Ewaluacja poręczeń kredytowych udzielanych przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu w ramach projektu JEREMIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ewaluacja poręczeń kredytowych udzielanych przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu w ramach projektu JEREMIE"

Transkrypt

1

2 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata Ewaluacja poręczeń kredytowych udzielanych przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu w ramach projektu JEREMIE współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata w odniesieniu do umowy operacyjnej 1.1/2010/FPJWW/2/010 Wykonawca: Fundacja Partnerzy dla Samorządu Gostyń, 16 grudnia

3 Spis treści Spis treści... 3 Spis tabel... 4 Spis wykresów... 6 Spis rysunków... 7 Ważniejsze skróty stosowane w pracy... 8 Podsumowanie... 9 Resume Wprowadzenie Opis przedmiotu ewaluacji Wsparcie Unii Europejskiej dla przedsiębiorczości w Polsce SFPK jako Pośrednik Finansowy w ramach inicjatywy JEREMIE Metodologia badania ewaluacyjnego Wyniki badań Klasyfikacja firmy Branża beneficjentów ostatecznych projektu Miejsce prowadzenia działalności Wiedza o inicjatywie JEREMIE wśród BO projektu Poręczenia kredytowe realizowane przez SFPK Wpływ udzielonego wsparcia na rozwój przedsiębiorczości Kanały dystrybucji informacji o poręczeniach kredytowych Zapotrzebowanie na produkty finansowe Obszary działania samorządu Wnioski Podsumowanie i rekomendacje Tabele Ankieta ewaluacyjna Bibliografia i źródła

4 Spis tabel Tabela 1: Działania podjęte w programie JEREMIE w Polsce oraz ich wartość. 94 Tabela 2: Poręczenia udzielane ze środków JEREMIE przez Fundusze Poręczeniowe w Wielkopolsce Tabela 3: Wielkość wsparcia w postaci poręczeń kredytowych udzielonych przez SFPK w Gostyniu w ramach Umowy Operacyjnej nr 1.1/2010/FPJWW/2/ Tabela 4: Przeznaczenie finansowania zewnętrznego pozyskanego dzięki poręczeniom realizowanym przez SFPK Tabela 5: Klasyfikacja beneficjentów ostatecznych projektu biorących udział w badaniu ewaluacyjnym Tabela 6: Klasyfikacja beneficjentów projektu wg branż Tabela 7: Występowanie branż gospodarczych w zależności od typu beneficjenta ostatecznego projektu Tabela 8: Miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez firmy objęte badaniem Tabela 9: Udział Beneficjentów Ostatecznych w projekcie w zależności od powiatu Tabela 10: Poziom wiedzy o udzieleniu wsparcia w ramach inicjatywy JEREMIE wśród przedsiębiorców objętych badaniem Tabela 11: Poziom wiedzy o wsparciu w ramach Inicjatywy JEREMIE w zależności od branży beneficjenta ostatecznego Tabela 12: Znaczenie poszczególnych kategorii związanych z inicjatywą JEREMIE dla wyboru przez przedsiębiorców tej formy wsparcia Tabela 13: Zainteresowanie możliwością ponownego uzyskania wsparcia w ramach inicjatywy JEREMIE wśród BO Tabela 14: Zainteresowanie ponowną możliwością skorzystania z poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od wielkości firmy Tabela 15: Zainteresowanie możliwością ponownego skorzystania z poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od branży BO

5 Tabela 16: Ocena oferty poręczeń kredytowych SFPK w ramach inicjatywy JEREMIE Tabela 17 : Ocena oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK Sp. z o.o. w ramach inicjatywy JEREMIE Tabela 18: Wpływ udzielonego poręczenia kredytowego oferowanego przez SFPK na konkurencyjność przedsiębiorstwa Tabela 19: Wpływ udzielonego wsparcia poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE na działalność przedsiębiorstwa Tabela 20: Wpływ udzielonego wsparcia na działalność przedsiębiorstwa, w zależności od branży reprezentowanej przez przedsiębiorcę Tabela 21: Źródło wiedzy o możliwości uzyskania zabezpieczenia kredytu na działalność gospodarczą w formie poręczenia od Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych w Gostyniu w ramach inicjatywy JEREMIE. 107 Tabela 22: Preferowane źródło informacji o możliwości uzyskania poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE Tabela 23: Preferencje wyboru instytucje finansowej w zakresie działalności gospodarczej Tabela 24: Częstotliwość wykorzystania zewnętrznego finansowania przez beneficjentów projektu Tabela 25: Częstotliwość korzystania z finansowania zewnętrznego w zależności od wielości przedsiębiorstwa Tabela 26: Ocena problemów, z jakimi zetknęli się przedsiębiorcy, przy ubieganiu się o kredyt, pożyczkę Tabela 27: Czynniki decydujące o wyborze instytucji finansowej Tabela 28: Przeznaczenie środków finansowych na cele rozwojowe w okresie najbliższych trzech lat przez beneficjentów projektu Tabela 29: Przeznaczenie środków na rozwój firmy w zależności od jej wielkości Tabela 30: Zestawienie celów inwestycji rozwojowych przedsiębiorstw sektora MMŚP w zależności od reprezentowanej branży Tabela 31: Obszary, które powinny zostać objęte wsparciem przez jednostki samorządu terytorialnego, wg przedsiębiorców biorących udział w badaniu Tabela 32: Obszary wsparcia samorządu terytorialnego w zależności od reprezentowanych branż

6 Spis wykresów Wykres 1: Ilość umów pożyczek i poręczeń w ramach inicjatywy JEREMIE Wykres 2: Wartość umów pożyczek i poręczeń w ramach inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce Wykres 3: Przeznaczenie kredytu/pożyczki poręczanego w ramach projektu przez SFPK w Gostyniu Wykres 4: Klasyfikacja beneficjentów ostatecznych projektu, którzy wzięli udział w badaniu Wykres 5: Podział beneficjentów projektu, którzy wzięli udział w badaniu ewaluacyjnym wg branż Wykres 6: Reprezentacja branż badanych przedsiębiorstw w zależności od ich wielkości Wykres 7: Lokalizacja działalności największej liczby Beneficjentów Ostatecznych projektu Wykres 8: Aktywność Beneficjentów Ostatecznych projektu w poszczególnych powiatach Wykres 9: Poziom wiedzy o udzieleniu wsparcia w ramach inicjatywy JEREMIE wśród beneficjentów projektu Wykres 10: Poziom wiedzy o wsparciu w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od wielkości przedsiębiorstwa Wykres 11: Waga poszczególnych kategorii wsparcia w postaci poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE Wykres 12: Zainteresowanie ponownym wsparciem w postaci poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE wśród badanych przedsiębiorców Wykres 13: Ocena oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK Wykres 14: Ocena oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od reprezentowanych branż Wykres 15: Ocena oferty poręczeń kredytowych SFPK w zależności od wielkości przedsiębiorstwa objętego wsparciem Wykres 16: Wpływ udzielonego wsparcia na rozwój przedsiębiorczości

7 Wykres 17: Preferencje co do źródła informacji o możliwości pozyskania poręczenia kredytowego oferowanego przez SFPK w Gostyniu Wykres 18: Preferencje wyboru instytucji finansowych przez beneficjentów projektu w ciągu ostatnich trzech lat Wykres 19: Instytucje finansowe wybierane w pierwszej kolejności przy zaciąganiu pożyczek przez Beneficjentów Ostatecznych projektu Wykres 20: Instytucje finansowe wybierane przy zawieraniu umów leasingowych przez Beneficjentów Ostatecznych projektu Wykres 21: Najchętniej wybierane przez przedsiębiorców objętych badaniem instytucje finansowe w zakresie rozwoju działalności gospodarczej Wykres 22: Częstotliwość wykorzystywania finansowanie zewnętrznego przez przedsiębiorców objętych badaniem Wykres 23: Cele rozwojowe, na które przedsiębiorcy chcą przeznaczyć środki finansowe w okresie najbliższych trzech lat Wykres 24: Obszary, które powinny być wspierane przez jednostki samorządu terytorialnego wg wskazań przedsiębiorców objętych badaniem Spis rysunków Rysunek 1: Beneficjenci Działania 1.3 WRPO Rysunek 2. Przepływ środków w Inicjatywie JEREMIE Rysunek 3: Pośrednicy Finansowi inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce Rysunek 4: Rozkład udziału Beneficjentów Ostatecznych w projekcie w zależności od powiatów Rysunek 5: Rozkład beneficjentów ostatecznych projektu według lokalizacji prowadzonej działalności

8 Ważniejsze skróty stosowane w pracy MMŚP IF FP MFP IZ PF SFPK Sp. z o.o. BO NSS PO WRPO Start-up Mikro, Małe i Średnie Przedsiębiorstwa Instrumenty Finansowe Fundusz Powierniczy Menadżer Funduszu Powierniczego Instytucja Zarządzająca Pośrednik Finansowy Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. Beneficjent Ostateczny Narodowa Strategia Spójności Program Operacyjny Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny MŚP w pierwszych dwóch latach funkcjonowania. 8

9 Podsumowanie Szeroki dostęp do zewnętrznego finansowania dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw jest jednym z głównych czynników warunkujących prawidłowy rozwój tego sektora. Niestety na rynku komercyjnych usług finansowych nadal obserwuje się utrudnienia i bariery w pozyskiwaniu kapitału zewnętrznego przez firmy MMŚP i to pomimo postrzegania tego sektora, jako perspektywicznego i znaczącego w ogólnej gospodarce krajowej. Pomimo zmieniającej się oferty banków oraz prób dostosowywania ich produktów finansowych do potrzeb mikro, małych i średnich firm, nadal mamy do czynienia z szeregiem ograniczeń w pozyskaniu kapitału, głównie z powodu narzuconego wysokiego oprocentowania produktów bankowych, braku historii kredytowej firm i problemów z uzyskaniem wymaganego zabezpieczenia. Sposobem na pokonanie powyższych barier może być oferta zwrotnych instrumentów finansowych, w tym także instrumentów finansowanych ze środków wspólnotowych np. w ramach inicjatywy JEREMIE. Wysokie oceny samej inicjatywy uzyskane w ramach badania, jak i oferty Pośrednika Finansowego, jakim był w tym wypadku Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu, wskazują na adekwatność przyjętych rozwiązać w stosunku do oczekiwań przedsiębiorców. Dlatego istotnym wydaje się dalsze kontynuowanie działań związanych z wdrażaniem zwrotnych instrumentów finansowych w kolejnych okresach aplikacyjnych. Tym bardziej, że zastosowanie zwrotnych instrumentów finansowych niesie za sobą korzyści zarówno dla przedsiębiorstw, w postaci ułatwień w dostępie do kredytów lub pożyczek i do zwiększenia dynamiki ich rozwoju, dla banków w postaci bezpieczniejszych, gwarantowanych zabezpieczeń pożyczanego kapitału, a także dla instytucji dysponujących środkami na zabezpieczenia wynikające z mechanizmu zwrotnego 9

10 i ze wzrostu efektywności wykorzystania środków, w tym środków pomocowych Unii Europejskiej. Inżynieria finansowa postrzegana jest jako efektywniejszy niż dotacja sposób gospodarowania środkami publicznymi z uwagi na jej efekt mnożnikowy. Dzięki konieczności zwrotu pobranych na inwestycję środków łącznie z odsetkami, pula unijnych funduszy stale się powiększa i trafiają one ponownie do potrzebujących wsparcia przedsiębiorstw. Jest to szczególnie ważne w sytuacji obniżania się wysokości środków otrzymywanych z Unii Europejskiej w kolejnych latach. O ile dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, preferencyjne pożyczki i poręczenia są bardzo atrakcyjnymi instrumentami, o tyle dla firm dopiero rozpoczynających działalność są one często jedyną drogą pozyskania finansowania zewnętrznego i rozwoju działalności. W przypadku Start-upów, brak historii kredytowej i finansowej działalności firmy oraz brak odpowiedniego majątku mogącego stanowić odpowiednie zabezpieczenie środków zewnętrznych stanowią przeszkody nie do pokonania na drodze uzyskania kredytu lub pożyczki bankowej. W przypadku Start-upów mechanizm zwrotnych instrumentów finansowych, zwłaszcza poręczeń kredytowych, wydaje się jedynym skutecznym rozwiązaniem w zakresie inwestycji realizowanych przez te firmy. Dlatego w przyszłym okresie programowania powinno się zwrócić szczególną uwagę na jeszcze lepsze dostosowanie oferty instrumentów finansowych do potrzeb przedsiębiorstw dopiero rozpoczynających swoją działalność. Doświadczenia innych województw i instytucji zaangażowanych w inicjatywę JEREMIE oraz powszechne zainteresowanie przedsiębiorców wsparciem oferowanym w ramach tej inicjatywy, jednoznacznie wskazują na jej istotną rolę w procesie pozyskiwania kapitału zewnętrznego przez podmioty sektora MMŚP. Także w przypadku województwa wielkopolskiego, przykład działania Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych 10

11 Sp. z o.o. w Gostyniu pokazuje jak ważne, pożądane i adekwatne do oczekiwań mikro, małych i średnich przedsiębiorstw jest wsparcie realizowane w ramach inicjatywy JEREMIE. Dlatego kolejną rekomendacją wynikającą z przeprowadzonego badania ewaluacyjnego jest dalsze i coraz szersze zaangażowanie SFPK w Gostyniu we wdrażanie inicjatywy JEREMIE na terenie Wielkopolski, tym bardziej, że jej założenia są spójne z celami, które stawia przed sobą Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu oraz rozwój propozycji instrumentów finansowania zwrotnego oferowanych w ramach inicjatywy JEREMIE. Resume The difficult access to external funds by micro, small and medium businesses on a commercial market of financial services is a commonly noticed occurrence. Despite viewing micro, small and medium businesses sector as a prospective section and the attempts to adjust financial products to their needs, difficulties are observed in this domain, mainly in imposed high rate of interest, lack of credit history and required security. A solution to the problems above may be the offer of refundable loans, among which are the tools of financial mechanics such as those in the JEREMIE initiative. The high scores the initiative itself got in the research, as well as the offer of the Financial Agent, in this case Gostyn s Local Fund of Credit Surety(SFPK), convey the adequacy of the undertaken solutions to the businessmen s expectations. Therefore it seems crucial to continue to implement the tools of refundable financial mechanics in the next application period. The implementation of the tools of refundable financial mechanics not only benefit businesses as accommodation in accessing external funds, supporting their development 11

12 but also are profitable for banks in a safer, ensured security of the lent funds as well as for institutions in disposition of security measures that are the result of refundable financing and the growth in effectiveness of utilizing EU aid funds. The advantage of tools of financial mechanics over the offers of commercial banks lays in lower rate of interest and more accommodating rules of obtaining funds by micro, small and medium businesses. Banks offers resolve to be better in cases of necessity of funding considerable investments, due to limited amount of financial aid in loan and voucher funds offers. Representatives of loan and voucher funds as well as institutions responsible for implementation of refundable financing, believe that financial mechanics are a completion of a significant financial gap in domain of access to funds by micro, small and medium businesses rather than a competition for commercial banks. Preferential loans depraving commercial banks of costumers raise certain concerns among the latter. However, those concerns were proved wrong in recent years and the amount of banks agreeing to cooperate in this domain is still growing. Financial mechanics are viewed as a more effective than a grant way of utilizing public funds because of its multiplier effect. The amount of EU money is still growing because of the necessity of refund of the loan and the funds go to those businesses that need them. It is very important in the situation of lowering of the EU funds. Preferential loans and guarantees are most frequently sought by micro, small and medium businesses as well as new companies starting their businesses. Those are also the business that have been on the market for a few years and are striving to develop or to extend their scope of activity. 12

