JAKO CZYNNIKI ROZWOJU REGIONALNEGO I LOKALNEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JAKO CZYNNIKI ROZWOJU REGIONALNEGO I LOKALNEGO"

Transkrypt

1 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.., Włocławskie Towarzystwo Naukowe PRZEDSĘBORCZOŚĆ NNOWACYJNOŚĆ JAKO CZYNNK ROZWOJU REGONALNEGO LOKALNEGO pod redakcją naukową Wojciecha Kosiedowskiego Włocławek 2002

2 Recenzenci Aleksandra Jewtuchowicz Maria Marszałkowska Tłumaczenie referatów obcojęzycznych Wojciech Kosiedowski Barbara Słowińska Tłumaczenie streszczeń Katarzyna Kiljan Projekt okładki Regina Magier Redaktor Danuta Kuźnicka Redaktor techniczny Dorota Wojciechowska Łamanie Andrzej Kierzkowski Copyright by \'V'l:ocławskie Towarzystwo NaukG\\'e, \'\Tłoclav :ek 2002 Wydano z pomo cą finansową Urzędu Marszałkowskiego Wojewódzwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu Wszechnicy Mazurskiej w Olecku Banku Ochrony Środowiska SA w Warszawie Komitetu Badań Naukowych SBN C1\. Oficyna Wydawnicza Wlocławskicgo Towarzystwa Naukowego Wloclawek, pl. Wolności 20 tel./fax 10 " 5-'t/ \\'\nv.wshc.pvwtn, wshe-wloc.edu.pl

3 6 Spis treśc i Część. Polityka regionalna i lokalna jako przesłanka wzrostu przedsiębiorczości i innowacyjności Janusz Golinowski - Społeczność lokalna wobec perspektyw globalizacji rozwoju Roman Cbmielewski - Zróżnicowania regionalne i trajektorie ekonomicznego rozwóju województw w latach Janusz Heller - Analiza koncepcji polityki regionalnej w Polsce w latach Aleksandra Nowakowska - Zró żnicowanie potencjału gospodarczego i innowac yj no ś ci regionów w Polsce Marek Zarębski - Bariery i możliwości racjonalizacji struktury agrarnej w rolnictwie polskim Katarzyna Kiljan, Mieczysław Szypliński -Aspekty prawne wspierania rozwoju regionalnego H enryk Ponikowski - Dystanse prze dsiębiorczo ści i innowacyjności województw Piotr Zmyślony- Rola przywództwa w kształtowaniu przedsiębiorc zośc i i rozwoju turystyki w regionie Magdalena Miszczuk - Lokalna polityka stymulowania przedsiębiorczości na przykład z ie Biłgoraj a Andrzej Sztando - Kryteria interwencjonizmu lokalnego na przykła dzie wybranych gmin Część. Rola małych i średnich przedsiębiorstw w kształtowaniu konkurencyjności regionu Wojciech Popławski, Wojciech Szymczak - Bariery innowac yjności małych i śre dnich przedsiębiorstw w regionie kujawsko-pomorskim Mirosława Opałlo - Rola małych i średnich przedsiębiorstw w rozwoju regionów : Jerzy Sucbta, Anna Drańska - Rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w województwie warmińsko-mazurskim w latach Micbał Gabriel Woźniak, Adriana Kaszuba-Perz - Rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w regionie Polski Południowo-Wschodniej w latach Aranka gnasiak-szulc, Marzena Piotrowska-Trybull - nstytucjonalne uwarunkowania wsparcia sektora małych i średnich przedsiębiorstw w regionie kujawsko-pomorskim

4 Pr 1c c ł,1c hin1 c Ze N. i innu\\'c\c\ jnu'r j.1k11.:z\'11niki rozwoju regionalni:go 1 lokalnego. J'Ud ri:cł.1ki:j.j \\'ujc:ic c\1,1 ł\:o,ii: do11, kicgu, \\1uc:la\\'ek 20()2 Andrzej Sztando KRYTERA NTER\~ 'E NCJONZ J\!U LOKALNEGO NA PRZYKŁADZE WYBRANYCH GMN 1. S a mo r z:ł do \V)' in terwencjonizm lokalny to kompleks oddziaływań władz gminy, realizowanyc h za pomocą określonej palety instrumentów determinuj11cych lub w pływ ających na decyzje wewnętrznych (lokalnych) i zewn ęt r zny ch (zlokalizowanych poza obszarem gminy) podmiotów gospodarczych oraz innych jednostek i osób związanych z działalno ś cią gospodarczą, zmierz a jących do wprowadzenia i utrzymania gminy na długookresowej ś c ie ż ce rozwoju lokalnego. Składowym elementem interwencjonizmu lokalnego są równi eż niektóre bezpo ś rednie decyzje alokacyjne. Autor njnicjszej pracy opowiada si~ za przyjęciem, iż interwencjonizm lokalny możn a uto ż samiać z lokalną polityką gospodarczą 1 Jednak w takim wypadku lokal.na polityka gospodarcza nie może być postrzegana jako jedna z c ząs tkowyc h polityk, obok polityki finansowej, przestrzennej, ekologicznej, ochrony środowiska, mieszkaniowej i społecznej. Taka klasyfikacja bo \\'iem sugeruje wydzielenie z obszaru polityki gospodarczej szeregu d zia ł ań, które f l. t 1 N,1 relacje p1)mi Jzy poj"ciami inte1\l'e1kjonizmu lokalnego i lokalnej polityki gospodarczej można spojrzec 11 nieco inny sposób. ntcrn encjonizm lokalny możemy bowiem potraktować j,1ko zbiór dwóch rodz,1jo\\' clementow. Elementy pier\\'szego rodzaju to cala zgromadzona dotrchczas \\'iedza o oddzial)waniu samorzą d u lokalnego na gospod arczy rozwoj gminy, natomiast elememy drugiego rodzaju ro dostępne, z punktu widzenia prawa, możl i \\'ości tego oddzia ł ywania. Tik rozumiany interwencjonizm bylby pewnym zasobem, z którego wladze poszczególnych gmin mogłyby czerpac odpowiednio do swoich ambicji i uwarunkowań. Mianem lokalnej polityki gospodarczej można by wtedy okreśb.', \\'ykorzysr1wany przez władze lokalne danej gminy. podzbior elementów skhdajqcych się na interwencjonizm lokalny.

