Konkurs Wygraj weekendowy pobyt w SPA. na Wenus, Ja to mam szczęście! Kobiety chcą wrócić. mężczyźni uciekli z Marsa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konkurs Wygraj weekendowy pobyt w SPA. na Wenus, Ja to mam szczęście! Kobiety chcą wrócić. mężczyźni uciekli z Marsa"

Transkrypt

1 ISSN MIESIĘCZNIK DLA FARMACEUTÓW MARZEC 2009 Konkurs Wygraj weekendowy pobyt w SPA Kobiety chcą wrócić na Wenus, mężczyźni uciekli z Marsa Czy można z sukcesem pogodzić rodzinę, pracę i swoje ambicje? Co to jest gender medicine? Ja to mam szczęście!

2 Trendy sprzedaży wskazują na znacznie większą popularność tabletek w porównaniu do leków w zawiesinach, których udział wartościowy spada*. Ważne jest bowiem, aby łatwo, dyskretnie i szybko wziąć lek i pozbyć się dolegliwości. W odpowiedzi na trendy, MANTI 355 ml oraz MANTI Forte 355 ml zostają wycofane ze sprzedaży. Dlatego polecaj swoim pacjentom tabletki zamiast leku w zawiesinie. *Dane: PharmaExpert, sprzeda na rynku polskim w PLN dla okresu Sk ad jako ciowy i ilo ciowy w odniesieniu do substancji czynnych oraz tych substancji pomocniczych, które maj istotne znaczenie dla w a ciwego stosowania produktu leczniczego: 1 tabletka zawiera Aluminii hydroxydum + Magnesii hydroxydum + Simeticonum (200 mg mg + 25 mg). Posta farmaceutyczna: Tabletki do ssania. Wskazania terapeutyczne do stosowania: agodzenie objawów zwi zanych z chorob wrzodow o dka i dwunastnicy, nie ytem o dka, nadkwa no ci przepuklin rozworu prze ykowego, niestrawno ci i innymi zaburzeniami o dkowo-jelitowymi (zgaga, wzd cia). Dawkowanie i sposób podawania: Je li lekarz nie zaleci inaczej, nale y wolno ssa 1 do 3 tabletek mi dzy posi kami, przed snem oraz w czasie wyst pienia dolegliwo ci o dkowych. Nie nale y po yka tabletek w ca o ci. Nie stosowa wi kszej dawki dobowej ni 12 tabletek. Nie stosowa maksymalnych dawek d u ej ni 2 tygodnie. Stosowanie u dzieci oraz kobiet w ci y lub w okresie karmienia piersi za zgod i wg wskaza lekarza. Przeciwwskazania: Nadwra liwo na którykolwiek sk adnik preparatu. Ci ka niewydolno nerek, a szczególnie u pacjentów dializowanych. Nie stosowa jednocze nie z antybiotykami z grupy tetracyklin. Specjalne ostrze enia i rodki ostro no ci dotycz ce stosowania: Ze wzgl du na zawarto aspartamu nie stosowa u pacjentów z fenyloketonuri. Ze wzgl du na zawarto glinu leku nie nale y stosowa u dzieci poni ej 6 lat, u osób ze schorzeniami uk adu kostnego oraz u chorych na chorob Alzheimera. W przewodzie pokarmowym glin tworzy z fosforem nierozpuszczalne zwi zki. D ugotrwa e stosowanie preparatu zmniejsza wch anianie fosforu, co mo e prowadzi do jego niedoboru (objawy: brak aknienia, z e samopoczucie, os abienie mi ni, osteomalacja). Preparat zmniejsza skuteczno wielu jednocze nie stosowanych leków. Inne leki nale y przyjmowa na godzin przed lub w godzin po za yciu Manti. Dzia ania niepo dane: Zaparcia, zwi kszone st enie glinu we krwi, hipofosfatemia. D ugotrwa e stosowanie du ych dawek mo e powodowa zaburzenia pracy nerek. Podmiot odpowiedzialny: US Pharmacia Sp. z o.o., Nr pozwolenia MZ 4362 LEK DOST PNY BEZ RECEPTY

3 FARMACJA I JA MIESIĘCZNIK DLA FARMACEUTÓW NR 3 (MARZEC) 2009 R. Spis treści Drodzy Czytelnicy! FAKTY 4 Przegląd prasy 4 Pięć spraw, o których warto pamiętać w marcu 5 Samoleczenie a zdrowie 5 Konkurs dla Czytelniczek 35 Odkrycia Wenus, Mars i choroby LIFESTYLE 36 Rozmowa z Grażyną Wolszczak Nie ma Pani wielu zmarszczek. Ano, nie mam... Fot. Materiały prasowe serialu Na Wspólnej / TVN / P. Bujnowicz / FarbykaObrazu.com; Shutterstock Kiedyś Dzień Kobiet fetowano bardzo uroczyście. Dostawałyśmy kwiaty (któż nie pamięta czerwonych goździków!), rajstopy, później czekoladę. Przez jeden dzień w roku mężczyźni zapewniali nas, że jesteśmy najważniejsze i najpiękniejsze. A natępnego dnia... wracała szara rzeczywistość. Od tych czasów wiele się zmieniło. Kobiety stały się bardziej niezależne i świadome swojej kobiecości. Jednocześnie cały czas uczą się łączyć pracę z potrzebą stworzenia ciepłego, rodzinnego domu. Zmieniają się także ich relacje z mężczyznami. Chyba nigdy wcześniej nie dążyły tak bardzo do partnerstwa jak teraz do wzajemnego dopasowania i uzupełniania się, niczym ying i yang. Nie sprzyja nam jednak szybkie tempo życia, nadmiar obowiązków, presja i stres. W tym numerze Farmacji i ja chcieliśmy pokazać te dwa bieguny osiągnięcia i sukcesy kobiet, ale także ich problemy. Wtedy łatwiej zrozumieć dlaczego z pewnymi sprawami sobie radzimy, a z innymi nie. Organizm kobiety często reaguje na bodźce zewnętrzne inaczej niż mężczyzny. Jesteśmy też bardziej empatyczne, wrażliwe i delikatne. To fakt. Jednak to nie jest nasza wada, ale atut. I warto o tym pamiętać, bo z kobiecością nam do twarzy. Czujemy się wtedy szczęśliwsze, a dzięki temu również nasi bliscy. 6 Czy to już epidemia? 6 Pięć tysięcy przebadanych! MENEDŻER APTEKI 8 Prawo i farmacja Inspektora przeciwpożarowego zatrudnię 9 Nowe technologie Elektroniczna emancypacja 10 Marketing Gotowi na kryzys 12 Zarządzanie zasobami ludzkimi W kobiecym teamie 14 Finanse w praktyce Karciane rozgrywki na pograniczu hazardu 16 Akademia Farmaceuty Dopasuj się do mężczyzny 18 Apteki świata: Japonia Apteka kwitnącej wiśni MEDYCYNA 22 Gender medicine Mizoginistyczna medycyna 26 Diagnostyka Ratunku, ja mdleję! 28 Laboratorium gastrologiczne Zaparty problem u kobiet 30 Suplementacja diety Natura włóknika roślinnego 32 Alergologia Katarowe dylematy 34 Znane rośliny, nieznane możliwości Zioła specjalnie dla kobiet Projekt okładki: Katarzyna Białasiewicz, zdjęcie: KAPIF 40 Psychologia Powiem ci tak między nami, że ona Psychologia Kobiecość pilnie poszukiwana 45 Uroda Jak one to robią? 48 Fitness i dieta 3 miesiące do plażowania PO GODZINACH 52 Od alchemii do farmacji Zbrodnia to niesłychana, pani otruła pana Powieść Apteka z ogrodem 56 Szkoła języka English in a pill 57 Krzyżówka 58 Humor Marzec 2009 Farmacja i ja 3

4 FAKTY Przegląd PRASY Napoje gazowane szkodzą kobietom PloS ONE : Kobiety, które wypijają więcej niż jedną puszkę gazowanych napojów dziennie, bardziej narażone są na ryzyko wczesnej choroby nerek uważają naukowcy z Loyola University Health System w USA. Nie zaobserwowali jednak, aby podwyższone ryzyko dotyczyło mężczyzn lub osób pijących dietetyczne napoje gazowane. Na razie niejasne jest, dlaczego picie napojów gazowanych zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek tylko u kobiet. Być może przyczyną jest syrop fruktozowy środek słodzący stosowany w większości napojów. W dużych ilościach jak wskazują ostatnie badania podnosi on ryzyko otyłości i cukrzycy, a także uszkodzenia nerek. 5 SPRAW, O KTÓRYCH WARTO PAMIĘTAĆ w marcu MARZEC 1 REKLAMY W TELEWIZJI W związku z emisją reklam w telewizji warto przygotować się na zwiększone zainteresowanie tymi produktami: wiedzy z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej oraz umiejętne doradzenie pacjentowi w doborze leku oraz sposobu leczenia uzależnienia od nikotyny. Więcej informacji: Lek nasercowy pomaga zwalczać fobie New Scientist : Popularny lek nasercowy, propranolol, może pomóc przezwyciężyć lęki i fobie wykazały badania naukowców z Uniwersytetu w Amsterdamie. W przeprowadzonym przez nich eksperymencie pokazywano zdrowym ochotnikom zdjęcie pająka, a następnie aplikowano wstrząsy elektryczne. Po pewnym czasie pacjenci odczuwali lęk na sam widok zdjęcia pająka. Badacze zaobserwowali, że w przypadku osób, którym przed pokazaniem zdjęcia pająka podano propranolol, reakcja lękowa została wyeliminowana. Stąd wniosek, że propranolol, który obniża stężenie powstającej w organizmie pod wpływem stresu adrenaliny, może pomóc skutecznie pozbyć się reakcji lękowych. Ciąża nie wpływa na przebieg raka piersi Cancer : Kobiety, u których rozpoznano raka piersi w czasie ciąży lub niedługo po urodzeniu dziecka, przechodzą chorobę podobnie i mają takie same rokowania jak pacjentki, u których rak piersi nie jest związany z ciążą informują naukowcy z The University of Texas w USA. Wcześniejsze badania sugerowały, że ciąża może pogarszać rokowania kobiet z rakiem piersi. Rakiem piersi związanym z ciążą nazywa się taki nowotwór sutka, który rozwinął się u ciężarnej lub do roku po porodzie. Występuje on stosunkowo rzadko, stanowi ok. 3% wszystkich nowotworów sutka. Herbitussin Acatar Acti-Tabs APAP APAP Extra APAP Noc Gripex Gripex HotActiv Gripex Max Ibuprom (opakowanie 50 szt.) MARCA PERFEKCYJNA FIRMA Ibuprom Max Ibuprom Zatoki Receptury Natury Stoperan Verdin VIGOR Complete VIGOR Plus Xenna Extra. Szkolenie Firma farmaceutyczna jako perfekcyjny pracodawca odbędzie się w Warszawie i dotyczyć będzie m.in. takich zagadnień jak zakres odpowiedzialności pracowników firm farmaceutycznych oraz zarządzanie czasem i pracą wielozadaniową. Celem warsztatu, który poprowadzi Urszula Świtaj, prawnik prawa pracy, jest poprawa funkcjonowania i komunikacji pomiędzy pracownikami w firmie. Więcej informacji: 14 MARCA POMÓC PACJENTOWI WYJŚĆ Z NAŁOGU Uzależnienie od tytoniu skutki zdrowotne, bierne narażanie na dym tytoniowy, leczenie uzależnień od tytoniu to szkolenie zorganizowane dla farmaceutów przez Ośrodek Szkolenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej w Gdańsku. Celem szkolenia jest pogłębienie MARCA REHABILITACJA NA TARGACH Podczas Targów Rehabilitacji RehMedika, które odbędą się w ostatni weekend marca w Centrum Targowo-Wystawienniczym Expo Silesia w Sosnowcu, zostaną zaprezentowane najnowocześniejsze osiągnięcia z dziedziny profilaktyki, diagnozowania, leczenia i rehabilitacji. Dodatkowo osoby niepełnosprawne będą miały okazję porównania oraz wypróbowania dostępnego na rynku specjalistycznego sprzętu. Więcej informacji: 28 MARCA KODEKS ETYKI APTEKARZA W ramach kursów ciągłego szkolenia farmaceutów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego odbędzie się warsztat Prawo farmaceutyczne. Kodeks etyki aptekarza R.P.. Zajęcia poprowadzą mgr Małgorzata Szelachowska i mec. Sylwester Majewski. Więcej informacji: Fot. Shutterstock, materiały prasowe 4 Farmacja i ja Marzec 2009