13 Experience of other voivodeships participating in the JEREMIE initiative unequivocally demonstrates the growing interest in recent years in the aid offered by that initiative. In Greater Poland Voivodeship the example of the Gostyn s Local Fund of Credit Surety(SFPK) shows how important, wanted and adequate to micro, small and medium businesses needs is the aid in the form of credit surety implemented under the JEREMIE initiative. Wprowadzenie Na koniec 2011 roku, na terenie Wielkopolski, zarejestrowanych było mikro, małych i średnich przedsiębiorstw i stanowiły one ponad 99,5 % ogólnej liczby przedsiębiorstw zarejestrowanych w Wielkopolsce. Dynamika liczby przedsiębiorstw zatrudniających do 250 osób w naszym województwie, w latach kształtowała się na stabilnym poziomie. W analizowanym okresie liczba mikro, małych i średnich przedsiębiorstw wzrosła w Wielkopolsce o 6,9%, najwięcej przybyło mikroprzedsiębiorstw, ich liczba wzrosła o ponad 7%. Liczba przedsiębiorstw małych wzrosła o 4,6%, a średnich o 2,6% 1. Analizując strukturę mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Wielkopolsce należy zauważyć, że odsetek mikroprzedsiębiorstw w ogóle przedsiębiorstw zatrudniających do 250 pracowników wynosił w 2012 roku prawie 94,7% 2. Opisana w Raporcie z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim, sporządzonym 1 Źródło - Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski. Raport z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim. WUP Źródło jw. 13

14 w 2012 roku przez Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu, zależność zmian w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach w relacji do PKB, wskazuje inne rodzaje powiązań z gospodarką w przypadku mikro oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Mikroprzedsiębiorstwa z terenu Wielkopolski, z jednej strony zdecydowanie szybciej dostosowują się do zmian koniunktury, z drugiej nie posiadają dostatecznych zasobów, gwarantujących przetrwanie okresów braku prosperity. Przedsiębiorstwa małe i średnie reagują jak gdyby z opóźnieniem. Przedsiębiorstwa te w większym stopniu posiadają mechanizmy chroniące je przed zmianami cyklicznymi w gospodarce. Analizując dynamikę wybranych wielkości finansowych charakteryzujących Wielkopolskie przedsiębiorstwa z sektora MMŚP w latach można zauważyć, że zmiany aktywów obrotowych, należności krótkoterminowych oraz zobowiązań krótkoterminowych kształtowały się na nie niepokojącym poziomie. Stosunek aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych (wskaźnik płynności) przyjmuje wartości w przedziale 1,35-1,48. Uzyskana wartość wskaźnika wskazuje, że podmioty sektora MMŚP dysponowały zdolnością do regulowania zobowiązań posiadanymi środkami obrotowymi. Realna wartość zobowiązań długoterminowych, w okresie , wzrosła o 96%. Powyższe dane w pewnym stopniu odzwierciedlają wzrost nakładów inwestycyjnych, zwłaszcza w przypadku mikroprzedsiębiorstw, wskazują jednak na znaczącą konieczność korzystania z kapitałów obcych w procesie inwestowania i rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw 3. Taka strategia działania, z jednej strony może przyspieszyć rozwój przedsiębiorstw, z drugiej stwarza ryzyko wynikające z pojawienia się dodatkowych obciążeń wynikających z kosztów obsługi zewnętrznych źródeł finansowania. 3 Źródło - Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski. Raport z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim. WUP

15 Nakłady na inwestycje w okresie w największym stopniu rosły w mikroprzedsiębiorstwach. Zwłaszcza w latach można zaobserwować znaczący wzrost dynamiki nakładów na inwestycje ogółem. W małych oraz średnich przedsiębiorstwach działających w Wielkopolsce realne wartości nakładów na inwestycje ogółem w 2010r. kształtowały się poniżej wartości notowanych w 2007r. W 2010 roku w Wielkopolsce zostało zarejestrowanych mikroprzedsiębiorstw, 665 małych oraz 39 średnich przedsiębiorstw. W tym samym czasie wyrejestrowano mikroprzedsiębiorstwa, 415 małych przedsiębiorstw oraz 51 średnich. W przypadku mikro i małych przedsiębiorstw liczba nowo powstałych firm przewyższała odpowiednio o 80% i 60% liczbę podmiotów wyrejestrowanych. W przypadku średnich przedsiębiorstw ilość nowych rejestracji była o 24% mniejsza od ilości podmiotów wyrejestrowanych 4. Fakt, że liczba firm w Wielkopolsce rosła nieprzerwanie od 2005 do 2012 roku wskazuje na to, że nasze województwo cechuje się dobrymi warunkami do tworzenia i prowadzenia przedsiębiorstw. Jednak eksperci uczestniczący w badaniach prowadzonych przez Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu w 2012 roku, wskazali, że pomimo wzrostu liczby przedsiębiorstw, istnieje wiele barier i utrudnień, na jakie napotykają osoby uruchamiające w Wielkopolsce działalność gospodarczą. Najważniejsze z nich dotyczyły m.in. : nieznajomości procedur związanych z zakładaniem działalności gospodarczej, konieczności przeprowadzania procedury zakładania firmy w kilku różnych urzędach nie działająca w rzeczywistości idea jednego okienka, 4 Bank Danych Lokalnych GUS 15

16 trudności w pozyskaniu kapitału na rozpoczęcie działalności, w tym: o brak kapitału własnego, o brak doświadczenia i umiejętności w pozyskiwaniu kapitału zewnętrznego, o trudności w przygotowaniu dokumentacji na potrzeby instytucji finansujących tworzenie i rozwój firm (banków, programów unijnych, funduszy gwarancyjnych, etc), o trudności w finansowaniu kosztów związanych z obsługą pozyskiwania kapitału. W roku 2012, większość wielkopolskich firm sektora MMŚP sytuację ekonomiczną oceniło jako średnią (50,5%). Natomiast jako złą lub bardzo złą oceniło ją 26,0% wielkopolskich przedsiębiorców. Jedynie nieco ponad 17,0%. przedstawicieli MMŚP oceniło ją, jako dobrą lub bardzo dobrą. W przypadku oceny perspektyw zmian sytuacji ekonomicznej firm sektora MMŚP w Wielkopolsce, największy odsetek przedsiębiorców przewidywał, że nie ulegnie ona zmianie (41,5%). Pogorszenia sytuacji ekonomicznej oczekiwało 25,8% wielkopolskich przedsiębiorców sektora MMŚ, a jej polepszenie jedynie 16,5% 5. Finansowanie działalności przedsiębiorstw odbywa się głównie z ich środków własnych. Stopień zaangażowania własnego kapitału rośnie wraz ze wzrostem rozmiaru przedsiębiorstwa, im większa firma tym zaangażowanie własnych środków na finansowanie inwestycji staje się większe. Przedsiębiorstwa MMŚP z terenu województwa wielkopolskiego także najczęściej finansują inwestycje ze środków własnych. W 2012 roku, dotyczyło to 73,9% przedsiębiorstw mikro i małych i 72,8% średnich przedsiębiorstw 5 Źródło - Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski. Raport z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim. WUP

17 z terenu Wielkopolski. Drugim pod względem wykorzystania źródłem finansowania inwestycji pozostają kredyty i pożyczki krajowe. Deklaracje taką składało ponad 18,0% wielkopolskich przedsiębiorstw mikro i małych i 17,0% przedsiębiorstw średnich. 6 W badaniu MŚP pod lupą wykonanym przez Europejski Fundusz Leasingowy w 2011 roku, aż 92% małych i średnich firm zadeklarowało, że finansowanie ich inwestycji pochodzi ze środków własnych. Na kredyt bankowy wskazało 46% przedsiębiorców, a na leasing 32%. Co dziesiąta firma korzystała z funduszy unijnych, a tylko nieliczni przedsiębiorcy wskazali na takie źródła finansowania inwestycji, jak faktoring czy pożyczki od innych przedsiębiorców. Powyższe dane jednoznacznie wskazują jak istotną rolę w finansowaniu rozwoju gospodarczego mikro, małych i średnich przedsiębiorstw pełni finansowanie inwestycji ze źródeł zewnętrznych. Ograniczenia w dostępie do tych źródeł finansowania stanowią nadal jedną z głównych barier nie tylko dla rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, lecz także regionalnych gospodarek. Nowe technologie, specjalistyczne maszyny czy też zwiększające wydajność pracy rozwiązania organizacyjne sprzyjają powstawaniu wysokiej jakości produktów i usług, które zwiększają konkurencyjność i innowacyjność poszczególnych regionów. Problemem pozostaje jednak pozyskanie kapitału na sfinansowanie innowacyjnych planów, co dotyczy głównie sektora MMŚP. Niskie zasoby kapitałowe i wysokie wymagania banków, zwłaszcza w zakresie zabezpieczeń, w przypadku ubiegania się o zewnętrzne finansowanie, stanowią dla wielu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poważną barierę w finansowaniu rozwoju gospodarczego. W jeszcze trudniejszej sytuacji znajdują firmy dopiero rozpoczynające działalność Start-upy, które nie mogą wykazać się historią finansową, 6 Źródło - Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski. Raport z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim. WUP

18 wynikami finansowymi i bazują na prognozach spodziewanych efektów swojej działalności. Jednym z popularniejszych sposobów pokonywania barier w pozyskiwania kapitału na inwestycje stały się, w ostatnich latach, unijne dotacje, zarówno dla firm rozpoczynających działalność, jak i tych już obecnych na rynku od co najmniej kilku lat. Jednak ograniczona pula środków dotacyjnych dla przedsiębiorstw dostępnych na poziomie krajowym i regionalnym, w poszczególnych okresach alokacji, wraz z rosnącymi wciąż i tak już wysokimi wymaganiami konkursowymi, dla ubiegających się o dotację przedsiębiorstw, nie pozwala sfinansować wszystkich inwestycji MMŚP. Ponadto system cechuje się ograniczoną efektywnością w dysponowaniu unijnymi funduszami. Dotacja ze środków Unii Europejskiej może być udzielona tylko raz, tzn. przedsiębiorca nie musi zwracać otrzymanego kapitału, co znacznie podwyższa atrakcyjność dotacji w oczach przedstawicieli biznesu, jednak uniemożliwia obrót i pomnażanie funduszy. Ten system ma więc pozytywny, lecz ograniczony wpływ na inwestycje i na rozwój gospodarczy. Innym niekorzystnym aspektem tej sytuacji jest pewien marazm obserwowany wśród firm korzystających z dotacji. Darmowe pieniądze otrzymywane ze środków wspólnotowych powodują u części przedsiębiorców stagnację i brak aktywizacji działań rozwojowych. Rozwiązaniem łączącym wspieranie biznesu z efektywnością dysponowania unijną pulą środków jest inżynieria finansowa, wdrażana w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych poszczególnych województw. Istotą jej funkcjonowania jest udzielanie przedsiębiorcom wsparcia finansowego w postaci niskooprocentowanych pożyczek, kredytów i poręczeń, oferowanych na atrakcyjniejszych warunkach niż oferowane w komercyjnych instytucjach finansowych. Przedsiębiorca nie może więc liczyć na bezzwrotną pomoc, lecz na łatwiejszy dostęp do kapitału, uwzględniający specyficzne potrzeby i ograniczone możliwości mikro, małych i średnich firm. To właśnie do nich 18

19 głównie kierowane są instrumenty inżynierii finansowej. Dystrybucją mechanizmów zwrotnych zajmują się instytucje finansowe, w szczególności fundusze pożyczkowe i fundusze poręczeniowe oraz banki. Inżynieria finansowa odznacza się większą efektywnością finansową, niż powszechnie znane dotacje, ponieważ zakłada odnawialność zasobów. Każde zaciągnięte przez przedsiębiorcę zobowiązanie musi trafić ponownie do pośrednika finansowego, by mógł przekazać środki kolejnym zainteresowanym wsparciem finansowym przedstawicielom sektora MMŚP. Warto podkreślić, że system finansowania zwrotnego, oprócz lepszego zarządzania pulą unijnych środków, wspiera także przedsiębiorcze i aktywne postawy. Konieczność spłaty zaciąganych przez przedsiębiorców zobowiązań motywuje ich do wzmożonej pracy, ukierunkowuje na sumienne zaplanowanie i zrealizowanie inwestycji, a w konsekwencji pomaga firmie osiągnąć rynkowy sukces dzięki lepszym produktom, innowacyjnym usługom czy szybszej produkcji. Z tego powodu podejmowane są działania, mające na celu promocję inżynierii finansowej, jako sposobu wsparcia rozwoju gospodarki oraz stopniowe zastępowanie unijnych dotacji preferencyjnymi pożyczkami, kredytami i poręczeniami dla sektora MMŚP. Uwidacznia się to w założeniach programów operacyjnych na lata , gdzie instrumenty finansowe w postaci pożyczek, kredytów i poręczeń odgrywają coraz większą rolę we wsparciu dla MMŚP w stosunku do dotacji, których zakres jest coraz bardziej ograniczany. 19

20 Opis przedmiotu ewaluacji Niniejszy dokument stanowi ewaluację poręczeń kredytowych udzielanych w ramach Umowy Operacyjnej 1.1/2010/FPJWW/2/010 realizowanej przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu, w ramach instrumentów finansowych Inicjatywy JEREMIE. Projekt JEREMIE jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata , Priorytet I: Konkurencyjność przedsiębiorstw, Działanie: 1.3: Rozwój systemu finansowych instrumentów wsparcia przedsiębiorczości. Okres budowy portfela w ramach umowy był realizowany od września 2010 roku do lutego 2012 roku. Przyznany Samorządowemu Funduszowi Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu limit reporęczenia w wysokości ,00 PLN został wykorzystany w 100%. W ramach powyższej umowy SFPK w Gostyniu udzielił: wsparcia dla 408 przedsiębiorców z terenu województwa wielkopolskiego, 470 poręczeń na łączną wartość ,50 PLN, wsparcia dla 83 Start-upów Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Unii Europejskiej nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego głównym celem przeprowadzenia okresowej oceny realizowanych zadań jest poprawa jakości, skuteczności i spójności pomocy funduszy oraz strategii i realizacji programów operacyjnych w odniesieniu do konkretnych problemów strukturalnych dotykających dane państwa członkowskie i regiony, 20