5 210 Andrzej Sztanclo --- przecież w mniejszym lub większym stopniu wywierają wpływ na podmioty gospodarcze. Wydaje się, Że tożsama z lokalnym interwencjonizmem lokalna poutyka gospodarcza powinna być postrzegana znacznie szerzej, skupiając w swym zakresie merytorycznym całość związ ków międz y działaniami samorządu gminy a zlokalizowaną w niej i poza nią działalnością gospodarczą". O ile podstawowym celem interwencjonizmu r ządowego (rządowej polityki gospodarczej) jest t\vorzenie makroekonomicznych warunków dla pożądanego rozwoju całej gospodarki narodowej, o tyle lokalny interwencjonizm samor ządowy zmierza do osłabienia niedomagań lokalnych rynków oraz ich więzi z rynkami ponadlokalnymi, a także do korygowania negatywnych dostosowań strukturalnych na lokalnych rynkach, tak aby wprowadzić gminę na długofalową ścieżkę restrukturyzacji i dynamicznego rozwoju 3. Szeroko rozumiany rozwój gminy jest bowiem pochodną procesów rynkowych \vywiera jących wpływ na ewo lucję struktury funkcjonalnej i zagospodarowanie gminy4. Ewolucja ta obarczona jest przy tym ryzykiem utraty racjonalnych 5 proporcji między poszczególnymi składnikami struktury funkcjonalnej, a tak ż e między potrzebami danej funkcji a wydolnością zagospodarowania. Pojawienie się tych niedostosowań jest często określane jako moment krytyczny" rozwoju lokalnego. Wskazać można również na inne dążenia samorządu lokalnego w obręb ie systemu gospodarczego gminy. Są nimi: rozwiązywanie niekorzystnych, z punktu widzenia rozwoju lokalnego, sprzeczności wys tępujących między podmiotami gospodarującymi oraz koordynacja niektórych, wspólnych dla tych podmio- 2 Por. Z. D ą b r o w s k i, Przedsiębiorstwo a w/adze lokalne, [ '.'.': l Gospodarka lokalna 1F warunkach samorządności, ZN AE w Poznaniu, nr 205, Poznań 1992, s i Por. L. P a t r z a e k, Funkcje ekonomiczne samorządu ter_~wria lnego w okresie transformacji systemowej w Polsce, Prace Naukowe, nr 714, AE we Wrocławiu, Wroclaw 1996, s. 129 i n. < Ewolucja struktury funkcjonalnej i struktury zagospodarowania nie podlega wyłącznie wpływowi procesów rynkowych. stotne są w tym zakresie także decyzje alokacyjne, pozbawione w mniejszym lub większym stopniu przesłanek rynkowych, do których moż t: m y zaliczyć decyzje oparte na kryteriach ekologicznych, zdrowotnych, humanitarnych, politycznych i innych. Kryteria rynkowe zdają się jednak odgrywać rolę największą, na co wskazuje ich pow s ze chność ornz procesy urynkawiania kolejnych dziedzin dzialalności ludzkiej, a także próby rynkowego traktowania (np. wyceny) zjawisk ekologicznych i zdrowotnych. 5 Pojęcie racjonalnych proporcji sk ładników struktury funkcjonalnej nie oznacza istnienia modelowych, ponadczasowo uniwersalnych, a jednocześnie optymalnych (maksymalni e sprzyjających rozwojowi lokalnemu) proporcji poszczególnych obszarów funkcjonalnych. Racjonalność struktury funkcjonalnej może bowiem zostać okreś l ona dla układu lokalnego jedynie w drodze konfrontacji dorobku naukowego z aktualnymi uwarunkowani ami oraz prognozami ewolucji kluczowych czynników rozwoju lokalnego. Generalnie, uznaje się jednak, iż pewnym formom struktur towarzyszy większe prawdopodobieństwo uzyskania d łu gofa l owego rozwoju lokalnego, a innym mniejsze.

6 Kryteria intc::rwencjonizmu lokalnego na prz y kładz i e wybranych gmin 211 tów działań 6. Łącząc wszystkie powyższe spostrzeżenia, dochodzimy do wniosku, iż głównymi celami interwencjonizmu lokalnego ą: - bezpieczna, z długookresowego punktu widzenia, struktura funkcjonalna i struktura zagospodarowania gminy, - długookresowy wzrost globalnych dochodów i:nieszkańców i budżetu gminy, - długookresowy rozwój przedsiębiorczości oparty na racjonalnym wykorzystaniu zasobów naturalnych. Na uwa gę zas ługuj e fakt, iż wszystkie z celów głównych odnoszą się do długiego okresu i mają charakter uniwersalny. W każdym ośrodku lokalnym osiągnięcie celów glównych wymaga jednak polożenia zróżnicowanego nacisku na realizację poszczególnych celów operacyjnych. nterlokalne dysproporcje wagi celów operacyjnych wynikają z lokalnych uwarunkowań i możliwości rozwoju przedsiębiorczości. Oznacza to, że przedsiębiorczości nie można stymu lować wszędzie w jednakowy sposób. Lokalną politykę gospodarczą należy prowadzić według przyjętego w danej gminie kryterium (kryteriów) stanowiącego miarę oceny istotności danych działań stymulujących. Kryterium pozwala na dokonanie wyboru spośród zbioru narzędzi i metod stymulowania rozwoju przedsiębiorczości, takiego ich podzbioru, którego oddziaływanie jest najbardziej zbieżne z wypadkową priorytetów lokalnej społeczności i lokalnych uwarunkowań rozwoju przedsiębiorczości. Przyjęcie danych kryteriów nie oznacza zatem całkowitej rezygnacji z realizacji działań stymulujących, które ich nie spełniają. Są one również korzystne, lecz mniej dla rozwoju danej gminy istotne. Zgrupowane poniżej przykłady ilustrują przyczyny, kształt i oczekiwane skutki przyjmowanych w badanych gminach kryteriów rozwoju lokalnej przedsiębiorczości. Wszystkie zaprezentowane kryteria zostały zidentyfikowane i opatrzone nazwą przez autora niniejszej pracy. Miejsko-wiejska gmina Lądek Zdrój przyjęła strategię rozwoju lokalnego 7 w 1998 r. Jej treść wyznacza dwa podstawowe kryteria rozwoju przedsiębiorczości. Pierwszym z nich jest rozwój w miejskiej części gminy funkcji uzdrowiskowo-turystycznych o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Zasoby naturalne predestynują ją bowiem do tego typu działalności. Niestety, mimo iż tradycje uzdrowiskowe tego miasta sięgają X w współczesny Lądek Zdrój daleki jest od pełnego zdyskontowania swoich możliwości. Zapaść publicznej 6 A. Z a e w s k i. Rafa sa morządu teryrorialnego 11' rozwoju gospodarki lokalnej, [w:] Sam o rząd te1ytorialny i gospodarka lokalna, SGH, Warszawa 1994, s Strategia rozwoju lokalnego gminy Lądek Zdrój, Dolno ś l ą skje Centrum Szkolenia Samor zą d owe go we Wroclawiu, Lądek Zdrój-Wroclaw Więcej szczegó ł ów na temat tej i niektórych innych, prezentowanych strategii zamieszczono w książce: R. B ro, Zarządzanie rozwojem lokalnym - studium przypadków, Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Wroclaw 1998.

