Redaktor odpowiedzialny Mikołaj Niedek Współpraca redakcyjna Włodzimierz Kaleta

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "www.ingmina.pl Redaktor odpowiedzialny Mikołaj Niedek Współpraca redakcyjna Włodzimierz Kaleta"

Transkrypt

1 W NUMERZE: Rozmowy 2 z Tadeuszem Glazerem, Boimy się nieznanego Dokumenty 4 Bank przyjazny samorządom 6 Toruński Fundusz Poręczeń Kredytowych - samorządowy laureat konkursu EUROPRODUKT 7 Finansowanie rozwoju lokalnego w ZPORR - środki na rewitalizację terenów zdegradowanych i utylizację azbestu 10 Świadectwo energetyczne dla budynków szkolnych - wdrażanie nowej Dyrektywy Europejskiej 14 Zagadnienia uwzględniania efektywności energetycznej w realizacji procedur zamówień publicznych. 18 Święta Katarzyna - GMINA FAIR PLAY 20 Utylizacja azbestu gdzie jesteśmy? 21 Zakończene I edycji konkursu na najbardziej efektywną gminę w Polsce 22 Mędrkuj Polaku przed szkodą - czyli: kilka porad praktycznych dla urzędników pragmatycznych, jak zapewnić stołka utrzymanie poprzez gminy zacofanie. 25 Jak zostać Strażnikiem Naszej Ziemi czyli Społeczna Sieć Monitoringu Środowiska 26 Finał Konkursu Grantowego Orange dla Ziemi 27 EMAS w gminie 30 Przyszłość ekorozwoju 32 Żeby było czyściej, czyli Czyste środowisko komfort na co dzień 33 Program Sala w każdej szkole 34 Korespondencja seryjna w e-urzędzie. Szanowni Czytelnicy! Drodzy Państwo, w Wasze ręce oddajemy dziś szczególne, bo jubileuszowe wydanie GMINY. Przygotowanie, edycja i kolportaż 100-nego już numeru czasopisma dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i generalnie dla liderów samorządowych, jest na pewno powodem do satysfakcji. Utrzymać się przez ponad 10 lat na trudnym, stale zmieniającym się rynku wydawniczym, w okresie tak znaczących reform ustrojowych, społecznych, ekonomicznych jest sukcesem. Mamy dziś okazję do refleksji, ale przede wszystkim do podziękowań - naszym czytelnikom, autorom, współpracującym z redakcją ekspertom, naukowcom i redaktorom. Dziękujemy bardzo serdecznie właścicielom i menadżerom firm, przedsiębiorstw oraz różnych instytucji krajowych i zagranicznych, które były i są sponsorami GMINY, umożliwiając faktycznie pokrycie rosnących kosztów przygotowania, druku i dystrybucji czasopisma. GMINA zmieniała przez ten czas swoją szatę edytorską, wzbogacała się o kolejne działy i cykliczne tematy, o wydania numerów specjalnych, suplementów i dodatków, a także o nowych przyjaciół i partnerów. I nadal się zmienia. Nie pora na huczne jubileusze, gdy zadań do wykonania jest tak dużo. Informujemy więc, że tak ważną dla Fundacji jubileuszową okazję akcentujemy konkretnie i praktycznie. Wraz z setnym numerem GMINY ukażą się bowiem: pierwszy numer nowego magazynu AgroGmina, specjalny folder traktujący o ważnym projekcie realizowanym przez Fundację Promocji Gmin Polskich wspólnie z innymi partnerami, a dotyczącym roli i zadań samorządów gminnych w procesie aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Do odbiorców w innych krajach Unii Europejskiej, w szczególności w Wielkiej Brytanii, dotrze w tym samym czasie anglojęzyczne wydanie GMINY prezentujące możliwości otwierane przez polsko-angielski portal internetowy Fundacja, a więc i GMINA są partnerami londyńskiej renomowanej firmy Marketing Now oraz Serwisu Samorządowego Polskiej Agencji Prasowej (www.samorzad.pap.pl). Te i inne przedsięwzięcia mają pionierski charakter, wiążą się z najważniejszym zadaniem Fundacji Promocji Gmin Polskich, jakim jest torowanie polskim samorządom drogi do europejskich standardów, umożliwiających dynamiczny i wszechstronny rozwój. O nowych propozycjach programowych, ujętych w zespół inicjatyw w ramach Europejskiej Wszechnicy Samorządowej, będziemy szczegółowo informować na bieżąco w kolejnych wydaniach naszego magazynu. Zapowiadając prezentację w najbliższych tygodniach konkretnej oferty programowej zapraszamy do lektury 100-nego numeru magazynu GMINA, licząc nadal na Państwa życzliwość, która towarzyszy nam już od ponad 10 lat. Adolf Reut czasopismo dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów partner Programu Informacyjnego Wsparcia Samorządów Terytorialnych magazyn otrzymują wszystkie polskie gminy Za treść ogłoszeń i artykułów sponsorowanych redakcja nie odpowiada WYDAWCA: Fundacja Promocji Gmin Polskich Prezes Adolf Reut Dyrektor Generalny Adam Lech Bartnik ul. Jaworzyńska 7/3, Warszawa, tel./faks: , , Redaktor odpowiedzialny Mikołaj Niedek Współpraca redakcyjna Włodzimierz Kaleta Opracowanie graficzno-techniczne Omedia Sp. z o.o. DZIAŁ MARKETINGU I REKLAMY: Dyrektor Marketingu Przemysław Rogucki tel. kom , tel w. 20 Andrzej Piotr Uszyński FOTOSKŁAD: Omedia Sp. z o.o. ISSN

2 Boimy się nieznanego Panie dyrektorze, po co samorządowcom certyfikaty zarządzania jakością. Już sam termin odstrasza od zajmowania się tą problematyką. Jak Pan przekona niedowiarków, że warto jednak zainwestować z uzyskanie takiego certyfikatu? Administracja samorządowa,(województwo, powiat, gmina ) realizując zadania publiczne powinna sięgać po narzędzia i sposoby umożliwiające doskonalenie wykonywania nałożonych na nie zadań przez odpowiednie ustawy. Bardzo pomocne w tym dążeniu jest wdrożenie systemu zarządzania jakością lub innych systemów zarządzania, jak zarządzanie środowiskowe, zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy czy wreszcie zarządzanie bezpieczeństwem informacji. Wdrażanie i funkcjonowanie systemów zarządzania pozwala - poprzez doskonalenie realizowanych działań nie tylko na spełnienie oczekiwań klientów/ interesantów, ale pomaga na wykraczanie poza te oczekiwania. Im lepiej pracuje urząd czy instytucja, tym bardziej zadowoleni są ich klienci. Właśnie w urzędach, niczym w soczewce, najwyraźniej widać stosunek urzędnika do petenta. Przez jego kompetencje, sposób i termin załatwiania spraw, obywatele gotowi są oceniać stosunek władz do spraw obywatelskich. Im jest on lepszy, tym większe jest poparcie dla władz administracyjnych w regionie. Wystarczy, że urzędnik będzie się uśmiechał i nie traktował obywatela przy okienku jak intruza, który przeszkadza mu w pracy. Po co zaraz wdrażanie jakichś systemów zarządzania? Mam przekonanie, że jakość pracy jednostek samorządu terytorialnego czy administracji rządowej, jako obywatele, postrzegamy coraz lepiej, ale właśnie dlatego dostrzegamy dalsze możliwości doskonalenia, dotyczące profesjonalizmu obsługi, życzliwości urzędników, przejrzystości organizacyjnej, uproszczonych procedur wydawania decyzji czy dostępności informacji. Rozmowa: Jednym z mierników funkcjonowania systemu zarządzania jakością jest monitorowanie informacji dotyczącej zadowolenia klienta, wsłuchiwanie się w jego głos. To jedno z podstawowych narzędzi do doskonalenia działań. Sukces jest możliwy do osiągnięcia i uzależniony od zaangażowania pracowników, i to we wszystkich obszarach funkcjonowania organizacji i szczebla ich zarządzania. Przede wszystkim zaś kierownictwa. Normy zarządzania jakością zostały tak opracowane, że mogą być zastosowane w każdej organizacji czy instytucji, bez względu na rodzaj działalności i jej wielkość. Wciąż pokutuje przekonanie, że podobne normy dobre są w przedsiębiorstwach produkcyjnych, usługowych, ale w urzędzie? Wielu urzędników uważa, że to trochę tak, jak kwiatek do kożucha? Nic bardziej mylnego. Przecież w każdej organizacji, urzędzie czy instytucji istnieje i funkcjonuje system zarządzania, lepszy czy gorszy, ale istnieje. Bez tego dana instytucja nie byłaby w stanie wykonywać swoich zadań. Ktoś musi kierować zespołem, wydawać polecenia, odkreślać terminy ich realizacji. Ktoś inny zobowiązany jest do ich wykonania. Jeszcze ktoś inny powinien sprawdzić, czy zadanie zostało wykonane w taki sposób, jak należało i na czas. Podobne relacje istnieją wszędzie. W przypadku wdrażania systemu zarządzania jakością, czy zarządzania środowiskowego, zaadaptowuje się istniejące sposoby postępowania do wymagań określonych w przedmiotowych normach. Nie burzy się istniejącego już porządku organizacyjnego. Wdrożenie systemu daje podstawę naszym klientom, interesantom, mieszkańcom do zwiększenia zaufania do prowadzonej obsługi przez urząd na poziomie gminy, miasta czy województwa. Mamy za to narzędzie z Tadeuszem Glazerem, dyrektorem ds. Badań i Certyfikacji w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji o standardzie międzynarodowym. Zastanówmy się, czy nie warto porównywać się z najlepszymi. Skąd zatem obawy niektórych urzędników przed ubieganiem się o certyfikat, który zaświadcza, że w danej instytucji pracuje się bardzo dobrze? Boimy się tego, czego nie znamy. Kiedy poznamy, przestajemy się bać. Podobnie jest z wdrażaniem norm ISO. Zdarza się, że jakieś planowane przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane lub nie osiągnięto zamierzonego celu. Często szukamy winnych czy przechodzimy nad tym do porządku dziennego. Nie zastanawiamy się dlaczego tak się stało. Gdzie leży przyczyna nie wykonanego zadania. Potrzebna jest gruntowna analiza, w wyniku której podejmiemy kroki zapobiegające takim zjawiskom w przyszłości. W systemie zarządzania określamy konkretne kompetencje oraz obowiązki i uprawnienia każdego pracownika. Działa, niczym naczynia połączone, pozwalając w każdym momencie stwierdzić, który z trybików sprawnego, skutecznego działania zaciął się, jaka jest tego przyczyna. 2

3 Wprowadzenie systemu zarządzania jakością w urzędzie kosztuje dużo pracy i niewątpliwie zmian w mentalności niektórych pracowników. Później, także wymaga prowadzenia dokumentowania określonych działań, systematycznego potwierdzania, że stosuje się do wymagań norm. Ale pozwala działać o wiele bardziej skutecznie, bez przestojów, terminowo wykonywać obowiązki, które urzędnik i tak musi wykonywać, tyle, że stosując się do przyjętych norm, robi to bez stresów, zbędnych zrywów i ciągłego pospiechu. O tym, że coraz więcej urzędów i organizacji publicznych rozumie potrzebę uzyskania certyfikatu jakości świadczy fakt, że na podstawie pozytywnego wyniku audytu Polskie Centrum Badań i Certyfikacji wydało już dla 57 urzędów gminnych, miejskich, wojewódzkich, a także marszałkowskich certyfikaty potwierdzające wdrożenie systemu zarządzania jakością i/lub środowiskiem, bhp, bezpieczeństwem informacji czy systemu zintegrowanego. Warto także podkreślić, że nie tylko samorząd terytorialny, ale również administracja rządowa wdraża i certyfikuje w PCBC S.A. systemy zarządzania według międzynarodowych standardów. Przykładem jest Ministerstwo Sprawiedliwości czy Ministerstwo Gospodarki. Z obszaru tzw. organizacji publicznych certyfikaty PCBC posiadają między innymi: Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, Komenda Stołecznej Policji, Komenda Główna Straży Pożarnej oraz wiele szkół i szpitali. Co to właściwie są te normy, o których Pan mówi, np. norma 9001? Norma PN-EN ISO 9001: to wymagania do certyfikacji. Normy rodziny ISO 9000 opisują podstawy dla wdrażania tych systemów. Są tam zawarte konkretne wskazania dla kierownictwa. To tzw. osiem zasad zarządzania jakością, niezbędnych do wykorzystania, jeśli celem działania kierownictwa jest doskonalenie organizacji. Ich ideą jest orientacja na klienta, nie tylko właściwe spełnianie oczekiwań interesantów, ale również wyprzedzanie tych oczekiwań. To między innymi zasady przywództwa, polegające na określeniu kierunków działania, rozwoju oraz celów oraz tworzenie warunków do ich osiągania. To także wskazania dotyczące wyzwolenia zaangażowania ludzi, bo nikt w pojedynkę organizacji nie stworzy. Jej zadania trzeba realizować w sposób zespołowy, przy zrozumieniu wszystkich kwestii, które jako wymagania zapisane są w normie Czy dobrze to rozumiem te normy, to uregulowania określonego procesu postępowania? Tak, model systemu zarządzania jakością ma u swej podstawy proces. Gdybyśmy, dla przykładu, porównali schematy organizacyjne z wymaganiami normy, to należałoby im się przyjrzeć w kontekście, nie jak dotychczas, wydziałów, departamentów, zespołów ludzi, ale procesów jakie są realizowane w danej organizacji. Proces jako zbiór działań wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddziałujących, które przekształcają wejście w wyjścia. Jest to zupełnie inne podejście niż powszechnie przyjęte. Następne, to systemowe podejście do zarządzania. W systemie sposób postępowania powinien być za każdym razem taki sam. Takie uregulowanie winno być zapisane w stosownych procedurach. Mogą się trafiać wyjątki, gdzie w sposób szczególny będzie trzeba podejść do oceny i rozwiązania. Generalnie jednak postępowanie powinno być za każdym razem takie samo, bo wtedy właśnie mówimy o systemie. Kolejna zasada, to podejmowanie decyzji na podstawie faktów. Nie na zasadzie: bo tak mi się wydaje, ale na podstawie faktów, liczb, zapisów, zaobserwowanych trendów. To wszystko powinno być udokumentowane. Dokumenty, zapisy, potwierdzenie, że wykonaliśmy pewne działania, że możemy do tego wrócić, odtworzyć historię, przeanalizować powtórnie lub wykazać sposób jaki przyjęliśmy przy podejmowaniu decyzji. Weźmy inny przykład. Wzajemne korzystne powiązania z dostawcami. Każdy ma swojego dostawcę bez względu na to czy jest to przedsiebiorstwo produkcyjne czy organizacja samorządowa. Są dostawy artykułów niezbędnych do funkcjonowania firmy, są dostawy usług szkoleniowych. Wybieramy dostawcę na podstawie określonych kryteriów i oceniamy go okresowo. Jest bardzo dobrze przedstawione wymaganie dające nam uporządkowanie w takich sprawach. Jest oczywiście ustawa Prawo zamówień publicznych. Wszystkie działania zakupowe, ale o wartości powyżej 6 tys EUR tam się mieszczą. Najważniejsze jednak jest ciągłe doskonalenie. To wszystko, co jest zapisane w wymaganiach normy służy do budowy solidnego fundamentu dobrej organizacji, a na nim dalsze działania. Filozofia zarządzania przez jakość, to niekończący się proces doskonalenia działań. Zechciałby Pan jeszcze powiedzieć kilka słów o wymaganiach normy zarządzania środowiskowego ISO Certyfikacja systemu zarządzania środowiskowego przebiega według wymagań normy PN-EN ISO 14001:2005. W normie tej zapisane są nie tylko wymagania, ale także wytyczne stosowania. Każda organizacja publiczna, prywatna, organ władzy, samorząd terytorialny czy przedsiębiorstwo działa w otoczeniu środowiska jakim jest powietrze, woda, ziemia, zasoby naturalne, fauna, flora. Tym samym możemy mieć do czynienia z emisją do powietrza, zrzutami do wody, wykorzystaniem surowców i zasobów naturalnych, powinniśmy więc pamiętać o czynnościach nie tylko z punktu widzenia biznesowego, co jest bardzo istotne, ale przede wszystkim z punktu widzenia efektów działalności środowiskowejstosowanie materiałów, technik i praktyk w celu ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko. Jeszcze nie tak dawno nie było społecznego przekonania, co do potrzeby dbania o czystość środowiska. W ostatnich latach to się bardzo zmieniło. Podobna ewolucja następuje w instytucjach, urzędach i organizacjach w podejściu do potrzeby uzyskania certyfikatów potwierdzających wdrożenie, utrzymywanie i doskonalenie systemu zarządzania środowiskowego. Dziękuję za rozmowę Rozmawiał: Włodzimierz Kaleta 3

4 Bank przyjazny samorządom Kompleksowa oferta BOŚ S.A. Bank Ochrony Środowiska S.A. posiada nowoczesną, wszechstronną i uniwersalną ofertę dla Jednostek Samorządu Terytorialnego. Nasza współpraca z samorządami liczy już 15 lat i zaowocowała wieloma wspólnie rozwiązanymi problemami finansowymi, zrealizowanymi inwestycjami m.in. w zakresie infrastruktury komunalnej, modernizacji i termomodernizacji budynków. Wieloletnia współpraca z prawie tysiącem Jednostek Samorządu Terytorialnego pozwoliła dobrze poznać specyfikę klienta samorządowego. Zespół analityków i doradców samorządowych, jakimi dysponują placówki naszego banku w połączeniu ze sprawdzonymi procedurami gwarantują, że oferta banku jest dopasowana do indywidualnych potrzeb każdej Jednostki Samorządu Terytorialnego. A trzeba przecież pamiętać, że potrzeby samorządów znacznie wzrosły po naszym wejściu do Unii Europejskiej. Integracja z Unią Europejską stworzyła nowe wyzwania dla Samorządów Terytorialnych. Absorpcja funduszy unijnych i ich umiejętne połączenie ze środkami krajowymi są wielką szansą dla Polski, szansą pokonania luki infrastrukturalnej, zmniejszenia różnic w rozwoju regionalnym, przyciągnięcia zagranicznych i krajowych inwestorów. Może przyczynić się do polepszenia warunków startu młodych ludzi, powstania nowych miejsc pracy, zapewnienia właściwego wyposażenia szkół, przedszkoli czy szpitali i ośrodków zdrowia. To, czy szansa ta będzie w pełni wykorzystana, zależy w znacznym stopniu od Samorządów Terytorialnych. Jest jednak oczywiste, że współfinansowanie inwestycji samorządowych nie może odbywać się jedynie z ich środków własnych. Odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie samorządów na zewnętrzne finansowanie są produkty naszego banku. Dzięki szerokiej gamie produktów bankowych dla samorządów jesteśmy w stanie: - prowadzić kompleksową obsługę budżetu, - świadczyć usługi Cash Management pozwalające na efektywne zarządzanie środkami pieniężnymi, należnościami i zobowiązaniami, - korzystnie lokować czasowo wolne środki pieniężne np. na lokatach overnight, - poprawić płynność finansową, - poprawić warunki spłaty już istniejących zobowiązań w drodze wykupu wierzytelności przysługujących od samorządów, - wesprzeć działania mające na celu wywiązywanie się z obowiązków wynikających z wejścia do Unii Europejskiej. W ofercie kredytowo-kapitałowej wyróżnić możemy m.in.: - kredyty obrotowe (w rachunku bieżącym i kredytowym), - kredyty inwestycyjne na dowolne cele, w tym związane z ochroną środowiska udzielane we współpracy z NFOŚiGW i WFO- ŚiGW, - kredyty udzielane we współpracy z Europejskim Funduszem Rozwoju Wsi Polskiej Counterpart Fund przeznaczone na finansowanie przedsięwzięć w zakresie: budowy, modernizacji i remontu dróg publicznych na terenach zamiejskich, zbiorowego zaopatrzenia wsi w wodę, agroturystyki, - kredyty inwestycyjne z zagranicznych linii kredytowych: Nordic Investment Bank na finansowanie ochrony środowiska, Europejskiego Banku Inwestycyjnego na finansowanie utrzymania i rozwoju infrastruktury, a także ochrony środowiska, Banku Rozwoju Rady Europy na finansowanie ochrony środowiska i poprawę jakości życia, - emisję obligacji komunalnych, - lokowanie środków w bony skarbowe. Władze samorządowe coraz częściej dostrzegają korzyści płynące z emisji obligacji, czego efektem jest upowszechnianie się tego instrumentu finansowania inwestycji komunalnych. Rosnąca popularność tej metody pozyskiwania środków na długookresowe zadania inwestycyjne wynika z takich zalet obligacji komunalnych, jak: - krótki czas pozyskania środków, - elastyczność w dopasowaniu finansowania do potrzeb i możliwości emitenta, - możliwość finansowania długoletnich projektów inwestycyjnych, - możliwość finansowania wielu celów inwestycyjnych w ramach jednego programu emisji, - nieodpłatna promocja emitenta. Bank Ochrony Środowiska S.A., tworząc kompleksową ofertę obsługi jednostek samorządu terytorialnego, jest jednym z liderów wśród banków agentów emisji obligacji komunalnych. Dzięki swojej dziewięcioletniej obecności na komunalnym rynku kapitałowym, wypracowaliśmy procedury zapewniające szybkie i sprawne przeprowadzenie emisji obligacji komunalnych. W zakres usług naszego banku wchodzi: - przygotowanie emisji, - obsługa płatności wynikających z emisji obligacji, - prowadzenie ewidencji i depozytu obligacji, - usługi dealerskie na runku pierwotnym i wtórnym, - gwarantowanie dojścia emisji do skutku, - obsługa wykupu obligacji. Doświadczony zespół, sprawdzone i ulepszane procedury oraz korzystanie z nowoczesnej platformy informatycznej dają gwarancję jakości usług świadczonych przez BOŚ S.A. Od 1996 r. nasz bank przygotował 57 programów emisji obligacji komunalnych. Wśród emitentów obligacji obsługiwanych przez bank są zarówno małe gminy wiejskie, powiaty, jak i duże miasta (Grudziądz, Starachowice, Ruda Śląska, Piekary Śląskie, Świętochłowice). Tak duże zróżnicowanie emitentów pozwoliło uzyskać unikalną wiedzę i doświadczenie, wykorzystywaną do stałego podnoszenia standardu obsługi. Łączna wartość umów organizacji emisji obligacji komunalnych podpisanych przez BOŚ S.A. wynosi 385,96 mln zł, co stawia BOŚ S.A. w czołówce organizatorów programów emisji dla samorządów. Na koniec 2005 r. roku BOŚ S.A. zajmował 3. miejsce wśród banków organizatorów emisji obligacji komunalnych pod względem liczby obsługiwanych programów emisji i 4. miejsce pod względem wartości zadłużenia emitentów z tytułu emisji obligacji komunalnych. Bank Ochrony Środowiska S.A. to sprawdzony partner dla jednostek samorządu terytorialnego. Nasz bank stale rozwija się, doskonali kadrę, otwiera nowe placówki wszystko po to, by być jak najbliżej samorządów, które są dla nas klientami strategicznymi. Jeżeli są Państwo zainteresowani indywidualną ofertą naszego banku, uprzejmie prosimy o kontakt: Bank Ochrony Środowiska S.A. Centrala: Departament Projektów Ekologicznych i Obsługi Samorządów Al. Jana Pawła II nr 12, Warszawa Hanna Płuska, Naczelnik Wydziału, Obsługi Samorządów Tomasz Puzyrewicz, Ekspert ds. emisji obligacji, 4

