Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego Single Euro Payments Area SEPA Jednolita Strefa Płatności w Euro

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego Single Euro Payments Area SEPA Jednolita Strefa Płatności w Euro"

Transkrypt

1 Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego Single Euro Payments Area SEPA Jednolita Strefa Płatności w Euro Warszawa, kwiecień 2006 r.

2 1. Wstęp Celem niniejszego raportu jest kompleksowe opisanie projektu Single Euro Payments Area (SEPA), tj. Jednolitej Strefy Płatności w Euro, zidentyfikowanie jego podstawowych elementów oraz określenie najistotniejszych kwestii w kontekście podejmowanych działań przez polski sektor bankowy i Narodowy Bank Polski. Projekt SEPA podlega ciągłym i dynamicznym zmianom, co powoduje, że większość kwestii ma charakter roboczy, jest w trakcie uzgodnień, a ich skutki na obecnym etapie nie są jeszcze w pełni przewidywalne. W pierwszej części opracowania zamieszczono rys faktograficzny, przedstawiający genezę i cele SEPA, główne podmioty zaangażowane w projekt, ich role i kompetencje, w kolejnych zaś częściach opisano założenia SEPA i organizację prac w ramach tego projektu oraz ocenę wyzwań stojących przed sektorem bankowym. W opracowaniu zostały wykorzystane materiały, które wyszczególnione są w Załączniku nr Geneza projektu SEPA i zaangażowane strony Efektem wprowadzenia w 1999 r. waluty euro w obrocie bezgotówkowym (a w 2001 r. także w formie banknotów i bilonu) było postawienie milowego kroku na drodze do wspólnego rynku europejskiego. Tym samym w przypadku krajów, które wprowadziły wspólną walutę, transgraniczny obrót, zarówno bezgotówkowy, jak i gotówkowy stał się bardziej uproszczony i tani, gdyż ustała potrzeba dokonywania wymiany walut. W ślad za tą zmianą nie nadążały dostatecznie szybko systemy płatności krajów Eurolandu, które do tej pory obsługiwały krajowe i międzynarodowe operacje detaliczne dokonywane w różnych walutach europejskich. Wyjątkiem były działania banków centralnych pod egidą Europejskiego Banku Centralnego, które w szybkim tempie opracowały oraz uruchomiły system TARGET dla rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym, przeznaczony dla transakcji wysokokwotowych w euro. W przypadku obrotu bezgotówkowego w relacjach paneuropejskich jedyną korzyścią z wprowadzenia euro dla konsumentów były oszczędności z tytułu wymiany walut. Poza tym czas rozliczeń, jak i koszty transakcji transgranicznych pozostawały na tym samym poziomie co przed wprowadzeniem wspólnej waluty, znacznie różniąc się od tych samych parametrów dla transakcji krajowych. Powodem tej sytuacji był m.in. brak stosownej infrastruktury technicznej, rozbieżność stosowanych w poszczególnych krajach standardów (informacyjnych i biznesowych) oraz chęć czerpania korzyści finansowych przez sektor bankowy z tytułu wyższych opłat za transakcje transgraniczne. Problem ten był podnoszony już na samym początku procesu wprowadzania wspólnej waluty w Europie, a brak widocznych i skutecznych działań zmierzających do zmiany tej sytuacji skłonił centralne urzędy Unii Europejskiej do działań regulacyjnych. Celem tych działań było zapewnienie mechanizmów dla efektywnego dokonywania płatności w euro na obszarze Eurolandu i ujednolicenie w nim zasad dokonywania płatności bezgotówkowych. Polityka ta wypływała bezpośrednio ze Strategii Lizbońskiej, która zakłada budowę silnej gospodarki europejskiej, mogącej skutecznie konkurować na światowym rynku. Ponadto zauważalny był brak konkretnych działań w sektorze bankowym w związku z potrzebą modernizacji systemów płatniczych, co skłoniło Komisję Europejską do nacisków na środowisko bankowe za pomocą sugestii na temat konieczności wprowadzania wspólnych zasad na rynku usług płatniczych poprzez regulacje, obligatoryjnie wymuszające zmiany. Podstawowym dokumentem stymulującym postęp w tej kwestii stało się Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej nr 2560/2001 określająca ogólne warunki 1

3 dla płatności transgranicznych w euro w Unii Europejskiej i zapewniająca spójne ramy prawne dla wszystkich usług płatniczych, umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań, a także jednolite standardy technologiczne i biznesowe dla dostawców usług płatniczych. Środowisko bankowe w krajach Eurolandu uznało, że najlepszym rozwiązaniem dla wprowadzenia wymagań zawartych w Rozporządzeniu będzie wprowadzenie mechanizmów samoregulacjnych, w związku z czym powołało European Payments Council (EPC) organizację międzybankową, która koordynuje i nadzoruje prace nad SEPA oraz jest ich głównym uczestnikiem. Zakładano również, że w przyszłości można przewidzieć dla tej organizacji uprawnienia do bieżącego śledzenia rynku usług płatniczych. W ramach EPC współpracuje szereg organizacji i instytucji, których potencjał wykorzystywany jest w pracach grup roboczych. Głównymi uczestnikami i odbiorcami prac SEPA są banki. Przedstawiciele największych banków poszczególnych krajów uczestniczą bezpośrednio w pracach EPC nad projektem SEPA. Istotną rolę odgrywają także europejskie i krajowe związki banków, które delegują swoich przedstawicieli do poszczególnych ciał przy EPC. W większości przypadków koordynują prace nad SEPA na szczeblu lokalnym. Ponadto w prace nad projektem SEPA zaangażowani są operatorzy systemów płatniczych, jak izby rozliczeniowe czy operatorzy systemów kartowych. Przedstawiciele tych instytucji uczestniczą w pracach niektórych grup roboczych działających w ramach EPC. W pracach nad SEPA uczestniczą także reprezentatywni przedstawiciele klientów banków. Klienci są głównymi beneficjentami idei SEPA. Zaleca się, aby wpływ klientów banków na prace SEPA był zapewniony także przez koordynatorów projektu na szczeblu lokalnym. Istotną rolę przy wprowadzaniu w życie idei SEPA, poza strukturami EPC, odgrywają władze europejskie. Komisja Europejska i Parlament Europejski są głównymi inicjatorami i promotorami idei SEPA. Stymulują one prace nad projektem poprzez wydawanie stosownych rozporządzeń i dyrektyw. Wydanym 13 lutego 2006 r. dokumencie pt. Consultative paper on SEPA Incentives Komisja Europejska zamierza przeprowadzić w szerokim zakresie konsultacje, których celem ma być bieżąca ocena prac i perspektywy odniesienia sukcesu SEPA. Europejski Bank Centralny (EBC) jest także aktywnym uczestnikiem projektu SEPA, jednakże w ramach EPC uczestniczy w charakterze obserwatora. Banki centralne poszczególnych krajów unijnych nie uczestniczą bezpośrednio w pracach EPC nad SEPA. Ich udział jest istotny w grupach organizowanych pod egidą EBC, szczególnie dotyczy to prac w ramach Eurosystemu oraz we wspieraniu prac krajowych koordynatorów projektu SEPA. Lista istotniejszych instytucji międzynarodowych zaangażowanych w projekt SEPA oraz użytecznych stron internetowych znajduje się w Załączniku nr Założenia idei SEPA oraz przewidywane korzyści z wprowadzenia SEPA SEPA ma być obszarem, gdzie obywatele, przedsiębiorcy i inne podmioty będą mogły dokonywać i otrzymywać płatności w euro na obszarze Europy zarówno transgranicznie, jak i w granicach państw członkowskich, według takich samych prostych zasad, regulacji prawnych bez względu na położenie obywateli i przedsiębiorców. Obszar ten dotyczy krajów należących głównie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA), tj. krajów Unii Europejskiej oraz Islandii, Lichtensteinu i Norwegii. Głównym, wypracowanym przez europejskie środowisko bankowe, celem prac podejmowanych w ramach projektu SEPA jest wprowadzenie mechanizmów dla efektywnego dokonywania płatności w euro na obszarze Europy i traktowania tej strefy jako rynku 2