7 r i,, 1: 212 Andrzej Sztando opieki zdrowotnej, niedorozwój związanych z lecznictwem usług prywatnych, rynkowe straty wywołane powodzią 8, niewłaściwa polityka udostępniania nieruchomości przej ętych przez gminę od FWP9 oraz brak kapitału inwestycyjnego to podstawowe przyczyny takiego stanu rzeczy1. Drugim kryterium rozwoju prz edsiębiorczości jest polifunkcyjny rozwój ob. szarów wiejskich gminy. Kryterium to ma charakter zbiorczy i obejmuje roz. wój wiejskich podmiotów zajmujących się obsługą i przetwórstwem produk. tów rolnych oraz rozwój podmiotów niezwiązanych z produkcją rolną, ze szczególnym uwzględnieniem usług turystycznych. Przyjęto je, m ając na uwadze, że kondycja okolicznych wsi jest bardzo zła. Przyczyn zapaści lądeckiego rolnictwa jest wiele, a do najważniejszych można zaliczyć niekorzystną ogólnokrajową sytuację na rynku niskoprzetworzonych produktów rolnych, większe niż przeciętna jednostkowe koszty produkcji, wynikające z górskiego klimatu i słabych gleb, brak państwowego systemu wspomagania gospodarstw górskich, rozdrobnienie gospodarstw oraz niskie kwalifikacje rolników. Pozarolnicza, wiejska działalność gospodarcza jest również słabo rozwinięta. Wpływ na to ma bardzo niska siła nabywcza społeczności wiejskiej, rozległe braki w infrastrukturze technicznej, ponadprze ciętne trudności w pozyskaniu kapitału 11 oraz prawie całkowity zanik promocji turystycznych walorów wiejskiej części gminy. Całość obrazu lądeckich wsi dopełniają bardzo poważne zniszczenia powodziowe. Przedsięwzięcia, mieszczące się w ramach wspomnianych kryteriów, ma j ą za zadanie przywrócić minioną gospodarczą świetność miasta i zainicjować gospodarczy rozwój wsi, a pośrednio stać się impulsem rozwojowym dla pła szczyzny społeczno -kultu rowe j całej gminy. W strategii przedsięwzięciom tym nadano formę zadań strategicznych i przyjęto do realizacji w pierwszej kolejności. Część z nich spełnia oba kryteria (oznaczono je poniżej literami MW"), natomiast pozostałe mieszczą się w ramach tylko jednego z nich ( mi eszczące się w ramach 8 W 1997 r. gminę nawiedziła powódź. Bardzo poważnym zniszczeniom uległa wiejska część gminy. Uzdrowiskowa część miejska o dni osła małe straty, jednak katastroficzny obraz regionu wykreowany w środkach masowego przekazu doprowadz ił do zmniejszenia liczby turystów i kuracjuszy o ok. 96%. 9 Nieruchomości te sprzedano podmiotom i osobom, które nie prowadzily na ich bazie żad nej działalności (lub prowadzi ł y w sposób bardzo ograniczony), traktuj ąc je jako g ru ntową, długoterminową lok atę kapitału. 10 Szerzej na temat uwaru nkow ań rozwojowych Lądka Zdroju i strategii rozwoju lokalnego tej gminy w książce: R. B r o \, A. S z t a n d o, Strategia rozwoju lokalnego. Projekt pilotażowy - Lądek Zdrój, Dolnoś l ąs kie Centrum Szkolenia Samorządowego, Brytyjski Fundusz Know- -How, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Warszawa W czasie prowadzenia prezentowanych badań empirycznych na terenie gminy nie istniał ani jeden podmiot zajm ując y się udzielaniem kredytów.

8 Kryteria interwencjonizmu lokalnego na przykladzie wybranvch gmin 213 kryterium pierwszego oznaczono literą M", a w ramach kryterium drugiego literą W"). Są to: promocja uzdrowiska w kraju i zagranicą (M); _zagospodarowanie nieużytkowanych obiektów w strefie uzdrowiskowej (M); _ uruchomienie gminnego funduszu gwarancyjnego (MW); _ uruchomienie policealnego studium kształc ącego w zakresie usług sanatoryjnych (M); ' - opracowanie oferty inwestycyjnej dla podmiotów gospodarczych (MW); - uruchomienie przejścia granicznego dla osobowego ruchu samochodowego (MW); - wspieranie agroturystyki i ekoturystyki za pomocą środków pozabudżetowych (W); - zagospodarowanie szlaków turystyki pieszej i rowerowej (MW); - opracowanie systemu ulg i preferencji dla inwestorów wiejskich (W ); - powołanie instytucji rozwoju lokalnego stymulującej rozwój podmiotów prowadzących działalno ść o charakterze zbieżnym z ww. kryteriami rozwoju przedsiębiorcz ości (MW); - poprawa drogowej dostępności wsi, a szczególnie gospodarstw agroturystycznych (W); - opracowanie i wdrożenie programu lokalnej polityki gospodarczej, skupiającego i synchronizującego ww. oraz kolejne, nowe przedsięwzięcia (MW). Zupełnie odmiennych kryteriów wspomagania rozwoju przedsiębiorczo ści lokalnej możemy się dopatrzyć w gminie Rudna. Przyjmując strategię rozwoju lokalnego 12 w 1996 r., władze lokalne tej gminy zaakceptowały dwa kryteria stymulacji rozwoju gospodarczego. Kryterium pierwsze to kryterium strategicznej współpracy z dominującym podmiotem gospodarczym - KGHM Polska Mi e dź " SA. Obecność tej firmy w gminie objawia się największym w Europie zbiornikiem odpadów poflotacyjnych, wywierającym silny, negatywny wpływ na stan cz ys tości powietrza, wód powierzchniowych i podziemnych, środowisko glebowo - ro ślinne, stosunki wodne w glebach, a także na bezpieczeństwo mieszkańców grniny 13. Ponadto, jest ona największym, lecz planującym redukcję zatrudnienia, pracodawcą gminy. Oparta na zasobności Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 14 inicjatywa władzy lokalnej zmierza do zainicjowania szeregu działa.fi mających 11a celu wprowadzenie ewolucji KGHM na.,l. 12 Strategia lokalnego rozwoju gospodarczego gminy Rudna, O środek Badań Naukowych i Usług Economicus", Rudna-Jelenia G óra stnieje realne ryzyko przerwania wału zbiornika i zalania gminy odpadami w ciągu kilkud z iesięciu minut. 14 Roczne wpływy funduszu, g łów ni e z t ytu łu wprowadzania odpadów do zbiornika, przekra czały dwukrotnie budżet gminy, a środki zgromadzone na tym fu nduszu w 1995 r. był y od niego czterokrotnie większe.

9 214 Andrzej Szrando ścieżkę zgodną zarówno z interesem gminy, jak i spólki. stnieją bowiem szer kie możliwości współpracy przynoszącej wzrost rentowności wspomnianej firrn~ a jednocześnie gwarant uj ącej sanację środowiska naturalnego i uniknięcie lokal nego, strukturalnego bezrobocia. W uchwale rady gminy prz yjmującej strate gię wraz z projektem współpracy gminy i KGHM przewidziano następujące, zgod4 ne z omawianym kryterium, pierwszoplanowe zadania: - utworzenie Funduszu-Restrukturyzacji i Ekorozwoju ze środków gminy i spółki, dla wspólnych inwestycji prozatrudnieniowych, proekologicznych i pro.: technologicznych 15 ; - wspólną budowę i rozbudowę infrastruktury technicznej i finansowej, warunkującej procesy rozwoju gospodarczego w gminie;. - wspólne rozwiązywanie problemów bezrobocia - szkolenia, przekwalifl. kowywania, działania na rzecz stworzenia przyjaznego środowiska przedsiębiorczości " ; - wspólne rozwiązywanie problemów ekologicznych wynikłych z działań'. spółki ; redukcja zagrożeń, jakie tworzą odpady; inwestycje w komercyjne pro~ jekty ekologiczne; - stwarzanie korzystnego klimatu społecznego dla procesów restrukturyzacji gospodarki gminy ( uświad a mianie konieczności redukcji miejsc pracy w KGHM, zdobywanie akceptacji dla nowych form przedsiębiorc zości ) ; - wspó ln ą promocję gminy i KGHM celem pozyskiwania inwestorów zewnętrznych; - udział KGHM w zagospodarowaniu lokalnej strefy aktywności gospodarczej, - wspólną politykę prowadzoną z pozycji przyszłych potrzeb, mającą na celu pozyskiwanie wsparcia centrum i regionu dla rozwiązywania problemów gminy. Drugie kryterium stymulacji rozwoju przedsiębiorczości w Rudnej to zgod ność z ideą lokalnej strefy aktywności gospodarczej. Strefa to atrakcyjny go- 1 spodarczo obszar o powierzchni około 76 ha, na którym ma być prowadzona działalność wytwórcza, handlowa i usługowa. Przestrzenna koncentracja przedsiębiorczości ma służyć minimalizacji nakładów związanych z uzbrojeniem terenu oraz obsługą infrastrukturalną. W Dzierżoniowie przed okresem transformacji systemowej prym w gospodarce gminy wiodły przemysły elektroniczny, maszynowy oraz lekki. Polska rewolucja gospodarcza początku lat 90. XX w. ujaw niła dramatycznie niską kon-. kurencyjność wszystkich tych dziedzin wytwórczości. Zwolnienia grupowe stały się udziałem kilku największych firm. W 1996 r. co trzeci mieszkaniec miasta w wieku produkcyjnym pozostawał stale bez pracy 16. Nie dziwi zatem fakt, iż 11 C hodzi tu o metody wykorzystania odpadów i czystsze" ekologicznie technologie pozyskiwania miedzi. 16 Źródło - obliczenia w ł as ne na podstawie rejestru RUP w Dzi e rżo n iow i e oraz szacunków liczby niezarejestrowanych bezrobotnych, przeprowadzonych przez Z e spół ds. Bezrobocia UM. D z ier żo niów.

10 Kryteria interwencjoni zmu lokalnego na pr zy kład zie wybranych gmin 215 przeważająca część działań podejmowanych i wspomaganych przez władzę lokalną w obszarze przedsiębiorczości została podporządkowana kryterium two rzenia nowych, najlepiej stałych miejsc pracy. Bez wątpienia mieści się w nim utworzenie szeregu instytucji pobudzających lokalny rynek pracy, takich jak Punkt Szansy, Koło Bezrobotnych oraz Centrum Biznesu. Niebagatelny wkład w aktywizację small biznesu miało - również zgodne z tym kryterium - powołanie Funduszu Gwarancyjno-Pożyczkowego, a t-akże utworzenie Rady Przedsiębiorców. W opracowanym scenariuszu przemysłowego rozwoju miasta przewidziano również funkcjonowanie nkubatora Przedsiębiorczości oraz Lokalnego Forum Przedsiębiorców. Równolegle starano się : maksymalizować inwestycje komunalne, tak aby dać pracę mieszkańcom miasta, prowadzić ciągłą, proinwestycyjną promocję, stworzyć system długoterminowych preferencji inwestycyjnych oraz wpływać na zmianę kierunków nauczania miejscowych szkół. Wyjątkową, jak na polską praktykę samorządową, inicjatywą był zorganizowany przez Zarząd Miasta nabór chętnych do pracy w Czechach. Zaangażowanie w walkę z bezrobociem doprowadziło radnych i członków zarządu nawet do koncepcji przeznaczenia części środków budżetowych na rzecz lokalnych, wielkich pracodawców", w celu wspomożenia ich działań restrukturyzacyjnych. W tym ostatnim przypadku możem y więc mówić o poszukiwaniu rozwiązań spelniających kryterium utrzymania istniejących miejsc pracy. Kolejnym, charakterystycznym dla omawianego miasta wyznacznikiem wspierania lokalnego rozwoju gospodarczego jest dążenie do rozwoju funkcji turystycznych. Gospodarcza interwencja Dzierżoniowa służyła zatem kreacji dwóch funkcji, tradycyjnej - przemysłowej i nowej - turystycznej. Kryterium wspomagania rozwoju tej drugiej podporzą dkowano oddzielny nurt zaplanowanych działaó., takich jak: zgłoszenie oferty korzyści zewnętrznych dla inwestycji gastronomicznych, noclegowych, tranzytowych, turystycznych i paraturystycznych, organizacja parkingów, utworzenie Centrum nformacji i Promocji Turystycznej, wdrożenie programu promocji turystycznej, opracowanie oferty rekreacyjno-turystycznej dla społeczności lokalnej i osób przyjezdnych, zlokalizowanie w Dzierżoniowie międzynarodow ej imprezy sportowo-turystycznej, wytyczenie tras spacerowo-rekreacyj nych, a także wdrożenie kompleksowego systemu ochrony środowiska 1 i. Z wyborem dualnego kierunku rozwoju gospodarczego mamy do czynienia również w gminie Węgliniec. Ukształtowana w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat struktura funkcjonalna tej gminy opiera się przede wszystkim na d ziałal no ści związanej z eksploatacją, obsługą i przetwórstwem lokalnych zasobów leśn ych oraz na usługach transportowo - przeładunkowych, realizowanych na bazie, jednego z większych w kraju, węzła kolejowego. Bieżąca dekada przynio s ła znacz- \> ' 11 ; ł ł i 'l 1 Jł! 17 Strategia rozwoju lokalnego Dzierżoniou a, Doln oś ląskie Centrum Szkolenia Samorządowego we Wrocławi u, Dzierżoniów-Jel e nia Góra 1996.

11 216 Andrzej zrando ny spadek i zmianę struktury popytu na usługi transportu kolejowego. Planowana restrukturyzacja i degradacja rangi węzła kolejowego zapowiada ł y znaczne ograniczenie zatrudnienia. Problem ten znalazł swoje miejsce podczas prac koncepcyjnych prowadzonych w ramach opracowywania strategii rozwoju lokalnego. W wyniku stosownych analiz i konsultacji z przedstawicielami PKP okaza ło się, że istnieje możliwość wzbogacenia węglinieckich usług kolejowych poprzez uruchomienie terminala łączącego w nowoczesny sposób transport drogowy z kolejowym 18. W związku z tym, tworząc straregiczny plan rozwoju gminy'9, jako jedno z podstawowych kryteriów rozwoju przedsiębiorczości przyjęto mo. dyfikację struktury funkcji transportu kolejowego. Budowa terminala jest bowiem nie tylko szansą zmniejszenia liczby zwo l nień w Stacji Ro zrządowe j PKP Węgliniec, ale t akże warunkiem sine qua non osiągnięcia innych celów, takich jak powstanie firm tworzących usługowe otoczenie terminala oraz pełne zagospodarowanie projektowanej strefy intensywnego rozwoju przedsiębiorczości. Niezwykle cennym zasobem omawianej gminy są lasy, obejmujące 82,2% jej powierzchni i inne związane z lasem bogact\va przyrodnicze. Obecną, główną funkcją węglinieckich lasów jest produkcja drewna pozyskiwanego i bardzo nisko przetwarzanego przez kilkadziesiąt miejscowych, mał ych firm. Nie dziwi więc fakt, że strategicznym celem społeczności lokalnej, określonym w drodze warsztatów strategicznych, stal się rozwój funkcji turystycznych. Naturalną konsekwencją tej decyzji było przyjęcie - dla oceny wagi inicjatyw wspomagających rozwój przedsiębiorczości - kryterium nadania nowej, turystycznej funkcji zasobom leśnym, przy jednoczesnym ograniczaniu dotychczasowej funkcji produkcyjnej. Dzięki temu kryterium na plan pierwszy wysunięto: - wyznaczenie i zagospodarowanie leśnych szlaków turystyki pieszej i rowerowej, leśn yc h parkingów oraz stref lokalizacji domków letniskowych; - zagospodarowanie licznych stawów leśnych dla potrzeb funkcji turystycznej; - pozyskanie pozabudżetowych środków na wsparcie agroturystyki i ekoturystyki; - permanentną promocję turystycznyc h i rekreacyjnych walorów gminy; - organizację imprez turystyczno-rekreacyjnych uatrakcyjniając ych pobyt w gmm1e; - likwidację dzikich'', leśnych wysypisk śmieci; - powołanie funduszu gwarantującego kredyty na rozwój działalności turystycznej; - ograniczanie eksploatacji lasu jako źródła surowca drzewnego; 18 Chodzi tu o transport kombinowany, drogowo-kolejowy, polegający na przewożeniu za ładowanych ciężarówek na platformach kolejowych między zachodnią i wschodnią c z ę ś cią Polski. 10 Strategia roz1voju lokalnego gminy Węgliniec, Ośrodek Badań Naukowych i Usług Econornicus", Węgliniec-} elenia Góra 1998.

12 Kryteria inrerwe;:ncjonizmu lokalnego na przykladzie wybranych gmin 217 _ kreację zbioru preferencji dla firm turystyki klasycznej, agroturystyki, ekoturystyki itp. Przedstawione wyżej przykłady mogą rodzić przekonanie, że istnieje wyraźna, dodatnia korelacja między dysproporcją istniejącej lub oczekiwanej struktury funkcji i struktury zagospodarowania a inicjatywnością społeczności lokalnej w zakresie stymulacji rozwoju przedsiębiorczości. Tak też jest w rzeczywistości. Koncepcje interwencjonizmu lokalnego rozwijają się gwałtownie najczęściej tam, gdzie struktura gospodarcza zdominowana jest przez podmiot (grupę jednorodnych podmiotów) dotknięty trudnościami rynkowymi i finansowymi. Wskazują na to nie tylko doświadczenia zaprezentowanych gmin, ale i dziesiątek innych. Uprawnione wydaje się zatem uogólnienie, Że lokalna polityka gospodarcza polskich gmin podejmowana w latach 90. XX w. miała charakter symptomatyczny. Reguła ta posiada jednak wyjątki. stnieją bowiem gminy aktywnie zabiegaj~1ce o polifunkcjonizację swojej struktury gospodarczej, nawet wtedy, gdy aktualna dominacja jednej z branż wytwórczości jest dla nich korzystna. Takie zachowanie można traktować jako antycypacyjną lokalną politykę gospodarczą. Jedną z takich gmin jest miejsko-wiejska gmina Polkowice. Współczesne Polkowice to jedna z najbogatszych gmin w Polsce, biorąc pod uwagę dochody budżetow e przypadające na jednego mieszkańca. Źródłem zamożności gminy są wysokie wpływy z tytułu podatku od nieruchomości i opłaty eksploatacyjne wnoszone przez KGHM PM" SA. Jest jasne, Że wysokie dochody będą trwać tak długo, jak długo rentowne będzie wydobycie zlokalizowanych na terenie gminy złóż i jak długo funkcjonować tu będą zakłady miedziowej spółki". Czas ten okre ś la się na lat. stnieje zatem potrzeba, a jednocześnie kapitałowa możliwość stworzenia przyszłego, stabilnego zaplecza finansowego dla budżetu i mieszkańców Polkowic. Stymulacja rozwoju przedsiębiorczości została w związku z tym podporządkowana nadrzędnemu kryterium - przełamywaniu obecnej monostruktury gospodarczej gminy. Z kryterium tym powiązano kryterium dodatkowe - polifunkcyjny rozwój obszarów wiejskich. To drugie kryterium wprowadzono, mając na uwadze wysokie bezrobocie na terenach wiejskich gminy, minimalną rentowność produkcji rolnej oraz znaczną ilość niewykorzystanego majątku służącego produkcji rolnej. Kryteria te wskazują, że władza lokalna Polkowic pragnie wspomóc przede wszystkim rozwój alternatywnych dla przemysłu miedziowego miejsc pracy, lecz zlokalizowanych głównie na terenach wiejskich i niezwiązanych z produkcją rolną. W ramach obu kryteriów mieszczą się następujące, określone jako priorytetowe w przyjętej w 1995 r. strategii rozwoju gminy 20, przedsięwzięcia stymulujące jej rozwój gospodarczy: 20 Lokalna strategia rozwoju gospodarczego gminy Polkowice, O śro dek Badań Naukowych i Usług Economicus", Polkowice- Jelenia Góra 1995.

13 218 Andrzej Szrando - uzbrojenie terenów wiejskich przeznaczonych pod inwestycje gospodarcze; - stworzenie katalogu ofert inwestycyjnych wraz ze specyfikacją korzyś ci zewnętrznych; - utworzenie regionalnego kompleksu rekreacyjno-wypoczynkowego; - utworzenie centrum informacji, promocji i obsługi biznesu;. - utworzenie ośrodka wspierania przedsiębiorczości na obszarach wiejskich; - nadanie Fundacji PLON charakteru instytucji stymulującej polifunkcyjny rozwój wsi; - utworzenie funduszu poręczycielskiego gwarantującego kredyty inwestorów wiejskich; - współdziałanie z KGHM w kształtowaniu polifunkcyjnego rozwoju gminy; - utworzenie strefy koncentracji funkcji gospodarczych. nt eresującą m eto d ę fo rmuł owania kryteriów wspierania przedsiębiorczości lokalnej zastosowano podczas opracowywania strategii rozwoju w gminie Lubawka. Pierwsza jej faza jest analogiczna jak w przypadku zaprezentowanych wyże j gmin. Na podstawie prospektywnej diagnozy gminy oraz konsultacji z jej spo- łeczno ścią i miejscowymi przedstawicielami środowiska biznesu określono te. 1 kierunki rozwoju gospodarczego, które gwarantują zdyskontowanie możliwoś ci tkwiących w układzie lokalnym. Określono tą drogą kryterium utrzymania zróżnicowanej struktury gospodarczej oraz kryterium rozwoju funkcji tury. stycznej, głównie na obszarach wiejskich gminy. W fazie drugiej przeanalizowano możliwości pozyskania środków zewnętrznych na rozwój przedsiębiorczości. Gdy okaza ło się, że są one rozległe, wprowadzono kryterium dodatkowe. Zgodnie z nim, najważniejszymi spośród wspierających rozwój gospodarczy gminy p rze dsięwzięć są te, które można w znacznej części sfinansowa ć ze środków pozabudżetowych. Ciekawym przykładem konstrukcji kryteriów wspierania rozwoju przedsiębi orczości lokalnej jest strategia rozwoju Jeleniej Góry 2 1. Kształt jej części poświęc o nych działalności gospodarczej jest pochodną przyjęcia trzech podstawowych kryteriów. W zamiarze autorów mają one służyć utrzymaniu i zintensyfikowaniu ukształtowanych już kierunków rozwoju lokalnego. Pierwsze kryterium to sprzyjanie rozwojowi turystyczno-uzdrowiskowe mu. Zasoby naturalne i kulturowe nadające się do turystyczno-uzdrowiskowej eksploatacji są bowiem jednym z podstawowych atutów miasta. Dzięki temu kryterium władza lokalna na plan pierwszy wysunęła szereg zadań, takich jak: wsparcie dla rozbudowy bazy uzdrowiskowej i hotelarstwa, podnoszenie standardu centrum miasta, rozbudowa parkingów śródmiejskich, stworzenie bogatej oferty kulturalnej, rekreacyjnej i sportowej, popieranie rozwoju firm zajmującyc h się turystyką itp. 21 Strategia rozwoju jeleniej Góry - podstawowe dokumen~v, Zarząd Miasta Jeleni::i Góra, Jelenia Góra 1999.

14 ' :, Kryteria interwencjonizmu loblnego na pr zy kład z i e wybranych gmin 219 Drugie kryterium wprowadzono, mając na uwadze bardzo wysoki poziom turystyczno-wypoczynkowej atrakcyjności gmin bezpośrednio sąs iaduj ących z Jeleni ą Górą. Jest to uwarunkowanie predysponujące Jelenią Górę do roli subregionalnego centrum dystrybucji i obsługi ruchu turystycznego. Kryterium preferencji działań sprzyjających rozbudowie tej funkcji spełnia szereg, przyjętych jako strategiczne, zadań, które można podzielić na infrastrukturalne i gospodarcze. Wśród pierwszych warto wymienić działania modernizacyjne w drogowym układzie komunikacyjnym miasta, organizację dużych parkingów sezonowych, rozbudowę lokalnych i międzynarodowych połączeń kolejowych oraz wykorzystanie lotniska dla komunikacji pasażerskiej. Grupa gospodarcza zawiera część wymienionych wyżej zadań spełniających kryterium pierwsze (wsparcie dla hotelarstwa i firm świadczących usługi turystyczne), a także pomoc w rozwoju prywatnych firm świadczących usługi przewozowe. Kryterium trzecie jest silnie związane z pierwszym i drugim. Zgodnie z nim w Jeleniej Górze mogą rozwijać się wszystkie inne formy działalności gospodarczej, ale pod warunkiem, Że nie będą wchodzić w istotne kolizje z rozwojem funkcji turystyczno-uzdrowiskowych lub z rozwojem miasta jako centrum dystrybucji i obsługi ruchu turystycznego. Przestrzeganie tego kryterium jest warunkiem osiągnięcia celów, dla jakich sformułowano i wdrożono w życie dwa wyżej wymienione kryteria. Wartym zaprezentowania jest także przykład gminy Jeżów Sudecki. Kryteria wynikające z treści strategii rozwoju 22 tej gminy są pochodną dwóch cech jej położ enia geograficznego. Pierwsza, to położenie na terenie Gór Kaczawskich i ich Pogórza w bezpośrednim sąsiedztwie turystycznych centrów Karkonoszy, takich jak Karpacz i Szklarska Poręba. Z punktu widzenia aspiracji rozwoju ruchu turystycznego sąsiedztwo to nie jest korzystne. Mimo iż Góry Kaczawskie odznaczają się znacznym bogactwem form morfologicznych, znakomitymi warunkami do uprawiania sportów zimowych, dużymi obszarami leśnymi i atrakcyjnymi akwenami, znajdują się jednak w głębokim cieniu" turystycznej dominacji Karkonoszy. Kryterium drugie wynika z bliskiego sąsiedztwa gminy ze stosunkowo dużym miastem, jakim jest Jelenia Góra. Przez ponad dwadzieścia ostatnich lat jego ukł ad miejski dynamicznie rozwijał się w kierunku granic prezentowanej gminy, osiągając dziś w wielu miejscach bezpośrednią z nimi styczność. Dzięki temu, znajdujące się na terenie gminy Jeżów Sudecki nieruchomości gruntowe sąsiadujące z Jelenią Górą stanowić mogą dziś zarówno przemysłowe, jak i usługowe oraz mieszkalne przedmieścia Jeleniej Góry. Wiele przyjętych w Jeżowie Sudeckim z adań strategicznych spełnia w związku z tym kryterium dyskontowania 12 Strateg i<1 rozwoju gminy jeżów Sudecki, Biuro Urbanistyk.i i Architektury w Jeleniej Górze, Jelenia G ó ra-je żów Sudecki 1999.

15 220 Andrzej Sztando sąsiedztwa z dużym ośrodkiem miejskim. Są to: zmiana określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego funkcji terenów zlokalizowanych w pobliżu Jeleniej Góry z rolnych na usługowe, handlowe i produkcyjne, opracowanie kompleksowej oferty inwestycyjnej gminy wyróżniającej te tereny, pozyskanie na nie inwestorów oraz kompleksowe przygotowanie wybranych (sąsiadujących z Jelenią Górą) terenów dla jednorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. Powyższa analiza genezy, kształtu i oczekiwanych skutków sto owanych w wybranych gminach kryteriów lokalnego interwencjonizmu gospodarczego wskazuje, iż istnieje możliwość wyróżnienia pewnych ich typów. Kryteria, których celem jest wyeksponowanie priorytetu rozwoju danej funkcji gospodarczej gminy (np. funkcji turystycznej, uzdrowiskowej, przemysłowej), możemy określić jako kryte. ria funkcji. Z kolei kryteria zmierzające do redukcji dominacji danej funkcji gospodarczej nad innymi możemy nazwać kryteriami polifunkcjonizacji..kryteriom stanowiącym mechanizm zabezpieczający przed utratą właściwych - w danym miejscu (gminie) i czasie - proporcji funkcji gospodarczych i zagospodarowania gospodarczego możemy nadać miano kryteriów prewencji struktury. Biorąc pod uwagę związek niektórych kryteriów z wyodrębnionym fragmentem terytorium gminy, jak np. strefą intensywnego rozwoju dzialalności gospodarczej, obszarami graniczącymi z pozagminnym ośrodkiem miejskim lub obszarami wiejskimi, uzasadnione wydaje się określenie ich jako kryteriów przestrzennych. nną grupę kryteriów wspierania rozwoju przedsiębiorczości lokalnej stanowią kryteria zmierzające do redukcji bezrobocia, które można określić jako kryteria aktywiza cji rynku pracy. Ostatnią, szczególną grupę stanowią kryteria warunkujące. Są to kryteria, których spełnienie to warunek dostateczny powodzenia zamierzeń, dla których wprowadzane są kryteria pozostałe. Kończąc omawianie aspektów kryterialnych, warto rozwiać wątpliwości zwią zane z kryteriami funkcji. Zgłaszane są one niejednokrotnie przez niektórych członków władz lokalnych oraz nielicznych badaczy problematyki samorządu c lokalnego, a dotyczą obaw przed forsowaniem za ich pomocą monofunkcyjnego rozwoju gminy. Obawy te wydają się jednak nieuzasadnione. Po pierwsze, siła wpływu narzędzi, spełniających kryterium i jednocześnie znajdujących się w dyspozycji władzy lokalnej, nie jest na tyle duża, aby diametralnie zmienić struk turę gospodarczych funkcji gminy. Po drugie, czas obowiązywania kryterium,. zależy od władz gminy, dzięki czemu może ono być zmodyfikowane lub zlikwidowane natychmiast po pojawieniu się zjawisk niepożądanych. Wreszcie, po trzecie, wprowadzane w gminach kryteria funkcji mają na celu zdyskontowanie lokalnych szans rozwojowych, przez co ich oddziały\vanie na strukturę gospodarczą gminy jest zdecydowanie bardziej korzystne niż - stanowiące główną przyczynę monostrukturalizacji polskich układów lokalnych - polityczno-uznaniowe decyzje alokacyjne podejmowane w minionym ustroju gospodarczym.

16 Kryteria interwencjonizmu lokalnego na przykladzie wybranych gmin 221 Summary The criteria of!ocal interventionism on example of chosen communes The!ocal interventionism consists in loca! authorities activities towards introducing of communes to the path of restructuring and long-term, dynamie development. Loca! interventionism is a!ocal econornic policy that has the long-term enterprise development as one of its goals. This article contains description of enterprise simulation in chosen communes of Dolny Śląsk. On this base Author has formulated the criteria of!ocal interventionism.

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Czym jest strategia? Strategia jest to kierunek i zakres działania,

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE

Spis treści INFORMACJE WSTĘPNE INFORMACJE WSTĘPNE Spis treści 1. Przedmiot i zakres opracowania 11 2. Forma opracowania 12 3. Tok formalno - prawny sporządzania Studium 13 4. Tok merytoryczny sporządzania Studium 14 5. Aktualnie obowiązujące

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne w aglomeracji poznańskiej

Planowanie przestrzenne w aglomeracji poznańskiej Łukasz Mikuła Centrum Badań Metropolitalnych UAM Rada Miasta Poznania Planowanie przestrzenne w aglomeracji poznańskiej Polskie Metropolie - Dokonania i Kierunki Rozwoju Poznań 19-20.04.2012 Rozwój aglomeracji

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Dr hab. Karol KOCISZEWSKI, prof. UE Promotorzy prac dyplomowych

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego

Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego Zielone miejsca pracy w Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020 i Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Dolnośląskiego 2014 2020. Priorytety i wysokość wsparcia dr Robert Foks Zespół

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata KONSULTACJE SPOŁECZNE

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata KONSULTACJE SPOŁECZNE Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata 2015-2020 KONSULTACJE SPOŁECZNE CELE OPERACYJNE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I AKTYWIZACJA ZAWODOWA ROZWÓJ INFRASTRUKTURY SPOŁECZNEJ I DZIAŁALNOŚCI SPORTOWEJ

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Zakres Obszarów Strategicznych.

Zakres Obszarów Strategicznych. Zakres Obszarów Strategicznych. Załącznik nr 2 do Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020. Konstrukcja Obszarów Strategicznych Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020 zakłada wpisywanie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy prac

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE CELÓW OGÓLNYCH I SZCZEGÓŁOWYCH LSR ORAZ WSKAZANIE PLANOWANYCH W RAMACH LSR PRZEDSIĘWZIĘĆ

OKREŚLENIE CELÓW OGÓLNYCH I SZCZEGÓŁOWYCH LSR ORAZ WSKAZANIE PLANOWANYCH W RAMACH LSR PRZEDSIĘWZIĘĆ Lokalna Strategia Rozwoju DIROW na lata 2009-2015 Załącznik nr 2 do Uchwały nr./2013 w sprawie zmian do uchwały nr 15/2009 z dnia 4 maja 2009 roku w sprawie przyjęcia Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie... 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie. 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata 2014-2020 Pawłowice, 20 lutego 2015 r. Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 roku Powstała z myślą o optymalnym

Bardziej szczegółowo

Środki RPO WK-P na lata jako instrument realizacji procesów rewitalizacyjnych

Środki RPO WK-P na lata jako instrument realizacji procesów rewitalizacyjnych Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Środki RPO WK-P na lata 2014-2020 jako instrument realizacji procesów rewitalizacyjnych Toruń, luty 2016 r. Definicja Rewitalizacja

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie 1 Rozwój agroturystyki wymaga zgodności z: warunkami przyrodniczymi: ochrona krajobrazu, uwzględnienie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Rowerowej Miasta Katowice"

UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia Polityki Rowerowej Miasta Katowice UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Rowerowej Miasta Katowice" Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.)

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.) STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO (zarys prognoz do 2015r.) "Żeglarz, który nie wie dokąd płynie, nigdy nie będzie miał pomyślnych wiatrów" Seneka STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

Polityka miejska w aktywizacji obszarów peryferyjnych

Polityka miejska w aktywizacji obszarów peryferyjnych KONFERENCJA Polityka miejska - wyzwania, doświadczenia, inspiracje Warszawa 25-26 VI 2013 Polityka miejska w aktywizacji obszarów peryferyjnych Dr hab. inż. arch. Jacek Sołtys Politechnika Gdańska Wydział

Bardziej szczegółowo

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim STRATEGIA ROZWOJU POWIATU DĄBROWSKIEGO NA LATA 2014 2020 Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim 1. Czy według Pani/Pana Powiatowi Dąbrowskiemu potrzebna jest strategia rozwoju mająca

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku V. ANALIZA SWOT Biorąc pod uwagę uwarunkowania rozwoju gminy, problemy rozwojowe oraz analizę mocnych i słabych

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020

Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 ZAŁĄCZNIK NR 2 do Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 Kielce, luty 2017 r. Strona

Bardziej szczegółowo

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa KRZYSZTOF MĄCZEWSKI ANETA STANIEWSKA BIURO GEODETY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie S t r o n a 1 ANKIETA Dotycząca konsultacji prowadzonych w ramach opracowywania Strategii Rozwoju Gminy Nowa Słupia na Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Badaniu podlegają 3 podstawowe obszary aktywności: gospodarka, środowisko (zarówno przyrodnicze, jak i przestrzenne) oraz społeczeństwo.

Badaniu podlegają 3 podstawowe obszary aktywności: gospodarka, środowisko (zarówno przyrodnicze, jak i przestrzenne) oraz społeczeństwo. Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad tworzeniem Strategii Rozwoju Gminy Jasieniec na lata 2014-2020, zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie poniższej ankiety. Badaniu podlegają 3

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ Pod redakcją naukową prof. dr. hab. Stanisława Zięby prof. dr. hab. Eugeniusza Mazurkiewicza ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA Warszawa 2007

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

- STAN - ZADANIA - PLANY

- STAN - ZADANIA - PLANY POLITYKA PRZESTRZENNA MIASTA PIŁY - STAN - ZADANIA - PLANY Informacja przedstawiona przez Prezydenta Miasta Piły na IX Sesji Rady Miasta Piły w dniu 31 maja 2011r., (pkt 20 porządku obrad, druk nr 90).

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka

Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata 2016-2023 Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka 1 Agenda Wprowadzenie o GPR Diagnoza czynników i zjawisk kryzysowych Obszar zdegradowany

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STRUKTURA DOKUMENTU 2 1. Diagnoza sytuacji społeczno-gospodarczej województwa lubelskiego, 2. Strategia realizacji Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GMINY STRZELCE OPOLSKIE CZĘŚĆ IV: PROPONOWANE PROJEKTY I PROGRAMY ROZWOJOWE

STRATEGIA ROZWOJU GMINY STRZELCE OPOLSKIE CZĘŚĆ IV: PROPONOWANE PROJEKTY I PROGRAMY ROZWOJOWE 1 STRATEGIA ROZWOJU GMINY STRZELCE OPOLSKIE CZĘŚĆ IV: PROPONOWANE PROJEKTY I PROGRAMY ROZWOJOWE W prezentacji proponowanych działań i realizacji, przyjęto następującą konstrukcję. Do wymienionych we wcześniejszym

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA PROBLEMU

IDENTYFIKACJA PROBLEMU PREZENTACJA IDENTYFIKACJA PROBLEMU Problematyka rewitalizacji terenów zdegradowanych dotyczy każdego regionu poprzemysłowego. Również władze Miasta Piekary Śląskie zauważyły, że problem terenów przekształconych

Bardziej szczegółowo

Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia

Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

fot. Paweł Kozarzewski Serock, dn r.

fot. Paweł Kozarzewski Serock, dn r. fot. Paweł Kozarzewski Serock, dn. 08.06.2017 r. Cel spotkania podsumowanie dotychczasowych działań; omówienie stwierdzonych problemów i barier; wypracowanie nowej formuły działań w celu uruchomienia strefy

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane

Bardziej szczegółowo

Konferencja zamykająca

Konferencja zamykająca Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja zamykająca Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r. Panel PT1 TRANSPORT Prof. Marek

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata ANKIETA Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata 2015-2022 GOSPODARKA 1. Jak ocenia Pani / Pan dostęp i stan podstawowych mediów w gminie /zwodociągowanie, kanalizacja sanitarna/?. 2. Jak ocenia Pani /

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dotycząca opracowania Strategii Rozwoju Gminy Lelis na lata 2014-2030 Konsultacje społeczne

ANKIETA dotycząca opracowania Strategii Rozwoju Gminy Lelis na lata 2014-2030 Konsultacje społeczne ANKIETA dotycząca opracowania Strategii Rozwoju Gminy Lelis na lata 2014-2030 Konsultacje społeczne Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju Gminy Lelis na lata

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA 2014-2020 PROJEKT Opracowano: dr inż. Marcin Duda Kwidzyn 2014 Spis treści Wprowadzenie... 4 Metodologia prac... 5 Harmonogram prac...

Bardziej szczegółowo

Mojemu synowi Rafałowi

Mojemu synowi Rafałowi Mojemu synowi Rafałowi Recenzenci: dr hab. Wiesław Gumuła, prof. UJ dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, prof. UW Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: lblechman

Bardziej szczegółowo

ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata Konsultacje społeczne

ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata Konsultacje społeczne ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata 2015-2022 Konsultacje społeczne Szanowni Państwo! W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata rok

Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata rok Podsumowanie wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013 2008 rok Departament Zarządzania Programami Rozwoju Regionalnego Kościuszki 83, 10-950 Olsztyn Tel. (0-89) 521-96-00,

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015

Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015 Cel: 1 Strategia rozwoju społeczno - gospodarczego gminy Wodzisław na lata 2000-2015 Poprawa efektywności gospodarstw rolnych m.in. poprzez specjalizację produkcji rolniczej, tworzenie zorganizowanych

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania MOCNE STRONY 1. Walory środowiska naturalnego potencjał dla rozwoju turystyki i rekreacji 2. Zaangażowanie liderów i społeczności

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW 2014-2020 Lokalna Grupa Działania Stowarzyszenie Poleska Dolina Bugu Grudzień 2015 Rozdział IV Analiza SWOT Analiza

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Potencjał gospodarczy

Potencjał gospodarczy Potencjał gospodarczy (3) Potencjał gospodarczy Na potencjał gospodarczy składają się: aktywność zawodowa mieszkańców i poziom ich dochodów, lokalny rynek pracy, poziom i rodzaj przedsiębiorczości, napływ

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski Wrocław, 13 maja 2010 Prospects in Dolnośląskie Inwestycje infrastrukturalne aglomeracji jako impuls do dalszego rozwoju gospodarczego nowe kierunki na regionalnym rynku Dariusz Ostrowski Czy inwestycje

Bardziej szczegółowo

Metodyka przygotowania Planu Rozwoju Uzdrowisk w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata

Metodyka przygotowania Planu Rozwoju Uzdrowisk w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata Metodyka przygotowania Planu Rozwoju Uzdrowisk w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Małgorzata Potocka-Momot Departament Polityki Regionalnej UMWM Kraków w 19 maja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 1 PROBLEMY Ekonomiczne struktury ekonomiczno-produkcyjne, dochody, zależno

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI DLA KIERUNKU GOSPODARKA PRZESTRZENNA Ekonomika miast i regionów 1. Pojęcie warunków bytowych. 2.

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI DLA KIERUNKU GOSPODARKA PRZESTRZENNA Ekonomika miast i regionów 1. Pojęcie warunków bytowych. 2. ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI DLA KIERUNKU GOSPODARKA PRZESTRZENNA Ekonomika miast i regionów 1. Pojęcie warunków bytowych. 2. Jakość życia i ocena warunków bytowych. 3. Istota efektów zewnętrznych.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

POLITYKA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO A ZJAWISKO URBAN SPRAWL

POLITYKA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO A ZJAWISKO URBAN SPRAWL POLITYKA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO A ZJAWISKO URBAN SPRAWL Magdalena Belof Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne we Wrocławiu Urban sprawl jako zagroŝenie dla zrównowaŝonego rozwoju Sopot 3-4 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław FIEDOR Prof. dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko Polityka regionalna Unii Europejskiej mgr Ewa Matejko Polityka regionalna w UE Dlaczego polityka regionalna? Cele polityki regionalnej Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności Zasady działania funduszy

Bardziej szczegółowo

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY MIASTO I GMINA SEROCK NA LATA 2016-2025

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY MIASTO I GMINA SEROCK NA LATA 2016-2025 II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY MIASTO I GMINA SEROCK NA LATA 2016-2025 DRZEWO CELÓW CELE STRATEGICZNE Prężna gospodarczo gmina ukierunkowana na tworzenie innowacyjnych klastrów

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu. Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Miejskie obszary funkcjonalne w polityce Samorządu Województwa Dolnośląskiego Łukasz Urbanek Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Plan prezentacji 1. Obszary

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju obszarów wiejskich

Kierunki rozwoju obszarów wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kierunki rozwoju obszarów wiejskich założenia do strategii zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa Przysiek k. Torunia 9 czerwca 2010 r. Nowe dokumenty strategiczne

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

CZĘŚCIOWA ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁAŃCUT

CZĘŚCIOWA ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁAŃCUT PROJEKT Załącznik Nr 2 do Uchwały nr... Rady Gminy Łańcut z dnia..... w sprawie uchwalenia częściowej zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Łańcut CZĘŚCIOWA ZMIANA

Bardziej szczegółowo

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU NOWOTARSKA STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Uwarunkowania dla Miasta Nowy Targ Miasto Nowy Targ jest obszarem o znacznym potencjale sprzyjającym rozwojowi gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej w Słupsku. z dnia r. w sprawie kierunkowych założeń polityki budżetowej miasta Słupska na 2017 rok.

Uchwała Nr... Rady Miejskiej w Słupsku. z dnia r. w sprawie kierunkowych założeń polityki budżetowej miasta Słupska na 2017 rok. Druk Nr 26/7 Uchwała Nr... z dnia... 2016 r. w sprawie kierunkowych założeń polityki budżetowej miasta Słupska na 2017 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Autor: Wenanta Anna Rolka

Autor: Wenanta Anna Rolka Autor: Wenanta Anna Rolka Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007 2013 źródło dotacji gmin wiejskich Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 powstał z myślą o samorządach wiejskich i jest największym

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie. Tarnowiec Krosno 1999 r.

Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie. Tarnowiec Krosno 1999 r. 1 Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie Tarnowiec Krosno 1999 r. 2 SPIS TREŚCI: Wstęp...........................................

Bardziej szczegółowo

IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI

IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI Rola jednostek samorządu terytorialnego w rozwoju turystyki WAŁCZ 15-16 grudnia 2011 ZBIGNIEW FRĄCZYK TURYSTYFIKACJA FAKTEM ŚWIAT: zatrudnienie 235 mln osób PKB ~

Bardziej szczegółowo