5

6 Toruński Fundusz Poręczeń Kredytowych - samorządowy laureat konkursu EUROPRODUKT Toruński Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. został powołany do życia na podstawie uchwały Rady Miasta Torunia z roku, jako jeden ze sposobów aktywnego przeciwdziałania bezrobociu. Był pierwszą tego typu inicjatywą w województwie kujawsko-pomorskim. Celem działania Spółki od początku jej istnienia jest wspieranie rozwoju przedsiębiorczości poprzez udzielanie poręczeń mikro, małym i średnim przedsiębiorcom oraz wspieranie tworzenia nowych miejsc pracy nie zaś osiąganie zysku. Poza poręczeniami, Fundusz oferuje także nieodpłatnie usługi doradcze w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. TFPK Sp. z o.o. jest też organizatorem bezpłatnych szkoleń dla przedsiębiorców z Torunia i regionu. Fundusz jest typową inicjatywą władz samorządowych, jednak w 2004 roku pozyskał nowego udziałowca - Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawieco znacznie wzmocniło jego pozycję oraz, co za tym idzie, możliwości poręczycielskie. Mówi Monika Mazur - Świerczyńska Prezes Zarządu TFPK Sp. z o.o.: Nasze działania zostały dostrzeżone także przez inne jednostki samorządowe woj. Kujawsko-Pomorskiego i w 2005 r. grono udziałowców TFPK Sp. z o.o. zostało poszerzone o powiaty, gminy i miasta z powiatów brodnickiego, golubsko- -dobrzyńskiego i rypińskiego. Dzięki dotacji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw zwiększył się także kapitał poręczycielski Funduszu. W roku bieżącym starania Funduszu skierowane są również na pozyskanie kolejnych środków z UE. Fundusz zaczynał z kapitałem poręczycielskim 1 mln. zł. Obecnie kapitał Funduszu wynosi ,00 zł, a kolejna umowa uruchamiająca środki z EFRR w wysokości 5 mln złotych podpisana zostanie z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości 2 marca 2006 roku w Warszawie. Im wyższy kapitał poręczycielski, tym większe możliwości wsparcia firm z sektora MSP i skuteczniejsza współpraca z instytucjami finansującymi. Beneficjent TFPK uzyskuje poręczenie spłaty kredytu, przyznanego w złotych polskich lub w walucie obcej, jednorazowo maksymalnie do kwoty stanowiącej 5 % kapitału Funduszu. Udzielone poręczenie nie może być wyższe niż 70% wartości poręczanego kredytu bez odsetek, co oznacza konieczność do zabezpieczenia pozostałej kwoty kredytu lub pożyczki na rzecz instytucji finansującej, banku bądź funduszu pożyczkowego. Preferencje przy udzielaniu poręczeń mają beneficjenci występujący o kredyt lub pożyczkę w związku z planowanym zwiększeniem ilości miejsc pracy oraz działaniami proekologicznymi. Przy rozpatrywaniu wniosków o poręczenia brany jest pod uwagę stopień gwarancji powodzenia przedsięwzięcia oraz rodzaj działalności i przydatność dla gospodarki lokalnej. Nie bez znaczenia jest także doświadczenie zawodowe wnioskodawcy w branży oraz w prowadzeniu działalności gospodarczej, wielkość kapitału własnego, usytuowanie na lokalnym rynku, współpraca z wiarygodnymi kontrachentami. Maksymalny okres trwania poręczenia to 60 miesięcy, co nie przeszkadza, aby zabezpieczać kredyty udzielone przez bank na dłuższy okres. Wśród beneficjentów są zarówno firmy od dawna działające na rynku np. firma handlowa prowadząca działalność gospodarczą od 26 lat, potrzebująca środków na przebranżowienie, ale także te nowopowstałe m.in. zakładane przez osoby bezrobotne korzystające z dotacji z Funduszu Pracy. Gdyby nie wsparcie Funduszu nie powstałyby nowe miejsca pracy w kilkudziesięciu firmach. Warunki proponowane przez Fundusz są podobne do warunków oferowanych przez inne fundusze działające w kraju których jest ok. 70-ciu. Możliwość wymiany opinii i doświadczeń dają coroczne zjazdy organizowane przez Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych, którego członkiem jest TFPK od chwili rozpoczęcia działalności. Dziś Fundusz współpracuje z grupą 9 banków oraz 2 funduszami pożyczkowymi. - mówi prezes Funduszu - Instytucje te posiadają szeroką ofertę kredytów i pożyczek skierowanych do firm sektora Wręczenie nagród na gali konkursu EUROPRODUKT 2 lutego 2006 r. MSP, które mogą w związku z tym wybrać najatrakcyjniejszą dla siebie ofertę. Jednak początki nie były łatwe. Pierwszym bankiem, który podpisał z nami umowę o współpracy i udzielił pierwszych kredytów poręczanych przez Fundusz, był Bank Spółdzielczy w Toruniu. Kolejnym był Bank Gospodarstwa Krajowego - nasz późniejszy udziałowiec - oraz Bank PKO BP S.A. 2 Oddział w Toruniu. Na podkreślenie zasługuje dobra współpraca z Gminą Miasto Toruń - większościowym udziałowcem Funduszu. W bieżącym roku Urząd Miasta Torunia został nagrodzony prestiżowym tytułem Europrodukt w kategorii inicjatywa samorządowa za Toruński Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp z o.o. To cenne wyróżnienie jest przyznawane co roku przez kapitułę konkursu organizowanego przez Polskie Towarzystwo Handlowe pod patronatem Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Tytuł Europroduktu świadczy nie tylko o roli, jaką Toruński Fundusz Poręczeń Kredytowych odgrywa we wspieraniu rozwoju przedsiębiorczości, ale również o wysokiej jakości usług świadczonych przez TFPK. Bardzo dobrze układa się współpraca z lokalnymi mediami - prasą, radiem i telewizją. Dzięki temu informacje o ofercie oraz działaniach Funduszu docierają do szerokiego kręgu odbiorców, a przede wszystkim do przedsiębiorców. Bardzo zależy nam na dalszych sukcesach Funduszu - podkreśla Prezes Zarządu Monika Mazur - Świerczyńska. opracowała Maria Olędzka 6

7 Finansowanie rozwoju lokalnego w ZPORR - środki na rewitalizację terenów zdegradowanych i utylizację azbestu Działania w ramach Priorytetu 3 Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, pt. Rozwój Lokalny ukierunkowane są na wsparcie lokalnych projektów z zakresu infrastruktury technicznej, infrastruktury turystycznej, kulturalnej i społecznej, a także infrastruktury służącej rozwojowi działalności gospodarczej oraz rewitalizacji zdegradowanych obszarów miejskich i poprzemysłowych (w tym powojskowych). Celem Priorytetu 3 jest aktywizacja społeczna i gospodarcza obszarów zagrożonych marginalizacją i włączenie ich w procesy rozwojowe kraju i Europy. Projekty współfinansowane w ramach priorytetu 3 ZPORR dotyczą między innymi: 1) na obszarach wiejskich i w małych miastach: - infrastruktury technicznej, (np. drogi gminne i powiatowe łączące ośrodki gospodarcze oraz drogi wewnątrz tych ośrodków, jak również połączenia z regionalną i krajową siecią dróg, lokalna infrastruktura ochrony środowiska); - infrastruktury kulturalnej, turystycznej oraz obiektów dziedzictwa przyrodniczego wraz z usługami towarzyszącymi, powiązanych z rozwojem ekonomicznym oraz tworzenie stałych miejsc pracy; - kompleksowego zagospodarowania terenu; 2) na obszarach podlegających restrukturyzacji (w tym na obszarach występowania przemysłów tradycyjnych): - infrastruktury technicznej związanej ze zwiększeniem możliwości dywersyfikacji działalności gospodarczej na obszarach podlegających restrukturyzacji (np. drogi gminne, powiatowe, lokalna infrastruktura ochrony środowiska, lokalna infrastruktura turystyczna i kulturowa, w tym obiekty dziedzictwa kulturowego i przemysłowego) powiązanych z rozwojem ekonomicznym oraz tworzenie stałych miejsc pracy; - kompleksowego uzbrojenia terenów i tworzenia inkubatorów przedsiębiorczości, wsparcia regionalnych centrów badawczo-rozwojowych; 3) na obszarach rewitalizacji miast, dzielnic miast, obszarów poprzemysłowych i powojskowych: - zmiany funkcji wykorzystania terenu, rozbudowy i modernizacji infrastruktury lokalnej oraz infrastruktury turystycznej i kulturalnej, w tym ochrony dziedzictwa kulturowego powiązanych z rozwojem ekonomicznym oraz tworzenie stałych miejsc pracy; 4) rozwoju mikroprzedsiębiorstw: - rozwój mikroprzedsiębiorstw, w szczególności działających poza sektorami tradycyjnymi na obszarach wiejskich, obszarach podlegających restrukturyzacji oraz obszarach rewitalizacji miast, dzielnic miast, obszarów poprzemysłowych i powojskowych; 5) lokalnej infrastruktury społecznej: - rozwoju lokalnej infrastruktury edukacyjnej poprzez budowę, modernizację i zapewnienie niezbędnego wyposażenia dla szkół i placówek działających w systemie oświaty, szczególnie w celu wyrównywania szans pomiędzy obszarami wiejskimi oraz miejskimi; - publicznych lokalnych obiektów sportowych i rekreacyjnych; - infrastruktury społecznej; dostępu do podstawowych usług w zakresie ochrony zdrowia i usług społecznych (ośrodki zdrowia) oraz zapewnienie niezbędnego wyposażenia; Szczególnie warte zainteresowania jest Poddziałanie Rewitalizacja obszarów miejskich. W ramach tego Poddziałania wspierane są projekty, które wynikają z lokalnych programów rewitalizacji społeczno-gospodarczej, przestrzennej i funkcjonalnej zdegradowanych: dzielnic mieszkaniowych, zespołów mieszkaniowych w miastach, (szczególnie na obszarach zagrożonych lub dotkniętych zjawiskami patologii społecznej) w celu: - tworzenia w zdegradowanych dzielnicach warunków lokalowych i infrastrukturalnych dla rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości, działalności kulturalnej i edukacyjnej, w tym mających za zadanie podniesienie kwalifikacji mieszkańców ww. terenów zagrożonych wykluczeniem społecznym. Priorytetowo będą traktowane projekty mające znaczenie dla rozwoju gospodarczego: - porządkowania starej tkanki urbanistycznej poprzez odpowiednie zagospodarowywanie pustych przestrzeni w harmonii z otoczeniem, - renowacji zabudowy budynków w tym obiektów infrastruktury społecznej, - renowacji budynków o wartości architektonicznej i znaczeniu historycznym znajdujących się na rewitalizowanym terenie oraz ich adaptacja na cele: gospodarcze, społeczne i kulturalne, - poprawy funkcjonalności struktury ruchu kołowego, ruchu pieszego i estetyki przestrzeni publicznych, - przebudowy lub remontów publicznej infrastruktury związanej z rozwojem funkcji turystycznych, rekreacyjnych, kulturalnych i spor- 7

8 towych połączonych z działalnością gospodarczą, - tworzenia stref bezpieczeństwa i zapobiegania przestępczości w zagrożonych patologiami społecznymi obszarach miast. Ważnym elementem tego Poddziałania jest pobudzanie aktywności środowisk lokalnych i stymulowanie współpracy na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego oraz przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego w zagrożonych patologiami społecznymi obszarach miast poprzez szybszy wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia. Dlatego gminy, które będą chciały uzyskać wsparcie w ramach tego Poddziałania, na terenie których znajdują się obszary wymagające rewitalizacji, muszą przygotować kilkuletnie Lokalne Programy Rewitalizacji. Obszary miejskie poddawane rewitalizacji muszą zostać wyznaczone w Lokalnym Programie Rewitalizacji. Ich granice zostaną wyznaczone na podstawie krytycznej analizy wyników badań i analiz (w tym wniosków różnych podmiotów współuczestniczących w procesie rewitalizacji) przeprowadzonych dla potrzeb przygotowania Lokalnego Programu Rewitalizacji. Dokonując tego wyboru należy wziąć pod uwagę poziom: - bezrobocia, - ubóstwa oraz trudne warunki mieszkaniowe, - przestępczości, - wykształcenia mieszkańców, - przedsiębiorczości mieszkańców, - degradacji technicznej infrastruktury i budynków, - zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Poza tym Lokalne Programy Rewitalizacji powinny zawierać opis niezbędnych działań potrzebnych dla rozwoju gospodarczego rewitalizowanych terenów, proponowane sposoby rozwiązywania problemów społecznych, a także kilkuletnie plany finansowe gminy dotyczące rewitalizacji obszarów miejskich. Programy te muszą być zgodne ze strategią rozwoju województwa i powinny być przekazane razem z wnioskiem aplikacyjnym - po uprzednim zatwierdzeniu uchwałą Rady Miasta - Urzędom Marszałkowskim. W ramach tego Podziałania można uzyskać środki na wymianę elementów konstrukcyjnych zawierających azbest w budynkach publicznych (poza celami mieszkaniowymi) w przypadku, gdy nie wymaga to przebudowy całego obiektu i po spełnieniu wymagań przekazania powstałych odpadów zawierających azbest podmiotom, które uzyskały zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarki takimi odpadami. Środki te dostępne są także w ramach Poddziałania ZPORR Rewitalizacja obszarów poprzemysłwych i powojskowych. W ramach tych Poddziałań może zostać sfinansowanych do 75% kosztów kwalifikowanych. Aktywizacja i rewitalizacja obszarów znajdujących się w złej sytuacji społeczno-ekonomicznej wymaga współpracy partnerów lokalnych, zarówno władz publicznych, jak i organizacji i związków społecznych, gospodarczych, organizacji pozarządowych przy rozwiązywaniu problemów rozwojowych. Wyzwolenie lokalnego potencjału przedsiębiorczości i zaangażowanie miejscowych instytucji i grup mieszkańców daje szanse przezwyciężenia trudności i właściwego wykorzystania pomocy zewnętrznej. Opr. Mikołaj Niedek na pdst. Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego na lata

