie kultura W czasie pobytu za granicą uczestniczysz w kursie języka angielskiego. Jesteś na pierwszych zajęciach. Przedstaw się koledze/koleżance

Bardziej szczegółowo

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości Mówienie o przyszłości w języku angielskim kilka sposobów Czas Present Simple Czas Future Simple Czas Present Continuous Forma to be going to Czas Future

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3 Zadanie 1 Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu zdecyduj, czy podane zdania są prawdziwe (TAK) czy fałszywe (NIE). Wstaw znak w kratkę poprawnej odpowiedzi. 1.1

Bardziej szczegółowo

National Insurance contributions. We need some more information (potrzebujemy pewnych dodatkowych informacji) Inland Revenue

National Insurance contributions. We need some more information (potrzebujemy pewnych dodatkowych informacji) Inland Revenue Inland Revenue National Insurance contributions Centre for Non-Residents Room BP1301 Benton Park View Newcastle Upon Tyne NE98 1ZZ United Kingdom Phone: +44 (0) 191 22- Fax: +44 (0) 191 22- Textphone:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych

Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych Ćwiczenia na egzamin - zaliczenie różnic programowych Ex.1 Complete sentences the correct form of verb have got. Uzupełnij zdania właściwą formą czasownika have got : 1.My dad three brothers. 2. We an

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

KONKURS JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY

KONKURS JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY . /pieczątka nagłówkowa szkoły/. kod pracy ucznia KONKURS JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY Drogi uczniu, Gratulacje! Witaj na I etapie konkursu. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM USŁUGI moduł szkoleniowy Język angielski*

HARMONOGRAM USŁUGI moduł szkoleniowy Język angielski* Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany w ramach Umowy podpisanej z Wojewódzkim Urzędem Pracy w Olsztynie HARMONOGRAM USŁUGI moduł szkoleniowy

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja A0 1. Complete the sentences about the family tree. (Uzupełnij zdania na podstawie drzewa genealogicznego) John = Jessica Mike = Sue Paul Helen = Jack Tom David Angie Sam Tina Example: Helen is Jack s

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. T 1.2. F 1.3. Zdający stwierdza, czy tekst

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum

Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum Pytania cudzoziemców zwiedzających Muzeum Czartoryskich; Questions of foreigners visiting The Princes Czartoryski Museum Muzeum Książąt Czartoryskich to jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie, będącego

Bardziej szczegółowo

-Samouczek do nauki języka angielskiego-

-Samouczek do nauki języka angielskiego- -Samouczek do nauki języka angielskiego- Niniejsze dzieło podlega ochronie prawnej na mocy ustawy o prawie autorskim. Tak jak brzmi tytuł, tak i teraz powiem: nauczę Cię angola. Oczywiście cudów nie obiecuje,

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House The Jan Matejko House a Branch of the National Museum in Krakow and the oldest biographical museum

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

[LEKCJA 7. PODRÓŻOWANIE- WYCIECZKA]

[LEKCJA 7. PODRÓŻOWANIE- WYCIECZKA] 20150208 [LEKCJA 7. PODRÓŻOWANIE- WYCIECZKA] ZAWARTOŚĆ Wstęp... 3 Dialog... 4 Słowniczek... 5 Gramatyka... 6 Ćwiczenie... 7 Tłumacznie... 8 Kontakt... 9 2 WSTĘP Jednym z częstym tematem konwersacji są

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Barbara s. Polish Restaurant. Sushi Buffet and Seafood Restaurant. Modules 1 4 MATURA SPEAKING TESTS

Barbara s. Polish Restaurant. Sushi Buffet and Seafood Restaurant. Modules 1 4 MATURA SPEAKING TESTS MATURA SPEAKING TESTS Modules 4 Człowiek, Państwo i społeczeństwo Życie rodzinne i towarzyskie, Sport Żywienie, Dom Wersja dla zdającego Twój kolega / Twoja koleżanka z zagranicy wkrótce wraca na stałe

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document.

Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document. Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document. The booklets are all produced using MS Publisher, so that is necessary on the computer being used. This document

Bardziej szczegółowo

CI WYKSZTAŁCENIA I WYMIANY MI

CI WYKSZTAŁCENIA I WYMIANY MI Attach photo here Print your first and last name on the reverse side of each photo To be typewritten in English. BIURO UZNAWALNOŚCI WYKSZTAŁCENIA I WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ ul. Smolna 13, 00-375 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian od roku szkolnego 2014/2015

Sprawdzian od roku szkolnego 2014/2015 Sprawdzian od roku szkolnego 2014/2015 Część 2. Język angielski Przykładowy zestaw zadań dla uczniów słabowidzących (S4) Czas pracy: 45 minut (Czas pracy będzie wydłużony zgodnie z opublikowanym w 2014

Bardziej szczegółowo

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm The realization of the programme "The Whole World is One Big Chelm" March 2006 We have completed yet another stage of our programme.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley pis treści chool... p. y things... p. ports... p. y home... p. 8 y family... p. 0 nimals... p. Free-time activities... p. 8 Food... p. Virginia vans Jenny ooley łownictwo ZZW chool like aths and nglish

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Is school important in our life? Why?? help you to brush up your skills and encourage you to study harder and harder.

Is school important in our life? Why?? help you to brush up your skills and encourage you to study harder and harder. On the 55 th school anniversary we have decided to prepare the magazine about school. So you can find here articles, poems, and riddles about school. Enjoy and have fun!!! Is school important in our life?

Bardziej szczegółowo

Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT

Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT English Mobile Flashcards Angielskie idiomy zestaw 2 BEZPŁATNY FRAGMENT Ewelina Zinkiewicz, Sławomir Zdunek FOCUS ENGLISH SCHOOL s.c. Ewelina Zinkiewicz, Sławomir Zdunek 10-448 Olsztyn, ul. Głowackiego

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę dysleksja MJA-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo