Opracowanie wytycznych dla lokalizacji węzłów usługowych. na obszarze powiatu wrocławskiego RAPORT ETAP 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Opracowanie wytycznych dla lokalizacji węzłów usługowych. na obszarze powiatu wrocławskiego RAPORT ETAP 1"

Transkrypt

1 Łukasz Damurski, Jerzy Ładysz, Wawrzyniec Zipser Opracowanie wytycznych dla lokalizacji węzłów ch na obszarze powiatu wrocławskiego RAPORT ETAP 1 Wrocław, wrzesieo 2014 S t r o n a 1

2 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 5 1. Metodologia i struktura danych dot. istniejącej i planowanej zabudowy usługowej i mieszkaniowej Wprowadzenie Lista danych potrzebnych do opracowania modelu, ich dostępnośd i przydatnośd Metodologia opracowania katalogu usług Metodologia opracowania parametrów dostępności usług Katalog rodzajów usług Podejście 1: istniejące klasyfikacje usług PKD PKWiU Wnioski Podejście 2: studia uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego SUiKZP Gminy Czernica SUiKZP Gminy Długołęka SUiKZP Gminy Jordanów Śląski SUiKZP Gminy Kąty Wrocławskie SUiKZP Gminy Kobierzyce SUiKZP Gminy Mietków SUiKZP Gminy Siechnice SUiKZP Gminy Sobótka SUiKZP Gminy Żórawina Podsumowanie. 28 S t r o n a 2

3 2.3. Podejście 3: pilotażowa inwentaryzacja Dobór próby do badao Wyniki inwentaryzacji Pogłębiona analiza wybranych przykładów Katalog rodzajów usług Parametry (atrybuty) dostępności poszczególnych rodzajów usług Definicja dostępności przestrzennej Strefy obsługi - poligony Thiessen a Strefy dostępności czasowej Wskaźnik dostępności oparty na modelu potencjału opportunity Podsumowanie 46 S t r o n a 3

4 5. Załączniki. 48 Załącznik 1.1. Tabela danych dotyczących istniejącej i planowanej zabudowy usługowej i mieszkaniowej, niezbędnych do opracowania wytycznych dla lokalizacji węzłów ch 48 Załącznik 2.1. Tabele określające typy usług występujących w studiach uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego poszczególnych gmin powiatu wrocławskiego 53 Załącznik 2.2. Katalogi usług stosowane w SUiKZP gmin wchodzących w skład powiatu wrocławskiego.. 59 Załącznik 2.3. Zunifikowany katalog przeznaczeo ch w podziale na trzy poziomy: centrotwórcze, podstawowe centrotwórcze, podstawowe (ekstrapolacja zapisów SUiKZP gmin powiatu wrocławskiego) Załącznik 2.4. Mapy obrazujące sposób doboru próby do pilotażowej inwentaryzacji 62 Załącznik 2.5. Karty inwentaryzacji wybranych obrębów 64 Załącznik 2.6.Rodzaje zinwentaryzowanych obiektów ch w wybranych obrębach powiatu wrocławskiego S t r o n a 4

5 Wprowadzenie Prezentowany tu Etap 1 Opracowania wytycznych dla lokalizacji węzłów ch na obszarze powiatu wrocławskiego został przygotowany w okresie od kwietnia do września 2014 r. na podstawie Umowy o dzieło Nr 3/2014 realizowanej w ramach projektu pn.: Studium spójności funkcjonalnej we Wrocławskim Obszarze Funkcjonalnym częściowo finansowanego przez Unię Europejską w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna Całośd opracowania obejmuje dwa zadania: 1. Diagnoza trendów i analiza potrzeb w zakresie lokalizacji funkcji ch w powiecie wrocławskim. 2. Wytyczne planistyczne dla lokalizacji usług w powiecie wrocławskim. Zadania te zostały rozpisane na cztery etapy. W Etapie 1 oczekiwanymi produktami są: 1) Opis metodologii i struktur danych w zakresie zadania dot. inwentaryzacji terenów istniejącej i planowanej zabudowy usługowej i mieszkaniowej na obszarze powiatu wrocławskiego w środowisku ArcGIS ESRI. 2) Katalog rodzajów usług w podziale na trzy poziomy: usługi podstawowe, usługi podstawowe centrotwórcze, usługi centro twórcze. 3) Lista parametrów (atrybutów) umożliwiających mierzenie dostępności poszczególnych rodzajów usług. Dla zachowania spójności treści raportu z przedmiotem zamówienia wyniki przeprowadzonych studiów i analiz opisano w podziale na 3 rozdziały. W pierwszym przedstawione zostały wszelkiego rodzaju dane i materiały źródłowe pozyskane na potrzeby projektu oraz opisana metoda analizy zagadnieo związanych z zabudową usługową na terenie powiatu wrocławskiego. Drugi rozdział dotyczy katalogu usług, który wypracowano na podstawie analizy istniejących klasyfikacji ogólnopolskich, badania treści dokumentów planistycznych oraz wszechstronnych badao terenowych. Wreszcie ostatni, trzeci rozdział jest próbą określenia skwantyfikowanych parametrów dostępności usług na terenie powiatu wrocławskiego. Skład zespołu autorskiego: - dr inż. Łukasz Damurski (kierownik) - dr inż. Wawrzyniec Zipser (ekspert ds. technologii GIS) - dr inż. Jerzy Ładysz (ekspert ds. spójności terytorialnej) S t r o n a 5

6 1. Metodologia i struktura danych dot. istniejącej i planowanej zabudowy usługowej i mieszkaniowej 1.1. Wprowadzenie Sied osadnicza to skomplikowany, wielowarstwowy system, w którym funkcjonuje człowiek rozwijając swoją cywilizację. Każdy z jej elementów jest w jakiś sposób powiązany z pozostałymi, tworząc pajęczynę niezliczonych relacji przestrzennych, funkcjonalnych, gospodarczych, społecznych, kulturowych i wielu innych. Będąca przedmiotem prezentowanego projektu zabudowa usługowa i mieszkaniowa to dwa komplementarne składniki struktury osadniczej: usługi zapewniają mieszkaocom odpowiednią jakośd życia, a mieszkaocy (jako klienci) gwarantują usługom opłacalnośd funkcjonowania. Dlatego podstawowym założeniem niniejszej pracy zarówno na etapie analiz jak i opracowania modelu węzłów ch jest ścisłe powiązanie tych dwóch komponentów ze sobą. Jednocześnie ta pozornie prosta, dwustronna relacja między usługami i zabudową mieszkaniową wymaga spełnienia szeregu warunków, bez których cały system osadniczy nie będzie działał sprawnie, nie będzie przyczyniał się do zrównoważonego i niezawodnego funkcjonowania społeczeostwa. Stąd zakres tej pracy został zarysowany możliwie szeroko, z uwzględnieniem prawnych, ekonomicznych i przestrzennych uwarunkowao funkcjonowania usług. Na wstępie należy zastrzec, że przedstawiona tu metoda opracowania katalogu usług i analizy ich dostępności ma charakter pilotażowy i jest dopasowana do charakterystyki powiatu wrocławskiego. Nie wyklucza to jednak jej adaptacji do potrzeb całego Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego (WrOF) i innych obszarów, pod warunkiem dostosowania poszczególnych komponentów do charakteru danego terytorium Lista danych potrzebnych do opracowania modelu, ich dostępnośd i przydatnośd Chcąc właściwie zdiagnozowad stan zabudowy usługowej i mieszkaniowej na terenie powiatu wrocławskiego, a następnie określid możliwości ich rozwoju, należy najpierw przeprowadzid szeroką kwerendę danych źródłowych. W tym celu, odwołując się do dorobku kilku dziedzin nauki (urbanistyki, geografii, geodezji, ekonomii, demografii) przygotowano obszerną listę niezbędnych materiałów i wskaźników, stanowiącą Załącznik 1.1. do niniejszego opracowania. Dla porządku tabela została podzielona na sekcje (polityka przestrzenna, działalnośd gospodarcza, demografia, usługi, dane przestrzenne, komunikacja, badania społeczne oraz ruch budowlany), chod o wiele ważniejsze jest powiązanie wymaganych danych, czy raczej ich podporządkowanie oczekiwanym produktom zamówienia. Te zaś w uproszczeniu można ująd w sześd grup: - Katalog usług (Etap I), - Dostępnośd usług (Etap I, Etap II), S t r o n a 6

7 - Trendy lokalizacji usług (Etap III), - Wyposażenie w usługi (Etap III), - Wytyczne planistyczne (Etap IV), - Model węzłów ch (Etap IV). Z uwagi na wielostronną strukturę projektu, którego częścią jest niniejsze opracowanie 1, odpowiedzialnośd za pozyskanie danych została podzielona zgodnie z kompetencjami poszczególnych podmiotów. Główny ciężar prac poszukiwawczych spoczął na Powiatowym Zakładzie Katastralnym i Instytucie Rozwoju Terytorialnego. Niektóre dane były dostępne od ręki, inne należało pozyskad ze źródeł zewnętrznych, jeszcze inne wymagały opracowania od podstaw, a części w ogóle nie udało się pozyskad w założonym czasie. Spośród danych, które uzyskano w Etapie I, niektóre okazały się nieprzydatne z uwagi na ich formę chodzi tu przede wszystkim o materiały o charakterze roboczym, nieprzetworzone do postaci cyfrowej (np. wyniki badania natężenia ruchu na wybranych drogach w postaci kart inwentaryzacyjnych) jak również surowe zestawienia wymagające skomplikowanej obróbki komputerowej (np. szczegółowy rejestr decyzji o pozwoleniu na budowę w wybranych latach w podziale na gminy). Innym problemem są luki w udostępnionych danych (np. informacje na temat inwestycji celu publicznego na poziomie lokalnym dotyczą tylko wybranych gmin) oraz w ich zakresie czasowym (np. dane dotyczące usług edukacji są dostępne tylko dla jednego roku). Istotną trudnośd przedstawia wreszcie brak spójności między danymi pozyskanymi z różnych źródeł zarówno co do ich agregacji (np. różnice w liczbie i nazewnictwie obrębów) jak i techniki opracowania (np. różnice w układach odniesienia). Szczegółowe informacje na temat źródeł i stanu pozyskania danych zamieszczono w tabeli (Załącznik 1.1.). Pomimo tych przeszkód na wstępnym etapie projektu osiągnięto nasycenie danymi na poziomie umożliwiającym przeprowadzenie niezbędnych analiz i modelowao Metodologia opracowania katalogu usług (STRESZCZENIE) Jednym z oczekiwanych produktów opracowania jest katalog rodzajów usług w podziale na trzy poziomy: usługi podstawowe, usługi podstawowe centrotwórcze i usługi centrotwórcze. Podział ten, chod uproszczony, uznad trzeba za uzasadniony i przydatny z punktu widzenia praktyki planistycznej, bowiem wytyczanie węzłów ch w przestrzeni zurbanizowanej będzie polegało w pierwszej kolejności na wyodrębnieniu odpowiednich kategorii przeznaczenia terenu w dokumentach planistycznych. Aby w sposób usystematyzowany i jednocześnie zgodny z rzeczywistymi tendencjami rozwoju przestrzennego opracowad katalog usług, najpierw przeprowadzono analizę studiów uwarunkowao i 1 liderem projektu jest Powiat Wrocławski, a zaangażowanymi Partnerami są: Województwo Dolnośląskie - Instytut Rozwoju Terytorialnego, Miasto Wrocław Biuro Rozwoju Wrocławia, Gmina Siechnice, Miasto i Gmina Wołów, Miasto i Gmina Kąty Wrocławskie S t r o n a 7

8 kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin powiatu wrocławskiego. Wynika z niej, że większośd samorządów prowadzi permisywną politykę przestrzenną w zakresie usług, czyli dopuszcza funkcje o charakterze m (zwłaszcza funkcje komercyjne) na większości obszaru gminy jako jedno z przeznaczeo dominujących lub jako przeznaczenie uzupełniające. Obserwacja ta prowadzi do dwóch wniosków: (1) w praktyce planistycznej nie funkcjonuje jednoznacznie wyrażona hierarchia usług oraz (2) brak zapisów ograniczających lokalizowanie usług sprawia, że powstają one w sposób spontaniczny tam, gdzie znajdują odpowiednią ilośd odbiorców. W drugim etapie podjęto próbę wypracowania trójstopniowego katalogu usług w oparciu o istniejące klasyfikacje różnych typów, w tym zwłaszcza Polską Klasyfikację Działalności (PKD) oraz Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU). Ten kierunek poszukiwao nie przyniósł jednak oczekiwanych efektów z uwagi na nadmierne rozdrobnienie kategorii usług w tych dokumentach oraz nieostry, trudny do ustalenia (lub wyłącznie intuicyjny) podział na usługi podstawowe, podstawowe centrotwórcze i centrotwórcze. W związku z tym w trzecim etapie przeprowadzono pilotażową inwentaryzację 11 wybranych obrębów w różnych gminach powiatu wrocławskiego, w podziale na obręby o niskiej, średniej i wysokiej gęstości zaludnienia w terenach zabudowanych (zob. mapy). Inwentaryzacja okazała się najbardziej skuteczną metodą budowania katalogu usług: wykazała silne zróżnicowanie wyposażenia w usługi w poszczególnych miejscowościach, doprowadziła do stworzenia listy rzeczywistych usług oraz pozwoliła na obserwację istniejących koncentracji obiektów ch o różnym programie funkcjonalnym. Na tej podstawie wysnuto wnioski dotyczące katalogu usług, w sposób czytelny i jednoznaczny dzieląc je na podstawowe, podstawowe centrotwórcze i centrotwórcze oraz łącząc poszczególne kategorie z klasyfikacją obowiązującą w Bazie Danych Obiektów Topograficznych (BDOT) Metodologia opracowania parametrów dostępności usług (STRESZCZENIE) Dostępnośd do usług jest dziś uważana za jeden z kluczowych czynników wpływających na jakośd życia mieszkaoców, i jako taka jest również istotnym warunkiem kształtowania spójności terytorialnej. Dlatego w tej części zadania określono metody pomiaru dostępności usług poziomu podstawowego i podstawowego centrotwórczego, które zostaną zastosowane w badaniach na terenie powiatu wrocławskiego w kolejnym etapie prac. Dostępnośd do usług najczęściej rozpatrywana jest jako odległośd lub czas dotarcia od miejsca zamieszkania do najbliższych obiektów danego rodzaju usług. Takie podejście umożliwia pełną kwantyfikację parametrów dostępności, a co za tym idzie obrazowanie ich w postaci map. Odrębnym, nieuwzględnionym w tym projekcie zagadnieniem jest osiągalnośd usługi (uwzględniająca koszty dojazdu i skorzystania z usługi) oraz jej jakośd. S t r o n a 8

9 Do zmierzenia dostępności usług na terenie powiatu wrocławskiego wytypowano trzy metody parametryczne: (1) poligony Thiessen a pozwalające na określenie teoretycznego, geometrycznego zasięgu obsługi poszczególnych obrębów, (2) izochrony dostępu do usług dla różnych typów transportu (kołowa, piesza, rowerowa, mieszana) różnicowanych atrybutem prędkości poruszania oraz (3) nieco bardziej rozbudowaną teoretycznie metodę potencjałów, określającą atrakcyjnośd poszczególnych części obrębów dla lokalizacji usług z uwzględnieniem obsługi komunikacyjnej i zadanego rozmieszczenia ludności (zabudowy mieszkaniowej). Wykorzystanie tych czterech technik daje szerokie spojrzenie na kwestię dostępności i gwarantuje uzyskanie wiarygodnych wyników. Wszystkie dane są opracowywane i prezentowane w środowisku ArcGIS, umożliwiającym łatwą implementację na stanowiskach komputerowych Starostwa Powiatowego we Wrocławiu i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. S t r o n a 9

10 2. Katalog rodzajów usług 2.1. Podejście 1: istniejące klasyfikacje usług Spośród standardowych klasyfikacji i nomenklatur opracowywanych m.in. na potrzeby statystyki publicznej usługi występują przede wszystkim w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) oraz Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) 2. Obie klasyfikacje stosuje się w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej. Są one niezbędne do określenia przebiegu i opisu procesów gospodarczych i społecznych 3. Ponadto, klasyfikacje te zachowują pełną spójnośd i porównywalnośd metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową z klasyfikacjami Unii Europejskiej (Nomenklatura Działalności we Wspólnocie Europejskiej NACE; Klasyfikacja Produktów wg Działalności CPA) oraz klasyfikacjami międzynarodowymi (Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Rodzajów Działalności ISIC; Centralna Klasyfikacja Produktów CPC) PKD 2007 PKD stanowi hierarchicznie usystematyzowaną klasyfikację rodzajów działalności społecznogospodarczej prowadzonej przez podmioty gospodarcze; jest klasyfikacją pięciopoziomową z jednym, dodatkowym poziomem pośrednim dla niektórych sekcji rodzajów działalności podmiotów gospodarki narodowej, wprowadzona do stosowania w statystyce i ewidencji 4. Poziom pierwszy (sekcja) dzieli ogólną zbiorowośd na 21 grupowao rodzajów działalności, na które składają się czynności związane ze sobą z punktu widzenia tradycyjnie ukształtowanego, ogólnego podziału pracy. Poziom ten jest oznaczony kodem jednoliterowym. Poziom drugi (dział) dzieli ogólną zbiorowośd na 88 grupowao rodzajów działalności, na które składają się czynności według cech mających zasadnicze znaczenie zarówno przy określaniu stopnia podobieostwa, jak i przy rozpatrywaniu powiązao występujących w gospodarce narodowej (np. w tablicach przepływów międzygałęziowych). Poziom trzeci (grupa) obejmuje 272 grupowania rodzajów działalności dające się wyodrębnid z punktu widzenia procesu produkcyjnego, przeznaczenia produkcji bądź też charakteru usługi lub charakteru odbiorcy tych usług. Poziom czwarty (klasa) obejmuje 615 grupowao rodzajów działalności dających się wyodrębnid przede wszystkim z punktu widzenia specjalizacji procesu produkcyjnego, czy też działalności usługowe. Poziom piąty (podklasa) obejmuje Obowiązki te wynikają bezpośrednio z art.2 pkt.14, art. 25 ust.1 pkt. 6 oraz z art. 40 Ustawy o statystyce publicznej (Dz.U. z 1995 r., Nr 88, poz. 439 z późniejszymi zmianami). 3 Zob. szerzej: Ładysz J. Polityka strukturalna Polski i Unii Europejskiej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa Aktualna wersja Klasyfikacji PKD 2007 jest umieszczona na stronie internetowej GUS (dostęp: ). S t r o n a 10

11 grupowania. Został on wprowadzony w celu wyodrębnienia rodzajów działalności charakterystycznych dla polskiej gospodarki i będących przedmiotem obserwacji statystycznej. 5 Tabela. Schemat klasyfikacji PKD 2007 na poziomie pierwszym Lp. Sekcja Rodzaj działalności 1. Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 2. Sekcja B Górnictwo i wydobywanie 3. Sekcja C Przetwórstwo przemysłowe 4. Sekcja D Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 5. Sekcja E Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalnośd związana z rekultywacją 6. Sekcja F Budownictwo 9. Sekcja G Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle 10. Sekcja H Transport i gospodarka magazynowa 11. Sekcja I Działalnośd związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 12. Sekcja J Informacja i komunikacja 13. Sekcja K Działalnośd finansowa i ubezpieczeniowa 14. Sekcja L Działalnośd związana z obsługą rynku nieruchomości 15. Sekcja M Działalnośd profesjonalna, naukowa i techniczna 16. Sekcja N Działalnośd w zakresie usług administrowania i działalnośd wspierająca 17. Sekcja O Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 18. Sekcja P Edukacja 19. Sekcja Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 20. Sekcja R Działalnośd związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 21. Sekcja S Pozostała działalnośd usługowa Źródło: opracowanie własne na podstawie schematu klasyfikacji PKD 2007, (dostęp: ). PKD obejmuje nie tylko działalnośd usługową, ale też produkcyjną, wydobywczą, rolnictwo, transport. Zdecydowana większośd rodzajów działalności w PKD została nazwana jako czynności, np.: wykonywanie, produkcja, działalnośd, pośrednictwo, wynajem, zarządzanie, przetwarzanie itp. Natomiast dział 55 Zakwaterowanie został podzielony na podklasy według obiektów : hotele i podobne obiekty zakwaterowania, obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, pola kempingowe (włączając pola dla pojazdów kempingowych) i pola namiotowe, pozostałe zakwaterowanie. 5 Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia r., Dz.U. 251, poz S t r o n a 11

12 Podobnie przydatne w klasyfikacji obiektów ch na potrzeby opracowania katalogu usług mogą byd podklasy w grupie 84.2 Usługi na rzecz całego społeczeostwa : obrona narodowa, wymiar sprawiedliwości, bezpieczeostwo paostwa, porządek i bezpieczeostwo publiczne, ochrona przeciwpożarowa. Czy też działu 86 Opieka zdrowotna : działalnośd szpitali, praktyka lekarska (w tym: praktyka lekarska ogólna, praktyka lekarska specjalistyczna, praktyka lekarska dentystyczna), pozostała działalnośd w zakresie opieki zdrowotnej (w tym: działalnośd fizjoterapeutyczna, działalnośd pogotowia ratunkowego, praktyka pielęgniarek i położnych, działalnośd paramedyczna, pozostała działalnośd w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowana). W praktyce, w większości obiektów ch (jednostek statystycznych) są prowadzone różne rodzaje tak szczegółowo sklasyfikowanych działalności. W związku z tym, w celu zaklasyfikowania jednostki do danego poziomu klasyfikacji, w PKD niezbędne jest określenie jej działalności przeważającej. Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalnośd posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartośd dodana, produkcja brutto, wartośd sprzedaży, wielkośd zatrudnienia lub wynagrodzeo) charakteryzującego działalnośd jednostki. W PKD wyróżnia się także działalnośd drugorzędną i działalności pomocnicze. PKD nie wyróżnia oddzielnego grupowania dla jednostki należącej do sektora publicznego. W konsekwencji nie wszystkie jednostki tego sektora są automatycznie klasyfikowane w sekcji O Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne. Na przykład, działalnośd w zakresie kierowania realizacją programów dotyczących edukacji (działalnośd Ministerstwa Edukacji) ujęta jest w dziale 84, ale realizacja procesu edukacji (działalnośd szkół) mieści się w zakresie działu 85 (sekcja P Edukacja ). Kierowanie ochroną zdrowia mieści się w dziale 84, ale działalnośd szpitali ujęta jest w dziale 86 (sekcja Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna ). W sekcji O klasyfikuje się nie tylko jednostki sektora publicznego, ale również jednostki prywatne prowadzące działalnośd typową dla administracji publicznej. 6 6 Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia r., Dz.U. 251, poz S t r o n a 12

13 Według PKD, usługi nierynkowe są najczęściej świadczone przez jednostki administracji publicznej i instytucje non-profit świadczące usługi gospodarstwom domowym w zakresie edukacji, zdrowia, opieki społecznej itp PKWiU 2008 Obowiązująca Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU 2008) przeznaczona jest do stosowania w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w sprawach podatkowych, w urzędowych rejestrach czy w systemach informacyjnych administracji publicznej. Została ona opracowana do celów: 1/ opodatkowania podatkiem od towarów i usług, 2/ opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz karty podatkowej. PKWiU 2008 jest klasyfikacją produktów tzn. obejmującą zarówno usługi, jak i wyroby. Jest klasyfikacją siedmiopoziomową określoną przez PKD 2007 oraz Nomenklaturę Scaloną (CN 2007). Grupowania siódmego poziomu stworzone zostały dla potrzeb wyłącznie krajowych. W związku z tym PKWiU jest klasyfikacją jeszcze bardziej szczegółową niż PKD. Przedmiotem klasyfikowania w PKWiU 2008, oprócz wyrobów, są czynności (będące koocowymi efektami działalności) o charakterze m, świadczone przez podmioty gospodarcze (jednostki organizacyjne) na rzecz innych podmiotów gospodarczych (jednostek organizacyjnych) lub na rzecz ludności. Pod pojęciem usług w PKWiU rozumie się 8 : wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących działalnośd o charakterze produkcyjnym, tzn. usługi dla celów produkcji nietworzące bezpośrednio nowych dóbr materialnych, wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki narodowej oraz na rzecz ludności, przeznaczone dla celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej. Usługi w tej klasyfikacji nie obejmują czynności związanych z wytwarzaniem wyrobów (włączając półfabrykaty, elementy, części, obróbkę elementów) z materiałów własnych przedsiębiorstwa na zlecenie innych jednostek gospodarki narodowej, przeznaczonych do celów produkcyjnych lub do dalszej odsprzedaży oraz z reguły nie obejmuje wytwarzania wyrobów na indywidualne zamówienie ludności z materiałów własnych wykonawcy. 7 Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia r., Dz.U. 251, poz Zasady metodyczne Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2008), (dostęp: ). S t r o n a 13

14 Usługi w tej klasyfikacji dzielą się na 9 : usługi produkcyjne - czynności będące współdziałaniem w procesie produkcji, ale nietworzące bezpośrednio nowych dóbr, wykonywane przez jedną jednostkę gospodarczą na zlecenie innej jednostki gospodarczej, usługi konsumpcyjne - wszelkie czynności związane bezpośrednio lub pośrednio z zaspokojeniem potrzeb ludności, usługi ogólnospołeczne - czynności zaspokajające potrzeby porządkowo-organizacyjne gospodarki narodowej i społeczeostwa jako całości Wnioski Obie klasyfikacje mają ograniczone możliwości bezpośredniego zastosowania do klasyfikacji usług na potrzeby planowania przestrzennego (obiektów ch) z uwagi na: przeznaczenie do innych celów niż planowanie przestrzenne, nadmierne rozdrobnienie kategorii usług, nieostry, trudny do ustalenia (lub wyłącznie intuicyjny) podział na usługi podstawowe, podstawowe centrotwórcze i centrotwórcze. Klasyfikacje nie wprowadzają odrębnych grupowao ze względu na formę własności jednostki statystycznej, rodzaj organizacji prawnej czy sposobu działania; nie wprowadzają rozróżnienia między działalnością rynkową i nierynkową. Natomiast w planowaniu przestrzennym ostatnie rozróżnienie jest istotne. Niemniej jednak, podane przykłady świadczą o możliwości wykorzystania terminów z obu klasyfikacji w planowaniu przestrzennym, szczególnie tych dotyczących obiektów, a nie działalności. 9 Zasady metodyczne Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2008), s. 11, (dostęp: ). S t r o n a 14

15 2.2. Podejście 2: studia uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego Drugim kierunkiem poszukiwao katalogu usług jest analiza studiów uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin powiatu wrocławskiego pod kątem stosowanej w nich klasyfikacji i hierarchizacji usług. Zgodnie z intencją projektu docelowym odbiorcą jego wyników będą gminy wchodzące w skład powiatu wrocławskiego: Czernica, Długołęka, Jordanów Śląski, Kąty Wrocławskie, Kobierzyce, Mietków, Sobótka, Siechnice i Żórawina. Miejscem wdrożenia projektu będzie zatem polityka przestrzenna na poziomie gmin. Skoro tak, to niezbędne jest zapoznanie się z obowiązującymi studiami uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego jednostek wchodzących w skład powiatu oraz określenie stosowanej w tych dokumentach klasyfikacji i hierarchizacji usług. Będzie to istotnym krokiem w stronę opracowania katalogu rodzajów usług (podstawowych, podstawowych centrotwórczych i centrotwórczych) będącego oczekiwanym produktem pierwszego etapu zamówienia. Pytania, z jakimi rozpoczynamy tę analizę brzmią: - w jaki sposób opisywane są kategorie przeznaczenia terenu związane z usługami? - czy w studiach pojawiają się katalogi usług? Jeśli tak, to jak są zorganizowane, a jeśli nie, to jakie inne regulacje opisują politykę przestrzenną w sferze usług? - jak kształtowany jest system ośrodków ch? Badanie prowadzone będzie metodą analizy treści, a jego celem jest zidentyfikowanie typowej dla lokalnej polityki przestrzennej nomenklatury (systemu pojęd), a w szczególności terminów i koncepcji związanych z funkcjami mi. Dzięki temu możliwe będzie dopasowanie terminologii stosowanej w projekcie do języka praktyki planistycznej. Studia zaprezentowano w podziale na gminy (w układzie alfabetycznym) ze szczególnym uwzględnieniem wyróżnionych w nich kategorii przeznaczenia terenu, jak również zapisów dotyczących węzłów ch. Analizę tą wieoczy zgeneralizowany katalog usług istotnych z punktu widzenia polityki przestrzennej na poziomie gmin i powiatu oraz wnioski dotyczące planowanej hierarchii węzłów ch SUiKZP Gminy Czernica 10 Wśród ogólnych definicji podanych w tekście Studium uwagę zwracają trzy, istotne z punktu widzenia problematyki usług różnych szczebli: - przeznaczenie dominujące są to kategorie przeznaczenia, których suma powierzchni zajmuje w obszarze funkcjonalnym więcej, niż połowę powierzchni całego obszaru, - przeznaczenie uzupełniające rodzaje przeznaczenia inne niż dominujące, których suma powierzchni zajmuje w granicach obszaru funkcjonalnego mniej niż odpowiednia 10 Uchwala nr XXVIII/261/2013 Rady Gminy Czernica z dnia 30 sierpnia 2013 roku w sprawie zmiany studium w zakresie kierunków zagospodarowania przestrzennego. S t r o n a 15

16 powierzchnia zajmowana przez przeznaczenie dominujące i które mogą z nim harmonijnie współistnied, - usługi publiczne - obiekty i urządzenia służące realizacji celów publicznych w tym z zakresu administracji publicznej, oświaty, ochrony zdrowia, sportu i rekreacji, działalności socjalnej w tym opieki społecznej, wymiaru sprawiedliwości, porządku publicznego i ochrony przeciwpożarowej, a także obiekty kultu religijnego. W opisie kierunków rozwoju gminy najważniejsze zapisy dotyczące usług zawarte są w ustaleniach dla zabudowy mieszkaniowej, usługowej, usług oświaty, usług sportu i rekreacji, zabudowy produkcyjnej oraz dla obsługi produkcji rolnej. Na rysunku Studium elementy te określono mianem struktury funkcjonalno-przestrzennej gminy. W Załącznik 2.1. przedstawiono listę wszystkich typów usług, jakie pojawiają się w Studium Czernicy. Proporcje między usługami publicznymi i komercyjnymi, jak również szczegółowośd ich opisu wskazują na wyważone podejście władz gminy do planowania tego typu działalności. Mimo to hierarchiczna klasyfikacja usług na terenie Czernicy jest w zasadzie niemożliwa, ponieważ Studium nie przypisuje poszczególnym typom żadnych rang. Studium Czernicy nie reguluje kwestii węzłów ch wprost. W części poświęconej kierunkom (zarówno na rysunku jak i w tekście) w ogóle nie pojawia się hierarchiczny system usług. Jedynie w zapisach dla terenów zabudowy mieszkaniowej (M) zamieszczono zapis, iż należy dążyd do sytuowania obiektów ch w lokalnych ośrodkach ch lub przy głównych ciągach komunikacyjnych (s. 121). Natomiast w części opisującej uwarunkowania rozwoju przestrzennego Autorzy Studium stwierdzają, że sied zakładów świadczących usługi podstawowe (tj. dla miejscowej ludności) jest słabo rozwinięta. W gminie pojawiają się jednak branże, które wymagają odpowiedniego, fachowego wykształcenia, takie jak doradztwo finansowe i podatkowe, biura rachunkowe, prowadzenie ksiąg podatkowych itp., a więc usługi specjalizowane nastawione na obsługę klientów także spoza gminy (s. 85). Handel, gastronomia i usługi podstawowe są całkowicie sprywatyzowane i jednocześnie uzależnione od aktualnej sytuacji gospodarczej. Najczęściej są spotykane zakłady produkcyjno-usługowe zatrudniające do 3-4 osób (s. 86). Studium mówi również o strukturze funkcjonalnej sieci osadniczej gminy, w której zauważyd można wyraźny układ hierarchiczny ośrodków ch: - wieś Czernica ośrodek gminny (lokalny) poziomu II, spełniający ponadto funkcję administracyjną, - wieś Kamieniec Wrocławski ośrodek poziomu I, - wsie Nadolice Wielkie i Ratowice ośrodki I poziomu obsługi, - pozostałe wsie, to ośrodki o poziomie usług elementarnych (s. 98). S t r o n a 16

17 Chod przytoczone tu zapisy tekstu Studium zawierają pewne sugestie dotyczące hierarchii systemu osadniczego czy kondycji sektora usługowego, to jednak trudno na ich podstawie wyciągnąd jednoznaczne wnioski do opracowania katalogu usług w podziale na trzy poziomy: usługi podstawowe, usługi podstawowe centrotwórcze, usługi centrotwórcze SUiKZP Gminy Długołęka 11 Ciągła migracja ludności z miasta Wrocławia sprawia, że w aspekcie zabudowy mieszkaniowej Studium Długołęki koncentruje się na uregulowaniu i w pewnym zakresie ograniczeniu rozlewania się zabudowy. Z drugiej strony, mając na uwadze planowane strategiczne kierunki rozwoju gospodarczego gminy Długołęka jak i uwarunkowania komunikacyjne, rozwijane są tereny przeznaczone pod szeroko pojętą aktywnośd gospodarczą (usługi, przemysł, składy). W tym kontekście na szczególną uwagę zasługują tereny przeznaczone głównie pod usługi (z wykluczeniem zabudowy przemysłowej) oraz tereny przeznaczone pod przemysł, na których dopuszcza się również lokalizowanie usług (Kierunki s. 9). Studium gminy Długołęka w wielu miejscach i na różne sposoby odnosi się do kwestii usług. Na przykład w części poświęconej uwarunkowaniom niezwykle interesująco wypada bilans terenów mieszkaniowych (istniejących i planowanych wg obowiązujących mpzp, Uwarunkowania, s ) oraz terenów aktywności gospodarczej (w tym usług - istniejących i planowanych wg obowiązujących mpzp, Uwarunkowania, s ). Autorzy Studium zwracają uwagę, że w każdym z obrębów znajdują się już często niemałe rezerwy terenów inwestycyjnych wyznaczone w planach miejscowych, dlatego decyzje planistyczne na poziomie Studium ograniczają do wyboru między dalszym rozszerzeniem tych terenów, a pozostaniem przy ich obecnym zasięgu. W Załącznik 2.1. przedstawiono listę wszystkich typów usług, jakie pojawiają się w Studium. Jak widad, dokument ten zdecydowanie więcej uwagi poświęca usługom publicznym (wymieniając szczegółowo pojedyncze obiekty), niż usługom komercyjnym (ujętych w postaci ogólnych, hasłowych grup przeznaczeo terenu). Takie podejście uniemożliwia klasyfikację usług ze względu na ich rangę czy hierarchię. Na terenie gminy daje się zauważyd wyraźną koncentrację zabudowy w rejonie drogi krajowej nr 8 relacji Wrocław Warszawa. Poza skupiskami zabudowy mieszkaniowej, sąsiedztwo drogi jest podstawowym terenem aktywności gospodarczej (przemysłu i usług). Autorzy Studium zauważają, że pomimo uwzględnionego w dokumentach planistycznych podziału na tereny usługowe i produkcyjnoskładowe (przemysłowe), tereny te są de facto wykorzystywane w sposób mieszany i trudny do jednoznacznego zdefiniowania: obok siebie funkcjonują np. drobne zakłady produkcyjne, obiekty 11 Podstawą niniejszej analizy jest projekt dokumentu będący na etapie wyłożenia do publicznego wglądu: Studium uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Długołęka. Częśd A Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego oraz Częśd B Kierunki zagospodarowania przestrzennego. PROJEKT S t r o n a 17

18 logistyczne, placówki firm ch, salony sprzedaży samochodów i stacje benzynowe (Uwarunkowania, s. 82, 86). Na obszarze gminy Długołęka dopuszcza się umiejscowienie obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 w obrębach Mirków (przy drodze krajowej nr 98 i przy wschodniej obwodnicy Wrocławia), Ramiszów (obszary położony w widłach drogi S8 i drogi krajowej nr 98), Długołęka (przy drodze wojewódzkiej Mirków-Dąbrowa), Łozina (wokół węzła drogi ekspresowej S8), Piecowice / Kamieo (wschodnia obwodnica Wrocławia). Miejsca te w uproszczeniu można uznad za obszary lokalizacji usług centrotwórczych. Mówiąc o hierarchii przestrzeni publicznych autorzy Studium wskazują na potrzebę zachowania i rozwoju przestrzeni publicznych wpisujących się w strukturę poszczególnych miejscowości, kształtujących centra wsi i podkreślających ich charakter. Takie przestrzenie, urządzone bądź wzbogacane (np. w formie parku, skweru, placów, w tym placu zabaw itp.) powinny z jednej strony służyd poprawie wizerunku wsi i uczynienia ich bardziej atrakcyjnymi, a z drugiej strony sprzyjad mają aktywizacji ludności, zaspakajaniu ich potrzeb oraz rozwijaniu kontaktów międzyludzkich. Temat przestrzeni publicznych nie został jednak w Studium w żaden sposób powiązany z problematyką usług, bez których niemożliwe jest wytworzenie atrakcyjnych i żywych miejsc publicznych. Studium gminy Długołęka nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o hierarchię usług występujących na obszarze gminy, nie mówi również o pożądanej strukturze przestrzennej ewentualnego systemu ośrodków ch SUiKZP Gminy Jordanów Śląski 12 Według zapisów Studium Jordanów Śląski dąży do zrównoważonego i trwałego rozwoju funkcji rekreacyjnej, mieszkaniowej i produkcyjno-usługowej przy zachowaniu wiejskiego charakteru gminy. Właśnie ze względu na istniejące uwarunkowania przestrzenne dominującą funkcją w gminie ma pozostawad rolnictwo (charakter typowo rolniczy zostaje utrzymany w większości miejscowości) (s. 7, 121). Mimo to studium przewiduje szeroko zakrojony rozwój funkcji osadniczej (mieszkaniowej i mieszkaniowo-usługowej) o niskiej i średniej intensywności zabudowy we wszystkich miejscowościach. W terenach mieszkaniowych przewiduje się funkcje uzupełniające w tym usługi co ma służyd kreowaniu wielofunkcyjnej struktury przestrzenno-gospodarczej gminy (s. 93). Autorzy Studium dostrzegają charakteryzujący ostatnie dziesięciolecia proces serwicyzacji gospodarki, którego przejawem jest wzrost odsetka zatrudnionych w III sektorze gospodarki narodowej. Zauważają jednocześnie, że aktualnie w Jordanowie Śl. w usługach rynkowych pracuje 12 Uchwała Nr XII/60/2007 Rady Gminy Jordanów Śląski z dnia 27 grudnia 2007r. w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jordanów Śląski. S t r o n a 18

19 niewiele osób (w chwili opracowania studium wskaźnik dla gminy wynosił tylko 7,3%, podczas gdy w powiecie wrocławskim 26,9%, a w województwie dolnośląskim 30,8%). W gminie w 2007 r. działało 145 podmiotów gospodarczych (handel i usługi - 88%; przemysł -3%; budownictwo - 1,7%; rolnictwo - 4%; transport- 1,3%; ochrona zdrowia - 0,6%; hotele i restauracje- 0,6%; inne - 0,8%). Warto dodad, że istniejące obiekty usługowe to głównie budynki z okresu lat 60. i 70. XX w. (pawilony handlowousługowe, usługi publiczne) o niskich standardach użytkowo-estetycznych. Dogodne położenie geograficzne Jordanowa Śl. przy drodze krajowej nr 8 sprawia, że pożądany staje się rozwój sektora usług: turystycznych, obsługi transportu oraz sportowo-rekreacyjnych. Dlatego za istotne uznaje się zapewnienie odpowiednich warunków do rozwoju budownictwa usługowego we wszystkich jednostkach osadniczych gminy. Postulat ten realizowany jest poprzez zapisy dla poszczególnych kategorii przeznaczenia terenu, chod trzeba od razu przyznad, że lista usług wymienianych w zapisach dla poszczególnych kategorii terenu jest bardzo uboga (Załącznik 2.1.). W gminie Jordanów Śląski bardzo duże obszary przeznacza się pod rozwój aktywności gospodarczej (przemysłu i usług) głównie w centrum gminy, wzdłuż ciągów komunikacyjnych: przy drodze krajowej nr 8 Wrocław Kudowa Zdrój (przejście graniczne z Republiką Czeską) oraz planowanej drodze ekspresowej S-5 Wrocław Lubawka (przejście graniczne z Republiką Czeską). Szczególną wagę autorzy Studium przywiązują do usług kultury, których ofertę (rozmieszczenie i zakres działania) uznają za wystarczającą. Wyjątkowe miejsce zajmuje tu biblioteka w Jordanowie Śląskim, która ma duże znaczenie dla mieszkaoców: sukcesywnie rośnie liczba czytelników i wypożyczeo oraz powiększa się księgozbiór, biblioteka jest wyposażona w jedno stanowisko komputerowe. Z usług biblioteki korzystają nie tylko dzieci, ale również dorośli, również z sąsiednich gmin (Sobótka, Łagiewniki). Władze samorządowe zamierzają nadal utrzymywad i kontynuowad działalnośd istniejących placówek kulturalnych. Usługi oświaty dotyczą jedynie Jordanowa, gdzie zlokalizowana jest szkoła podstawowa i gimnazjum. W każdym sołectwie gminy Jordanów Śląski przewiduje się rozwój terenów mieszkaniowych, usług i przetwórstwa. Usługi handlowe przyjmują zazwyczaj formę tzw. usług wbudowanych w parterach budynków mieszkalnych, chod występują również na działkach wydzielonych. Nieuciążliwe zakłady przetwórstwa rolno-spożywczego lokalizowane są głównie na terenach byłych PGRów. Dążąc do osiągnięcia wielofunkcyjnej struktury przestrzenno-gospodarczej wsi, w centrach poszczególnych miejscowości przewiduje się tworzenie pasaży handlowych poprzez zagospodarowanie parterów istniejących domów oraz zabudowy projektowanej. Wskazane jest modernizowanie istniejących i lokalizowanie nowych sklepów o małej powierzchni handlowej. Poprzez sposób zagospodarowania należy podkreślid jakośd przestrzeni publicznej oraz detal urbanistyczny i architektoniczny w centrum miejscowości. Konieczna jest również poprawa jakości przestrzeni publicznej poza centrum, w tym szczególnie modernizacja nawierzchni dróg i chodników, S t r o n a 19

20 uporządkowanie terenów zielonych i wprowadzenie elementów małej architektury. Należy także propagowad rozwój pozarolniczych dziedzin działalności gospodarczej. Zaprezentowane tu zapisy Studium, chod zawierają pewne wskazania dotyczące rozmieszczenia usług, nie gwarantują wytworzenia sieci centrów ch w gminie. Nadmierna elastycznośd w określaniu dopuszczalnych przeznaczeo terenu dla poszczególnych kategorii przeznaczenia terenu (wszędzie można lokalizowad usługi) prowadzid będzie raczej do rozproszenia zabudowy usługowej niż do jej uporządkowania i zhierarchizowania SUiKZP Gminy Kąty Wrocławskie 13 Kąty Wrocławskie to gmina o funkcji przemysłowo-rolniczej, pełniąca także funkcję usługowohandlową dla okolicznej ludności. Ze względu na bardzo dogodne położenie w stosunku do Wrocławia gmina jest atrakcyjna jako miejsce inwestycji zarówno dla inwestorów indywidualnych pragnących się osiedlid, jak i dla przedsiębiorców zainteresowanych działalnością gospodarczą w szerokim tego słowa znaczeniu (od małych zakładów ch do dużych inwestycji o charakterze produkcyjnym i składowo-logistycznym) (s. 10). W okresie ostatnich lat zaznacza się coraz większy rozwój podmiotów gospodarczych w dziedzinie przemysłu i usług, co znajduje wyraz przede wszystkim w zwiększającej się liczbie małych i średnich zakładów. Na terenie miasta i gminy Kąty Wrocławskie na koniec 2007 r. zarejestrowanych było ponad 1,7 tys. podmiotów gospodarczych (s. 39). Podstawowym kierunkiem i strategicznym celem gminy Kąty Wrocławskie określonym w Studium jest rozwój gospodarczy dla poprawy warunków życia mieszkaoców poprzez udostępnienie maksymalnej ilości terenów pod nowe inwestycje (s. 71). Ponadto planuje się aktywizację obszarów wiejskich poprzez lokalizację terenów o funkcji usługowej oraz aktywności gospodarczej, wykorzystując w szczególności obszary położone blisko węzłów drogowych (s. 111). Takie podejście rodzi istotne pytania dotyczące sposobu organizacji systemu usług na istniejących i nowoprojektowanych terenach zabudowy. Ustalenia szczegółowe dla poszczególnych terenów zakładają rozwój różnorodnych funkcji ch zarówno w formie obiektów wolnostojących jak i będących uzupełnieniem innych przeznaczeo terenu. Wszystkie możliwe do wyróżnienia typy usług pojawiające się w poszczególnych kategoriach przeznaczenia terenu zebrano w Załącznik 2.1. W tekście Studium Kątów Wrocławskich brak zapisów dotyczących hierarchii usług. Oprócz ogólnych stwierdzeo mówiących o pełnieniu przez Kąty Wrocławskie roli ośrodka usługowo-handlowego w skali lokalnej dokument ten w ogóle nie odnosi się do kwestii węzłów ch. Jedynym 13 Uchwała nr XXV/234/12 Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 27 września 2012 r. ws zmiany studium uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kąty Wrocławskie S t r o n a 20

21 przejawem tej problematyki jest wspomniany wcześniej zapis o tworzeniu osiedlowych centrów handlowo-ch w terenach mieszkaniowych (MN, MNn, MM). Niestety w powiązaniu z pozostałymi, niezwykle permisywnymi regulacjami Studium (np. stwierdzenie dopuszcza się przeznaczenie terenu na usługi publiczne i komercyjne występujące niemal we wszystkich terenach pod zabudowę) zapis ten ma charakter czysto postulatywny SUiKZP Gminy Kobierzyce 14 Gmina Kobierzyce należy do najbardziej rozwiniętych gmin w Polsce. Istotnym czynnikiem rozwoju jest bezpośrednie sąsiedztwo miasta Wrocławia stolicy regionu oraz skrzyżowanie autostrady A4 z innymi drogami krajowymi, które w powiązaniu z pobliskim portem lotniczym stanowią o wyjątkowej atrakcyjności inwestycyjnej gminy. W rejonie autostradowego Węzła Bielaoskiego powstało jedno z największych w Polsce centrów handlowych, które wraz z zakładami produkcyjnymi w jego bezpośrednim sąsiedztwie stanowi główną siłę napędową gminy (s. 3, s. 58). W Załącznik 2.1. przedstawiono najważniejsze typy usług występujące w kategoriach przeznaczenia wyznaczonych w Studium Kobierzyc. Jak widad, intensywnośd i różnorodnośd form zagospodarowania przestrzennego w sąsiedztwie Wrocławia skutkuje bogactwem usług występujących w dokumentach planistycznych gmin podmiejskich. W strukturze przestrzennej gminy Kobierzyce wyróżniają się bardzo duże obszary przeznaczone na aktywnośd gospodarczą. Działalności typu produkcyjnego, usługowego, składowego, handlowego (AG, UC, AG/AC) tworzą łącznie regionalną Strefę Strefa Rozwoju Przedsiębiorczości Węzeł Bielaoski, zaś funkcje produkcyjne, usługowe, składowe i magazynowe (AG) Park Technologiczno- Przemysłowy Biskupice Podgórne. Tak duże koncentracje usług mają rangę zdecydowanie ponadlokalną i zaliczają się do węzłów poziomu centrotwórczego o skali regionalnej. Jednak bliskośd Wrocławia powoduje, że gmina Kobierzyce podlega silnym procesom inwestycyjnym nie tylko w zakresie aktywności gospodarczej, ale również w zakresie mieszkalnictwa. Jak zauważają autorzy Studium, za bardzo intensywną urbanizacją nie nadąża zagospodarowanie terenu, w tym zwłaszcza w zakresie usług dla mieszkaoców (s. 3). W tej sytuacji wśród najpilniejszych potrzeb gminy autorzy Studium wymieniają stopniowe stwarzanie pełnej i właściwej obsługi mieszkaoców (tj. szerokiego asortymentu usług podstawowych, oświatowych zdrowia i rekreacji, w tym boisk i zbiorników wodnych) we wszystkich rodzajach zespołów osadniczych (s. 58). Jednym z głównych celów studium ma byd właśnie zapewnienie przestrzennych warunków dla poprawy jakości życia. Kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów obejmują rzekomo skorygowanie sieci placówek oświatowych, zdrowotnych, ch i rekreacyjnych. 14 Uchwała nr XXXVI/418/09 Rady Gminy Kobierzyce z dnia 28 sierpnia 2009 r. S t r o n a 21

22 W przypadku Studium Kobierzyc uwagę zwraca fakt, że w składzie zespołu projektowego znalazł się specjalista ds. kształtowania i organizacji zespołów ch. Co więcej, na wstępie jest mowa o schematach, które mają stanowid załączniki do Studium, w tym o schemacie przewidywanej docelowej struktury usług (rozumianych jako punkty opieki zdrowotnej i przedszkoli) dla ludności z pokazaniem teoretycznych okręgów zasięgu 20 min. pieszej dostępności do ich środków. Dalej (s. 79) stwierdza się, że praktycznie w każdej miejscowości zarezerwowane zostały obszary dla realizacji usług publicznych dla lokalizacji świetlic, boisk i placów zabaw, ale także podstawowych elementów obsługi ludności (przedszkola, punkty opieki zdrowotnej, centra rekreacyjno-sportowe). Wszystko to wskazuje na duże znaczenie węzłów ch w kształtowaniu polityki przestrzennej gminy. Lektura tekstu Studium dowodzi jednak, że te wstępne obserwacje są nieuzasadnione. W dokumencie tym nie wskazano struktury ośrodków ch ani nie zawarto wytycznych dotyczących kształtowania i organizacji zespołów ch. Szczególnie zaskakujący jest zapis umożliwiający zamianę w zasadzie każdej funkcji dominującej na usługi (komercyjne bądź publiczne) i odwrotnie (przykładowo dla terenów MN dopuszcza się zamiennie funkcje MN/U, U, UP i US, zaś dla terenów U funkcje MN, MN/U, UP, US i P). Destabilizuje to całkowicie politykę przestrzenną w zakresie usług, co można zobrazowad za pomocą dwóch skrajnych scenariuszy: 1) w całej gminie lokalizują się wyłącznie funkcje usługowe; 2) w całej gminie nie powstaną żadne usługi. Podsumowując: pomimo trafnego określenia problemu dostępności usług podstawowych dla mieszkaoców oraz wprowadzenia pozornej hierarchizacji usług, Studium gminy Kobierzyce nie daje żadnych podstaw do wyróżnienia funkcji ch o charakterze podstawowym i podstawowym centrotwórczym SUiKZP Gminy Mietków 15 Główną specjalizacją gminy jest funkcja rolnicza, zaś funkcjami uzupełniającymi produkcja oraz turystyka i wypoczynek. Zakreślone w Studium ogólnie cele polityki przestrzennej gminy (rozdział III 13.1; z uwagi na błędną numerację stron wskazanie dokładnej lokalizacji odpowiednich zapisów w tekście Studium jest niemożliwe) obejmują przede wszystkim sferę środowiskową, sferę ochrony dziedzictwa kulturowego (w tym struktury funkcjonalno-przestrzennej ciągów osadniczych), sferę ładu przestrzennego i turystyki. Ich realizacja ma prowadzid m. in. do mierzalnej poprawy standardów ładu społecznego, obejmującego szeroko rozumiane warunki życia, w tym m. in. wysoką dostępnośd do usług. Przeznaczenia terenu wskazane w Studium pozwalają skomponowad krótki katalog typów usług występujących w Mietkowie (Załącznik 2.1.). Spis ten jest dostosowany do lokalnych uwarunkowao przestrzennych i gospodarczych. Trudno jednak doszukiwad się w nim jakiegoś porządku, stanowi on 15 Uchwała nr XXXI/193/2010 Rady Gminy Mietków z dnia 20 września 2010 r. S t r o n a 22

23 zatem kolejny przykład braku wyraźnych, spójnych regulacji dotyczących sfery usługowej w lokalnej polityce przestrzennej. W hierarchii usług główny ośrodek stanowi wieś Mietków, obejmująca swym zasięgiem obsługi całą gminę i pełniąca funkcje: administracyjną i usługowo-handlową. Wsiami o znacznym programie m są: Milin, Domanice, Maniów. Ośrodki z podstawowym programem usług to: Wawrzeoczyce, Borzygniew, Chwałów, Maniów Wielki, Proszkowice i Stróża. Dodatkowo wsie Maniów i Borzygniew pełnią funkcję turystyczno-wypoczynkową, podobnie jak pozostałe obszary wokół zbiornika Mietków. W tym też rejonie znajdują się tereny przemysłowe związane z eksploatacją żwiru. Pozostała częśd gminy ma charakter typowo rolniczy (rozdział II-8). W modelowym ujęciu docelowego rozwoju przestrzennego gminy (rozdział III-1) przyjmuje się, że jego głównymi elementami będą istniejące, dobrze zachowane, historycznie ukształtowane układy osadnicze z zabytkowymi elementami, uzupełniane o nowe tereny mieszkalno-usługowe w granicach ich harmonijnego rozwoju, z zabytkowymi centrami mi. W tym względzie za obszar dysharmonijny uważa się centrum Mietkowa wraz z terenami produkcyjno-mi. Jednocześnie jednak to właśnie Mietków ma się rozwijad jako gminny ośrodek zarządzania i usług. Ogólnie rzecz ujmując, autorzy Studium Mietkowa dostrzegają istniejącą w gminie hierarchię ośrodków ch, chod tylko pośrednio uwzględniają ją w polityce przestrzennej. Struktura miejsc centralnych jest opisana w sposób ogólnikowy i nie pozwala na jednoznaczne wskazanie docelowych węzłów ch SUiKZP Gminy Siechnice 16 Studium gminy Siechnice jest wyjątkowo szczegółowe pod względem dopuszczalnych kategorii przeznaczenia terenu. Na przykład dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej jako funkcję uzupełniającą określa się zabudowę usługową, w ramach której wymieniono: usługi handlu detalicznego, usługi gastronomii, usługi hotelarskie, usługi transportowe, usługi informatyczne, telekomunikacyjne i pocztowe, usługi administracyjno-biurowe, usługi projektowe, usługi fotograficzne i poligraficzne, usługi zdrowia, usługi urody, usługi kultury, usługi oświaty, usługi finansów, usługi doradztwa finansowego, podatkowego i prawnego, usługi drobnego rzemiosła (fryzjerskie, zegarmistrzowskie, szewskie, kaletnicze, krawieckie, kuśnierskie), usługi sportu i rekreacji etc. Tak rozbudowane zapisy przywodzą na myśl inny dokument planistyczny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który z uwagi na odmienny status (jako akt prawa miejscowego) wymaga dokładnego doprecyzowania przeznaczenia każdego terenu. W przypadku Siechnic duża szczegółowośd Studium utrudnia skomponowanie ogólnego katalogu funkcji ch. Na potrzeby niniejszego opracowania zawężono zatem poszukiwania do grupy 16 Uchwała Nr XXXIX/291/10 Rady Miejskiej w Siechnicach z dnia 19 sierpnia 2010 r. S t r o n a 23

24 przeznaczeo terenu związanych z zabudową mieszkaniową i usługową. Przegląd funkcji ch występujących w tych kategoriach przeznaczenia prezentuje Załącznik 2.1. Według autorów Studium teren gminy Siechnice można podzielid na trzy strefy zagospodarowania. Od strony południowo-zachodniej i zachodniej znajduje się strefa rolnicza, dalej strefa intensywnego zainwestowania mieszkaniowo-usługowo-produkcyjnego związanego z paneuropejskim korytarzem komunikacyjnym E-30, wreszcie strefa przyrodnicza na północnym wschodzie obejmująca poldery oraz tereny lasów łęgowych. Na terenie gminy Siechnice główne obszary przestrzeni publicznych zlokalizowane są na terenie największych miejscowości: Siechnice, Radwanice, Żerniki Wrocławskie. W pozostałych miejscowościach obszary przestrzeni publicznej z reguły związane są z istniejącymi świetlicami wiejskimi (tom II, s. 77). W strukturze ośrodków ch oprócz centrum miasta Siechnice wysoką rangę ma centrum miejscowości Święta Katarzyna, wskazywane jako obszar przekształceo, w którym wytworzyd się ma centrum strukturalne i funkcjonalne (administracyjno-usługowomieszkaniowe). Brak czytelnego wyodrębnienia centrów w wielu miejscowościach powoduje, że struktura tych obszarów nie pozwala na jednoznaczną identyfikację hierarchii przestrzeni (tom II, s. 82). Dzięki swojej lokalizacji oraz bogatemu wyposażeniu we wszelką możliwą infrastrukturę techniczną gmina Siechnice posiada znakomite możliwości rozwoju w zakresie funkcji mieszkaniowych, ch, produkcyjno-składowych i sportowo-rekreacyjnych. Jednak z uwagi na bliskośd Wrocławia i bardzo dobre powiązanie z centrum miasta, głównym kierunkiem rozwoju jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W związku z tym według autorów Studium do najpilniejszych potrzeb dla tworzenia odpowiednich warunków życia mieszkaoców i rozwoju gminy należy m. in. rezerwowanie na obszarach mieszkaniowych terenów pod przyszłe usługi podstawowe publiczne i komercyjne (tom I, s. 110). To podejście znajduje odzwierciedlenie w zapisach dla poszczególnych terenów wyznaczonych w Studium. Na przykład w rejonie projektowanego Wielofunkcyjnego Centrum Miejskiego (teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z usługami oraz zabudowy usługowej) powstad ma nowy obiekt administracji samorządowej wraz z towarzyszącą mu zabudową usługową i mieszkaniowousługową, z wydzieleniem ogólnodostępnego placu miejskiego o wysokich walorach estetycznych i architektoniczno-urbanistycznych służącego celom reprezentacyjnym i organizacjom imprez masowych (tom II, s. 77, tom III, s. 209). Spośród innych terenów ch pełniących funkcje ponadlokalne wymienid można obszary aktywności gospodarczej, gdzie tworzy się ofertę specjalistyczną (np. wyższe uczelnie, parki rozrywki, centra logistyczne etc.). Autorzy Studium zwracają uwagę, że dobre tereny pod rozwój tego rodzaju działalności usługowej i produkcyjnej znajdują się wzdłuż paneuropejskiego korytarza komunikacyjnego (autostrada A4 i droga krajowa nr 94 w rejonie Radwanic, Siechnic, Świętej S t r o n a 24

25 Katarzyny oraz Zębic), wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 395 z węzłem autostradowym w Krajkowie oraz magistrali kolejowej C 59/2 (na terenie Iwin, Żernik Wrocławskich, Smardzowa i Łukaszowic), a w niedalekiej przyszłości również wzdłuż planowanej wschodniej obwodnicy miasta Wrocławia (droga wojewódzka Bielany-Łany-Długołęka). W wybranych miejscowościach (np. Radwanice) wskazuje się tereny pełniące funkcję otwartej, publicznie dostępnej przestrzeni o charakterze małomiasteczkowego centrum usługowego i placu miejskiego z dużym nasyceniem zieleni i elementów małej architektury. W pozostałych terenach, zwłaszcza mieszkaniowych, pojawiają się zapisy mówiące o potrzebie wyznaczenia centrum usługowego dla mieszkaoców lub o konieczności nadania danej jednostce przestrzennej charakteru handlowo-usługowo-mieszkalnego. Wszystkie przytoczone tu fragmenty tekstu Studium potwierdzają świadome i konsekwentne podejście do kształtowania systemu ośrodków ch w gminie Siechnice, co na tle pozostałych analizowanych gmin powiatu wrocławskiego stanowi wyraźny wyjątek SUiKZP Gminy Sobótka 17 Studium Sobótki posługuje się pojęciem obszaru funkcjonalnego, dla oznaczenia którego stosuje symbol użytkowania dominującego. W granicach obszaru funkcjonalnego mogą występowad tereny o różnych kategoriach przeznaczenia, te zaś podzielono na dominujące (takie, których suma powierzchni zajmuje w obszarze funkcjonalnym więcej, niż połowę powierzchni całego obszaru) oraz uzupełniające (przeznaczenia inne niż dominujące, których suma powierzchni zajmuje w granicach obszaru funkcjonalnego mniej niż odpowiednia powierzchnia zajmowana przez przeznaczenie dominujące). Wśród wytyczonych w Studium obszarów funkcjonalnych można wskazad te, dla których dopuszczono lokalizację usług różnych typów (Załącznik 2.1.). W tym miejscu warto przytoczyd stosowaną w studium definicję usług publicznych są to obiekty i urządzenia służące realizacji celów publicznych, w tym z zakresu administracji publicznej, oświaty, ochrony zdrowia, sportu i rekreacji, działalności socjalnej w tym opieki społecznej, wymiaru sprawiedliwości, porządku publicznego i ochrony przeciwpożarowej, a także obiekty kultu religijnego (s. 5). Definicja ta jest konsekwentnie stosowana w zapisach dotyczących przeznaczenia terenu (rozdział 1.2.). W tekście nie zdefiniowano natomiast usług komercyjnych, należy więc domniemywad, że są one przeciwieostwem usług publicznych. Określając kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy Autorzy Studium wprowadzają system obsługi ludności w układzie hierarchicznym: 17 Uchwała nr XLIII/334/10 Rady Miejskiej w Sobótce z dnia 23 kwietnia 2010 roku. S t r o n a 25

26 - ośrodek gminny poziom 2 z usługami dla obsługi mieszkaoców całej gminy i obsługi ruchu turystycznego, - ośrodki lokalne poziom 1 o programie usług dla obsługi ok mieszkaoców, - wsie pozostałe z usługami elementarnymi codziennego użytku. System ten nie znajduje jednak czytelnego odzwierciedlenia ani w części tekstowej poświęconej przeznaczeniu terenu w poszczególnych obszarach funkcjonalnych, ani na rysunku Studium. Jedynymi przejawami świadomego planowania systemu usług są wspomniane wcześniej: kategoria obszaru funkcjonalnego koncentracji usług U oraz zapis mówiący o potrzebie sytuowania obiektów ch w lokalnych ośrodkach ch lub przy głównych ciągach komunikacyjnych. Trudno jednak na podstawie tych dwóch przypadków wyciągnąd ogólne wnioski dotyczące hierarchii ośrodków ch w gminie SUiKZP Gminy Żórawina 18 Położenie gminy Żórawina na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, w bliskiej odległości od aglomeracji wrocławskiej, stanowi istotną przesłankę do rozwoju na terenie gminy szeroko rozumianych funkcji mieszkaniowych i ch (s. 4). Autorzy Studium przewidują, że liczba mieszkaoców gminy może w najbliższych latach przekroczyd 8000 osób, co wynika z presji potencjalnych inwestorów (deweloperzy, inwestorzy indywidualni) oraz zainteresowania wrocławian osiedleniem się na terenie gminy Żórawina. Planowane w Studium tereny rozwoju zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i mieszkaniowo-usługowej mają byd odpowiedzią na to zapotrzebowanie (s. 6). Studium wprowadza również w obszarze gminy funkcje usługowo-produkcyjne. Służą temu następujące zapisy: - należy umożliwid mieszkaocom gminy rozwijanie nieuciążliwej działalności usługowo-rzemieślniczej we własnych gospodarstwach rolnych (s. 18); - należy wykorzystad dogodne położenie gminy w stosunku do Wrocławia udostępniając tereny pod zabudowę usługowo-rzemieślniczą z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej (jako alternatywy dla pobliskich terenów miejskich) (s. 18); - należy wyznaczyd tereny pod lokalizację obiektów o funkcjach usługowo-składowo-przetwórczych, bazujących na dalekobieżnym transporcie samochodowym w rejonie węzła autostradowego Krajków ; podobnie w Wojkowicach przeznacza się tereny pod lokalizację centrum handlowomagazynowego wraz z towarzyszącymi funkcjami mi (s. 19). 18 Uchwała nr XVII/109/2005 Rady Gminy Żórawina z dnia 27 października 2005 roku S t r o n a 26

27 Związek funkcji ch z przebiegiem głównych tras komunikacji samochodowej jest również wyraźnie widoczny w zapisach dotyczących zjazdu z autostrady w Krajkowie, w rejonie którego przewiduje się lokalizację tzw. MOP-u (miejsca obsługi podróżnych z programem m) (s. 41). Problemem w realizacji tych planów może byd niedobór infrastruktury technicznej na terenie gminy (wodociągi, kanalizacja sanitarna, drogi dojazdowe itp.) (s. 8). Kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy Studium opisuje w postaci stref rozwoju dominujących funkcji różnych typów. Dla każdej z nich wskazano dopuszczalne kategorie przeznaczenia terenu (Załącznik 2.1.). Przegląd stref, w których dopuszcza się funkcje usługowe pozwala stwierdzid, że określenia stosowane w opisie poszczególnych terenów są konsekwentne i spójne, uwzględniają np. czytelny podział usług na publiczne i komercyjne. Jednocześnie jednak funkcjonujący w gminie katalog usług jest bardzo ograniczony. Zastanawiające jest również utożsamienie rzemiosła z usługami zazwyczaj obie te funkcje wymieniane są równocześnie. Jak wskazano w części Studium poświęconej uwarunkowaniom, głównym ośrodkiem gminy jest wieś Żórawina licząca w 2005 r. około 1980 mieszkaoców (obecnie 2363 mieszkaoców). Drugą co do wielkości i rangi jest wieś Węgry (około 640 osób w 2005 r., obecnie 641). Spośród pozostałych miejscowości o najbardziej rozwiniętym programie m wyróżniają się: Jaksonów, Wilczków, Rzeplin oraz Krajków (s. 4). Analizując zapisy dotyczące węzłów ch warto przyjrzed się podstawowym kierunkom rozwoju gminy Żórawina. Brzmią one następująco: 1) zabudowa mieszkaniowa i mieszkaniowo-usługowa - koncentrujące się w szczególności w północnej części gminy Żórawina (tereny te stanowią ważną ofertę inwestycyjną konkurencyjną wobec miasta Wrocławia); 2) zabudowa usługowa i produkcyjna koncentrująca się w szczególności w rejonie wsi Żórawina i Rzeplin (tereny wzdłuż autostrady A4) oraz w rejonie węzła Krajków (Uzasadnienie do uchwały, s. 60). W zapisach tych wymieniono w jednym ciągu funkcje mieszkaniowe i usługowe oraz produkcyjne i usługowe, co utrudnia kształtowanie hierarchicznego systemu ośrodków ch. Podejście to jest kolejnym potwierdzeniem wcześniejszych obserwacji dotyczących stref funkcjonalnych, których nadmiernie elastyczny program funkcjonalny sprawia, że zacierają się różnice między nimi. Właściwie w każdej strefie dopuszcza się funkcje usługowe jako jedno z przeznaczeo dominujących, równorzędne z innymi przeznaczeniami (i odwrotnie w terenach ch dopuszcza się zabudowę mieszkaniową). S t r o n a 27

28 Jedynym wyjątkiem w tym względzie są tereny ograniczone autostradą, drogą wojewódzką nr 395 oraz zabudową wsi Wojkowice, przeznaczone pod lokalizację centrum handlowo-magazynowego wraz z towarzyszącymi funkcjami mi. Z pewnością będzie to obszar wysokiej rangi, pełniący istotną rolę w skali (sub)regionalnej Podsumowanie Będący przedmiotem tej części opracowania katalog rodzajów usług ma zawierad na trzy poziomy: usługi podstawowe, usługi podstawowe centrotwórcze, usługi centrotwórcze. Podsumowując przedstawioną wyżej analizę zapisów studiów uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin wchodzących w skład powiatu wrocławskiego można ocenid jakośd zapisów poszczególnych dokumentów w kontekście stosowanych w nich katalogów usług (Załącznik 2.2.). Jak widad, większośd gmin stosuje bogaty i wszechstronny katalog usług. Trzeba jednak zauważyd, że w żadnym z analizowanych studiów nie jest on jednoznacznie wyróżniony w treści, a można go uzyskad jedynie w drodze drobiazgowej analizy zapisów dla poszczególnych terenów czy stref funkcjonalnych. Wyróżnione w studiach kategorie przeznaczenia terenu, z założenia uniwersalne i ogólne (taki jest charakter studium, którego celem jest określenie ogólnej polityki przestrzennej), mogą byd przydatne do stworzenia ujednoliconego katalogu usług w powiecie wrocławskim. Pozwoli to na ukierunkowanie terminologii stosowanej w kolejnych etapach projektu na potrzeby docelowego odbiorcy jakim jest gmina. Jeśli chodzi o podział usług na trzy poziomy (usługi podstawowe, usługi podstawowe centrotwórcze, usługi centrotwórcze), to niestety przydatnośd wyników tej analizy jest znikoma, ponieważ lokalna polityka przestrzenna na terenie powiatu wrocławskiego niemal zupełnie pomija kwestię hierarchii usług. Lokalizacja funkcji ch jest dopuszczona w zasadzie wszędzie, w dowolnej ilości, nie tylko jako uzupełnienie, ale wręcz zamiennik wielu innych przeznaczeo terenu (mieszkaniowych, ch, przemysłowych, sportowo-rekreacyjnych etc.). Jedyny podział, jaki pojawia się w studiach uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin dotyczy usług publicznych i komercyjnych, chod i on jest nieostry. Stąd zaproponowana typologia usług występujących w dokumentach polityki przestrzennej gmin należących do powiatu wrocławskiego (Załącznik 2.3.) jest raczej ekstrapolacją zapisów studiów niż ich połączonym i ujednoliconym zbiorem. Głównym punktem odniesienia do wprowadzenia podziału na usługi podstawowe, podstawowe centrotwórcze i centrotwórcze (z rozbiciem na te o zasięgu regionalnym i powiatowym) było Studium gminy Siechnice, a dodatkową przesłanką powtarzające się w kilku innych dokumentach zapisy o lokalnych (osiedlowych) centrach handlowo-ch. S t r o n a 28

29 Trzeba pamiętad, że ostateczna decyzja dotycząca przeznaczenia terenu zapada na etapie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego przedstawiona tu krytyczna analiza zapisów studiów uwarunkowao i kierunków zagospodarowania przestrzennego może byd podstawą do oceny podejścia władz samorządowych do kształtowania systemu ośrodków ch, ale jej wyniki należy traktowad z pewną ostrożnością, ponieważ w planach miejscowych następuje korekta i uszczegółowienie ogólnych zasad polityki przestrzennej (np. zawężenie dopuszczalnych przeznaczeo terenu) zapisanych w studium. Z przeprowadzonych analiz płynie dodatkowy wniosek o charakterze poznawczym: skoro na większości terenów pod zabudowę dopuszczone są funkcje usługowe, to o ostatecznym rozmieszczeniu obiektów ch zdecyduje po prostu wolny rynek wraz ze swoimi skomplikowanymi uwarunkowaniami, zależnościami i mechanizmami. Obecną sytuację planistyczną w odniesieniu do usług można określid jako podażową : prawie wszędzie można lokalizowad prawie wszystko. To tak, jakby w ogóle nie było żadnej polityki przestrzennej (!). W tym kontekście całkowicie uprawnione jest stworzenie kompleksowego modelu opartego na analizach przestrzennych (osadniczych, komunikacyjnych, ekonomicznych), którego celem będzie wytyczenie optymalnej lokalizacji węzłów ch w skali powiatu. Model taki umożliwi kształtowanie ładu przestrzennego z uwzględnieniem możliwie największej dostępności usług, jak również wytworzenie hierarchicznej sieci węzłów ch oferujących nie tylko określony zestaw obiektów ch, ale również przestrzeo publiczną odpowiedniej jakości. S t r o n a 29

30 2.3. Podejście 3: pilotażowa inwentaryzacja Jedną z podstawowych metod badao w naukach geograficznych jest obserwacja terenowa. Zwłaszcza w warunkach, kiedy brakuje bezpośrednich i miarodajnych danych należy się uciec do metody badao bezpośrednich. Pozyskane do badao materiały zawierały bardzo dokładne dane obiektowe (opracowane na podstawie BDOT), jednak atrybuty przypisane poszczególnym obiektom były zagregowane w sposób bardzo ogólny. Stąd potrzeba zweryfikowania, chodby pilotażowego, niektórych obrębów, tak aby można było zidentyfikowad zależności wiążące zaobserwowane zjawiska, a docelowo ewentualnie ekstrapolowad wykryte związki na podobne obiekty, w tym wypadku obręby. Podstawowym celem badania terenowego było empiryczne określenie zakresu i form usług oferowanych na terenie obrębów, tak aby móc na tej podstawie określid podstawowy zrąb katalogu usług. Ważna była także ocena oferowanego spektrum branż w ramach świadczonych usług, która będzie pomocą przy charakterystyce jakościowej oferowanych służb. Ostatnim istotnym czynnikiem podlegającym subiektywnej ocenie obserwatora była szacunkowa powierzchnia identyfikowanych obiektów handlowych. Wszystkie te informacje zostały później zebrane w formie kart inwentaryzacyjnych załączonych do projektu oraz uzupełnienia warstwy wektorowej budynków pochodzącej z bazy danych obiektów topograficznych Dobór próby do badao Selekcja próby do badao terenowych została oparta na obliczonym wskaźniku gęstości zaludnienia przypadającym na przybliżony obszar terenów zabudowanych uzyskany na podstawie warstwy budynków pozyskanej z bazy danych obiektów topograficznych (Załącznik 2.4.). Po przeanalizowaniu histogramu wyników uzyskany wskaźnik został arbitralnie podzielony na trzy kategorie uwzględniające funkcję przerwy naturalnej. Otrzymany w ten sposób kartogram posłużył do określenia możliwie najszerszej próby wynikającej z 3 kategorii gęstości zaludnienia oraz położenia poszczególnych obrębów wobec granic administracyjnych miasta Wrocławia. Odległośd mierzona od centralnego skrzyżowania miejscowości obrębu do najbliższego wlotu komunikacyjnego do miasta (punkt przecięcia granicy miasta z drogą. Poszczególne obręby zostały dobrane z zakresu uzyskanych odległości: od 2 200m do m, co daje na tyle duży rozrzut, że można zaobserwowad wpływ oddziaływania metropolii na lokowanie usług, jak i procesy endogeniczne. Spośród obrębów charakteryzujących się najwyższą gęstością zaludnienia (przedział: 0,87 1,98) zdecydowano się na: Kiełczów (4 068 mieszkaoców), Kobierzyce (2048), Pustków Żurawski (856) i Świętą Katarzynę (2163). W ramach pośredniego przedziału gęstości (0,41 0,86) zinwentaryzowano obręby: Milin (411), Żórawina (2347), Siedlec (718). Najrzadziej zaludnione obręby to: Baranowice (179), Bratowice (130), Kępa (192), Pietrzykowice-Rybnica (649) (Załącznik 2.4.). S t r o n a 30

31 Wyniki inwentaryzacji Wynikiem inwentaryzacji było zidentyfikowanie na obszarze 11 obrębów 282 obiektów ch (w wielu przypadkach będących obiektami wielofunkcyjnymi), z pominięciem terenowych obiektów sportowych oraz ich zakodowanie i zapisanie w kartach inwentaryzacyjnej poszczególnych obrębów (Załącznik 2.5.). Należy tutaj wspomnied, że w ostatnich dniach zostały dostarczone materiały pozyskane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), które zawierają większą liczbę zarejestrowanych aktywnych podmiotów gospodarczych w zbadanych obrębach, jednak niektóre z podmiotów trzeba zweryfikowad ze względu na ich przynależnośd do innych grup klasyfikacyjnych PKD. Możliwośd wykorzystania materiału z CEIDG będzie wysoce pomocna przy zakładanej ekstrapolacji otrzymanych danych empirycznych. Wydaje się, że warto wspomnied o zaobserwowanej prawidłowości na obszarze obrębów do znacznego skupiania się obiektów ch na stosunkowo małym obszarze. Obserwowany rozrzut oczywiście się zwiększa dla większych miejscowości zajmujących też większy obszar, jednak mimo to największe zgrupowania obiektów można zaobserwowad średnio w promieniu około 500m od uśrednionego środka rozrzutu punktów Pogłębiona analiza wybranych przykładów Aby lepiej unaocznid wyniki inwentaryzacji przeprowadzonej w wybranych obrębach powiatu wrocławskiego, poniżej szczegółowo opisano dwie miejscowości o skrajnie różnym standardzie wyposażenia w usługi: Żórawina (obręb należący do grupy o najwyższej gęstości zaludnienia) i Bratowice (obręb należący do grupy o najniższej gęstości zaludnienia) w gminie Żórawina. 1) Żórawina Sytuacja demograficzna. Liczba mieszkaoców obrębu systematycznie i szybko rośnie. Jednak faktyczna liczba mieszkaoców miejscowości jest istotnie wyższa od liczby osób zameldowanych. Zjawisko to dotyczy całej gminy Żórawina, obszaru powiatu wrocławskiego, a ogólnie obrzeży obszarów funkcjonalnych dużych miast. O skali zjawiska w gminie Żórawina świadczy m.in. apel wójta na stronie gminy z gorącą prośbą o zgłoszenie w Urzędzie Skarbowym swojego miejsca zamieszkania w gminie Żórawina 19. Wójt podaje, że w roku 2012 na terenie gminy zameldowanych było ponad 9 tysięcy mieszkaoców. Według szacunków Urzędu Gminy, liczba osób mieszkających bez zameldowania na terenie gminy Żórawina wynosiła w tym czasie 1,5 tys. 19 Serwis informacyjny Gminy Żórawina, dostęp: S t r o n a 31

32 Dynamika liczby mieszkaoców obrębu Żórawina w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów z IRT, serwis informacyjny gminy Żórawina, dostęp: Ogólna charakterystyka. Wieś Żórawina jest siedzibą gminy, co świadczy o wysokiej randze miejscowości. Obręb charakteryzuje się wysoką gęstością zaludnienia. Większośd mieszkaoców wsi jest zatrudniona poza rolnictwem, chod na terenie obrębu występują bardzo dobre warunki do upraw rolnych. Zgodnie z przyjętą strategią rozwoju gminy, obszary na południe od centrum wsi zachowają charakter rolniczy (rolnictwo i przemysł rolniczy). Natomiast obszary na północ, w kierunku Wrocławia są przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. W skali obrębu linia kolejowa dzieli wieś na dwie części. Obszar na wschód od linii kolejowej do autostrady jest przeznaczony pod zabudowę produkcyjno-usługową. Przedsiębiorstwa produkcyjno-usługowe nie są czynnikiem koncentracji obiektów ch; zazwyczaj są zlokalizowane na obrzeżach, wzdłuż głównych ulic; zajmują sporą w porównaniu m.in. z usługami handlu powierzchnię działki i powierzchnię użytkową budynku; nie są rodzajem usług podstawowych centrotwórczych, ani centrotwórczych; położenie centralne nie jest dla nich tak istotne, jak dla usług handlu. Przedsiębiorstwa produkcyjno-usługowe powstające na obszarze między linią kolejową a autostradą. Źródło: zdjęcia z inwentaryzacji w dniu Ocena dostępności usług. Najczęstszy sposób dotarcia do obiektów ch w obrębie: pieszo, samochodem. Dostępnośd przestrzenna z miejsc zamieszkania w obrębie do istniejących obiektów ch w obrębie jest na wysokim poziomie, nie wymaga poprawy (np. budowy obiektów ch w bliższej lokalizacji i/lub rozbudowy istniejących obiektów). Im bliżej Wrocławia, tym: wyższa jest gęstośd zaludnienia, wyższe dodatnie saldo migracji, wyższe ceny nieruchomości, wyższa gęstośd usług i dywersyfikacja rodzajów usług, wzrasta udział obiektów usług podstawowych centrotwórczych, większa jest ilośd zidentyfikowanych obiektów ch. Obserwowane kierunki zmian. Obecnie wieś szybko się rozbudowuje we wszystkich kierunkach. Miejscowośd traci charakter wiejski, rolniczy. Wraz ze zwiększeniem liczby mieszkaoców przybywa obiektów ch, następuje dywersyfikacja świadczonych usług. Autostrada przyciąga zabudowę produkcyjno-usługową w swoim kierunku, a w przyszłości może stad się kolejnym ośrodkiem koncentracji usług. S t r o n a 32

33 Plany miejscowe. Dla wsi Żórawina opracowano 12 mpzp. Niemniej jednak, spore obszary wsi nie są jeszcze pokryte planami miejscowymi. Koncentracje usług. Zidentyfikowano jedno duże, zdywersyfikowane miejsce koncentracji obiektów ch. Zabytkowy, manierystyczny Kościół Świętej Trójcy w Żórawinie znajduje się w centrum zidentyfikowanego miejsca koncentracji obiektów ch. Obok: przykład dużego obiektu usługowego o charakterze podstawowym centrotwórczym (supermarket DINO ). Źródło: zdjęcia z inwentaryzacji w dniu ) Bratowice Wybrane elementy historii miejsca. Do 1945 r. istniała kolejka wąskotorowa, łącząca budynki gospodarcze folwarku we wsi Zagródki z dworem zlokalizowanym w sąsiedniej wsi Bratowice. Po II wojnie światowej kolejka została zdemontowana. Zachowały się zabytkowe zabudowania folwarku. Przy głównej drodze, pomiędzy wsiami Zagródki i Bratowice znajdowała się karczma Schmückekretscham, która spłonęła pod koniec II wojny światowej. Charakterystyka obrębu. Obręb ma charakter rolniczy o niskiej gęstości zaludnienia. W obu wsiach zamieszkuje podobna liczba mieszkaoców: Bratowice 76, Zagródki 56 (2013). Plan miejscowy uwzględniający zabudowę jednorodzinną został opracowany tylko dla wsi Zagródki. Na terenie obrębu występują bardzo dobre warunki do upraw rolnych. Występujące tu wysokiej jakości czarnoziemy należą do najwyższych klas bonitacyjnych. Obszar ten ma jeden z najdłuższych okresów wegetacyjnych w Polsce. Charakterystyczny rolniczy krajobraz obrębu. Źródło: zdjęcia z inwentaryzacji w dniu S t r o n a 33

34 Przykład wykorzystania terenu między ogrodzeniem gospodarstwa rolnego w Bratowicach a drogą powiatową 1942D. Źródło: zdjęcia z inwentaryzacji w dniu Najczęściej występujący rodzaj obiektów ch w obrębie - punkt wymiany butli gazowych. Źródło: zdjęcia z inwentaryzacji w dniu S t r o n a 34

35 Sytuacja demograficzna. Miejscowośd cechuje się stosunkowo szybkim wzrostem liczby ludności: Dynamika liczby mieszkaoców wsi Bratowice i Zagródki w latach oraz liczba ludności w sołectwach Bratowice-Zagródki łącznie. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Gminy Żórawina, dostęp: Ocena dostępności usług. Najczęstszy sposób dotarcia do obiektów ch w obrębie: pieszo, samochodem. Dostępnośd przestrzenna z miejsc zamieszkania w obrębie do istniejących obiektów ch w obrębie jest na wysokim poziomie, nie wymaga poprawy (np. budowy obiektów ch w bliższej lokalizacji i/lub rozbudowy istniejących obiektów). Obserwowane kierunki zmian. Obecnie Zagródki przeżywają intensywny rozwój. Powstają domy jednorodzinne, a miejscowośd powoli przekształca się w podmiejskie osiedle domów jednorodzinnych Wrocławia. Na przełomie 2010 i 2011 roku na podsawie planu wytyczono nowe ulice (Kwiatową, Akacjową, Wiśniową, Polną, Malowaną, Motocyklową). Zwiększa się udział dojazdów rowerem do obiektów ch, chod jednocześnie widoczny jest istotny wpływ czynników atmosferycznych na sezonowe wahania ilości podróży rowerowych. Plany miejscowe. W 2001 roku uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi Zagródki 20, przekształcający częśd pól uprawnych wokół wsi na działki budowlane. Plan zdefinował usługi lokalne - funkcje usług komercyjnych lub publicznych, związane z obsługą zespołu zabudowy wsi oraz usług uzupełniających inne funkcje, za wyjątkiem przedsięwzięd mogących znacząco oddziaływad na środowisko. W zabudowie MN plan dopuszcza lokalizację usług wbudowanych o charakterze lokalnym, stanowiących nie więcej niż 25% powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. W przypadku lokalizacji funkcji ch towarzyszących funkcji mieszkaniowej ustala się obowiązek wydzielenia w obrębie własności miejsc postojowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo. Na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami (MU) przeznaczenie podstawowe stanowi budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne obiekty wolnostojące i bliźniacze oraz funkcje usługowe we wszelkich dziedzinach działalności gospodarczej, za wyjątkiem przedsięwzięd mogących znacząco oddziaływad na środowisko na podstawie przepisów szczególnych. Koncentracje obiektów ch. W przestrzeni Bratowic można wyróżnid miejsca predysponowane do lokalizacji obiektów ch Uchwała nr XXXII/298/01 Rady Gminy Żórawina z dnia 23 listopada 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Zagródki, gmina Żórawina, Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego nr 1 z dnia 11 stycznia 2002 r., poz. 29. S t r o n a 35

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach RAPORT Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach PRZYGOTOWANY PRZEZ: Spis treści PORZĄDEK I... 6 Zakupy it: SME i CMA ZAKUPY IT: SME I CMA... 7 Charakterystyka firm i budżetowania

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r.

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r. MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II Gdańsk, sierpień 2010 r. Raport opracowano w Zespole Badań i Analiz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Gdańsku 2 Spis

Bardziej szczegółowo

Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim

Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim AT GROUP S.A. Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim Analiza dla Międzygminnej Strefy Aktywności Gospodarczej Krupski Młyn, 7 stycznia 2011 roku 1. SPIS TREŚCI 1. SPIS TREŚCI...2 2. CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

Informacja w celu wydania zaświadczenia o ustawodawstwie właściwym

Informacja w celu wydania zaświadczenia o ustawodawstwie właściwym Informacja w celu wydania zaświadczenia o ustawodawstwie właściwym dla osoby prowadzącej w Polsce działalność gospodarczą na własny rachunek, która przenosi działalność czasowo na terytorium innego Państwa

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT FUNDUSZY WYDZIAŁ FUNDUSZU PRACY Podejmowanie przez bezrobotnych działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy w podziale na rodzaje

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II Gdańsk, sierpień 2011 r. 1 Raport opracowano w Zespole Badań i Analiz

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: kwiecień 2014 Kontakt: e mail: sekretariatuspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98

Bardziej szczegółowo

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI. Fot. Michał Szelest

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI. Fot. Michał Szelest PIOTRKÓW TRYBUNALSKI Piotrków Trybunalski jest drugim w województwie łódzkim centrum przemysłowym, usługowym, edukacyjnym i kulturalnym. Miasto liczy 76 tysięcy mieszkańców. Największym atutem Piotrkowa

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r. Kontakt: tel. 71 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/wroc INFORMACJA SYGNALNA nr 1/2014 PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09 Inwestorzy zagraniczni w I połowie 2015 r. W I połowie 2015 r. zostało zarejestrowanych 3292 spółek z udziałem kapitału zagranicznego wśród nowo rejestrowo firm w KRS. Jeśli ta tendencja w drugiej połowie

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Szymala Kierunki rozwoju przestrzennego Wałbrzycha i jego powiązań Wałbrzych, 9 grudnia 2011 Historyczne dokumenty planistyczne: MIEJSCOWY PLAN OGÓLNY ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO ZESPOŁU MIEJSKIEGO

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R.

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Kontakt: tel. (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: http://wroclaw.stat.gov.pl/ Wrocław, sierpień 2015 r. WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Szeroko rozumiane pojęcie

Bardziej szczegółowo

DANE GUS - CHORZÓW 2012 r.

DANE GUS - CHORZÓW 2012 r. Jednostka miary 2012 PODZIAŁ TERYTORIALNY (STAN W DNIU 31 XII) Miejscowości podstawowe ogółem jd 0 Sołectwa jd 0 Powierzchnia* ha 3324 LUDNOŚĆ (STAN W DNIU 31 XII) * Ludność faktycznie zamieszkała ogółem

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Poz. 379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 12 marca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku

Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku Warszawa, 2014.12.12 Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku Liczba jednostek, biorących udział w rocznym badaniu przedsiębiorstw o liczbie pracujących 10 i więcej

Bardziej szczegółowo

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r.

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Załącznik nr 1 Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Sekcja PKD Oszacowanie ze statusem Wydatki Funduszu Pracy (w tys. zł) Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo,

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH

EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH Powiatowy Urząd Pracy w Strzelcach Kraj. EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH W LATACH 2008 2010 Przygotował: Marek Kapiczak Strzelce Kraj., kwiecień 2012 r.

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego Zmiany w zatrudnieniu w perspektywie pięcioletniej - prognozy ankietowanych pracodawców Toruń, 4 kwietnia 2013 roku. Spotkanie z pracownikami PUP realizującymi badania pracodawców w ramach projektu systemowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2012 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2012 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2012 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Subcentrum Południe w Katowicach Na podstawie

Bardziej szczegółowo

RapoRt o stanie miasta 2010. Suwałki

RapoRt o stanie miasta 2010. Suwałki RapoRt o stanie miasta 2010 Suwałki Sierpień 2011 RAPORT O STANIE MIASTA 2 3 SUWAŁKI 2010 RAPORT O STANIE MIASTA 4 SUWAŁKI 2010 Szanowni Państwo, Mam przyjemność przekazać Państwu drugi Raport o stanie

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, ul. Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ

WROCŁAW, ul. Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ WROCŁAW, Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ KONCEPT Koncept WS z z o.o. o.o. S.K.A., k., 21A, 21 61-619 A, 61-619 MIASTO WROCŁAW Wrocław miasto na prawach

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP

MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP MIASTO RADOM ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY RADOM II ETAP Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 593/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 7.09.2009r w sprawie uchwalenia

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r.

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Warszawa, 31.10.2014 r. Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Wartość aktywów badanych podmiotów 1) na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 2562,2 mld zł (o 5,3% więcej niż na koniec

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka gruntu oznaczona jest nr ewidencyjnym 7/1 i ma powierzchnię całkowitą 5947 m 2.

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka gruntu oznaczona jest nr ewidencyjnym 7/1 i ma powierzchnię całkowitą 5947 m 2. Przedmiotem sprzedaży jest prawo własności do działki składającej się na nieruchomość gruntową niezabudowaną położoną w ścisłym centrum Wielunia, przy ul. Głowackiego. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny Warszawa, maj 2014 r.

Główny Urząd Statystyczny Warszawa, maj 2014 r. Główny Urząd Statystyczny Warszawa, maj 2014 r. Notatka na temat różnic między informacjami o podmiotach gospodarki narodowej z rejestru urzędowego REGON oraz o przedsiębiorstwach z badań statystycznych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa:

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa: Ankieta dotycząca planowania strategicznego w zakresie identyfikacji potrzeb i oczekiwao społecznych mieszkaoców gminy Chmielno Szanowni mieszkaocy Gminy Chmielno! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r.

Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 20.10.2015 r. Opracowanie sygnalne Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r. Przedsiębiorstwa Od 2012 r. odsetek dużych przedsiębiorstw posiadających dostęp do Internetu

Bardziej szczegółowo

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ MIASTO WROCŁAW Wrocław miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2012 Kontakt: e mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ

Bardziej szczegółowo

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy 1 UWAGI METODYCZNE Badanie popytu na pracę, realizowane na formularzu Z 05, prowadzone jest w ramach programu badań statystycznych statystyki publicznej. Obejmuje ono podmioty gospodarki narodowej o liczbie

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 0/0 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja i Szacowanie

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r. UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Grodzisk Wielkopolski

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NOWY TARG 23 (NIWA - GREL) KONCEPCJA PROJEKTU PLANU

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NOWY TARG 23 (NIWA - GREL) KONCEPCJA PROJEKTU PLANU MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NOWY TARG 23 (NIWA GREL) KONCEPCJA PROJEKTU PLANU 1 MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NOWY TARG 23 (NIWA GREL) NOWY SĄCZ GRUDZIEŃ 2010 Generalny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa

UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa Projekt Prezydenta Miasta z dnia 27 lutego 2014 r. UCHWAŁA Nr... Rady Miejskiej w Tczewie z dnia... w sprawie: uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Tczewa Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji I. OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ BYTOMIA Czy może Pan(i) polecić Bytom jako miejsce do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Problem suburbanizacji W aglomeracji wrocławskiej

Problem suburbanizacji W aglomeracji wrocławskiej Problem suburbanizacji W aglomeracji wrocławskiej Dr Maciej Zathey Wrocław, 8 kwietnia 2010 Suburbanizacja jako faza rozwoju regionu miejskiego Jednostki zmian populacji Dodatnie Ujemne S t a d i a 0 1

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej Opolskie w Internecie Podstawa prawna Realizacja projektu Opolskie w Internecie- system informacji przestrzennej i portal informacyjnopromocyjny

Bardziej szczegółowo

*** Proszę zakreślić właściwą odpowiedź w odniesieniu do prowadzonej działalności gospodarczej. H.) Transport i gospodarka magazynowa

*** Proszę zakreślić właściwą odpowiedź w odniesieniu do prowadzonej działalności gospodarczej. H.) Transport i gospodarka magazynowa *** Niniejszy kwestionariusz został przygotowany w ramach projektu partnerskiego pt. Aktywizacja zawodowa osób powyżej 50 roku życia doświadczenia europejskie przez przedstawicieli parterów z Niemiec,

Bardziej szczegółowo

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak Wójt Gminy Gronowo Elbląskie STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY CZEMU SŁUŻY STUDIUM? jest wyrazem poglądów ipostanowień związanych z rozwojem gminy, w tym poglądów władz

Bardziej szczegółowo

Roczniki statystyczne

Roczniki statystyczne W 2015 roku Urząd Statystyczny w Lublinie planuje wydać: - 2 pozycje z serii Roczniki statystyczne, - 1 pozycję z serii Analizy statystyczne, - 10 pozycji z serii Informacje i opracowania statystyczne,

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego Uwaga: ubiegający się o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXV/491/05 Rady Miejskiej w Stalowej Woli z dnia 25 lutego 2005r.

Uchwała Nr XXXV/491/05 Rady Miejskiej w Stalowej Woli z dnia 25 lutego 2005r. Uchwała Nr XXXV/491/05 Rady Miejskiej w Stalowej Woli z dnia 25 lutego 2005r. w sprawie uchwalenia zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenów Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Stalowej

Bardziej szczegółowo

KONSEKWENCJA* jedyny klucz do sukcesu

KONSEKWENCJA* jedyny klucz do sukcesu KONSEKWENCJA* jedyny klucz do sukcesu www.wgospodarce.pl *logiczna ciągłość w działaniu; postępowanie oparte na ściśle określonych zasadach, zgodnie z powziętym planem; wytrwałość w dążeniu do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Gminy Rozprza do 2020 roku - System monitoringu

Strategia Rozwoju Gminy Rozprza do 2020 roku - System monitoringu Strategia Rozwoju Gminy Rozprza do 2020 roku - System monitoringu Wzrost kompetencji urzędników dla poprawy jakości świadczonych usług Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Praktyki dyskryminacji kobiet na rynku pracy. Wyniki badania panelowego Pracodawcy Podkarpacia 2012

Praktyki dyskryminacji kobiet na rynku pracy. Wyniki badania panelowego Pracodawcy Podkarpacia 2012 Praktyki dyskryminacji kobiet na rynku pracy Wyniki badania panelowego Pracodawcy Podkarpacia 2012 Formy zatrudnienia pracowników 65 lat i więcej 40% 40% 20% Umowa o pracę na czas nieokreślony 55-64 lata

Bardziej szczegółowo

Akademia Metropolitalna 04.12.2014. Kierunki rozwoju infrastruktury rowerowej Zespół 8 Tomasz Kossowski

Akademia Metropolitalna 04.12.2014. Kierunki rozwoju infrastruktury rowerowej Zespół 8 Tomasz Kossowski Akademia Metropolitalna 04.12.2014. Kierunki rozwoju infrastruktury rowerowej Zespół 8 Tomasz Kossowski Uwarunkowania Uwarunkowania przy wyznaczaniu kierunków rozwoju transportu rowerowego: Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie Odnowa i rozwój wsi Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Działanie będzie wpływać na poprawę jakości życia na obszarach wiejskich przez zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych

Bardziej szczegółowo

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Wolbrom na lata 2008-2020

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Wolbrom na lata 2008-2020 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-2013 (MRPO) zakłada, że Lokalne Programy Rewitalizacji (LPR) powinny dotyczyć wyselekcjonowanych obszarów miejskich, za wyjątkiem miast o liczbie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stan realizacji Projektu BW

Stan realizacji Projektu BW Stan realizacji Projektu BW Krzysztof Mączewski Dyrektor Departamentu Geodezji i Kartografii Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie Rady Gminy Mogilany, załącznik do uchwały Nr. Rozstrzygnięcie Wójta w sprawie rozpatrzenia uwagi

Rozstrzygnięcie Rady Gminy Mogilany, załącznik do uchwały Nr. Rozstrzygnięcie Wójta w sprawie rozpatrzenia uwagi WYKAZ UWAG ZGŁOSZONYCH DO WYŁOŻONEGO DO PUBLICZNEGO WGLĄDU PROJEKTU STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MOGILANY WRAZ Z PROGNOZĄ ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO MOGILANY Lp.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Dr Elżbieta Wojnicka Uniwersytet Gdaoski/Instytut Gospodarki WSIiZ Przedsięwzięcie środków Unii Europejskiej współfinansowane w ramach ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik do ustawy o planowaniu

Załącznik do ustawy o planowaniu Załącznik do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym KRAJOWE PRZEPISY URBANISTYCZNE W ZAKRESIE ZASAD ZABUDOWY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU UWZGLĘDNIAJĄCE PRZEZNACZENIE TERENU ORAZ WIELKOŚĆ JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

PROSIMY O WYPEŁNIENIE ANKIETY DO 29.05.2015 r.

PROSIMY O WYPEŁNIENIE ANKIETY DO 29.05.2015 r. W związku z przystąpieniem do opracowania Strategii Rozwoju Gminy Cedry Wielkie na lata 2016-2030 zapraszamy do wypełnienia ankiety dotyczącej oceny stanu oraz potencjału Gminy Cedry Wielkie. Dla uzyskania

Bardziej szczegółowo

Dane z badań statystycznych prezentowane w publikacji Działalność przedsiębiorstw niefinansowych

Dane z badań statystycznych prezentowane w publikacji Działalność przedsiębiorstw niefinansowych Główny Urząd Statystyczny Warszawa, maj 2015 r. Notatka na temat różnic między informacjami o podmiotach gospodarki narodowej z rejestru urzędowego REGON oraz o przedsiębiorstwach z badań statystycznych

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Dorota Rynio dr Małgorzata Rogowska dr Piotr Hajduga Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Dr hab. Dorota Rynio dr Małgorzata Rogowska dr Piotr Hajduga Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu cławskie Forum Gospodarki: Na czym ma zarabiać Wrocław? cław, 7 listopada 2015 Z CZEGO ŻYJE WROCŁAW? STRUKTURA GOSPODARKI Dr hab. Dorota Rynio dr Małgorzata Rogowska dr Piotr Hajduga Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Olsztynie

Urząd Statystyczny w Olsztynie Urząd Statystyczny w Olsztynie Informacja sygnalna Olsztyn, 2016-02-17 Kontakt: e-mail SekretariatUSOls@stat.gov.pl tel. 89 524 36 66, fax 89 524 36 67 Internet: http://olsztyn.stat.gov.pl PODMIOTY GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM

ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM Konferencja pt. Planowanie przestrzenne na terenach kolejowych Departament Polityki Przestrzennej w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu www.ietu.katowice.pl Otwarte seminaria 2014 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu Dr inż. arch.

Bardziej szczegółowo

sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta Czerwionka-

sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta Czerwionka- Czerwionka-Leszczyny: Sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny dla części terenu górniczego Dębieńsko 1 w obszarze położonym w rejonie ulicy Furgoła,

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

USTALENIA SZCZEGÓŁOWE OKREŚLAJĄCE KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO DLA OBSZARU OBJĘTEGO ZMIANĄ STUDIUM

USTALENIA SZCZEGÓŁOWE OKREŚLAJĄCE KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO DLA OBSZARU OBJĘTEGO ZMIANĄ STUDIUM Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 457/XXV/2012 Rady Miasta Częstochowy z dnia 30 sierpnia 2012 r. USTALENIA SZCZEGÓŁOWE OKREŚLAJĄCE KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO DLA OBSZARU OBJĘTEGO ZMIANĄ STUDIUM

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW GMINA PRZECISZÓW STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW Część I WPROWADZENIE Załącznik nr 1 do uchwały Nr V/39/15 Rady Gminy Przeciszów z dnia 26 marca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu

ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu ZARZĄDZENIE Nr 1538/2014 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 06.06.2014 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia zmiany

Bardziej szczegółowo

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO Dr inż. arch. Natalia Przesmycka Katedra Architektury, Urbanistyki i Planowania Przestrzennego Wydział Budownictwa i Architektury Politechniki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IV / 22 / 98 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 22 grudnia 1998r

Uchwała Nr IV / 22 / 98 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 22 grudnia 1998r Uchwała Nr IV / 22 / 98 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 22 grudnia 1998r w sprawie : uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w Lusowie - osiedle

Bardziej szczegółowo

Gospodarka przestrzenna studia pierwszego stopnia

Gospodarka przestrzenna studia pierwszego stopnia Gospodarka przestrzenna studia pierwszego stopnia Pytania do egzaminu inżynierskiego Egzamin dyplomowy obejmuje zestaw 3 pytań podzielonych na dwa działy: - wiedza ogólna, - wiedza specjalnościowa. Na

Bardziej szczegółowo

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO TRENDY Od kilku lat na polskim rynku handlu zachodzą bardzo dynamiczne zmiany. Klienci cenią wygodę i szybkość zakupów dokonywanych blisko domu oraz

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VIII/102/2003 Rady Gminy Pawłowice z dnia 27 czerwca 2003 r.

Uchwała Nr VIII/102/2003 Rady Gminy Pawłowice z dnia 27 czerwca 2003 r. Uchwała Nr VIII/102/2003 Rady Gminy Pawłowice z dnia 27 czerwca 2003 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Pawłowice obejmującej część sołectwa

Bardziej szczegółowo

Standaryzacja planistycznych obiektów przestrzennych w ramach infrastruktury informacji przestrzennej

Standaryzacja planistycznych obiektów przestrzennych w ramach infrastruktury informacji przestrzennej Standaryzacja planistycznych obiektów przestrzennych w ramach infrastruktury informacji przestrzennej dr inż. Joanna Jaroszewicz dr inż. Agnieszka Zwirowicz-Rutkowska dr inż. Małgorzata Denis VI Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. stan prawny aktualnie obowiązujący

Załącznik do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. stan prawny aktualnie obowiązujący ZAŁĄCZNIK NR 2 WYKAZ USŁUG, KTÓRYCH ŚWIADCZENIE WYŁĄCZA PODATNIKA Z OPODATKOWANIA RYCZAŁTEM OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH, OZNACZONYCH WEDŁUG POLSKIEJ KLASYFIKACJI WYROBÓW I USŁUG Lp. Symbol PKWiU Nazwa

Bardziej szczegółowo