FAKTORING JAKO NOWOCZESNE NARZ DZIE FINANSOWE WSPIERAJ CE ROZWÓJ BIZNESU IZABELA BORKOWSKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FAKTORING JAKO NOWOCZESNE NARZ DZIE FINANSOWE WSPIERAJ CE ROZWÓJ BIZNESU IZABELA BORKOWSKA"

Transkrypt

1 FAKTORING JAKO NOWOCZESNE NARZ DZIE FINANSOWE WSPIERAJ CE ROZWÓJ BIZNESU IZABELA BORKOWSKA Streszczenie Faktoring jest nowoczesnym zewn trznym ródłem finansowania, odgrywaj cym coraz wa niejsz rol w finansowaniu rodzimych przedsi biorstw, zwłaszcza w okresie kryzysu. W artykule podj to prób usystematyzowania wiedzy o tym, czym jest faktoring i jakie pełni funkcje. Wskazano na szereg korzy ci wi cych si z wykorzystaniem faktoringu przez współczesne firmy a tak e zwrócono uwag na struktur rozwijaj cego si w Polsce rynku faktoringowego. Zaprezentowane w opracowaniu dane Polskiego Zwi zku Faktorów wskazuj na dynamiczny rozwój instytucji faktoringowych w naszym kraju, co mo e by wynikiem rosn cej wiadomo ci przedsi biorców o dost pnych mo liwo ciach finansowania biznesu, wzrostem wiedzy na temat faktoringu i jego zalet. Słowa kluczowe: faktoring, zarz dzanie nale no ciami, finansowanie przedsi biorstwa 1. Wprowadzenie Zarz dzanie finansami współczesnych przedsi biorstw w obliczu kryzysu gospodarczego staje si kluczowym zadaniem kadry zarz dzaj cej ka dego podmiotu. Decyzje inwestycyjne s nieco pomijane i odsuwane na dalszy plan a priorytetem staje si podejmowanie skutecznych decyzji finansowych (zwi zanych z pozyskiwaniem ródeł finansowania). W trudnych i burzliwych warunkach okresu kryzysu jedynie osoba doskonale wykształcona i posiadaj ca olbrzymie do- wiadczenie b dzie w stanie racjonalnie przeprowadzi proces podejmowania decyzji finansowych. Rozwi zaniem problemów finansowych dla przedsi biorstw mo e by faktoring nowoczesny sposób pozyskiwania rodków finansowych. Na podstawie literatury, licznych artykułów ekonomiczno finansowych oraz innych opracowa mo na uzna, e wymienione ródło finansowania nabiera coraz wi kszego znaczenia, zwłaszcza w sytuacji osłabienia koniunktury gospodarczej. Niejednokrotnie jednak autorzy wskazuj, i omawiana forma finansowania jest nadal mało zanana w ród przedsi biorców. St d uzasadnione wydaje si podj cie w niniejszym artykule tematu faktoringu. Celem artykułu jest zaprezentowanie istoty faktoringu, jako nowoczesnej formy finansowania przedsi biorstwa oraz usystematyzowanie i przybli enie wiedzy o tym, czym jest faktoring, jakie s jego rodzaje i funkcje. W artykule podj to prób ukazania korzy ci, jakie płyn z pozyskania rodków finansowych w drodze faktoringu oraz zobrazowano obecn sytuacj bran y faktoringowej w Polsce.

2 6 Faktoring jako nowoczesne narz dzie finansowe wspieraj ce rozwój biznesu 2. Finansowanie przedsi biorstwa kluczowy problem w zarz dzaniu finansami Posiadanie niezb dnej ilo ci kapitału jest konieczne dla bie cego funkcjonowania i rozwoju ka dej działalno ci gospodarczej. Odpowiedni dobór ródeł finansowania dla sfinansowania aktywów przedsi biorstwa a tak e wła ciwy sposób zarz dzania kapitałem pozwala realizowa cele firmy tak w krótkim, jak i w długim okresie. Dokonanie najkorzystniejszego wyboru uzale nione jest w wysokim stopniu od liczby alternatyw wyboru, ró norodno ci ródeł finansowania dost pnych na rynku. Wielo wariantów wyboru daje bowiem mo liwo pozyskania i uzyskania kombinacji najkorzystniejszych sposobów finansowania z punktu widzenia kosztów, dost pno ci i innych kryteriów uwzgl dnianych przy podejmowaniu decyzji finansowych. Katalog mo liwych do pozyskania ródeł finansowania przedsi biorstwa jest obecnie do obszerny. Posługuj c si najcz ciej dokonywanymi klasyfikacjami kapitał mo na podzieli uwzgl dniaj c ródło jego pochodzenia b d prawo własno ci. Ze wzgl du na pierwsze kryterium kapitał dzieli si na zewn trzny i wewn trzny. Uwzgl dniaj c z kolei kryterium pozycji prawnej dawcy kapitału na własny oraz obcy 1 (por. Tab. 1). Obce: - kredyt bankowy - kredyt kupiecki - po yczki - obligacje - leasing - franchising - por czenia kredytowe - forfaiting - faktoring ródło: Opracowanie własne. Tabela 1. ródła finansowania przedsi biorstwa ródła finansowania przedsi biorstwa Zewn trzne Wewn trzne Własne: - akcje - udziały - dopłaty wspólników - nowi wspólnicy - zysk netto - amortyzacja - przekształcenia w aktywach - przekształcenia w pasywach Rynek finansowania wewn trznego charakteryzuje si pozyskiwaniem rodków z własnych zasobów. Obejmuje wi c samofinansowanie, polegaj ce na przeznaczaniu nadwy ek finansowych (zysku netto i amortyzacji) na finansowanie rozwoju przedsi biorstwa. Finansowanie wewn trzne to tak e pozyskiwanie rodków finansowych ze sprzeda y zb dnych składników maj tku (np. maszyn, urz dze, gruntów). Takie działania powoduj zmiany w strukturze maj tkowej i pozwalaj na racjonalne wykorzystywanie posiadanych zasobów. Wewn trzne ródła własne to tak e przyspieszenie rotacji aktywów obrotowych: sprzeda zapasów, polityka zarz dzania nale no- ciami ukierunkowana na skracanie terminów płatno ci, minimalizacja kosztów magazynowania i transportu. Działania te uwalniaj kapitał, który mo e by przeznaczony na finansowanie bie cego funkcjonowania i rozwoju firmy 2. Kapitały własne, ale maj ce swoje ródło na zewn trz podmiotu tworzone s przez wkłady 1 Por. Z. Leszczy ski., A. Skowronek-Mielczarek, Analiza ekonomiczno-finansowa firmy, Difin, Warszawa 2001, s Por. A. Skowronek-Mielczarek, Małe i rednie przedsi biorstwa. ródła finansowania, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 27.