21 z jednoczesnym uwzględnieniem celu w postaci trwałego rozwoju i właściwego prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego oddziaływania na środowisko oraz strategicznej oceny oddziaływania na środowisko 7. Poniższa ewaluacja ma charakter ex post, gdyż jest realizowana po zakończeniu budowy portfela wynikającego z zawartej Umowy Operacyjnej. Ma ukazać efekty powziętych działań na podstawie przeprowadzonych badań. Wsparcie Unii Europejskiej dla przedsiębiorczości w Polsce Analizowany projekt został zrealizowany w ramach polityki spójności Unii Europejskiej. Wpisuje się on w dążenia Wspólnoty Europejskiej do wyrównania warunków ekonomicznych i społecznych we wszystkich regionach wspólnoty. Główne cele realizacji tej polityki to: konwergencja (spójność) Unii Europejskiej opierająca się na wspieraniu rozwoju infrastruktury oraz potencjału gospodarczego i ludzkiego najbiedniejszych regionów podniesienie konkurencyjności regionów i zatrudnienia, oznaczające wsparcie innowacji i badań naukowych, zrównoważony rozwój oraz szkolenia zawodowe w mniej rozwiniętych regionach europejska współpraca terytorialna oznaczająca wspieranie, promocję i realizacje wspólnych projektów o charakterze międzynarodowym na terytorium całej Unii Europejskiej. Polityka regionalna/spójności to przede wszystkim pomoc w formie dotacji dla regionów w Unii Europejskiej. 7 Rozporządzenie nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, art

22 Podstawowymi instrumentami realizacji polityki spójności były programy operacyjne zarządzane przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju: Program Infrastruktura i Środowisko Program Innowacyjna Gospodarka Program Kapitał Ludzki Program Rozwój Polski Wschodniej Program Pomoc Techniczna Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 16 programów regionalnych. Polityka spójności realizowana jest także za pomocą funduszy strukturalnych. Największe z nich to: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Fundusz Spójności (FS). EFS jest skierowany dla mieszkańców UE w celu poprawy jakości ich życia, jakości i dostępności miejsc pracy oraz możliwości zatrudnienia. Najczęściej finansowane z niego przedsięwzięcia to inwestycje w kapitał ludzki. FS skierowany jest natomiast do samorządów terytorialnych, tworzonych przez nie związków gmin i innych jednostek oraz podmiotów publicznych. Środki z tego funduszu są przeznaczane na wsparcie dwóch sektorów: środowiska i transportu. Największy z wymienionych funduszy, EFRR, przeznaczony jest na wsparcie uboższych regionów, a w szczególności na wyrównaniu różnic występujących między nimi, a regionami Unii Europejskiej najlepiej rozwiniętymi. Z tego funduszu pochodzą środki na programy unijne mające przeciwdziałać opóźnieniu w rozwoju regionów. 22

23 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego realizując koncepcje wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej UE skupiają ę na czterech podstawowych obszarach priorytetowych. Podejście takie zwane jest koncentracją tematyczną. Wspomniane obszary to: innowacje i badania, agenda cyfrowa, wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), gospodarka niskoemisyjna. Projekt realizowany przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu wpisał się właśnie w trzeci obszar działania EFRR. Wielkość środków z EFRR, przeznaczonych na realizację obszarów priorytetowych uzależniona jest od kategorii regionu: w regionach lepiej rozwiniętych co najmniej 80% środków należy przeznaczyć na realizację przynajmniej dwóch spośród wymienionych priorytetów. w regionach w okresie przejściowym należy na te cele przeznaczyć co najmniej 60% środków. w regionach słabiej rozwiniętych limit ten wynosi 50%. Środki z Unii Europejskiej pochodzą także z inicjatyw wspólnotowych, które nie są finansowane z funduszu strukturalnych. Ich budżet jest budowany w oparciu o dodatkowe źródła, znajdujące się w dyspozycji Komisji Europejskiej. Najważniejszym dokumentem wytyczającym zasady wdrażania Funduszy Europejskich w Polsce jest Narodowa Strategia Spójności (NSS). Pełna nazwa tego dokumentu to Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia. Strategia ta określa szczegółowe priorytety oraz obszary 23

24 wykorzystania funduszy europejskich na terenie Rzeczypospolitej, a także sposoby ich wdrażania. Podstawowym celem NSS jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej 8. Zadanie to zostanie osiągnięte poprzez realizację horyzontalnych celów szczegółowych: poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa mechanizmów partnerstwa poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym szczególnie sektora wytwórczego o wysokiej wartości dodanej oraz rozwój sektora usług wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej wyrównywanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich W poszczególnych województwach fundusze europejskie są wdrażane poprzez programy regionalne. Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny (WRPO) na lata , jako jeden z 16 Regionalnych Programów Operacyjnych, obowiązywał od 1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 2013 roku. 8 Narodowa Strategia Spójności 24

25 O dokumencie tym jest mowa w artykule 2. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku, ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z , str ). 9 Krajową podstawę prawną dla opracowania, wdrażania i realizacji WRPO stanowi ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2006r. nr 227, poz. 1658). Działania realizowane w ramach programu finansowane są przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz przez środki krajowe, zarówno publiczne, jak i prywatne. Pomoc Wspólnoty przeznaczona jest na priorytetowe działania mające na celu promocję konkurencyjności i tworzenie miejsc pracy, przy uwzględnieniu celów wyznaczonych w Zintegrowanym Pakiecie Wytycznych dla Wzrostu Gospodarczego i Zatrudnienia na lata (COM/2005/141, z dn r.), wynikających z odnowionej Strategii Lizbońskiej. Obszar interwencji programu wynika ze Strategii Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do 2020 roku. Jego zakres ograniczony jest listą priorytetów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Struktura programu - liczba i zakres priorytetów, ich pola interwencji, poprzez które program jest realizowany - wynika także z polityk wspólnotowych określonych w Strategii Lizbońskiej, Zintegrowanym Pakiecie Wytycznych dla Wzrostu Gospodarczego i Zatrudnienia na lata , Strategicznych Wytycznych Wspólnoty dla spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej na lata (decyzja Rady nr 2006/702/WE z dnia 6 października 2006r. w sprawie Strategicznych Wytycznych Wspólnoty dla spójności, Dz. Urz. UE L 291 z , str ), oraz polityki krajowej określonej w Strategii Rozwoju Kraju na lata (przyjętej przez Radę Ministrów 29 listopada 2006r.) i w Narodowych Strategicznych Ramach 9 Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny (WRPO) na lata , Zarząd Województwa Wielkopolskiego, Wersja 7.0, Poznań, sierpień 2007r. 25

26 Odniesienia wspierających wzrost gospodarczy i zatrudnienie (Narodowej Strategii Spójności), projekt zaakceptowany przez Radę Ministrów 29 listopada 2006r. i przez Komisję Europejską w maju 2007 roku. Natomiast sposób realizacji priorytetów, w tym poszczególne rodzaje projektów, ustalony został w toku negocjacji z partnerami społecznymi oraz instytucjami zarządzającymi, przygotowującymi projekty poszczególnych programów operacyjnych. 10 Środki przeznaczane są na realizację celów WRPO zostały zgrupowane w 7 wyznaczonych priorytetach: Priorytet 1. Konkurencyjność przedsiębiorstw Priorytet 2. Infrastruktura komunikacyjna Priorytet 3. Środowisko przyrodnicze Priorytet 4. Rewitalizacja obszarów problemowych Priorytet 5. Infrastruktura dla kapitału ludzkiego Priorytet 6. Turystyka i środowisko kulturowe Priorytet 7. Pomoc techniczna Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2006 r. nr 227, poz. 1658) precyzuje jednostki odpowiedzialne za politykę rozwoju, przez którą rozumie się zespół wzajemnie powiązanych działań podejmowanych i realizowanych w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju, spójności społeczno-gospodarczej, regionalnej i przestrzennej, podnoszenia konkurencyjności gospodarki oraz tworzenia nowych 10 Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny (WRPO) na lata , Zarząd Województwa Wielkopolskiego, Wersja 7.0, Poznań, sierpień 2007r. 26

27 miejsc pracy w skali krajowej, regionalnej lub lokalnej. 11 Są to: Rada Ministrów, samorząd województwa, samorządy powiatowe i gminne. W kontekście niniejszej ewaluacji najistotniejszy jest Priorytet 1 Konkurencyjność przedsiębiorstw, którego celem jest zwiększenie konkurencyjności regionalnych przedsiębiorstw na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Założono, iż priorytet ten zostanie zrealizowany poprzez spełnienie poniższych celów: zwiększenie potencjału ekonomicznego przedsiębiorstw wzmocnienie regionalnego systemu innowacyjnego wzmocnienie powiązań nauki z gospodarką rozwój instytucjonalnych, finansowych i usługowych instrumentów wsparcia przedsiębiorstw przygotowanie terenów inwestycyjnych promocja gospodarki przyjaznej dla środowiska. Ponadto priorytet ten jest podzielony na 7 działań szczegółowych: 1.1 Rozwój mikroprzedsiębiorstw 1.2 Wsparcie rozwoju MSP 1.3 Rozwój systemu finansowych instrumentów wsparcia przedsiębiorczości 1.4 Wsparcie przedsięwzięć powiązanych z Regionalną Strategią Innowacji 1.5 Promocja regionalnej gospodarki 1.6 Rozwój sieci i kooperacji 1.7 Przygotowanie terenów inwestycyjnych 11 Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2006 r. nr 227, poz. 1658, art. 2) 27

28 To właśnie w Działanie 1.3. Rozwój systemu finansowych instrumentów wsparcia przedsiębiorczości wpisuje się umowa operacyjna 1.1/2010/FPJWW/2/010 realizowana przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu w kontekście udzielanych poręczeń kredytów. Rysunek 1: Beneficjenci Działania 1.3 WRPO Beneficjenci Działania 1.3 WRPO Menadżer Funduszu Powierniczego banki krajowe instytucje finansowe Pośrednicy Finansowi podmioty, spełniające warunki konkursowe, na rzecz których udostępnione są produkty finansowe przeznaczone na wsparcie MŚP instytucje kredytowe rozumiane zgodnie z definicjami zawartymi w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (Dz. U ) z późn. zm. W działaniu tym dla wzmocnienia finansowego wsparcia przedsiębiorczości założono wykorzystanie możliwości tworzenia i rozwoju instrumentów finansowania, jakie oferuje inicjatywa wspólnotowa. Działanie opisane powyżej zostało zaprojektowane dla podmiotów uczestniczących w ramach inicjatywy JEREMIE. 28

29 W ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego wykorzystywane są głównie dwie inicjatywy JESSICA i JEREMIE. Pierwsza z nich zostanie w niniejszym opracowaniu przedstawiona dosyć ogólnie w celu zachowania porządku opracowania. Szerzej natomiast opisana zostanie inicjatywa JEREMIE, w ramach której Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu pełni funkcję Pośrednika Finansowego. Nazwa inicjatywy JESSICA pochodzi od pełnej nazwy Joint European Suport for Sustainable Investment in City Areas, co oznacza Wspólne Europejskie Wsparcie na Rzecz Trwałych Inwestycji w Obszarach Miejskich. Instrument ten powstał w wyniku współpracy Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz Banku Rozwoju Rady Europejskiej (CEB). Inicjatywa JESSICA jest jednym z ważniejszych instrumentów wpierających inwestycje na obszarach miejskich. Zakres wsparcia w ramach inicjatywy obejmuje również coraz szerszy krąg tematyczny, rozpoczynając od rewitalizacji, poprzez edukację, kulturę, turystykę, transport, a kończąc na odnawialnych źródłach energii. JESSICA pozwala na wykorzystanie funduszy strukturalnych UE w systemie zwrotnym, czyli oferuje odnawialne instrumenty finansowe (pożyczki, gwarancje), dając możliwość lepszego wykorzystania środków funduszy strukturalnych i pozyskania udziału instytucji finansowych, banków i przedsiębiorców, między innymi dzięki partnerstwu publiczno-prywatnemu. Istotnym zastrzeżeniem jest fakt, że projekty, o których mowa powyżej, realizowane przy wsparciu z inicjatywy JESSICA powinny generować dochód. Współwystępowanie w tych projektach elementów komercyjnych z niekomercyjnymi ma umożliwić wypełnienie luki na rynku pomiędzy dotacjami a kredytami i innymi instrumentami bankowymi Źródło: 29

30 W projektach realizowanych w ramach omawianego instrumentu duży nacisk kładziony jest na zintegrowane podejście, dlatego finansowanie może być przeznaczone dla projektów w następujących dziedzinach: infrastruktura miejska (w tym transport, woda, ścieki, energia, itd.) dziedzictwo kulturowe (dla celów turystyki i innych trwałych celów) rozwój nieużytków poprzemysłowych (w tym czyszczenie i dekontaminacja terenów) przestrzeń biurowa dla sektora MŚP, IT i sfery R&D budynki uniwersyteckie, w tym specjalistyczne instalacje wydziału medycyny, biotechnologii i innych wydziałów) usprawnienia efektywności energetycznej. Inicjatywa JEREMIE jest skrótem od pełnej nazwy Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises, którą można przetłumaczyć jako Wspólne Zasoby dla Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Działanie to jest wspólną inicjatywą Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej oraz Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), z udziałem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w ramach Grupy EBI, na rzecz wspierania lepszego dostępu do finansowania rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w ramach polityki regionalnej, powołaną w 2007 roku 13. Celem inicjatywy jest pomoc przede wszystkim tym firmom, które rozpoczynają działalność gospodarczą, nie posiadają historii kredytowej lub zabezpieczeń o wystarczającej wartości, poprzez: ukierunkowanie strumienia środków pieniężnych w celu znacznej poprawy dostępu mikro i małych przedsiębiorstw w dostępie 13 Źródło: oraz 30

31 do dobrych jakościowo, szeroko dystrybuowanych i dostosowanych do potrzeb MMŚP, instrumentów finansowych koncentracja na mikro i małych firmach, znajdujących się we wczesnej fazie rozwoju, wykluczonych w dostępie do finansowania zewnętrznego. Z inicjatywy JEREMIE może skorzystać przedsiębiorca 14 : będący mikro, małym lub średnim przedsiębiorstwem posiadający siedzibę, prowadzący działalność gospodarczą lub deklarujący chęć prowadzenia działalności gospodarczej w danym województwie nieposiadający wystarczających środków finansowych na realizację projektu nieposiadający zabezpieczeń o wystarczającej wartości do uzyskania kredytu w banku. Specyfiką modelu zastosowanego w projekcie JEREMIE jest odejście od tradycyjnego dotacyjnego wsparcia instrumentów finansowych (np. publicznych funduszy pożyczkowych i poręczeniowych) na rzecz mechanizmu odnawialnego (rewolwingowego). Zastosowanie tego rozwiązania ma na celu odejście od tradycyjnego, dotacyjnego i bezzwrotnego wsparcia beneficjentów na rzecz wsparcia Pośredników Finansowych (PF), czyli zwiększenia dostępu ostatecznych odbiorców (głównie przedsiębiorstw) do kapitału zewnętrznego. Korzyści płynące z inicjatywy JEREMIE, to między innymi możliwość zwiększenia absorpcji środków unijnych oraz efektywniejsze ich zagospodarowanie na rzecz rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. 14 Źródło: tamże. 31