5 FAKTY Samoleczenie a zdrowie Zjawisko samoleczenia jest w krajach UE przedmiotem wielodyscyplinarnych dyskusji. W Polsce planowana jest dopiero pierwsza taka debata. Konferencja naukowa Samoleczenie a edukacja zdrowotna, polityka zdrowotna i etyka będzie składała się z trzech bloków tematycznych, których wspólnym mianownikiem ma być ukazanie szans i zagrożeń pojawiających się jako skutek rozwoju rynku leków OTC: 1. samoleczenie a edukacja zdrowotna, 2. samoleczenie a polityka zdrowotna, 3. samoleczenie a etyka. Spotkanie ma stanowić forum wymiany wiedzy, doświadczeń i poglądów na temat samoleczenia, w gronie lekarzy, farmaceutów, specjalistów zdrowia publicznego, polityków zdrowotnych, etyków, ekonomistów, przedstawicieli pacjentów i mediów. RYNEK LEKÓW OTC Sięganie po leki wydawane bez recepty staje się coraz bardziej powszechne. Jednak odpowiedzialność za dokonanie właściwego wyboru preparatów w dużej mierze spoczywa na barkach samego pacjenta. W ocenie organizatorów konferencji stosowanie leków OTC powinno stanowić także istotny zakres doradztwa prowadzonego przez farmaceutów i lekarzy. DEFINICJA ZADAŃ Celem konferencji jest wywołanie powszechnej merytorycznej dyskusji na temat samoleczenia. Jest ono przejawem nowoczesności, jednak powinny mu towarzyszyć działania edukacyjne, zwiększające powszechną świadomość zdrowotną, w tym świadomość konsekwencji i czynników zwiększających bezpieczeństwo samoleczenia. O konferencji Organizatorzy: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum (Wydział Nauk o Zdrowiu, Instytut Zdrowia Publicznego, Zakład Promocji Zdrowia), Śląski Uniwersytet Medyczny (Wydział Zdrowia Publicznego, Zakład Polityki Zdrowotnej), Fundacja demoseuropa Centrum Strategii Europejskiej. Partner konferencji: US Pharmacia. Data i miejsce: 20 kwietnia 2009 r., Kraków, Aula Collegium Novum UJ. Udział w konferencji jest bezpłatny. *** Organizatorzy przewidują wystąpienia w formie referatu (10 minut) i prezentacji plakatu (70x100 cm). Streszczenia prezentacji należy nadsyłać w formie elektronicznej do dr. hab. n. med. Krzysztofa Krajewskiego-Siudy edu.pl). KONKURS KOBIETY DLA KOBIET Którą z obecnych w twoim życiu kobiet podziwiasz najbardziej? Za co? Opowiedz nam o tym i wygraj dla Was weekendowy pobyt w Hotelu Farmona Business&SPA. Zasługujecie na te chwile! Drogie Panie! Kobieca solidarność, przyjaźń, współpraca ma wiele twarzy. Może mieć twarz przyjaciółki, sąsiadki, matki, babci, córki. Opiszcie (w dowolnej formie: listu, opowiadania, kartki z pamiętnika, notatki) tę kobietę, z którą łączy was najsilniejsza relacja przyjaźni, sympatii, przywiązania, podziwu. Prace prosimy nadsyłać na adres redakcji do 31 marca br. Najlepszą nagrodzimy weekendowym wyjazdem dla dwóch osób (zwyciężczyni i wskazanej przez nią kobiety) do krakowskiego SPA. Po prostu: kobiety dla kobiet. Nagrodzimy trzy prace: najciekawszą weekendowym pobytem w Hotelu Farmona Business&SPA dwie pozostałe zestawami kosmetyków Hotel Farmona Business&SPA, Regulamin konkursu dostępny na stronie oraz w siedzibie redakcji.

6 FAKTY Czy to już epidemia? Czwarty tydzień stycznia br. przyniósł aż zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę, natomiast podczas całego miesiąca w sumie zachorowało Polaków. Dla porównania w ubiegłym roku w tym samym okresie zachorowało osób. Wubiegłym roku w okresie od września do grudnia zanotowano mniej zachorowań niż w analogicznym okresie w roku 2007 (odpowiednio: ok. 37 tys. i ok. 53 tys.). Niestety początek tego roku to zmiana pogody oraz znaczny wzrost zachorowalności na grypę. Styczeń przyniósł zachorowania, a dwa pierwsze tygodnie lutego aż zachorowań lub podejrzeń zachorowań. gę, że w krajach południowej Europy stan wzmożonej zachorowalności zaczął się już w grudniu i niektóre kraje nadal odnotowują większą liczbę zachorowań niż zazwyczaj. Trudno więc przewidywać, czy już osiągnęliśmy punkt krytyczny. Miejmy nadzieję, że tak, choć niestety jest to mało prawdopodobne. Biorąc pod uwagę fakt, że przeciwko grypie zaszczepiło się kilka procent społeczeństwa oraz że szczepionki nie dają stuprocentowej gwarancji, a także znając sumienność Polaków co do zachowań prozdrowotnych, to liczba chorych nadal może rosnąć. Liczba zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę w Polsce NIEPOKOJĄCY STYCZEŃ Statystyki epidemiologiczne są mało optymistyczne. Faktem jest, że zazwyczaj liczba zachorowań na grypę od stycznia do marca jest większa niż w okresie październik grudzień. Jednak lawinowo rosnąca liczba zachorowań w tym roku jest co najmniej niepokojąca. Choć styczeń i początek lutego były rzeczywiście przełomowe i odnotowano dramatyczny wzrost zachorowań na grypę, to jeszcze nie należy mówić o epidemii. PROGNOZY ZACHOROWALNOŚCI Trudno wyrokować, czy mamy do czynienia ze szczytem zachorowań. Warto zwrócić uwa sezon 2008/2009 sezon 2007/2008 sezon 2006/ Opracowanie: Centrum Informacji o Przeziębieniu i Grypie na podstawie danych PZH: Kampania Zdrowe Zatoki prowadzona jest pod patronatem Pięć tysięcy przebadanych! W ramach kampanii Zdrowe Zatoki wybrane przez internautów miasta odwiedza specjalistyczny gabinet do badania zatok nowoczesną metodą termowizyjną. Wtrakcie VIII edycji ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Zdrowe Zatoki, prowadzonej pod patronatem marki Ibuprom Zatoki, z badań termowizyjnych skorzystało już 5103 Polaków (w Krakowie 1087 osób, w Gorzowie Wielkopolskim 1022, w Łodzi 909, w Szczecinie 1083, w Płocku 1002). Znane są już terminy kolejnych badań. W głosowaniu na stronie zakończonym w styczniu, internauci wytypowali m.in. Białą Podlaską, Opole i Legnicę (w tych miastach już byliśmy w lutym). W marcu gabinet termowizyjny odwiedzi jeszcze Częstochowę (13, 14 i 15 marca, Centrum Handlowe M1) oraz Lublin (20, 21 i 23 marca, Lublin Plaza). 6 Farmacja i ja Marzec 2009

7 Gripex HotActiv (paracetamol 650 mg + kwas askorbowy 50 mg + chlorowodorek fenylefryny 10 mg oraz sacharoza, aspartam). Proszek do sporządzania roztworu doustnego. Wskazania: łagodzenie objawów przeziębienia, grypy i zakażeń grypopodobnych takich jak: gorączka, bóle głowy, gardła, bóle mięśniowe i kostno-stawowe oraz objawów zapalenia błony śluzowej nosa występujących w przeziębieniu, grypie, zapaleniu zatok przynosowych, alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i naczynioruchowym obrzęku błony śluzowej nosa. Dawkowanie: dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 1 saszetka co 4-6 godz. (maksymalnie 6 saszetek na dobę). Zawartość saszetki rozpuścić w szklance gorącej wody. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu lub na aminy sympatykomimetyczne, niestabilna choroba wieńcowa, zaburzenia rytmu serca, wysokie ciśnienie tętnicze, wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i reduktazy methemoglobinowej, ciężka niewydolność wątroby lub nerek, wirusowe zapalenie wątroby, choroba alkoholowa, fenyloketonuria (ze względu na zawartość aspartamu), stosowanie inhibitorów MAO oraz okres 2 tygodni po zaprzestaniu przyjmowania tych leków, leczenie zydowudyną, jaskra z wąskim kątem przesączania, anatomicznie wąski kąt przesączania. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: preparat zawiera paracetamol ze względu na ryzyko przedawkowania należy sprawdzić, czy inne przyjmowane leki nie zawierają paracetamolu. Stosowanie leku przez osoby z niewydolnością wątroby, nadużywające alkoholu oraz głodzone stwarza ryzyko uszkodzenia wątroby. Ostrożnie stosować u osób: z niewydolnością nerek, astmą oskrzelową, nadciśnieniem tętniczym, rozrostem gruczołu krokowego, nadczynnością tarczycy, zespołem Raynaud a, cukrzycą, chorobą wieńcową, przyjmujących leki przeciwzakrzepowe wskazane jest dostosowanie ich dawki na podstawie oznaczenia wskaźników krzepnięcia krwi, a jeśli nie jest to możliwe pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe podawane doustnie mogą przyjmować preparat nie dłużej niż kilka dni. Ze względu na zawartość sacharozy preparatu nie należy stosować u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharozy-izomaltazy. W czasie przyjmowania preparatu nie wolno pić alkoholu ze względu na ryzyko toksycznego uszkodzenia wątroby. Działania niepożądane: skórne reakcje alergiczne (świąd, pokrzywka), napad astmy oskrzelowej oraz inne reakcje nadwrażliwości aż do objawów wstrząsu anafilaktycznego; ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, zaburzenia trawienia, pieczenie w nadbrzuszu, suchość w jamie ustnej; ze strony układu krążenia: podwyższenie ciśnienia tętniczego, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, bladość powłok; ze strony układu oddechowego: zaburzenia oddychania; ze strony układu moczowego: zaburzenia oddawania moczu, kolka nerkowa, martwica brodawek nerkowych; ze strony ośrodkowego układu nerwowego: lęk, niepokój, nerwowość, bezsenność, omamy; zaburzenia w obrazie krwi: granulocytopenia, agranulocytoza, trombocytopenia. Podmiot odpowiedzialny: US Pharmacia Sp. z o.o. Numer pozwolenia: MZ. Lek dostępny bez recepty.