3 7 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 41, 2011 wnoszone przez wła cicieli i wspólników w fazie powstawania firmy oraz dopłaty dotychczasowych wła cicieli. Kapitał własny zewn trzny mo e tak e dotrze do podmiotu dzi ki rozszerzaniu grona wła cicieli (wspólników, współudziałowców, akcjonariuszy) ta forma pozyskiwania kapitału powoduje zmniejszenie niezale no ci finansowej i decyzyjnej dotychczasowych wła cicieli. Alternatyw dla finansowania własnego s obce ródła pochodzenia kapitału. ródła te charakteryzuj si tym, e kapitał jest postawiony do dyspozycji kapitałobiorcy tylko na okre lony czas, po upływie którego musi nast pi zwrot wraz z odsetkami. Kapitały obce nie mog by wykorzystane przez przedsi biorstwo do finansowania dowolnego celu, a wierzyciel ma prawo kontrolowania zgodno ci sposobu wydatkowania rodków z wcze niejszymi ustaleniami 3. Głównym ródłem kapitału obcego o charakterze tradycyjnym jest kredyt bankowy. Zgodnie z Prawem bankowym przez umow kredytu bank zobowi zuje si odda do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwot rodków pieni nych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowi zuje si do korzystania z niej na warunkach okre lonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu 4. Banki oferuj swoim klientom ró nego rodzaju kredyty: krótko-, rednio-, długoterminowe, obrotowe, inwestycyjne, złotówkowe lub dewizowe, lombardowe, hipoteczne, w rachunku kredytowym b d w rachunku bie cym i inne 5. Poza tradycyjnymi ródłami kapitału obcego (kredytem bankowym, kupieckim, po yczkami czy obligacjami) na rynku pojawiły si tak e nowoczesne ródła finansowania. W ród nich znajduj si : leasing, franchising, forfaiting i faktoring. S to ródła finansowania, posiadaj ce obcobrzmi ce nazwy, które dopiero zdobywaj polski rynek. Leasing alternatywa wobec kredytu, jest zgodnie z Kodeksem cywilnym umow, w której finansuj cy zobowi zuje si w zakresie działalno ci swojego przedsi biorstwa, naby rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach okre lonych w tej umowie, odda t rzecz korzystaj cemu do u ywania i pobierania po ytków przez czas okre lony, a korzystaj cy zobowi zuje si zapłaci finansuj cemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieni ne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansuj cego 6. Leasing jest stosunkowo łatwo dost pn, a przede wszystkim elastyczn form finansowania. Inn nowoczesn form finansowania długoterminowego jest franchising. Zgodnie z umow franchisingu jedna ze stron przyznaje drugiej, w zamian za bezpo rednie i po rednie wynagrodzenie pieni ne, prawo do wykorzystywania własno ci intelektualnej lub przemysłowej dla celów rynkowych 7. Ta forma finansowania jest szans dla wielu firm ze wzgl du na mo liwo wykorzystania wypracowanych przez franchisodawc reputacji, zaufania, koncepcji, wiedzy, 3 Por. T. Łuczka, Kapitał jako przedmiot gospodarki finansowej małego i redniego przedsi biorstwa prywatnego. Wprowadzenie do finansów przedsi biorstwa, wyd. Politechniki Pozna skiej, Pozna 1997, s Prawo bankowe z 29 sierpnia 1997 roku, art Szerzej w: A. Skowronek Mielczarek, Małe rednie przedsi biorstwa. ródła finansowania, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 67; J. Iwin, Z. Niedzielski, Amortyzacja w finansach przedsi biorstw, Uniwersytet Szczeci ski, Szczecin 2002, s Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (z pó niejszymi zmianami), art Por. B. Pokorska, Umowa franchisingu, Handel wewn trzny 1997, nr 6, s. 6.

4 8 Faktoring jako nowoczesne narz dzie finansowe wspieraj ce rozwój biznesu do wiadczenia, organizacji i procedur oraz okre lonego rodzaju praw (znaków towarowych, patentów). Umo liwia to osi gni cie powodzenia przedsi wzi cia w znacznie wi kszym stopniu, ni w przypadku rozpoczynania niezale nej działalno ci. Przedmiotem tego opracowania b dzie jednak inne obce ródło finansowania, które wydaje si by mniej znane rodzimym przedsi biorcom, a mianowicie faktoring. 3. Istota usług faktoringowych Faktoring to sposób na bie ce finansowanie przedsi biorstwa, ale w literaturze nie ma jednej i ogólnie obowi zuj cej definicji tego poj cia. Generalnie, mo na przyj, e faktoring jest umow zawieran pomi dzy faktorantem (dostawc towarów lub usług) a faktorem (instytucj faktoringow ) polegaj c na przeniesieniu przez dostawc krótkoterminowych wierzytelno ci (powstałych na skutek sprzeda y dóbr b d usług) na rzecz faktora. Bardzo trafna jest wi c definicja zaproponowana przez I. Heropolita sk, zgodnie z któr faktoring to nabycie przez faktora krótkoterminowej pieni nej wierzytelno ci handlowej przed terminem jej płatno ci z potr ceniem opłaty na rzecz faktora, bez przej cia ryzyka wypłacalno ci dłu nika lub z przej ciem takiego ryzyka 8. Zasadnicze znaczenie dla ujednolicenia podstaw formalno prawnych funkcjonowania faktoringu miało uchwalenie w roku 1988 w Ottawie Konwencji w sprawie faktoringu mi dzynarodowego. Na Konwencji ustalono definicj faktoringu i wskazano, e instytucja faktoringowa wykonuje co najmniej dwie z czterech czynno ci: finansuje bezsporne i niewymagalne nale no ci, prowadzi sprawozdawczo i konta dłu ników, egzekwuje nale no ci, przejmuje ryzyko niewypłacalno ci dłu nika. W Polsce instytucja faktoringu ma krótk histori i do dzi nie jest uregulowana w adnym akcie prawnym. Umowa faktoringu nale y do umów nienazwanych, ale jej zawieranie nie budzi w tpliwo ci. Charakterystyczne dla tej umowy jest to, e ł czy ona przepisy kodeksu cywilnego w cz ci dotycz cej cesji wierzytelno ci i umowy sprzeda y. Cz sto tak e porównywana jest do umowy po yczki, kredytu, o dzieło, ubezpieczeniowej, gwarancji 9. Ze wzgl du na wyst puj ce kombinacje faktoring jest uznawany w naszym kraju w koncepcji umowy mieszanej, w której dominuj jednak elementy umowy o cesj wierzytelno ci 10. Brak regulacji prawnych powoduje jednak, e faktoring funkcjonuje w praktyce gospodarczej na podstawie dowolnie formułowanych uzgodnie, co do tre ci, formy i stron umowy faktoringowej. Zawsze ma ona jednak charakter dwustronny i jest zawierana pomi dzy faktorem (instytucj faktoringow ) a przedsi biorstwem. W praktyce w faktoringu uczestnicz trzy podmioty. Pierwszym z nich jest faktor, czyli wyspecjalizowany podmiot nabywaj cy wierzytelno ci oraz wiadcz cy dodatkowe usługi (zwi zane z zarz dzaniem nale no ciami) na rzecz faktoranta. Podmiotem tym s z reguły instytucje utworzone przez grup finansow. Usługi faktoringowe coraz cz ciej s wiadczone przez banki, na co wskazuj chocia by dane Polskiego Zwi zku Faktorów (o czym mowa b dzie w dalszej cz ci artykułu). Wszystkie licz ce si na polskim 8 I. Heropolita ska w: Skup i sprzeda wierzytelno ci przez banki, I. Heropolita ska, P. Kawaler, A. Kozioł, wyd. drugie, Biblioteka Bankowca, Twigger S.A, Warszawa 2000, s Szerzej w: J. Grzywacz., Faktoring, Difin, Warszawa 2005, s. 37; I. Heropolita ska. w: Skup i sprzeda wierzytelno ci przez banki, I. Heropolita ska, P. Kawaler, A. Kozioł, wyd. drugie, Biblioteka Bankowca, Twigger S.A, Warszawa 2000, s Por. M. Tokarski, Faktoring w małych i rednich przedsi biorstwach, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2005, s

5 9 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 41, 2011 rynku instytucje faktoringowe s spółkami zale nymi od banków, które zapewniaj im finansowanie, udost pniaj baz techniczn, organizacyjn, personaln i wnosz swoje do wiadczenie oraz wiedz z zakresu metod badania zdolno ci kredytowej uczestników faktoringu 11. Generalnie, faktorów mo na podzieli na trzy grupy, a mianowicie: banki, instytucje faktoringowe afiliowane przy bankach oraz niezale ne instytucje faktoringowe 12. Drugim podmiotem umowy faktoringowej jest faktorant, czyli dostawca, klient faktora, wierzyciel, podmiot zbywaj cy swoj wierzytelno. Faktorantem mo e by dowolny podmiot (posiadaj cy zdolno do czynno ci prawnych) b d cy dostawc towarów lub usług, który udzielił swojemu kontrahentowi kredytu kupieckiego i z tego tytułu przysługuje mu prawo do otrzymania oraz dania zapłaty 13. W praktyce jednak instytucje faktoringowe dokładnie okre laj, jakie podmioty mog skorzysta z umowy faktoringu. Najcz ciej wymagane jest, by rozliczanie z odbiorcami odbywało si w oparciu o kredyt kupiecki nie krótszy ni dwa tygodnie i nie dłu szy ni trzy miesi ce, by posiadał stałych kontrahentów. Preferowani s faktoranci z co najmniej rocznym sta em rynkowym, posiadaj cy chocia by kilku stałych odbiorców. Instytucje faktoringowe ch tniej wiadcz usługi przedsi biorcom z okre lonych bran (przy czym wymagania te s indywidualnie okre lane przez poszczególnych faktorów) 14. Ostatnim, trzecim podmiotem faktoringu jest dłu nik, którym jest odbiorca towarów lub usług. Jest to podmiot zobowi zany do wiadczenia pieni nego na rzecz faktoranta (dostawcy towarów lub usług), a po zawarciu umowy faktoringowej na rzecz faktora. Dłu nik nie jest stron umowy faktoringu i w zasadzie nie ma wpływu na jej zawarcie. 4. Funkcje faktoringu Opisana powy ej istota faktoringu wskazuje, e pełni on nie jedn, a co najmniej kilka funkcji. W literaturze przedmiotu wyró niane s najcz ciej funkcje: finansowa, gwarancyjna i administracyjna 15. Niezb dnym i podstawowym wyró nikiem faktoringu jest funkcja finansowa. Polega ona na skupowaniu przez faktorów przed terminem płatno ci wierzytelno ci faktorantów. Nabywaj c te wierzytelno ci faktorzy wypłacaj swoim klientom 75 80% lub nawet 90% warto ci nale no ci zaliczkowo. Kwota nale no ci pomniejszana jest o prowizj, odsetki, mar z tytułu realizowanych usług dodatkowych oraz pokrycie dodatkowych kosztów do momentu wykupienia wierzytelno ci przez dłu nika. Finansowa funkcja faktoringu mo e si przejawia za pomoc dwóch metod finansowania: metody dyskontowej (st d cz sta nazwa faktoring dyskontowy) oraz metody awansowej b d zaliczkowej (faktoring zaliczkowy) 16. Funkcja gwarancyjna cz sto nazywana jest funkcj przej cia ryzyka lub del credere. Polega na 11 Por. Bankowa obsługa firmy, pr. zb. pod red. R. Szewczyk, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2002, s Por. I. Sobol, Faktoring mi dzynarodowy, Oficyna ekonomiczna, Kraków 2005, s Por. M. Tokarski M., Faktoring, op. cit., s Por. J. Grzywacz, Faktoring, op. cit., s Por. A. Dahmen, P. Jacobi, Bankowa obsługa przedsi biorstw, Wyd. CeDeWu, Warszawa 2002, s Szerzej w: M. Gryczka., w: Handel zagraniczny. Wybrane problemy, pr. zb. pod red. J. Dudzi ski, Wyd. Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu w Szczecinie, Szczecin 2006, s. 41.