4 lokalnego ze wszystkimi tego konsekwencjami, związanymi także z czasem realizacji transakcji i ponoszonymi za nie opłatami (tj. zrównaniem tych parametrów w ramach płatności krajowych i transgranicznych w euro). Dla realizacji tego celu przyjęto następujące główne założenia: - należy zapewnić spójne, technicznie neutralne (uniezależnione od konkretnego typu urządzenia) oraz umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań ramy prawne dla wszystkich usług płatniczych w Unii Europejskiej (z wyłączeniem obrotu gotówkowego i czekowego), - należy zapewnić jednolite standardy technologiczne i biznesowe dla dostawców usług płatniczych, - należy zapewnić mechanizmy samoregulacji w relacjach biznesowych pomiędzy uczestnikami obrotu płatniczego przy jednoczesnym zminimalizowaniu ingerencji organów ustawodawczych. Inicjatorzy tych zmian przewidują korzyści dla uczestników obrotu finansowego na obszarze Unii Europejskiej. I tak, należy przypuszczać, że z punktu widzenia społecznego, docelowo SEPA spowoduje zmianę struktury rynkowej polegającą na utworzeniu efektywnej infrastruktury wymiany zleceń płatniczych w skali Europy. W krótszym okresie należy spodziewać się wymiernych korzyści dla korporacji międzynarodowych, operujących na różnych krajowych rynkach, polegających m.in. na większym zautomatyzowaniu procesów biznesowych, redukcji kosztów operacyjnych i poprawieniu płynności finansowej. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, operujących głównie na lokalnych rynkach, korzyści te mogą być mniejsze, jednakże można spodziewać się ich w postaci redukcji opłat za transakcje bankowe. W przypadku banków trudno wskazać bezpośrednie korzyści, gdyż projekt SEPA może spowodować konieczność wdrożenia kosztownych zmian w obszarze płatności, co spowoduje, że przy zwiększonej konkurencji poniesione nakłady mogą być trudne do odzyskania w krótszym czasie. 4. Organizacja prac Głównym moderatorem i koordynatorem działań w sprawie SEPA jest EPC, który skupia 64 członków z 27 krajów europejskich. Pełna lista członków zawarta jest w Załączniku nr 3. Organizację EPC obrazuje poniższy schemat: Komitet nominacyjny i zarządzający Nominating and Governance Committee (NGC) Zgromadzenie plenarne EPC Plenary Komitet koordynacyjny EPC Coordination Committee Roll-out Committee (ROC) Grupa robocza ds. Elektronicznego polecenia przelewu Electronic Credit Transfer Working Group Grupa ds. Standardów działania, infrastruktury i technologii Operations, Infrastructure and Technology Standards (OITS) Support Group Grupa robocza ds. Kart płatniczych Cards Working Group Grup robocza ds. Elektronicznego polecenia zapłaty Electronic Direct Debit Working Group Grupa robocza ds. Gotówki Cash Working Group Grupa robocza ds. TARGET TARGET Working Group Grupa prawnicza Legal Support Group 3

5 Zgromadzenie plenarne (EPC Plenary) jest najwyższym organem EPC, w skład którego wchodzą przedstawiciele wszystkich bezpośrednich członków Rady. W Zgromadzeniu plenarnym uczestniczy przedstawiciel EBC w charakterze obserwatora. Zgromadzenie podejmuje ostateczne decyzje związane z pracami Rady i wpływa na swoich członków za pośrednictwem rezolucji opracowywanych w ramach prac EPC. Komitet nominacyjny i zarządzający (Nomination and Governance Committee) został powołany jako ciało doradcze dla Zgromadzenia plenarnego do nadzorowania struktury EPC i proponowania zmian organizacyjnych. Komitet koordynacyjny (EPC Coordination Committee) jest ciałem, które na bieżąco koordynuje prace EPC. Zadaniem Grupy roboczej ds. Elektronicznego polecenia przelewu (Electronic Credit Transfer Working Group) jest opracowanie, na bazie Rozporządzenia 2560/2001/EC, zasad funkcjonowania paneuropejskiego polecenia przelewu. Zasady te są udokumentowane w dokumencie pt. SEPA Electronic Credit Transfer Scheme Rulebook. Ponadto, w ramach prac grupy opracowywana jest dokumentacja dotycząca międzybankowych konwencji CREDEURO i ICP (Interbank Convention on Payments), które powinny przyczynić się do zapewnienia minimalnego standardu dla międzynarodowych przelewów niskokwotowych w euro. W ramach grupy omawiane są także zagadnienia z zakresu płatności elektronicznych (epayments) i płatności mobilnych (m-payments). Zadaniem Grupy roboczej ds. Elektronicznego polecenia zapłaty (Electronic Direct Debit Working Group) jest opracowanie zasad paneuropejskiego polecenia zapłaty (Pan-European Electronic Direct Debit PEDD), które udokumentowane są w dokumencie pt. SEPA Direct Debit Scheme Rulebook. Zadaniem Grupy roboczej ds. Kart płatniczych (Cards Working Group) jest wprowadzanie w życie rezolucji EPC z zakresu funkcjonowania kart płatniczych na rynku europejskim, szczególnie dotyczących ujednolicenia działań w odniesieniu do zasad płatności transgranicznych w obszarach organizacyjnym i opłat. Zadania grupy realizowane są m.in. poprzez zachęcanie krajowych i międzynarodowych operatorów i wydawców kart płatniczych od dokonywana samooceny i dostosowywania się do zasad opracowywanych przez grupę. Grupa stale ocenia proces wprowadzania w życie wśród wydawców kart płatniczych standardu EMV, który został zaadoptowany do potrzeb SEPA. W ramach grupy działa zespół zajmujący się przeciwdziałaniem przestępczości na rynku kart płatniczych, który skupia swoją aktywność na wprowadzaniu w życie rekomendacji EPC w zakresie bezpieczeństwa obrotu kartowego. Grupa robocza ds. Gotówki (Cash Working Group) uczestniczy, łącznie z EBC, w debacie na temat bezpieczeństwa i usprawnienia obrotu gotówkowego w Eurolandzie oraz opracowuje standardy postępowania w tym zakresie. Zakres prac dotyczy m.in. zabezpieczeń banknotów i monet, optymalizacji ich produkcji, transportu i recyklingu. Grupa śledzi także prace legislacyjne Parlamentu Europejskiego oraz Komisji Europejskiej z zakresu usług rynku wewnętrznego. Zadaniem Grupy roboczej ds. TARGET (TARGET Working Group) jest współpraca z Eurosystemem w zakresie problematyki związanej z systemem TARGET. Grupa kieruje działaniami związanymi z udzielaniem EBC w imieniu środowiska bankowego informacji i opinii w zakresie budowy systemu TARGET2. Pomimo koncentracji prac EPC nad 4

6 problematyką płatności detalicznych, system TARGET2, przeznaczony do rozrachunku transakcji wysokokwotowych, jest traktowany jako kluczowy element SEPA. Głównym zadaniem Grupy prawniczej (Legal Support Group) jest współpraca w zakresie projektu dyrektywy New Legal Framework for Payments in the Internal Market, a także problematyki związanej z praniem brudnych pieniędzy oraz innych tematów dotyczących wprowadzania rezolucji EPC przez środowisko bankowe. Grupa ds. Standardów działania, infrastruktury i technologii (Operations, Infrastructure and Technology Standards (OITS) Support Group) swoją działalność koncentruje wokół tematyki automatyzacji procesów, tzw. STP (Straight-Through-Processing), oraz infrastruktury. Ponadto powołany niedawno w ramach EPC Roll-out Committee (ROC) będzie opracowywać zasady działania paneuropejskich elektronicznych izb rozliczeniowych dla płatności w euro (Pan-European Automatic Clearing House PE-ACH). 5. Rola EBC i innych banków centralnych Europejski Bank Centralny jest jednym z głównych inicjatorów SEPA i aktywnie wspiera tą ideę oraz realizację powiązanych z nią projektów. EBC uczestniczy jako obserwator w pracach Zgromadzenia plenarnego EPC, zapewniając tym sobie możliwość śledzenia prac nad SEPA. Niezależnie od tego EBC współpracuje ze środowiskiem bankowym przez innego rodzaju inicjatywy powiązane z pracami nad SEPA, np. poprzez COGEPS (Contact Group on Euro Payments Strategy). Ponadto przedstawiciele EBC uczestniczą jako obserwatorzy w pracach grup roboczych EPC. EBC z zasady nie uczestniczy w pracach Komitetu koordynacyjnego działającego przy EPC, dając tym samym swobodę wypowiedzi przedstawicieli banków. Nie odnotowano bezpośredniego udziału przedstawicieli banków centralnych poszczególnych krajów unijnych w projektach nadzorowanych przez EPC, niemniej odgrywają one pewną rolę, współpracując w tym zakresie w ramach Eurosystemu. W celu wyrażania swoich opinii EBC przyjął zasadę cyklicznego przygotowywania raportów na temat postępu prac nad SEPA. Ostatni, czwarty raport pt. Towards a single euro payments area - Objectives and deadlines (4th progress report) EBC opublikował w lutym 2006 r. Dokument ten zawarty jest w Załączniku nr 4. W raporcie obszernie opisano historię, założenia i cele projektu SEPA. Opisano także organizację prac oraz ustosunkowano się do poszczególnych dotychczasowych osiągnięć i perspektyw z nimi związanych. W raporcie EBC przedstawia szereg sugestii dotyczących organizacji pracy nad SEPA i terminów realizacji tego projektu, m.in. ECB zwraca uwagę na to, że termin 2010 r., przewidziany na wdrożenie SEPA w lokalnych systemach płatniczych, powinien być utrzymany, a proces ten powinien być wspierany przez krajowe banki centralne. Do 2005 r. banki centralne Eurosystemu były w tym zakresie mniej aktywne, ale wraz z czasem i powstaniem ryzyka niepowodzenia SEPA, polegającym m.in. na zaistnieniu dużego prawdopodobieństwa nieokreślonego w czasie opóźnienia wprowadzania w życie uzgodnień w ramach projektu lub braku zainteresowania potencjalnych beneficjentów nowymi rozwiązaniami, banki te podjęły decyzję o większej aktywności i spełnianiu w większym stopniu roli katalizatora zmian. Dotychczas prace w tym zakresie były omawiane jednak jedynie w ramach ciał, w których biorą udział przedstawiciele banków centralnych z Eurosystemu, tj. tzw. standard composition. Powyższe oznacza, że Narodowy Bank Polski oraz inne banki centralne z krajów spoza Eurosystemu miały dotąd niewielki zakres 5

7 informacji na temat prac nad SEPA prowadzonych przez banki centralne Eurosystemu. Sytuacja w tym zakresie zmieni się najprawdopodobniej jednak w najbliższym czasie, gdyż na posiedzeniu PSSC w dniu 22 lutego 2006 r. poinformowano, że w ECB podjęto decyzję o szerszym informowaniu banków spoza Eurosystemu w kwestiach prac nad SEPA. 6. Ewolucja koncepcji i aktualny stan prac Wizja, która jest przedmiotem realizacji projektu SEPA, została określona jesienią 2000 roku w ramach prac okrągłego stołu w sprawie utworzenia jednolitej strefy płatniczej, zwołanego w Brukseli z inicjatywy Komisji Europejskiej, i wypływała bezpośrednio ze Strategii Lizbońskiej zmierzającej do budowy silnej gospodarki europejskiej, mogącej skutecznie konkurować na światowym rynku. Pomysł SEPA zaowocował dyskusją w europejskim środowisku bankowym, której rezultatem było opracowanie w maju 2002 r. przez szereg instytucji finansowych (w tym: Związek Europejskich Banków Spółdzielczych - EACB, Grupę Europejskich Banków Oszczędnościowych - ESBG, Europejską Federację Bankową - EBF, Euro Banking Association - EBA oraz 40 banków) strategicznego dokumentu programowego White paper pt. Euroland: Our Single Payment Area! oraz powołanie EPC jako instytucji wiodącej i koordynującej prace. Solidarność europejskiego środowiska bankowego w tym zakresie nie była jednak motywowana potencjalnymi korzyściami artykułowanymi przy okazji pojawienia się idei SEPA, lecz można zauważyć, że spowodowana była naciskiem Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej, które w Rozporządzeniu 2560/2001 na temat płatności transgranicznych w euro dały wyraźny bodziec do działania. Szczególnie przepisy Artykułu 3 ww. rozporządzenia, dotyczące opłat za transgraniczne elektroniczne transakcje płatnicze i przelewy bankowe, określiły zasady dla krajów Unii Europejskiej, w ramach których wszystkie płatności w euro (również transgraniczne) mają być traktowane jak lokalne. I tak, od dnia 1 lipca 2002 r. opłaty nałożone przez instytucję finansową w odniesieniu do transgranicznych elektronicznych transakcji płatniczych w euro do kwoty EUR są takie same jak opłaty nałożone przez tę samą instytucję w odniesieniu do podobnych płatności w euro odbywających się w państwie członkowskim, w którym znajduje się miejsce prowadzenia działalności instytucji wykonującej transgraniczną elektroniczną transakcję płatniczą. Od dnia 1 lipca 2003 r. opłaty nałożone przez instytucję w odniesieniu do transgranicznych przelewów bankowych w euro do kwoty EUR są takie same jak opłaty nałożone przez tę samą instytucję w odniesieniu do podobnych przekazów bankowych w euro odbywających się w ramach państwa członkowskiego, w którym znajduje się miejsce prowadzenia działalności instytucji wykonującej transgraniczny przelew. Natomiast od dnia 1 stycznia 2006 r. kwota EUR została podniesiona do kwoty EUR. Konsekwencją wprowadzenia rozporządzenia była konieczność harmonizacji instrumentów płatniczych. Ponadto, sytuacja ta miała negatywny wpływ na wyniki finansowe banków z tytułu operacji transgranicznych, gdyż koszty ponoszone przez banki z tego tytułu są wyższe od przychodów, jakie mogą uzyskać po wprowadzeniu rozporządzenia (z reguły banki obniżały ceny przelewów transgranicznych do poziomu jak za transakcje krajowe, jednakże były też sytuacje odwrotne). W związku z powyższym banki, szukając sposobu uzyskania efektu synergii w obszarze operacji płatniczych, określiły w dokumencie White paper strategię działań do 2010 r. mających zapewnić spójne, technicznie neutralne oraz umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań ramy prawne dla wszystkich usług płatniczych w Unii Europejskiej. 6

8 Sukcesywne śledzenie prac w zakresie SEPA skłoniło Komisję Europejską i EBC do wyrażenia w 2004 r. krytycznej opinii nt. możliwości osiągnięcia zamierzonych celów w określonym czasie. W odpowiedzi na te zarzuty EPC opracował w grudniu 2004 r. dokument pt. Roadmap , który precyzuje kolejne fazy prac nad SEPA i podtrzymuje termin 2010 roku jako ostateczny dla wprowadzenia SEPA. W dokumencie tym założono następujące trzy fazy rozwoju: 1) Faza I od 2004 r. do 2005 r. - Opracowanie modelu i przygotowanie prac; 2) Faza II od 2006 r. do 2007 r. Rozpoczęcie wprowadzenia w życie (wersje pilotażowe, pierwsze przypadki praktycznego stosowania); 3) Faza III od 2008 r. do 2010 r. - Współdziałanie i stopniowe wcielanie w życie aż do osiągnięcia masy krytycznej. W obecnej fazie prac nad SEPA nie został ustalony pełny, finalny model funkcjonowania poszczególnych usług i produktów, przeznaczony do wprowadzenia. Z dyskusji prowadzonej w ramach EPC wydaje się, że nie wszystkie dotychczasowe ustalenia są wiążące i w wyniku dalszych prac mogą ulec one modyfikacji zarówno pod kątem organizacyjnym, jak i biznesowym, a zakres prac SEPA może być rozszerzony. Wśród zaawansowanych projektów, realizowanych dla wprowadzenia SEPA, można wymienić: 1) Paneuropejskie Polecenie Przelewu łącznie z funkcjonalnością automatycznego przetwarzania danych (STP) w ramach fazy I uzgodniono Konwencję CREDEURO (11 krajów Unii kończy proces wprowadzania Konwencji), określającą czas realizacji zleceń płatniczych, standard informatyczny, zakres i objętość informacji w zleceniu, oraz Konwencję ICP dotyczącą zasad pobierania opłat za przelewy (13 krajów Unii kończy proces wprowadzania Konwencji). Ponadto zostały opracowane zasady funkcjonowania tego instrumentu płatniczego (SEPA Electronic Credit Transfer Scheme Rulebook v2.0), które były przedmiotem konsultacji w bankach europejskich. W marcu 2006 r. Zgromadzenie plenarne EPC zatwierdziło tą wersję zasad. 2) IBAN/BIC W kwestii numeru rachunku bankowego zostały zakończone prace i wszystkie kraje Unii zakończyły wprowadzanie tego standardu bądź kończą jego wprowadzanie. 3) Paneuropejskie Polecenie Zapłaty w ramach fazy I zostały opracowane zasady funkcjonowania tego instrumentu płatniczego (SEPA Direct Debit Scheme Rulebook v2.0), które były przedmiotem konsultacji w bankach europejskich. W marcu 2006 r. Zgromadzenie plenarne EPC zatwierdziło tą wersję zasad. 4) Paneuropejskie izby rozliczeniowe w ramach fazy I zostały ustalone zasady rozliczeń polecenia przelewu w ramach systemu elektronicznych izb rozliczeniowych. Na koniec września 2005 r. 21 krajów Unii osiągnęło gotowość otrzymywania poleceń przelewu w euro w standardzie SEPA. Nadal trwają prace nad ustaleniem zasad rozliczeń polecenia zapłaty oraz twa dyskusja na temat przyszłego modelu funkcjonowania elektronicznych izb rozliczeniowych. W marcu 2006 r. Zgromadzenie plenarne EPC zatwierdziło wersję 1.0 zasad pt. Framework for the evolution of the clearing and settlement of payments in SEPA - including the principles for SEPA scheme compliance and re-statement of the PA-ACH concept 5) Karty płatnicze w ramach fazy I zostały opracowane zasady funkcjonowania kart płatniczych (SEPA Cards Framework v2.0), które po akceptacji polskiego sektora bankowego (z zaznaczeniem pewnych wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności odnoszących się do migracji na EMV) zostały zatwierdzone przez Zgromadzenie plenarne EPC w marcu

9 W zakresie poprawy bezpieczeństwa transakcji kartowych EPC pracuje nad stworzeniem paneuropejskiej bazy transakcji oszukańczych SEPA Cards Framework Fraud Database. Wiele krajów jest jednak sceptycznie nastawiona do tego rozwiązania i postuluje umacnianie istniejących rozwiązań. Także w polskim środowisku wydaje się wskazane umacnianie istniejącej bazy MIG Akceptanci oraz przystępowanie kolejnych banków do bazy MIG Posiadacze. Do zakresu prac SEPA zaliczamy także kwestie, których geneza wynikała z innych okoliczności, np. kwestia autoryzacji kart płatniczych, ze szczególnym wskazaniem na wprowadzenie standardu EMV, bądź ostatnio podnoszona kwestia wymiany informacji o transakcjach podejrzanych osób pod kątem walki z międzynarodowym terroryzmem. Ponadto, dla pełnego obrazu sytuacji należy włączyć jako element SEPA (a co najmniej wywołujący istotny wpływ na kształt tego projektu) prace Parlamentu i Komisji Europejskiej związane z opracowaniem nowej dyrektywy dotyczącej płatności na europejskim rynku wewnętrznym, tzw. New Legal Framework 1. EPC na bieżąco obserwuje postęp prac nad projektem SEPA i regularnie publikuje informacje na temat stanu ich zaawansowania w cyklicznych raportach. Ostatni, dziewiąty raport SEPA Indicators ukazał się w dniu 16 stycznia 2006 r. Przedstawiony jest on w Załączniku nr 5. Z raportu wynika, że w przypadku Polski nie wszystkie dane są publikowane w tym materiale (w chwili obecnej można zauważyć brak danych dotyczących liczby kart EMV czy liczby terminali EMV). Powodem tej sytuacji są przypadki występowania odmiennej struktury pozyskiwanych informacji z polskiego sektora bankowego w stosunku do potrzeb EPC. Na posiedzeniu Rady ds. Systemu Płatniczego w grudniu 2005 r. Związek Banków Polskich zadeklarował, że będzie dążyć, we współpracy z NBP, do przekazywania pełnych i aktualnych danych do EPC. 7. Dotychczasowe zaangażowanie NBP i polskiego sektora bankowego Choć projekt SEPA nie był dotąd całościowo analizowany w Narodowym Banku Polskim oraz w polskim sektorze bankowym, to jednak wiele elementów prowadzących do jego realizacji przedyskutowano oraz realizowano w ramach Narodowego Banku Polskiego, jak i w polskim środowisku bankowym. Prace te rozpoczęły się jeszcze w okresie przedakcesyjnym do Unii Europejskiej i zaowocowały konkretnymi wdrożeniami. Do najistotniejszych tematów możemy zaliczyć w tym zakresie opracowanie i praktyczne wprowadzenie standardu numeru rachunku bankowego NRB i IBAN (obecnie stosowanych we wszystkich polskich bankach). Ponadto w Związku Banków Polskich toczą się przygotowania do przystępowania polskich banków do konwencji CREDEURO i ICP. ZBP w styczniu 2006 r. zwrócił się do prezesów banków o przystępowanie polskich banków do tych konwencji, wskazując na wynikające z tego korzyści mające wpływ na rozwój usług płatności transgranicznych. O potrzebie szybkiego przystępowania wszystkich polskich banków do konwencji nadmienił Prezes NBP w piśmie do ZBP, w październiku 2005 r., wskazując na możliwość uproszczenia zasad realizacji płatności transgranicznych. 1 Implementing the Community Lisbon programme: Proposal for a DIRECTIVE OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on payment services in the internal market and amending Directives 97/7/EC, 2000/12/EC and 2002/65/EC, (New Legal Framework /0245), Parlament i Komisja Europejska, grudzień

10 W ramach prac nad zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu transakcjami kartowymi niektóre banki rozpoczęły wprowadzanie standardu EMV. Na koniec września 2005 r. banki w Polsce wydały około pół miliona kart, co stanowi około 2,5% ogólnej liczby wydanych kart w kraju. W ramach prac nad modernizacją systemu płatniczego i dostosowaniem go do potrzeb rozliczeń w euro polski system płatniczy wzbogacił się o szereg elementów infrastrukturalnych i organizacyjnych. I tak, w zakresie rozliczeń i rozrachunku transakcji międzybankowych w euro NBP uruchomił w 2005 r. system SORBNET-EURO dla transakcji wysokokwotowych. Dzięki temu transakcje trangraniczne w euro mogą być rozliczane w ramach systemu TARGET. Przedstawiciele NBP biorą także czynny udział w pracach nad systemem TARGET2. W celu rozliczeń transakcji detalicznych w euro KIR S.A. uruchomił system EuroELIXIR, w którym poza płatnościami krajowymi w euro rozliczane są, w ramach systemu STEP2, płatności transgraniczne w euro. W ramach prac EPC nad SEPA uczestniczą przedstawiciele polskiego środowiska bankowego. Dotyczy to głównie przedstawicieli banku PKO BP S.A. i Związku Banków Polskich biorących udział w pracach organizowanych przez EPC. Z ramienia ZBP w grupach roboczych EPC uczestniczą ponadto przedstawiciele banków komercyjnych i Krajowej Izby Rozliczeniowej S.A. Lista osób z Polski, uczestniczących w pracach EPC nad SEPA, przedstawiona jest w Załączniku nr 6. Ponadto, przedstawiciele KIR S.A. aktywnie uczestniczą w pracach nad koncepcją paneuropejskich izb rozliczeniowych PE-ACH, w tym również nad dostosowaniem systemów prowadzonych przez KIR S.A. do zgodności z wymaganiami SEPA. Jednym z efektów organizowanej przez KIR S.A. międzynarodowej konferencji ICCI 2005 w październiku 2005 r., poświęconej głównie problematyce SEPA, było powstanie idei stworzenia forum konsultacyjnego dla izb rozliczeniowych w Unii Europejskiej jako partnera dla konsultacji z EPC nt. wprowadzania SEPA (do tej pory bowiem izby rozliczeniowe z UE nie miały w zasadzie takiego forum i takiej reprezentacji wobec EPC). Idea taka spotkała się z poparciem kilku uczestniczących w ww. konferencji instytucji, w tym NBP, Banku Włoch, KIR S.A. oraz węgierskiej izby rozliczeniowej Giro Bankcard Ltd., które w tej sprawie wystosowały pismo do EBC. Do chwili obecnej nie ma żadnej reakcji EBC na ww. pismo. Mimo braku odrębnego forum konsultacyjnego dla izb rozliczeniowych, korzystają one z możliwości wyrażania swoich opinii na forach, w których uczestniczą indywidualnie. Istotną rolę w omawianych powyżej tematach odgrywa Rada ds. Systemu Płatniczego działająca jako organ opiniodawczo-doradczy Zarządu NBP, która śledzi postęp prac nad poszczególnymi projektami. Rada jest także miejscem wymiany poglądów pomiędzy grupą regulatorów i nadzorców (NBP, Ministerstwo Finansów) a środowiskiem bankowym i operatorami usług płatniczych. Spośród cząstkowych tematów związanych z problematyką SEPA Rada zajmowała się dotąd następującymi zagadnieniami: wprowadzeniem standardu NRB i IBAN na posiedzeniu w dniu r., wprowadzeniem zasad STP na posiedzeniu w dniu r., wprowadzeniem systemu SORBNET-EURO i EuroELIXIR na posiedzeniach w dniach uczestnictwem Polski w TARGET2 na posiedzeniach w dniach r., r., r., r. i r., wprowadzeniem standardu EMV na posiedzeniu w dniu r., wprowadzeniem konwencji CREDEURO i IPC na posiedzeniu w dniu r. Problematyką SEPA Rada ds. Systemu Płatniczego zajmowała się całościowo w dniu 12 grudnia 2005 r., rozpatrując notatkę przygotowaną przez Departament Systemu Płatniczego (DSP) NBP. 9

11 W powyższej notatce DSP zaprezentował następujące najważniejsze wyzwania dla polskiego sektora bankowego związane z SEPA: a) Przedstawiciele polskiego sektora bankowego oraz innych instytucji biorących udział w pracach nad SEPA powinni, zdaniem DSP, kontynuować podjęte już działania mające na celu przygotowanie i uzgodnienie standardów SEPA oraz mechanizmów ich wprowadzania w życie. W tym zakresie istotne jest, tak jak to ma miejsce do tej pory, aby ww. osoby prezentowały na forum ciał decydujących o kształcie SEPA uzgodnione w ramach Polski poglądy, które uwzględniałyby interes polskich banków oraz instytucji infrastruktury polskiego systemu płatniczego, a przynajmniej nie byłyby z nimi sprzeczne. b) Kwestią drugą jest określenie tempa prac w Polsce nad wprowadzeniem już uzgodnionych standardów i mechanizmów w ramach SEPA. Zgodnie z przyjętym przez EPC harmonogramem, już w 2008 r. Polskę będą obowiązywać standardy SEPA dla transakcji w euro. Jednakże, z jednej strony brak sprecyzowanej daty wejścia Polski do strefy euro oznacza, że Polska mogłaby mieć dłuższy czas na wprowadzenie odpowiednich dla SEPA rozwiązań, co pozwoliłoby na rozłożenie w dłuższym horyzoncie czasu koniecznych inwestycji i zmian. Z drugiej strony wydaje się, że odpowiednie wczesne uczestnictwo polskich banków i instytucji infrastrukturalnych w przyjętych rozwiązaniach, m.in. poprzez wprowadzanie mechanizmów pozwalających na obniżenie kosztów w sektorze, podniesienie efektywności i atrakcyjności oferowanych usług płatniczych, a także wzmacnianie bezpieczeństwa obrotu finansowego, może mieć istotne znaczenie dla wzmocnienia własnej konkurencyjności w skali całej Europy, zwłaszcza w odniesieniu do instytucji infrastrukturalnych, np. KIR SA. Wydaje się więc, że powyższy dylemat dotyczący tempa prac powinien być głęboko przeanalizowany przez środowisko bankowe i instytucje infrastrukturalne. c) Kolejnym istotnym dylematem z punktu widzenia wyzwań stojących przed polskim sektorem bankowym jest, zdaniem DSP, podjęcie decyzji, czy jest potrzebna w Polsce koordynacja prac banków i innych instytucji w zakresie przygotowywania standardów SEPA i dostosowywania się do nich. W opinii DSP, istnieje taka potrzeba, a nawet konieczność, aby przyjęte rozwiązania w ramach SEPA nie spowodowały marginalizacji polskiej infrastruktury rozliczeniowo-płatniczej i aby prace nad dostosowaniem Polski do SEPA mogły być prowadzone bez większych opóźnień (z uwzględnieniem przyszłych planów przystąpienia Polski do strefy euro). Dotyczy to także form płatności, specyficznych dla Polski, które wydaje się, że powinny egzystować jako instrumenty niszowe w skali całego obszaru Europy. Z uwagi na zakres dotychczasowych prac oraz ze względu na przyjęty na razie w Europie model dostosowań (poprzez autoregulację w ramach systemu bankowego) oraz strukturę EPC i pełnioną rolę w polskim środowisku bankowym, wydaje się, że funkcje koordynacyjne nad pracami dostosowawczymi do SEPA w Polsce, polegające m.in. na dystrybucji informacji, uzyskiwaniu opinii ze środowiska oraz na współpracy z instytucjami centralnymi, powinien kontynuować Związek Banków Polskich przy pomocy, o ile to będzie konieczne, NBP. Dodatkowo powinny być podjęte przez ZBP, zdaniem DSP, nowe działania, w tym przede wszystkim opracowanie i przedstawienie bankom i właściwym instytucjom strategii wejścia Polski do SEPA. d) Propozycja wskazania ZBP jako koordynatora prac nad SEPA w Polsce może ulec w przyszłości zmianie w przypadku odejścia od modelu autoregulacji w Europie i przyjęcia przez władze Unii Europejskiej i EBC innego modelu dostosowań do SEPA (np. poprzez wydanie regulacji wobec sektora bankowego), w którym to modelu większa rola spadnie zapewne na NBP oraz rząd. e) Jako główne kierunki działań ze strony NBP w zakresie SEPA DSP proponował dalsze wzmacnianie infrastruktury w zakresie rozliczeń transgranicznych w euro, w tym udział w planowanym systemie TARGET2, a także wspieranie wprowadzania standardów SEPA w 10

12 polskim systemie płatniczym. Dla realizacji tych celów niezbędne jest stałe śledzenie prac środowiska bankowego na szczeblu unijnym i krajowym, związanych z projektem SEPA, a także zapewnienie współpracy na szczeblu rządowym, umożliwiającej przygotowywanie i wprowadzanie ewentualnych nowych regulacji dla sektora bankowego. Dalszą istotną rolę w tym zakresie powinna też pełnić Rada ds. Systemu Płatniczego. f) Dodatkowo niezbędne jest, zdaniem NBP, tak jak to ma miejsce do tej pory, ciągłe zapewnienie efektywnej wymiany informacji pomiędzy zainteresowanymi stronami, także spoza środowiska bankowego, zwłaszcza klientów banków. Mając na uwadze powyższe wyzwania, DSP zaproponował w ww. notatce, w ramach wniosków, podjęcie lub kontynuowanie następujących działań: 1) kontynuowanie przez Związek Banków Polskich roli krajowego koordynatora prac nad wprowadzeniem SEPA, zapewniającego sprawną współpracę ze wszystkimi zainteresowanymi uczestnikami, 2) przygotowanie przez Związek Banków Polskich strategicznych celów i planu działania w zakresie SEPA na szczeblu krajowym, uwzględniającego m.in. niezbędne do podjęcia działania sektora bankowego oraz międzybankowych firm infrastrukturalnych w celu ich rozwoju i osiągnięcia przez nie właściwej konkurencyjności w ramach SEPA, 3) zapewnienie przez Związek Banków Polskich, przy współpracy NBP, sprawnego obiegu i dostępu do dokumentów dotyczących SEPA, uwzględniając w tym także udostępnienie ich na jednej witrynie internetowej, 4) szerokie upowszechnienie projektów standardów SEPA w celu umożliwienia ich dogłębnej analizy oraz stworzenie mechanizmu uzyskiwania opinii tym zakresie, 5) zapewnienie dostarczania przez Związek Banków Polskich, we współpracy z NBP, do EPC aktualnych danych nt. dostosowania polskiego sektora bankowego do standardów SEPA, 6) regularne omawianie problematyki SEPA na forum Rady ds. Systemu Płatniczego, 7) podjęcie przez Związek Banków Polskich, Narodowy Bank Polski i inne zainteresowane strony działań edukacyjnych (np. artykuły prasowe czy seminaria), 8) podjęcie szerszych konsultacji poza sektorem bankowym, tj. głównie ze środowiskiem głównych klientów banków. Rada ds. Systemu Płatniczego przyjęła powyższe wnioski, proponując, aby strategiczny plan działania przy wprowadzaniu SEPA w Polsce, przygotowywany przez Związek Banków Polskich, został przedstawiony Radzie w połowie 2006 r. i zawierał różne scenariusze potencjalnych wydarzeń. Wyrażono też opinię, że przyjęty przez EPC model samoregulacji jest korzystny dla polskiego środowiska bankowego i jego klientów. Jednakże, w przypadku reakcji centralnych organów Unii Europejskiej na ewentualne opóźnienia we wprowadzaniu SEPA, poprzez wydanie dyrektyw lub innych regulacji wymuszających na instytucjach finansowych określone działania, należy przewidywać bardziej aktywne zaangażowanie krajowych regulatorów i NBP w tą problematykę. Stwierdzono także, iż ranga problematyki dotyczącej SEPA wymaga poświęcenia uwagi także przez zarządy banków komercyjnych. Dlatego też, niniejszy dokument po przedstawieniu go Zarządowi NBP i dokonaniu stosownych zmian redakcyjnych powinien być przekazany prezesom zarządów banków. Jakkolwiek NBP, jako bank centralny spoza strefy euro, nie uczestniczył dotąd aktywnie w głównym nurcie dyskusji nad SEPA, prowadzonej w ramach banków centralnych Eurosystemu, NBP na bieżąco śledzi i analizuje informacje dotyczące SEPA napływające z EBC, EPC i polskiego środowiska bankowego. 11

13 8. Podsumowanie Z obserwacji prac nad projektem SEPA w skali Unii Europejskiej można zauważyć rozbieżność celów strategicznych stawianych przez władze centralne wspólnoty i środowisko banków komercyjnych, dla których realizacja idei wspólnego rynku wiąże się z koniecznością poniesienia nakładów inwestycyjnych niezbędnych dla jego wprowadzenia. Istnieje bowiem zauważalna rozbieżność pomiędzy sferą polityczną a potrzebami biznesowymi potencjalnych beneficjentów. Główną przyczyną takiej sytuacji jest kwestia ponoszenia nakładów na realizację idei i określenia źródeł jej finansowania. Według EBC, główny ciężar wprowadzania standardów SEPA przypadnie na sektor bankowy, jednakże należy przewidzieć także znaczące nakłady ze strony klientów banków, głównych beneficjentów SEPA, m.in. na dostosowanie finansowych systemów informatycznych. Taka sytuacja może dotknąć między innymi największych klientów banków. Dlatego też od pewnego czasu można zauważyć deklaracje EPC na temat dobrowolności wprowadzania standardów SEPA na obszarze Eurolandu. Stąd można zauważyć ze strony środowiska bankowego pewną niechęć do dynamicznego wprowadzania niezbędnych zmian, co z punktu widzenia interesów poszczególnych banków można uznać za działanie racjonalne, przynajmniej w krótkim okresie. Z tego powodu można podzielić sceptycyzm Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego co do realności założonego harmonogramu prac. Z drugiej strony należy przyznać, że dla zapewnienia realizacji zadań określonych w Strategii Lizbońskiej konieczna jest współpraca całego środowiska w zakresie optymalizacji usług płatniczych. Wydaje się, że idea SEPA wyznacza właściwy kierunek, którym powinien podążać europejski system bankowy, a szybkie tempo wprowadzania zmian może korzystnie wpłynąć na konkurencyjność gospodarki europejskiej na globalnym rynku. Warto również zwrócić szczególną uwagę na to jaką rolę będą pełniły krajowe systemy płatnicze po wdrożeniu SEPA. W chwili obecnej trudno przewidzieć, czy determinacja władz unijnych nie przełoży się na konkretne regulacje stymulujące prace nad projektem SEPA. Dlatego też niezbędne jest dalsze stałe śledzenie prac związanych z SEPA na szczeblu unijnym i krajowym oraz współdziałanie w inicjatywach mających na celu usuwanie barier dla sprawnego i efektywnego wprowadzania projektu w polskim sektorze bankowym. Opracował: Paweł Łysakowski 12

14 Załącznik nr 1 Publikacje i materiały źródłowe 1. Rozporządzenie Nr 2560/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie płatności transgranicznych w euro 2. "Euroland: Our Single Payment Area!" White Paper, maj 2002 r. 3. Communication from the Commission to the Council and the European Parliament, Komisja Europejska, grudzień 2003 r. 4. Implementing the Community Lisbon programme: Proposal for a DIRECTIVE OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on payment services in the internal market and amending Directives 97/7/EC, 2000/12/EC and 2002/65/EC, (New Legal Framework /0245), Parlament i Komisja Europejska, grudzień Roadmap EPC, grudzień 2004 r. 6. Towards A Single Euro Payments Area Third progress report, EBC, grudzień 2004 r. 7. Towards A Single Euro Payments Area Objectives and deadlines (4th progress report), EBC, luty 2006 r. 8. Rezolucje EPC: SEPA Roadmap (grudzień 2004 r.), Pan-European Direct Debit(czerwiec 2004 r.), Best practices for cash handling (czerwiec 2004 r.). 9. World Payments Report 2005 Capgemini, ABN Amro, EFMA, 2005 r. 10. Consultative paper on SEPA Incentives, Komisja Europejska, luty 2006 r Response to the Commission's Draft Directive on "A New Legal Framework for Payments in the Internal Market" V5.0 of 26 November 2004, EPC, styczeń 2005 r New Legal Framework Preparation of an Impact Assessment on a proposal for a Directive, Komisja Europejska, luty 2005 r. 13. Annual Report 2004 EPC, kwiecień 2005 r Providing customer benefits in SEPA Bank Finlandii, kwiecień 2005 r. 15. SEPA Cards Framework v2.0, EPC, marzec 2006 r SEPA Electronic Credit Transfer Scheme Rulebook v2.0, EPC, marzec 2006 r. Dokument dostępny w biurze Związku Banków Polskich 17. SEPA Direct Debit Scheme Rulebook v2.0, EPC, marzec 2006 r. Dokument dostępny w biurze Związku Banków Polskich 18. Framework for the evolution of the clearing and settlement of payments in SEPA - including the principles for SEPA scheme compliance and re-statement of the PA-ACH concept v1.0, EPC, marzec 2006 r. Dokument dostępny w biurze Związku Banków Polskich 19. 9th SEPA Indicators, EPC, styczeń 2006 r. 13

15 20. IBC s 5th Annual Conferrence on SEPA, Materiały konferencyjne IBC Global Conferences listopad There will be a SEPA, J.M. Godeffroy, ECB, Euro Finance Week, listopad 2005 r. 22. Materiały na posiedzenia Rady ds. Systemu Płatniczego z r., r., r., r., r., r., r. oraz r. 14

16 Załącznik nr 2 Instytucje zaangażowane w projekt SEPA i ich strony internetowe Europejska Rada ds. Płatności European Payments Council (EPC) Europejskie związki instytucji finansowych 1. Europejski Związek Banków Spółdzielczych European Association of Cooperative Banks 2. Europejska Federacja Bankowa European Banking Federation 3. Europejska Grupa Banków Oszczędnościowych European Savings Bank Group Instytucje europejskie 1. Europejski Bank Centralny European Central Bank 2. Komisja Europejska European Commission Inne instytucje i ich strony internetowe 1. Euro Banking Association (www.abe.org) 2. European Committee for Banking Standards (www.ecbs.org) - IBAN (www.ecbs.org/iban.htm) 3. VISA (www.visaeu.com) 4. MasterCard Europe (www.mastercardinternational.com/corporate/mastercard_europe.html) 5. EMVCo (www.emvco.com) 6. SWIFT (www.swift.com) 7. Związek Banków Polskich (www.zbp.pl) 15

17 Załącznik nr 3 Członkowie European Payments Council 1. ABN AMRO Bank 2. Association for Payment Clearing Services (APACS) 3. Associazione Bancaria Italiana (ABI) 4. Banca del Piemonte SpA 5. Banca INTESA SpA 6. Banco Bilbao Vizcaya Argentaria sa (BBVA) 7. Banco Comercial Portugues 8. Bank of Valletta plc. 9. Banque et Caisse d'epargne de l'etat (BCEE) 10. Banque Fédérale des Banques Populaires 11. Barclays Bank plc 12. Bayerische Landesbank 13. BNP Paribas 14. BPU Banca - Gruppo Banche Popolari Unite 15. Bundersverband der Deutschen Volksbanken und Raiffeisenbanken (BVR) 16. Bundesverband deutscher Banken (BdB) 17. Caisse Nationale des Caisses d'epargne (CNCE) 18. Caixa Geral de Depositos 19. Caja de Ahorros y Pensiones de Barcelona (La Caixa) 20. Citibank N.A. 21. Confederacion Espanola de Cajas de Ahorros (CECA) 22. Co-operative Central Bank Ltd. 23. Crédit Agricole S.A. 24. Crédit Mutuel 25. Czech Banking Association 26. Danish Bankers Association (Finansradet) 27. Deutsche Bank AG 28. Deutsche Zentral Genossenchaftsbank AG (DZ Bank) 29. Deutscher Sparkassen und Giroverband e.v.( DSGV) 30. DnB NOR 31. Erste Bank der Oesterreichischen Sparkassen AG 32. Estonian Banking Association 33. Euro Banking Association (EBA) 16

18 34. European Association of Cooperative Banks (EACB) 35. European Banking Federation (EBF) 36. European Savings Banks Group (ESBG) 37. Fédération Bancaire Française (FBF) 38. Fortis Bank 39. Grupo Santander 40. Hellenic Bank Association 41. HSBC Bank plc. 42. Hungarian Foreign Trade Bank Ltd. (Magyar Külkereskedelmi Bank Rt) 43. ING Bank 44. Irish Payment Services Organisation Ltd (IPSO) 45. Islandsbanki 46. KBC Bank NV 47. Latvijas Krajbanka 48. Lloyds TSB plc 49. Nordea Bank Finland p.l.c 50. OKO Osuuspankkien Keskuspankki Oyj (OKO Bank) 51. Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski (PKO) 52. Rabobank Nederland 53. Raiffeisen Zentralbank Österreich AG (RZB) 54. SanPaolo IMI SpA 55. Skandinaviska Enskilda Banken 56. Slovak Association of Banks (CSOB) 57. SNS Bank N.V. 58. Société Générale 59. Swedbank- ForeningsSparbanken AB 60. The Bank Association of Slovenia 61. The Royal Bank of Scotland 62. UBS AG 63. WestLB AG 64. Związek Banków Polskich 17

19 Załącznik nr 4 TOWARDS A SINGLE EURO PAYMENTS AREA Objectives and Deadlines (4th Progress Report) 17 February 2006 Table of contents Executive Summary Introduction 1. The SEPA: General objectives and working methods 1.1 The general objectives of the SEPA The SEPA will eliminate national barriers The SEPA will focus on the euro area The SEPA will be future-oriented The SEPA will be user-friendly The SEPA will require a communication strategy The SEPA will also benefit banks The time frame of the SEPA process will be upheld The SEPA objectives will focus on establishing common standards and procedures 1.2 The working methods The move to the SEPA must be run as a project Users must be involved Public administrations are invited to lead by example National migration towards the SEPA must be well-organised 2. Specific objectives for the SEPA instruments, infrastructures and standards, and the progress made towards meeting them 2.1 Credit transfers 2.2 Direct debits 2.3 Card payments 2.4 Cash, cheques and other non-sepa retail payment instruments 2.5 Retail payment clearing and settlement infrastructures 2.6 Standards Annex 18

20 TOWARDS A SINGLE EURO PAYMENTS AREA OBJECTIVES AND DEADLINES (4TH PROGRESS REPORT) EXECUTIVE SUMMARY The Eurosystem has a vision for the Single Euro Payments Area (SEPA): a euro area in which all payments are domestic, where the current differentiation between national and crossborder payments no longer exists. This means that the SEPA project not only aims to improve the efficiency of crossborder payments. It also aims to develop common instruments, standards, procedures and infrastructures in order to foster substantial economies of scale. Within the SEPA, customers will be able to make payments throughout the whole euro area as efficiently and safely as in the national context today. If they so wish, they will be able to do so using a single payment account and a single payment card. The SEPA is a natural consequence of the introduction of the euro. It therefore focuses on the euro area. Nevertheless, it will also contribute to improving the Single Market and to meeting the objectives of the Lisbon agenda. The SEPA will only be accepted by users, and therefore materialise, if it is future-oriented, if it anticipates how modern payment systems will look at the end of the decade, and if it exploits the new possibilities offered by progress in information technology. It is important that the providers of the SEPA services take into account the needs of different customer segments. As the SEPA will require changes in customers habits, solutions will have to be found which are as easy, cost-efficient and user-friendly as possible for banks customers. In this respect, the involvement of representatives of the SEPA users corporations, small and medium-sized enterprises, citizens and public authorities in the project is indispensable. In addition, an appropriate communication strategy will be needed, which should be prepared already at this stage. In 2002, the European banking community envisaged that the SEPA would be completed by the end of In 2004, the Eurosystem proposed, and the banks agreed, that consumers should be offered the possibility to use pan-european instruments as soon as January The Eurosystem sees no need to change these deadlines. However, it considers that the results expected by these dates should be more clearly defined. The SEPA is a major European objective which in ambition, size and complexity is comparable with the changeover to the euro banknotes and coins. As a result, it must be run as a project: it can only succeed if all stakeholders involved in the process work towards the same goals and follow the same project plan with a set of agreed milestones. It is up to the public authorities, the Eurosystem and the European Commission in particular to clarify the final objectives of the SEPA, after careful consideration of the expectations of all stakeholders. That is the main objective of this report, which has been written after intensive consultation of the major actors, banks as well as users, at the national and at the European level. Given the political nature of the SEPA, it is also very important that public administrations, as heavy users of payment services, set an example and are among the first to move to the SEPA. The banking industry has taken on the responsibility of delivering the SEPA products, in particular the specifications of the new payment instruments. It is up to them to develop and maintain viable and profitable business models compatible with the SEPA. Indeed, economies of scale, increased competition and greater efficiency will not only affect the banks revenues but also their costs. 19

Bank centralny w SEPA

Bank centralny w SEPA Konferencja 2008 - ROK SEPA Warszawa, 31.03.2008 r. Bank centralny w SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda SEPA z pozycji Eurosystemu SEPA z pozycji

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012 Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012 Sporządziła: Zatwierdził: SEPA Polska Ewelina Stępnik Sekretarz SEPA Polska Paweł Widawski Koordynator Krajowy Programu SEPA Spis treści Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Forum Liderów Banków Spółdzielczych Warszawa, 15 września 2009 r. Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego

Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego W dniu 8 maja 2007 roku, odbyła się konferencja organizowana przez Komisję Europejską poświęcona roli sektora publicznego w Programie SEPA. Na konferencji

Bardziej szczegółowo

Europejski rynek płatności detalicznych

Europejski rynek płatności detalicznych Europejski rynek płatności detalicznych Janina Harasim, Bożena Frączek, Grażyna Szustak, Monika Klimontowicz Streszczenie/ Abstract Książka prezentuje współczesny rynek płatności, które postrzegane są

Bardziej szczegółowo

Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP

Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP Konferencja Związku Banków Polskich Jednolity Obszar Płatności w Euro Struktura

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac za 2014 r. KGU (Krajowej Grupy Użytkowników) SORBNET 2

Sprawozdanie z prac za 2014 r. KGU (Krajowej Grupy Użytkowników) SORBNET 2 KGU (Krajowej Grupy Użytkowników) SORBNET 2 Zadania zespołu w 2014 r. 1. Wdrożenie zmian w obsłudze płatności obsługiwanych w systemie SORBNET2 ustalonych i zgłoszonych przez KGU i zaakceptowanych przez

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Rola banku centralnego we wprowadzaniu SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski

Rola banku centralnego we wprowadzaniu SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski SEPA bankowa rewolucja Seminarium BRE-CASE Warszawa, 10 maja 2007 r. Rola banku centralnego we wprowadzaniu SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski AGENDA Co

Bardziej szczegółowo

Polskie banki jako element międzynarodowych holdingów bankowych szanse czy zagrożenia

Polskie banki jako element międzynarodowych holdingów bankowych szanse czy zagrożenia Polskie banki jako element międzynarodowych holdingów bankowych szanse czy zagrożenia Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 08.03.2012 r. 1 Sektor bankowy w

Bardziej szczegółowo

Pieniądz elektroniczny aktualne wyzwania prawne. Paweł Widawski Konferencja Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia Warszawa, dnia 23.04.

Pieniądz elektroniczny aktualne wyzwania prawne. Paweł Widawski Konferencja Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia Warszawa, dnia 23.04. Pieniądz elektroniczny aktualne wyzwania prawne Paweł Widawski Konferencja Bankowość Przyszłości Prawo i Technologia Warszawa, dnia 23.04.2012 Agenda Ewolucja pojęcia pieniądz elektroniczny Czy pieniądz

Bardziej szczegółowo

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego Międzynarodowa konferencja gospodarcza e-biznes Polska - Ukraina 2006 1 czerwca 2006 Warszawa System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

Bardziej szczegółowo

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r.

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych w Polsce Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. 1. Systemy i opłaty Systemy VISA i MasterCard Systemy kart

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 Adam Tochmański/ Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 2 Agenda 1. Uczestnicy i poziomy rynku płatności 2. Możliwości rozwoju

Bardziej szczegółowo

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP 1 Narodowy Bank Polski 21 maja 2008 r. Uruchomienie systemu TARGET2-NBP Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego P NBP 2 Kamienie milowe rozwoju polskiego systemu płatniczego Lata Systemy

Bardziej szczegółowo

Karty dobrym narzędziem na czas kryzysu

Karty dobrym narzędziem na czas kryzysu Karty dobrym narzędziem na czas kryzysu Małgorzata O Shaughnessy Dyrektor Generalna Visa Europe Polska, Czechy, Słowacja Paweł Mikutowicz Senior Relationship Manager Visa Europe w Polsce Forum Liderów

Bardziej szczegółowo

ANALIZA FUNKCJONOWANIA OPŁATY INTERCHANGEW TRANSAKCJACH BEZGOTÓWKOWYCH

ANALIZA FUNKCJONOWANIA OPŁATY INTERCHANGEW TRANSAKCJACH BEZGOTÓWKOWYCH ANALIZA FUNKCJONOWANIA OPŁATY INTERCHANGEW TRANSAKCJACH BEZGOTÓWKOWYCH Magdalena Duluk Anna Ziółkowska PLAN PREZENTACJI 1) Opłata interchange 2) Rozwój rynku kart płatniczych w Polsce 3) Polityka UE odnośnie

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA

Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA Agnieszka Wachnicka Ministerstwo Finansów Warszawa, 17 czerwca 2014 r. Forum

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 Adam Tochmański, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego NBP Przewodniczący Koalicji na Rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 2

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora?

Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora? Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora? Paweł Bułgaryn Ministerstwo Finansów IV Forum Usług Płatniczych Warszawa, 29 października 2015 Skąd pomysł

Bardziej szczegółowo

Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI

Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI PODZIAŁU WOJEWÓDZTWA 8 lipca 2010 r. E-GOSPODARKA WYKORZYSTAĆ

Bardziej szczegółowo

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Agenda Rola Narodowego Banku Polskiego w procesie zmian w polskim systemie płatniczym Ewolucja polskich systemów płatności Systemy płatności w Polsce dziś

Bardziej szczegółowo

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r.

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Strategia KDPW na lata 2010 2013. 2013 dr Iwona Sroka Prezes Zarządu KDPW Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Horyzont czasowy Strategia KDPW na lata 2010 2013 2013 została przyjęta przez Radę Nadzorczą Spółki

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Finansów Osoba odpowiedzialna za projekt

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014 Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014 Sporządziła: SEPA Polska Ewelina Stępnik Sekretarz SEPA Polska Spis treści Wprowadzenie... 3 I. SEPA na poziomie europejskim istotne wydarzenia w 2014

Bardziej szczegółowo

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r.

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II

Bardziej szczegółowo

Rynek bezstykowych kart płatniczych w Polsce i na świecie

Rynek bezstykowych kart płatniczych w Polsce i na świecie broszura informacyjna T o r u ń, S t y c z e ń 2 0 0 9 raport badawczy, styczeń 2009 r. Rynek płatności detalicznych wciąż pozostaje zdominowany przez płatności gotówkowe, zwłaszcza w obszarze transakcji

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej

Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Sobczak Dyrektor Ośrodka Studiów nad Cyfrowym Państwem Agenda wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA

Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA 26 czerwca 2015 r. Warszawa, Klub Bankowca Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA Uczestnicy spotkania: Banki Członkowie SEPA Polska 1 Bank BGŻ BNP Paribas S.A. Paweł Głogowski 2 Elżbieta

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 2

Bankowość Zajęcia nr 2 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 2 Klasyfikacja banków w Polsce, operacje bankowe, system płatniczy Podział banków wg prawa polskiego Ustawa Prawo bankowe z dnia

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii

Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii Monika Trojan Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Stan obecny Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

I. Geneza prac nad Rekomendacją w ramach ZBP

I. Geneza prac nad Rekomendacją w ramach ZBP Rekomendacja ZBP dotycząca dobrych praktyk w zakresie przenoszenia rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych dla klientów indywidualnych na polskim rynku bankowym stan wdrożenia w 2010 roku I. Geneza prac

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2011

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2011 Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2011 Sporządziła: SEPA Polska Ewelina Stępnik Spis treści Wprowadzenie... 3 I. Przegląd sytuacji międzynarodowej... 3 1. Polecenie Przelewu SEPA... 3 2. Polecenie

Bardziej szczegółowo

SEPA a system płatniczy w Polsce. Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, Wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego. XIII Forum Bankowe

SEPA a system płatniczy w Polsce. Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, Wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego. XIII Forum Bankowe SEPA a system płatniczy w Polsce Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, Wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego XIII Forum Bankowe Zmiany regulacyjne w bankowości europejskiej skutki dla banków i gospodarki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

Integracja czy Interoperacyjność?

Integracja czy Interoperacyjność? Integracja czy Interoperacyjność? Integracja? Interoperacyjność? Instytut Logistyki i Magazynowania Instytut Badawczy w Poznaniu Aktualnie ponad 20 projektów FP7, Interreg i CIP Ponad 250 partnerów w Europie

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Zmiany struktury sektora bankowego w Europie rola konkurencji Małgorzata Pawłowska, Instytut Ekonomiczny NBP* Niniejsza prezentacja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 8 marca 2012 r.

Warszawa, 8 marca 2012 r. Kondycja banków w Europie i Polsce. Czy problemy finansowe inwestorów strategicznych wpłyną na zaostrzenie polityki kredytowej w spółkach-córkach w Polsce Warszawa, 8 marca 2012 r. Polskie banki jako element

Bardziej szczegółowo

Polska polityka kosmiczna koordynacja działań administracji publicznej. 19 lutego 2015 r.

Polska polityka kosmiczna koordynacja działań administracji publicznej. 19 lutego 2015 r. Polska polityka kosmiczna koordynacja działań administracji publicznej Anna Kobierzycka, Naczelnik Wydziału Polityki Kosmicznej Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki 19 lutego 2015

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 22.2.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 51/3 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie wniosku dotyczącego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

NOT AN OFFICIAL EPC DOCUMENT

NOT AN OFFICIAL EPC DOCUMENT PL NOT AN OFFICIAL EPC DOCUMENT Jak urzeczywistnić Jednolity Obszar Płatności w Euro (SEPA) Dokument jest tłumaczeniem dokumentu Europejskiej Rady ds. Płatności pt. Making SEPA a Reality Wersja anglojęzyczna

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O. Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O. Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland Stanowisko, obszar działania Młodszy Koordynator w Departamencie Zarządzania

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash

Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash Jakub Górka Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Konferencja No Cash Day Warszawa, 5 kwietnia 2016 r. Rzeczywistość Less Cash Rzeczywistość

Bardziej szczegółowo

SEPA Polska Związek Banków Polskich

SEPA Polska Związek Banków Polskich SEPA Polska Związek Banków Polskich Wersja 3.0 KRAJOWY PLAN IMPLEMENTACJI I MIGRACJI SEPA Zawartość 1. WPROWADZENIE... 3 2. HISTORIA DOKUMENTU... 4 3. PODMIOTY ZAANGAŻOWANE WE WDRAŻANIE SEPA NA SZCZEBLU

Bardziej szczegółowo

SEPA POLSKA Podsumowanie działalności w roku 2007. Szczegóły Wersja Autor Data Wersja wstępna 0.1 Dominika Duziak 14.12.2007 Wersja po konsultacjach

SEPA POLSKA Podsumowanie działalności w roku 2007. Szczegóły Wersja Autor Data Wersja wstępna 0.1 Dominika Duziak 14.12.2007 Wersja po konsultacjach v0.3 (07.01.2008) SEPA POLSKA Podsumowanie działalności w roku 2007 Historia dokumentu Szczegóły Wersja Autor Data Wersja wstępna 0.1 Dominika Duziak 14.12.2007 Wersja po konsultacjach 0.2 Dominika Duziak,

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA!

Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA! Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA! Coraz wyższe koszty płatności dokonywanych na poziomie międzynarodowym powodowały częste narzekania konsumentów i przedsiębiorców, którzy takie płatności wykonują

Bardziej szczegółowo

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA

Rozdział III. Przelew regulowany i przelew SEPA Warunki wykonywania przelewów regulowanych i przelewów SEPA w Banku Spółdzielczym w Stalowej Woli BIC Banku- Swift code Banku: POLUPLPR Bank Spółdzielczy dokonuje przelewów regulowanych i przelewów SEPA

Bardziej szczegółowo

Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności

Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności Grzegorz Leńkowski Dyrektor Linii biznesowej płatności natychmiastowe Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 Rozpoznanie potrzeb rynku Przed uruchomieniem

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki (e-płatności, e-podpis, e-faktura) dr Mariusz Kopniak Szczecin, 24.10.2013 Plan prezentacji Elektroniczne rozliczenia międzybankowe

Bardziej szczegółowo

Budowa Lidera Polskiej Bankowości

Budowa Lidera Polskiej Bankowości Budowa Lidera Polskiej Bankowości Informacja o postępie prac w programie integracji Warszawa, 10 maja, 2007 AGENDA 1 Pekao BPH: omówienie ogólnego postępu prac 2 Główne osiągnięcia prowadzące do prawnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 13/2013 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 24 maja 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania rozrachunków międzybankowych Na podstawie art. 68

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Lista uczestników tzw. systemów wyznaczonych

Lista uczestników tzw. systemów wyznaczonych Lista uczestników tzw. systemów wyznaczonych Lista uczestników systemów rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Finanse przedsiębiorstw Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan. L. Bednarczyk.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Finanse przedsiębiorstw Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan. L. Bednarczyk. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-628 Nazwa modułu Krajowe i międzynarodowe operacje bankowe Nazwa modułu w języku angielskim National and International Banking Operations Obowiązuje od

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH

PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH Zarządzanie Publiczne, vol. 1(14), pp. 63-73 Kraków 2012 Published online June 29, 2012 DOI 10.4467/20843968ZP.12.016.0483 PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH Beata

Bardziej szczegółowo

Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi

Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi Konferencja Innowacyjne usługi płatnicze prawo i technologia Warszawa, 2011-03-18 Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi Adam Tochmański

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Prezydium Rady Banków Depozytariuszy w 2012 roku

Sprawozdanie z działalności Prezydium Rady Banków Depozytariuszy w 2012 roku Sprawozdanie z działalności Prezydium Rady Banków Depozytariuszy w 2012 roku W skład Rady Banków Depozytariuszy wchodziło na koniec 2012 roku 12 banków prowadzących rachunki papierów wartościowych. Rada

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITY OBSZAR PŁATNOŚCI W EURO (SEPA) ZINTEGROWANY RYNEK PŁATNOŚCI DETALICZNYCH

JEDNOLITY OBSZAR PŁATNOŚCI W EURO (SEPA) ZINTEGROWANY RYNEK PŁATNOŚCI DETALICZNYCH JEDNOLITY OBSZAR PŁATNOŚCI W EURO (SEPA) ZINTEGROWANY RYNEK PŁATNOŚCI DETALICZNYCH SPIS TREŚ CI Słowo wstępne 5 Wprowadzenie 6 1. Tworzenie SEPA jednolitego obszaru płatności w euro 7 > SEPA w zarysie

Bardziej szczegółowo

TARGET2. Rozrachunek systemów zewnętrznych

TARGET2. Rozrachunek systemów zewnętrznych TARGET2 Rozrachunek systemów zewnętrznych TARGET2 dla systemów zewnętrznych Funkcjonalności dla AS Specjalne rodzaje rachunków lustrzane, techniczne, subkonta Dedykowany interfejs - Ancillary System Interface

Bardziej szczegółowo

Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r.

Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r. Warszawa, 30.09.2013 r. Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r. Rada ds. Systemu Płatniczego, organ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI PRZEZ SGB-BANK S.A. POLECEŃ WYPŁATY W OBROCIE DEWIZOWYM

REGULAMIN REALIZACJI PRZEZ SGB-BANK S.A. POLECEŃ WYPŁATY W OBROCIE DEWIZOWYM Załącznik do Uchwały nr 396/2011 Zarządu SGB-Banku S.A. z dnia 19 grudnia 2011 r. REGULAMIN REALIZACJI PRZEZ SGB-BANK S.A. POLECEŃ WYPŁATY W OBROCIE DEWIZOWYM Poznań, grudzień 2011 S P I S T R E Ś C I

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 2 sierpnia 2006 r. wydana na wniosek Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie projektu ustawy zmieniającej ustawę o Narodowym Banku Polskim (CON/2006/39)

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1128 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 15 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011 Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego Wrocław, 20 stycznia 2011 Agenda Definicja pojęć: Analiza biznesowa oraz analityk biznesowy Co kryje się za hasłem BPM? Organizacja zarządzana procesowo

Bardziej szczegółowo

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce

Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce Tworzenie a jakość prawa w ochronie zdrowia w Polsce IX Sympozjum EBHC 2014-12-15 Autor: Jakub Adamski Food for thought o The most exciting phrase to hear in science, the one that heralds new discoveries,

Bardziej szczegółowo

Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner

Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner III Międzynarodowy Kongres Płatności Bezgotówkowych Warszawa, dnia 18-19

Bardziej szczegółowo

JeDNOLitY OBSZAr płatności W euro (SepA) ZiNteGrOWANY rynek płatności DetALicZNYcH

JeDNOLitY OBSZAr płatności W euro (SepA) ZiNteGrOWANY rynek płatności DetALicZNYcH JEDNOLITY OBSZAR PŁATNOŚCI W EURO (SEPA) ZINTEGROWANY RYNEK PŁATNOŚCI DETALICZNYCH Spis treści Przedmowa 5 Wstęp 6 1. Tworzenie jednolitego obszaru płatności w euro 7 > SEPA w zarysie 7 > Potrzeba utworzenia

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA IPOPEMA ASSET MANAGEMENT S.A.

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA IPOPEMA ASSET MANAGEMENT S.A. Załącznik do uchwały nr 1 Zarządu IPOPEMA Asset Management S.A. z dnia 28 maja 2015r. POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA IPOPEMA ASSET MANAGEMENT S.A. DOKUMENT INFORMACYJNY 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 25.5.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 155/1 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 7 kwietnia 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS

Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS Departament Zarządzania Informatyką i Projektami BPS S.A. IX Spotkanie Liderów Informatyki Zrzeszenia

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX

Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX Niniejsze Warunki dla Klientów (dalej Warunki ) dotyczą zasad realizacji płatności transgranicznych

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie zarządzać informacją?

Jak skutecznie zarządzać informacją? Jak skutecznie zarządzać informacją? Platforma Office 2010 jako narzędzie do efektywnego zarządzania procesami w organizacji. Zbigniew Szcześniewski Microsoft AGENDA Co ma Office do zarządzania informacją?

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2014

RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2014 RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2014 MPAY SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Warszawie Warszawa, 25 maja 2015 Spis treści: I. PISMO ZARZĄDU II. WYBRANE DANE FINANSOWE ZAWIERAJĄCE PODSTAWOWE POZYCJE ROCZNEGO SPRAWOZDANIA

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu opinii Komitetu Regionów Instrumenty finansowe wspierające rozwoju terytorialny Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego

Prezentacja projektu opinii Komitetu Regionów Instrumenty finansowe wspierające rozwoju terytorialny Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego Prezentacja projektu opinii Komitetu Regionów Instrumenty finansowe wspierające rozwoju terytorialny Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego Bruksela, 8 lipca 2015 r. Opinia Dostrzegając w regulacjach

Bardziej szczegółowo

POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ W LEGG MASON TOWARZYSTWIE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ( Polityka )

POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ W LEGG MASON TOWARZYSTWIE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ( Polityka ) 1. Definicje POLITYKA WYKONYWANIA ZLECEŃ W LEGG MASON TOWARZYSTWIE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ( Polityka ) 1. Klient - krajowa lub zagraniczna osoba prawna, osoba fizyczna albo jednostka organizacyjna

Bardziej szczegółowo