8 MENEDŻER APTEKI prawo i farmacja Inspektora przeciwpożarowego zatrudnię Ostatnia nowelizacja Kodeksu Pracy dotyczyła m.in. wyznaczenia w każdym zakładzie pracy inspektora przeciwpożarowego oraz ustalenia wykazu prac, których wykonywanie jest potencjalnym zagrożeniem dla zdrowia pracownika. Małgorzata Puchalska radca prawny w US Pharmacia Dnia 18 stycznia 2009 roku weszły w życie zmiany do Kodeksu Pracy. Kwestia, która wzbudziła największe kontrowersje, dotyczy konieczności wyznaczenia przez każdego pracodawcę, niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników, osoby do wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji personelu. Inspektor przeciwpożarowy wyznaczony przez pracodawcę musi posiadać specjalistyczne kwalifikacje określone w Ustawie z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz w przepisach wykonawczych do tej ustawy. W szczególności inspektor musi przejść stosowne szkolenie. Sankcją za naruszenie ww. obowiązku jest kara grzywny od 1 tys. do 30 tys. złotych. PRACOWNIK POSZUKIWANY Z interpretacji Ministerstwa Pracy, zawartej na stronie internetowej pl wynika, że liczba inspektorów przeciwpożarowych w danym zakładzie pracy powinna być zależna od rodzaju i poziomu występujących zagrożeń. Oznacza to, że w niektórych zakładach pracy niezbędne jest zatrudnienie jednego lub dwóch pracowników dla realizacji omawianych zadań, a w innym przypadku wystarczy zatrudnienie pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy np. na 1/5 etatu. Ministerstwo Pracy dopuszcza również możliwość korzystania z usług inspektora przeciwpożarowego zatrudnionego u innego pracodawcy w następującej sytuacji: Jeżeli pracodawca wynajmuje pomieszczenie pracy w budynku i ma uregulowany tryb postępowania i zakres odpowiedzialności w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej z właścicielem lub zarządcą tego budynku, to wówczas należy uznać, że właściciel lub zarządca w imieniu pracodawcy realizują obowiązek określony w art. 209(1) k.p., w tym w 1 pkt 2. Nie wszyscy pracodawcy są w stanie dopełnić tego obowiązku, przede wszystkim ze względu na koszty. W związku z tym Ministerstwo Pracy podjęło prace nad nowelizacją tego przepisu. Państwowa Inspekcja Pracy zapowiedziała natomiast na swojej stronie internetowej gov.pl, że do czasu wejścia w życie znowelizowanych przepisów ograniczy swoje czynności do działań informacyjnych. WYKAZ PRAC ZAGRAŻAJĄCYCH ZDROWIU Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadziła również konieczność ustalenia przez samego pracodawcę wykazu prac, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, i które w związku z tym powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji. Do tej pory wykaz taki był tworzony w drodze rozporządzenia przez Ministra Pracy w porozumieniu z Ministrem Zdrowia. Kolejna zmiana polega na uzupełnieniu luki w prawie. Dodano bowiem art. 183(2), zgodnie z którym pracodawca ma obowiązek dopuszczenia pracownika po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeśli nie jest to możliwe, pracodawca zobowiązany jest dopuścić pracownika do pracy na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu. Kwestie urlopu macierzyńskiego oraz urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego były przedmiotem kolejnej nowelizacji Kodeksu Pracy, którą przybliżę w następnym artykule. Fot. Shutterstock, materiały prasowe 8 Farmacja i ja Marzec 2009

9 Elektroniczna emancypacja Kobiety chcą dzwonić z eleganckich telefonów, słuchać muzyki z odtwarzaczy przypominających biżuterię oraz korzystać, w zależności od nastroju i ubioru, z lekkich laptopów z wymienną obudową. MENEDŻER APTEKI nowe technologie Jeszcze pod koniec ubiegłego wieku twórcy elektroniki użytkowej nie dostrzegali kobiet. Telefony komórkowe produkowane były pod wymiar męskiej dłoni, odtwarzacze mp3 celowały w gust studenta, zaś notebooki wyglądem bardziej przypominały płyty chodnikowe niż eleganckie albumy. Dziś styliści i inżynierowie dobrze orientują się w potrzebach kobiet elektronika, z której korzystają panie, ma mieć piękny wygląd oraz intuicyjną obsługę, połączone z ergonomią i funkcjonalnością. URODA NAJWAŻNIEJSZA? Styliści w swoich poszukiwaniach skierowali się w stronę najbardziej kojarzącego się z kobietą elementu stroju, czyli biżuterii. Pierwsze kroki w tym kierunku były niewinne telefony przyozdabiano np. sztucznymi brylancikami, a aparaty cyfrowe otrzymały różowe obudowy. Jednak to wszystko okazało się niewystarczające i obecnie projektowane są całe linie dla pań. Notebooki zaczęły dostosowywać się do nastroju właścicieli mają więc wymienne różnokolorowe panele, skórzane oprawy, delikatne diodowe podświetlenia, klawiatury z miękkimi klawiszami (dla ochrony paznokci), a nawet wbudowane wymienne dozowniki zapachów. Są małe, lekkie i wydajne. Jeszcze dalej zaszła telefonia komórkowa. Można spotkać aparaty, gdzie wygląd wziął górę nad funkcjonalnością. Przykładem niech będzie model amerykańskiego producenta, którego klawiatura otwiera się przez przekręcenie o 180 stopni, zaś wymyślny ornament wymusił wbudowanie mniejszego ekranu. Na szczęście to odosobniony przypadek, bowiem większość kobiecych modeli sprowadza się do instalacji mniejszej klawiatury, wprowadzenia dyskretnych elementów zdobniczych i ewentualnie zmiany kolorów obudowy na pastelowe. Naturalnie cały czas podejmowane są próby połączenia wyglądu biżuterii z elektroniką. Doskonałym przykładem na taki udany mariaż jest odtwarzacz mp3 największego koreańskiego producenta elektroniki w kształcie kamyczka. Urządzenie przy bliższym poznaniu zdradza, że ma przyciski sterujące, lecz z daleka wygląda na szyi jak kamyk oszlifowany przez morze. NIE TYLKO WYGLĄD Dla nowoczesnej kobiety liczy się także funkcjonalność. Przykładem może być swoisty korektor wizerunku, w jaki zaopatrzony został jeden z modeli aparatów cyfrowych. Na czym polega jego działanie? Po włączeniu tej funkcji urządzenie samo wykryje twarz i zredukuje lekkie odbarwienia skóry, ujednolicając jej kolor. Poza tym aparat zrobi zdjęcie pod warunkiem, że na twarzy pojawi się uśmiech, a oczy nie będą zamknięte. Producenci, chcąc zaspokoić gusta pań, tworzą urządzenia inspirowane wyłącznie ich potrzebami. Na rynku dostępne są więc minikamery wielkości dwóch pudełek od zapałek, które wystarczy włączyć i nagrywać obraz w jakości telewizji wysokiej rozdzielczości przez dwie godziny. Taka kamera doskonale mieści się torebce, zaś po nagraniu wystarczy ją podłączyć jak zwykły pendrive i przenieść film do komputera. Innym pomysłem jest przenośny głośnik łączący się z komputerem, odtwarzaczem mp3 i telefonem poprzez bezprzewodowy Bluetooth. Głośnik można ustawić nawet 10 m od urządzenia, z którego chcemy słuchać muzyki i oddać się np. codziennym ćwiczeniom wyszczuplającym. Andrzej Osypowicz Marzec 2009 Farmacja i ja 9

10 MENEDŻER APTEKI marketing Bez względu na branżę, w jakiej pracujemy, wszyscy czujemy obawy związane z załamaniem światowej gospodarki. Zastanówmy się, w jakim stopniu i w jaki sposób kryzys będzie miał wpływ na działalność aptek oraz jak przygotować się do nowych uwarunkowań. Tomasz Barałkiewicz Group Account Director w agencji reklamowej Tequila Polska; ekspert w dziedzinie marketingu farmaceutycznego Pozytywnym sygnałem dla naszej branży są dobre prognozy wszystkich analityków. Szacują oni wzrost rynku aptecznego w 2009 r. na poziomie 5-6%, co oznacza, że będzie on rozwijał się dużo szybciej od całej gospodarki. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że rynek leków sprzedawanych bez recepty będzie rósł w tempie około 10%, co jest bardzo ważne, ponieważ generują one większe zyski i wpływają bardzo dobrze na rentowność. Można więc szacować, że w bieżącym roku obrót statystycznej apteki wzrośnie i podniesie się jej rentowność, między innymi ze względu na coraz większy udział leków OTC w sprzedaży. Kluczowym elementem oddziałującym na popyt jest demografia, czyli w przypadku Polski i innych krajów europejskich wzrost populacji ludzi starszych. Ten czynnik wpływa wprost proporcjonalnie na wzrost wydatków na leki. Aby otrzymać pełny obraz rynku, dodajmy do tego jeszcze wzrost świadomości pacjentów i rosnącą chęć leczenia. Patrząc na prognozy i trendy długookresowe, można by wysnuć wniosek o spokojnej przyszłości. Niestety NACZYNIA POŁĄCZONE Pomimo dobrych prognoz dla branży, musimy pamiętać, że cała gospodarka to naczynia połączone. Najlepszym przykładem są hurtownie farmaceutyczne. Ze względu na rentowność na poziomie 1-3% (takie wyniki są publikowane przez spółki giełdowe), są one niezwykle wrażliwe na zmianę warunków współpracy z bankami oraz na modyfikację przepisów dotyczących rynku farmaceutycznego. Ich funkcjonowanie wpływa z kolei na apteki. Widać to szczególnie na przykładzie obserwowanego na całym rynku pogorszenia jakości usług, m.in. spadku liczby dostaw towaru w ciągu dnia lub tygodnia. Powoduje to konieczność utrzymywania przez niektóre placówki większych zapasów, a do tego niezbędne jest zainwestowanie środków w stan magazynowy. Dodatkowo rosnące koszty kredytów i większe trudności z ich uzyskaniem powodują konieczność mocniejszej niż dotychczas presji hurtowni na klientów nieterminowo wywiązujących się ze swoich płatności. Oznacza to, że apteki silnie zadłużone będą miały większe problemy z zakupem towarów lub też będą kupowały go na gorszych warunkach. Prawo naczyń połączonych w gospodarce ma również pozytywne strony. Świetnym przykładem może być rynek pracy i obserwowane bardzo duże wyhamowanie wzrostu płac oraz coraz mniejsza chęć do zmiany miejsca pracy. Pracownicy poszukują pewności zatrudnienia i bezpieczeństwa, a jeszcze niedawno masowo poszukiwali nowej pracy. Można więc liczyć, że dzięki zapewnieniu pracownikom stabilnej i pewnej pracy dużo łatwiej będzie ich zatrzymać w aptekach. Najważniejszym jednak czynnikiem, który wynika z powiązania wszystkich branż gospodarki, jest ograniczony dostęp do kapitału i dużo ostrożniejsze inwestowanie. Dla rynku aptecznego oznacza to wyhamowanie procesu powstawania nowych placówek i mniejszą liczbę aptek zmieniających właściciela. W poprzednich latach wzrost rynku nie był tak mocno zauważalny przez pojedyncze placówki, ponieważ równie szybko rosła ich liczba. Dla statystycznej apteki różnice w obrotach były więc minimalne. Aktualnie można spodziewać się wyhamowania procesu powstawania nowych punktów sprzedaży, co pozwoli właścicielom i pracownikom istniejących już placówek odczuć korzyści wynikające ze wzrostu całego rynku. Fot. Shutterstock 10 Farmacja i ja Marzec 2009