6 10 Faktoring jako nowoczesne narz dzie finansowe wspieraj ce rozwój biznesu zakupie wierzytelno ci firmy przez instytucj faktoringow bez prawa regresu wobec sprzedaj cego. Pełni c t funkcj faktor udziela klientowi gwarancj otrzymania przez niego zapłaty za sprzedany towar czy usług i przyjmuje za to na siebie odpowiedzialno. Funkcja ta jest wła ciwa tylko dla faktoringu pełnego 17. Funkcja administracyjna (usługowa) wynika ze wiadczenia przez faktora dodatkowych usług, najcz ciej ksi gowania, rozliczania transakcji bezgotówkowych, sporz dzania wyci gów z kont, dokonywania zestawie obrotów 18. Usługi te mog si te wi za z przesyłaniem dłu nikowi upomnie i wezwa do zapłaty oraz kontrolowaniem stanu jego wypłacalno ci. Obecnie, ze wzgl du na rosn c konkurencj na rynku usług faktoringowych, faktorzy coraz cz ciej oferuj swoim klientom dodatkowe usługi niezwi zane bezpo rednio z obsług przej tych nale no ci (np. marketingowe, konsultingowe, doradztwa prawnego i ekonomicznego oraz inne) Rodzaje faktoringu Najcz ciej przytaczanym w literaturze kryterium podziału faktoringu jest stosunek do ryzyka wypłacalno ci dłu nika. Według tego kryterium wyodr bniany jest faktoring wła ciwy (pełny) i faktoring niewła ciwy (niepełny). Faktoring pełny odzwierciedla omawian wcze niej funkcj gwarancyjn, czyli del credere. Wyró nikiem faktoringu pełnego jest fakt przejmowania na siebie przez faktora ryzyka niewypłacalno ci dłu nika. Wynika z tego, e pełna odpowiedzialno za ci gni cie zobowi zania z dłu nika ci y na instytucji faktoringowej, a nie na faktorancie. St d te cz sto faktoring wła- ciwy nazywany jest bez regresu 20. Ta forma faktoringu jest bardzo bezpieczna dla faktoranta i pozwala na swobodne dysponowanie otrzymanymi rodkami pieni nymi bez obaw o wypłacalno dłu nika. Poczucie bezpiecze stwa i komfort otrzymane od instytucji faktoringowej jest jednak obarczone stosunkowo wysokim kosztem. Omawiana forma faktoringu jest bardzo popularna w krajach rozwini tych i ustabilizowanych gospodarczo, w których nie ma wi kszych problemów z gromadzeniem informacji o sytuacji dłu nika a system prawny pozwala na szybkie oraz efektywne dochodzenie roszcze w s dach. Faktoring wła ciwy staje si coraz bardziej popularny równie w Polsce, na co wskazuj dane Polskiego Zwi zku Faktorów (o czym b dzie mowa w dalszej cz ci artykułu). Faktoring niepełny (niezupełny, z regresem, bez przej cia ryzyka) charakteryzuje si tym, e ryzyko niewypłacalno ci dłu nika ponosi sam faktorant. W zwi zku z tym, e sprzeda wierzytelno ci odbywa si z regresem, w sytuacji wyst pienia niewypłacalno ci dłu nika wierzytelno powraca do pierwotnego wierzyciela (czyli faktoranta). Ze wzgl du na mo liwo zastosowania regresu, ten rodzaj faktoringu jest ta szy od faktoringu wła ciwego. Jest stosowany przede wszystkim przez przedsi biorstwa, którym zale y na wcze niejszym pozyskaniu rodków finansowych i skorzystaniu z dodatkowych usług wiadczonych przez faktora a które posiadaj wiarygodnych i solidnych odbiorców. Z faktoringu niewła ciwego korzystaj tak e klienci, których dłu nicy nie otrzymali pozytywnej oceny w kwestii wypłacalno ci, co uniemo liwia 17 Por. I. Heropolita ska w: Skup, op. cit., s Por. J. Grzywacz, Faktoring, op. cit., s Por. K. Kruczalak, Factoring i jego gospodarcze zastosowanie, PWN, Warszawa 1997, s Por. L. Stecki, Umowa factoringu, TNOiK, Toru 1994, s. 45.