9

10 Świadectwo energetyczne dla budynków szkolnych - wdrażanie nowej Dyrektywy Europejskiej 4 stycznia 2006 r. weszły w życie ustalenia Dyrektywy Europejskiej 2002/91/WE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Oprócz zmian standardów w projektowaniu, wznoszeniu, modernizacji i eksploatacji budynków wprowadzone zostały także nowe obowiązki dotyczące sprzedaży i wynajmu, co będzie miało wpływ na rynek nieruchomości. Postanowienia dyrektywy obejmują również grupę producentów budowlanych, jednakże beneficjentem dyrektywy jest użytkownik budynku, w którego interesie postanowienia te powinny być chronione. Ocena standardu techniczno- -użytkowego budynków, ocena stanu środowiska wewnętrznego (jego jakości) oraz istniejących w nich warunków higieniczno-zdrowotnych są równorzędnie traktowane z oceną rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych, mających na celu zmniejszenie zużycia energii. Za wdrażaniem dyrektywy przemawia aspekt środowiskowy, czyli poprawa stanu środowiska naturalnego poprzez zmniejszenie jego zanieczyszczenia oraz aspekt społeczny polegający na zmniejszeniu kosztów eksploatacji budynków, dzięki czemu zaoszczędzone środki finansowe można będzie przeznaczyć na ich modernizację. Główne ustalenia dyrektywy Dyrektywa zobowiązuje kraje członkowskie do aktywnej promocji poprawy standardu energetycznego budynków w obrębie Wspólnoty przez egzekwowanie obowiązku: 1. posiadania świadectw energetycznych dla nowo wznoszonych budynków, modernizowanych, sprzedawanych i wynajmowanych oraz dla wynajmowanych i sprzedawanych lokali mieszkalnych (np. w budynkach użyteczności publicznej lokale mieszkalne dla nauczycieli czy personelu szpitalnego znajdujące się w części mieszkalnej budynku), 2. wykonywania okresowych kontroli w zakresie efektywności energetycznej systemów klimatyzacji i kotłów lub stworzenia systemu doradztwa w tym zakresie, 3. wykonania jednorazowej kontroli w zakresie efektywności energetycznej instalacji grzewczych, w których pracują kotły 15-letnie i starsze lub stworzenia systemu doradztwa w tym zakresie. Powyższe obowiązki wymuszają dokonanie zmian w istniejących aktach prawnych. Zmiany w aktach prawnych Zgodnie z przyjętymi w projekcie ustawy [Projekt ustawy o systemie oceny energetycznej budynków, zawierający zmiany do ustaw: z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz z późn. zm.), z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych (Dz. U. nr 162, poz z późn. zm.), z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176), z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz z późn. zm.)] ustaleniami mamy dwa różne terminy w stosunku do obowiązku świadectwa energetycznego. Dla budynków nowo wznoszonych, to znaczy oddawanych do użytkowania, obowiązek posiadania świadectwa energetycznego wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. Przed przystąpieniem do użytkowania nowo wzniesionego budynku lub budynku istniejącego, w którym dokonywana była rozbudowa, nadbudowa, przebudowa, odbudowa czy zmiana sposobu użytkowania lub też wykonywane były roboty budowlane mające wpływ na podniesienie jego standardu energetycznego, do obowiązków inwestora należeć będzie zapewnienie opracowania przez eksperta oceny energetycznej i wydania świadectwa energetycznego. Zgodnie z zasadą ogólną, po przeprowadzeniu robót w budynku, których koszt jest równy lub przekracza 25 % wartości odtworzeniowej budynku, należy sporządzić nowe świadectwo energetyczne. Mając jednak na uwadze fakt, iż ze względów ekonomicznych w dużej części budynków roboty budowlane związane z poprawą ich jakości energetycznej są prowadzone etapowo, proponuje się wprowadzić złagodzenie tego rygoru. Ma to nastąpić poprzez zapis, iż świadectwo należy wykonać dopiero wówczas, gdy zakończone zostaną wszystkie etapy modernizacji, jednakże proces ten nie może trwać dłużej niż 5 lat. Dla istniejących budynków niemodernizowanych, ale sprzedawanych i wynajmowanych, obowiązek posiadania świadectw energetycznych wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Tak więc w przypadku budynków istniejących, mamy do czynienia z trzyletnim, a w przypadku budynków nowo wznoszonych z rocznym okresem przejściowym. Trzyletni okres przejściowy dla budynków istniejących ma umożliwić podjęcie w nich działań 10

11 modernizacyjnych zmierzających do zmniejszenia zużycia energii, przy wykorzystaniu różnych mechanizmów finansowych dostępnych w Polsce np. wspierania przedsięwzięć termomodernizacyjnych na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Obowiązki wynikające z dyrektywy wiązać się będą z kosztami. Aby w części złagodzić obciążenia finansowe właścicieli i zarządców budynków proponuje się: 1) w ustawie o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych wprowadzenie możliwości częściowego sfinansowania kosztu wykonania świadectwa energetycznego z premii termomodernizacyjnej, przez inwestorów realizujących inwestycje termomodernizacyjne. Rozwiązanie to dotyczyć będzie zarówno osób fizycznych, jak i osób prawnych. 2) w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzenie zmian umożliwiających odliczenie kosztu wykonania świadectwa energetycznego oraz kosztów kontroli kotłów, instalacji ogrzewczych i systemów klimatyzacji od podatku dochodowego. Kwota, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć za rok podatkowy 19 % poniesionych wydatków z tym związanych. Dla osób prawnych w tym zakresie nie przewiduje się żadnych możliwości wsparcia obowiązków nakładanych na zarządców i właścicieli w wyniku wdrażania ustaleń dyrektywy. Standard świadectwa energetycznego Świadectwo energetyczne jest dokumentem przygotowywanym przez niezależnego eksperta, ważnym 10 lat. Świadectwo energetyczne jest sporządzane w oparciu o ocenę energetyczną, polegającą na określeniu zintegrowanej charakterystyki energetycznej, na podstawie której następuje przyporządkowanie budynkowi odpowiedniej klasy energetycznej. Co to jest ocena energetyczna budynku Podstawą do sporządzenia zintegrowanej charakterystyki jest charakterystyka energetyczna budynku określona w projekcie budowlanym dla budynku nowo wznoszonego, a dla budynku istniejącego, jeśli brak dla niego dokumentacji projektowej - wyznaczana w wyniku inwentaryzacji. Charakterystyka energetyczna jest to zbiór danych i wskaźników energetycznych budynku dotyczących obliczeniowego zapotrzebowania budynku na energię zużywaną na potrzeby c.o., c.w.u., wentylacji i klimatyzacji, a w przypadku budynku użyteczności publicznej także na oświetlenie. Dla określenia zintegrowanej charakterystyki energetycznej przyjęto metodę odnoszenia cech ocenianego budynku do cech budynku referencyjnego (porównawczego), czyli budynku spełniającego aktualne wymagania. Charakterystyka energetyczna ocenianego budynku i jej porównanie z danymi określonymi dla budynku referencyjnego, są podstawą obliczania wskaźnika zintegrowanej charakterystyki, a z kolei wskaźnik wyznacza klasę energetyczną budynku, przy czym dla budynku referencyjnego przyjmuje się wskaźnik równy 1. Wartość zintegrowanego wskaźnika charakterystyki energetycznej EP EP 0,25 0,25>EP 0,5 0,5>EP 0,75 0,75>EP 1,0 budynek referencyjny EP=1 1,0>EP 1,25 1,25>EP 1,50 EP 1,5 Klasa energetyczna budynku A B C D Standard budynku referencyjnego tzw. standard podstawowy (warunki techniczne zostały zdefiniowane na poziomie wymagań minimalnych) opisany został i uzupełniony będzie w nowelizowanych przepisach techniczno-budowlanych tj. rozporządzeniu ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz.U. nr 75, poz.690 z późn. zm.] oraz doprecyzowany w projekcie rozporządzenia w sprawie zakresu i form świadectw D E F G energetycznych: dla budynku i lokalu mieszkalnego. Przewiduje się 7 klas energetycznych dla budynków: od A do G. O przynależności budynku do odpowiedniej klasy energetycznej decyduje wartość zintegrowanego wskaźnika charakterystyki energetycznej. Poniższe zestawienie ilustruje przyjęte dla poszczególnych klas zakresy wartości zintegrowanego wskaźnika charakterystyki energetycznej. Wskaźnik charakterystyki energetycznej EP wyznacza się jako sumę wskaźników cząstkowych z uwzględnieniem wagi udziału danego celu zużycia energii w całkowitym bilansie energetycznym. Wskaźniki dotyczące ogrzewania, ciepłej wody, klimatyzacji i oświetlenia (analizowanego w przypadku budynków użyteczności publicznej) nie są wyrażone w jednostkach fizycznych zużycia energii, ale w jednostkach bezwymiarowych, wyrażających porównanie z budynkiem referencyjnym: - dla ogrzewania i wentylacji jest to wskaźnik sezonowego zapotrzebowania na energię, odniesiony do 1 m 2 powierzchni budynku, - dla przygotowania ciepłej wody jest to wskaźnik energii na podgrzanie 1m 3 wody, - dla oświetlenia jest to średnioważony wskaźnik mocy urządzeń oświetleniowych odniesiony do 1 m 2 powierzchni budynku. Przyjęto, że na obecnym etapie oceny energetycznej budynków przedmiotem oceny nie będzie zapotrzebowanie energii na cele klimatyzacji. Prace nad metodą oceny w tym zakresie trwają i są zaawansowane. Świadectwo - wymogi formalno- -prawne Proponuje się następujące wymogi formalne dla świadectwa energetycznego. 1. Świadectwo będzie wykonywane w języku polskim, przy zastosowaniu oznaczeń graficznych i literowych określonych w Polskich Normach dotyczących budownictwa, instalacji ogrzewczych, wentylacyjnych i oświetlenia w budynkach. 11

12 2. Wszystkie strony (arkusze świadectwa oraz ewentualne załączniki) będą kolejno numerowane. 3. Świadectwo będzie się oprawiać w okładkę formatu A-4, w sposób uniemożliwiający jego zdekompletowanie. 4. W zakres świadectwa wchodzą: a) strona tytułowa zawierająca: numer świadectwa, dane identyfikacyjne dotyczące budynku, zintegrowaną charakterystykę energetyczną, klasę energetyczną, datę wydania i ważności świadectwa, imię i nazwisko oraz nr eksperta energetycznego, b) charakterystyka techniczno-użytkowa zawierająca: przeznaczenie budynku i rok oddania do użytkowania, liczbę i rodzaj kondygnacji, kubaturę ogółem i kubaturę części zawierającej pomieszczenia o regulowanej temperaturze, powierzchnię pomieszczeń o regulowanej temperaturze, rodzaj konstrukcji, rodzaj systemu ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody, klimatyzacji oraz oświetlenia, c) charakterystyka energetyczna budynku zawierająca dane ilościowe i porównawcze, określone w sposób opisany w załączniku do projektu rozporządzenia w sprawie zakresu i formy świadectwa energetycznego, d) obliczenia zintegrowanej oceny charakterystyki energetycznej, w tym wskaźnika zintegrowanej charakterystyki energetycznej oraz klasy energetycznej, przeprowadzone według metody opisanej w załączniku do projektu rozporządzenia w sprawie zakresu i formy świadectwa energetycznego, e) uwagi w sprawie: możliwości zmniejszenia zużycia energii w budynku poprzez zmiany w eksploatacji budynku oraz ewentualną termomodernizację, a także informacje o podstawach prawnych świadectwa oraz o korzystaniu ze świadectwa (do jakich celów służy ten dokument). Świadectwo jest przygotowywane w formie pisemnej oraz elektronicznej. Elektroniczna forma ma umożliwiać spełnienie obowiązku rejestracji wszystkich wystawianych dla budynków świadectw energetycznych w krajowym rejestrze świadectw. Działania budowlane przeprowadzane w okresie ważności świadectwa, mające wpływ na zmianę jego charakterystyki energetycznej, skutkują koniecznością przygotowania nowego świadectwa, potwierdzającego dokonane w nim zmiany energetyczne. Jeśli po dziesięciu latach ważności świadectwa w budynku/lokalu mieszkalnym nie dokonano żadnych modernizacji, zadaniem eksperta energetycznego jest potwierdzić aktualność tego świadectwa i przedłużyć ważność na kolejne 10 lat. Uaktualnienie świadectwa nie powinno wiązać się z kosztami, które właściciel lub zarządca budynku musi ponieść przy zlecaniu świadectwa, a jedynie z symboliczną opłatą. Świadectwo wystawiane dla budynku/lokalu nie jest związane z jego właścicielem czy nabywcą. Świadectwo stanowić ma, zgodnie ze zmianami wprowadzanymi do ustawy Prawo Budowlane, załącznik do książki obiektu budowlanego [Dz. U. nr 120, poz i 1134]. Książkę budynku (obiektu) zgodnie z wymaganiami Prawa Budowlanego ma obowiązek prowadzić jego właściciel lub zarządca. W chwili sprzedaży właściciel przekazuje nabywcy książkę budynku, wraz z innymi dokumentami. Budynki istniejące sprzedawane i wynajmowane a świadectwo energetyczne Świadectwa energetyczne są zatem wymagane zarówno dla nowo wznoszonych, jak i istniejących budynków oraz znajdujących się w nich lokali mieszkalnych np. w budynku szkoły, jeśli są one przedmiotem sprzedaży czy najmu w rozumieniu odrębnych przepisów. Przez lokal mieszkalny należy rozumieć wydzieloną trwałymi ścianami w obrębie budynku izbę lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i gospodarczych. W przypadku budynków użyteczności publicznej, przez które należy rozumieć budynki szkolne, przedszkola, szpitale, ośrodki zdrowia itp. oprócz wymogu sporządzenia świadectwa energetycznego istnieje jeszcze inny. Zarządca lub właściciel takiego budynku, którego powierzchnia użytkowa przekracza 1000 m 2, będzie miał obowiązek, w widocznym miejscu np. przy wejściu do budynku, wywiesić stronę tytułową ważnego świadectwa energetycznego, zawierającą określoną dla budynku klasę energetyczną. Wymóg ten został wprost zapisany w dyrektywie. Z uwagi na racjonalną potrzebę zastosowania tzw. pozytywnych wzorców edukacyjnych, proponuje się rozciągnąć obowiązek publicznej informacji o standardzie energetycznym dużych budynków publicznych (o powierzchni użytkowej ponad 1000 m 2 ) na wszystkie tego typu budynki. Zatem informacja o standardzie energetycznym budynków publicznych stanie się informacją powszechną. Świadectwo energetyczne to dokument, który przed dokonaniem sprzedaży należy przedstawić kupującemu. Notariusz ma obowiązek sprawdzić, czy taki dokument został sprzedającemu przedłożony. Podobnie przed podpisaniem umowy najmu wynajmujący jest zobowiązany przedłożyć najemcy świadectwo energetyczne. Za niedopełnienie obowiązku wykonania świadectwa na potrzeby sprzedaży budynku/lokalu mieszkalnego wymierzana jest właścicielowi budynku/lokalu mieszkalnego kara grzywny odpowiedniej wysokości wynikającej z kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Podobnie będzie w przypadku nieprzestrzegania obowiązku przedłożenia świadectwa budynku/lokalu mieszkalnego osobie najmującej budynek/lokal mieszkalny tzn. najemcy przez wynajmującego. Budynki nowe i modernizowane a świadectwo energetyczne Z obowiązku wykonywania świadectwa energetycznego zwolnione będą budynki: 1) wolno stojące użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej nie większej niż 50 m 2 (wyznaczanej zgodnie z PN-ISO 9836:1997 Właściwości użytkowe w budownictwie. Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych lub PN-70/B powierzchnie budynków. Podział, określenia i zasady obmiaru), 2) użyteczności publicznej, w których modernizacja nie przekracza 25% wartości odtworzeniowej budynku, 3) użyteczności publicznej przeznaczane do okresowego użytkowania (w rozumieniu ustawy Prawo 12

13 Budowlane), bez względu na ich wielkość, 4) użyteczności publicznej przeznaczane do tymczasowego użytkowania (w rozumieniu ustawy Prawo Budowlane), bez względu na ich wielkość, 5) wpisane do rejestru zabytków lub znajdujące się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków (w rozumieniu ustawy Prawo Budowlane), 6) kultu religijnego, o których mowa w kategorii X obiektu budowlanego załącznika Współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu do ustawy Prawo Budowlane np. kaplica katechetyczna stanowiąca element budynku kościelnego. Nowe wymagania dla projektowanych budynków użyteczności publicznej Z ustaleń dyrektywy wynika obowiązek zanalizowania przez projektanta, każdorazowo w przypadku projektowania budynku o powierzchni ponad 1000 m 2, możliwości wykorzystania źródeł energii odnawialnej. Jeśli w proponowanych rozwiązaniach nie zostaną uwzględnione takie źródła, zadaniem projektanta jest udowodnienie, iż nie było to możliwe technicznie i ekonomicznie. Wprowadzenie takiego obowiązku w Polsce wymaga zmian w rozporządzeniu w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego, umożliwiających pełną identyfikację standardu energetycznego projektowanego budynku, w tym przyjętego sposobu wykorzystania źródeł odnawialnych. Niezbędne jest zatem dokonanie zmian w określonym przepisami standardzie projektu budowlanego tj. rozporządzeniu w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego [Dz.U. nr 120, poz. 1133]. Chodzi tutaj o wprowadzenie obowiązku wykonywania przez projektanta analizy możliwości wykorzystania źródeł odnawialnych, a w przypadku wykorzystania, uwzględnienie ich w obliczeniowej i rysunkowej części charakterystyki energetycznej budynku, z zestawieniem tabelarycznym, dokumentującym spełnienie wymagań energetycznych, określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowe wymagania dla termomodernizowanych budynków w oparciu o premię termomodernizacyjną Inwestor realizujący przedsięwzięcie termomodernizacyjne, na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, będzie mógł wliczyć koszt wykonania świadectwa energetycznego (po zrealizowanej modernizacji budynku) do tych kosztów przedsięwzięcia, które stanowią kredyt termomodernizacyjny. Ponieważ 25 % wielkości wykorzystanego kredytu stanowi, zgodnie z ustawą o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, premię termomodernizacyjną wypłacaną, jako pomoc państwa, inwestorowi na poczet spłat części zadłużenia kredytowego, 25 % kosztów wykonania świadectwa będzie zatem sfinansowane z tej premii. Co warto wiedzieć o kosztach świadectwa Podsumowując nowe obowiązki właścicieli i zarządców, jakie wynikają z tworzonego systemu oceny energetycznej budynków, warto powiedzieć parę słów o kosztach - średni koszt świadectwa energetycznego dla budynku użyteczności publicznej przewiduje się na poziomie PLN. Podstawą dla przyjęcia ceny wykonywanych świadectw są doświadczenia w zakresie audytingu energetycznego działającego w systemie ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Przyjęto koszt pracy eksperta - audytora jako 50 zł za godzinę pracy. Stąd ceny świadectw dla poszczególnych typów budynków przedstawiają się następująco: Skomplikowane i duże budynki godzin PLN Proste budynki oraz części budynków godzin PLN Bardzo duże, nietypowe budynki niemieszkalne godzin PLN Uwzględniając wartość rynkową budynku użyteczności publicznej koszt świadectwa stanowić będzie znikomą jej część. Podsumowanie Celem nowego podejścia ma być wznoszenie i modernizacja budynków o wyższym niż dotychczas standardzie użytkowym, w tym energetycznym, którego bezpośrednim efektem jest obniżenie kosztów eksploatacji budynków, przedłużenie ich trwałości oraz ochrona środowiska naturalnego. To zadania dla projektantów, wykonawców, producentów wyrobów budowlanych, terenowych organów administracji architektoniczno-budowlanej, samorządu terytorialnego oraz użytkowników. Anna Sas-Micuń Ministerstwo Transportu i Budownictwa Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités (PNEC) jest pozarządową organizacją pożytku publicznego nie działającą dla zysku, od 12 lat współpracującą z samorządami lokalnymi. Od 2003 r. istnieje możliwość przekazania 1% należnego podatku na rzecz działalności wybranej organizacji pożytku publicznego. Pomóż nam zadbać o przyszłość naszego środowiska! przekazując 1% swojego podatku Każdy grosz się liczy! Dziękujemy! Bank Polska Kasa Opieki S.A. I Oddział w Krakowie Rynek Główny 31 Rachunek Stowarzyszenia Gmin Polska Sieć Energie Cités Nr:

14 Zagadnienia uwzględniania efektywności energetycznej w realizacji procedur zamówień publicznych. Szacuje się, że uzależnienie krajów UE od dostaw paliw i surowców energetycznych z krajów niestabilnych politycznie i gospodarczo kształtuje się na poziomie 60-70%. Wskaźnik ten rodzi określone problemy, spośród których najbardziej jaskrawym i wyraźnie odczuwalnym przejawem był rosyjsko- -ukraiński (wcześniej rosyjsko-białoruski) kryzys gazowy, jak również kilkukrotny na przestrzeni ostatnich 2 lat wzrost cen ropy naftowej. Niemniej istotne w kontekście nadmiernego zużycia energii, jakkolwiek mniej wyraźnie odczuwalne, są problemy związane z ochroną klimatu Ziemi, nasilającym się efektem cieplarnianym, poprzez różnorodne zobowiązania Polski w tym zakresie na arenie międzynarodowej, na zagadnieniach czysto ekonomicznych, związanych z nadmiernymi i nieustannie rosnącymi kosztami energii kończąc. W związku z tymi problemami oraz ich często strategicznym znaczeniem już na poziomie całej Unii Europejskiej (UE) zdecydowano o podjęciu całego szeregu działań, programów i inicjatyw zmierzających do poprawy przede wszystkim efektywności wykorzystania energii praktycznie we wszystkich sektorach gospodarki i przez to poprawy bezpieczeństwa energetycznego krajów członkowskich. Szczególnymi przejawami troski o te zagadnienia jest uchwalenie szeregu dyrektyw, które częstokroć uzupełniając się wzajemnie, narzucą na państwa członkowskie cały szereg obowiązków i zadań oraz konieczność realizacji działań praktycznie we wszystkich sektorach gospodarki. Można tu przytoczyć następujące przykłady dyrektyw: * Dyrektywa 2002/91/EC o jakości energetycznej budynków, która narzuca obowiązek wdrożenia systemowego podejścia do problemu znaczącego ograniczenia zużycia energii w praktycznie wszystkich typach i rodzajach budynków, * Dyrektywa 2004/8/WE w sprawie popierania kogeneracji opartej na zapotrzebowaniu ciepła użytecznego na wewnętrznym rynku energii oraz zmieniająca Dyrektywę 92/42/EWG, która wprowadza mechanizmy wymuszające poprawę efektywności procesów wytwarzania energii, * Dyrektywa 2005/32/WE ustanawiająca ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących zasad projektowania i wymogów w zakresie efektywności energetycznej dla produktów wykorzystujących (zużywających) energię, i która ma za zadanie wymusić zmniejszenie energochłonności wszelkiego rodzaju urządzeń, wyposażenia i technologii, * Dyrektywa 96/62/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania (kontroli) zanieczyszczeń, której podstawowym celem jest ograniczenie oddziaływania na środowisko (głównie poprzez zmniejszenie energochłonności produkcji przemysłowej) sześciu najbardziej energochłonnych przemysłów, * Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca program handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych na obszarze Wspólnoty i zmieniająca Dyrektywę Rady 96/61/WE, * Projekt dyrektywy o usługach energetycznych (Energy Services), której celem jest realizacja opłacalnych ekonomicznie działań w zakresie poprawy efektywności końcowego wykorzystania energii w państwach członkowskich w oparciu o wykorzystanie mechanizmów rynkowych i przedsiębiorstw usług energetycznych. Ponadto intensyfikuje się działania na rzecz zwiększenia udziału energii odnawialnych w bilansie energetycznym UE i poszczególnych krajów członkowskich, jak również uruchamia i finansuje szereg programów wspierających wypracowywanie metod podnoszenia wzrostu efektywności wykorzystania energii i bezpośrednią realizację działań w tym zakresie (w tym również programów o charakterze naukowo-badawczym i wdrożeniowym oraz z zakresu podnoszenia ogólnej świadomości społecznej) - n.p. SAVE II, ALTENER, INTELLI- GENT ENERGY-EUROPE, 5 i 6 Program Ramowy itp. Istotnych możliwości uzupełnienia całego szeregu wspomnianych powyżej działań upatruje się również w promocji i zwiększenia poziomu wykorzystania oraz stosowania najbardziej efektywnych energetycznie tzw. produktów wykorzystujących energię (PWE), przy czym w szczególności dotyczy to (poza wyspecjalizowanymi technologiami przemysłowymi) takich działów tych produktów jak produkty IT (n.p. komputery i wyposażenie biurowe), urządzenia gospodarstwa domowego, wyposażenie i instalacje energetyczne w budynkach, czy ogólnie rozumiane środki transportu. UE również w tym przypadku planuje wprowadzenie dyrektywy, która w odniesieniu do jednostek organizacyjnych stosujących procedury zamówień publicznych (w tym jednostek samorządów terytorialnych) wprowadzi obowiązek nałożenia na zamawiane urządzenia i wyposażenie określonych minimalnych wymogów w zakresie efektywności energetycznej i oddziaływania na środowisko naturalne. Procedura taka ma być nazywana Green Labels Procurement z uwagi na to, że większość urządzeń i wyposażenia już obecnie musi posiadać tzw. etykiety energetyczne i opisane na nich parametry w zakresie efektywności wykorzystania energii mogą i powinny być w tej procedurze wykorzystywane. Wyjściem naprzeciw tym inicjatywom jest udział Polski w kilku projektach obejmujących sporą część wspomnianych zagadnień. Podstawowym celem tych projektów jest przede wszystkim promocja inicjatyw UE w tym zakresie, ale również opracowywanie modelowych procedur wdrażania poszczególnych, często 14

15 konkretnych mechanizmów, jak również realizacja we współpracy z bezpośrednimi zainteresowanymi i beneficjentami projektów pilotowych. Modelowe procedury opracowuje się oczywiście z uwzględnieniem specyficznych warunków polskich i obowiązujących w Polsce, dla poszczególnych zagadnień, szczegółowych regulacji prawnych. Projekty pilotowe mają za zadanie pokazać, że wdrażanie tych mechanizmów i procedur jest możliwe, a przede wszystkim korzystne. Charakterystyczną cechą wszystkich tych procedur i mechanizmów jest to, że muszą one być efektywne ekonomicznie i powodować wymierne korzyści wynikające z ich wdrożenia. W dalszej części niniejszego tekstu procedury te w skrócie określane będą Procedury Zielonych Zamówień (PZZ). Jednym z projektów tego typu, którego realizacja rozpoczęła się w styczniu 2006 roku jest projekt GREEN LA- BELS PURCHASE w ramach programu Inteligentna Energia - Europa. W projekcie uczestniczą instytucje reprezentujące 9 krajów europejskich, w tym również Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. ze strony polskiej. Podstawowym celem projektu jest zwiększenie poziomu wykorzystania i uwzględniania aspektów związanych z efektywnością energetyczną urządzeń i różnego typu wyposażenia (ogólnie wszystkich Produktów Wykorzystujących Energię - PWE) i ich oddziaływania na środowisko naturalne przy planowaniu zakupów realizowanych przez instytucje i przedsiębiorstwa (w tym w szczególności przez jednostki samorządów terytorialnych w procedurach zamówień publicznych). Projekt w szczególności dotyczyć ma wykorzystania powszechnie występujących i dostępnych etykiet energetycznych urządzeń, jak również danych na temat efektywności energetycznej urządzeń, technologii i środków transportu. Podstawowym, oczekiwanym efektem realizacji projektu jest opracowanie wzorcowych procedur postępowania, wzorcowej dokumentacji przetargowej oraz poradników i narzędzi obliczeniowych ułatwiających dokonywanie analiz oraz wdrażanie i promocję PZZ. Oddzielnym elementem programu będzie realizacja projektów pilotowych. Realizacja projektu podzielona została na etapy, które realizowane będą w podobnym zakresie we wszystkich uczestniczących w projekcie krajach: 1. Analizy krajowych systemów prawnych związanych z realizacją zamówień i stosowanych dotychczas praktyk w kontekście uwzględniania wymogów w zakresie efektywności energetycznej i ochrony środowiska, w tym między innymi: * krajowych i międzynarodowych standardów w odniesieniu do zamówień i stosowanych praktyk (w jednostkach publicznych i przedsiębiorstwach prywatnych), * analizy i opisy ok. 10 realizacji w każdym z krajów przykładów dobrych praktyk wykorzystania w zamówieniach kryteriów efektywności energetycznej (etykiet energetycznych) i ochrony środowiska, * identyfikacji barier prawnych instytucjonalnych, organizacyjnych i finansowych w sektorze publicznym i prywatnym, * Opracowaniu strategii realizacji niezbędnych działań w celu eliminacji przeszkód w rozpowszechnieniu PZZ w poszczególnych krajach. 2. Opracowanie wzorcowych dokumentów i narzędzi, w skład których wejdą: * moduł obejmujący regulacje prawne dot. PZZ w poszczególnych krajach, * moduł techniczny z opisem potencjału w zakresie efektywności energetycznej, ekonomicznej i redukcji emisji CO2 oraz porównaniem etykiet energetycznych dla takich grup produktów jak: IT, AGD, oświetlenie, środki transportu, komponenty budowlane i systemy energetyczne, * narzędzia obliczeniowe umożliwiające dokonanie analizy ekonomicznej z uwzględnieniem kosztów w całym cyklu życia (life cycle costs) dla ww. grup produktów, * materiały szkoleniowe obejmujące zagadnienia PZZ. 3. Realizacja projektów pilotowych według PZZ, w tym działania obejmujące: l.p. 1. Rodzaj urządzenia/wyposażenia IT (sprzęt informatyczny, komputery, telekomunikacja) * wybór instytucji (jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorstw prywatnych), w których zostaną zrealizowane projekty pilotowe, * realizacja ok. 20 projektów pilotowych w wybranych instytucjach, * zapewnienie w ramach projektu niezbędnej pomocy prawnej i innej niezbędnej pomocy merytorycznej przez polskiego realizatora projektu - KAPE S.A. w trakcie przygotowania i realizacji przez wybrane podmioty projektów pilotowych, * Identyfikacja i propozycje eliminacji barier prawnych, instytucjonalnych i organizacyjnych. 4. Promocja i rozpowszechnienie rezultatów projektu, w tym m.in. organizacja warsztatów roboczych, seminariów, publikacja artykułów i utworzenie strony internetowej, jak również akcja. 5. Opracowanie wytycznych w zakresie wdrażania rozwiązań prawnych i organizacyjnych na poziomie krajowych usprawniających i zwiększających wykorzystanie PZZ. Projekt będzie realizowanych przez okres ok. 2,5 roku (do końca czerwca 2008 roku). Inicjatorzy projektu i dofinansowująca, w wysokości 50% kosztów, Komisja Europejska uważają, że wdrożenie PZZ (w sposób zgodny z obowiązującym w Polsce prawem) może przyczynić się do znacznego obniżenia kosztów eksploatacji urządzeń, technologii i wyposażenia zakupionego zgodnie z PZZ i przyczynić się, na przestrzeni całego okresu ich eksploatacji, do uzyskania znaczących korzyści finansowych. W zamieszczonej poniżej tabeli przedstawiono zestawienie możliwych do osiągnięcia efektów wynikających z zastosowania PZZ. Wykorzystanie tego potencjału wymaga bardzo świadomego podejścia do zagadnienia oraz określenia jasnych Potencjał redukcji zużycia energii [%] 2. Urządzenia gospodarstwa domowego Środki transportu (samochodowego) Wyposażenie i instalacje energetyczne budynków

16 i przejrzystych reguł dla PZZ, w szczególności znajomości zasad kalkulacji i analizowania efektywności ekonomicznej dla zastosowań efektywnych energetycznie i przyjaznych środowisku urządzeń i technologii. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. (KAPE S.A.) zaprasza do współpracy wszystkie zainteresowane instytucje, w szczególności jednostki samorządu terytorialnego. KAPE S.A. najbardziej zależy na współpracy z instytucjami, które realizowały już działania podobne lub zgodne z PZZ i zechciałyby podzielić się swoimi doświadczeniami, jak również z instytucjami, które są zainteresowane realizacją projektów pilotowych według PZZ. Doświadczenia uczestniczących w projekcie instytucji posłużą do sporządzenia listy tzw. dobrych praktyk, które, wraz ze szczegółowym opisem ich realizacji, będą w ramach projektu rozpowszechnione w formie materiałów informacyjnych i ulotek. W przypadku realizacji projektów pilotowych KAPE S.A. zapewnia pomoc i asystę, jak również pomoc prawną i organizacyjną na wszystkich etapach procedury (analizy ekonomiczne, przygotowanie dokumentacji przetargowej, ocena oferty przetargowej, zawarcie umów z dostawcami itp.). W ramach projektu przewidziano również do realizacji cykl bezpłatnych szkoleń i seminariów dla pracowników współpracujących przy realizacji projektu instytucji. Instytucje zainteresowane udziałem w projekcie prosimy o jak najszybszy kontakt z: mgr inż. Dariusz Koc Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. ul. Mokotowska Warszawa tel.: (22) lub mgr inż. Joanna Ogrodniczuk Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. ul. Mokotowska Warszawa tel.: (22) Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. organizowała w latach projekt o podobnym charakterze, dotyczący zagadnień realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego przedsięwzięć termomodernizacyjnych w formule finansowania przez trzecią stronę (TPF). Opracowane w ramach tego projektu materiały informacyjne i poradniki oraz wzorcowe dokumenty przetargowe można znaleźć na stronie internetowej KAPE S.A. - Opracował: mgr inż. Dariusz Koc 16