32 Założenia inicjatywy JEREMIE opierają się na wykorzystaniu Instrumentów Finansowych (Instrumenty Inżynierii Finansowej), czyli różne instrumenty zwrotne, oferowane w ramach funduszy strukturalnych w celu poprawy dostępu MMŚP do finansowania, jak również poprawy rozwoju obszarów miejskich i efektywności energetycznej. Inicjatywa JEREMIE w Polsce wdrażana jest na poziomie regionalnym w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata Decyzję o przystąpieniu do projektu w 2009 roku podjęły Zarządy pięciu Województw: dolnośląskiego, łódzkiego, pomorskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego, przeznaczając na ten cel kwotę ponad 1,66 miliarda złotych. W 2012 roku do grona pięciu przystąpiło również województwo mazowieckie zwiększając pulę środków o kolejne 61,5 mln zł. W ramach inicjatywy JEREMIE dostępne są Instrumenty Finansowe (IF) 15 : 1. Dla Pośredników Finansowych: a. instrumenty pożyczkowe: pożyczka globalna dla funduszy pożyczkowych linia finansowa dla banków i instytucji parabankowych b. instrumenty poręczeniowe: reporęczenie dla funduszy poręczeniowych poręczenie portfelowe dla banków i instytucji parabankowych c. instrumenty kapitałowe: wsparcie kapitałowe funduszy transferu technologii 15 Źródło: 32

33 wsparcie kapitałowe funduszy typu mezzanine." 2. Dla przedsiębiorców: poręczenia kredyty i pożyczki kapitał typu venture, mezzanine na rozwój działalności. Środki w ramach inicjatywy JEREMIE są uruchamiane przez Instytucję Zarządzającą (IZ), a następnie rozdysponowywane do Funduszy Powierniczych (FP). Jednostką zarządzającą Funduszami Powierniczymi jest organ zwany Menadżerem (MFP), który rozdysponowuje środki zgodnie z przygotowaną Strategią Inwestycyjną do Pośredników Finansowych w ramach konkursów produktowych reporęczenia, pożyczki. Środki te są następnie przekazywane do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w postaci kredytów zabezpieczonych poręczeniem Funduszu i pożyczek na warunkach korzystniejszych niż oferowane przez instytucje rynkowe. Rysunek 2. Przepływ środków w Inicjatywie JEREMIE Instytucja Zarządzająca RPO (Urząd Marszałkowski) -określa wysokość środków na wsparcie Pozadotacyjne instrumentów finansowych dla MŚP Wybór Menadżera Funduszu Powierniczego (Bank Gospodarstwa Krajowego) -utworzenie Funduszu Powierniczego (FP) Wsparcie sektora MŚP poprzez uruchomienie zwrotnych instrumentów finansowych Wybór Pośredników Finansowych (PF) -udostępnienie środków przez FP do PF Środki zwrócone do FP są ponownie wykorzystywane na wsparcie MŚP Źródło: opracowanie własne 33

34 Inicjatywa JEREMIE jest swego rodzaju perpetuum mobile. Jest to mechanizm odnawialny, gdyż poprzez rewolwingowy system wsparcia, pieniądze wracają do FP w postaci spłaty zaciągniętych przez MMŚP zobowiązań. Środki te mogą być więc dalej wykorzystane i stanowić wsparcie dla kolejnych beneficjentów. Na koniec okresu programowania IZ podejmują decyzję o wycofaniu środków z FP lub też o kontynuacji funkcjonowania FP w dotychczasowej lub zmienionej formie. Oferowane instrumenty finansowe mogą zostać wykorzystanie przez przedsiębiorstwa na finansowanie działalności gospodarczej w zakresie budowy, rozbudowy lub rozszerzania działalności gospodarczej w tym w szczególności na 16 : realizację zasadniczych zmian procesu produkcyjnego - wdrażanie nowych rozwiązań technicznych lub technologicznych unowocześnienie składników majątku trwałego - zakup wyposażenia w maszyny, urządzenia, aparaty w tym także zakup środków transportu bezpośrednio związanych z celem realizowanego przedsięwzięcia budowę instalacji i urządzeń sprzyjających oszczędności surowców i energii; informatyzację dostosowanie przedsiębiorstwa do standardów i norm krajowych i unijnych tworzenie nowych, trwałych miejsc pracy inne cele gospodarcze przyczyniające się do rozwoju przedsiębiorstwa. 16 Źródło: oraz 34

35 Wsparcie oferowane w ramach JEREMIE dotyczy również finansowania kapitału obrotowego, jednak z wykluczeniem: spłaty pożyczek i kredytów spłaty zobowiązań publiczno-prawnych. Województwa, które przystąpiły do udziału w inicjatywie JEREMIE, zawarły w poszczególnych programach regionalnych instrumenty jej wdrażania i utworzyły sześć Funduszy Powierniczych (tabela 1). Na terenie województwa wielkopolskiego działa dwanaście jednostek pełniących funkcję Pośredników Finansowych inicjatywy JEREMIE. Spośród nich osiem pośredniczy w udzielaniu pożyczek 17. Są to: Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. w Koninie - placówka: Konin Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości - placówka: Kalisz Polska Fundacja Przedsiębiorczości - placówki: Gdańsk, Gdynia, Jelenia Góra, Koszalin, Leszno, Piła, Poznań, Szczecin, Słupsk, Wałcz, Wrocław Stowarzyszenie Ostrowskie Centrum Wspierania Przedsiębiorczości - placówki: Ostrów Wielkopolski, Poznań, Sieradz Stowarzyszenie Ostrzeszowskie Centrum Przedsiębiorczości - placówka: Ostrzeszów Towarzystwo Inwestycji Społeczno-Ekonomicznych S.A. - placówki: Gdańsk, Poznań, Warszawa, Wrocław 17 Źródło: 35

36 Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - placówka: Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości Śrem Wielkopolska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o. - placówki: Kalisz, Leszno, Piła, Poznań Czterech Pośredników Finansowych na terenie Wielkopolski udziela wsparcia dla MMŚP w formie poręczenia: Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. - placówka: Poznań Jarociński Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. - placówka: Jarocin Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. - placówka: Poznań Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. - placówka: Gostyń Rysunek 3: Pośrednicy Finansowi inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce 36

37 Łączna wartość projektów zrealizowanych w ramach WRPO wyniosła ,32 PLN z czego wartość dofinansowania z Unii Europejskiej stanowiła ,84 PLN 18. W tabeli nr 2 przedstawiono parametry poręczeń udzielanych ze środków JEREMIE przez Fundusze Poręczeniowe w Wielkopolsce. Na prezentowanych poniżej wykresach 1 i 2 ukazano ilość, a także wartość umów pożyczek i poręczeń udzielonych w ramach inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce. Wykres 1: Ilość umów pożyczek i poręczeń w ramach inicjatywy JEREMIE Źródło: opracowanie na podstawie danych ze strony internetowej WRPO (stan na dzień r.) Wykres 2: Wartość umów pożyczek i poręczeń w ramach inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce 18 Stan na dzień r. Przeliczono po kursie obowiązującym w grudniu 2014 r. tj. 4,1798 PLN/EUR. Źródło: 37

38 Źródło: opracowanie na podstawie danych ze strony internetowej WRPO (stan na dzień r.) SFPK jako Pośrednik Finansowy w ramach inicjatywy JEREMIE Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu przystąpił do inicjatywy JEREMIE w dniu roku, poprzez podpisanie Umowy Operacyjnej Reporęczenia z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, sprawującego funkcję Menadżera Funduszu Powierniczego (MFP). Dzięki zawarciu powyższej umowy SFPK został uruchomiony limit reporęczeń o wartości 30 milionów złotych. Kolejne umowy w ramach Inicjatywy JEREMIE, SFPK Sp. z o.o. w Gostyniu podpisał: w roku na sumę reporęczeń wynoszącą 30 milionów złotych, w roku na kwotę 40 milionów złotych, w roku o limicie wynoszącym 15 milionów złotych reporęczeń. Na mocy czwartej podpisanej umowy, poza uprzednio udzielanymi poręczeniami zabezpieczonymi reporęczeniem MFP SFPK Sp. z o.o. otrzymał także możliwość udzielania poręczeń na transakcje leasingowe. Do chwili obecnej Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. podpisał już pięć Umów Operacyjnych Reporęczeń. Ostatnia umowa została podpisana 28 sierpnia 2014 roku na kwotę 30 milionów złotych limitu reporęczenia. Do tej pory Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu pozyskał w ramach inicjatywy JEREMIE 145 mln zł limitu reporęczenia. Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. udziela wsparcia mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom 38

39 z terenu województwa wielkopolskiego oraz czterech powiatów spoza Wielkopolski: milickiego, górowskiego, wschowskiego oraz trzebnickiego. Analizowany w niniejszej ewaluacji okres realizacji przez SFPK Sp. z o.o. w Gostyniu Inicjatywy JEREMIE dotyczy okresu budowy portfela jednostkowych poręczeń w ramach pierwszej Umowy Operacyjnej Reporęczenia podpisanej z Bankiem Gospodarstwa Krajowego w 2010 roku. Jak wspomniano powyżej w tej edycji przyznany limit reporęczeń wyniósł 30 milionów złotych i został on w 100 % wykorzystany na świadczenia dla beneficjentów. W tym czasie udzielono 470 poręczeń, których wartość wyniosła ,50 złotych natomiast wartość zabezpieczonych poręczeniami kredytów stanowiła kwotę ,40 złotych. Ze wsparcia skorzystało 408 przedsiębiorstw, z trzech kategorii Beneficjentów Ostatecznych (BO) mikro, małych i średnich przedsiębiorstw,w tym 83 podmioty objęte wsparciem stanowiły Start-upy. Proporcjonalną wartość udzielonego wsparcia przedstawiono w Tabeli nr 3. Największe wsparcie, w ramach projektu otrzymały mikroprzedsiębiorstwa, które stanowiły 60,05% beneficjentów projektu. Otrzymały one 339 poręczeń kredytów o łącznej wartości ponad 25 mln PLN. Średnie przedsiębiorstwa skorzystały jedynie z 8 jednostkowych poręczeń, ale ich udział w liczbie beneficjentów ostatecznych projektu wyniósł nieco ponad 3%. Na wsparcie przedsiębiorstw, rozpoczynających działalność - Start -upów udzielono wsparcia w postaci 83 poręczeń kredytowych, o łącznej wartości ,20 PLN. Udział MFP wyniósł w tym wypadku ,66 PLN. Zgodnie z wytycznymi i założeniami inicjatywy JEREMIE przedsiębiorstwo, pozyskane środki może wykorzystać tylko na określone cele, które mają zapewnić jego dalszy rozwój. W tabeli nr 4 przedstawiono 39

40 główne kategorie wydatków, na które przedsiębiorcy korzystający ze wsparcia SFPK w Gostyniu w ramach inicjatywy JEREMIE, przeznaczali pozyskane środki finansowe. Na poniższym wykresie przedstawiono procentową strukturę poręczeń udzielonych w ramach inicjatywy JEREMIE w kontekście przeznaczenia poręczanego kredytu. Wykres 3: Przeznaczenie kredytu/pożyczki poręczanego w ramach projektu przez SFPK w Gostyniu Źródło: opracowanie na podstawie danych SFPK Sp. z o.o. w Gostyniu Najszersza grupa poręczeń 65,98%, dotyczyła celów gospodarczych przyczyniających się do rozwoju przedsiębiorstwa, które zostały w projekcie pozostawione, jako szeroka niesklasyfikowana szczegółowo grupa. W ramach tej kategorii, przedsiębiorcy pragnęli rozwijać swoje firmy między innymi poprzez: wprowadzenie nowego produktu lub usługi do oferty, ulepszenie dotychczasowego produktu lub usługi, rozszerzenie skali lub zasięgu swojej działalności, wzrost sprzedaży, 40

41 pozyskiwanie nowych kontrahentów, wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw w regionie, wzrost kwalifikacji pracowników. Kolejną kategorią przeznaczenia środków w ramach projektu były inwestycje infrastrukturalne, związane z zakupem, budową bądź modernizacją budynków i obiektów produkcyjnych, usługowych oraz handlowych. Na ten cele zostało wydatkowanych 27,5% znajdujących się w dyspozycji środków. Na podobnym poziomie znalazły się przedsięwzięcia związane z utworzeniem nowych miejsc pracy 3,38% i z zakupem wyposażenia w postaci maszyn, urządzeń, aparatur oraz środków transportu 3,14%. Żaden z przedsiębiorców, korzystających ze wsparcia Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. nie sklasyfikował przeznaczenia środków na wdrażanie nowych rozwiązań technicznych i technologicznych. Najważniejszymi celami, które pragnie osiągnąć Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu, udzielając przedsiębiorcom z terenu Wielkopolski poręczeń kredytowych, są: zmniejszenie bezrobocia dzięki ułatwieniu dostępu mikro, małym i średnim przedsiębiorcom do kapitału zewnętrznego, wspieranie rozwoju lokalnego, poprzez przeciwdziałanie utrudnieniom w tworzeniu nowych firm, wspieranie przedsięwzięć gospodarczych MMŚP. Podejmowane są stałe działania, prowadzące do wzbogacenia oferty Funduszu, czego przykładem jest pełnienie przez SFPK funkcji Pośrednika Finansowego w ramach Inicjatywy JEREMIE, ale także, podpisanie już w 2008 roku, umowy o konsorcjum z Poznańskim Funduszem Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o., dzięki której możliwe było zwiększenie kwoty poręczeń kredytowych udzielanych przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu zgłaszającym się przedsiębiorcom. 41

42 Systematycznie także rozwija się współpraca SFPK z coraz liczniejszym gronem banków, co możliwe jest dzięki wysokiemu profesjonalizmowi, skuteczności i rzetelności Funduszu. Ocenę taką podzielają nie tylko przedsiębiorcy, jednostki samorządowe i banki współpracujące z SFPK w Gostyniu, ale również zewnętrzne instytucje nadzoru finansowego. Dowodem tego jest przeprowadzony w 2013 roku przez BCRA-Credit Rating Agency AD, na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, rating 20 funduszy poręczeniowych działających w ramach Krajowego System u Usług, SFPK Sp. z o.o. znalazł się w gronie najwyżej ocenionych instytucji. W ratingu długoterminowym Fundusz otrzymał ocenę A, co oznacza bardzo dobrą stabilność finansową, silną zdolność obsługi zobowiązań, na którą słabo mogą wpłynąć wydarzenia w dającej się przewidzieć przyszłości. Natomiast w ratingu krótkoterminowym ocenę A-1 określającą sytuację funduszu, jako doskonałą zdolność zaspokajania płatności i roszczeń, doskonałą pozycję w ujęciu porównawczym Źródło: 42

43 Ta wysoka ocena została potwierdzona w ratingu przeprowadzonym przez Agencję Ratingową EuroRating w pierwszej połowie 2014 roku. Fundusz otrzymał rating długoterminowy na poziomie A, potwierdzając tym samym wysoki poziom oferowanych świadczeń. Metodologia badania ewaluacyjnego Projekt: Wsparcie przedsiębiorczości poprzez rozwój instrumentów inżynierii finansowej w ramach inicjatywy JEREMIE w Wielkopolsce był zrealizowany w ramach Priorytetu I Konkurencyjność przedsiębiorstw, Działania 1.3 Rozwój systemu finansowych instrumentów wsparcia przedsiębiorczości, Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu pełnił rolę Pośrednika Finansowego udzielał poręczeń stanowiących zabezpieczenie transakcji kredytowych dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, finansowanych w ramach inicjatywy Jeremie. Poręczenia te były jednym z instrumentów finansowych wsparcia dla rozwoju mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w naszym kraju, dofinansowywanych ze środków Unii Europejskiej. Celem głównym zrealizowanego badania była ocena adekwatności, efektywności i skuteczności działania instrumentu inżynierii finansowej inicjatywy JEREMIE poręczeń kredytowych oferowanych przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych w Gostyniu w okresie wykorzystania limitu w ramach Działania 1.3 WRPO , tj. od r. do r., a także określenie profilu beneficjentów - przedsiębiorców wnioskujących o przyznanie zwrotnych instrumentów finansowych, wypracowanie wniosków i propozycji dotyczących zwrotnych 43

44 instrumentów inżynierii finansowej w latach oraz wskazanie potencjalnych przyszłych obszarów działań rozwojowych wielkopolskiej przedsiębiorczości, adekwatnych do oczekiwań MŚP, kanałów dystrybucji informacji o formach wsparcia i wskazanie obszarów, w których przedsiębiorcy wielkopolski oczekują największej aktywności od jednostek samorządu terytorialnego. Skuteczność w niniejszym badaniu rozumiana była jako stopień realizacji założonych celów interwencji, efektywność jako powiązanie efektów interwencji z poniesionymi nakładami, a adekwatność jako powiązanie przyjętych celów interwencji z potrzebami grup docelowych. Badanie ewaluacyjne zostało przeprowadzone na drodze połączenia metod i technik badawczych w celu uzyskania pogłębionej i rzetelnej wiedzy o zrealizowanym projekcie. W badaniu zostały wykorzystane zarówno ilościowe, jak i jakościowe metody badawcze, dzięki czemu można było uzyskać szerszą perspektywę. W ramach ewaluacji zostały przeprowadzone następujące badania i analizy: Analiza desk research. Dane pozyskane w ramach desk research zostały wykorzystane do określenia znaczenia firm z sektora MMŚP w gospodarce Wielkopolski, struktury sektora i jego znaczenia dla rynku pracy. W ramach tej metody wykorzystano dane statystyczne pochodzące z danych urzędowych (rejestrowych), w tym demograficznych, danych spisowych, danych gromadzonych przez urzędy, z dostępnych raportów i ekspertyz, roczników statystycznych. Badanie metodą ilościową. Wywiady ankietowe wspierane komputerowo CATI (ang. Computer Assisted Telephone Interview), badanie zrealizowane metodą telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych wspieranych komputerowo CATI wśród właścicieli firm lub osób 44

45 zarządzających firmą, kompetentnych do udzielenia informacji w zakresie wyznaczonym celami projektu. Badanie ankietowe kwestionariuszem ankiety. Przekazano respondentom do uzupełnienia kwestionariusz anonimowej ankiety. Odpowiedzi były zbierane drogą pocztową, zarówno tradycyjną, jak i elektroniczną. Dla osiągnięcia założonego celu ewaluacji, każdy z Beneficjentów Ostatecznych projektu został poproszony o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące: 1. Posiadania wiedzy przez podmiot gospodarczy, że poręczenie kredytu było udzielone w ramach inicjatywy JEREMIE. 2. Zalet wsparcia w postaci poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE i wpływu na ocenę takich czynników, jak: Niska opłata, Szybka procedura, Brak konieczności zastawiania własnego majątku, Inne 3. Oceny oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK Sp. z o.o. w ramach inicjatywy JEREMIE. 4. Zainteresowania możliwością ponownego skorzystania z poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE w przyszłości. 5. Wpływu na konkurencyjność przedsiębiorstwa udzielonego poręczenia kredytowego oferowanego przez SFPK w ramach inicjatywy Jeremie, 6. Określenia jak wsparcie w postaci poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE, wpłynęło na działalność przedsiębiorstwa, 7. Sposobu pozyskania informacji o możliwości uzyskania zabezpieczenia kredytu na działalność gospodarczą w formie poręczenia 45

46 od Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. w Gostyniu w ramach inicjatywy JEREMIE, 8. Preferowanej formy dystrybucji informacji o instrumentach finansowych skierowanych do MŚP, 9. Produktów finansowych wykorzystanych na rzecz rozwoju działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech lat oraz instytucji finansowych, których produkty wykorzystano, 10. Preferencji przedsiębiorców w zakresie wyboru instytucji finansowych, z których usług korzystają, 11. Częstotliwości stosowania finansowania zewnętrznego w prowadzonej działalności gospodarczej, 12. Problemów, z jakimi spotykają się przedsiębiorcy w przypadku ubiegania się o zewnętrzne finansowanie, 13. Czynników decydujących o wyborze instytucji oferującej zewnętrzne finansowanie, 14. Celów rozwojowych działalności gospodarczej, na które przedsiębiorcy chcieliby przeznaczyć środki finansowe w okresie najbliższych trzech lat, 15. Obszarów, które powinny być wspierane przez jednostki samorządu terytorialnego z punktu widzenia mikro, małej i średniej przedsiębiorczości. Zakres podmiotowy badania ewaluacyjnego stanowili wszyscy Beneficjenci Ostateczni przedmiotowego projektu, tj. 408 podmiotów gospodarczych z terenu województwa wielkopolskiego. Pozwoliło to zebrać niezbędne dane służące ocenie skuteczności, efektywności i adekwatności instrumentu inżynierii finansowej poręczeń kredytowych oferowanych przez SFPK, w kontekście finansowania przedsiębiorstw w naszym regionie 46

47 oraz zaplanować optymalne działania upowszechniające inżynierię zwrotną w kolejnych okresach programowania. Zakres czasowy badania ewaluacyjnego to okres od r. do dnia r. Zakres terytorialny badania ewaluacyjnego - województwo wielkopolskie. Zdobyte informacje stały się źródłem wartościowych rekomendacji, które pomogą wspierać konkurencyjność i przedsiębiorczość w województwie wielkopolskim. Materiał badawczy uzyskano dzięki anonimowemu badaniu ankietowemu ex-post, przeprowadzonemu metodą ankiet dystrybuowanych wśród beneficjentów ostatecznych w sposób tradycyjny przesyłka pocztową, za pośrednictwem poczty elektronicznej i kontaktów telefonicznych. Pozyskano 310 odpowiedzi w ramach badania co stanowi 75,98% ogółu zapytań do beneficjentów ostatecznych projektu, z czego 85 ankiet zostało wypełnionych przez przedsiębiorców na formularzu papierowym, 79 zostało wypełnionych przez Internet, a 146 ankiet pozyskano droga rozmów telefonicznych. Osobami udzielającymi odpowiedzi byli bądź właściciele firm bądź osoby odpowiedzialne za finanse w przedsiębiorstwach, co zapewniło rzetelność uzyskanych informacji. 47

48 Wyniki badań Klasyfikacja firmy Wyniki klasyfikacji przedsiębiorstw biorących udział w badaniu, w stosunku do klasyfikacji przedsiębiorstw - beneficjentów projektu, w momencie aplikowania o wsparcie w postaci poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE, wskazują na niewielkie zmiany, zwłaszcza w zakresie mikro i średnich przedsiębiorstw. Udział średnich przedsiębiorstw w liczbie wszystkich podmiotów aplikujących o wsparcie wynosił 3,33%, natomiast wśród firm objętych badaniem średnie przedsiębiorstwa stanowiły 6,45%. Jednocześnie zmniejszył się udział mikro przedsiębiorstw, z początkowej wartości 60,05% do 58,39% w przypadku badanych firm. Wskazuje to na tendencję wzrostową wielkości przedsiębiorstw, które skorzystały ze wsparcia w ramach inicjatywy JEREMIE zarówno w zakresie osiąganych przychodów jak i poziomu zatrudnienia. Wykres 4: Klasyfikacja beneficjentów ostatecznych projektu, którzy wzięli udział w badaniu 48

49 W roku 2010 w przedsiębiorstwach MMŚP pracowało w Wielkopolsce osób 20. Liczba osób zatrudnionych w mikro i małych przedsiębiorstwach w Wielkopolsce wzrosła od roku 2010 do 2013 o osób, tj. o 4,41% 21. Dane powyższe stanowią potwierdzenie tezy postawionej na podstawie niniejszego badania ewaluacyjnego. Uzyskane wyniki przedstawiono w tabeli nr 5. Branża beneficjentów ostatecznych projektu Dla czytelności analizy, przedsiębiorstwa wprowadzone do raportu zostały zgrupowane w sześciu kategoriach odpowiadających najpopularniejszemu podziałowi branż działalności gospodarczej, te kategorie to: produkcja, handel, budownictwo, transport, usługi, inne pozostałe branże. Pozyskane wyniki ( Tabela nr 6) wskazują, na największy, bo ponad 30% udział firm handlowych, wśród przedsiębiorstw sektora MMŚP, które pozyskały wsparcie w postaci poręczenia kredytu realizowanego przez Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych w Gostyniu, drugą, co do wielkości grupę stanowią przedsiębiorstwa usługowe z wynikiem ok. 27%. Firmy budowlane i produkcyjne uzyskały zbliżone wyniki, odpowiednio ok. 16 i 17%, a transportowe niecałe 6%. 20 Źródło - Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski. Raport z analizy oraz badania społecznego dotyczącego przedsiębiorstw sektora MŚP w województwie wielkopolskim. WUP Źródło Bank Danych Lokalnych GUS 49

50 Najmniej liczną grupę stanowią przedsiębiorstwa kategorii inne, z wynikiem ok. 3%. Są to najczęściej prywatne praktyki lekarskie i weterynaryjne, kancelarie adwokackie i radcowskie, itp. Podmioty te, ze względu na swoją specyfikę działania wykazują najmniejsze i najrzadsze zapotrzebowanie na inwestycje finansowane ze źródeł zewnętrznych, stąd ich udział wśród firm ubiegających się o wsparcie w ramach projektu jest najmniejsze. Największa aktywność firm handlowych i usługowych w poszukiwaniu atrakcyjnego finansowania zewnętrznego, jest ściśle związana ze specyfiką ich działalności. Mechanizm zwrotny poręczeń kredytowych w ramach inicjatywy JEREMIE w ich wypadku wydaje się uzyskiwać najlepsze efekty. Mechanizm ten najlepiej się sprawdza w przypadku częstego zapotrzebowania na kapitał obrotowy i krótkich terminach zwrotu inwestycji w handlu i usługach. Tym samym przedsiębiorcy tych branż mogą w ramach jednego projektu kilka razy uzyskać wsparcie w postaci ułatwienia otrzymania kredytu, bez konieczności posiadania środków własnych. Wykres 5: Podział beneficjentów projektu, którzy wzięli udział w badaniu ewaluacyjnym wg branż 50

51 Dla pozostałych firm, gdzie okres jednorazowego wykorzystania zewnętrznego finansowania jest dłuższy, wsparcie w postaci poręczenia kredytowego było nadal atrakcyjnym instrumentem finansowym, gdyż ułatwiało dostęp do kapitału zewnętrznego, ograniczało konieczność inwestowania środków własnych i ułatwiało procedury związane z zabezpieczeniem wymaganym przez instytucje finansowe, jednak inwestycje realizowane przez firmy z branży budowlanej, produkcyjnej, czy transportowej, w większości nie pozwalały na kilkurazowy obrót pozyskanymi środkami. Stąd ich mniejsza reprezentacja wśród BO projektu. Wykres 6: Reprezentacja branż badanych przedsiębiorstw w zależności od ich wielkości 51

52 Wśród innych branż, poza wymienionymi powyżej, inwestycje mają charakter incydentalny, a zapotrzebowanie na środki zewnętrzne występuje co najwyżej raz na kilka lat. Spowodowało to najmniejsze zainteresowanie instrumentem finansowym poręczeniem kredytu realizowanym przez SFPK w Gostyniu, nie ze względu na nieatrakcyjność instrumentu, ale na specyfikę zapotrzebowania na środki zewnętrzne w tej grupie przedsiębiorców. Wśród przedsiębiorstw objętych badaniem, ponad 43% mikroprzedsiębiorstw reprezentowało handel, a niecałe 28% usługi. Mikroprzedsiębiorstwa stanowiły prawie 58% reprezentacji firm usługowych i niemal 73% reprezentacji przediębiorstw handlowych. Małe przedsiębiorstwa korzystające ze wsparcia w ramach projektu, najliczniej występowały wśród firm produkcyjnych i usługowych. Branżę transportową reprezentowały po połowie mikro i małe przedsiębiorstwa. Ponad 51% firm budowlanych, biorących udział w projekcie stanowiły małe przedsiębiorstwa, a ponad 83% pozostałych branż stanowiły mikroprzedsiębiorstwa. Średnie przedsiębiorstwa najliczniej występowały w branży handlowej, niemal 42% i produkcyjnej, prawie 24%, w wypadku tych branż średnie przedsiębiorstwa stanowiły co dziesiątą firmę biorącą udział w projekcie. Wyniki przedstawiono w Tabeli nr 7. Miejsce prowadzenia działalności Jak pokazują wyniki badania przedsiębiorców uczestniczących w projekcie, miejscem prowadzenia działalności połowy z nich jest dziesięć miejscowości: Kościan, Ostrów Wielkopolski, Poznań, Leszno, Rawicz, Koło, Gostyń, Śmigiel, Wolsztyn i Krotoszyn. Obserwuje się przewagę ilości firm z dużych miast nad przedsiębiorstwami z małych miejscowości i wiosek, jednak jest to zrozumiałe ze względu na większe nagromadzenie firm 52

53 w dużych ośrodkach miejskich i ograniczoną ich ilość na terenach wiejskich. Zestawienie w Tabeli Nr 8. Wykres 7: Lokalizacja działalności największej liczby Beneficjentów Ostatecznych projektu Największą aktywnością wykazali się przedsiębiorcy z powiatów: kościańskiego, leszczyńskiego, poznańskiego, gostyńskiego, ostrowskiego, krotoszyńskiego, kolskiego, rawickiego, wolsztyńskiego i pleszewskiego. Przedsiębiorcy z tych powiatów stanowili niemal 80% wszystkich uczestników projektu. Wyniki przedstawia Tabela nr 9. 53

54 Wykres 8: Aktywność Beneficjentów Ostatecznych projektu w poszczególnych powiatach 54

55 Rysunek 4: Rozkład udziału Beneficjentów Ostatecznych w projekcie w zależności od powiatów. Legenda Brak uczestników projektu 1,2 uczestników projektu, 3,4 uczestników projektu, Od 5 do 10 uczestników projektu, Od 11 do 20 uczestników projektu, Od 21 do 30 uczestników projektu, Od 31 do 40 uczestników projektu, Od 41 do 50 uczestników projektu. 55

56 Jednakże obszarem terytorialnym działalności wszystkich przedsiębiorców objętych badaniem jest całe województwo wielkopolskie, z wyraźną przewagą centralnej i południowej Wielkopolski. Rysunek 5: Rozkład beneficjentów ostatecznych projektu według lokalizacji prowadzonej działalności. Legenda: Pojedynczy klient, Od 2 do 3 klientów, Od 4 do 9 klientów, Od 10 do 20 klientów, Od 21 do 40 klientów. 56

57 Czołówka lokalizacji przedsiębiorstw biorących udział w projekcie wskazuje na obszary największej intensywności działań Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych w Gostyniu, co potwierdza to rolę jaką SFPK odgrywa w promocji instrumentu finansowego poręczeń kredytowych w ramach Inicjatywy JEREMIE wśród przedsiębiorców i rozwoju gospodarki lokalnej. Wybór SFPK w Gostyniu przez przedsiębiorców spoza terenu jego działania, wskazuje na wysoką ocenę oferty i profesjonalizmu SFPK oraz zaufanie, jakim cieszy się fundusz wśród przedsiębiorców. Tezę tą potwierdzają także dalsze badania. Wiedza o inicjatywie JEREMIE wśród BO projektu Znakomita większość przedsiębiorców, blisko 70% objętych wsparciem wiedziała, iż jest ono udzielane w ramach inicjatywy JEREMIE. Jedynie niewiele ponad 2% respondentów nie posiadało takiej wiedzy, a ok. 28% nie było pewna, czy w momencie otrzymywania wsparcia informacja ta była im znana. Wyniki te, zestawione w Tabeli nr 10, świadczą o doskonałym wykorzystaniu przez SFPK w Gostyniu kanałów dystrybucji informacji o inicjatywie JEREMIE i skutecznej jej promocji. W raporcie Znaczenie sektora MŚP dla rozwoju Wielkopolski wykonanego przez Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu w 2012 roku, wskazano, że w zdecydowanej większości przypadków, wskaźnik korzystania z usług instytucji wsparcia biznesu przez przedsiębiorstwa sektora MMŚP w Wielkopolsce, oscyluje na poziomie ok. 40% i postawiono następujące hipotezy: 57

58 1. Wielkopolskie firmy sektora MŚP nie odczuwają potrzeby wsparcia ze strony instytucji wsparcia biznesu. 2. Oferta instytucji wsparcia biznesu w Wielkopolsce jest nieadekwatna w stosunku do potrzeb firm sektora MŚP w Wielkopolsce. 3. Oferta instytucji wsparcia biznesu w Wielkopolsce jest trudno dostępna dla firmy sektora MŚP. 4. Istnieją bariery w relacjach między podmiotami gospodarczymi, a instytucjami wsparcia biznesu. Na tym tle wyniki niniejszego badania ewaluacyjnego są imponujące i potwierdzają skuteczność i efektywność działań SFPK w Gostyniu, w zakresie dystrybucji informacji o instrumencie finansowym poręczeniu kredytowym realizowanym w ramach inicjatywy JEREMIE. Wykres 9: Poziom wiedzy o udzieleniu wsparcia w ramach inicjatywy JEREMIE wśród beneficjentów projektu Wykres poniżej pokazuje poziom wiedzy o inicjatywie JEREMIE w zależności od wielkości badanego przedsiębiorstwa. Wynika z niego, że im większe przedsiębiorstwo, tym większy poziom wiedzy o inicjatywie JEREMIE. Zależność ta może wynikać z faktu, że przedsiębiorstwa średnie i małe ze specyfiki swojej działalności 58

59 i większego zatrudnienia, muszą bardziej świadomie i odpowiedzialnie prowadzić swoją politykę finansową. W ich przypadku ryzyko finansowe jest zdecydowanie większe, niż w przypadku mikro przedsiębiorstw. Wykres 10: Poziom wiedzy o wsparciu w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od wielkości przedsiębiorstwa Największe dysproporcje w poziomie wiedzy o wsparciu w ramach inicjatywy JEREMIE wystąpiło wśród przedsiębiorstw handlowych, usługowych i pozostałych branż. Blisko połowa z nich deklarowała posiadanie wiedzy o wsparciu w ramach inicjatywy JEREMIE, a druga połowa wątpliwość o posiadaniu takiej wiedzy. W branżach budowlanej i produkcyjnej, największy odsetek stanowiły firmy posiadające wiedzę o JEREMIE, w branży budowlanej ponad 74%, a w produkcyjnej niemal 73%. Podobnie ponad 58% firm transportowych deklarowało posiadanie takiej wiedzy. Zestawienie tych informacji przedstawiono w tabeli nr 11 Kolejna tabela nr 12 pokazuje, że dla przedsiębiorców uczestniczących w projekcie, wszystkie kategorie związane z inicjatywą JEREMIE są bardzo atrakcyjne. Ponad 60% badanych oceniło je jako bardzo ważne. Najwyżej ocenianą kategorią był Brak konieczności zastawiania własnego majątku. Jako bardzo ważną oceniło ją niemal 59

60 80% respondentów. Wyniki te wskazują na wysoce pozytywną ocenę przez przedsiębiorców instrumentu finansowego poręczenia kredytowego oferowanego przez SFPK w Gostyniu w ramach inicjatywy JEREMIE oraz o adekwatności oferowanego wsparcia do oczekiwań przedstawicieli mikro, małych i średnich firm w Wielkopolsce. Wykres 11: Waga poszczególnych kategorii wsparcia w postaci poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE 60

61 Wśród innych kategorii, niezaproponowanych w ankiecie ewaluacyjnej, respondenci wymienili: zabezpieczenie, planowany rozwój, prostotę procedur, załatwianie formalności przez bank i większe możliwości rozwoju. Pozytywny odbiór inicjatywy JEREMIE i poręczeń kredytowych oferowanych przez SFPK w Gostyniu potwierdza także zainteresowanie przedsiębiorców możliwością ponownego skorzystania z udzielonego wsparcia. Jedynie 1 osoba badana wyraziła brak zainteresowania możliwością kolejnego uzyskania poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE i to nie w sposób zdecydowany. Niemal 100% respondentów oświadczyło, iż są zainteresowani ponowną możliwością skorzystania ze wsparcia, a blisko 57% spośród nich oświadczyło to w sposób zdecydowany. Wyniki przedstawia Tabela nr 13. Dane te potwierdzają pozytywny odbiór instrumentu finansowego poręczeń kredytowych udzielanych przez SFPK w Gostyniu w ramach inicjatywy JEREMIE wśród mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oraz wskazują efektywność i skuteczność udzielonego wsparcia. Wykres 12: Zainteresowanie ponownym wsparciem w postaci poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE wśród badanych przedsiębiorców 61

62 Tabela nr 14 wskazuje, że im większe przedsiębiorstwo, tym większe zainteresowanie kolejną możliwością pozyskania poręczenia kredytowego w ramach inicjatywy JEREMIE. Dane te korelują z zależnością poziomu wiedzy o inicjatywie JEREMIE od wielkości firmy i potwierdzają, że wraz ze wzrostem świadomości i doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, rożnie ocena adekwatności i skuteczności wsparcia przedsiębiorczości za pomocą instrumentu finansowego poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK w ramach inicjatywy JEREMIE. Największe zainteresowanie możliwością ponownego skorzystania ze wsparcia, wyraziły w badaniu firmy transportowe. Ponad 72% z nich zdecydowanie skorzystałoby ze wsparcia po raz kolejny. W sposób zdecydowany z tej możliwości chciałaby skorzystać ponad połowa firm usługowych, produkcyjnych, handlowych i budowlanych od 55,42% do 58,33%. Wyniki zostały zebrane w Tabeli 15. Poręczenia kredytowe realizowane przez SFPK Podobnie jak inicjatywa JEREMIE, wysoko i pozytywnie została oceniona przez respondentów oferta Samorządowego Funduszu Poręczeń Kredytowych w Gostyniu. Niemal 95% przedsiebiorców oceniło ją pozytywnie, z czego ponad 48% odpowiadających oceniło ją bardzo dobrze. Jedynie niecałe 4% badanych ofertę poręczeń SFPK oceniło ją średnio, a tylko 1,61% oceniło ją słabo ( Tabela 16). Najwyższe oceny oferta SFPK zdobyła wśród przedstawicieli branży produkcyjnej i transportowej. Bardzo dobrze oceniło tę ofertę 68% firm produkcyjnych i prawie 55% firm transportowych. Około 47% firm usługowych oceniło ofertę na tym samym bardzo dobrym poziomie. Najwyższą ocenę ofercie przyznało ok. 44% firm handlowych i budowlanych (Tabela nr 17). 62

63 Wykres 13: Ocena oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK Wykres 14: Ocena oferty poręczeń kredytowych realizowanych przez SFPK w ramach inicjatywy JEREMIE w zależności od reprezentowanych branż 63

64 Oferta poręczeń kredytowych SFPK została najlepiej oceniona przez średnie przedsiębiorstwa. Bardzo dobrze oceniło ją 80% średnich przedsiębiorstw, ok. 59% małych i nieco ponad 38% mikro przedsiębiorstw. Dane te odpowiadają wynikom wiedzy o inicjatywie JEREMIE wśród MMŚP, gdzie poziom wiedzy o wsparciu w ramach inicjatywy wzrastał wraz z wielkością przedsiębiorstwa. Rezultaty powyższe potwierdzają wysokie znaczenie instrumentu finansowego - poręczeń kredytowych oferowanych przez SFPK w Gostyniu, dla sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, a w szczególności jego znaczenie dla średnich firm. Wykres 15: Ocena oferty poręczeń kredytowych SFPK w zależności od wielkości przedsiębiorstwa objętego wsparciem 64

65 Wpływ udzielonego wsparcia na rozwój przedsiębiorczości Poprzednio prezentowane wyniki badań pokazały jak istotne znaczenia miało wsparcie w postaci poręczeń kredytowych SFPK w Gostyniu dla przedsiębiorców z terenu Wielkopolski. Badania niniejsze wskazują także kategorie w zakresie konkurencyjności przedsiębiorstw, na które poręczenia kredytowe w ramach projektu miały największy wpływ. Oceniając ten wpływ w pięciopunktowej skali, przedsiębiorcy objęci badaniem wskazali, iż największe znaczenie dla konkurencyjności przedsiębiorstw, udzielone wsparcie miało w zakresie wzrostu przychodu ze sprzedaży - 42,90% respondentów oceniło go jako bardzo ważny i wzrostu zysków firm 51,29% ocen najwyższych. Najmniejszy wpływ udzielone poręczenie kredytowe, w ocenie badanych przedsiębiorców miało na wzrost udziału w poszczególnych rynkach jedynie 7,10% badanych przyznało ocenę najwyższą i wzrost poziomu zatrudnienia jako bardzo ważny, wpływ poręczenia na tę kategorię oceniło zaledwie 7,74% badanych. Odzwierciedlają to wyniki zebrane w Tabeli nr 18. Przedsiębiorcy w niniejszym badaniu ewaluacyjnym ocenili także znaczenie udzielonego wsparcia dla działalności przedsiębiorstwa. Wyniki przedstawiono w Tabeli nr 19 i 20. Każdy z badanych mógł wskazać trzy kategorie działalności przedsiębiorstwa, na które udzielone wsparcie wpłynęło najbardziej. Prawie, co trzeci badany stwierdził, iż udzielone wsparcie przyczyniło się do poprawy wyników finansowych firmy. Niewiele mniejsza liczba respondentów podała, iż udzielone wsparcie spowodowało wzrost liczby klientów. Trzecią najczęściej zaznaczaną kategorią był wzrost zdolności firmy do konkurowania z innymi przedsiębiorstwami. Według badanych najmniejsze znaczenie udzielone wsparcie miało w zakresie rozpoczęcia działalności na nowych rynkach tę kategorię zaznaczyło jedynie 4,91% przedsiębiorców, podniesienie potencjału firmy do wprowadzania innowacyjnych rozwiązań opinię tą wyraziło 65

66 4,58% badanych i wzrostu nakładów na działalność innowacyjną tą opcję zaznaczyło 4,14% beneficjentów projektu. Wykres 16: Wpływ udzielonego wsparcia na rozwój przedsiębiorczości Kanały dystrybucji informacji o poręczeniach kredytowych Jak pokazuje tabela nr 21, przedsiębiorcy biorący udział w projekcie, wiedzę o możliwości pozyskania wsparcia w postaci poręczenia kredytu w ramach inicjatywy JEREMIE uzyskiwali najczęściej od doradcy bankowego. Dotyczy to ponad 60% respondentów. Na drugim miejscu przedsiębiorcy wskazali wiedzę zdobytą w trakcie spotkań przedstawicieli SFPK z przedsiębiorcami i szkoleń organizowanych dla firm. Rzadziej, o możliwości uzyskania poręczenia kredytu, przedsiębiorcy dowiadywali się z reklamy w Internecie i ulotek. Najrzadziej wiedza ta była pozyskiwana z radia, prasy i telewizji. 66

67 Podobne wyniki uzyskano w zakresie preferowanego przez przedsiębiorców kanału dystrybucji informacji na temat instrumentów finansowych wspierających MŚP (Tabela nr 22). Tutaj, aż prawie 70% badanych wskazało na doradcę bankowego jako preferowane źródło wiedzy. Znaczna część przedsiębiorców wymieniła też spotkania i szkolenia, jako oczekiwane źródło informacji o instrumentach finansowych wspierających MŚP. Najrzadziej wśród badanych były wymieniane radio, prasa i poczta elektroniczna, jako preferowane źródło pozyskiwania wiedzy na powyższy temat. Wykres 17: Preferencje co do źródła informacji o możliwości pozyskania poręczenia kredytowego oferowanego przez SFPK w Gostyniu 67

68 Zapotrzebowanie na produkty finansowe Przedsiębiorcy objęci badaniem zostali poproszeni o wskazanie trzech najważniejszych instytucji finansowych z których usług przedsiębiorcy korzystali w okresie ostatnich trzech lat przy pozyskiwaniu finansowania zewnętrznego. Badanie dotyczyło wyborów dokonywanych przez przedsiebiorców z wielkopolski w zakresie pozyskiwania kredytów, pożyczek, faktoringu, leasingu, wadiów i innych produktów finansowych. Znaczna część respondentów nie wskazywała konkretnej instytucji, ale podawała jej rodzaj, np.: bank, fundusz leasingowy, itp. Uzyskane wyniki (Tabela nr 23) wskazują, że badani przedsiebiorcy najczęściej, przy zaciąganie kredytów, wybierają jako instytucje finansową, nastepujące banki: PKO BP S.A., BZ WBK i Banki Spółdzielcze. Wskazuje to na tradycjonalistyczne podejście do instytucji finansowych przez przedsiebiorców i przywiązywanie największej wagi do zaufania, długoletniej działalności banków i przywiązania do nich klientów. Podobne podejście wykazali przedsiębiorcy objęci badaniem w zakresie pozyskiwania pożyczek. Najczęściej wybierane były w pierwszej kolejności takie banki, jak: PKO BP S.A., BGŻ, Banki Spółdzielcze i Santander Consumer Bank. W drugiej kolejności badani wymienili dwie instytucje: PKO BP S.A i BZ WBK. Żadna instytucja nie została wymieniona jako instytucje trzeciego wyboru w tym przypadku. Podobnie jak żaden z przedsiębiorców nie wskazał instytucji finansowej, z której usług korzystał w zakresie faktoringu. 68

69 Wykres 18: Preferencje wyboru instytucji finansowych przez beneficjentów projektu w ciągu ostatnich trzech lat 69

70 Wykres 19: Instytucje finansowe wybierane w pierwszej kolejności przy zaciąganiu pożyczek przez Beneficjentów Ostatecznych projektu Leasingi najczęściej były realizowane przez badane podmioty w korelacji do preferencji kredytowych respondentów. Stąd największa liczba odpowiedzi dotyczyła PKO Leasing, BZ WBK Leasing i Europejskiego Funduszu Leasingowego, jako instytucji pierwszego i drugiego wyboru. Jako instytujca trzeciego wyboru w zakresie leasingu zostało wskazane PKO Leasing. Wyboru w zakresie wadiów dokonał zaledwie jeden spośród 310 badanych, wskazując INTERTRISK. W zakresie innych produktów finansowych wskazano znowu PKO BP S.A., BZ WBK, Bank Spółdzielczy i Bank BNP Paribas. Przedsiębiorcy nie podali w jakim zakresie korzystali z usług tych instytucji, ale z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że chodziło w tym wypadku o obsługę bieżącą rachunków firmowych. 70

71 Wykres 20: Instytucje finansowe wybierane przy zawieraniu umów leasingowych przez Beneficjentów Ostatecznych projektu Przedsiębiorcy objęci badaniem zostali poproszeni o wskazanie trzech głównych instytucji, z których korzystają w zakresie rozwoju działalności gospodarczej. I tutaj wybory poprzednie zostały powielone. Najczęściej wymienianymi instytucjami były: Bank PKO BP S.A., Bank BZ WBK i Bank Spółdzielczy. Wyniki wskazują, że najczęściej 71

72 przedsiębiorcy dokonując wyboru instytucji finansowej, wybierają placówkę najbliższą ich miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Wykres 21: Najchętniej wybierane przez przedsiębiorców objętych badaniem instytucje finansowe w zakresie rozwoju działalności gospodarczej W ramach badania przedsiębiorcy podali także informację o częstotliwości występowania zapotrzebowania na finansowanie zewnętrzne w zakresie kredytów, pożyczek, Lessingów, itp. Największa liczba firm objętych badaniem, tj. prawie 54% korzysta z zewnętrznego finansowania raz lub dwa razy do roku. Nieco ponad 23% spośród nich korzysta z zewnętrznego finansowania raz na kilka lat, a najmniejsza ich liczba, bo niecałe 10% - więcej niż trzy razy w roku. 72

73 Wykres 22: Częstotliwość wykorzystywania finansowanie zewnętrznego przez przedsiębiorców objętych badaniem Tabele nr 24 i 25 pokazują wzrost częstotliwości korzystania z finansowania zewnętrznego wraz ze wzrostem wielkości firmy. Blisko 30% średnich przedsiębiorstw korzysta z takiego finansowania częściej niż 3 razy w roku, a blisko 65% spośród nich czyni to 1, 2 razy do roku, a jedynie niecałe 6% czyni to raz na kilka lat. Wśród małych przedsiębiorstw jedynie nieco ponad 6% zgłasza konieczność korzystania z finansowania zewnętrznego więcej niż 3 razy w roku, najwięcej bo ponad 55% deklaruje, iż czyni to 1,2 razy w roku, ale już co trzecia małą firma korzysta z zewnętrznego finansowania co kilka lat, a blisko 8,5% spośród nich stara się o takie finansowanie w ostateczności. W przypadku mikroprzedsiębiorstw, na każde trzy firmy przypadnie jedna korzystająca ze środków zewnętrznych 1,2 razy w roku, jedna, która uczyni to raz na kilka lat i jedna, która skorzysta z tego finansowania w ostateczności. Jedynie niewiele ponad 3% mikroprzedsiębiorstw deklarowało konieczność korzystania z zewnętrznych środków finansowych częściej niż 3 razy w roku. 73

74 Wyniki powyższe wskazują na wzrost poziomu i zapotrzebowania na zewnętrzne finansowanie wraz ze wzrostem wielkości przedsiębiorstwa. W średnich i małych przedsiębiorstwach, im wyższa jest wartość jednostkowych inwestycji, tym wyższe i częstsze jest zapotrzebowanie na finansowanie zewnętrzne. W przypadku większości mikroprzedsiębiorstw, stosunkowo niższa wartość inwestycji, umożliwia częstsze zaangażowania środków własnych rzadsze ubieganie się o zewnętrzne finansowanie. Ponad 45% przedsiębiorców biorących udział w badaniu nie napotkało na żadne problemy w momencie starania się o zewnętrzne finansowanie. Niemal 27% nie pamięta problemów występujących w tej sytuacji, a jedynie, co piąty badany wskazywał niewystarczające zabezpieczenie lub jego brak. Poza czynnikami występującymi w badaniu, niektórzy przedsiębiorcy wskazali inne problemy, na jakie napotykali w czasie ubiegania się o finansowanie zewnętrzne. Wśród sześciu takich odpowiedzi znalazły się: Wydłużające się procedury, biurokracja - 2 razy, Za duża ilość dokumentów - 1 raz, Zbyt niski dochód - 1 raz, Wysokie marże banku - 1 raz, Ograniczenie limitu w r-ku bieżącym - 1 raz. Powyższe dane, zebrane w Tabeli nr 26 wskazują na coraz bardziej przyjazne i dostosowane do oczekiwań mikro, małych i średnich przedsiębiorców procedury bankowe oraz większą świadomość przedsiębiorców w zakresie mechanizmów pozyskiwania finansowania zewnętrznego. Świadczy to o dobrej, stabilnej kondycji sektora MMŚP na terenie Wielkopolski. 74

75 Świadomość przedsiębiorców, o której wspomniano powyżej ma także wpływ na wybór instytucji finansowej, z którą przedsiębiorcy chcą współpracować. Spośród siedmiu kategorii czynników wpływających na podjęcie takiej decyzji, badani przedsiębiorcy za najważniejsze uznali niskie oprocentowanie. Zdania, iż jest to bardzo ważny czynnik, decydujący o wyborze instytucji finansowej było prawie 70% respondentów. Jako bardzo ważne czynniki, zostały także uznane przez 60% badanych szybkość działania i elastyczność instytucji finansowej (indywidualne podejście do klienta). Na kolejnym miejscu została sklasyfikowana jakość obsługi, którą ponad 50% przedsiębiorców uznało za bardzo ważny czynnik. Na poziomie 10%, lub niżej została, jako bardzo ważna, oceniona istotność szerokiej oferty produktowej i lokalizacja instytucji finansowej. Powyższe wyniki, przedstawione w Tabeli nr 27, wskazują, że dla przedsiębiorców z sektora MMŚP, przy wyborze instytucji finansowej, decydującymi czynnikami są koszty pozyskania zewnętrznego finansowania, czas, który przedsiębiorca musi przeznaczyć na załatwienie spraw z tym związanych i indywidualne potraktowanie, branie przez instytucje finansową pod uwagę specyfiki funkcjonowania konkretnego przedsiębiorstwa i uwarunkowań jego działalności gospodarczej. Dane zebrane w Tabeli nr 29 wskazują, że średnie przedsiębiorstwa chciałyby w ciągu najbliższych trzech lat przeznaczyć środki finansowe, przede wszystkim na tworzenie nowych miejsc pracy prawie 23% respondentów tej grupy wyraziła takie zdanie, na zakup środków transportu ponad 21% odpowiedzi i na budowę lub rozbudowę nieruchomości za tą opcją opowiedziało się niecałe 19% średnich firm. 75

76 Wykres 23: Cele rozwojowe, na które przedsiębiorcy chcą przeznaczyć środki finansowe w okresie najbliższych trzech lat Podobne deklaracje składają małe przedsiębiorstwa, choć na pierwszym miejscu w ich wypadku pojawia się zakup środków transportu deklaruje to prawie co czwarta mała firma, a nieco więcej niż co piąta chciałaby wykorzystać środki finansowe na tworzenie nowych miejsc pracy. W trzeciej kolejności małe przedsiębiorstwa chciałyby sfinansować zasilenie w kapitał obrotowy. Nieco ponad 22% badanych mikroprzedsiębiorstw chciałoby zasilić kapitał obrotowy ze środków zewnętrznych, w okresie najbliższych trzech lat i jest to działanie kolejne po zakupie środków transportu, które jako priorytetowe, postrzega co trzecie mikroprzedsiebiorstwo. Również mikroprzedsiębiorstwa wskazują chęć inwestowania w tworzenie nowych miejsc pracy, a deklaracje takie składa co piąta firma tej grupy (Tabela nr 28). 76

77 Na najniższym poziomie zapotrzebowania na finansowanie znalazły się zakup licencji i patentów oraz prowadzenie własnych prac badawczo rozwojowych, chociaż w wypadku pierwszej kategorii 100% odpowiedzi udzieliły średnie przedsiębiorstwa, a w wypadku drugiej 100% wyników dotyczyło małych firm. Przedstawione powyżej dane, poza niezmiennie wysokim zapotrzebowaniem na środki transportu, wskazują na stałe zapotrzebowanie na finansowanie rozbudowy przedsiębiorstw, co wskazuje na ich dobrą kondycję na rynku i pozytywne oceny możliwości rozwoju w najbliższych latach. Rozpatrując zależność zapotrzebowania na finansowanie wśród przedsiębiorstw sektora MMŚP w zależności od reprezentowanych branż, przedstawioną w Tabeli nr 30, należy dopasowanie deklarowanych celów przyszłego finansowania do specyfiki występujących branż. Zgodnie z otrzymanymi wynikami prawie 30% firm handlowych chciałoby zainwestować środki finansowe w przyszłości w zasilenia kapitału obrotowego i nowe środki transportu. Co trzecia firma branży budowlanej, poza środkami transportu chciałaby dokonać zakupu nowych maszyn i urządzeń. Podobne zainteresowania przejawiają firmy produkcyjne, choć w tym wypadku, dotyczy to prawie co piątego przedsiębiorstwa, a ten sam odsetek firm deklaruje także chęć zasilenia w kapitał obrotowy. W branży transportowej 44% firm deklaruje chęć odnowienia narzędzi pracy czyli zakup nowych środków transportu, a w branży usług opinię taką wyraża 31% firm. Istotnym szczegółem, na który warto zwrócić uwagę, jest fakt wysokiego odsetka firm niemal wszystkich branż wskazujących na chęć inwestowania w nowe miejsca pracy. Odsetek ten we wszystkich branżach poza Innymi wynosi od ponad 18 do prawie 26%. 77

78 To potwierdza tezę o dobrym standingu firm sektora MMŚP Wielkopolski i pozytywnej ocenie możliwości rozwojowych w kolejnych latach. Obszary działania samorządu Jak można było przypuszczać, prawie każdy przedsiębiorca biorący udział w badaniu, wskazał przedsiębiorczość, jako obszar który powinien być objęty wsparciem jednostek samorządu terytorialnego. Deklarację taką złożyło 95,5% procent respondentów. Na drugim miejscu beneficjenci projektu wskazywali infrastrukturę, która posiada istotny wpływ na działalność gospodarczą i której rozwój ściśle wiąże się z rozwojem gospodarczym regionu. Opinię tą wyraziło ponad 53% badanych firm. Jako kolejne obszary wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorcy wskazali: oświatę ponad 36% odpowiedzi i opiekę społeczną ponad 30% odpowiedzi. Pozostałe kategorie zostały sklasyfikowane przez beneficjentów projektu, jako mniej istotne, uzyskując od 13,5 do prawie 19% odpowiedzi. Szczegółowe dane zostały przedstawione w Tabeli nr 31. Rozpatrując zależność proponowanych obszarów wsparcia samorządu terytorialnego od reprezentowanych przez przedsiębiorców branż, można zauważyć, że poza obszarem przedsiębiorczości i infrastrukturą, występuje pewne zróżnicowanie opinii. Firmy handlowe i produkcyjne, jako trzeci obszar aktywności samorządu terytorialnego wskazują oświatę, przedsiębiorcy branży budowlanej sport i rekreację, transportowe - rolnictwo, oceniając ten obszar wyżej, aniżeli infrastrukturę. Branża usługowa jako trzeci obszar wskazuje opiekę społeczną. Wyniki przedstawiono w Tabeli nr

79 Wykres 24: Obszary, które powinny być wspierane przez jednostki samorządu terytorialnego wg wskazań przedsiębiorców objętych badaniem Jak widać, przedsiębiorcy sektora MMŚP z terenu Wielkopolski mają podzielone opinie, co do obszarów wspieranych przez jednostki samorządu terytorialnego. Poza obszarami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takimi jak, przedsiębiorczość i infrastruktura, wskazują na bardzo szerokie spektrum aktywności jednostek samorządowych i ich istotną rolę w kształtowaniu różnych obszarów życia społecznego. 79

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku

Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku Bank Gospodarstwa Krajowego Wrocław, dn. 21.09.2011 r. Co to jest JEREMIE? Joint European Resources for Micro-to-Medium

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE. Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców.

Inicjatywa JEREMIE. Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców. Inicjatywa JEREMIE Tytuł prezentacji Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców. BGK Miasto, data Co to jest JEREMIE? Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne

Bardziej szczegółowo

Czym jest Inicjatywa JEREMIE

Czym jest Inicjatywa JEREMIE Czym jest Inicjatywa JEREMIE W Wielkopolsce Inicjatywa JEREMIE realizowana jest w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013 Działanie 1.3 Rozwój systemu finansowych instrumentów

Bardziej szczegółowo

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r.

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r. Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP 1 Inicjatywa JEREMIE Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie zasoby dla MŚP

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim. Szczecin, 8.12.2010 r.

Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim. Szczecin, 8.12.2010 r. Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim Szczecin, 8.12.2010 r. Inicjatywa JEREMIE Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie zasoby dla MŚP Szczecin, 8.12.2010

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie. InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław

Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie. InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. powołany w

Bardziej szczegółowo

JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany

JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany Głęboczek, maj 2015 Projekty dotyczące wsparcia sektora MŚP realizowane przez BGK w roli Menadżera Funduszu Powierniczego Data zawarcia umowy Wkład do Projektu Województwo

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja BGK Bank Gospodarstwa Krajowego Wrocław, 25 maja 2012 r. Miasto, data Najważniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 15 maja 2014 29.05.2014 r. ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 Łukasz Narloch, Samodzielny

Bardziej szczegółowo

Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE

Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE * Wszystkie zamieszczone materiały są chronione prawami autorskimi. Zabronione jest kopiowanie oraz modyfikowanie prezentacji bez zgody autora. Tytuł prezentacji Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na rozpoczęcie i rozwój działalności gospodarczej w ramach mechanizmów zwrotnych

Wsparcie na rozpoczęcie i rozwój działalności gospodarczej w ramach mechanizmów zwrotnych Wsparcie na rozpoczęcie i rozwój działalności gospodarczej w ramach mechanizmów zwrotnych Krystyna Kubiak Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich Wsparcie na rozpoczęcie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Jak ubiegać się o fundusze unijne?

Jak ubiegać się o fundusze unijne? BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Strona 1 Jak ubiegać się o fundusze unijne? Spis treści Strona 2 Można mądrze finansować inwestycje w miastach..3 Rozwój lokalny możliwy dzięki Unii Europejskiej.11 Są alternatywy

Bardziej szczegółowo

Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o.

Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o. Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o. Plan prezentacji 1. Jeremie definicja, historia powstania. 2. Jeremie w Polsce 3. Jeremie w Regionie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Krok po kroku do sukcesu Dorota Szkudlarek Sieć Punktów Funduszy Europejskich w całej Polsce Projekt System informacji o Funduszach Europejskich Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza efektywności inicjatywy JEREMIE na terenie województwa wielkopolskiego wraz z oceną jej oddziaływania na sytuację gospodarczą regionu,

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Planujesz rozpoczęcie lub rozwój działalności? Chcesz być konkurencyjny na rynku? Masz innowacyjny pomysł na inwestycję? ZAPRASZAMY!!! Sieć Punktów Funduszy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r.

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020 Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w ramach RPO WZ 2007-2013 Inicjatywa JEREMIE System dotacyjny Alokacja na konkursy - dotacje: poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r.

Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r. Fundusze, konkursy, dotacje szanse i moŝliwości dla przedsiębiorców w roku 2012 Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r.

Bardziej szczegółowo

www.pozyczki.kujawsko-pomorskie.pl

www.pozyczki.kujawsko-pomorskie.pl Pożyczki i poręczenia na inwestycje realizowane przez K-PFP sp. z o.o. oraz TFPK sp. z o.o. przy wykorzystaniu środków pochodzących z RPO WK-P na lata 2007-2013 z uwzględnieniem Inicjatywy JEREMIE Toruń

Bardziej szczegółowo

BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE

BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE IX Zjazd Polskiego Stowarzyszenia Funduszy PoŜyczkowych oraz szkolenie dla Funduszy PoŜyczkowych i Poręczeniowych Zamek RYN 17-18 września

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie GiŜycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

pozycji rynkowej napotyka na jedną

pozycji rynkowej napotyka na jedną STAN SYSTEMU POŻYCZKOWO-GWARANCYJNEGO DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW szanse i wyzwania Finansowanie polskich przedsiębiorstw w okresie spowolnienia gospodarczego Warszawa 10. grudnia 2008 Sektor

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie Giżycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Wnioski z badania IBnGR Perspektywa finansowa 2007-2013 przyniosła nowe instrumenty finansowania.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK ZLECENIE PORĘCZENIA W RAMACH INICJATYWY JEREMIE 1

WNIOSEK ZLECENIE PORĘCZENIA W RAMACH INICJATYWY JEREMIE 1 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) nr tel: fax email: Forma organizacyjnoprawna osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą spółka cywilna spółka jawna spółka akcyjna spółka z o.o.

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE

Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski Starostwo Powiatowe w Koninie Pożyczki dla sektora MŚP w ramach Inicjatywy JEREMIE 24.03.2014r. Konin Bank Gospodarstwa Krajowego Inicjatywa JEREMIE

Bardziej szczegółowo

Rządowe programy dostępne w BGK

Rządowe programy dostępne w BGK Rządowe programy dostępne w BGK Radosław Stępień Wiceprezes - Pierwszy Zastępca Prezesa Zarządu Bank Gospodarstwa Krajowego Kraków, 15 czerwca 2015 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Bank Gospodarstwa Krajowego,

Bardziej szczegółowo

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE Poręczenia Tytuł kredytowe prezentacji udzielane przez Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE BGK Dolnośląski Fundusz Gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Projekt JEREMIE w Katalonii

Projekt JEREMIE w Katalonii Projekt JEREMIE w Katalonii Poznań, 10 września 2008 18/09/2008 1.- Opis 2.- JEREMIE w Katalonii 3.- Umowa o Dofinansowanie 4.- Plan inwestycyjny 1.- Opis 1.- Opis 4 1- Opis JEREMIE (Wspólne Europejskie

Bardziej szczegółowo

REMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises -Wspólne ropejskie zasoby dla MŚP) to mechanizm pozadotacyjnego wsparcia sektora MŚP

REMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises -Wspólne ropejskie zasoby dla MŚP) to mechanizm pozadotacyjnego wsparcia sektora MŚP Gdynia, 12 lutego 2014 r. Ewa Ropela, Agata Sowula Fundacja Gospodarcza REMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises -Wspólne ropejskie zasoby dla MŚP) to mechanizm pozadotacyjnego wsparcia

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak AGENDA Dotacje na specjalizacje w 2014-2020 Środki UE na IT w programach regionalnych i krajowych Nowe narzędzia

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia, fundusze Private Equity/ Venture Capital

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla przedsiębiorców

Pożyczki dla przedsiębiorców Pożyczki dla przedsiębiorców Tytuł prezentacji Województwa Dolnośląskiego BGK Miasto, Wrocław, data 2014 Polska Fundacja Przedsiębiorczości (PFP) z siedzibą w Szczecinie funkcjonuje od 1997 roku i jest

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015 Analiza ex-ante w zakresie możliwości zastosowania instrumentów finansowych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014 2020 Wybrane wyniki Jan Szczucki, PAG Uniconsult

Bardziej szczegółowo

JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast

JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast Marek Rudnicki Departament Programów Europejskich Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Pożyczki dla przedsiębiorców

Pożyczki dla przedsiębiorców Pożyczki dla przedsiębiorców Tytuł prezentacji Województwa Dolnośląskiego BGK Miasto, Wrocław, data 09-2011 Polska Fundacja Przedsiębiorczości (PFP) z siedzibą w Szczecinie funkcjonuje od 1997 roku i jest

Bardziej szczegółowo

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP)

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) Instrumenty finansowe dla MŚP Arkadiusz Lewicki Dyrektor Krajowy Punkt Kontaktowy CIP przy Związku Banków Polskich Program ramowy na

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska Jednym z programów, w którym uwzględniono potrzeby małych i średnich przedsiębiorców jest Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013. Obok programów o zasięgu krajowym, do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Poręczenie Portfelowe w ramach Funduszu Powierniczego JEREMIE Województwa Pomorskiego. Bank Gospodarstwa Krajowego Gdańsk, 24 maja 2012

Poręczenie Portfelowe w ramach Funduszu Powierniczego JEREMIE Województwa Pomorskiego. Bank Gospodarstwa Krajowego Gdańsk, 24 maja 2012 Poręczenie Portfelowe w ramach Funduszu Powierniczego JEREMIE Województwa Pomorskiego Bank Gospodarstwa Krajowego Gdańsk, 24 maja 2012 Najważniejsze informacje na temat inicjatywy JEREMIE 2 Gdańsk, 24

Bardziej szczegółowo

Michał Kopeć Departament Programów Europejskich. II Kongres Rewitalizacji Miast, Kraków, 14 września 2012 r.

Michał Kopeć Departament Programów Europejskich. II Kongres Rewitalizacji Miast, Kraków, 14 września 2012 r. Michał Kopeć Departament Programów Europejskich II Kongres Rewitalizacji Miast, Kraków, 14 września 2012 r. 1 Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas wspólne europejskie wsparcie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Co to jest poręczenie? Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe. Wrocław, 21 maja 2014

Co to jest poręczenie? Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe. Wrocław, 21 maja 2014 Dolnośląskie Spotkanie Biznesowe la Pracowników D Wrocław, 21 maja 2014 Co to jest poręczenie? Poręczenie POLFUND to zabezpieczenie spłaty kredytuustanawiane na podstawie przepisów kodeksu cywilnego W

Bardziej szczegółowo

Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw

Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny POLFUND Fundusz Poręczeń Kredytowych S.A. Prezentacja dla Pracowników Regionu - poręczenie kredytowe

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK) konkurs 1/JEREMIE/RPOWK-P/2012 Załącznik nr 1 do trybu składania wniosków o wsparcie finansowe dla Wnioskodawców ze środków Funduszu Powierniczego JEREMIE utworzonego w ramach działania 5.1. Rozwój Instytucji

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Nowe źródła finansowania na Mazowszu Seminarium dla przyszłych Pośredników Finansowych

Nowe źródła finansowania na Mazowszu Seminarium dla przyszłych Pośredników Finansowych Nowe źródła finansowania na Mazowszu Seminarium dla przyszłych Pośredników Finansowych Warszawa, dn. 05.03.2013 r. Co to jest JEREMIE? Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie

Bardziej szczegółowo

Możliwości wspierania finansowania działalności gospodarczej MSP.

Możliwości wspierania finansowania działalności gospodarczej MSP. Możliwości wspierania finansowania działalności gospodarczej MSP. Spotkanie brokerskie z przedsiębiorcami i pracownikami z branży piekarniczo - cukierniczej województwa warmińsko-mazurskiego. Dyrektor

Bardziej szczegółowo

BOŚ S.A. BOŚ S.A. jako Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich w województwie zachodniopomorskim

BOŚ S.A. BOŚ S.A. jako Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich w województwie zachodniopomorskim 1 BOŚ S.A. BOŚ S.A. jako Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich w województwie zachodniopomorskim Dlaczego JESSICA w BOŚ S.A.? Misja i strategia Banku wspieranie - poprzez świadczenie wyspecjalizowanych usług

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Pożyczki udzielane są również firmom na starcie, nie posiadającym ze względu na krótki staż, zdolności kredytowej.

Pożyczki udzielane są również firmom na starcie, nie posiadającym ze względu na krótki staż, zdolności kredytowej. Pożyczki Unii Europejskiej przeznaczone na wspieranie przedsiębiorczości w państwach członkowskich UE to coraz bardziej popularna forma finansowania inwestycji przez mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych ZRFPK Sp. z o.o. w Krajowym Systemie Usług Podstawa prawna Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm

Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm Deutsche Bank Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm Europejski Fundusz Inwestycyjny Deutsche Bank 1 Gwarancje z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) Deutsche Bank

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna Załącznik nr 2 do Regulaminu Konkursu na wybór Pośredników Finansowych nr 2.6/2015/FPJWW Kryteria wyboru pośredników finansowych Produkt finansowy Pożyczka Globalna ETAP I OCENA FORMALNA Kryteria formalne

Bardziej szczegółowo

STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY

STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY Zjazd Funduszy Poręczeniowych: 2014 2020 WYZWANIA DLA SYSTEMU PORĘCZENIOWEGO Jachranka, 24-25 października 2012 r. Arkadiusz

Bardziej szczegółowo

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości.

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. od 7,76% Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. jessica.bzwbk.pl. Szczecin, lipiec 2011 roku

Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. jessica.bzwbk.pl. Szczecin, lipiec 2011 roku Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego jessica.bzwbk.pl Szczecin, lipiec 2011 roku JESSICA - nowe narzędzie inŝynierii finansowej JESSICA - Joint European Support for

Bardziej szczegółowo

Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE

Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE Arkadiusz Lewicki Dyrektor Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej Związek Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców. Poznań, 27 listopada 2014 r.

Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców. Poznań, 27 listopada 2014 r. Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców Poznań, 27 listopada 2014 r. Bank Pekao S.A. dostosowujemy się do zmian w otoczeniu rynkowym Klientów Przedsiębiorca

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

OFERTA POŻYCZKOWA KARKONOSKIEJ AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO S.A. ul. 1-go Maja 27, 58-500 Jelenia Góra. Tytuł prezentacji

OFERTA POŻYCZKOWA KARKONOSKIEJ AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO S.A. ul. 1-go Maja 27, 58-500 Jelenia Góra. Tytuł prezentacji OFERTA POŻYCZKOWA KARKONOSKIEJ AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO S.A. ul. 1-go Maja 27, 58-500 Jelenia Góra Tytuł prezentacji BGK Dr Sylwester Urbański Członek Zarządu KARR S.A. Fundusz pożyczkowy, utworzony

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski

Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju innowacyjnej Wielkopolski Aneta Karkosz Prezes Zarządu Samorządowy Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. Leszno,

Bardziej szczegółowo

Fundusz Regionu Wałbrzyskiego. Tytuł prezentacji. Wsparcie dla firm. nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE. www.frw.pl

Fundusz Regionu Wałbrzyskiego. Tytuł prezentacji. Wsparcie dla firm. nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE. www.frw.pl Unijne Pożyczki dla Dolnośląskich Przedsiębiorców Fundusz Regionu Wałbrzyskiego Tytuł prezentacji Wsparcie dla firm nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE www.frw.pl Fundusz Regionu Wałbrzyskiego

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego

Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Projekt ZałoŜeń Strategii Inwestycyjnej dla Funduszu Powierniczego w ramach poddziałania 1.3.4

Bardziej szczegółowo

WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START

WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START WŁASNA FIRMA PIENIĄDZE NA START Możliwości finansowania nowych podmiotów gospodarczych Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Gospodarki i Pracy w ramach Programu Aktywizacji Zawodowej Absolwentów

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Czym są Fundusze Pożyczkowe?

Czym są Fundusze Pożyczkowe? od 7,76% Czym są Fundusze Pożyczkowe? Fundusze pożyczkowe- to organizacje pozarządowe o charakterze non-profit, których podstawowym celem jest wspomaganie i rozwój przedsiębiorczości w danym regionie.

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP

Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP - obecne również na polskim rynku Joanna Dąbrowska www. cip.gov.pl/eip

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Zwrotne finansowanie rewitalizacji miast ze środków UE doświadczenia BGK

Zwrotne finansowanie rewitalizacji miast ze środków UE doświadczenia BGK Zwrotne finansowanie rewitalizacji miast ze środków UE doświadczenia BGK dr Marek Szczepański Dyrektor Zarządzający Bank Gospodarstwa Krajowego Kraków, 4 czerwca 2014 r. JESSICA w Polsce Joint European

Bardziej szczegółowo

- narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja. Poznao, grudzieo 2015

- narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja. Poznao, grudzieo 2015 - narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja Poznao, grudzieo 2015 Aktualny system finansowy wspierający przedsiębiorców w Wielkopolsce 2 Wsparcie przedsiębiorców w Wielkopolsce realizowane

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Nasza pożyczka sfinansuje Twój sukces

Nasza pożyczka sfinansuje Twój sukces Lubelska Fundacja Rozwoju Nasza pożyczka sfinansuje Twój sukces www.biznespozyczka.eu Fundusz Pożyczkowy Lubelskiej Fundacji Rozwoju działa na rynku od 2001 r. W 2013 r. udzieliliśmy przedsiębiorcom blisko

Bardziej szczegółowo

Program Samorządowa Polska mechanizm wspierania lokalnej przedsiębiorczości. Karlino, 9 lipca 2013 roku

Program Samorządowa Polska mechanizm wspierania lokalnej przedsiębiorczości. Karlino, 9 lipca 2013 roku Program Samorządowa Polska mechanizm wspierania lokalnej przedsiębiorczości Karlino, 9 lipca 2013 roku Program Samorządowa Polska współpraca na rzecz przedsiębiorczości Samorząd terytorialny Samorząd gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1. Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.4 PO KL 22 października 2014 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Utworzony w 1924

Bardziej szczegółowo