7 11 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 41, 2011 skorzystanie z faktoringu pełnego. Faktoring niepełny jest stosowany przede wszystkim na rynkach wschodz cych, w których system s dowy nie działa dostatecznie sprawnie nie daj c pewno ci skutecznego i szybkiego egzekwowania nale no ci 21. Na rynku pojawił si tak e faktoring ł cz cy cechy faktoringu pełnego i niepełnego, tzw. faktoring mieszany (z cz ciowym regresem, po redni). Polega on na ustaleniu w sposób procentowy lub kwotowo granicznej kwoty wierzytelno ci, do wysoko ci której ryzyko ponosi instytucja faktoringowa. Pozostała cz wierzytelno ci podlega zasadom faktoringu niewła ciwego 22. Bior c pod uwag termin płatno ci za sprzedan wierzytelno wyró niany jest faktoring dyskontowy, zaliczkowy i wymagalno ciowy. Faktoring dyskontowy (przyspieszony) przypomina dyskontowanie weksla. Charakteryzuje si niemal natychmiastow wypłat kwoty nale no ci w wysoko ci około 90% po przedło eniu dokumentów sprzeda y towarów lub usług. Istot faktoringu zaliczkowego jest to, e faktorant otrzymuje od faktora tylko cz kwoty wierzytelno- ci zaliczk (50 80% kwoty wierzytelno ci) natomiast pozostał cz, pomniejszon o prowizj instytucji faktoringowej otrzymuje dopiero w terminie płatno ci b d w terminie faktycznej zapłaty przez dłu nika. Najmniej kosztown form finansowania jest natomiast faktoring wymagalno ciowy. Polega na przelaniu przez instytucj faktoringow kwoty wierzytelno ci w terminie płatno ci faktor wyst puje tu raczej w charakterze inkasenta nale no ci faktoranta. Faktorant, który nie korzysta z mo liwo ci wcze niejszego dysponowania rodkami wierzytelno ci jest odci ony ze ci gania nale no ci i nadzorowania swoich dłu ników. Mo e tak e skorzysta z dodatkowych usług oferowanych przez instytucj faktoringow i zyskuje gwarancj otrzymania swojej nale no ci (przez co realizowana jest funkcja del credere) 23. Kolejnym kryterium wyodr bnienia jest informowanie dłu nika o przeniesieniu wierzytelno- ci na instytucj faktoringow. Zgodnie z tym kryterium wyró nia si faktoring otwarty, półotwarty i tajny. Cech faktoringu otwartego (jawnego) jest niezwłoczne powiadomienie dłu nika (przez faktora lub faktoranta) o zawarciu umowy faktoringowej. Faktoring półotwarty b d półjawny polega na tym, e dłu nik nie jest od razu informowaniu o zaanga owaniu instytucji faktoringowej, a informacj otrzymuje dopiero po przedstawieniu mu rachunku z numerem konta faktora. Je eli nie dochodzi do sytuacji, w której dłu nik informowany jest o zawarciu umowy faktoringowej pomi dzy instytucj faktoringow a przedsi biorc zbywaj cym wierzytelno ci, mamy do czynienia z faktoringiem tajnym (niejawnym, cichym lub zamkni tym). Faktor finansuje zawarte umowy sprzeda y, ale przedsi biorstwo we własnym zakresie zarz dza wierzytelno ciami i zabezpiecza si przed ryzykiem braku otrzymania zapłaty od dłu nika 24. Zgodnie z kryterium miejsca działalno ci podmiotów, które uczestnicz w umowie faktoringowej wyró nia si faktoring krajowy (wewn trzny) i mi dzynarodowy (zewn trzny). Pierwszy rodzaj stosowany jest w obrocie krajowym, w sytuacji, gdy strony umowy przelewaj ce wierzytelno ci na instytucj faktoringow posiadaj siedzib na terenie tego samego kraju. Natomiast faktoring mi dzynarodowy stosowany jest w obrocie mi dzynarodowym, gdy strony umowy posiadaj siedzib na terenie ró nych pa stw. Jest stosowany w obrotach w handlu zagranicznym 21 Por. I. Sobol, Faktoring, op. cit., s Por. M. Tokarski, Faktoring, op. cit., s Por. J. Grzywacz, Faktoring, op. cit., s Szerzej w: M. Tokarski, Faktoring, op. cit., s

8 12 Faktoring jako nowoczesne narz dzie finansowe wspieraj ce rozwój biznesu i pozwala dodatkowo, poza zasadniczymi funkcjami, minimalizowa ryzyko kursu walutowego, polityczne z kraju nabywcy, wpływu odmiennych kultur, ryzyko zwi zane z systemem prawno finansowym, ryzyko bariery j zykowej itp 25. W ramach faktoringu mi dzynarodowego wyró nia si faktoring eksportowy, importowy, system dwóch faktorów oraz faktoring typu back to back 26. Poza wymienionymi powy ej odmianami faktoringu I. Heropolita ska wskazuje na wyst powanie innych, szczególnych rodzajów: metafaktoringu, faktoringu powierniczego oraz honorarium faktoringu Korzy ci ze stosowania faktoringu Racjonalnie realizowany proces podejmowania decyzji wskazuje mi dzy innymi na konieczno przeanalizowania korzy ci zwi zanych z rozwa anym wariantem wyboru. Takie post powanie nale y stosowa równie przy wyborze faktoringu jako ródła finansowego wspierania przedsi biorstwa. St d konieczno przybli enia zalet ze stosowania faktoringu. Ju z przytoczonej w pierwszej cz ci opracowania definicji oraz funkcji i rodzajów faktoringu wynika, i posiada on szereg zalet mog cych mie istotne znaczenie dla skuteczniejszego zarz dzania podmiotem. Korzy ci płyn ce z wykorzystaniem z faktoringu w przedsi biorstwie mog by nast puj ce: uzyskanie poprawy płynno ci finansowej, likwidacja skutków opó nie płatniczych i skuteczniejszy sposób planowania przepływów gotówki faktoring stanowi alternatyw dla kredytu obrotowego; oszcz dno ci na kosztach transportu w wyniku jednorazowej sprzeda y wi kszych ilo ci surowców lub półproduktów; polepszenie relacji z odbiorcami poprzez mo liwo zaoferowania korzystniejszych, wydłu onych terminów płatno ci obecnie jest to obok ceny i jako ci coraz cz ciej brany pod uwag czynnik stanowi cy o przewadze konkurencyjnej firmy; mo liwo skorzystania z usług dodatkowych, zmniejszenie kosztów własnych poprzez ograniczenie personelu administracyjnego (wynika to z faktu, e faktor przejmuje na siebie obowi zek prowadzenia ksi gowo ci dłu ników i obsług wierzytelno ci, sprawuje kontrol nad ich ci gni ciem oraz informuje o stanie niespłaconych wierzytelno ci ułatwienia te s wa nym atutem zwłaszcza dla przedsi biorstw nie posiadaj cych rozbudowanych działów finansowo ksi gowych czy prawnych; płynne finansowanie bie cych operacji i sposobno uzyskania gwarancji eksportowych outsourcing usług administracyjnych pozwala koncentrowa si na priorytetowych obszarach zarz dzania firm ; mo liwo zminimalizowania ryzyka handlowego transakcji w ramach tzw. faktoringu pełnego nast puje bowiem przej cie ryzyka opó nienia w spłacie lub niewypłacalno ci odbiorców; zwi kszenie elastyczno ci i konkurencyjno ci firmy dzi ki stałemu dost powi do pieni dzy mo na swobodnie planowa działania i rozwija firm (pozyskiwane rodki mo na wyda na wiele sposobów: terminow regulacj zobowi za, zakupy za gotówk z rabatem, stał współprac z dostawcami umo liwiaj c uzyskanie rabatów, zwi kszanie sprzeda y zgodnie z zapotrzebowaniem na rynku lub inwestycje w rozwój przedsi biorstwa itp.). Poza tym faktoring pozwala na posiadanie pełnej kontroli nad nale no ciami dzi ki obsłudze wierzytelno ci, co daje mo liwo bie cego kontrolowania stanu wpływów a tym samym planowania 25 Por. J. Czarnecki, Faktoring, op. cit., s Szerzej w: I. Sobol, Faktoring, op. cit., s Szerzej w: I. Heropolita ska w: Skup, op. cit., s