17

18 ŚWIĘTA KATARZYNA - GMINA FAIR PLAY Gmina Święta Katarzyna leży w województwie dolnośląskim i bezpośrednio graniczy z Wrocławiem, w jego południowo-wschodniej części. Północną granicę gminy stanowi rzeka Odra. Na obszarze gminy znajdują się 24 miejscowości, które zamieszkuje prawie mieszkańców. Dobrą komunikację zapewnia rozbudowany układ dróg krajowych, powiatowych i wojewódzkich, łączących Wrocław z Opolem oraz ze Strzelinem. Uzupełnienie stanowią 3 linie kolejowe ze stacjami towarowymi i przystankami osobowymi w Siechnicach, Świętej Katarzynie, Kotowicach i Żernikach Wrocławskich. Historia Historia osadnictwa na terenie gminy sięga 4200 lat p.n.e. W końcowym okresie wczesnego średniowiecza pojawiają się pierwsze wzmianki o miejscowościach dzisiejszej gminy. Od średniowiecza wiele wsi należało do wrocławskich zakonów czy kościołów, później również do rady miejskiej i do mieszczan wrocławskich. W dobie podziału dzielnicowego Śląska teren gminy należał do Księstwa Wrocławskiego. Podczas wojny trzydziestoletniej Świeta Katarzyna uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Przełom XIX i XX w. to szybki rozwój przemysłowy gminy. Pod koniec drugiej wojny światowej, tereny gminy zdobyte zostały 17 lutego 1945 roku. W latach , tereny gminy zajęli przesiedleńcy z kresów wschodnich. Przyroda Blisko 40% terenu gminy zajmuje projektowany Park Krajobrazowy Doliny Odry i Oławy, na którego terenie znajdują się jeziorka: Kotowickie (Kotowice), Czarna Łacha (Siechnice), łąki i polany w Trestnie, łąki i dolina Oławy Gminna Strefa Aktywności Gospodarczej w Siechnicach - fabryka złączy hydraulicznych firmy Parker Hannifin sp. z o.o. pomiędzy Mokrym Dworem, a Siechnicami oraz lasy pomiędzy Siechnicami, a Kotowicami. Obszar Parku cechuje bogata różnorodność fauny i flory. Łowiska obfitują w wiele gatunków ryb. Występują tu również siedliska rzadko występujących roślin. Przyroda w gminie, to również wiele podworskich parków i drzew pomnikowych. Atrakcje turystyczne Teren Parku bezpośrednio sąsiaduje z terenami wodonośnymi Wrocławia, których architektoniczne walory budynków hydrotechnicznych, stanowią atrakcję turystyczną. Atrakcjami turystycznymi są również: w Świętej Katarzynie kościół pod wezwaniem Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej (z połowy XIII w.), w Siechnicach architektura przemysłowa e l e k t r o c i e p ł o w n i Czechnica i towarzyszące osiedle mieszkaniowe (początek XX w.), w Trestnie kościół pod wezwaniem Matki Bożej Niepokalanej z 1934 r. oraz XIV-wieczna gotycka wieża mieszkalna w Biestrzykowie. Projektowany Park Krajobrazowy Doliny Odry i Oławy. Inwestycje Gminna Strefa Aktywności Gospodarczej, to wydzielony przez gminę Święta Katarzyna obszar w mieście Siechnice, przeznaczony pod inwestycje produkcyjne, usługowe i handlowe o ogólnej powierzchni ca 80 ha, w tym działki oferowane dla przedsiębiorców, o powierzchni ca 50 ha. Pozostały areał przeznaczony jest pod drogi, tereny ogólnodostępne, zbiornik wodny i zieleń. Istnieje bezpośredni wjazd na teren strefy z drogi krajowej nr 94 Wrocław-Opole. Na terenie GSAG działają już: fabryka profili okiennych firmy Thyssen Polymer Polska sp. z o.o., producent złączy hydraulicznych, firma Parker Hannifin sp. z o.o. oraz centrum logistyczne Grupy Phoenix. W bieżącym roku zostanie zakończona budowa kolejnych czterech inwestycji na terenie Strefy, na łącznej powierzchni około 10 ha. Większość działek to tereny w pełni uzbrojone, co w sposób radykalny poprawia ich atrakcyjność. Cały teren gminy posiada aktualne plany zagospodarowania przestrzennego. Tereny w GSAG uzyskały wyróżnienie w konkursie Grunt na Medal, organizowanym przez Wrocławską Agencję Rozwoju Regionalnego oraz Państwową Agencje Informacji i Inwestycji Zagranicznych, mającym na celu wyłonienie najlep- 18

19 szych terenów inwestycyjnych w województwie dolnośląskim. Gmina oferuje inwestorom ulgi w podatkach lokalnych, których wielkość zależy od wysokości zainwestowanego kapitału i deklarowanego przez inwestora zatrudnienia mieszkańców gminy oraz udziela wszelkiej pomocy technicznej i organizacyjnej, w szybkim i sprawnym uzgodnieniu niezbędnych decyzji, pozwoleń i warunków podłączenia do uzbrojenia sieciowego. Inwestorzy poszukiwani przez gminę, to przedsiębiorstwa, których działalność nie wywiera negatywnego wpływu na środowisko, a mające bardzo duże zapotrzebowanie na energię elektryczną i cieplną. Oferta gminy to również działki pod budownictwo mieszkaniowe. Na terenie gminy powstaje około 1000 nowych domów jednorodzinnych oraz około 350 mieszkań w budynkach wielorodzinnych. Dzięki dynamicznemu rozwojowi, potencjałowi gospodarczemu i licznym inwestycjom, gmina Święta Katarzyna po raz piąty zajęła miejsce na liście Złotej Setki Samorządów w Polsce, publikowanej przez Centrum Badań Regionalnych. Kryteria selekcji Złotej Setki to inwestycje dokonane w gminie w ciągu ostatnich trzech lat w przeliczeniu na jednego jej mieszkańca oraz wykorzystanie na inwestycje co najmniej 30% swoich trzyletnich dochodów. Gmina Święta Katarzyna jest również laureatem konkursu Gmina Fair Play - Certyfikowana Lokalizacja Inwestycji. Kapituła Konkursu Gmina Fair Play, organizowanego przez Krajową Izbę Gospodarczą oraz Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym, po raz kolejny przyznała gminie Święta Katarzyna tytuł i certyfikat Gmina Fair Play Gmina otrzymała ten tytuł już po raz trzeci z rzędu, dzięki czemu nabyła prawo do używania tytułu Złotej Lokalizacji Inwestycji, jako gmina, która przez trzy lata spełniała wymagania konkursowe, stale się rozwijała i realizowała zamierzone przedsięwzięcia inwestycyjne. Wójt gminy Jerzy Fitek przedstawia inwestorom w pełni uzbrojony 20- -hektarowy teren przemysłowy, położony w GSAG w Siechnicach. Dane teleadresowe: Urząd Gminy Święta Katarzyna, Święta Katarzyna, ul. Żernicka 17, tel. (+48) lub (+48) (5), faks. (+48) , Godziny pracy Urzędu: pon-pt, 7:10-15: Warszawa, ul. Senatorska 12 tel.: , tel.: (0-22) , tel/fax: (0-22) Jesteśmy firmą wyspecjalizowaną w opracowywaniu projektów o pozyskiwanie środków finansowych z programów pomocowych Unii Europejskiej oraz w doradzaniu w zakresie wyboru dla danego kontrahenta właściwego programu pomocowego. Posiadamy doświadczenie zdobyte w opracowywaniu projektów w ramach większości dostępnych programów operacyjnych oraz w ramach ZPORR, w tym, w szczególności w zakresie projektów dotyczących przedsięwzięć inwestycyjnych. Naszymi kontrahentami są: jednostki samorządowe wszystkich szczebli, przedsiębiorcy różnych branż, uczelnie, instytuty naukowe parki technologiczne, i inne. Naszą dewizą jest: prawidłowe pod względem merytorycznym i terminowe opracowanie niezbędnej dokumentacji, pilotowanie projektu w trakcie trwania jego oceny oraz doradztwo na etapie wyboru programu pomocowego. Ceny za świadczone usługi są umiarkowane. 19

20 Utylizacja azbestu gdzie jesteśmy? Według rządowego Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski, ogłoszonego w maju 2002 r przez Radę Ministrów, na terenie kraju znajduje się ogółem tys. ton wyrobów zawierających azbest. Należą do nich płyty azbestowo-cementowe ( tys. m kw.) i ton rur i innych wyrobów azbestowo-cementowych. Największe ich nagromadzenie występuje na terenie województwa mazowieckiego i lubelskiego (ponad 2 mln ton), najmniejsze natomiast w woj. lubuskim i opolskim. Pierwsze lata realizacji Programu rządowego nie przynosły jednak spodziewanych efektów. Na składowiska trafiło zaledwie 1% odpadów azbestowych, unieszkodliwiono więc zaledwie 160 tys. ton. Coraz śmielej wszakże podejmowane są gminne i regionalne inicjatywy: Gdański Wydział Ochrony Środowiska proponuje dofinansowanie działań w wys. do 100% kosztów utylizacji dla wspólnot mieszkaniowych lub osób indywidualnych, Na Mazowszu powstał spis miejsc azbestowych, Kompleksowy, unikatowy w skali kraju program opracowano na Lubelszczyźnie, pt. Program usuwania wyrobów zawierających azbest dla terenu Województwa Lubelskiego Najbliżej problemów z utylizacją azbestu są samorządy gminne. Dobrym przykładem świeci gmina Radom, która przyjęła program usuwania wyrobów zawierających azbest na lata i zdecydowała o finansowaniu tych przedsięwzięć w wys. do 80% kosztów. Na terenie Radomia zinwentaryzowani 70 tys. m kw. płyt azbestowych w formie pokryć dachowych i elewacyjnych. W programie tym przyjęto, że koszt demontażu, zabezpieczenia, transportu i unieszkodliwienia 1 m kw. eternitowej płyty falistej kosztuje średnio 18 zł brutto. Na terenie Radomia jest 30 firm posiadających pozwolenia na usuwanie wyrobów zawierających azbest. Właściciel posesji, który zwróci się do gminy o dofinansowanie, będzie mógł wybrać z listy trzy firmy. Gmina oceni stawki i zawrze z właścicielem nieruchomości umowę dotacji i po odebraniu robót zrefinansuje mu 80% poniesionych kosztów. Właściciel dołoży resztę i zapłaci wykonawcy. Szacuje się, że roczne koszty usuwania azbestu w Radomiu wyniosą 216 tys. zł, z czego z miejskiej kasy zostanie wydane 172 tys. zł. Środki przekazywane będą z Powiatowego i Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska. W Krakowie od czerwca 2004 r. na usunięcie azbestu z prywatnych posesji miasto wydało tys. zł. Na terenie Krakowa znajduje się prawie 2,7 tys. obiektów zawierających azbest. Zdemontowano i wywieziono 52,4 tony i m kw. płyt eternitowych. Osobom prywatnym gmina dopłaca 13 zł za każdy m kw. usuniętej substancji. Problemem jest jednak duża ilość formalności do załatwienia i brak pieniędzy na nowe pokrycia dachowe i elewacje. Od połowy roku 2004, informacje o azbestowych elementach złożyło 448 osób. Miasto dofinansowało 102 przedsięwzięcia. Nie wydano wszakże nawet połowy środków zarezerwowanych na ten cel w budżecie. Poza Wojewódzkimi, Powiatowymi i Gminnymi Funduszami Ochrony Środowiska i ofertą banków, wsparcie finansowe dla przedsięwzięć zbiórki i utylizacji azbestu można pozyskać w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego i Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i Modernizacja Sektora Żywnościowego oraz Rozwój Obszarów wiejskich Mikołaj Niedek

ROZDZIAŁ X. Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji

ROZDZIAŁ X. Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji ROZDZIAŁ X Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji 10.1 Źródła finansowania planu rewitalizacji miasta Makowa Mazowieckiego Realizacja zadań inwestycyjnych objętych w latach 2006-2013 kosztować

Bardziej szczegółowo

Świadectwa charakterystyki energetycznej

Świadectwa charakterystyki energetycznej Świadectwa charakterystyki energetycznej Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 191, poz. 1373) wdraża postanowienia dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR Warszawa 2009 50 100 150 200 Opracowanie: Departament Rynku Budowlanego i Techniki przy współpracy Biura Informacji i Promocji.

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Finansowanie projektów z zakresu ochrony środowiska i racjonalnego gospodarowania energią przez Bank Ochrony Środowiska. Warszawa, maj 2009r. DOŚWIADCZENIA BOŚ S.A. jest jedynym

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym

Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym BAZA LOKALOWA 12 Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym W dniu 15 października 2009 weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane. Do ustawy bazowej z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja energetyczna w budownictwie - II

Certyfikacja energetyczna w budownictwie - II Nowe akty prawne Certyfikacja energetyczna w budownictwie - II Krzysztof Żmijewski Doc. Dr hab. Inż. itp. itd. Zakład Budownictwa Ogólnego Zespół Fizyki Budowli Ustawa o systemie oceny budynków Akty wykonawcze

Bardziej szczegółowo

Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw. Warszawa 10 grudnia 2008 r.

Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw. Warszawa 10 grudnia 2008 r. Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw Warszawa 10 grudnia 2008 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Bank państwowy z wieloletnim doświadczeniem w obsłudze jednostek centralnych, samorządów

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna w budownictwie a wdrażanie dyrektyw Tomasz Gałązka Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Rola Banku Ochrony Środowiska we wspieraniu inwestycji wykorzystujących odnawialne źródła energii Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007 POLSKI SYSTEM FINANSOWANIA

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 3.3 Zdegradowane obszary miejskie, poprzemysłowe i powojskowe

DZIAŁANIE 3.3 Zdegradowane obszary miejskie, poprzemysłowe i powojskowe DZIAŁANIE 3.3 Zdegradowane obszary miejskie, poprzemysłowe i powojskowe Celem działania jest zachęcanie do rozwijania nowych form aktywności gospodarczej generujących miejsca pracy poprzez oferowanie infrastruktury

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 13 marca 2014.

Warszawa, 13 marca 2014. . Większe zróżnicowanie zakresu projektów niż w systemie dotacyjnym. Wdrażanie inicjatywy JESSICA może się przyczynić do poprawy współpracy inwestorów prywatnych z władzami miast. Wdrażanie inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów. Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A.

Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów. Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. Bankowość spółdzielcza w Polsce 576 banków spółdzielczych Ponad 4,4 tys. placówek, tj. ok. 30% wszystkich

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI

FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI IV ŚLĄSKIE i I OGÓLNOPOLSKIE FORUM MIESZKALNICTWA I REWITALIZACJI Sosnowiec, 14

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 18 grudnia 1998 r.

USTAWA. z dnia 18 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 162, poz. 1121) USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. (Zmiany: Dz. U. z 2000 r. Nr 48, poz. 550; z 2001 r. Nr 76, poz. 808 i Nr 154, poz. 1800; z

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Efektywne wykorzystanie energii Część 7) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa Bank Ochrony Środowiska S.A. Departament Ekologii i Strategii Anna Wujec Główny Specjalista ds. inżynierii środowiska Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa 18 października 2012 r. Instrumenty

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Zakres działań do ekspertyzy: "Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020". Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r.

Zakres działań do ekspertyzy: Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020. Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r. Zestawienie wszystkich możliwych źródeł pozyskania zewnętrznych środków finansowych na projekty przewidziane w Planie gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Lublin 2014 2020, wraz z warunkami ich pozyskania

Bardziej szczegółowo

USTAWA O WSPIERANIU PRZEDSIĘWZIĘĆ TERMOMODERNIZACYJNYCH

USTAWA O WSPIERANIU PRZEDSIĘWZIĘĆ TERMOMODERNIZACYJNYCH USTAWA O WSPIERANIU PRZEDSIĘWZIĘĆ TERMOMODERNIZACYJNYCH USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. (Dz.U. Nr 162, poz 1121) wraz z zmianami wg Ustawy z dnia 21

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do projektu ustawy o systemie oceny energetycznej budynków oraz kontroli niektórych urządzeń w zakresie efektywności energetycznej

Uzasadnienie do projektu ustawy o systemie oceny energetycznej budynków oraz kontroli niektórych urządzeń w zakresie efektywności energetycznej Projekt Uzasadnienie do projektu ustawy o systemie oceny energetycznej budynków oraz kontroli niektórych urządzeń w zakresie efektywności energetycznej 1. Wprowadzenie Proponowane rozwiązanie legislacyjne

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE ANKIETA OCENY POTRZEB REALIZACJI DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH W ZAKRESIE REWITALIZACJI MIASTA PRUSZKOWA

KONSULTACJE SPOŁECZNE ANKIETA OCENY POTRZEB REALIZACJI DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH W ZAKRESIE REWITALIZACJI MIASTA PRUSZKOWA KONSULTACJE SPOŁECZNE ANKIETA OCENY POTRZEB REALIZACJI DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH W ZAKRESIE REWITALIZACJI MIASTA PRUSZKOWA Czy Pana(i)/Państwa zdaniem naszemu miastu potrzebny jest program ożywienia gospodarczego,

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE Poręczenia Tytuł kredytowe prezentacji udzielane przez Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE BGK Dolnośląski Fundusz Gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Banku Gospodarstwa Krajowego we wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontowych

Doświadczenia Banku Gospodarstwa Krajowego we wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontowych Doświadczenia Banku Gospodarstwa Krajowego we wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontowych Tomasz Makowski Specjalista Warszawa, 22 kwietnia 2015 r. Z BGK przyszłość zaczyna się dziś Misją

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań z zakresu ochrony atmosfery. ze środków WFOŚiGW w Katowicach

Dofinansowanie zadań z zakresu ochrony atmosfery. ze środków WFOŚiGW w Katowicach Dofinansowanie zadań z zakresu ochrony atmosfery ze środków WFOŚiGW w Katowicach PROGRAMY OGRANICZENIA EMISJI REALIZOWANE PRZEZ JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Wydział Rozwoju Regionalnego Kraków, dn. 10.02.2015 r. Alokacja RPO WSL 2014 2020 projekt v. 7 EFS 978 mln EFRR 2 498,9 mln w sumie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych

USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1121, z 2000 r. Nr 48, poz. 550, z 2001 r.

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w ramach RPO WD 2014-2020

Rewitalizacja w ramach RPO WD 2014-2020 Rewitalizacja w ramach RPO WD 2014-2020 Projekty rewitalizacyjne w ramach RPO WD Nabory w ramach Działania 6.3 Rewitalizacja zdegradowanych obszarów Działania RPO WD, w których możliwe jest uzyskanie preferencji

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Poprawa efektywności energetycznej Część 4) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Łódź, grudzień 2008 Niniejszy materiał jest materiałem informacyjnym jedynie dla

Bardziej szczegółowo

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych

PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych PORĘCZENIA KREDYTOWE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Małgorzata Andrzejewska Zachodniopomorski Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych ZRFPK Sp. z o.o. w Krajowym Systemie Usług Podstawa prawna Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Finansowanie obszarów wiejskich

Finansowanie obszarów wiejskich Finansowanie obszarów wiejskich XVI Kongres Gmin Wiejskich RP Serock, 6-7 października 2015 r. PROW 2007-2013 w BGK Pożyczki ze środków budżetu państwa będące finansowym wsparciem dla JST i LGD realizujących

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW I LOKALI

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW I LOKALI Program edukacyjno-informacyjny Patronat Departamentu Rynku Budowlanego i Techniki Ministerstwa Budownictwa ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ BUDYNKÓW I LOKALI Czym są? W jakich sytuacjach prawnych

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo

dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie

dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie NFOŚiGW - programy wsparcia dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie Leszek Katkowski Doradca Departament Ochrony Klimatu Wydział Efektywności Energetycznej w Budownictwie Warszawa, 19.11.2013

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Warszawa 22.10.2010r. Szanowni Państwo,

Warszawa 22.10.2010r. Szanowni Państwo, Hetman CB Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 275, 05-816 Michałowice e-mail: biuro@hetman-cb.pl tel. +48 22 723 94 38, fax +48 22 349 24 91 Warszawa 22.10.2010r. Szanowni Państwo, Mam przyjemność poinformować

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ

Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ Podtytuł prezentacji 14 kwietnia 2016 r. Szkolenie dla beneficjentów ubiegających się o dofinansowanie w ramach POIiŚ 2014 2020 Poddziałania

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka

PO Innowacyjna Gospodarka Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego MARZEC 2010 1 Priorytet 4. Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia Działania: 4.1 Wsparcie wdrożeń wyników

Bardziej szczegółowo

Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW

Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW Dr Daria Zielińska Główny Ekolog ds. Klientów Korporacyjnych Centrum Korporacyjne w Poznaniu Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

Knurów, dn. 17.10.2014 r.

Knurów, dn. 17.10.2014 r. Informacja nt. możliwości dofinansowania projektów dedykowanych małym i średnim gminom województwa śląskiego w ramach procedury konkursowej w RPO WSL 2014-2020 Knurów, dn. 17.10.2014 r. Alokacja RPO WSL

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Nowy system oceny energetycznej budynków

Nowy system oceny energetycznej budynków Anna Sas-Micuń Ministerstwo Budownictwa Nowy system oceny energetycznej budynków 1. Wprowadzenie Rząd zakończył prace nad projektem ustawy o systemie oceny energetycznej budynków i lokali mieszkalnych

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej

Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Spotkanie Grupy Roboczej Platformy PPP ds. efektywności energetycznej Cele i zadania zespołu ds. opracowania krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Zmiany cen surowców 2007 Survey of energy sources Alternatywne

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne

Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne Podstawowe informacje dotyczące poddziałania 3.2.2 POIR Kredyt na innowacje technologiczne (DAWNY KREDYT TECHNOLOGICZNY) ORGANIZOWANEGO PRZEZ BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć termomodernizacyjnych BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Sopot 2007 BOŚ S.A. możliwości finansowania projektów dotyczących energii Gdańsk, lipiec 2009r.

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH Jachranka, 19 stycznia 2010 r. www.sgb.pl PLAN PREZENTACJI Samorządy i przedsiębiorstwa strategicznymi partnerami

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

budownictwa energooszczędnego

budownictwa energooszczędnego Kredyty bankowe w finansowaniu budownictwa energooszczędnego Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Finansowanie inwestycji kredyty dedykowane Kredyty preferencyjne w ramach systemów wsparcia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PROGRAM REGIONALNY NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Poniżej podano wyłącznie stronę tytułową i spis treści Uszczegółowienia RPO, oraz, poniżej, zał. nr 6 do tego dokumetu.

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Instytucja Zarządzająca ZARZĄD WOJEWÓDZTWA WYDZIAŁ EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO Zadania wdrożeniowe EFRR WYDZIAŁ ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny

Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Andrzej Janicki Departament Programów Europejskich Gdańsk, czerwiec 2011 1. BGK jako instytucja zaangażowana we wdrażanie środków unijnych. 2. Działanie

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Olsztyn; 14 marca 2012 r. Bank Ochrony Środowiska SA Lucyna Cywińska-Konopka Główny Ekolog Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Formy finansowania

Bardziej szczegółowo

budynków mieszkalnych

budynków mieszkalnych Finansowanie termomodernizacji budynków mieszkalnych Paweł Ołubek BANK DnB NORD mistrzem Polski w termomodernizacji 1998-2007! Bank Koszt inwestycji w Kwota kredytu w Premia w mln zł Wnioski w mln PLN

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Prezentacja II Procedura otrzymania dofinansowania

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Prezentacja II Procedura otrzymania dofinansowania Prezentacja II Procedura otrzymania dofinansowania 19 lipca 2013 Etapy procedury Etap I przygotowanie inwestycji Etap II realizacja inwestycji Etap III rozliczenie inwestycji Etap IV po rozliczeniu inwestycji

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020

Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020 Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020 BOŚ Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni środowisko. Pomyśl zanim wydrukujesz! Z korzyścią dla Ciebie

Bardziej szczegółowo

Lokalna Strategia Rozwoju

Lokalna Strategia Rozwoju Lokalna Strategia Rozwoju Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Podgrodzie Toruńskie Spotkanie z Przedstawicielami sektora publicznego Wielka Nieszawka, 18.09.2015 AGENDA 1. Idea i cele RLKS 2. Źródła

Bardziej szczegółowo

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r.

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. Główne założenia i komplementarność Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. RPO WŁ na lata 2014-2020 Konstrukcja RPO WŁ 2014-2020: LP. WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Bank Ochrony Środowiska Alicja Siemieniec Dyrektor Departamentu Finansowania i Projektów Ekologicznych Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Paliwa Alternatywne. Waste to Energy.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie przedsięwzięć oszczędzających energię oferta BGK. Tomaszowice, 15 16 maja 2008 r.

Finansowanie przedsięwzięć oszczędzających energię oferta BGK. Tomaszowice, 15 16 maja 2008 r. Finansowanie przedsięwzięć oszczędzających energię oferta BGK Tomaszowice, 15 16 maja 2008 r. Instrumenty finansowe BGK wspierające przedsięwzięcia oszczędzające energię Fundusz Termomodernizacji Fundusz

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie Giżycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

prezentuje: Robert Bażela Kierownik Zespołu Analiz Technicznych WFOŚiGW w Krakowie

prezentuje: Robert Bażela Kierownik Zespołu Analiz Technicznych WFOŚiGW w Krakowie Finansowe wsparcie działań energooszczędnych w Małopolsce ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie w 2014 roku prezentuje: Robert Bażela Kierownik Zespołu Analiz

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Warszawa, 23 czerwca 2014 Leszek Drogosz Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

audyt energetyczny budynku.

audyt energetyczny budynku. Sektor budowlany zużywa 40% całkowitej energii w UE, więc realizacja celów polityki klimatycznej bez radykalnego zmniejszenia zużycia energii w budynkach nie jest możliwe. Około 85% tej energii jest przeznaczana

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 Wróble, 01.04.2014r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Agro - Wsparcie 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 3. Aktualny

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Dotacje na zakup i montaż kolektorów słonecznych firmy Viessmann z NFOŚiGW

Dotacje na zakup i montaż kolektorów słonecznych firmy Viessmann z NFOŚiGW Vorlage 1 Dotacje na zakup i montaż kolektorów słonecznych firmy Viessmann z NFOŚiGW dr Justyna Zabawa Vorlage 2 PROGRAM SZKOLENIA 1. Program NFOŚiGW 2. Beneficjenci programu 3. Koszty kwalifikowane 4.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych

USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r.

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r. Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT Kraków 13 marca 2015 r. 1. Podsumowanie dotychczasowych prac nad Strategią ZIT. 2. Przedstawienie

Bardziej szczegółowo