11 JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ? Najważniejszym zaleceniem w obecnych czasach, o którym przypominają wszyscy, jest zwrócenie bacznej uwagi na finanse placówki i jej rentowność. Niezbędna może okazać się partnerska rozmowa z dostawcami, jedną lub dwoma hurtowniami, na temat warunków dalszej współpracy. Nieprzypadkowo kładę nacisk na relację z hurtowniami, ponieważ większość z Państwa jest lojalna wobec swoich dostawców i dokonuje zakupów prawie w całości w jednej firmie. pacjentów poszukujących oszczędności. Warto więc być przygotowanym na częstsze pytania o tańsze odpowiedniki. Pomimo częstszych zachowań racjonalnych, główną rolę zagra jak zwykle podświadomość i emocjonalne postawy pacjentów. Można to zobrazować prostym przykładem. Pacjentka chce kupić suplement diety poprawiający wygląd włosów i paznokci. Dotychczas kupowała jeden z droższych preparatów. Czekając w kolejce w aptece, przegląda gazetkę z promocjami i znajduje tam tańszy suplement. Decyduje się na zakup nie dlatego, że nie stać jej na kupowanie drogiego produktu, ale kupując okazyjnie, czuje się znacznie lepiej ma świadomość, że dobrze postępuje w trudnych czasach. Powyższy przykład obrazuje trend, który podczas gorszej koniunktury zaczyna dominować to wzrost promocji sprzedaży. Apteki powinny posiadać w ciągłej ofercie wiele ciekawych ofert skierowanych do pacjentów. Dobrym przykładem są tutaj programy lojalnościowe, których Słabnąca koniunktura w gospodarce spowoduje zmiany w funkcjonowaniu aptek. Wpływ ten niesie ze sobą nie tylko zagrożenia, ale również szanse, które można wykorzystać. Warto również więcej czasu poświęcić przedstawicielom firm farmaceutycznych, którzy odwiedzają apteki. Każde spotkanie może skutkować zakupem leków po znacznie obniżonej cenie lub skorzystaniem z programu/akcji, która w krótkim lub długim okresie będzie przynosiła zyski. Zwracam jednak uwagę na podstawową zasadę, że apteka zarabia na lekach kupionych z upustem dopiero w momencie, kiedy je sprzeda pacjentom. Spotkania z przedstawicielami firm to również okazja do zastanowienia się nad zaangażowaniem w określone akcje promocyjne. Szerzej na ten temat pisałem w październikowym wydaniu Farmacji i ja. Myślenie o rentowności i ciągłe poszukiwanie szans jej podniesienia jest działaniem niezbędnym do osiągnięcia stabilności Państwa biznesu. Każdy wydatek, każdy nowy zakup powinien być uzasadniony i dawać pewność, że jest albo niezbędny, albo przyniesie dodatkowe korzyści. KRYZYSOWA MENTALNOŚĆ Rozwój wydarzeń w najbliższym czasie w znacznym stopniu będzie zależał od postawy pacjentów. Chęć do spontanicznych wydatków i podejmowania decyzji o większych zakupach zastąpiono racjonalną analizą. Należy się więc liczyć ze wzrostem sprzedaży leków odtwórczych, które są doskonałym rozwiązaniem dla celem jest przekazanie pacjentom dodatkowych korzyści. Można spodziewać się, że zainteresowanie tą formą promocji znacząco wzrośnie. SPOKOJNIE I RENTOWNIE Pamiętajmy, że kryzys to nie tylko zagrożenie, ale też szanse. Z jednej strony powinniśmy mocniej zadbać o rentowność, pilnować wydatków i poszukiwać dodatkowych źródeł zysków. Z drugiej strony niezbędne jest zatroszczenie się o naszego pacjenta, który będzie chciał mniej wydawać na leki i oczekuje działań z zakresu promocji sprzedaży, które sprawią, że poczuje się lepiej. Zachęcam wszystkich do spokojnego patrzenia w przyszłość, która wygląda dla aptek bardzo dobrze. Wykorzystanie szans, które nadchodzą, może sprawić, że z kryzysu apteka wyjdzie mocniejsza i bardziej rentowna, czego wszystkim Państwu życzę.

12 MENEDŻER APTEKI zarządzanie zasobami ludzkimi dzięki specyficznie kobiecym cechom kobietom udaje się awansować. I wówczas zaskakująco dobrze sobie radzą. KAFEJKA VERSUS KANTYNA Rozliczne poradniki zarządzania kadrami lub teorii komunikacji posługują się użytecznym (choć nienowym) modelem podziału świata: na męskie i żeńskie. I tak kobiety miałyby być bardziej skłonne do porozumienia, mężczyźni do konfrontacji, kobiety są lepsze w budowaniu relacji międzyludzkich, mężczyźni skupieni są na realizacji celu. Kobiety wolą współpracę, mężczyźni współzawodnictwo. kobiecym Wteamie Czy firma kobieca to taka, w której większość zespołu stanowią kobiety, taka, którą kobieta kieruje, czy ta, która oferuje kobietom udogodnienia? Magdalena Adamska autorka tekstów ekonomicznych, publikowała m.in. w Rzeczpospolitej, Pulsie Biznesu, Życiu Warszawy, Home & Market, Gazecie MSP, Nowym Rynku Okobietach w pracy zwykło się mówić, myśleć i pisać w kilku dyżurnych kontekstach. Po pierwsze, w ujęciu socjologicznym, opisując syndrom szklanego sufitu niewidzialnej, lecz nieprzekraczalnej bariery zawodowego awansu. Po drugie, politycznie oceniając koszty gospodarki i rozważając korzyści z wprowadzania zachęt i bonusów dla osób zatrudniających kobiety. Po trzecie, z punktu widzenia psychologii. Tu rozważania kończą się konstatacją na temat ciepła i empatii, jakie kobiety wnoszą do zespołu, choć nie zawsze. Zwolennicy psychologizowania problemów zatrudnienia sięgają coraz bardziej ochoczo po oręż w postaci teorii zarządzania emocjami. Jest i czwarty punkt widzenia choć i on nie wyczerpuje listy: kobieta pracująca to doskonały temat na laurkę dla sprawnych menedżerek. Okazuje się, że to właśnie Te modelowe cechy miałyby determinować sposób działania w obrębie zespołu. O ile relacje w firmach zarządzanych przez kobiety miałyby być oparte w dużej mierze na empatii, zaufaniu i współpracy, o tyle mężczyźni wprowadzają bardziej hieratyczny system znany nomen omen z armii, gdzie nie dyskutuje się, lecz wykonuje rozkazy. SFEMINIZOWANE FIRMY W Polsce zawód farmaceuty był do niedawna wybitnie sfeminizowany, dziś za aptecznym stołem coraz częściej stają mężczyźni. Taki trend widoczny jest w warszawskich aptekach zarządzanych przez mgr farmacji Magdalenę Niemirską. Na osiem aptek, którymi zarządzam, w czterech pojawili się farmaceuci mężczyźni. To, że do zespołów dołączają panowie, dobrze służy atmosferze pracy, choć i moje wcześniejsze doświadczenia z pracy z teamami typowo kobiecymi były pozytywne deklaruje Niemirska. Dlaczego? To proste: dobra lub zła atmosfera wynika raczej ze starcia różnych osobowości, a nie różnych płci dodaje. Wydaje się, że ten sposób myślenia jest dominujący wśród zarządzających. W dobie politycznej poprawności, kiedy gender (płeć kulturowa) jest przedmiotem studiów w ramach edukacji akademickiej, a każda szanująca się księgarnia ma odrębny regał z lekturami o samodoskonaleniu, jedno wiemy na pewno: świat zaludniają męskie kobiety i kobiecy mężczyźni. Oraz reszta śmiertelników. Zostawiając na chwilę gender i problem firm kobiecych, zastanówmy się, czy rzeczywiście istnieje coś takiego jak spe- Fot. Shutterstock 12 Farmacja i ja Marzec 2009

13 MENEDŻER APTEKI zarządzanie zasobami ludzkimi cyfika pracy w zespole zdominowanym przez kobiety. Intuicyjnie czujemy, że jednak istnieje, choć kierownicy i menedżerowie niechętnie podejmują ten wątek. OJCIEC PRACUJĄCY? Potwierdzenia tej zdroworozsądkowej hipotezy (firma zatrudniająca tylko lub głównie kobiety funkcjonuje inaczej niż ta o składzie mieszanym) najlepiej szukać w twardych faktach. Jednym z nich jest ten, że to kobiety ponoszą główny ciężar wychowania i opieki nad dziećmi. Czy zmieniłoby ten stan wprowadzenie postulowanych ostatnio urlopów tacierzyńskich? Zapewne nie radykalnie i nie natychmiast. Na razie w kontekście rozważań o rynku pracy słowa matka pracująca odmieniane są przez wszystkie przypadki, natomiast fraza ojciec pracujący brzmi co najmniej zagadkowo. cych) pytań A stąd już prosta droga do poważnych błędów i narażenia firmy na straty. Jeśli więc przerwa w pracy trwała długo, warto zobowiązać innego pracownika do dyskretnego sprawowania pieczy nad młodą mamą lub samemu od początku jasno zadeklarować swoją chęć pomocy i zrozumienie faktu, że pewne sprawy mogą stanowić nowość i wymagają wprowadzenia. zespołu potrafi skutecznie popsuć relacje w teamie, co odbije się na jakości pracy całego zespołu. LUZ KONTROLOWANY Jak więc skracać dystans, aby zachować właściwe proporcje między bezdusznym drylem a degrengoladą? Specjaliści HR podpowiadają: jeśli planujecie wyjście po pracy, to wybierzcie się w kilka osób, mówcie sobie po imieniu, ale unikajcie ksywek, żarty z pracownikami są na miejscu, ale niedopuszczalne są plotki. O zacieśnianie więzi towarzyskich najłatwiej w małych firmach i tych o poziomej strukturze: wszędzie tam, gdzie prym wiedzie empatia, a nie wojskowy dryl. Nie oznacza to jednak, że skłonność do nawiązywania przyjaźni w pracy jest domeną pań. To raczej konsekwencja kobiecego modelu zarządzania. Tak więc to matki pracujące stanowią problem. Nie tylko teoretyczny, niestety. W oczach wielu pracodawców matki to nie tylko mniej dyspozycyjni pracownicy, lecz również pracownicy mniej wydajni, mniej skoncentrowani na służbowych sprawach i bezpośrednich skutkach swojego działania. Zdaniem wielu, młode matki pochłania głównie myśl o pozostawionym z opiekunką dziecku oraz o własnej pozycji w firmie. Bez względu więc na to, jak mocno pracodawca wgryzie się w teorię gender, będzie musiał zderzyć się z praktycznymi problemami organizacji pracy w żeńskim zespole. MATKA WRACA Co zatem pracodawca może zrobić, by ułatwić powrót do pracy i pracownicy, i sobie? By do korzyści z zatrudnienia kobiety (empatycznej, cierpliwej, skłonnej do współpracy, ale i do ustępstw, także wtedy gdy przychodzi do negocjowania wynagrodzenia) dodać też jej pełną dyspozycyjność i skuteczność w działaniu? Kluczowe jest odbudowanie pewności siebie. Stres wywołany nową życiową sytuacją może sprawić, że pracownica będzie chciała od pierwszego dnia wykazać się i udowodnić, że jest nadal równie dobra jak przed przerwą. Taka nadgorliwość może spowodować, że w przypadku niejasności nie będzie chciała zadawać dodatkowych (jej zdaniem kompromitują- Choć biuro nie jest dobrym miejscem do nawiązywania przyjaźni, to zwłaszcza w małych firmach taka pokusa bywa silna i naturalna. O ponownej adaptacji warto jednak zacząć myśleć trochę wcześniej, zanim świeżo upieczona mama pojawi się z powrotem w firmie. Najważniejsze jest więc to, żeby nie zrywać z nią kontaktów, gdy jeszcze przebywa na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Wystarczy wymiana paru maili lub telefonów. Nie idzie o to, żeby pracownica była na bieżąco ze wszelkimi sprawami firmy. Podtrzymywanie kontaktu ma uchronić ją jedynie przed destrukcyjnym poczuciem wyobcowania, paraliżującym w pierwszych dniach i tygodniach po powrocie. NIEBEZPIECZNE ZWIĄZKI Wykazanie zrozumienia dla nowej i trudnej sytuacji życiowej pracowników nie może jednak oznaczać pobłażania im. Nie można też przesadzać z empatią. Dobra szefowa powinna zawsze zdobyć się na odpowiedni dystans wobec pracowników i uważać na zacieśnianie relacji na stopie towarzyskiej. Dlaczego to takie ważne? Zanim wejdziemy w luźniejsze relacje z podwładnymi, musimy zdawać sobie sprawę, jak ciężko będzie wtedy egzekwować solidne wykonanie obowiązków i wyciągać sankcje wobec pracowników. W skrajnych przypadkach próba odebrania premii osobie, z którą raz na tydzień idziemy na drinka, to koniec nie tylko przyjaźni, ale zgranej pracy całego zespołu. Zażyłość z szefową lub szefem bywa poważnym ciężarem dla samego pracownika, zwłaszcza wówczas, gdy dotyczy tylko niektórych. Nieufność pozostałej części Stereotypy mają się jednak całkiem nieźle i żyją swoim własnym życiem w głowach pracowników, niezależnie od poprawnych politycznie deklaracji. Testem na to, jak bywają one silne, może być sytuacja konfliktu pomiędzy szefową a pracownicą: ta druga może oczekiwać pewnego rodzaju solidarności płci lub choćby dozy pobłażania wynikającej przecież z naturalnej, kobiecej empatii. Gdy do oczekiwań tych dokłada się towarzyska zażyłość pomiędzy paniami łatwo o katastrofę. W przypadku gdy pracownica uzyska przychylność szefowej, reszta zespołu przypisze to zazdrośnie zażyłości pomiędzy nimi. Gdy szefowa odmówi zastosowania taryfy ulgowej, okaże się, że pracownica błyskawicznie potrafi wejść w rolę ofiary, z którą solidaryzuje się reszta kobiet przeciwko podwójnie bezdusznej (bo pozbawionej empatii i sprzeniewierzającej się przyjaźni) przełożonej. Umiejętne połączenie empatii i jasno określonych granic być może to byłaby odpowiedź na problemy kobiecego teamu. Jeśli nawet nie recepta na zarządzanie nim, to przynajmniej sposób na uniknięcie najbardziej niebezpiecznych raf. Marzec 2009 Farmacja i ja 13

14 MENEDŻER APTEKI finanse w praktyce Karciane rozgrywki na pograniczu hazardu Karty kredytowe i płatnicze w rękach kobiet potrafią być narzędziem tyleż pożytecznym, co niebezpiecznym. Artur A. Adamski redaktor i prowadzący działy inwestycyjne m.in. w PAP, Życiu Warszawy, Pulsie Biznesu, Home & Market, Gazecie MSP, Twoim Biznesie Sprzedawcy, tak dóbr materialnych, jak i pieniędzy (ci ostatni elegancko zwani bankierami), doskonale wiedzą, że każdą kobietę da się skusić na wielkie zakupy. Karty kredytowe, reklamowane jako prestiżowe produkty finansowe dające rabaty, sugerują możliwość wydawania pieniędzy bez ograniczeń. Dla osoby ulegającej magii zakupów to początek niekończących się kłopotów. W makroskali widzimy dziś tego skutki w światowym kryzysie, który zaczął się od USA, kraju, gdzie 50 lat temu wprowadzono karty kredytowe. DROGO, DROŻEJ, NAJDROŻEJ Karta kredytowa jest niczym innym niż rodzajem pożyczki przyznawanej przez banki. Przyznawanej tym chętniej, że w czasach kryzysu inne formy sprzedaży pieniądza, takie jak kredyty dla przedsiębiorstw lub hipoteczne są zbyt ryzykowne. Tak więc banki, które mają dużą nadpłynność (dokłada się do niej październikowo-listopadowa akcja depozytowa) muszą gdzieś lokować zgromadzone środki wedle zasady, że pieniądz rodzi pieniądz. Dlatego dla banków najkorzystniejsze staje się wydawanie kart kredytowych oraz skupowanie papierów skarbowych, których wzmożone emisje ratują pustą obecnie kasę państwową. Banki wolą obsługiwać kredyty na karcie niż chociażby te zabezpieczone hipoteką. Wynika to m.in. z najwyższego spośród innych dostępnych kredytów oprocentowania, możliwości błyskawicznego blokowania dalszego kredytowania, naliczania szybko ściągalnych opłat i kar oraz potrójnego zarobku: opłaty za użytkowanie kart, odsetek od zadłużenia oraz tzw. prowizji interchange opłacie, jaką ponoszą sprzedawcy towarów i usług. Jeśli więc ulegnie się i zostanie szczęśliwym posiadaczem najnowocześniejszej formy płatności, trzeba wzmóc czujność i przestrzegać kilku istotnych zasad. ZŁOWIĆ LESZCZA Właśnie tak w slangu bankowych działów handlowych określa się nowych klientów kart kredytowych. By dopiąć swego, sto- Fot. Shutterstock 14 Farmacja i ja Marzec 2009

15 MENEDŻER APTEKI finanse w praktyce suje się cały arsenał zachęt i nagród. Można otrzymać odtwarzacz mp3 lub wygrać egzotyczną wycieczkę. Promocja może obejmować wydłużony okres bezodsetkowy, czasowe niskie oprocentowanie karty lub darmowe wypłaty z bankomatu. Standardem jest już korzystanie z niej bez opłat przez pierwszy rok. Dodatkowo karty bywają połączone z programami lojalnościowymi innych partnerów. BANKOWY TRUP Trzymając się niewyszukanego slangu bankowców, najważniejszą zasadą przy używaniu karty kredytowej jest pozostawanie trupem, czyli osobą regularnie spłacającą całość zadłużenia. Tylko wówczas korzystanie z karty nam się opłaci (i w ograniczony sposób bankowi). Na przykład po wydaniu 1000 zł należy w określonym terminie spłacić całe 1000 zł, gdyż przy spłacie jedynie żądanej kwoty minimalnej (np. 50 zł) oprocentowanie będzie liczone od całości zadłużenia już od pierwszego dnia transakcji. Może się więc okazać, że zamiast 1000 zł będziemy winni bankowi 1100 zł. Nie wolno zapominać o terminowym spłacaniu nawet kwoty minimalnej. Niedopełnienie tego warunku będzie skutkowało opłatą karną (minimum 50 zł), a w przypadku przedłużającego się niepłacenia zablokowaniem środków na karcie i rozpoczęciem procesu windykacji. ŻELAZNA DAMA Absolutnie nie można wypłacać pieniędzy kartą kredytową z bankomatu, gdyż obarczone jest to wysoką prowizją (najczęściej 2%, minimum 5 zł). Ponadto transakcje gotówkowe na karcie kredytowej nie są objęte okresem nieoprocentowanego kredytu, zaś odsetki naliczane są od razu. Jest jeszcze jedna niepisana zasada: kartę kredytową należy traktować nie jako prezent, lecz określoną kwotę, którą trzeba będzie spłacić. Im później się tego dokona, tym kwota będzie wyższa i boleśniejsza dla domowego budżetu. Z kart kredytowych powinny więc korzystać kobiety o żelaznej dyscyplinie finansowej. TECHNIKA SKIMMINGU Są jednak sytuacje, w których finansowa dyscyplina nie pomoże. Chodzi oczywiście o okradanie konta przy wykorzystaniu skopiowanych kart bankomatowych i kredytowych oraz poznanych numerów karty. Skala zjawiska z roku na rok rośnie (w 2008 r. skradziono w ten sposób ponad 20 mln zł), a pomysłowość i technologie są coraz bardziej zaawansowane. Najpopularniejszy jest oczywiście skimming, polegający na skopiowaniu karty przedni bankomatu czy nie ma dziwnie wyglądających nakładek, listew i innych nienaturalnych lub podejrzanych urządzeń. Przed wybraniem PIN-u dobrze wytrzeć klawiaturę, a przy wpisywaniu kodu zasłonić ją jedną dłonią. Jeśli cokolwiek budzi nasze podejrzenia, lepiej zrezygnować z transakcji. ZASZYFROWANY PIN Warto pamiętać, że posiadacz karty jest zobowiązany do ochrony kodu identyfikacyjnego i zachowania absolutnej poufności PIN-u. Bardzo trudno będzie nam dochodzić swoich praw przed bankiem, jeśli wraz z kartą płatniczą przechowywany jest kod do niej. A zdarza się to nagminnie, bowiem w natłoku PIN-ów, kodów, haseł dostępu i terminów naturalne może wydawać się korzystanie z doskonale ukrytej notatki. Przykładem takiego działania jest wpisywanie numeru PIN na kartce schowanej w ściśle tajnym miejscu znajdującym się w nieprzeliczonych zakamarkach damskiej torebki. Trzeba jednak przyznać, że u mężczyzn metoda ta bywa jeszcze bardziej żałosna, gdyż karteczka najczęściej znajduje się w jednej z przegródek portfela. Trudno wprawdzie spotkać osoby noszące notatkę ze zwyczajnie zapisanym Sięgając po kartę kredytową, oddajemy się miłemu złudzeniu. To tak jakby jeść ciasteczko i mieć ciasteczko. Często zapominamy, że wydane pieniądze trzeba spłacić. NIEBEZPIECZNA PĘTLA Właścicielkę karty kredytowej może pogrążyć finansowo tzw. rolowanie kart. Jest to proces doskonale znany z rynku amerykańskiego. Mechanizm można wyjaśnić na przykładzie posiadaczki dwóch kart o różnych terminach spłaty (np. 1. i 15. każdego miesiąca). W pierwszym terminie taka osoba może spłacać kwotę minimalną jednej karty, pobierając środki z drugiej. Po odnowieniu kredytu pierwszej karty, 15. spłaca kwotę minimalną drugiej karty. I koło się zamyka klasyczna pętla zadłużenia. Oczywiście wiele kobiet zada pytanie: A jeśli nie mam całej kwoty do spłaty?. Wtedy warto zastanowić się nad kredytem odnawialnym na koncie osobistym, gdyż jego oprocentowanie jest o kilka punktów procentowych niższe niż kredytu karty (te dochodzą do 24% w skali roku). płatniczej. Jeśli złodziejowi uda się jeszcze uzyskać kod identyfikacyjny (PIN), można zrobić duplikat karty i wypłacać gotówkę z konta lub płacić w sklepie. Pomysłowość przestępców nie zna granic. W bankomatach montowane są telefony komórkowe do czytania PIN-u, klawiatury posypywane są proszkiem (by dostrzec, jakie cyfry były wciskane), złodzieje korzystają z nakładek skanujących, a nawet dublują panel sterujący bankomatem. Metody obrony są wbrew pozorom proste. Przede wszystkim należy wybierać maszyny w oświetlonych ruchliwych miejscach, a najlepiej w zamkniętych pomieszczeniach. Mogą to być banki, hotele, duże sklepy tam gdzie jest zainstalowany monitoring kamer lub jest ochrona budynku. Przed włożeniem karty bankomatowej dokładnie należy sprawdzić panel PIN-em, jednak bardzo często jest to szyfr polegający na dodaniu kilku cyferek do niby numeru telefonicznego. Przykładowo, jeśli karta jest z PKO BP, szyfrem może być numer telefonu: Janek Pekaowski Dla złoczyńcy oczywiste jest, że należy najpierw spróbować wprowadzić cztery ostatnie cyfry. Jeśli to zawiedzie, to cztery pierwsze, zaś ostatnią próbą są cztery środkowe, tuż po pierwszej cyfrze. Z badań policji wynika, iż w ponad 30% tak zaszyfrowanych pinkodów to właśnie jedna z takich kombinacji stanowi właściwy PIN. Dlatego najlepiej mieć jak najmniej kart płatniczych optymalnie jedna kredytowa i jedna do konta osobistego by nie obciążać nadmiernie pamięci. Warto też, jeśli to możliwe, zdefiniować czterocyfrowy PIN, który łatwo zapamiętamy. Marzec 2009 Farmacja i ja 15

16 MENEDŻER APTEKI akademia farmaceuty Czy nam się to podoba, czy nie, codziennie musimy kontaktować się z innymi ludźmi. Od tego, w jaki sposób się komunikujemy, zależy, czy uda nam się osiągnąć cele zarówno zawodowe, jak i osobiste. Łukasz Kostecki psycholog, trener, doradca; interesuje się aspektami komunikacji, sprzedaży, rozwiązywania konfliktów i wywierania wpływu społecznego Jak mówić, by nasi rozmówcy nas słuchali? Co zrobić, by w dyskusji osiągnąć to, na czym nam zależy? Tym, co decyduje o skuteczności bądź kłopotach komunikacyjnych ludzi, niekoniecznie są wybitne zdolności oratorskie, ale... specyficzna umiejętność dopasowania się do rozmówcy. ZAAKCEPTOWAĆ RÓŻNICE O tym, że kobiety i mężczyźni się różnią, wiemy wszyscy. Niestety, zapominamy, że różnice te wychodzą poza zewnętrzne, pierwszo- i drugorzędne cechy płciowe, i wszelkie próby uczynienia swej osobowości tożsamą z osobowością partnera są z góry skazane na niepowodzenie. W najgorszym wypadku może to nawet skutkować decyzją o rozstaniu. Tymczasem wystarczy zaakceptować fakt, że się różnimy, a przede wszystkim nie próbować zmieniać na siłę ani siebie, ani partnera. Lepiej zaakceptować nawzajem siebie takimi, jakimi jesteśmy, i postarać się mówić językiem, który jesteśmy w stanie zrozumieć. Fot. Shutterstock 16 Farmacja i ja Marzec 2009

17 MENEDŻER APTEKI akademia farmaceuty USZANOWAĆ EWOLUCJĘ Sposób komunikowania się kobiet i mężczyzn ma podłoże ewolucyjne i kształtowany jest od kilkudziesięciu tysięcy lat. W uproszczeniu: prehistoryczne kobiety poświęcały czas na tworzenie ciepła domowego ogniska i opiekę nad dziećmi, koncentrowały się na budowaniu pozytywnych relacji z otoczeniem. Stąd ich obecna biegłość zarówno w komunikacji werbalnej, jak i niewerbalnej. Natomiast mężczyźni poświęcali się innym celom, z reguły walce, zapewnieniu społeczności bezpieczeństwa i zdobywaniu dla niej pożywienia. Sposób komunikowania wykształcony przez mężczyzn miał im pomóc w uczynieniu tych zadań bardziej efektywnymi. Choć od czasów prehistorycznych zmieniło się wiele, sposób komunikowania się pozostał podobny. To właśnie ewolucja spowodowała, że męski jezyk jest bardziej szorstki i konkretny, skoncentrowany na realizacji celów. Dla mężczyzn ważne jest zadanie, które trzeba wykonać, a nie emocje, które go dotyczą, i choć może to budzić kobiecy bunt, trzeba to zrozumieć i zaakceptować UPADEK SUPERMANA Każdy mężczyzna ma w sobie geny łowcy i zdobywcy. Wielu z nich nie pozwala sobie na popełnianie błędów ani tym bardziej na okazywanie słabości. Dlatego też mężczyźni rzadziej niż kobiety proszą o pomoc specjalistów zarówno lekarzy, jak i farmaceutów. Choroba jest oznaką słabości, którą zdaniem mężczyzny trzeba zignorować. Jeśli jednak nie uda się tego zrobić, proszenie o pomoc jest dla wielu prawdziwą katorgą. Świadomość tego zjawiska powinna dać farmaceutom do myślenia. Jeśli aptekę odwiedza chory mężczyzna, oznacza to z jednej strony oczekiwanie pomocy, ale z drugiej niechęć do przyznania się, że ta pomoc jest potrzebna. Prawdopodobnie większości mężczyzn będzie zależało na szybkim zażyciu lekarstw, które błyskawicznie postawią ich na nogi. USIDLIĆ MYŚLIWEGO Oprócz tężyzny fizycznej, wytrwałości i zwinności, kolejną cechą, która pomagała mężczyźnie w sprawnym polowaniu, był wzrok. W ten sposób myśliwy zbierał informacje, które pozwalały wybrać stra- tegię walcz lub uciekaj! Decyzja była podejmowana automatycznie, w ułamku sekundy. Mechanizm szybkiej oceny sytuacji jest aktywny do dziś, co potwierdzają badania psychologów dotyczące zjawiska tzw. pierwszego wrażenia. Zatem pacjenci podejmują decyzję o tym, czy kogoś polubią i czy mu zaufają, właśnie w pierwszych sekundach kontaktu. Warto pamiętać, że jedną z dwóch form komunikacji jest forma niewerbalna, zawierająca takie elementy jak wyraz twarzy, wygląd i postawa. Bardzo często to właśnie od nich zależy przebieg całego procesu komunikacyjnego. Miły, sympatyczny i łagodny wyraz twarzy farmaceutki może zachęcić mężczyznę do współpracy, a jej szczery i troskliwy uśmiech może osłabić jego lęk i agresję. Jeśli w ten sposób zachęci się pacjenta do podejścia do okienka, zwiększa się szanse na to, że przystanie on na przedstawione propozycje. ROZMOWA Z MĘŻCZYZNĄ Kłopoty komunikacyjne mogą się pojawić już na etapie powitania. Pytanie: W czym mogę pomóc? lub Co Panu dolega? może wywoływać dyskomfort, gdyż po raz kolejny uświadamia choremu mężczyźnie, że jest chory i potrzebuje pomocy. Proszę uwierzyć nawet oczywiste stwierdzenie, że ktoś, kto przychodzi do apteki, potrzebuje pomocy, we współczesnym supermanie może wzbudzić niechęć lub złość. Dlatego też należałoby zastosować zwrot typu: Dzień dobry, co Pana Warto pamiętać, że droga do przekonania prawdziwego mężczyzny o swoich racjach wiedzie nie przez serce, ale przez jego umysł. sprowadza? lub Witam serdecznie. Co dla Pana?. Wtedy większość mężczyzn dokładnie opisze lek, po który przyszli. Kłopot może się również pojawić, gdy pacjent nie będzie wiedział, co mu dolega ani jaki preparat będzie dla niego odpowiedni. Tu potrzebna będzie odpowiednia diagnoza. Farmaceutka powinna wtedy zadać otwarte pytania: Co konkretnie Panu dolega? oraz Jakie jeszcze ma Pan objawy?. W przypadku substancji, których nie można przedawkować, można dodać pytanie: Co Pan stosował do tej pory?. Powyższe pytania pomogą szybko i konkretnie zdiagnozować pacjenta i wydać mu odpowiednie leki. Kobiety i mężczyźni różnią się też preferencjami i oczekiwaniami względem leków. Dla kobiet duże znaczenie może mieć bezpieczeństwo i smak oferowanych farmaceutyków, mężczyźni cenią zaś szybkość działania i skuteczność. Lek ich zdaniem nie musi być smaczny, ale skuteczny! Proponując preparat, warto podkreślić tę zaletę. EMOCJE KONTRA ROZUM Zdaniem neurologów i psychologów zajmujących się pracą mózgu kobiet i mężczyzn, różni się on funkcjonowaniem obszarów odpowiedzialnych za odczuwanie emocji i racjonalne myślenie. Na podstawie analizy pracy półkul mózgowych zaobserwowano, że u kobiet bardziej rozwinięte są rejony odpowiedzialne za rozumienie i wyrażanie emocji, u mężczyzn zaś za analizę faktów i danych. Zatem jeśli chcemy przekonać mężczyznę do zakupu konkretnego leku, warto powiedzieć mu, dlaczego proponujemy właśnie ten preparat: Proponuję Gripex Max, bo zawiera maksymalne stężenie substancji czynnych, które usuną gorączkę, ból mięśni i katar. Jeśli osłabionemu mężczyźnie podamy powody, dla których powinien zażyć lek, nie będzie się buntował i jest duża szansa, że go zastosuje. Różnice między kobietami i mężczyznami są utrwalane również poprzez proces socjalizacji i wychowania. Kobiety częściej uczą się budowania relacji i współpracy, mężczyźni zaś rywalizacji i zdobywania tego, czego chcą. Jednak niektóre odmienności powoli się zacierają. Zdarzają się przecież rzeczowe i konkretne kobiety oraz wrażliwi i czuli mężczyźni. Jednak mimo dzielących nas różnic jesteśmy przecież w stanie efektywnie współpracować. Pamiętajmy, że przeciwieństwa się przyciągają, ale i uzupełniają. Istotne jest to, byśmy różnice akceptowali i szanowali, ale przede wszystkim chcieli się do nich nawzajem dopasować. Marzec 2009 Farmacja i ja 17

18 Apteka kwitnącej wiśni W Tokio ruch nigdy nie ustaje, ulice przypominają mrowiska. W takim mieście każdy skrawek ziemi jest na wagę złota. Apteki są maleńkie, a cena za ich wynajem wysoka. Jak w tych warunkach radzą sobie aptekarze? Wpołowie marca w japońskich mediach pojawiają się wyjątkowe prognozy. To ściśle naukowe przewidywania, kiedy mieszkańcy poszczególnych prefektur mogą się spodziewać rozkwitu sakury, czyli kwiatów wiśni. Na południu Japonii drzewa wiśniowe zakwitają w połowie marca, w okolicach Tokio pod koniec miesiąca, zaś do prefektur północnych święto Hanami dociera dopiero w kwietniu. Hanami to tradycja licząca wiele stuleci. W porze kwitnienia wiśni Japończycy wybierają się wspólnie z rodzinami do parków, w których podziwiają piękno kwiatów. Wszędzie tam, gdzie drzewa pokrywa białe i różowe kwiecie, trawniki zaściełają piknikowe koce. Hanami jest świętem radosnym. Warto jeść, pić, kontemplować życie, bowiem, podobnie jak egzystencja kwiatu, jest ono tak piękne, jak krótkie. Święto podziwiania kwiatów dla połowy Japończyków zbiega się z początkiem roku szkolnego, roku podatkowego oraz wiosny. Hanami rozpoczyna więc nowe, przypominając jednocześnie ulotność starego. 18 Farmacja i ja Marzec 2009

19 MENEDŻER APTEKI apteki świata LEKCJA BIZNESU PO JAPOŃSKU Kouichi Shiwa z Tokio na razie nie myśli o Hanami. Pod koniec miesiąca, jak co roku, wybierze się z żoną i córką do Parku Ueno, by podziwiać tysiące ukwieconych drzewek, ale na razie jego myśli całkowicie pochłania praca. Na spotkanie z prasą ma wyznaczone dokładnie 50 minut i ani chwili więcej. Podczas powitania wręcza trzy pięknie wykonane wizytówki apteki, imienną farmaceuty oraz imienną jako członka stowarzyszenia farmaceutów. Kouichi zapewne nie znalazłby czasu na rozmowę, gdyby nie fakt, że został poproszony o udzielenie wywiadu przez wyższego rangą członka stowarzyszenia. W Japonii decyzje osoby postawionej wyżej w hierarchii nie podlegają dyskusji, nawet gdy określa się je mianem prośby, a nie polecenia. Pan Shiwa o Japonii oraz aptece opowiada z wielką dumą. Jego zdaniem Europejczycy mogą się od japońskich biznesmenów uczyć dyscypliny i planowania zadań w najmniejszych detalach. Kouichi od 13 lat prowadzi aptekę, a rok 2009 jest dla japońskich farmaceutów rokiem szczególnym. Wbrew zaleceniom Japońskiego Stowarzyszenia Farmaceutów (JPA), Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej dopuściło 371 leków z grupy OTC do sprzedaży poza aptekami. Od 2004 roku można było je kupować w marketach i drogeriach. Ponieważ farmaceuci nie ustawali w protestach, tłumacząc, iż stanowi to zagrożenie dla zdrowia publicznego, ustawodawcy zdecydowali, że preparaty te podzielą na 3 grupy, w zależności od stopnia potencjalnego ryzyka ich zażywania. Leki, których niewłaściwe zażywanie może wyrządzić największą szkodę, trafiły do grupy A. Od 2009 roku preparaty A mogą sprzedawać jedynie licencjonowani farmaceuci w aptekach. Choć JPA przygotowała się do wprowadzenia projektu, m.in. wydając bogatą broszurę informacyjną dla farmaceutów, wdrażanie zmian nie obywa się bez kłopotów. Kouichi niepokoi się, że niektórzy pacjenci są Marzec to dla Japończyków miesiąc szczególny. Kwitnące wszędzie drzewa wiśni przypominają o ulotności tego, co piękne. zdezorientowani. Są jeszcze sklepy, w których można kupić leki z grupy A. Jednocześnie farmaceuci prowadzą akcję informacyjną, której celem jest uświadomienie pacjentom, że niewłaściwe zażywanie leków może być niebezpieczne i trzeba je kupować wyłącznie w aptekach. W aptece panuje ciągły ruch. Dyżurujący farmaceuci nie mają czasu usiąść. Często popijają wodę z plastikowych kubeczków, bo gardło wysycha od ciągłego mówienia. Przeciętna japońska apteka jest Fot. Shutterstock Ile osób mieszka w Tokio? W samym mieście 8 mln. Na przedmieściach kolejne 4 mln. Wraz z przyległymi miastami, które wraz z Tokio tworzą aglomerację, daje to 35 mln mieszkańców. Marzec 2009 Farmacja i ja 19

20 MENEDŻER APTEKI apteki świata Oczekiwanie na zrealizowanie recepty trwa ok. 5 minut. To czas na wydrukowanie ulotki, wprowadzenie zapisu do bazy danych i wydanie preparatu. Ze względu na małą powierzchnię lokalu, niewiele aptek prowadzi sprzedaż w pomieszczeniu. Zazwyczaj leki wydaje się w okienkach aptecznych. zatłoczona przez większość dnia, a to ze względu na bardzo specyficzne warunki demograficzne. W Japonii około 130 mln osób żyje na powierzchni nie większej niż jedna trzecia Polski, bowiem większą część kraju zajmują słabo zaludnione tereny górskie. Zagęszczenie ludności w aglomeracji tokijskiej nie ma sobie równych na świecie i wynosi do 1000 osób na km kwadratowy. Ważny jest każdy metr powierzchni. Dlatego w ciągnącym się kilometrami centrum lokale i punkty usługowe bywają puste jedynie po zamknięciu. FARMACEUTA RODZINNY Kouichi stara się, by jego placówka zyskała akredytację do wykonywania zadań apteki rodzinnej. Pacjentów byłoby co prawda mniej, ale za to każdemu można by poświęcić więcej uwagi i troski. Prowadzenie takiego punktu z uprawnieniami do zajmowania się farmacją rodzinną opłaca się (apteka otrzymuje wsparcie finansowe od państwa), ale żeby zyskać akredytację, trzeba mieć zaplecze techniczne, wykwalifikowany personel, a także odpowiednią bazę lokalową i lokalizację, która gwarantuje szybki dostęp zarejestrowanym pacjentom. Kouichiemu brakuje tylko odpowiedniego lokalu; obecna apteka jest po prostu za mała. Rozbudowa jakiegokolwiek pomieszczenia w Tokio graniczy z cudem, ale jemu się udało. Uzyskał pozwolenia na dobudowę, jednak prace rozpoczną się dopiero tej wiosny. Apteki rodzinne to apteki przyszłości stwierdza pan Shiwa. Od 1996 roku JPA we współpracy z Narodowym Klubem Seniora prowadzi wśród ludzi starszych kampanię pod hasłem Wybierz aptekę dla siebie. Badania dowodzą, że pacjenci najchętniej korzystają z usług jednego farmaceuty. Podstawowe kryteria wyboru to bliskość, miła obsługa i kompetencje personelu. Znaczna grupa osób nie jest zadowolona z usług przyklinicznych aptek. Idealnym rozwiązaniem dla nich jest własny farmaceuta, który będzie znał problemy, schorzenia i historię medyczną tak dobrze jak lekarz rodzinny. Apteki przy klinikach są w Japonii bardziej popularne niż w Europie. Wielu pacjentów, wychodząc od lekarza, kieruje się do pielęgniarki, która wydaje przepisane leki, Informacje o wykupionych lekach trafiają do bazy danych każdego z pacjentów. Lekarz, widząc, że recepta nie została wykupiona, na pewno zapyta o powód. odebrane ze znajdującej się przy przychodni apteki. Bardzo często nie jest to całe opakowanie, a dokładnie odmierzona liczba tabletek. W torebce znajduje się też wydrukowana informacja o lekach oraz sposobie ich zażywania. Pomysł prowadzenia aptek rodzinnych jest w Japonii stosunkowo nowy. Narodził się w JPA i zyskał aprobatę w Ministerstwie Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej. W świetle prawa japońskie apteki są placówkami służby zdrowia i zostały zobowiązane do pełnienia określonych zadań w ramach narodowego systemu opieki zdrowotnej. System wymaga ciągłych modyfikacji, bowiem zmienia się japońskie społeczeństwo. Podobnie jak w Europie, wzrasta liczba ludzi w podeszłym wieku, a maleje liczba urodzeń. Według danych WHO z 2007 roku przeciętny Japończyk żyje 83 lata. Lepszy wskaźnik długości życia mają tylko 3 nacje na globie. Żeby wyeliminować błędy i uczynić opiekę nad osobami starszymi bardziej efektywną, kładzie się duży nacisk na ścisłą współpracę lekarzy rodzinnych, farmaceutów oraz dentystów. Każdy z nich ma pełny dostęp do danych medycznych pacjentów. W założeniu farmaceuta rodzinny ma dobrze znać pacjenta i być gotowym do udzielenia konsultacji farmaceutycznej w każdej chwili. Ustawodawcy pragną, aby pacjent miał możliwość nawiązania z farmaceutą takiego kontaktu, jaki łączy go z lekarzem rodzinnym. Wypracowanie więzi opartej na zaufaniu wymaga czasu, zatem w opinii JPA farmaceuta chcący specjalizować się w opiece nad ludźmi starszymi powinien mieć mniej pacjentów, by zapewnić im odpowiednią jakość obsługi. BUNGYO, MASECZKI I INNE JAPOŃSKIE SEKRETY Według danych japońskiego Ministerstwa Zdrowia w 2007 roku w Japonii było 60 tys. aptek, w których pracowało 120 tys. farmaceutów. W 2005 roku pacjenci zrealizowali ponad 700 mln recept. We wszystkich japońskich statystykach dotyczących farmacji można się natknąć na wielokrotnie powtarzane słowo bungyo. 20 Farmacja i ja Marzec 2009

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki Historia inna niż wszystkie Jest rok 1949, Nowy Jork, USA. Frank McNamara wybrał się do restauracji. Przy płaceniu rachunku okazało się, że zapomniał portfela, wziął więc kawałek kartoniku i napisał na

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Fluimucil Forte 600 mg, tabletki musujące Acetylcysteinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Fluimucil Forte 600 mg, tabletki musujące Acetylcysteinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Fluimucil Forte 600 mg, tabletki musujące Acetylcysteinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX Bio 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH?

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? BADANIE OPINII PUBLICZNEJ JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? CZERWIEC 2010 Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r.

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r. Dobrze służy ludziom Nowa odsłona Banku BGŻ Warszawa, 13 marca, 2012 r. Kim jesteśmy dziś Prawie 400 oddziałów w 90 proc. powiatów w Polsce Bank lokalnych społeczności, wspierający rozwój polskich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska.

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Czy Pana zdaniem polskie spółki powinny się obawiać wrogich przejęć w najbliższym czasie? Uważam,

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 28 kwietnia 2009. Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo,

Warszawa, 28 kwietnia 2009. Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo, Warszawa, 28 kwietnia 2009 Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo, Max Medicum jest programem multipartnerskim, którego celem jest stworzenie systemu obejmującego opieką jak

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

Jak sobie radzić ze stresem

Jak sobie radzić ze stresem Jak sobie radzić ze stresem Nie wiesz jak poradzić sobie ze stresem? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Czym jest stres? Zjawisko stresu wynika z braku równowagi między oczekiwaniami kierowanymi pod adresem

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA Biosteron, 5 mg, tabletki Biosteron, 10 mg, tabletki Biosteron, 25 mg, tabletki (Dehydroepiandrosteronum) Należy

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Artykuły Sponsorowane

Artykuły Sponsorowane Artykuły Sponsorowane w największym polskim portalu Horeca i w efektach wyszukiwania z Gwarancją Skuteczności kim jesteśmy? Pierwszy polski portal gastronomiczny jest najstarszym i największym portalem

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Panadol 500 mg, tabletki powlekane Paracetamolum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Firma Przyjazna Mamie

Firma Przyjazna Mamie Firma Przyjazna Mamie Prowadzący: Justyna Dąbrowska Redaktor Naczelna miesięcznika Dziecko Agnieszka Dziewulska Dyrektor ds. Personalnych Hewlett Packard (HP) Polska Sp. z o.o. Małgorzata Raniszewska HR

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Zdaję się na to Was. I zawsze się udaje. Specjalista w dziedzinie konstrukcji metalowych, Harry Schmidt, w rozmowie o terminach i planowaniu. Liczą się

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?

Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych? Co należy wiedzieć o spreadzie walutowym i różnicach kursowych?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde. (Cytisinum)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde. (Cytisinum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde (Cytisinum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004 Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat 20-25 października 2004 1 Podsumowanie 2 Podsumowanie (1) Zdecydowana większość badanych (91%)

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu

Prezentacja produktu Prezentacja produktu Ile osób rocznie ginie w wypadkach samochodowych? Ile osób rocznie umiera na zawał i udar mózgu? 3. 500 osób 170 000 osób Umieralność spowodowana chorobami układu krążenia w Polsce

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa refundacyjna.

Nowa ustawa refundacyjna. Nowa ustawa refundacyjna. Co nowego dla pacjenta onkologicznego? Forum Organizacji Pacjentów Onkologicznych - Warszawa, 26 kwietnia 2012 Magdalena Kręczkowska, Fundacja Onkologiczna DUM SPIRO-SPERO USTAWA

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Febrisan. (750 mg + 60 mg + 10 mg)/ 5 g, proszek musujący

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Febrisan. (750 mg + 60 mg + 10 mg)/ 5 g, proszek musujący (Ulotka dla saszetek pojedynczych podłużnych) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Febrisan (750 mg + 60 mg + 10 mg)/ 5 g, proszek musujący (Paracetamolum + Acidum ascorbicum + Phenylephrini

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alerzina, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1.

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum)

Bardziej szczegółowo

Co należy wiedzieć o racie mieszkaniowego kredytu hipotecznego?

Co należy wiedzieć o racie mieszkaniowego kredytu hipotecznego? Co należy wiedzieć o racie mieszkaniowego kredytu hipotecznego?, czyli na co zwrócić szczególną uwagę przy doborze kredytu. Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Codipar 250, 250 mg, czopki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 czopek zawiera 250 mg paracetamolu (Paracetamolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alermed, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

CLEMASTINUM HASCO (Clemastinum) 1 mg, tabletki

CLEMASTINUM HASCO (Clemastinum) 1 mg, tabletki Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw dr Beata Świecka Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw Bankowość (BI) skierowana jest głównie do klientów indywidualnych oraz małych i średnich podmiotów gospodarczych.

Bardziej szczegółowo

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r.

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Samoleczenie Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Start Konferencja Ałma-Ata, 1978 r. Ludzie mają prawo i obowiązek do zbiorowego i indywidualnego uczestniczenia w procesie planowania

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane Ulotka dla pacjenta ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Akcjonariusze TIM S.A.

Akcjonariusze TIM S.A. Wrocław, 20.03.2015 r. Krzysztof Folta Prezes Zarządu TIM S.A. Akcjonariusze TIM S.A. Szanowni Państwo, Mam zaszczyt przekazać Państwu jednostkowy Raport Roczny TIM SA oraz skonsolidowany Raport Roczny

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010

Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010 Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010 JAK TO SIĘDZIEJE? 2005 potrzeba zakupu analiza możliwości pomysł potrzeba działania

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cetigran,10 mg, tabletki powlekane. Cetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cetigran,10 mg, tabletki powlekane. Cetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Cetigran,10 mg, tabletki powlekane Cetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA

SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA SPRZĄTA, GOTUJE, PIERZE I JESZCZE CHCE PRACOWAĆ?!!! PROJEKT KOBIETA PRACUJĄCA Polki od wielu lat starają się zaistnieć na rynku pracy. Dokładają wszelkich starań, by dowieść, że są tak samo kompetentnymi

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

WORK LIFE BALANCE W BIZNESIE

WORK LIFE BALANCE W BIZNESIE czyli o tym, co każdy teoretycznie wie ale mało kto potrafi osiągnąć i utrzymać Lublin, 6.02.2013 1 4. KORZYŚCI 3. JAK? 2. DLACZEGO? 1. CO TO? 2 ŻYCIE PRYWATNE PRACA WARTOŚCI PRIORYTETY 3 CO TO JEST? Równowaga

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/146/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów

Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów W październiku Sąd Apelacyjny w Białymstoku skazał trzech obywateli Łotwy na kary od 2,5 roku do 6 lat więzienia i grzywny

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO GEALCID, (350 mg + 120 mg + 100 mg), tabletki do rozgryzania i żucia 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera: 350 mg kwasu

Bardziej szczegółowo

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych.

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Na wyrażoną w złotych wartość raty kredytu walutowego ogromny wpływ ma bardzo ważny parametr, jakim

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ksylometazoliny chlorowodorek Basic Pharma 1 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylomethazolini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki Paracetamolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki Paracetamolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki Paracetamolum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Porcja standardowa alkoholu

Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa to 10 gramów czystego alkoholu etylowego czyli: 200 ml piwa o zaw.alk. 5% 100 ml wina o zaw.alk. 10% 25 ml wódki o zaw.alk. 40% Czas usuwania z organizmu

Bardziej szczegółowo

Poradnik Urlop wychowawczy

Poradnik Urlop wychowawczy Autor: Ewa Karaś Poradnik Urlop wychowawczy Urlop wychowawczy przysługuje rodzicom lub opiekunom dziecka. Panuje zasada, że prawo do urlopu wychowawczego na równych prawach ma kobieta i mężczyzna. Celem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA CHOLIGRIP HOT (750 mg +10 mg + 60 mg)/ saszetkę, proszek do sporządzania roztworu doustnego (Paracetamolum + Phenylephrini hydrochloridum + Acidum ascorbicum)

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych

Społeczne aspekty chorób rzadkich. Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Społeczne aspekty chorób rzadkich Maria Libura Instytut Studiów Interdyscyplinarnych Narodowe Plany w EU - zabezpieczenie społeczne Koordynacja pomiędzy sektorem ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe?

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe? O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI Gimnazju m konto bankowe? ZAJĘCIA 2: Czy warto mieć konto bankowe? Grupa wiekowa: gimnazjum Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Obecnie posiadanie konta bankowego jest

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 30 czerwca 06 lipca 2014

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 30 czerwca 06 lipca 2014 Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu 30 czerwca 06 lipca 2014 Prasa o nas Data Prasa o rynku TMT w Polsce Rzeczpospolita: Rośnie wycena Cyfrowego Polsatu Specjaliści Unicredit w najnowszym raporcie podwyższyli

Bardziej szczegółowo

Harvard na temat Corporate Wellness

Harvard na temat Corporate Wellness Harvard na temat Corporate Wellness Beata Dyraga Bo w biznesie ważny jest CZŁOWIEK CZAS CORPORATE WELLNESS W POLSCE Ludzie stają się coraz bardziej świadomi a branża wellness rozwija się bardzo dynamicznie;

Bardziej szczegółowo