9 13 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 41, 2011 wydatków, kreuje korzystny wizerunek przedsi biorstwa w oczach dostawców, banków oraz udziałowców dzi ki poprawie płynno ci i innych wska ników finansowych. Faktoring nie wpływa negatywnie na wska niki zadłu enia (w przeciwie stwie finansowania za pomoc kredytu bankowego). Nale no ci zamieniane s na rodki pieni ne na podstawie umowy cesji, co oznacza, e rodki otrzymane od instytucji faktoringowej nie s wykazywane jako po yczka. Efektem jest stały udział kapitałów własnych i długoterminowych zobowi za przy faktycznej poprawie płynno ci najwy szego stopnia, uzyskiwana jest poprawa struktury bilansu. Faktoring daje mo liwo pozyskania finansowania bez wymogu przedstawiania trwałych zabezpiecze, zaostrzonych kryteriów bankowych, zb dnych formalno ci, niezale nie od obci enia kredytowego (charakteryzuje si wi c du dost pno ci ). Niew tpliw korzy ci faktoringu mi dzynarodowego jest tak e mo liwo ograniczenia zakresu ryzyka zwi zanego z transakcjami walutowymi w obrocie zagranicznym w wyniku deprecjacji lub aprecjacji walut obcych w stosunku do waluty krajowej 28. Oczywi cie poza szeregiem korzy ci wynikaj cych z zastosowania faktoringu nale y oszacowa równie koszty z nim zwi zane. Koszty te s do zró nicowane, ustalane indywidualnie dla poszczególnych klientów i zazwyczaj przewy szaj opłaty wynikaj ce z zaci gni cia kredytu bankowego. Obejmuj prowizj przygotowawcz (za zbadanie wiarygodno ci kredytowej faktoranta i dłu nika oraz przygotowanie umowy), prowizj faktoringow (podstawow opłat ), odsetki dyskontowe, prowizj del credere i opłaty za pełnienie usług dodatkowych. 7. Rynek faktoringowy w Polsce Pierwowzór faktoringu pojawił si ju w staro ytno ci, ale nazwy faktor zacz to u ywa dopiero w redniowieczu w stosunku do agentów handlowych, którzy przyjmowali od wytwórców towary w komis, a potem sprzedawali pobieraj c zapłat. Jednak współczesna forma faktoringu (zast pienie faktora w funkcji agenta, po rednika na funkcj finansuj cego dostawców towarów) pojawiła si dopiero pod koniec XIX wieku w Stanach Zjednoczonych a dopiero w latach pi dziesi tych XX wieku została przeniesiona na grunt europejski 29. Od tego czasu popularno tej formy finansowania nieustannie ro nie, nie tylko w krajach Europy Zachodniej, ale tak e Centralnej, krajach nadbałtyckich i rynku rumu skim 30. Pojawienie si faktoringu na polskim rynku uwarunkowane było wieloma czynnikami. Zasadnicze znaczenie miały zmiany systemu politycznego i gospodarczego w Polsce z ko ca lat osiemdziesi tych XX wieku. Zreformowano wówczas mi dzy innymi sektor bankowy: zmieniono znaczenie banku centralnego w gospodarce, ułatwiono tworzenie nowych banków, dopuszczono do bankowo ci kapitał zagraniczny, co w konsekwencji doprowadziło do wzrostu konkurencji w sektorze bankowym. Fakt ten miał znacz cy wpływ na pojawianie si nowych usług, w tym tak e faktoringu. Równocze nie na popyt na usługi faktoringowe wpływały zmiany w sytuacji ekonomicznej polskich przedsi biorstw, wzrost konkurencji oraz spadek inflacji a co za tym idzie wydłu aj ce si terminy odraczania płatno ci i coraz cz stsze zawieranie transakcji kredytu kupieckiego. 28 I. Sobol, Faktoring, op. cit., s Szerzej w: tam e, s Strona internetowa Polskiego Zwi zku Faktorów:

10 14 Faktoring jako nowoczesne narz dzie finansowe wspieraj ce rozwój biznesu Pojawienie si faktoringu na rynku krajowym datuje si na rok 1994, kiedy powstała pierwsza instytucja faktoringowa. Była to spółka Handlowy Heller S.A. zało ona przez holenderskiego faktora MNB Heller, Bank Handlowy S.A. w Warszawie oraz Mi dzynarodow Korporacj Finansow. W roku 1995 rynek usług faktoringowych zdominowała Polfactor S.A. Na przełomie XX i XXI wieku powstały Pekao Faktoring, Forin, Raiffeisen Faktoring Polska, BZ WBK Faktor (spółki faktoringowe utworzone przez banki). Rynek faktoringowy zacz ły tworzy tak e podmioty niezale ne od banków, takie jak Bibby Factors Polska, Eurofaktor, Arato Services Polska oraz GMAC Commercial Finance 31. Obecnie sytuacj na rynku faktoringowym do dobrze obrazuje Polski Zwi zek Faktorów (PZF) zarejestrowany 28 kwietnia 2006 roku i zrzeszaj cy najwi ksze instytucje faktoringowe działaj ce w Polsce. Działania Zwi zku koncentruj si na popularyzacji faktoringu w Polsce. Obecnie (według danych po dwóch kwartałach 2010 roku) PZF zrzesza 13 instytucji finansowych oferuj cych usługi faktoringowe. Na koniec 2009 roku liderem rynku był ING commercial Finance (z udziałem w obrotach firm zrzeszonych 30,74%). Na kolejnych pozycjach uplasowały si Pekao Faktoring (16,45%), Coface Poland Factoring (14,5%) oraz Polfactor (13,75%) (por. Tab.2). Tabela 2. Udział firm PZF w rynku faktoringowym w 2009 r. Nazwa instytucji faktoringowej Udział w rynku w % ING Commercial Finance 30,74 Pekao Faktoring 16,45 Coface Poland Factoring 14,5 Polfactor 13,75 SEB Commercial Finance 8,05 BZ WBK Faktor 5,53 Arvato Services Polska 3,54 Ifis Finance 2,88 Bibby Financial Services 2,68 Fortis Commercial Finance 1,71 Grupa Finansowa Premium 0,17 ródło: Opracowanie własne na podstawie danych Polskiego Zwi zku Faktorów za 2009 rok; Dane udost pnione przez PZF wskazuj na ponad 8% spadek obrotów w roku 2009 w stosunku do roku Na sytuacj t wpłyn ło przede wszystkim spowolnienie gospodarcze, osłabienie koniunktury w bran ach, które najch tniej korzystaj z tej formy finansowania oraz zaostrzenie polityki ubezpieczycieli w reasekuracji nale no ci obsługiwanych w faktoringu pełnym. Mo na jednak przypuszcza, e bie cy rok b dzie dla bran y faktoringowej nieco przychylniejszy, mi dzy innymi ze wzgl du na istniej ce trudno ci w dost pie do kredytu bankowego, alternatywnego sposobu finansowania. Dane zgromadzone po dwóch kwartałach 2010 wskazuj na wzrost obrotów podmiotów zrzeszonych w PZF w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego (wzrost o nieco ponad 34%). 31 Szerzej w: I. Sobol I., Faktoring, op. cit., s

HANDEL ZAGRANICZNY I ROZLICZENIA MIĘDZYNARODOWE

HANDEL ZAGRANICZNY I ROZLICZENIA MIĘDZYNARODOWE HANDEL ZAGRANICZNY I ROZLICZENIA MIĘDZYNARODOWE Finansowanie handlu zagranicznego Formy płatności Kredyty eksportowe Faktoring Forfaiting Prefinansowanie eksportu / importu Kredyt eksportowy Kredyty kupieckie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Typy Kredytów Bankowych

Typy Kredytów Bankowych Typy Kredytów Bankowych Kredyt Rodzaje kredytów Kredyt obrotowy Kredyt inwestycyjny Kredyt dyskontowy Kredyt lombardowy Kredyt kart kredytowych Kredyt hipoteczny Rodzaje kredytów Procedura kredytowa Wystąpienie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji.

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Na rynku odmienia się słowo kryzys przez wszystkie przypadki. Zapewne z tego względu banki, przynajmniej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1 REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1. PRZEPISY OGÓLNE 1. Bank Zachodni WBK SA, zwany dalej Bankiem, udziela kredyty MŚP-online, tj. z wykorzystaniem strony internetowej,

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A.

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. Struktura Grupy na dzień 30.06.2013 Podmioty Grupy PRAGMA INKASO S.A. lider rynku windykacji wierzytelnościami B2B o wysokich

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Akcje na giełdzie dr Adam Zaremba Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 28 kwietnia 2016 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL PLAN WYKŁADU I.

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków Funduszu Por cze Unijnych Warszawa, 2006 rok Podstawy prawne funkcjonowania Ustawa o Funduszu Por cze Unijnych z 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 121 poz. 1262

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała WZÓR UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W RAMACH PROGRAMU DOTACYJNEGO DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji rachunek z premi. 1. Organizator Promocji

Regulamin Promocji rachunek z premi. 1. Organizator Promocji Regulamin Promocji rachunek z premi 1. Organizator Promocji 1. Promocja rachunek z premi zwana dalej Promocj organizowana jest przez BRE Bank SA (mbank) z siedzib w Warszawie przy ul. Senatorskiej 18,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu.

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu. Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące Pożyczkodawcy. Pożyczkodawca: Adres: SuperGrosz Sp. z o.o. ul. Inflancka 11/27, 00-189 Warszawa Numer telefonu:

Bardziej szczegółowo

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1)

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1) FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC DE MINIMIS Stosuje się do de minimis udzielanej na warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie działalności gospodarczej (cz. 6) - Rachunek bankowy dla firmy

Rozpoczęcie działalności gospodarczej (cz. 6) - Rachunek bankowy dla firmy Rozpoczęcie działalności gospodarczej (cz. 6) - Rachunek bankowy dla firmy Rachunek bankowy wymagany jest przez służby skarbowe do rozliczania podatku. Współczesny przedsiębiorca - niezależnie od tego,

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Załącznik nr 3 do uchwały o Wieloletniej Prognozie Finansowej Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Uwagi ogólne Przewidywana w nowej ustawie o finansach publicznych wieloletnia prognoza

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Uchwała Rady Nadzorczej nr 161/08 z dnia 20.11.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 197/08 z dnia 18.12.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 23/09 z dnia 29.01.2009r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 99/09 z dnia

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni.

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności gospodarczej

Finansowanie działalności gospodarczej Finansowanie działalności gospodarczej Kapitał własny o wkład założycielski właścicieli (pieniężny lub rzeczowy) o dopłaty właścicieli o sprzedaż nowych udziałów lub akcji na rynku niepublicznym o emisja

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH

Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH Spis treści Część I. ORGANIZACJA I STRATEGIE DZIAŁALNOŚCI BANKÓW KOMERCYJNYCH Rozdział 1. Współczesna bankowość komercyjna 1.1. Pojęcie i cechy 1.2. Determinanty rozwoju współczesnych banków 1.3. Model

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1.

Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Jeśli jednostka gospodarcza chce wykazywać sprawozdania dotyczące segmentów, musi najpierw sporządzać sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR 1. Wprowadzenie Ekspansja gospodarcza jednostek gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH

Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH Załącznik nr 7 DO UMOWY NR. O ŚWIADCZENIE USŁUG DYSTRYBUCJI PALIWA GAZOWEGO UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH UMOWA O WZAJEMNYM POWIERZENIU PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH zawarta

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY. ul. Lubelska 13, 03-802 Warszawa, NIP 113-22-58-115, REGON 016174756

WZÓR UMOWY. ul. Lubelska 13, 03-802 Warszawa, NIP 113-22-58-115, REGON 016174756 Załącznik Nr 3 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia WZÓR UMOWY na opracowanie projektu Strategii rozwoju i modernizacji technologicznej transportu szynowego na Mazowszu w kontekście polityki transportowej

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób

K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób K-31 Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób Wydział/Jednostka prowadząca Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w Trzebnicy Wymagane dokumenty: 1. Wniosek o wydanie licencji na

Bardziej szczegółowo

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Umowa zintegrowana o rachunek

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR podjęta przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki pod firmą Europejski Fundusz Energii Spółka Akcyjna z siedzibą w Bydgoszczy w dniu roku

UCHWAŁA NR podjęta przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki pod firmą Europejski Fundusz Energii Spółka Akcyjna z siedzibą w Bydgoszczy w dniu roku w sprawie wyboru Przewodniczącego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie art. 409 Kodeksu spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie uchwala, co następuje: Zwyczajne Walne Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji

UZASADNIENIE. I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji UZASADNIENIE I. Potrzeba i cel renegocjowania Konwencji Obowiązująca obecnie Konwencja o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawarta dnia 6 grudnia 2001 r., między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

"Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy"

Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy "Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy" MSZ CIE, Warszawa, 17 października 2012 r. 1 Spis treści 1. Podstawa prawna 2. Definicje 3. Wyłączenia 4. Informacje podawane w reklamie 5. Standardowy

Bardziej szczegółowo

Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań

Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań Jak zachęcić polskie rodziny do oszczędzania? dr Jacek Furga Przewodniczący Komitetu ds. Finansowania Nieruchomości Związku Banków

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 9 miesięcy 2,30%

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 9 miesięcy 2,30% Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 27 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. UDZIELANIA i POTWIERDZANIA GWARANCJI I PORĘCZEŃ W ŁUŻYCKIM BANKU SPÓŁDZIELCZYM W LUBANIU ZRZESZONYM Z BANKIEM BPS S.A.

REGULAMIN. UDZIELANIA i POTWIERDZANIA GWARANCJI I PORĘCZEŃ W ŁUŻYCKIM BANKU SPÓŁDZIELCZYM W LUBANIU ZRZESZONYM Z BANKIEM BPS S.A. REGULAMIN UDZIELANIA i POTWIERDZANIA GWARANCJI I PORĘCZEŃ W ŁUŻYCKIM BANKU SPÓŁDZIELCZYM W LUBANIU ZRZESZONYM Z BANKIEM BPS S.A. W WARSZAWIE Spis treści : Strona 1 1.Postanowienia wstępne. 3-4 2.Zasady

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do SIWZ

Załącznik nr 3 do SIWZ Załącznik nr 3 do SIWZ UMOWA ZR- 33/2013 (projekt) zawarta w dniu... w Białymstoku pomiędzy: Miejskim Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej Spółką z o.o. z siedzibą w Białymstoku przy ul. Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych Wyciąg z Uchwały Rady Badania nr 455 z 21 listopada 2012 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Uchwała o poszerzeniu możliwości

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych.

Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych. Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych. Strona 1 z 5 1 ZAŁO ENIA PROGRAMOWE 1. Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakupu zestawów solarnych, zwany dalej Programem realizowany

Bardziej szczegółowo

Leasing regulacje. -Kodeks cywilny umowa leasingu -UPDOP, UPDOF podatek dochodowy -ustawa o VAT na potrzeby VAT

Leasing regulacje. -Kodeks cywilny umowa leasingu -UPDOP, UPDOF podatek dochodowy -ustawa o VAT na potrzeby VAT Leasing Leasing regulacje -Kodeks cywilny umowa leasingu -UPDOP, UPDOF podatek dochodowy -ustawa o VAT na potrzeby VAT Przepisy dotyczące ewidencji księgowej: -UoR, art. 3, ust. 4, pkt. 1-7 oraz ust. 5

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela. Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne

Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela. Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne Data walnego zgromadzenia: 28 listopada 2013 roku Liczba

Bardziej szczegółowo

Kiedy opłaty za program komputerowy nie będą ujęte w definicji należności licencyjnych?

Kiedy opłaty za program komputerowy nie będą ujęte w definicji należności licencyjnych? Kwestia ujęcia w definicji należności licencyjnych opłat za programy komputerowe nie jest tak oczywista, jak w przypadku przychodów za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego

Bardziej szczegółowo

Ojcowski Park Narodowy

Ojcowski Park Narodowy Znak sprawy: DNE 50/13/2011 Zamawiający: Ojcowski Park Narodowy 32 047 OJCÓW 9, POLSKA tel.: 12 389 10 39, 12 389 14 90, 12 389 20 05, fax: 12 389 20 06, email: opnar@pro.onet.pl www.ojcowskiparknarodowy.pl

Bardziej szczegółowo

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA

REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA REGIONALNA IZBA OBRACHUNKOWA W KRAKOWIE ul. Kraszewskiego 36 tel/fax (0-12) 427-32-61 30-110 Kraków (0-12) 427-38-19 e-mail: krakow@rio.gov.pl (0-12) 422-59-73 WK-613-102/13 Kraków, 2014-01-29 Pan Karol

Bardziej szczegółowo

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY Rozdział 1 Rozdział 2 Wzór umowy Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót R O Z D Z I A Ł 1 Wzór umowy WZÓR UMOWY U M O W A NR.

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Faktoring jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw

Faktoring jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw Michał Wójcik Kierownik Zespołu Produktów Finansowych Biuro Produktów Finansowania Handlu, Bank Pekao SA Warszawa, piątek, 6 marca 2009 AGENDA Istota transakcji,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 DLA PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI FINANSOWYCH WSPÓŁPRACUJĄCYCH Tekst jednolity Regulaminu sporządzony w dniu 05.03.2013 r. Preambuła Lubuski Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp.

Bardziej szczegółowo

Statystyka finansowa

Statystyka finansowa Statystyka finansowa Rynki finansowe Rynek finansowy rynek na którym zawierane są transakcje finansowe polegające na zakupie i sprzedaży instrumentów finansowych Instrument finansowy kontrakt pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2013 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2013 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Jak zawrzeć dobrą umowę leasingu

Jak zawrzeć dobrą umowę leasingu Jak zawrzeć dobrą umowę leasingu Autor: Krzysztof Tomaszewski Przed podpisaniem umowy warto obliczyć, jaka jej forma jest korzystniejsza pod względem podatkowych rozliczeń. Dzięki zawarciu umowy leasingu

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka mł. insp. dr hab. Agata Tyburska Zakład Zarządzania Kryzysowego Wyższa

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo